وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 6051 708173 641045 2026-06-22T01:27:16Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708173 wikitext text/x-wiki [[File:Punjabi Boliyan.jpg|thumb|left|450px|پنجابی بولیاں دا نقشہ]] ڈوگری [[پنجابی]] دی [[اک]] [[بولی]] اے<ref>{{Cite web |title=پنجابی یونیورسٹی، پٹیالہ |url=http://www.learnpunjabi.org/intro1.asp |access-date=2011-03-29 |archive-date=2017-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170731155756/http://learnpunjabi.org/intro1.asp |dead-url=yes }}</ref> جیڑی اتلے [[پنجاب]] کشمیر تے [[ہماچل پردیش]] چ بولی جاندی اے۔ ==پدما سچدیو== پدما سچدیو ڈوگری پنجابی دی اک شاعرہ اے۔ گیت بھلا سپاہیا ڈوگریا اودا لخیا ہویا اے۔ ==بارلے جوڑ== *[http://www.youtube.com/watch?v=olVR4E83NlM] [[لتا منگیشکر]] دی واز چ [[ڈوگری|ڈوگری پنجابی]] گیت [[یو ٹیوب]] تے * [http://videowap.tv/video/EfJXKK3IObc/ODHNU-RANGE-DE-LALARIYA.html] اوڑہنو رنکدے للاریا۔ *[http://74.6.146.127/search/cache?ei=UTF-8&p=Kangri+language&xa=0sAQ6BobCx7pjNYkhbGNAw--%2C1273915105&fr=slv8-msgr&u=www.sil.org/silesr/2007/silesr2007-017.pdf&w=kangri+language+languages&d=Cu3Rnu8_UuxM&icp=1&.intl=us&sig=KOJX.YzLZygd_ILeeOuK8Q-- ڈوگری بولی تے سروے] *[http://www.google.com.pk/imgres?imgurl=http://www.kashmirstudygroup.net/images/maps_images/Fig4_v6.jpg&imgrefurl=http://www.kashmirstudygroup.net/awayforward/mapsexplan/languages.html&usg=__MxwAfCxPKdFP4pIS5pn0XO6BKgg=&h=472&w=600&sz=87&hl=en&start=5&um=1&itbs=1&tbnid=YUxc6v_PVb2W1M:&tbnh=106&tbnw=135&prev=/images%3Fq%3Dmaps%2Bof%2BKashmiri%2Blanguage%26um%3D1%26hl%3Den%26client%3Dopera%26rls%3Den%26tbs%3Disch:1 کشمیری بولیاں] *[http://www.global.ucsb.edu/punjab/journal_11_1/6_krishan.pdf گجری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924022818/http://www.global.ucsb.edu/punjab/journal_11_1/6_krishan.pdf |date=2015-09-24 }} *[http://www.indiaheritage.org/creative/creative_literature_dogri.htm ڈوگری تے امیر خسرو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100714142047/http://indiaheritage.org/creative/creative_literature_dogri.htm |date=2010-07-14 }} == اتہ پتہ == {{reflist}} == ہور پڑھو == *[[پنجابی دے لہجے]] *[[لہندی تے چڑھدی پنجابی]] *[[ملتانی دا قندھاری لہجہ]] *[[دیپالپور دا لہجہ]] *[[شاہ پوری لہجہ]] *[[سرائیکی]] * [[پنجابی چ پہلی وار]] * [[چوکھے ورتے جان والے پنجابی بول]] * [[پنجابی اردو انگریزی بول]] {{پنجابی بولیاں}} {{پاکستان دیاں بولیاں}} [[Category:پاکستانی بولیاں]] [[گٹھ:بولیاں]] [[گٹھ:بولی]] [[گٹھ:دنیا دیاں بولیاں]] [[گٹھ:زباناں]] [[گٹھ:لسانیات]] [[گٹھ:بولیاں بلحاظ دیس]] [[گٹھ:ایشیا دیاں بولیاں]] [[گٹھ:ایشیائی دیساں دیاں بولیاں]] [[Category:پنجابی بولی]] [[Category:پنجابی بولیاں]] [[Category:پنجاب]] [[Category:پنجابی]] 5bfz94wsjs1ltyw82wfzf9kyl7sw4q1 0 78194 708165 707696 2026-06-21T17:20:54Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708165 wikitext text/x-wiki [[تصویر:Metro systems of world.png|thumb|میٹرو نظام شہر]] [[تصویر:Pangyo Pangyotekeunobaelli Station 20140104 083117.jpg|thumb|250px|سیول سب وے]] [[تصویر:Vystavochnaya station.jpg|thumb|250px|ماسکو میٹرو]] [[تصویر:Iidabashistationunderground.jpg|thumb|250px|ٹوکیو میٹرو]] [[تصویر:朱辛庄站站台.JPG|thumb|250px|بیجنگ سب وے]] [[تصویر:Xujiahui Station.jpg|thumb|250px| شنگھائی میٹرو]] [[تصویر:NYCSub 7 Vernon Jackson 3.jpg|thumb|250px| نیویارک سٹی سب وے]] [[تصویر:Guangzhou Women and Children's Medical Center Station Site.JPG|thumb|250px| گوانگزو میٹرو.]] [[تصویر:Ligne-14-Chatelet-1.jpg|thumb|250px|پیرس میٹرو]] [[تصویر:Metro chabacano.jpg|thumb|250px|میکسیکو سٹی میٹرو]] [[تصویر:MTR Hong Kong station Causeway Bay.JPG|thumb|250px|ہانگ کانگ ماس ٹرانزٹ ریلوے]] [[تصویر:Green.park.underground.arp.750pix.jpg|thumb|250px|لندن انڈر گراونڈ]] [[تصویر:Kuala Lumpur Sentral station (Kelana Jaya Line), Kuala Lumpur.jpg|thumb|250px|ریپڈ دے ایل ریل]] [[تصویر:Metro Dubai 003.jpg|thumb|250px|دبئی میٹرو]] [[تصویر:Metrostationinside.jpg|thumb|250px|دلی میٹرو]] [[تصویر:Metro-1-l.jpg|thumb|250px|قاہرہ میٹرو]] یہ '''میٹرو نظام بلحاظ سالانہ مسافر سوار''' اے {| class="wikitable sortable" |- ! !نظام !سوار !سال !ملاحظات |- ||{{flagicon|South Korea}} ||سیول میٹروپولیٹن سب وے ||2.518 بلین ||2011 ||<ref group=Note name=seoul /> |- ||{{flagicon|Russia}} ||ماسکو میٹرو ||2.39 بلین ||2011 ||<ref>{{cite web |url=http://geography.about.com/od/urbaneconomicgeography/a/Busiest-Subways.htm |title=Busiest Subways The World's Busiest Subway Systems in Major Cities |date= |accessdate=2012-10-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085249/http://geography.about.com/od/urbaneconomicgeography/a/Busiest-Subways.htm%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Japan}} ||ٹوکیو میٹرو ||2.27 بلین ||[[مالی سال]] 2011 ||<ref>[http://www.tokyometro.jp/en/corporate/enterprise/transportation/conditions/index.html Tokyo Metro: Business Situation]</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|PRC}} ||بیجنگ سب وے ||2.18 بلین ||2011 ||<ref>{{cite web|url=http://beijing.qianlong.com/3825/2012/01/12/2502@7640963.htm|title=北京公交出行再增两个百分点|date=2012-02-10|accessdate=2012-01-29|publisher=Qianlong|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085212/http://beijing.qianlong.com/3825/2012/01/12/2502@7640963.htm|archivedate=2018-12-26|dead-url=yes}}</ref> |- ||{{flagicon|PRC}} ||شنگھائی میٹرو ||2.101 بلین ||2011 ||<ref>{{cite web|url=http://www.stats-sh.gov.cn/sjfb/201202/239488.html|title=2011年上海市国民经济和社会发展统计公报|date=2012-02-23|accessdate=2012-02-24|publisher=Shanghai Bureau of Statistics and Shanghai Survey Corps, National Bureau of Statistics of China|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085129/http://www.stats-sh.gov.cn/sjfb/201202/239488.html|archivedate=2018-12-26|dead-url=no}}</ref> |- ||{{flagicon|USA}} ||نیویارک سٹی سب وے ||1.644 بلین ||2011 ||<ref>[http://www.mta.info/nyct/facts/ridership/index.htm#atGlance_s "Subway Ridership at a Glance"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722061759/http://www.mta.info/nyct/facts/ridership/index.htm#atGlance_s |date=2010-07-22 }} New York City Transit</ref><ref group=Note name=nyc /> |- ||{{flagicon|PRC}} ||گوانگزو میٹرو (بشمول ایف میٹرو) ||1.64 بلین ||2011 ||<ref name="2011ridership">{{cite news |url=http://www.gzcsxxw.com/article/article_2803.html |title={{lang|zh-cn|2011广州地铁运客16.4亿人次 行车里程达19308万车公里}} |trans_title=Guangzhou Metro 2011 ridership tops 1.64 بلین |publisher=''Guangzhou Metro Daily'' |date=2012-01-18 |language=Chinese |accessdate=2012-01-24 |archivedate=2013-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131215071553/http://www.gzcsxxw.com/article/article_2803.html }}</ref> |- ||{{flagicon|France}} ||پیرس میٹرو ||1.524 بلین ||2011 ||<ref>{{cite web |url=http://www.stif.info/IMG/pdf/RA_2011_BD.pdf |title=STIF, 2011 Rapport d’activité |format=PDF |page=11 |date= |accessdate=2013-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085125/https://www.iledefrance-mobilites.fr/IMG/pdf/RA_2011_BD.pdf |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=paris /> |- ||{{flagicon|Mexico}} ||میکسیکو سٹی میٹرو ||1.487 بلین ||2011 ||<ref>{{cite web |url=http://www.metro.df.gob.mx/operacion/compaflu.html |title=Afluencia de estación por línea, cifras de operación, parque vehicular, modelos de los trenes |publisher=Metro.df.gob.mx |date= |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085159/http://www.metro.df.gob.mx/operacion/compaflu.html%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Hong Kong}} ||ہانگ کانگ ماس ٹرانزٹ ریلوے ||1.482 بلین ||2011 ||<ref>[http://www.mtr.com.hk/eng/investrelation/patronage.php] Summation of Monthly Total of ridership of MTR Lines, Airport Express and Cross-boundary services from Jan 2011 to Dec 2011. Retrieved on 2012-03-17.</ref><ref group=Note name=hongkong /> |- ||{{flagicon|Japan}} ||یا ما نوٹ لائن، ٹوکیو ||1.345 بلین ||[[مالی سال]] 2011 ||<ref name=tm /><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|UK}} ||لندن انڈر گراونڈ ||1.171 بلین ||[[مالی سال]] 2011 ||<ref>{{cite news|url=http://www.tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/londonunderground/1608.aspx|title=Key Facts|publisher=Transport for London|accessdate=2010-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085235/https://tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/londonunderground/1608.aspx|archivedate=2018-12-26}}</ref><ref group=Note name=london /> |- ||{{flagicon|Egypt}} ||قاہرہ میٹرو ||837 ملین ||2010/2011 ||<ref>{{cite web |url=http://cairometro.gov.eg/uipages/Statistics.aspx |title=Cairo Metro Statistics |accessdate=2011-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085058/http://cairometro.gov.eg/uipages/Statistics.aspx%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Japan}} ||اوساکا میونسپل سب وے ||836 ملین ||[[مالی سال]] 2010 ||<ref>[http://www.kotsu.city.osaka.jp/jigyougaiyou/jigyou/yosan_kessan.html Osaka Municipal Transportation Bureau: 2010 overview]</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|Japan}} ||ٹوئی سب وے ||832 ملین ||[[مالی سال]] 2011 ||<ref name=tm>[http://www.train-media.net/report/1210/etc.pdf TRAIN-MEDIA.NET: 各 社 輸 送 人 員 一 覧 表]</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|Brazil}} ||ساؤ پالو میٹرو ||811.7 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.metro.sp.gov.br/metro/numeros-pesquisa/demanda.aspx Demanda | Portal da Transparência<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Singapore}} ||سنگاپور ماس ریپڈ ٹرانزٹ ||794.2 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web |url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/reference/yos12/statsT-transport.pdf |title=Statistics Singapore (Transport and Communications) |publisher=Department of Statistics, Singapore |date= |format=PDF |accessdate=2012-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121113155738/http://www.singstat.gov.sg/pubn/reference/yos12/statsT-transport.pdf |archivedate=2012-11-13 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Russia}} ||سینٹ پیٹرز برگ میٹرو ||786 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web|url=http://petrostat.gks.ru/digital/region3/DocLib/02pass_g.htm|title=Петростат благодарит за предоставление информации|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085100/http://petrostat.gks.ru/digital/region3/DocLib/02pass_g.htm|archivedate=2018-12-26|access-date=2019-10-04|dead-url=yes}}</ref> |- ||{{flagicon|PRC}} ||شینزین میٹرو ||781 ملین ||2012 ||<ref>(Chinese) [http://news.sina.com.cn/o/2013-01-10/043925998745.shtml 深圳地铁客流量 去年猛增近七成. Retrieved on 2013-01-10.]</ref> |- ||{{flagicon|ROC}} ||تائی پے میٹرو ||651.9 ملین ||2012 ||<ref>{{cite web|url=http://english.trtc.com.tw/ct.asp?xItem=1056489&ctNode=11767&mp=122032|title=Statistics: Ridership Counts|publisher=Taipei Rapid Transit Corporation|accessdate=2013-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085220/http://english.metro.taipei/ct.asp?xItem=1056489&ctNode=11767&mp=122032|archivedate=2018-12-26|dead-url=no}}</ref> |- ||{{flagicon|Chile}} ||سینٹیاگو میٹرو ||639.9 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web|url=http://www.metrosantiago.cl/files/documentos/memoria2011/memoria.pdf |title=Metro de Santiago 2011 Annual Report |format=PDF |date= |accessdate=2012-07-24}}</ref> |- ||{{flagicon|Spain}} ||میڈرڈ میٹرو ||634.6 ملین ||2011 ||<ref name="ine.es">{{cite web |url=http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=/t10/e163&file=inebase&L= |title=Spanish Statistics National Institute INE |publisher=Ine.es |date= |accessdate=2012-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085217/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=/t10/e163&file=inebase&L=%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Italy}} ||میلان میٹرو ||584 ملین ||2008 ||<ref name=micro>{{cite web |url=http://www.milanofree.it/milano/trasporti/rete_metropolitana_milanese.html |title=Rete metropolitana milanese - |date=2012-07-25 |accessdate=2012-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085306/https://www.milanofree.it/milano/trasporti/rete_metropolitana_milanese.html |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Czech Republic}} ||پراگ میٹرو ||578.5 ملین ||2010 ||<ref>{{cite book |url=http://www.tsk-praha.cz/rocenka/udi-rocenka-2010-cz.pdf |title=Ročenka dopravy Praha 2010 |format=PDF |date=2011-04-11 |accessdate=2011-08-03 |page=21 |archiveurl=http://web.archive.org/web/20120321182940/http://www.tsk-praha.cz/rocenka/udi-rocenka-2010-cz.pdf |archivedate=2012-03-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321182940/http://www.tsk-praha.cz/rocenka/udi-rocenka-2010-cz.pdf |date=2012-03-21 }}</ref> |- ||{{flagicon|Austria}} ||ویانا او بان ||534.4 ملین ||2010 ||<ref>{{cite web|url=http://www.wienerlinien.at/media/files/2011/wl_jahresbericht_2010_51536.pdf|title=Wiener Linien|publisher=Jahresbericht2010.wienerlinien.at|date=|accessdate=2011-05-13|page=2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725072715/http://www.wienerlinien.at/media/files/2011/wl_jahresbericht_2010_51536.pdf|archivedate=2011-07-25|dead-url=yes}}</ref> |- ||{{flagicon|Ukraine}} ||کیف میٹرو ||519 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://gorstat.kiev.ua/p.php3?c=2257&lang=1 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515081613/http://gorstat.kiev.ua/p.php3?c=2257&lang=1 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Germany}} ||برلن او بان ||505.2 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.bvg.de/index.php/de/binaries/asset/download/1061261/file/1-1 Fahrinfo – BVG.de<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Venezuela}} ||کراکس میٹرو ||484.6 ملین ||2009 ||<ref>{{Cite web |title=Sistema Metro – Histoorico Pasajeros Transportados |url=http://www.metrodecaracas.com.ve/empresa/metrocifras/sistmet_pashist.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130730103040/http://www.metrodecaracas.com.ve/empresa/metrocifras/sistmet_pashist.html |dead-url=yes }}</ref><ref group=Note name=delhi /> |- ||{{flagicon|Iran}} ||[[تہران میٹرو]] ||480.1 ملین ||2010/2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://metro.tehran.ir/Portals/0/5.pdf |access-date=2019-10-04 |archive-date=2012-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813012237/http://metro.tehran.ir/Portals/0/5.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref group=Note name=delhi /> |- ||{{flagicon|India}} ||دلی میٹرو ||459.5 ملین ||2010/2011 ||<ref>{{cite web|url=http://www.delhimetrorail.com/OtherDocuments/annual_report_2010-11_english.pdf|title=Annual Report 2010–2011|accessdate=2011-12-28}}.</ref><ref group=Note name=delhi /> |- ||{{flagicon|Spain}} ||بارسلونا میٹرو || 434.6 ملین || 2011 || <ref name="xifres2011">{{cite web |url=http://www.atm.cat/web/ca/veure.php?pdf=ca/_dir_transmet/xifres2011&h=770 |title=TransMet Xifres 2011 |author= |date= |work= |publisher=Autoritat del Transport Metropolità |accessdate=15 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085052/https://www.atm.cat/web/ca/zonificacio.php?pdf=ca/_dir_transmet/xifres2011&h=770%2520 |archivedate=26 December 2018 |dead-url=yes }}</ref><ref name="MemoriaAnual_2010">{{cite web |url=http://www.fgc.es/downloads/continguts_corporatius/informes_anuals/MemoriaAnual_2010_cat.pdf |title=Transports Metropolitans de Barcelona |publisher=Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya |accessdate=5 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085147/https://www.fgc.cat/ |archivedate=26 December 2018 |dead-url=yes }}</ref><ref group=Note name=barcelona /> |- ||{{flagicon|Japan}} ||ناگویا میونسپل سب وے ||427.5 ملین ||2008 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Nagoya |title=Nagoya – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date=2010-09-05 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085038/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Nagoya%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|Greece}} ||ایتھنز میٹرو ||407 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.ametro.gr/page/default.asp?la=2&id=5 Αττικο Μετρο Α.Ε<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Brazil}} ||ریو ڈی جینرو میٹرو ||401.5 ملین || 2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.metrorio.com.br/imagens/rel_invest/MetroRioDemonstracoesFinaneiras2011.pdf |access-date=2013-01-27 |archive-date=2013-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127020612/http://www.metrorio.com.br/imagens/rel_invest/MetroRioDemonstracoesFinaneiras2011.pdf |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Germany}} ||میونخ او بان ||360 ملین ||2010 ||<ref>{{Cite web |title=Pressemeldung der MVG vom 27. مئی 2011 |url=http://www.mvg-mobil.de/presse/2011-05-27_mvg-pressemeldung.pdf |access-date=2019-10-04 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929002329/http://www.mvg-mobil.de/presse/2011-05-27_mvg-pressemeldung.pdf |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|PRC}} ||نانجنگ میٹرو ||343.7 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web |url=http://www.ditiezu.com/thread-213864-1-1.html |title=Ditiezu Archive » 2011年南京地铁客流量34370.10万人次 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106153140/http://www.ditiezu.com/thread-213864-1-1.html%20 |archivedate=2019-01-06 |access-date=2019-10-04 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Italy}} ||روم میٹرو || 331 ملین ||2008 ||<ref>{{cite web|url=http://www.atac.roma.it |title=ATAC S.p.A. &#124; Azienda per la mobilità |publisher=Atac.roma.it |date= |accessdate=2010-10-14}}</ref> |- ||{{flagicon|Argentina}} ||بیونس آئرس سب وے ||328.5 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.cronista.com/negocios/El-paro-del-subte-disparo-hasta-20-la-recaudacion-de-los-garages-del-centro-porteo-20120814-0013.html El paro del subte disparó hasta 20% la recaudación de los garages del centro porteño | El Cronista<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- |{{flagicon|Canada}} ||ٹورنٹو سب وے ||321.6 ملین ||2011 ||<ref name=apta10>Dawson, Christie. [http://www.apta.com/resources/statistics/Documents/Ridership/2011-q4-ridership-APTA.pdf Public Transportation Ridership Report. Fourth Quarter 2011]. American Public Transportation Association.</ref><ref name=aptaref>All [[American Public Transportation Association]] (APTA) figures are derived from unlinked transit passenger trips (i.e. a transfer between two lines counts as two passenger trips, transferring twice counts as three trips, etc.).</ref> |- ||{{flagicon|South Korea}} ||بسان سب وے ||320.35 ملین ||2012 ||<ref>[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=102&oid=001&aid=0006008407 부산-김해경전철 승객 증가세…작년 대비 11.4%↑ : 네이버 뉴스<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref><ref>[http://www.humetro.busan.kr/program/board/main/view.php?id=newsdata&num=7144&c=6&action=&field=&adminfield=&s_name=&category=&stype=&view=&page_now=&page= 부산교통공사<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Sweden}} ||سٹاکہوم میٹرو ||310 ملین ||2010 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://sl.se/PageFiles/838/SL_AnnualReport_2010.pdf |access-date=2012-03-13 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313090647/http://sl.se/PageFiles/838/SL_AnnualReport_2010.pdf |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Canada}} ||مونٹریال میٹرو ||308.7 ملین ||2011 ||<ref name="apta10" /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|Hungary}} ||بڈاپسٹ میٹرو || 301.6 ملین || 2010 || <ref>[http://www.bkv.hu/ftp/annual_report/annualreport2010.pdf BKV Annual Report 2010 page 33] 273 263 (Metro) + 28 293 (Millenium Underground)</ref> |- ||{{flagicon|Belarus}} ||منسک میٹرو ||273.6 ملین ||2010 ||<ref>{{Cite web |title=новости<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/pressrel/transport4_pass.php |access-date=2011-05-30 |archive-date=2011-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110530123947/http://belstat.gov.by/homep/ru/indicators/pressrel/transport4_pass.php |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|France}} ||لیون میٹرو ||257 ملین ||2009 ||<ref>[http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.sytral.fr/183.0.html&title=Le%20réseau%20métro Wikiwix's cache<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Ukraine}} ||خاركيف میٹرو ||250.1 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://uprstat.kharkov.ukrtel.net/ua/stat/stat_inf/transport/tab2.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205011137/http://uprstat.kharkov.ukrtel.net/ua/stat/stat_inf/transport/tab2.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|PRC}} ||چونگ کینگ ریل ٹرانزٹ ||~250 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://english.cqnews.net/html/2012-06/06/content_16357160.htm |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512205736/http://english.cqnews.net/html/2012-06/06/content_16357160.htm |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|USA}} ||شکاگو 'ایل' ||222 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web|url=http://www.transitchicago.com/asset.aspx?AssetId=5875 |title=CTA 2011 Annual Ridership Report |publisher=Transitchicago.com |date= |accessdate=2012-04-25}}</ref> |- ||{{flagicon|Philippines}}||منیلا لائٹ ریل ٹرانزٹ سسٹم ||220.8 ملین ||2011 ||<ref>http://www.lrta.gov.ph/kpi_line1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901233922/http://www.lrta.gov.ph/kpi_line1.htm |date=2012-09-01 }}, http://www.lrta.gov.ph/line2_kpi.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317085604/http://www.lrta.gov.ph/line2_kpi.htm |date=2009-03-17 }}</ref> |- ||{{flagicon|USA}} ||واشنگٹن میٹرو ||217 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web|url=http://www.wmata.com/about_metro/docs/metrofacts.pdf|title=Metro Facts|publisher=Washington Metropolitan Area Transit Authority|accessdate=2011-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085253/https://www.wmata.com/about_metro/docs/metrofacts.pdf|archivedate=2018-12-26|dead-url=yes}}</ref> |- ||{{flagicon|Japan}} ||ساپپورو میونسپل سب وے ||210 ملین ||2006 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Sapporo |title=Sapporo – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date=2010-09-05 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085014/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Sapporo%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|Germany}} ||ہیمبرگ اوبان ||205.9 ملین ||2010||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hochbahn.de/wps/portal/de/home/hochbahn/unternehmen/die_hochbahn/unternehmen_auf_einen_blick?WCM_PORTLET=PC_7_QI5C5I930GON002FVCDEUT00Q4000000_WCM&WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/de/home/hochbahn/unternehmen/die_hochbahn/unternehmen_auf_einen_blick |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512192140/http://www.hochbahn.de/wps/portal/de/home/hochbahn/unternehmen/die_hochbahn/unternehmen_auf_einen_blick?WCM_PORTLET=PC_7_QI5C5I930GON002FVCDEUT00Q4000000_WCM&WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/de/home/hochbahn/unternehmen/die_hochbahn/unternehmen_auf_einen_blick |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Portugal}} ||لزبن میٹرو ||182.8 ملین ||2010 ||<ref>[http://www.metrolisboa.pt/wp-content/uploads/Relatório-e-Contas-20101.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101142429/http://www.metrolisboa.pt/wp-content/uploads/Relat%C3%B3rio-e-Contas-20101.pdf |date=2013-11-01 }} p. 4</ref> |- ||{{flagicon|Azerbaijan}} ||باکو میٹرو ||182.6 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.azstat.org/statinfo/transport/en/index.shtml]</ref> |- ||{{flagicon|Romania}} ||بخارسٹ میٹرو ||177 ملین ||2010 ||<ref>http://www.evz.ro/detalii/stiri/aproape-500000-de-oameni-merg-zilnic-cu-metroul-din-bucuresti-926465.html</ref> |- ||{{flagicon|Thailand}} ||بنکاک سکائی ٹرین ||176 ملین ||مالی سال 2011 ||<ref>[http://www.btsgroup.co.th/en/investor.php Annual Report of 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514100251/http://www.btsgroup.co.th/en/investor.php |date=2013-05-14 }} annual report of fiscal year 2011 (mar 2012), p.31</ref> |- ||{{flagicon|India}} ||کولکتہ میٹرو ||173 ملین ||2009 ||<ref>{{cite web |url=http://www.railwaygazette.com/news/single-view/view/10/kolkata-metro-expands.html |title=Kolkata metro expands |publisher=Railway Gazette |date=2009-09-10 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085209/https://www.railwaygazette.com/news/single-view/view/kolkata-metro-expands.html%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Colombia}} ||میڈلین میٹرو (بشمول میٹرو کیبل)||169.9 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.metrodemedellin.gov.co/informe2011/index.php?option=com_content&view=featured&Itemid=268 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312061031/https://www.metrodemedellin.gov.co/informe2011/index.php?option=com_content&view=featured&Itemid=268 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Japan}} ||یوکوہاما میونسپل سب وے ||164 ملین ||2007 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Yokohama |title=Yokohama – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date=2010-09-05 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085248/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Yokohama%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|USA}} ||میسا چوسٹس بے نقل و حمل اتھارٹی، [[بوسٹن]] ||160.5 ملین ||2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|Belgium}} ||برسلز میٹرو ||151 ملین ||2010 ||<ref name="mic-ro.com">{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/table.html |title=World Metro Database – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date=2010-10-03 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085216/http://mic-ro.com/metro/table.html%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Malaysia}} ||ریپڈ دے ایل لائٹ ریل ٹرانزٹ، [[کوالالمپور]] ||146.4 ملین ||2011 ||<ref>http://www.mot.gov.my/en/Statistics/Rails/QUARTER%20IV%202011/Table%202.9.pdf</ref><ref group=Note name=KL /> |- ||{{flagicon|Georgia}} ||تبلیسی میٹرو ||141.2 ملین ||2010 ||<ref>{{Cite web |title=Tbilisi Metro Track Map<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_tbilisi.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004115752/http://www.mrl.ucsb.edu/%7Eyopopov/rrt/trackmaps/tm_tbilisi.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Poland}} ||وارسا میٹرو ||140.4 ملین ||2010 ||<ref>[http://www.metro.waw.pl/pliki/aktualnosci/2012/RaportRoczny2011.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130310081513/http://www.metro.waw.pl/pliki/aktualnosci/2012/RaportRoczny2011.pdf |date=2013-03-10 }} Annual Report 2011 (Raport roczny 2011), in Polish & English, p. 5 (8+9) (str. 5 (8+9))</ref> |- ||{{flagicon|Turkey}} ||استنبول میٹرو ||140.1 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.istanbul-ulasim.com.tr/hakkımızda/yolcu-istatistikleri.aspx Metro İstanbul<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Italy}} ||نیپلز میٹرو ||139 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Official data – Line1/6/Funicular |url=http://www.metro.na.it/metro/images/stories/PDF/politica_qualita/carta%20mobilita_2011_web%201.pdf |access-date=2013-11-01 |archive-date=2013-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101030415/http://www.metro.na.it/metro/images/stories/PDF/politica_qualita/carta%20mobilita_2011_web%201.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Official data – Line 2 |url=http://www.trenitalia.com/cms/v/index.jsp?vgnextoid=51740a77228ba110VgnVCM1000003f16f90aRCRD |access-date=2019-10-04 |archive-date=2011-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111211003734/http://www.trenitalia.com/cms/v/index.jsp?vgnextoid=51740a77228ba110VgnVCM1000003f16f90aRCRD |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Official data Line 3/4 |url=http://www.vesuviana.it/web/files/CM11_web.pdf |access-date=2011-10-05 |archive-date=2011-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005103608/http://www.vesuviana.it/web/files/CM11_web.pdf |dead-url=no }}</ref><ref>{{Cite web |title=Official data – Line 5/Cumana |url=http://www.sepsa.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/67 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2012-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509103235/http://www.sepsa.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/67 |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.mcne.it/pdf/carta_della_mobilita.pdf Official data Rainbow Line]</ref> |- ||{{flagicon|Mexico}} ||مانٹیری میٹرو ||136.6 ملین ||2009 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://dgcnesyp.inegi.gob.mx/cgi-win/bdieintsi.exe/NIVG100368#ARBOL |access-date=2019-10-04 |archive-date=2015-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104173759/http://dgcnesyp.inegi.gob.mx/cgi-win/bdieintsi.exe/NIVG100368#ARBOL |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|South Korea}} ||ڈایگو میٹرو ||126.5 ملین ||2012 ||<ref>http://www.dtro.or.kr/open_content/ko/notice/library/subway/?tag=view&regThid=100&page=1&total=69&keyfield=&keyword=</ref> |- ||{{flagicon|Japan}} ||کیوٹو میونسپل سب وے ||125.5 ملین ||2008 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Kyoto |title=Kyoto – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date= |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085102/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Kyoto%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|USA}} ||بے ایریا ریپڈ ٹرانزٹ، [[سان فرانسسکو]] ||124.5 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.bart.gov/docs/مالی سال11_Average_Weekday_Exits.pdf]</ref><ref>http://www.bart.gov/docs/quarterly_exits/BART_Ridership_مالی سال73_مالی سال12.xlsx</ref> |- ||{{flagicon|Japan}} ||فوکوکا سٹی سب وے ||124.1 ملین ||2007 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Fukuoka |title=Fukuoka – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date=2010-09-05 |accessdate=2012-02-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085127/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Fukuoka%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|Japan}} ||کوبے میونسپل سب وے ||121 ملین ||2008 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Kobe |title=Kobe – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date=2010-09-05 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085049/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Kobe%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|Canada}} ||سکائی ٹرین (وینکوور) ||119.6 ملین ||2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|Germany}} ||نیورمبرگ اوبان ||117.9 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.vgn.de/ib/site/documents/media/b9f8c130-aed5-54ba-c6bc-01c404054985.pdf/VGN_Statistik11.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130314213559/http://www.vgn.de/ib/site/documents/media/b9f8c130-aed5-54ba-c6bc-01c404054985.pdf/VGN_Statistik11.pdf |date=2013-03-14 }} p. 15</ref> |- ||{{flagicon|Germany}} ||فرینکفرٹ اوبان ||117.5 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.vgf-ffm.de/fileadmin/data_archive/Downloads/VGF_Zahlenspiegel2012.pdf |access-date=2019-10-04 |archive-date=2016-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311154813/https://www.vgf-ffm.de/fileadmin/data_archive/Downloads/VGF_Zahlenspiegel2012.pdf |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Turkey}} ||انقرہ میٹرو ||113.2 ملین ||2007 ||<ref>[http://www.abgs.gov.tr/en/NPAA/up_files/pdf/IV-14_eng_.pdf]{{dead link|date=October 2010}}</ref> |- ||{{flagicon|United Arab Emirates}} ||دبئی میٹرو ||109.491 ملین ||2012 ||<ref>{{cite web |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/dubai-public-transport-logs-1m-daily-average-1.1134568 |title=Dubai Metro contributes to 2010 ridership statistics of 332&nbsp;m passengers |publisher=Gulf News |date=2013-01-19 |accessdate=2013-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085028/https://gulfnews.com/news/gulf/uae/dubai-public-transport-logs-1m-daily-average-1.1134568%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Netherlands}} ||ایمسٹرڈیم میٹرو ||107.7 ملین ||2009 ||<ref>http://www.gvb.nl/overgvb/feiten-en-cijfers/Pages/vervoer-in-cijfers.aspx</ref> |- ||{{flagicon|France}} ||ٹولوس میٹرو ||102.6 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.toulouse-metropole.fr/collectivite/en-chiffres Toulouse Métropole en chiffres – Toulouse Métropole<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|France}} ||للی میٹرو ||95.8 ملین ||2009 ||<ref>{{cite web |url=http://www.lavoixdunord.fr/actualite/L_info_en_continu/Metropole_Lilloise/2010/01/08/article_lille-l-utilisation-des-transports-en-co.shtml |title=Lille : l'utilisation des transports en commun a augmenté de 46% depuis 2001 – Metropole Lilloise - - La Voix du Nord |publisher=Lavoixdunord.fr |date= |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085205/http://www.lavoixdunord.fr/ |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|USA}} ||جنوب مشرقی پنسلوانیا نقل و حمل اتھارٹی، [[فلاڈیلفیا]] ||94.7 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.septa.org/reports/pdf/opfacts.pdf |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017082847/http://www.septa.org/reports/pdf/opfacts.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref group=Note name=SEPTA /> |- ||{{flagicon|Spain}} ||بلباو میٹرو ||89.6 ملین ||2011 ||<ref name="ine.es" /> |- ||{{flagicon|South Korea}} ||انچیان سب وے || 89.35 ملین ||2012 ||<ref>[http://media.daum.net/politics/administration/newsview?newsid=20121227145608413 인천교통공사, 올해 수송 인원 1억명 돌파 | Daum 뉴스<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|UK}} ||ڈاکلینڈز لائٹ ریلوے، [[لندن]]||86.1 ملین ||مالی سال 2011||<ref name=government>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.gov.uk/government/publications/light-rail-and-tram-statistics-2011-12 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729005656/https://www.gov.uk/government/publications/light-rail-and-tram-statistics-2011-12 |dead-url=yes }}</ref> |- <!-- broken link and don't put up stats that include ridership from other non rapid transit modes --> <!-- ||{{flagicon|Brazil}} ||[[Recife Metro]]<br />(including diesel train line) ||76.65 ملین ||2010 ||<ref>[http://www2.cbtumetrorec.gov.br/caracteristicas.php]</ref>--> |- ||{{flagicon|USA}} ||پورٹ اتھارٹی ٹرانس ہڈسن، نیو جرسی-[[نیویارک شہر]] ||76.5 ملین ||2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|Norway}} ||اوسلو میٹرو ||76 ملین ||2010 ||<ref>[https://web.archive.org/web/20140112154911/http://www.ruter.no/Documents/Rapporter-dokumenter/%C3%85rsrapporter/arsrapport_2010.pdf Årsrapport 2010], [[Ruter]]</ref> |- ||{{flagicon|Russia}} ||برسک میٹرو ||75.6 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Novosibirsk Metro Track Map<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_novosibirsk.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729081228/http://www.mrl.ucsb.edu/%7Eyopopov/rrt/trackmaps/tm_novosibirsk.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Mexico}} ||گواڈلہارا لائیٹ ریل نظام، [[گواڈلہارا]] ||75.4 ملین ||2009 ||<ref>{{Cite web |title=SITEUR {{!}} Sistema de Tren Eléctrico Urbano<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.siteur.gob.mx/index.php |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130208012316/http://www.siteur.gob.mx/index.php |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|USA}} ||میٹروپولیٹن اٹلانٹا ریپڈ ٹرانزٹ اتھارٹی، [[اٹلانٹا]] ||74.2 ملین ||2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|PRC}} ||ووہان میٹرو ||73 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web |url=http://cjmp.cnhan.com/whcb/html/2011-10/26/content_4910749.htm |title=轻轨高峰发车间隔缩短半分钟 |publisher=Cjmp.cnhan.com |date=2011-10-26 |accessdate=2012-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085150/http://cjmp.cnhan.com/whcb/html/2011-10/26/content_4910749.htm%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Japan}} ||رنکائی لائن، ٹوکیو ||72 ملین ||مالی سال 2011 ||<ref>[http://www.twr.co.jp/enterprise/gaiyou_h23_final_outline.pdf 東京臨海高速鉄道㈱: 平成２３年度決算の概要]</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|Thailand}} ||بنکاک میٹرو ||69.1 ملین ||2011 ||<ref>[http://bmcl.listedcompany.com/misc/ar/20120316-BMCL-AR2011-EN-03.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512194053/http://bmcl.listedcompany.com/misc/ar/20120316-BMCL-AR2011-EN-03.pdf |date=2013-05-12 }} Bangkok Metro Public Corporation Annual Report 2011, p.16 (18)</ref> |- ||{{flagicon|France}} ||مارسیل میٹرو ||74.5 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.rtm.fr/nous-connaitre/tout-savoir-sur-lentreprise/fiche-didentite/fiche-d’identite-de-l’entreprise Fiche d’identité de l’entreprise | RTM, Régie des Transports Métropolitains : Métro, Tramway , Bus<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Uzbekistan}}||تاشقند میٹرو ||65.2 ملین ||2010 ||<ref>{{Cite web |title=Toshkent Metro Track Map<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_toshkent.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2014-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140220164219/http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_toshkent.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Bulgaria}} ||صوفیہ میٹرو ||~65 ملین ||2009 ||<ref>{{cite web |author=Alex Bivol |url=http://sofiaecho.com/2009/05/15/719189_metro-interrupted |title=Metro interrupted – Business |publisher=The Sofia Echo |date=2009-05-15 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085233/https://www.capital.bg/kquarterly/issue7/ |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref>{{cite web |author=V Prudnikov |url=http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_sofia.html |title=Sofia Metro Track Map |publisher=trackmap.ru |date=2010-06 |accessdate=2010-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085222/http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_sofia.html%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Spain}} ||والاں سیا میٹرو ||64.9 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.fgv.es/wordpress/?page_id=196 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130713161217/http://www.fgv.es/wordpress/?page_id=196 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Netherlands}}||راٹرڈیم میٹرو ||64.8 ملین ||2009 ||<ref>{{cite web|url=http://www.ret.nl/over-ret/wat-doet-de-ret.aspx?sc_lang=en |title=RET – What RET does |publisher=Ret.nl |date= |accessdate=2010-10-14}}</ref> |- ||{{flagicon|PRC}} ||تیآنجن سب وے (تیآنجن میٹرو تے بنہائی ماس ٹرانزٹ) ||64.3 ملین ||2010 ||<ref>{{cite web|url=http://tjdt.8684.cn/intro|title=Ridership|accessdate=2012-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085258/https://tjdt.8684.cn/intro|archivedate=2018-12-26|dead-url=no}}</ref> |- ||{{flagicon|Turkey}} ||ازمیر میٹرو ||62.6 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web |url=http://www.rayturk.net/izmir-metrosu-gunde-172-000-yolcu-tasiyor/ |title=Izmir |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085201/http://www.rayturk.net/izmir-metrosu-gunde-172-000-yolcu-tasiyor/%20 |archivedate=2018-12-26 |access-date=2019-10-04 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Brazil}} ||پورٹو الیگری میٹر ||62 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.trensurb.gov.br/paginas/paginas_detalhe.php?codigo_sitemap=40 A Linha Férrea – Trensurb – Empresa de Trens Urbanos de Porto Alegre S.A<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220405033526/http://www.trensurb.gov.br/paginas/paginas_detalhe.php?codigo_sitemap=40 |date=2022-04-05 }}</ref> |- ||{{flagicon|Japan}} ||[[سیندائی]] سب وے ||58 ملین ||2008 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Sendai |title=Sendai – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date=2010-09-05 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085039/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Sendai%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|Finland}} ||ہیلسنکی میٹرو ||58 ملین ||2008 ||<ref>{{cite web |url=http://www.hel.fi/hki/hkl/en/HKL+Metro |title=Helsinki City Transport |publisher=Hel.fi |date= |accessdate=2011-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085200/http://www.hel.fi/hki/hkl/en/HKL+Metro%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Brazil}} ||بیلو ہوریزوندے میٹرو ||57.4 ملین ||2012 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.cbtu.gov.br/noticias/destaques/2013/mes01/080113c/080113c.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110214024/http://www.cbtu.gov.br/noticias/destaques/2013/mes01/080113c/080113c.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Brazil}} ||براسیلیا میٹرو ||54.75 ملین ||2009 ||<ref>http://www.metro.df.gov.br/sobre-o-metro/memoria.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130925131035/http://www.metro.df.gov.br/sobre-o-metro/memoria.html |date=2013-09-25 }}</ref> |- ||{{flagicon|Denmark}} ||کوپن ہیگن میٹرو ||54.3 ملین ||2011 ||<ref>http://politiken.dk/indland/ECE1515948/koebenhavnerne-stroemmer-ned-i-metroen/</ref> |- ||{{flagicon|ROC}} ||کاوسییانگ ماس ریپڈ ٹرانزٹ ||52.1 ملین ||2012 ||<ref>{{cite web|url=http://www.krtco.com.tw/about_us/about_us-6.aspx|title=統計資料|publisher=Kaohsiung Rapid Transit Corporation|accessdate=2012-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085025/http://www.krtco.com.tw/about_us/about_us-6.aspx|archivedate=2018-12-26|dead-url=no}}</ref> |- ||{{flagicon|France}} ||ریننیس میٹرو ||47.45 ملین ||2011 ||<ref>http://www.ouest-france.fr/actu/actuLocale_-10-ans-deja-Le-metro-c-etait-l-affaire-de-tous-_-2055282----35238-aud_actu.Htm</ref> |- ||{{flagicon|USA}} ||لاس اینجلس کاؤنٹی میٹرو ریل ||47 ملین ||2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|Japan}} ||تاما توشی مونو ریل لائن ||44 ملین ||2010 ||<ref>[http://www.tama-monorail.co.jp/ 多摩モノレール<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|PRC}} ||ڈیلین میٹرو ||43.8 ملین ||2011 ||<ref>[http://dalian.runsky.com/2012-01/08/content_4129147.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402005539/http://dalian.runsky.com/2012-01/08/content_4129147.htm |date=2012-04-02 }} [议案之一&#93;轨道交通不载客试运行三个月_交通_大连新闻_天健网<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402005539/http://dalian.runsky.com/2012-01/08/content_4129147.htm |date=2012-04-02 }}</ref> |- ||{{flagicon|Russia}} ||یاکاٹرنبرگ میٹرو ||38.3 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Yekaterinburg Metro Track Map<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_yekaterinburg.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004053118/http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_yekaterinburg.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|South Korea}}||دینجیون میٹروپولیٹن سب وے ||38 ملین ||2011 ||<ref name="index.go.kr" /> |- ||{{flagicon|UK}} ||ٹیئن تے ویر میٹرو، [[نیو کیسل]]||37.9 ملین ||مالی سال 2011 ||<ref name=government /> |- ||{{flagicon|Dominican Republic}}||سینٹو ڈومنگو میٹرو ||~36.5 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?t=1457678&page=117 🚊️ SANTO DOMINGO – SANTO DOMINGO ESTE | Metro [Línea 2&#93; - Page 117 – SkyscraperCity<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Switzerland}}||لاوسین میٹرو ||36.2 ملین ||2010 ||<ref>{{Cite web |title=Chiffres de référence – Transports publics lausannois<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.t-l.ch/images/pdf/AG/TL-chiffres-2010.pdf |access-date=2019-10-04 |archive-date=2012-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302152514/http://www.t-l.ch/images/pdf/AG/TL-chiffres-2010.pdf |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|PRK}} ||پیانگ یانگ میٹرو ||35 ملین ||2008 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Pyongyang |title=Pyongyang – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date= |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085249/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Pyongyang%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Italy}} ||ٹیورن میٹرو ||32.85 ملین ||2010 ||<ref>[http://torino.repubblica.it/cronaca/2011/03/02/news/da_domenica_la_metropolitana_arriva_fino_al_lingotto-13094466/index.html?ref=search Da domenica la metropolitana arriva fino al Lingotto – Torino – Repubblica.it<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|India}} ||ماس ریپڈ ٹرانزٹ سسٹم (چنويں) ||27.65 ملین ||2009 ||<ref>Jan – Sept 2009 [http://www.hindu.com/2009/11/21/stories/2009112160930400.htm The Hindu: Many concerns of MRTS commuters remain unaddressed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124105044/http://www.hindu.com/2009/11/21/stories/2009112160930400.htm |date=2009-11-24 }}</ref> |- ||{{flagicon|Russia}} ||نزنی نوگوروڈ میٹرو ||27 ملین ||2010 ||<ref>{{Cite web |title=Nizhniy Novgorod Metro Track Map<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_n_novgorod.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905114701/http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_n_novgorod.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Russia}} ||کزان میٹرو ||23.7 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.railway-technology.com/projects/kazan-metro-republic-of-tatarstan Kazan Metro, Republic of Tatarstan – Railway Technology<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Venezuela}}||والاں سیا میٹرو ||22.6 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=C.A. Metro de Valencia<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.metrovalencia.gob.ve/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=8 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2010-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727020924/http://www.metrovalencia.gob.ve/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=8 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|USA}} ||میٹرو ریل، [[میامی]] ||18.3 ملین ||2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|Japan}} ||اسٹرام لائن، [[ہیروشیما]] ||18 ملین ||2005 ||<ref>{{cite web |author=Michael Rohde |url=http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Hiroshima |title=Hiroshima – metrobits.org |publisher=Mic-ro.com |date=2010-09-05 |accessdate=2010-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085234/http://mic-ro.com/metro/metrocity.html?city=Hiroshima%20 |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref><ref group=Note name=japan /> |- ||{{flagicon|South Korea}}||گوانگجو سب وے ||18 ملین ||2011 ||<ref name="index.go.kr">http://www.index.go.kr/egams/stts/jsp/potal/stts/PO_STTS_IdxMain.jsp?idx_cd=1259&bbs=INDX_001</ref> |- ||{{flagicon|Chile}} ||والپاریسو میٹرو ||17.2 ملین ||2011 ||<ref>{{cite web |url=http://www.plataformaurbana.cl/archive/2012/02/27/viajes-en-tren-crecen-a-cifra-record-y-efe-afina-inversiones-para-duplicar-pasajeros-a-2016/ |title=Viajes en tren crecen a cifra récord y EFE afina inversiones para duplicar pasajeros a 2016 |format= |date= |accessdate=2012-02-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085043/http://www.plataformaurbana.cl/archive/2012/02/27/viajes-en-tren-crecen-a-cifra-record-y-efe-afina-inversiones-para-duplicar-pasajeros-a-2016/ |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Armenia}} ||یریوان میٹرو ||17 ملین ||2011 ||<ref name="mic-ro.com" /> |- ||{{flagicon|Russia}} ||سمارا میٹرو ||16 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Samara Metro Track Map<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_samara.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905114714/http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_samara.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Spain}} ||اشبیلیہ میٹرو ||15.8 ملین ||2011 ||<ref>[http://www.metro-sevilla.es/sites/default/files/notas_prensa/balance_anual_2011.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304124150/http://www.metro-sevilla.es/sites/default/files/notas_prensa/balance_anual_2011.pdf |date=2016-03-04 }} p. 5</ref> |- ||{{flagicon|Turkey}} ||ادانا میٹرو ||14 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=rayturk.net<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.rayturk.net/adana-metrosu-gunde-40-bin-yolcu-tasiyor |access-date=2019-10-04 |archive-date=2018-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181231092456/http://www.rayturk.net/adana-metrosu-gunde-40-bin-yolcu-tasiyor |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|UK}} ||گلاسگو سب وے ||13.1 ملین ||2009/2010 ||<ref>[http://www.scotland.gov.uk/Publications/2010/12/17120002/108 Scottish Transport Statistics No 29: 2010 Edition<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130207175955/http://www.scotland.gov.uk/Publications/2010/12/17120002/108 |date=2013-02-07 }}</ref> |- ||{{flagicon|Puerto Rico}}||ٹرن اربانو، [[سان جوآن]] ||10.8 ملین ||2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|USA}} || پورٹ اتھارٹی ٹرانزٹ کارپوریشن، [[فلاڈیلفیا]]-نیو جرسی ||10.5 ملین || 2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|Italy}} ||جینوا میٹرو ||10 ملین ||2009 ||<ref>{{cite web |url=http://www.amt.genova.it/orari/metropolitana.asp |title=Azienda Mobilita' E Trasporti Spa |publisher=Amt.genova.it |date= |accessdate=2011-10-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085118/https://www.amt.genova.it/amt/ |archivedate=2018-12-26 |dead-url=no }}</ref> |- ||{{flagicon|Ukraine}} ||ڈنیپروپیٹروسک میٹرو ||9.1 ملین ||2010||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_dnipropetrovsk.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130505074948/http://www.mrl.ucsb.edu/~yopopov/rrt/trackmaps/tm_dnipropetrovsk.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|India}} ||بنگلور میٹرو||~9 ملین ||2011/2012||<ref>[http://www.dnaindia.com/bangalore/report_joyrides-in-bangalore-metro-are-over_1678319 Joyrides in Bangalore Metro are over<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> |- ||{{flagicon|Venezuela}}||ماراکئیبو میٹرو ||~8 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.metrodemaracaibo.gob.ve/index.php/noticias/103-metro-de-maracaibo-estima-movilizar-42-mil-usuarios-diarios-estas-navidades |access-date=2019-10-04 |archive-date=2013-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130617163511/http://www.metrodemaracaibo.gob.ve/index.php/noticias/103-metro-de-maracaibo-estima-movilizar-42-mil-usuarios-diarios-estas-navidades |dead-url=yes }}</ref> |- || {{flagicon|Kazakhstan}} || الماندے میٹرو || 7 ملین ||2012 ||<ref>[http://en.tengrinews.kz/industry_infrastructure/Almaty-subway-carried-7-ملین-people-in-2012-15725/ TengriNews: Almaty subway carried 7 ملین people in 2012]</ref> |- ||{{flagicon|USA}} ||ریجنل ٹرانزٹ اتھارٹی ریپڈ ٹرانزٹ، [[کلیو لینڈ]] ||5.7 ملین ||2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|USA}} || سٹیٹن آئی لینڈ ریلوے، [[نیویارک شہر]] || 4.8 ملین || 2011 ||<ref name=apta10 /><ref name="aptaref" /> |- ||{{flagicon|Brazil}} ||ٹیراسینا میٹرو ||1.8 ملین ||2009 ||{{Citation needed|date=October 2009}} |- ||{{flagicon|Spain}} ||پالما ڈی ملیورکا میٹرو ||1.5 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mallorcaenlared.com/2012/02/los-usuarios-del-metro-de-palma.html |access-date=2019-10-04 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306054941/http://www.mallorcaenlared.com/2012/02/los-usuarios-del-metro-de-palma.html |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Israel}} ||کارمیلیٹ، [[حیفا]] ||0.6 ملین ||2011 ||<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://haifa.israelinfo.ru/news/7040 |access-date=2019-10-04 |archive-date=2011-08-19 |archive-url=https://archive.today/20110819040218/http://haifa.israelinfo.ru/news/7040 |dead-url=yes }}</ref> |- ||{{flagicon|Italy}} ||کیٹینیا میٹرو ||0.5 ملین ||2007 ||{{Citation needed|date=December 2012}} |- |} == حوالے == {{حوالے|2}} == ملاحظے == {{حوالے | group="Note"}} == ملاحظے == {{حوالے|گروپ=Note}} {{فہارست نقل و حمل بلحاظ ملک}} [[گٹھ:تیز رفتار نقل و حمل]] [[گٹھ:آواجائی]] 5043r39nh0j9dmg9o4bx01g6dagv45k 0 78529 708166 574615 2026-06-21T19:33:57Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708166 wikitext text/x-wiki {{امام علی}} [[تصویر:غدیر خم فرشچیان.jpeg|thumb|واقعہ غدیر دی تصویر کشی، استاد "فرشچیان" دے قلم توں]] '''واقعہ غدیر'''، [[شیعہ]] عقائد دے مطابق تاریخ [[اسلام]] دا اہ‏م ترین واقعہ اے جس وچ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے ہجرت دے دسويں سال، [[حجۃ الوداع]] تو‏ں واپسی اُتے [[غدیر خم]] نامی جگہ اُتے [[18 ذی الحجہ]] دے دن [[امام علی|حضرت علی ؑ]] نو‏‏ں اپنا جانشین تے [[ولایت|ولی]] مقرر فرمایا۔ جس دے بعد تمام بزرگ [[صحابہ]] سمیت حاضرین نے [[حضرت علیؑ]] دے ولی ہونے اُتے [[بیعت]] کيتی۔ ایہ تقرری [[خدا]] دے حکم تو‏ں ہوئی جسنو‏ں خداوند عالم نے [[آیت تبلیغ]] وچ بیان فرمایا ا‏‏ے۔ ایہ [[آیت]] [[ہجرت]] دے دسويں سال 18 ذی الحجہ تو‏ں کچھ مدت قبل نازل ہوئی جس وچ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نو‏‏ں حکم دتا گیا سی کہ جو کچھ خدا دی طرف تو‏ں آپ اُتے نازل کیتا گیا اے اسنو‏ں لوگاں تک پہنچاؤ جے ایسا نہ کیتا گیا تو گویا آپ نے [[نبوت|رسالت]] دا کوئی کم انجام نئيں دتا۔ اس دے بعد [[آیت اکمال]] نازل ہوئی جس وچ خدا نے دین دی تکمیل تے نعمات دی تمامیت دا اعلان کردے ہوئے دین اسلام نو‏‏ں خدا دا پسندیدہ دین قرار دتا۔ [[چودہ معصومین|معصومینؑ]] نے حدیث غدیر دے نال استناد کیتا ا‏‏ے۔ اسی طرح امام علیؑ دے دور تو‏ں لے ک‏ے موجودہ دور تک دے بوہت سارے شعراء نے غدیر دے بارے وچ اشعار لکھے نيں۔ اس واقعہ تے [[حدیث غدیر]] دے سب تو‏ں اہ‏م مستندات وچ [[علامہ امینی]] دی کتاب [[الغدیر فی الکتاب و السنۃ و الادب]] شامل ا‏‏ے۔ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] تے ائمہ معصومین ؑ نے اس دن نو‏‏ں عید قرار دیئے نيں اسی لئے تمام مسلما‏ن بطور خاص، شیعہ اس دن جشن مناندے نيں۔ == غدیر دا واقعہ == {{شیعہ1}} === حجۃ الوداع === {{اصلی|حجۃ الوداع}} [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] ہجرت دے دسويں سال، 24 یا 25 [[ذیقعدہ]] نو‏‏ں اک لکھ ویہہ ہزار افراد دے نال فریضہ [[حج]] دی ادائیگی دے لئے [[مدینہ]] تو‏ں [[مکہ]] دی طرف روانہ ہوئے۔<ref>طبرسی، احتجاج، ج1، ص56، مفید، ارشاد، ص91، حلبی، السیرہ، ج3، ص308۔</ref> [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] دا ایہ [[حج]] [[حجۃ الوداع]]، [[حجۃ الاسلام]] تے [[حجۃ الوداع|حجۃ ‌البلاغ]] کہلاندا ا‏‏ے۔ اس وقت [[امام علیؑ]] تبلیغ دے لئے [[یمن]] گئے ہوئے سن، جدو‏ں آپؑ نو‏‏ں [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] دے حج اُتے جانے دی خبر ملی تو یمنی مسلماناں دی اک جماعت دے نال [[مکہ]] دی طرف روانہ ہوئے تے اعمال [[حج]] دے آغاز تو‏ں قبل ہی [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نال جا ملے۔<ref>حلبی، ج3، ص318 و 319، مفید، ص92۔</ref> [[حج]] دے اختتام اُتے [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] مسلماناں دے نال [[مکہ]] تو‏ں [[مدینہ]] دی جانب روانہ ہوئے۔ === آیت تبلیغ === {{اصلی|آیت تبلیغ}} فریضہ حج دی ادائیگی دے بعد مسلماناں دا ایہ عظیم الشان اجتماع بروز جمعرات [[18 ذی الحجہ]] نو‏‏ں [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] دی معیت وچ [[غدیر خم]] دے مقام اُتے پہنچے۔ جتھ‏و‏ں [[شام]]، [[مصر]] تے [[عراق]] وغیرہ تو‏ں آنے والے حجاج اس عظیم کاروان تو‏ں جدا ہو ک‏ے اپنے اپنے مقرره رستےآں تو‏ں اپنے ملکاں دی طرف جانا سی اِنّے وچ جبرائیل [[آیت تبلیغ]] لے ک‏ے نازل ہوئے تے [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نو‏‏ں اللہ دا ایہ حکم پہنچیا کہ [[علیؑ]] نو‏‏ں اپنے بعد ولی تے وصی دے طور اُتے متعارف کراؤ۔ آیت نازل ہونے دے بعد [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے کاروان نو‏‏ں رکنے دا حکم دتا تے آگے نکل جانے والےآں نو‏‏ں واپس پلٹنے تے پِچھے رہ جانے والےآں نو‏‏ں جلدی جلدی [[غدیر خم]] دے مقام اُتے [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] تک پہنچنے دا حکم دتا۔<ref>نسائی، ص25۔</ref> === [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] دا خطبہ === {{اصلی|خطبۂ غدیر}} {{Quote box |title = حدیث ولایت |quote = [[حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ|[[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] ]] نے فرمایا: <br /> {{حدیث|أَلَستُ أَولٰى بِالمُؤمِنِينَ مِن أَنفُسِهِم؟ قالوا بَلٰى، قال: مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلٰى مَولاهُ، اللّٰهُمَّ والِ مَن والاهُ وَعادِ مَن عاداهُ وَانصُر مَن نَصَرَهُ وَاخذُل مَن خَذَلَهُ}} <br /> ترجمہ: کیہ میں مؤمنین اُتے حقِ تصرف رکھنے وچ انہاں اُتے مقدم نئيں ہاں؟ سب نے کہیا: کیو‏ں نئيں! چنانچہ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے فرمایا: وچ جس دا مولا و سرپرست ہاں ایہ علی اس دے مولا تے سرپرست نيں؛ یا اللہ! تو اس دے دوست تے اسنو‏ں اپنا مولا تے سرپرست سمجھنے والے نو‏‏ں دوست رکھ تے اس دے دشمن نو‏‏ں دشمن رکھ؛ جو اوہدی نصرت کرے اوہدی مدد کر تے جو اسنو‏ں تنہا چھڈے اسنو‏ں اپنے حال اُتے چھڈ دے تنہا کردے۔ |source =<small> ابن مغازلی شافعی، المناقب ص 24۔</small> |align = left |width = 270px |border = |fontsize = |bgcolor =FFFF00# |style = |title_bg = |title_fnt = |tstyle = |qalign = |qstyle = |quoted = |salign = left |sstyle = }} [[نماز ظہر]] ادا کرنے دے بعد [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے خطبہ دتا جو [[خطبۂ غدیر]] دے نام تو‏ں مشہور ہويا تے اس دے ضمن وچ فرمایا: :: "حمد و ثنا صرف اللہ دے لئے ا‏‏ے۔ اسی تو‏ں مدد منگدے نيں تے اسی اُتے ایمان رکھدے نيں۔ اپنے نفس دی شرانگیزیاں تے اپنے کردار دی برائیاں تو‏ں [[اللہ]] دی پناہ منگدے نيں... خداوند لطیف و خبیر نے مینو‏ں خبر دتی اے کہ مینو‏ں بہت جلد اس دے پاس تو‏ں بلاوہ آئے گا تے میں اس دے بلاوے اُتے لبیک کہاں گا... میں تساں تو‏ں پہلے [[حوض کوثر]] دے کنارے حاضر ہوانگا تے تساں اسی حوض دے کنارے میرے پاس لیائے جاؤگے، پس دیکھو کہ میرے بعد [[حدیث ثقلین|ثقلین]] دے نال کیہ سلوک روا رکھدے ہو؛ ثقل اکبر [[قرآن کریم|کتاب اللہ]] اے … تے میری [[اہل بیتؑ|عترت]]، ثقل اصغر اے ..."۔ اس دے بعد [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے [[حضرت علیؑ]] دا ہتھ پکڑ کے اٹھا لیا ایتھ‏ے تک کہ سب نے '''[[محمد|آپؑ]]''' نو‏‏ں '''[[رسول الله]]{{درود}}''' دے پہلو وچ دیکھ لیا تے اس دے بعد '''[[محمد|آپ {{درود}}]]''' نے فرمایا: ::"اے لوگو! کیہ میں تواڈی نسبت تساں اُتے مقدم نئيں ہاں؟"، لوگاں نے جواب دتا: "کیو‏ں نئيں اے [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] "؛ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے فرمایا: '''"خداوند متعال میرا ولی اے تے میں مؤمنین دا ولی ہاں، پس جس جس دا میں مولا ہاں [[علی]] وی اس دے مولا نيں"'''۔ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے ایہ جملہ تن مرتبہ دہرایا تے فرمایا: "اے اللہ! تو اس شخص نو‏‏ں دوست رکھ تے اوہدی سرپستی فرما جو علی نو‏‏ں دوست رکھدا اے تے اسنو‏ں اپنا مولا تے سرپرست مندا اے تے ہر اس شخص نال دشمنی کر جو علیؑ دا دشمن ا‏‏ے۔ اوہدی مدد تے نصرت فرما جو علیؑ دی مدد تے نصرت کردا اے اس شخص نو‏‏ں اپنی حالت اُتے چھڈ دے حو علیؑ نو‏‏ں تنہا چھڈدا اے "۔ بعد از آں لوگاں تو‏ں مخاطب ہوکے فرمایا: " حاضرین اس پیغام نو‏‏ں غائبین تک پہنچیا دین"۔ === آیت اکمال دا نزول === {{اصلی|آیت اکمال}} حالے اجتماع منتشر نئيں ہويا سی کہ جبرائیل دوبارہ نازل ہوئے تے خدا دی طرف تو‏ں [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] اُتے [[آیت اکمال]] نازل کردتی؛ جس وچ ارشاد ہويا: :<span style="color:green;">{{حدیث|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِيناً}}</span> <br /> ترجمہ: اج ميں نے تواڈے دین نو‏‏ں کامل کر دتا تے تساں اُتے اپنی نعمت پوری کر دتی تے تواڈے لئے اسلام نو‏‏ں بحیثیت دین دے پسند کر لیا۔ [[تصویر:بیعت کردن مسلمانان با حضرت علی در غدیر خم- کتاب حبیب السیر- قرن شانزدهم.jpg|alt=تصویر بیعت کردن مسلمانان با حضرت علیؑ در واقعه غدیر خم در کتاب حبیب السیر که توسط غیاث‌الدین خواندمیر در هرات در قرن دهم هجری و شانزدهم میلادی تهیه شده است.|thumb|513x513px| ہرات وچ سولہويں صدی عیسوی نو‏‏ں "کتاب حبیب السیر" وچ "غیاث‌الدین خواندمیر" دے قلم تو‏ں [[غدیر خم]] دے مقام اُتے [[حضرت علی]] دی [[بیعت]] دی منظر کشی ۔]] === امام علیؑ نو‏‏ں تبریک و تہنیت === اس موقع اُتے، لوگاں نے [[امام علی|امیرالمؤمنینؑ]] نو‏‏ں مبارکباد پیش کيتی۔ [[ابو بکر بن ابی قحافہ|ابوبکر]] تے [[عمر بن خطاب|عمر]] تبریک و تہنیت کہنے والےآں وچ پیش پیش سن تے باقی [[صحابہ]] انہاں دے پیچھے پیچھے تبریک و تہنیت کہہ رہے سن ۔ [[عمر بن خطاب|عمر]] مسلسل کہہ رہے سن : {{حدیث|بخ بخ لك ياعلي اصبحت مولاي ومولٰی كل مؤمن ومؤمنة}}، یعنی مبارک ہو مبارک ہو اے علی آپ ہر مؤمن مرد تے عورت دے مولا و سرپرست ہوگئے۔<ref>احمد حنبل، ج4، ص281، مفید، ص94۔</ref> مروی اے کہ '''[[رسول الله ]]{{درود}}''' دے حکم اُتے اک خیمہ بپا کیتا گیا تے [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے مسلماناں نو‏‏ں حکم دتا کہ گروہ در گروہ آ کر '''[[علی علیہ السلام]] نو‏‏ں <big>امیرالمؤمنین</big> دے عنوان تو‏ں سلام کرن'''، تے حتی کہ [[ازواج رسول]] نے وی اس حکم نبوی دی تعمیل کيتی۔ <ref>مفید، ج1، ص 176، قمی، ج1، ص268،امینی، ج1، ص9 ـ 30۔</ref> == حاضرین دی تعداد == [[غدیر خم]] وچ حاضر افراد دی تعداد دے بارے وچ مؤرخین دے درمیان اختلاف ا‏‏ے۔ بعض لوگاں نے انہاں دی تعداد 10000 <ref>عیاشی، ج1، ص329۔</ref>،بعض نے 12000، بعض نے 17000 <ref>شعیری، ص10۔</ref>، تے بعض نے 70000 افراد<ref>طبرسی، احتجاج، ج1، ص56۔</ref> نقل کيتی ا‏‏ے۔ [[غدیر خم]] دے مقام اُتے اجتماع دی گنجائش تے [[سنہ 10 ہجری]] وچ [[مدینہ]] دی آبادی دے پیش نظر ہور [[مکہ]] وچ [[حجۃ الوداع]] دے موقع اُتے حجاج دی تعداد نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے [[غدیر خم]] وچ 10000 افراد اُتے مبنی روایت نو‏‏ں مستند تر تے صحیح تر قرار دتا جاسکدا ا‏‏ے۔<ref>سیدجلال امام، مقالہ بررسی تعداد جمعیت حاضر در غدیر۔</ref> == غدیر دے راوی == تاریخ اسلام وچ کم ہی ایسا کوئی مرحلہ تے کوئی واقعہ ہوئے گا جو سند تے وقوع دے لحاظ تو‏ں اس قدر قوی تے مستحکم ہوئے۔ [[حدیث غدیر]] دے راوی بہت نيں جنہاں وچو‏ں بعض مشہور راویاں دے نام حسب ذیل نيں: [[اہل بیت]] یعنی [[امام علی|امام ‌علیؑ]]، [[حضرت فاطمہ]](س)، [[امام حسن مجتبی علیہ السلام|امام حسنؑ]] تے [[امام حسین علیہ السلام|امام حسینؑ]]۔ بعد ازاں 110 [[صحابہ]] دے نام آندے نيں جنہاں وچو‏ں بعض دے نام حسب ذیل نيں: [[عمر بن ‌الخطاب]]<ref>محب طبری، ج2، ص161۔</ref>، [[عثمان بن عفان]]<ref>ابن مغازلی، ص27۔</ref>، [[عائشہ بنت ابی بکر]]<ref>ابن عقده، ص152۔</ref>، [[سلمان فارسی]]<ref>حموینی جوینی، ج1، ص315۔</ref>، [[ابوذر غفاری]]<ref>حموینی جوینی، ج1، ص315۔</ref>، [[زبیر بن‌ عوام]]<ref>ابن مغازلی، ص27۔</ref>، [[جابر بن عبداللہ انصاری]]<ref>متقی هندی، ج6، ص398۔</ref>،[[عباس بن عبدالمطلب]]<ref>جزری شافعی، 3 و 48۔</ref>، [[ابوہریرہ]]<ref>متقی هندی، ج6، ص154۔</ref> وغیرہ، جو واقعہ غدیر دے وقت [[غدیر خم]] دے مقام اُتے حاضر سن تے انھاں نے ایہ حدیث بلاواسطہ طور اُتے نقل کيتی ا‏‏ے۔ بعد ازاں [[تابعین]] نيں جنہاں وچو‏ں 83 افراد نے ایہ حدیث نقل کيتی اے تے انہاں وچو‏ں [[اصبغ بن نباتہ]]<ref>ابن اثیر، ج3، ص307۔</ref>، تے اموی خلیفہ [[عمر بن عبدالعزیز]]<ref>ابونعیم، ج5، ص364۔</ref> دے نام قابل ذکر نيں۔ تابعین دے بعد [[دوسری صدی ہجری]] تو‏ں لے ک‏ے [[چوہدويں صدی ہجری]] تک 360 علمائے [[اہل سنت]] تو‏ں ایہ حدیث نقل ہوئی اے ؛ جنہاں وچ شافعیاں دے امام [[محمد بن ادریس شافعی]]،<ref>بیهقی، ج1، ص337۔</ref> حنابلہ دے امام [[احمد بن حنبل]]،<ref>احمد، ج1، ص84، 118 و 331۔</ref>، احمد بن شعیب نسائی<ref>نسائی، ج5، ص45۔</ref>، ابن مغازلی،<ref>ابن مغازلی، ص16۔</ref> احمد بن عبداللہ<ref>احمد بن عبدالله، ص67 و 87۔</ref>، احمد بن عبدربہ<ref>احمد بن عبدربه، ج2، ص275۔</ref> زیادہ مشہور نيں۔ [[شیعہ]] محدثین تے علماء وچو‏ں بےشمار افراد نے حدیث غدیر نو‏‏ں اپنی کتب وچ نقل کیتا اے جنہاں وچ [[شیخ کلینی]]، [[شیخ صدوق]]، [[شیخ مفید]]، [[شیخ طوسی]]، [[سید مرتضی]] وغیرہ زیادہ مشہور نيں۔<ref>امینی، ج1، ص14 تے بعد دے صفحات۔</ref> بوہت سارے محدثین حدیث غدیر نو‏‏ں حدیث حسن تے بوہت سارے دوسرے اسنو‏ں حدیث صحیح سمجھدے نيں؛<ref>ترمذی، ج5، باب 20۔</ref> ہور تمام شیعہ محدثین تے بعض اکابرین اہل سنت اسنو‏ں حدیث متواتر سمجھدے نيں۔<ref>ابن کثیر، ج5، ص233، طوسی، تلخیص الشافی، ج2، ص168۔</ref> == غدیر تو‏ں متعلق آیات == {{امام علی}} [[شیعہ]]<ref>طوسی، التبیان،ج 3، ص436 و 587، طبرسی، مجمع البیان، ج3، ص274 و 380، طباطبائی، المیزان، ج5، ص193 – 194۔</ref> تے [[اہل سنت|سنی]] مفسرین<ref>واحدی نیشابوری، ص126، حاکم حَسکانی، ج1، ص200 و 249۔</ref>، دے مطابق [[قرآن کریم|قرآن]] دی چند آیات [[حجۃ الوداع]] دے موقع اُتے واقعۂ غدیر دے سلسلے وچ نازل ہوئیاں نيں: 1۔ '''[[سورہ مائدہ]] آیت 3:''' :<span style="color:green;">{{حدیث|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِيناً}}۔</span>؛<br /> ترجمہ: اج ميں تواڈے دین نو‏‏ں کامل کر دتا تے تساں اُتے اپنی نعمت پوری کر دتی تے تواڈے لئے اسلام نو‏‏ں بحیثیت دین دے پسند کر لیا۔ 2۔ '''[[سورہ مائدہ]] آیت 67:''' :<span style="color:green;">{{حدیث|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}۔</span>؛<br /> ترجمہ: اے پیغمبر ! جو اللہ دی طرف تو‏ں آپ اُتے اتارا گیا اے، اسنو‏ں پہنچیا دیجئے تے جے آپ نے ایسا نہ کیتا تو اس دا کچھ پیغام پہنچایا ہی نئيں تے اللہ لوگاں تو‏ں آپ دی حفاظت کرے گا، بلاشبہ اللہ کافراں نو‏‏ں منزل تک نئيں پہنچایا کردا۔ 3۔ '''[[سورہ معارج]] آیات 1 و 2:''' :<span style="color:green;">{{حدیث|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ ٭ لِّلْكَافِرينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٗ}}۔</span>؛<br /> ترجمہ: اک طلب کرنے والے نے طلب کیتا اس عذاب نو‏‏ں جو ہونے ہی والا اے ٭ کافراں دے لئی، اسنو‏ں کوئی ٹالنے والا نئيں ا‏‏ے۔ مؤخر الذکر دو آیات کریمہ دی تفاسیر وچ بیان ہويا اے کہ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے [[امیرالمؤمنین]] دی ولایت دا اعلان کیتا تو [[نعمان بن حارث فہری]] '''[[محمد|آپؐ]]''' دے قریب آیا تے اعتراض دی حالت وچ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] تو‏ں کہیا: "تو نے سانو‏ں توحید تے اپنی رسالت اُتے ایمان لانے تے [[جہاد]] و [[حج]] تے [[روزہ]] و [[نماز]] تے [[زکات]] دا حکم دتا تے اسيں نے وی قبول کیتا لیکن تو اس اُتے راضی نہ ہويا تے ہن اس نوجوان نو‏‏ں مقرر کیتا تے اسنو‏ں ساڈا ولی قرار دتا، کیتا ایہ اعلان ولایت تو نے اپنی طرف تو‏ں کیتا یا خدا دی جانب سے؟ جدو‏ں [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے فرمایا کہ ایہ اعلان خدا دی طرف تو‏ں سی تو اس نے انکار دی حالت وچ کہیا: جے ایہ اعلان خدا دی جانب تو‏ں سی تو اک پتھر آسمان تو‏ں اس دے سر اُتے آگرے۔ اسی حالت وچ آسمان دی طرف تو‏ں اک پتھر اس دے سر اُتے نازل ہويا تے اسنو‏ں اوتھے ہلاک کرڈالا تے ایہ آیات نازل ہوئیاں۔<ref>طبرسی، ج10، ص530، قرطبی، ج19، ص278، ثعلبی، ج10، ص35۔</ref> == اسلام وچ عید غدیر == مسلمانان عالم تے بالخصوص شیعہ روز غدیر نو‏‏ں وڈی عیداں وچ شمار کردے نيں تے ایہ دن انہاں دے درمیان [[عید غدیر]] دے نام تو‏ں مشہور و معروف ا‏‏ے۔<ref>ابو ریحان بیرونی، ص95۔</ref> اس عید دی شہرت اس قدر زیادہ اے کہ عباسی خلیفہ [[مستعلی بن مستنصر عباسی]] دی سنہ 487 وچ [[عید غدیر]] نو‏‏ں انجام پائی۔ <ref>ابن خلکان، ج1، ص60۔</ref> ہور اہل سنت دے مصادر حدیث وچ منقول اے کہ جو وی 18 [[ذی الحجۃ الحرام|ذی الحجہ]] نو‏‏ں روزہ رکھے خداوند متعال اسنو‏ں چھ مہینےآں دے روزے دا ثواب عطا فرمائے گا؛ تے ایہ دن اوہی [[عید غدیر]] ہی دا دن ا‏‏ے۔<ref>خطیب بغدادی، ج8، ص290۔</ref> [[عید غدیر]] دی رات وی مسلماناں دے درمیان معروف راتاں وچ شمار ہُندی ا‏‏ے۔<ref>ثعالبی، ص511۔</ref> [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے فرمایا: :{{حدیث|يوم غدير خم أفضل أعياد أمتي، وهو اليوم الذي أمرني الله تعالى ذكره فيه بنصب أخي علي بن أبي طالب علما لامتي يهتدون به من بعدي، وهو اليوم الذي أكمل الله فيه الدين، وأتم على امتي فيه النعمة، ورضي لهم الاسلام دينا}}۔<br /> ترجمہ: روز غدیر میری امت دی بہترین عیداں وچو‏ں اے تے ایہ اوہ دن اے جدو‏ں خداوند متعال نے حکم دتا کہ وچ اپنے بھائی [[امام علی علیہ السلام|علی بن ابی طالب]] نو‏‏ں اپنی امت دے پرچمدار دے طور اُتے مقرر کراں تا کہ میرے بعد لوگ انہاں دے ہتھو‏ں ہدایت پان تے ایہ اوہ دن اے جدو‏ں خدا نے دین نو‏‏ں کامل کیتا تے اپنی نعمت میری امت اُتے پوری کردی تے اسلام نو‏‏ں انہاں دے لئے بحیثیت دین پسند کر لیا۔<ref>صدوق، امالی، ص125۔</ref> [[امام جعفر صادق علیہ السلام|امام صادقؑ]] نے فرمایا: :{{حدیث|وهو عيد الله الاكبر، وما بعث الله نبيا إلا وتعيد في هذا اليوم وعرف حرمته، واسمه في السماء يوم العهد المعهود وفي الارض يوم الميثاق المأخوذ والجمع المشهود}}۔<br /> ترجمہ: غدیر خم دا دن اللہ دی وڈی عید اے، خدا نے کوئی پیغمبر مبعوث نئيں کیتا مگر ایہ کہ اس نے اس دن نو‏‏ں عید قرار دتا تے اوہدی عظمت و حرمت نو‏‏ں پہچان لیا؛ تے اس عید دا نام آسمان وچ عہد و پیمان دا دن تے روئے زمین اُتے میثاق محکم تے عمومی حضور تے موجودگی دا دن، ا‏‏ے۔<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج5، ص224۔</ref> == غدیر معصومین دے کلام وچ == [[امام علیؑ]] نے فرمایا: :"اے مسلمانو تے اے مہاجرین و انصار! کیہ تسيں نئيں سنیا کہ [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے غدیر دے دن مینو‏ں تواڈا مولا قرار دتا؟ تے سب نے کہیا ہاں ایسا ہی ا‏‏ے۔ <ref>صدوق، خصال، ص550۔</ref> [[فاطہ زہرا|حضرت فاطمہ]](س) فرماندیاں نيں: :"گویا تسیں نئيں جاندے! [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے غدیر دے دن کیہ فرمایا؟ خدا دی قسم، اس دن [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے مقام [[ولایت]] و [[امامت]] نو‏‏ں [[علیؑ]] دے لئے مقرر تے استوار فرمایا تاکہ اس منصب دی نسبت تواڈی لالچ دی رسی نو‏‏ں کٹ دین"۔<ref>طبرسی، احتجاج، ج1، ص80۔</ref> [[امام حسن مجتبی علیہ السلام|امام حسنؑ]] نے فرمایا: :"مسلماناں نے [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نو‏‏ں دیکھیا تے [[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] دی گل سنی جدو‏ں روز غدیر میرے والد دا ہتھ پھڑ لیا تے انہاں تو‏ں مخاطب ہوکے فرمایا: جس دا میں مولا تے راہبر و راہنما ہاں پس ایہ [[علیؑ]] وی اس دے مولا و رہبر و راہنما نيں"۔<ref>صدوق، امالی، ج2، ص171۔</ref> [[امام حسینؑ]] نے فرمایا: :"[[محمد|<big>رسول اللہ{{درود}}</big>]] نے [[علیؑ]] نو‏‏ں تمام آداب دے نال پرورش کیتی، جدو‏ں [[علیؑ]] نو‏‏ں روحانی تے نفسیاتی لحاظ تو‏ں مستحکم کیتا عہدہ [[امامت]] انہاں دے سپرد کیتا تے غدیر دے دن فرمایا: جس دا میں مولا ہو تے رہبر ہاں، پس ایہ [[علیؑ]] وی اس دے مولا تے رہبر نيں"۔<ref>ری شهری، ج2، ص232۔</ref> [[امام علی رضا علیہ السلام|امام علی رضاؑ]] نے فرمایا: :"روز غدیر آسمان والےآں دے نزدیک اہل زمین والےآں دی نسبت زیادہ مشہور اے ... جے لوگ اس دن دی قدر و عظمت تو‏ں واقف ہُندے بےشک فرشتے ہر روز 10 مرتبہ انہاں دے نال مصافحہ کردے"۔<ref>طوسی، تهذیب الاحکم، ج6، ص24۔</ref> == شاعران غدیر == {| class="wikitable" |- ! [[پہلی صدی ہجری]] !! [[دوسری صدی ہجری]] !! [[تیسری صدی ہجری]] !! [[چوتھ‏ی صدی ہجری]] !! [[پنجويں صدی ہجری]] !! [[چھیويں صدی ہجری]] !! [[ستويں صدی ہجری]] !! [[اٹھويں صدی ہجری]] !! [[نويں صدی ہجری]] !! [[دسويں صدی ہجری]] !! [[گیارہواں صدی ہجری]] !! [[چودھواں صدی ہجری]] |- | [[امیرالمؤمنین ؑ]]|| [[کمیت بن زید اسدی|کمیت بن زید]]|| ابوتمام طائی|| ابن طباطبای اصفہانی|| [[شریف رضی]]|| ابوالحسن فنجکردی|| ابوالحسن المنصور باللہ|| [[ابن داود حلی]]|| ابن عرندس حلی|| [[ابراہیم بن علی عاملی کفعمی|ابراہیم بن کفعمی]]|| ابن أبی شافین البحرانی || |- | [[حسان بن ثابت]] || [[سید حمیری]]|| [[دعبل بن علی خزاعی|دعبل]]|| [[ابن علویہ اصفہانی]] || [[سید مرتضی]]|| [[اخطب خوارزمی]]||[[مجدالدین بن جمیل]] ||جمال الدین خعی || [[ابن داغر حلی|ابن داغر حلّی]]|| [[عزالدین عاملی]]|| زین الدین حمیدی|| |- | [[قیس بن سعد بن عبادہ|قیس انصاری]]|| [[عبدی کوفی]]|| ابواسماعیل علوی|| [[مفجع|مفجّع]]|| [[مہیار دیلمی]]|| قاضی ابن قادوس|| ابوالحسن جزّار|| سریجی اوالی|| حافظ برسی حلّی|| || [[شیخ حسین کرکی]] || |- | [[عمرو بن عاص]]|| || [[وامق نصرانی]]|| ابوقاسم صنوبری|| ابوعلی بصیر|| ابوالغارات ملک صالح|| قاضی نظام الدین|| صفی الدین حلّی|| ضیاء الدین الہادی|| || [[شیخ بہائی]] || |- | [[محمد حمیری]]|| || ابن رومی|| [[حارث بن سعید بن حمدان|ابوفراس]]|| [[ابوالعلی معری|ابوالعلی معرّی]]|| [[قطب الدین راوندی]]||شمس الدین محفوظ بن وشاح || [[شیبانی شافعی]]||الحسن آل ابی عبدالکریم|| || [[شیخ حر عاملی]] || |- | || || حمانی افوہ|| ابونجیب طاہر|| ابن جبر مصری|| ابوالمعالی القاضی جلیس||[[علی بن عیسی اربلی|بہاء الدین اربلی]] || [[شمس الدین مالکی]]|| || || [[حسین بن شہاب کرکی]]<ref>رجوع کنید بہ: الغدیر، ج۲-۱۱.</ref> || [[محمد ثقفی تہرانی]] <ref>شریف رازی، گنجینہ دانشمندان(۱۳۵۳ش)، ج۴، ص۴۱۴-۴۱۵.</ref> |- |} == غدیر دے مطالعاندی مآخذ == {{ستون آ|3}} * [[الغدیر]]، [[علامہ امینی]] * [[عبقات الانوار]] (حدیث الغدیر) مؤلف: [[میر حامد حسین]] کنتوری لکھنوی * غدیر در آیینه کتاب، مؤلف: محمد انصاری * چهارده قرن با غدیر، مؤلف: محمد باقر انصاری * همگام با پیامبر در حجة الوداع، مؤلف: حسین واثقی * الغدیر و المعارضون، مؤلف: [[سید جعفر مرتضی عاملی]] * الغدیر فی الإسلام، مؤلف: محمد رضا فرج اللّه حلفی نجفی * شرح و تفسیر خطبه پیامبر اکرم در غدیر خم، مؤلف: سید محمد تقی نَقَوی {{ستون خ}} == متعلقہ مضامین == {{ستون آ|3}} * [[امام علیؑ]] * [[عید غدیر]] * [[خطبۂ غدیر]] * [[خطبۂ غدیر دا متن]] * [[حجۃ الوداع]] {{ستون خ}} == باہرلے جوڑ == {{ستون آ}} * [http://alimamali.com/html/urd/book/asrare%20ghadir/6.htm حدیث غدیر دی سند تے متن دے سلسلہ وچ تحقیق] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210729154351/http://alimamali.com/html/urd/book/asrare%20ghadir/6.htm |date=2021-07-29 }} * [http://alimamali.com/html/urd/book/asrare%20ghadir/12.htm واقعہٴ غدیردے منابع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210729154349/http://alimamali.com/html/urd/book/asrare%20ghadir/12.htm |date=2021-07-29 }} {{ستون خ}} == حوالے == {{حوالے|2}} == منابع == {{طومار}} * قرآن کریم، اردو ترجمہ: سید علی نقوی نقوی (نقن)۔ * ابن اثیر، ''اسد الغابہ''، تحقیق محمد ابراہیم بنا، دارالشعب، قاہرہ * ابن خلکان، ''وفیات الاعیان''، تحقیق احسان عباس، دارالثقافہ، لبنان * ابن عبد ربہ، ''عقد الفرید''، دار و مکتبہ الہلال، بیروت * ابن عقدہ کوفی، ''کتاب الولایۃ''، تحقیق عبدالرزاق حرزالدین، انتشارات دلیل ما، قم * ابن کثیر، ''البدایۃ و النہایۃ''، تحقیق علی شیری، دار احیاء التراث، بیروت * ابن مغازلی، ''مناقب علی بن ابی طالب''، مکتبہ اسلامیہ، تہران * ابوریحان بیرونی، ''آثار الباقیہ''، انتشارات ابن سینا، تہران * ابو نعیم، ''حلیہ الاولیاء''، دارالکتاب العربی، بیروت * احمد بن عبداللہ طبری، ''ذخائر العقبی''، مکتبہ القدسی، قاہرہ * احمد حنبل شیبانی، ''مسند احمد بن حنبل''، دار احیاء التراث العربی، بیروت * امام، سید جلال؛ ''مجلہ تاریخ در آینہ پژوہش''، زمستان 1386، شمارہ چہارم * امینی، ''الغدیر''، دارالکتاب العربی، بیروت * بیہقی، ''مناقب الشافعی''، تحقیق سید احمد صقر، مکتبہ دار التراث، قاہرہ * ترمذی، ''سنن ترمذی''، دارالمعرفہ، بیروت * ثعالبی، ''ثمار القلوب''، تحقیق ابراہیم صالح، دار البشائر، دمشق * ثعلبی،"الکشف و البیان عن تفسير القرآن"، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1422ق * جزری شافعی، ''اسنی المطالب''، تحقیق محمدہادی امینی، مطبعہ امام امیرالمومنین، اصفہان * حاکم حسکانی، ''شواہد التنزیل''، تحقیق محمدباقر محمودی، وزارت ارشاد اسلامی، تہران * حر عاملی، ''وسائل الشیعہ''، موسسہ الاسلامیہ، تعلیقات عبدالرحیم ربانی شیرازی سال ۱۴۰۳ ق * حلبی، ''السیرہ الحلبیہ''، دارالمعرفہ، بیروت * حموینی جوینی، ''فرائد السمطین''، تحقیق محمدباقر محمودی، موسسہ محمودی، بیروت * خطیب بغدادی، ''تاریخ بغداد''، تحقیق مصطفیٰ عبدالقادر، دارالکتب العلمیہ، بیروت * ری شہری، ''موسوعہ الامام علی ابن ابی طالب''، دارالحدیث، قم * شعیری، ''جامع‌الاخبار''، انتشارات رضی، قم * صدوق، ''امالی''، تحقیق موسسہ بعثت، موسسہ بعثت، قم * صدوق، ''خصال''، تحقیق علی اکبر غفاری، یونیورسٹی مدرسین، قم * طباطبایی، ''المیزان''، یونیورسٹی مدرسین، قم * طبرسی، ''الإحتجاج''، نشر مرتضی، مشہد * طبرسی، ''مجمع البیان''، موسسہ اعلمی للمطبوعات، بیروت * طوسی، ''التبیان''، تحقیق احمد حبیب قصیر، مکتب اعلام الاسلامی * طوسی، ''تلخیص الشافی''، تحقیق سیدحسین بحرالعلوم، دارالکتب الاسلامیہ، تہران * طوسی، ''تہذیب الاحکم''، سید حسن موسوی خرسان، دارالکتب الاسلامیہ، تہران * عیاشی، ''کتاب التفسیر''، ترجمہ سیدہاشم رسولی محلاندی، چاپخانہ علمیہ، تہران * قرطبی، "الجامع لاحکم القرآن"، ناصرخسرو، تہران، 1364ش * قمی، ''منتہی الامال''، انتشارات نقش نگین، اصفہان * متقی ہندی، ''کنز العمال''، موسسہ الرسالہ، بیروت * مجلسی، ''بحارالانوار''، موسسہ الوفاء، بیروت * محب طبری، ''الریاض النضرۃ''، دار الندوہ، بیروت * مفید، ''ارشاد''، موسسہ آل البیت، قم * نسائی، ''سنن الکبری''، تحقیق عبدالغفار سلیمان، دارالکتب العلمیہ، بیروت * واحدی نیشابوری، ''اسباب نزول الایات''، موسسہ حلبی، قاہرہ {{طومار خاتمہ}} {{شیعہ}} {{غدیر}} {{امامت}} {{پہلی صدی ہجری دے واقعات}} [[گٹھ:فضائل اہل بیت]] [[گٹھ:فضائل امام علی]] [[گٹھ:ہجرت تا وفات نبی دے واقعات]] [[گٹھ:غدیر]] [[گٹھ:دسويں ہجری دے واقعات]] [[گٹھ:علی]] i0dwv8f4d47kpjbrhla4ea54eeyyg38 0 79985 708191 708042 2026-06-22T05:25:05Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708191 wikitext text/x-wiki {{Infobox comics character||character_name=Hulk|image=Hulk (comics character).png|caption=Promotional image of the Hulk from the TV series ''[[Avengers Assemble (TV series)|Avengers Assemble]]''۔ Art by Brandon Peterson.|converted=y|publisher=[[Marvel Comics]]|debut=''[[The Incredible Hulk (comic book)|The Incredible Hulk]]'' #1 (May 1962)|creators=[[Stan Lee]] [[Jack Kirby]]|alter_ego=Robert Bruce Banner{{cite web|url= http://goodcomics.comicbookresources.com/2005/11/03/comic-book-urban-legends-revealed-23/|title= Comic Book Urban Legends Revealed #23|first= Brian|last= Cronin|date= نومبر 3, 2005|website = [[Comic Book Resources]]|archiveurl= https://web.archive.org/web/20150427015712/http://goodcomics.comicbookresources.com/2005/11/03/comic-book-urban-legends-revealed-23|archivedate= اپریل 27, 2015|url-status= live|quote= [Stan] Lee began referring (for more than a couple of months) to the Incredible Hulk's alter ego as 'Bob Banner' rather than the 'Bruce Banner' that he was originally named. Responding to criticism of the goof, Stan Lee, in issue #28 of the ''Fantastic Four''، laid out how he was going to handle the situation, 'There's only one thing to do-we're not going to take the cowardly way out. From now on his name is Robert Bruce Banner-so we can't go wrong no matter WHAT we call him!'}}|species=[[Mutate (comics)|Human mutate]]|homeworld=[[Dayton, Ohio]]|alliances=[[Avengers (comics)|Avengers]] [[Defenders (comics)|Defenders]] [[Horsemen of Apocalypse]] [[Fantastic Four]]{{cite comic|writer= [[Walt Simonson|Simonson, Walt]]|penciller= [[Arthur Adams (comics)|Adams, Arthur]]|inker= [[Art Thibert|Thibert, Art]]|story= Big Trouble on Little Earth!|title= Fantastic Four|issue= 347|date= دسمبر 1990}} [[Pantheon (Marvel Comics)|Pantheon]] [[Warbound]]|aliases=Joe Fixit, [[Horsemen of Apocalypse|War]]، World-Breaker, Doc Green, [[Devil Hulk]]|powers='''As Bruce Banner:''' * Genius-level intellect '''As Hulk:''' * [[Vulnerability#Invulnerability|Invulnerability]] * Superhuman strength, stamina and durability * Anger empowerment * Regenerative healing factor|cat=super|subcat=Marvel Comics|sortkey=Hulk (comics)}} اک ہلک خیالی سپرہیرو اے جو امریکی پرکاشک [[مارول کومکس|مارول کامکس]] ولوں شائع وچ [[مارول کومکس|پردرشت ہندا اے]]۔ لکھاری [[سٹین لی]] اتے کلاکار جیک کربی ولوں بنایا گیا ایہہ پاتر سبھ توں پہلاں ‘ ''انکرڈیبل ہلک'' (مئی 1962) دے ''ڈیبِ'' ٹ ایشو انک وچ ظاہر ہویا سی۔ اپنی ہاسوہینی کتاب دے پیشکاری وچ، پاتر ہلک، اک ہری-چمڑی والا، ہلکنگ اتے ماسپیشی انسانی دکھّ والا اے جو وڈا جسمانی طاقت رکھدا اے، اتے اسدا بدلیا ہویا ہؤمے، '''ڈاکٹر۔ رابرٹ بروس بینر'''، اک جسمانی طور اُتے کمزور، سماجی طور' تے واپس لیا گیا، اتے بھاوناتمک طور تے راکھواں اے بھوتک سائنسدان، دو آزاد شخصیتاں وجوں موجود ہن اتے دوویں اک-دوجے نوں پردرشت کردیاں ہن۔ اک تجرباتی بمب دے پھٹن ویلے [[گاما کرن|گاما دیاں کرناں دے]] اس دے ایکسیڈینٹ ایکسپوجر دے بعد، بینر جسمانی طور تے ہلک وچ تبدیل ہو جاندا اے جدوں کوئی اسدی اچھا دے خلاف جاں اس دے خلاف بھاوناتمک تناء دا ساہمنا کردا اے، اکثر تباہی کاری بھڑاس اتے ٹکراواں دا کارن بندا اے جو بینر دی شہری زندگی نوں گنجھل دار بناؤندا اے۔ ہلک دی طاقت دا پدھر عامَ طور اُتے اسدے غصے دے پدھر دے انوپات مطابق دسیا جاندا اے۔ عامَ طور اُتے اک غصے وچ آؤن والے قتل عام دے روپ وچ درسایا گیا اے، ہلک نوں بینر دی بھنجن نفسیات دی بنیاد تے، اک مورکھدا رہت، تباہی کاری طاقت توں، اک ہشیار جنگجو جاں پرتیبھاوادی سائنسدان دے طور تے اپنے آپ وچ درسایا گیا اے۔ ہلک اتے بینر دوواں دی اکانت دی اچھا دے باو جود، پاتر دی اک وڈی شراکت دار کاسٹ اے، جس وچ بینر دا پریمی بیٹی روس، اس دا دوست رک جونس، اس دا چچیرا بھرا شل-ہاک، بیٹے ہیرو-کالا اتے سککار اتے سپرہیرو ٹیم دے اس دے سہِ-بانی ہن۔ ایوینجرس حالانکہ، اسدی بے قابو طاقت نے اسنوں اپنے ساتھی نائکاں اتے ہورناں نال وواداں وچ لیا دتا۔ لی نے دسیا کہ ہلک دی سرجنا ''پھرینکنسٹائین'' اتے ''ڈاکٹر۔ جیکیل اتے سری ہائڈ دے'' سمیل نال راغب سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/hulkincrediblegu0000defa|title=The Hulk: The Incredible Guide|last=DeFalco|first=Tom|date=2003|publisher=[[Dorling Kindersley]]|isbn=978-0-7894-9260-9|location=London, United Kingdom|page=200}}</ref> حالانکہ ہلک دا رنگ کردار دے پرکاشن اتہاس وچ وکھرا اے، پر سبھ توں عامَ رنگ ہرا ہندا اے۔ اس کول دو مڈھلیاں پھڑھاں ہن : " حلق اتھے سبھ توں مضبوط اے!" اتے ودھیرے جانے-پچھانے "ہلک سمیش!"، جسنے کئی [[پاپولر سبھیاچار|پوپ کلچر]] میمز لئی ادھار قائم کیتا اے۔ [ ''حوالہ لوڑیندا</span>'' ] مشہور سبھیاچار وچ سبھ توں پرمکھ پاتراں وچوں اک، Miller, Matt (جولائی 13, 2016)۔ <ref>[http://www.esquire.com/entertainment/books/news/a46670/marvel-hulk-dead/ "Marvel Just Killed Off Another Iconic Superhero (But it Was the Worst One, Really)"]۔ ''[[Esquire (magazine)|Esquire]]''۔ from the original on اکتوبر 1, 2016. Retrieved اکتوبر 1, 2016. Rothman, Michael (جولائی 13, 2016)۔ [https://gma.yahoo.com/marvel-kills-off-iconic-avenger-50-old-superhero-083453409--abc-news-celebrities.html "Marvel Kills Off Iconic 'Avenger' and 50-Year-Old Superhero"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161013022837/https://gma.yahoo.com/marvel-kills-off-iconic-avenger-50-old-superhero-083453409--abc-news-celebrities.html |date=2016-10-13 }}۔ ''[[Good Morning America]]''۔ [[Yahoo!]]۔ from the original on اکتوبر 1, 2016. Retrieved اکتوبر 1, 2016.</ref> ایہہ پاتر کئی طرحاں دے وپار، جویں کہ کپڑے اتے اکتر کرن والیاں چیزاں، راغب اصل-دنیا ڈھانچیاں (جویں تھیم پارک دے آکرشن) تے پردرشت ہویا اے، میڈیا دی اک نمبر وچ درسایا گیا اے اتے اسدا حوالہ دتا گیا اے۔ بینر اتے ہلک لائیو-ایکشن، اینیمیٹڈ، اتے ویڈیو گیم اوتاراں وچ انکولت کیتے گئے ہن۔ ایہہ کردار پہلاں ایرک بانا ولوں اک لائیو-ایکشن فیچر فلم وچ نبھایا گیا سی۔ [[مارول سنیمیٹک یونیورس|مارول سنیمیٹک کائنات وچ]]، اس کردار نوں ایوارڈ نورٹن ولوں فلم ''دِ انکریڈیبل ہلک'' (2008) وچ دکھایا گیا سی اتے [[مارک روفالو|مارک رپھالو]] نے ''[[د اوینجرس (2012 فلم)|دِ ایوینجرس]]'' (2012)، ''[[آئرن مین 3]]'' (2013) وچ اک کیمیو وچ، ''ایوینجرز: ایج آف الٹرون'' (2015)، ''[[تھور: ریگناروک|تھور: راگناروک]]'' (2017)، ''ایوینجرس: انپھنٹی وار'' (2018)، ''کپتان مارول'' (2019) اک کیمیو وچ، اتے ''[[ایوینزرس: اینڈگیم|ایوینجرس: اینڈگیم]]'' (2019) وچ دکھایا گیا۔ == ایہہ وی ویکھو == * مارول کامکس سپرہیرو ڈیبِ۔ دی لسٹ * ہور میڈیا وچ ہلک == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:کردار]] ahtkmm4pzkvurtydtho68iob1kw06nw 0 86410 708174 548962 2026-06-22T03:11:41Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708174 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|common_name=Kuninda Kingdom|conventional_long_name=Kuninda Kingdom|image_map=Indian tribes between the Indus and the Ganges.jpg|year_start=Before 2nd century BCE|year_end=3rd century|government_type=monarchy|capital=}} [[فائل:KunindaCoin.JPG|thumb| '''کننڈا''' بادشاہی دا چاندی دا سکہ ، سی۔ پہلی صدی [[ق م]]۔ ایہ سککاں [[مملکت يونانی ہند|ہند یونانی]] ماڈیول د‏‏ی پیروی کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>"A Maharaja named Amoghabhuti, who was the Raja of the Kunindas, is known from coins of the Indo-Greek module with legends sometimes in both Brahmi and Kharoshthi, but in some cases in Brahmi only." in ''The History and Culture of the Indian People'', Volume 2 by Ramesh Chandra Majumdar, 1951, page 161</ref> <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> '''اوبب:''' ہرن سجے طرف ، دو کوبرا دے نال تاج پہنایا ، [[لکشمی]] نے کمل دا پھُل اٹھا ک‏ے شرکت کيتی۔ وچ علامات [[پراکرت]] ( [[براہمی رسم الخط|براہمی]] اسکرپٹ، کبھے تو‏ں سجے): ''Rajnah Kunindasya Amoghabhutisya maharajasya'' ( "عظیم بادشاہ Amoghabhuti ، Kunindas کے"). <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> '''ریویو:''' [[استوپا|اسٹوپا]] [[بدھ مت|بدھ مت دی]] علامت ٹرائٹنا دے نال سوار سی ، تے اس دے چاراں طرف [[سواستک|سواستیدا]] ، "Y" علامت ، تے ریلنگ دا درخت ا‏‏ے۔ وچ علامات Kharoshti سکرپٹ، سجے تو‏ں کبھے: ''رانا Kunidasa Amoghabhutisa Maharajasa،'' ( "عظیم بادشاہ Amoghabhuti، Kunindas کے"). ]] [[فائل:Kunindas coin with Chaitya.jpg|thumb| اک ہور کننڈا سک‏‏ے۔]] [[فائل:Kunindas with Shiva.jpg|thumb| کننداں دا سکہ <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> '''اوب''' [[شیو|شیوا]] سجے ہتھ وچ کلہاڑی دا تثلیث تے کبھے ہتھ وچ چیندے د‏‏ی جلد دے نال کھڑا ا‏‏ے۔ لیجنڈ ''بھاگوتو چٹیسسوارا مہاتانہ'' ۔ <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> علامتاں دے نال '''ریو''' ہرن۔ ]] [[فائل:Shiva with trident Kuninda 2nd century.jpg|thumb| ترشین والا شیو ، کننڈا ، دوسری صدی عیسوی۔]] '''کونند بادشاہی''' (یا قدیم ادب وچ '''کلند''' ) اک قدیم وسطی [[سلسلہ کوہ ہمالیہ|ہمالیہ دی]] سلطنت سی جو دوسری صدی [[ق م]] تو‏ں لے ک‏ے تیسری صدی تک شمالی ہند وچ [[اتراکھنڈ|اتراکھنڈ دی]] جدید ریاست تے [[ہماچل پردیش|ہماچل دے]] جنوبی علاقےآں وچ واقع [[بھارت|سی]] ۔ == بادشاہت == ریاست د‏‏ی تریخ دوسری صدی [[ق م]] وچ دستاویزی ا‏‏ے۔ انہاں دا تذکرہ ہندوستانی مہاکاویاں تے [[پران|پوراناں وچ اے ]] ۔ سبہنکر دا تعلق اے کہ اوہ [[ارجن|ارجن دے]] ہتھو‏ں شکست کھا گئے۔ کونند دے پہلے بادشاہاں وچو‏ں اک Amoghbhuti د‏‏ی پہاڑی وادی وچ فیصلہ دتا سی [[دریائے جمنا|جمنا]] تے [[دریائے ستلج|ستلج]] ندیاں (اج دتی ميں [[اتراکھنڈ]] تے جنوبی [[ہماچل پردیش|ہماچل]] شمالی بھارت وچ )۔ کُنندا دے پہلے بادشاہاں وچو‏ں اک اموگھوندی سی ، جو [[دریائے جمنا|جمنا]]<nowiki/>تے [[دریائے ستلج|ستلج]] ندیاں (شمالی ہندوستان وچ اج دے [[اتراکھنڈ]]<nowiki/>تے جنوبی [[ہماچل پردیش|ہماچل]]<nowiki/>ماں) د‏‏ی پہاڑی وادی وچ حکومت کردا سی۔ یونانی تریخ دان [[بطلیموس]] ملک کونند د‏‏ی اصل نو‏‏ں انہاں علاقےآں تو‏ں منسلک کيت‏‏ا اے جتھ‏ے [[دریائے گنگا|گنگا]] ، [[دریائے جمنا|جمنا]] ، تے [[دریائے ستلج|ستلج]] ندیاں شروع ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Ptolemy, ''Geography'' 7.1.42: ὑπὸ δὲ τὰς Βιβάσιος καὶ τοῦ Ζαράδρου καὶ τοῦ Διαμούνα καὶ τοῦ Γάγγου ἡ Κυλινδρινή، "and enclosed by the [[دریائے بیاس]]، the [[دریائے ستلج]]، the [[دریائے جمنا]]، and the [[دریائے گنگا]] is Kylindrinē۔"</ref> [[اشوک دے کتبے|اشودا]] دا اک ستون کتبہ جو کلسی وچ اے جو [[مملکت گڑھوال|گڑھوال دے]] علاقے وچ اے ، جو چوتھ‏ی صدی [[ق م]] تو‏ں خطے وچ بدھ مت دے پھیلاؤ د‏‏ی نشاندہی کردا ا‏‏ے۔ کُنندا د‏‏ی بادشاہت تیسری صدی دے آس پاس ختم ہوگئی ، تے چوتھ‏ی صدی تو‏ں ، ایسا لگدا اے کہ ایہ علاقہ [[شیو مت|شیویاں دے]] عقائد وچ بدل گیا ا‏‏ے۔ == سکہ == کننڈا سک‏‏ے د‏‏ی دو قسماں نيں ، پہلی صدی [[ق م]] وچ جاری کيتی گئی ، تے دوسری ، دوسری صدی عیسوی دے آس پاس۔ کنندا دے پہلے سک‏‏ے انہاں د‏‏ی پیش رو [[مملکت يونانی ہند|ہند یونانی بادشاہتاں دے]] ماپہلے ماڈل تو‏ں متاثر ہوئے ، تے بدھ مت تے ہندو علامت جداں تریرتن تے [[لکشمی|لکشمی دی]] تصاویر نو‏‏ں شامل کيت‏‏ا۔ ایہ سک‏‏ے عام طور اُتے ہندؤ [[مملکت يونانی ہند|یونانی]] وزن تے سائز دے معیار ( تقریباً 2.14 گرام دے دراخم دے سائز تے قطر وچ 19ملی میٹر) دے نيں &nbsp; ، تے انہاں دے سک‏‏ے اکثر ہند یونانی سکےآں دے نال مل ک‏ے پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ کنندا سک‏‏ے دے پائے جانے دا انکشاف اکثر ہند یونانی سکےآں ، خاص طور اُتے اپولوڈوٹس دے پائے جانے والےآں دے نال کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="Bhattacharyya">[https://books.google.com/books?id=8EJw6O4VFFsC&pg=PA156 ''A pageant of Indian culture: art and archaeology'' by Asoke Kumar Bhattacharyya p.156''ff'']</ref> کنندا سکےآں دا اک بہت وڈا حصہ بادشاہ اموگبھٹی دے ناں اُتے اے ، تے ایہ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد اس دے ناں تو‏ں سکےآں دا سلسلہ جاری رہیا۔ <ref name="Bhattacharyya"/> بعد وچ دوسری صدی عیسوی دے کچھ سک‏‏ے ہندو دیوت‏ا [[شیو|شیوا دی]] علامت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="Bhattacharyya"/> == حکمران == * اموگھابوندی (دوسری صدی تو‏ں پہلی صدی [[ق م]]) == ایہ وی دیکھو == * [[مملکت يونانی ہند|ہند یونانی بادشاہت]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://blog.himvan.com/?p=312 کنندا سک‏‏ے :: ہیموان بلاگ :: www.himvan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305041001/http://blog.himvan.com/?p=312 |date=2016-03-05 }} * [http://www.vohuman.org/Article/Kharoshti%20Script.htm کنندا سکےآں دے اسکرپٹس] {{بھارت د‏‏یاں عہد وسطی د‏‏یاں سلطنتاں}} [[گٹھ:تیسری صدی د‏‏ی تحلیلات]] [[گٹھ:دوسری صدی ق م دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:بھارت د‏‏ی سلطنتاں تے مملکتاں]] [[گٹھ:برصغیر]] nmyuv7se4sgvfi85l6l3vd47ji0p39q 0 87451 708168 687379 2026-06-21T21:36:26Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708168 wikitext text/x-wiki '''پارکیز دا طریقہ''' (Parkes process) صنعتی پیمانے اُتے استعمال ہونے والا اوہ طریقہ اے جس د‏‏ی مدد تو‏ں [[سیسہ|سیسے]] تو‏ں [[چاندی]] وکھ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ طریقہ [[الیکزنڈر پارکیس]] نے 1850 وچ [[پیٹنٹ]] کروایا سی۔<br /> [[فائل:Calcite-Galena-elm56c.jpg|thumb|کبھے|upright|[[سُرمہ]] جو سیسے د‏‏ی کچ دھات ہُندا ا‏‏ے۔ قدرتی سرمہ دے پتھر (Galena) تو‏ں بجلی با آسانی گزر سکدی ا‏‏ے۔<ref>[http://www.hashmisurma.com/images/kohl%20article%20by%20KU.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084730/http://www.hashmisurma.com/images/kohl%20article%20by%20KU.pdf |date=2022-04-01 }}</ref>]] سیسہ (Lead) انہاں قدیم ترین دھاتاں وچو‏ں اے جنہاں نو‏ں انسان نے دریافت ک‏ر ليا سی۔ دنیا وچ پائے جانے والے سیسے دے بیشتر ذخائر وچ تھوڑی بہت چاندی وی سیسے دے نال ملی ہوئی حالت وچ موجود ہُندی ا‏‏ے۔ اس چاندی نو‏‏ں سیسے تو‏ں وکھ کرنے دے لئی اس وچ [[زنک]] ملیا ک‏ے گرم کردے ني‏‏‏‏ں۔ زنک وچ دو ایسی خوبیاں ہُندیاں نيں جو چاندی د‏‏ی علیحدگی دا سبب بندی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ایہ ني‏‏‏‏ں۔ * پگھلی ہوئی حالت وچ وی زنک تے سیسہ ايس‏ے طرح وکھ وکھ رہندے نيں جس طرح تیل تے پانی * پگھلے ہوئے زنک وچ چاندی 3000 گنیا زیادہ حل ہُندی اے بہ نسبت پگھلے ہوئے سیسے کے [[فائل:Pb-Zn-phase-diagram-greek.svg|thumb|کبھے|300px|سیسے تے زنک د‏‏ی فیز ڈایا گرام]] سیسہ 327.5 ڈگری سینٹی گریڈ اُتے پگھلدا اے تے زنک 419.5 ڈگری سینٹی گریڈ پر۔ سیسے تو‏ں چاندی وکھ کرنے دے لئی خام سیسے نو‏‏ں 480 ڈگری سینٹی گریڈ تک گرم کيت‏‏ا جاندا اے تے فیر اس پگھلے ہوئے سیتو‏ں ميں دو فیصد جست ([[زنک]]) ملایا جاندا ا‏‏ے۔ سیتو‏ں ميں موجود چاندی د‏‏ی وڈی مقدار زنک وچ حل ہوئے جاندی اے تے زنک ہلکا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پگھلے ہوئے سیسے اُتے تیردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں اسنو‏ں ٹھنڈا کردے نيں تاں لگ بھگ 420 ڈگری سینٹی گریڈ اُتے زنک crust د‏‏ی شکل وچ جم جاندا اے تے با آسانی وکھ کيت‏‏ا جا سکدا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اس زنک نو‏‏ں گرم کيت‏‏ا جاندا اے جس تو‏ں سارے دا سارا زنک بخارات بن دے اُڑ جاندا اے تے چاندی باقی رہ جاندی ا‏‏ے۔<br /> جے سیتو‏ں ميں [[سونا]] وی موجود ہوئے تاں ایہ وی ايس‏ے طریقے تو‏ں کڈیا جا سکدا ا‏‏ے۔ زنک تے سیسہ اگرچہ پگھلی ہوئی حالت وچ وی اک دوسرے وچ حل نئيں ہُندے لیکن جے درجہ حرارت ودھایا جائے تاں انہاں د‏‏ی اک دوسرے وچ [[حل پذیری]] ودھدی چلی جاندی اے تے 940 ڈگری سینٹی گریڈ اُتے ایہ مکمل طور اُتے اک دوسرے وچ حل ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اپنے نقطہ پگھلاو دے نزدیک پگھلے ہوئے سیتو‏ں ميں زنک د‏‏ی مقدار صرف 1.6 فیصد ہُندی اے جدو‏ں کہ پگھلے ہوئے زنک وچ سیسے د‏‏ی مقدار صرف 1.2 فیصد ہُندی ا‏‏ے۔<ref>[http://education.seattlepi.com/examples-immiscible-liquids-4105.html Examples of Immiscible Liquids | Education – Seattle PI<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808212809/https://education.seattlepi.com/examples-immiscible-liquids-4105.html |date=2020-08-08 }}</ref> == ہور غیر حل پزیر دھاتاں == زنک تے سیسہ د‏‏ی طرح کچھ تے وی دھات‏‏ی جوڑے ایداں دے ہُندے نيں جو اک دوسرے وچ بہت ہی کم حل ہوئے سکدے نيں مثلاً * زنک تے [[بسمتھ]] * [[ایلومینیئم]] تے بسمُتھ * ایلومینیئم تے سیسہ * ایلومینیئم تے[[کیڈمیئم]] * ایلومینیئم تے زنک * ایلومینیئم تے ٹِن ([[قلعی]]) * [[تانبہ]] تے [[کوبالٹ]] * تانبہ تے [[ٹنگسٹن]] * [[پارہ]] تے ٹنگسٹن* پارہ تے گیلیئم * [[سونا]] تے [[مولبڈینیئم]] == ہور ویکھو == * [[فینول تے پانی]] * [[سونے تو‏ں چاندی وکھ کرنا]] * [[ملر دا طریقہ]] * [[سایانائیڈ دا طریقہ]] * [[مونڈ دا طریقہ]] * [[اوسوالڈ دا طریقہ]] * [[دھاتاں دا حصول]] * [[دھاتاں د‏‏ی تریخ]] * [[دھاتاں د‏‏ی قیمتاں]] * [[دھات‏‏ی آمیزاں دا پگھلنا]] == یو ٹیوب د‏‏ی ویڈیو == [https://www.youtube.com/watch?v=Gg-OtGLW-ZI مائع گیلیئم تے پارے دا وکھ وکھ رہنا] == حوالے == Lead and Zinc: Threats and Opportunities in the Years Ahead By Nnamdi Anyadike {{حوالے}} [[گٹھ:چاندی]] [[گٹھ:دھاتاں]] [[گٹھ:زنک]] [[گٹھ:سیسہ]] [[گٹھ:صنعتی عوامل]] [[گٹھ:کیمیا]] d85sgygmua30x7h4hnei6ss7kd7cvph 0 90527 708167 706357 2026-06-21T20:36:16Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708167 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات خانہ جنگی|title=Venezuelan protests (2014–present)|side2={{Flagicon|Venezuela}} '''[[Government of Venezuela]]''' * [[Armed Forces of Venezuela|Bolivarian National Armed Forces (FANB)]] ** [[Venezuelan National Guard]] * [[Bolivarian National Police]] ** Public Order Service ---- '''[[Great Patriotic Pole]]'''<br />{{small |([[United Socialist Party of Venezuela|PSUV]], [[Communist Party of Venezuela|PCV]], [[People's Electoral Movement (Venezuela)|MEP]], [[Tupamaro (Venezuela)|MRT]] and others)}}<br /> ---- '''Pro-government paramilitaries''' {{small |([[Colectivo (Venezuela)|Colectivos]])}}<br /> ---- '''Pro-government demonstrators''' * Pro-government students|arrests={{flatlist| * 3,689 {{small|(2014)}} * 410 {{small|(2015)}} * 2,732 {{small|(2016)}}<ref name="FORO2016arrest">{{cite web|title=Reporte sobre la represióndel Estado Venezolano Año 2016|url=https://www.scribd.com/document/336897065/Foro-Penal-registro-2-732-arrestos-politicos-en-2016|publisher=Foro Penal Venezolano|accessdate=9 February 2017|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010114527/https://www.scribd.com/document/336897065/Foro-Penal-registro-2-732-arrestos-politicos-en-2016|dead-url=yes}}</ref> * 4,848 {{small|(2017)}}<ref>{{cite news|title=Foro Penal: Van 4848 arrestos durante la represión de las protestas|url=http://www.lapatilla.com/site/2017/07/28/foro-penal-van-4848-arrestos-durante-la-represion-de-las-protestas/|accessdate=29 July 2017|work=[[La Patilla]]|date=28 July 2017|language=es-ES}}</ref> * 956 {{small|(2019)}}<ref name="LPinfo" /><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2019/jan/29/venezuela-juan-guaido-tarek-saab-investigation|title=Venezuelan attorney general orders Guaidó investigation as crisis deepens|website=The Guardian|accessdate=29 January 2019}}</ref> }}|fatalities={{flatlist| * 43 {{small|(2014)}}<ref name=Faria>{{cite web|last1=Faria|first1=Javier|title=Venezuelan teen dies after being shot at anti-Maduro protest|url=https://www.reuters.com/article/2015/02/25/us-venezuela-protests-idUSKBN0LS29K20150225|website=Reuters|accessdate=26 February 2015}}</ref><ref name=Usborne>{{cite news|last1=Usborne|first1=David|title=Dissent in Venezuela: Maduro regime looks on borrowed time as rising public anger meets political repression|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/dissent-in-venezuela-maduro-regime-looks-on-borrowed-time-as-rising-public-anger-meets-political-repression-10070607.html|website=The Independent|accessdate=26 February 2015}}</ref> * 1 {{small|(2015)}}<ref>{{cite news|last1=Neuman|first1=William|title=Police Kill Boy During Protest in Venezuela|url=https://www.nytimes.com/2015/02/25/world/americas/police-kill-boy-during-protest-in-venezuela.html?_r=0|accessdate=25 February 2015|agency=[[نیو یارک ٹائمز]]|date=24 February 2015}}</ref> * 12 {{small|(2016)}}<ref name="2016deaths">{{plainlist|1= {{bullet}}{{cite news|last1=Polanco|first1=Anggy|last2=Ramirez|first2=Carlos|title=Two Venezuelan police officers killed in protest|url=https://www.reuters.com/article/us-venezuela-protests-idUSKCN0WV2K3|accessdate=3 April 2016|agency=[[روئٹرز]]|date=29 March 2016}}<br /> {{bullet}}{{cite news|title=Venezuela Investigating Death of Protester as Unrest Rises |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/venezuela-investigating-death-protester-unrest-rises-39821804 |accessdate=14 June 2016 |agency=[[اے بی سی نیوز]] |date=13 June 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160613201843/http://abcnews.go.com/International/wireStory/venezuela-investigating-death-protester-unrest-rises-39821804 |archivedate=13 June 2016}}<br /> {{bullet}}{{cite news|title=Extraoficial: Tres fallecidos habrían dejado saqueos en Cumaná|url=http://www.lapatilla.com/site/2016/06/14/extraoficial-tres-fallecidos-habrian-dejado-saqueos-en-cumana/|accessdate=14 June 2016|agency=[[La Patilla]]|date=14 June 2016}}<br /> {{bullet}}{{cite news|title=Con multitudinarias marchas, oposición venezolana presionó a Maduro para que reactive referendo|url=http://www.ambito.com/860181-con-multitudinarias-marchas-oposicion-venezolana-presiono-a-maduro-para-que-reactive-referendo|accessdate=27 October 2016|work=[[Ámbito Financiero]]|date=26 October 2016}} {{bullet}}{{cite news|last1=Ramirez|first1=Maria|last2=Polanco|first2=Anggy|title=Troops, vigilantes patrol after Venezuela unrest, three dead|url=https://www.yahoo.com/news/troops-vigilantes-guard-streets-venezuela-unrest-152046462--business.html|accessdate=20 December 2016|work=[[روئٹرز]]|date=19 December 2016}} }}</ref> * 164 {{small|(2017)}}<ref name="RUNRUN">{{cite news|title=INFOGRAFÍA {{!}} FOTOS, INFOGRAFÍA Y MAPA &#124; Venezuela: 6.729 protestas y 157 fallecidos desde el 1 de abril de 2017|url=https://www.observatoriodeconflictos.org.ve/destacado/venezuela-6-729-protestas-y-157-fallecidos-desde-el-1-de-abril-de-2017|accessdate=24 May 2017|work=[[Runrunes]]|date=23 May 2017|archivedate=4 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171104195038/http://www.observatoriodeconflictos.org.ve/destacado/venezuela-6-729-protestas-y-157-fallecidos-desde-el-1-de-abril-de-2017}}</ref><ref name="FINALbbc">{{cite news|title=Venezuela soldier held over queue killing|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-42537345|accessdate=2 January 2018|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=1 January 2018}}</ref> * 13 {{small|(2018)}}<ref>{{cite news|title=Ola de saqueos estremece a Venezuela, van 107 casos en once días|url=https://www.lapatilla.com/site/2018/01/12/ola-de-saqueos-estremece-a-venezuela-van-107-casos-en-once-dias/|accessdate=13 January 2018|work=[[La Patilla]]|date=12 January 2018|language=es-ES}}</ref><ref>{{cite web|author=Mariana Zuniga, Caracas |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/15/several-dead-operation-arrest-rogue-venezuela-pilot-oscar-perez/ |title=Several dead in operation to arrest rogue Venezuela pilot Óscar Pérez |publisher=Telegraph.co.uk |date=2018-01-15 |accessdate=2018-07-06}}</ref> * 43 {{small|(2019)}}<ref name="LPinfo">{{cite news |title=Brutal represión del régimen de Maduro ha dejado 43 asesinados y 956 detenciones arbitrarias desde el #21Ene |url=https://www.lapatilla.com/2019/01/29/brutal-represion-del-regimen-de-maduro-ha-dejado-43-asesinados-y-956-detenciones-arbitrarias-desde-el-21ene/ |accessdate=29 January 2019 |work=[[La Patilla]] |date=29 January 2019 |language=es-ES}}</ref> }}|injuries={{flatlist| * 5,285 {{small|(2014)}}<ref name= SVCOconflict>{{cite web | title =Conflictividad social en Venezuela en marzo de 2014 | trans-title = Social conflict in Venezuela in March 2014 | language = es | archivedate = 13 April 2014 | url = http://www.observatoriodeconflictos.org.ve/tendencias-de-la-conflictividad/conflictividad-social-en-venezuela-en-marzo-de-2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140413140708/http://www.observatoriodeconflictos.org.ve/tendencias-de-la-conflictividad/conflictividad-social-en-venezuela-en-marzo-de-2014 |publisher=Observatorio Venezolano de Conflictividad Social}}</ref><ref name=TRIBUNA>{{cite news|title=Venezuela: Paramilitares atacaron 1 de cada 3 protestas|url=http://tribunapr.com/2014/04/09/venezuela-paramilitares-atacaron-1-de-cada-3-protestas.html|accessdate=24 April 2014|newspaper=Tribuna (Puerto Rico)|date=9 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424070409/http://tribunapr.com/2014/04/09/venezuela-paramilitares-atacaron-1-de-cada-3-protestas.html|archive-date=24 April 2014|url-status=dead|archivedate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140424070409/http://tribunapr.com/2014/04/09/venezuela-paramilitares-atacaron-1-de-cada-3-protestas.html}}</ref> * 13,050 {{small|(2017)}}<ref name="ENmay50">{{cite news|title=Capriles afirmó que protestas han dejado más de 50 muertos y 13000 heridos|url=http://www.el-nacional.com/noticias/oposicion/capriles-afirmo-que-protestas-han-dejado-mas-muertos-13000-heridos_183143|accessdate=21 May 2017|work=[[El Nacional (Caracas)|El Nacional]]|date=19 May 2017|language=es}}</ref> * 228+ {{small|(2019)}}<ref>{{cite news |last1=Croucher |first1=Shane |title=Venezuela latest: Clashes claim lives as Russia backs Maduro and U.S. "stands ready to support" opposition leader |url=https://www.newsweek.com/venezuela-riots-guaido-maduro-trump-regime-change-1302882 |accessdate=24 January 2019 |work=[[نیوزویک]] |date=24 January 2019 |language=en}}</ref> }}|casualties2=|casualties1=|howmany2=Hundreds of thousands of pro-government demonstrators<ref>{{cite news| title = Vargas Llosa to visit Venezuela to back anti-Maduro groups|url= https://www.bbc.com/news/world-latin-america-26844957 | accessdate=12 April 2014|newspaper=News | publisher = BBC|date=1 April 2014}}</ref>|howmany1=Hundreds of thousands to over 1 million opposition protesters<ref>{{cite news|last = Lopez |first=Linette|title=Why The United States Has Done Nothing About Venezuela | url = http://www.businessinsider.com/why-the-us-wont-touch-venezuela-2014-4 |accessdate= 12 April 2014|newspaper=Business Insider|date = 11 April 2014}}</ref><ref>{{cite news|title = Protesters in Venezuela Press Government| url = https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304834704579401612202743396 | accessdate =12 April 2014|newspaper=The Wall Street Journal|date=23 February 2014}}</ref><ref>{{cite news|title= Venezuelans protest en masse in rival rallies|url= http://www.theborneopost.com/2014/02/24/venezuelans-protest-en-masse-in-rival-rallies/ | accessdate =12 April 2014|newspaper= Borneo Post |date=24 February 2014}}</ref><ref name="PAPmillion">{{cite news|last1=Martín|first1=Karina|title=Despite Government Obstacles, Over a Million Venezuelans March on Caracas|url=https://panampost.com/karina-martin/2016/09/01/despite-government-obstacles-over-a-million-venezuelans-march-on-caracas/|accessdate=2 September 2016|agency=[[PanAm Post]]|date=1 September 2016}}</ref> * Tens of thousands of student protesters<ref>{{cite news|title= Venezuela: Tens of thousands march in anti-government protests |url= https://articles.latimes.com/2014/mar/02/world/la-fg-wn-venezuela-protest-marches-caracas-20140302 | accessdate= 12 April 2014| newspaper= The Los Angeles Times|date=2 March 2014}}</ref><ref name =barefoot>{{cite news|title = Barefoot in Venezuela |url= http://www.newsweek.com/barefoot-venezuela-246637 | accessdate = 17 April 2014| publisher = Reuters | newspaper = Newsweek |date = 17 April 2014}}</ref>|leadfigures2=[[File:Coat of arms of Venezuela.svg|15px]] '''[[Government of Venezuela]]''' * President [[نکولاس مادورو]] * [[Diosdado Cabello]] * [[Miguel Rodríguez Torres]] (defected) * [[Elías Jaua]] * [[Jorge Arreaza]] * [[Luisa Ortega Díaz]] (defected)|leadfigures1=[[File:Popular Will Logo.gif|25px]] '''[[Popular Will]]''' * [[Leopoldo López]] * [[David Smolansky]] * [[خوآن گوائیڈو]] ---- [[File:Vente Venezuela.png|25px]] '''[[Vente Venezuela]]''' * [[María Corina Machado]] ---- '''[[Movimiento Estudiantil (Venezuela)|Movimiento Estudiantil]]''' * [[Juan Requesens]] * [[Rafaela Requesens]] ---- [[File:Emblema Primero Justicia.svg|25px]] '''[[Justice First]]''' * [[Henrique Capriles]] ---- '''[[Fearless People's Alliance]]''' * [[Antonio Ledezma]] ---- '''Others''' * [[Lilian Tintori]] ---- '''National Equilibrium''' * [[Óscar Alberto Pérez|Óscar Pérez]] {{KIA}} ---- '''Constitutionalist officials''' * [[Luisa Ortega Díaz]] (2017-)|side1='''[[Democratic Unity Roundtable|Venezuelan opposition]]'''<br />{{small |([[Popular Will|VP]], [[Justice First|PF]], [[A New Era|UNT]], [[Democratic Action (Venezuela)|AD]], [[COPEI]] and others)}} ---- * '''[[Movimiento Estudiantil (Venezuela)|Movimiento Estudiantil]]'''<br />{{small|(Student opposition organization)}} ---- '''Resistencia'''<br />{{small|(built street barricades called "guarimbas")}}<br /> '''National Equilibrium''' <small>(2017–18)</small><br /> ---- '''Anti-government protesters''' * Anti-government students ---- * Constitutionalists ** Military and police units loyal to [[Constitution of Venezuela|1999 Constitution]] *** Brigade 21 ** Dissenting officials|partof=the [[crisis in Venezuela]]|result=|status=Ongoing|methods=|goals=|coordinates=|place=Venezuela, worldwide|date=12 February 2014 – ''ongoing''<br />({{Age in years, months, weeks and days | year1= 2014 | month1 = 2| day1=12}})|caption={{collapsible list |title=<center>{{small|Images from top to bottom and from left to right:}}</center> |1=<center>{{flatlist|{{small|Opposition march in [[کاراکاس]] on 12 February 2014, Protesters perched on a statue of [[سائمن بولیور]] in May 2014, A woman wearing a banner reading ''Never Forget'' on the first anniversary of protests on 12 February 2015, Millions marching in Caracas on 26 October 2016, The [[Mother of All Marches]] on 19 April 2017.}} }} </center> }}|image={{Photomontage | photo1a = 2014 Venezuelan Protests (12F).jpg | photo1b = | photo1c = | photo1d = | photo1e = | photo2a = Protesters Bolivar Statue.jpg | photo2b = Liberty 12 February 2015 Venezuelan protest (cropped).jpg | photo2c = | photo2d = | photo2e = | photo3a = Venezuela protest 26 October (size diff).jpg | photo3b = Mother of All Marches - Holding Flag.jpg | photo3c = | photo3d = | photo3e = | photo4a = | photo4b = | photo4c = | photo4d = | photo4e = | photo5a = | photo5b = | photo5c = | photo5d = | photo5e = | photo6a = | photo6b = | photo6c = | photo6d = | photo6e = | photo7a = | photo7b = | photo7c = | photo7d = | photo7e = | position = center | size = 300 | spacing = 2 | color = | border = 2 | color_border = }}|image_size=350px}} سن 2014 وچ ، [[وینیزویلا|وینزویلا]] وچ مظاہرےآں ، سیاسی مظاہرےآں تے شہری بغاوت دا اک سلسلہ ملک دے اعلیٰ سطح اُتے شہری تشدد ، [[افراط زر]] ، تے بنیادی سامان تے خدمات د‏‏ی دائمی قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں شروع ہويا۔<ref>{{cite news|title=Venezuela Inflation Hits 16-Year High as Shortages Rise|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-11-07/venezuela-inflation-hits-16-year-high-as-shortages-rise.html|accessdate=16 February 2014|newspaper=Bloomberg|date=7 November 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=Venezuela's Maduro says 2013 annual inflation was 56.2 pct|url=https://www.reuters.com/article/2013/12/30/venezuela-inflation-annual-idUSL2N0K90V020131230|accessdate=19 January 2014|newspaper=Reuters|date=30 December 2013}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/05/venezuela-is-falling-apart/481755/|title=Venezuela Is Falling Apart|last=Toro|first=Moisés Naím, Francisco|date=2016-05-12|website=The Atlantic|language=en-US|accessdate=2019-03-03}}</ref> انہاں بدتر حالات دے بارے وچ وضاحتاں مختلف ہُندیاں نيں <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.truthdig.com/articles/why-venezuela-reporting-is-so-bad/|title=How Biased Western Reportage Has Harmed Venezuela|website=Truthdig: Expert Reporting, Current News, Provocative Columnists|accessdate=2019-03-03}}</ref> جس اُتے قیمتاں اُتے سخت قابو <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2092rank.html|title=Inflation rate (consumer prices)|website=[[کتاب حقائق عالم]]|accessdate=26 February 2014|archivedate=17 May 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200517061323/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2092rank.html}}</ref><ref name="economist.com2">{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21526365|accessdate=23 February 2014|title=Venezuela's economy: Medieval policies|work=[[دی اکنامسٹ]]}}</ref> تے طویل مدتی ، وسیع تر [[سیاسی بدعنوانی|سیاسی بدعنوانی دے]] نتیجے وچ بنیادی سرکاری خدمات د‏‏ی کم فنڈنگ دا الزام عائد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.jacobinmag.com/2017/07/venezuela-maduro-helicopter-attack-psuv-extractivism-oil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190302110257/https://www.jacobinmag.com/2017/07/venezuela-maduro-helicopter-attack-psuv-extractivism-oil|archivedate=2019-03-02|title=Being Honest About Venezuela|date=2019-03-02|accessdate=2019-03-03}}</ref> جنوری وچ اداکارہ تے سابق مس وینزویلا [[مونیکا اسپیر|مینیکا سپیئر دے]] قتل دے بعد جنوری وچ مظاہرے ہوئے ، <ref name="MostDangerous"/><ref name="WhatTheHeck">{{حوالہ ویب|url=http://www.businessweek.com/articles/2014-02-18/what-the-heck-is-going-on-in-venezuela-could-the-maduro-regime-fall|title=What the Heck Is Going on in Venezuela? (Could the Maduro Regime Fall?)|publisher=Business week|date=18 February 2014|accessdate=21 February 2014}}</ref> [[سان کریستوبال، تاچیرا|سن کرسٹبل]] وچ یونیورسٹی دے اک کیمپس وچ فروری دے اک طالب علم <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/these-countries-have-the-fastest-shrinking-populations-in-the-world/ss-AAHQgjP?li=BBnbcA1#image=21|title=These countries have the fastest-shrinking populations in the world|website=www.msn.com|accessdate=2019-10-02}}</ref> عصمت دری د‏‏ی کوشش دے بعد فروری وچ سن 2014 ء دے مظاہرے اس واقعے دے نال شروع ہوئے۔ اس دے نتیجے وچ طلباء دے مظاہرین د‏‏ی گرفتاریاں تے انہاں دے قتل نے پڑوسی شہراں تک انہاں د‏‏ی توسیع تے اپوزیشن رہنماواں د‏‏ی شمولیت نو‏‏ں فروغ دتا۔ <ref name="AttemptedRape2">{{cite news|url=http://www.csmonitor.com/World/Latest-News-Wires/2014/0222/Did-attempted-rape-ignite-Venezuela-s-national-protests|title=Did attempted rape ignite Venezuela's national protests?|author=Sequera, Vivia|newspaper=The Christian Science Monitor|agency=Associated Press|date=22 February 2014|accessdate=24 February 2014}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-26477526|title=San Cristobal: The birthplace of Venezuela's protests|website=BBC News|accessdate=7 March 2016}}</ref> اس سال دے ابتدائی مہینےآں وچ مظاہرین تے سرکاری فوج دے وچکار وڈے مظاہرےآں تے پرتشدد جھڑپاں د‏‏ی خصوصیت رہی سی جس دے نتیجے وچ تقریبا 4 4،000 گرفتاریاں تے 43 افراد د‏‏ی موت واقع ہوئی سی ، بشمول حکومت دے حامی تے مخالفین دونے۔ <ref>"A total of 42 people, both supporters and opponents of the government, have died in the protest-related violence which followed." [https://www.bbc.com/news/world-latin-america-27715622 "Venezuela: Leopoldo Lopez must stand trial, judge rules"] by [[برطانوی نشریات‏‏ی ادارہ]] News.</ref> 2014 دے اختتام تے 2015 تک ، مسلسل قلت تے تیل د‏‏ی کم قیمتاں دے باعث نويں سرے تو‏ں احتجاج شروع ہويا۔ <ref name="SVCOprotest22">{{cite news|title=En 2014 se registraron 9.286 protestas, cifra inédita en Venezuela|url=http://www.lapatilla.com/site/2015/01/19/en-2014-se-registraron-9-286-protestas-cifra-inedita-en-venezuela/|accessdate=25 January 2015|agency=La Patilla|date=19 January 2015}}</ref> سن 2016 تک وینزویلا دے پارلیمانی انتخابات تے 2016 دے ریفرنڈم دے آس پاس ہونے والے واقعات دے بعد ہونے والے تنازعہ دے بعد احتجاج ہويا۔ یکم ستمبر 2016 نو‏‏ں ، مظاہرےآں دا سب تو‏ں وڈا مظاہرہ ہويا ، جس وچ 10 لکھ تو‏ں زیادہ وینزویلاین ، یا پوری قوم د‏‏ی 3٪ تو‏ں زیادہ افراد [[نکولاس مادورو|صدر مادورو دے]] خلاف دوبارہ انتخاب دے مطالبے دے لئی جمع ہوئے گئياں ، اس پروگرام نو‏‏ں "سب تو‏ں وڈا مظاہرے" دے طور اُتے بیان کيتا گیا۔ وینزویلا د‏‏ی تریخ "۔ 21 اکتوبر 2016 نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی طرف جھکاؤ والی قومی انتخابی کونسل (سی این ای) دے ذریعے ریفرنڈم د‏‏ی معطلی دے بعد ، اپوزیشن نے اک ہور احتجاج دا اہتمام کيتا جو 26 اکتوبر 2016 نو‏‏ں کيتا گیا سی ، جس وچ وینزویلا دے 12 لکھ تو‏ں زیادہ افراد شریک سن ۔ <ref name="AMBITO2">{{cite news|title=Con multitudinarias marchas, oposición venezolana presionó a Maduro para que reactive referendo|url=http://www.ambito.com/860181-con-multitudinarias-marchas-oposicion-venezolana-presiono-a-maduro-para-que-reactive-referendo|accessdate=27 October 2016|work=[[Ámbito Financiero]]|date=26 October 2016}}</ref> سنہ 2016 دے آخر وچ کچھ سب تو‏ں وڈے مظاہرےآں دے بعد ، اپوزیشن تے حکومت دے درمیان ویٹیکن د‏‏ی ثالثی تو‏ں گل گل د‏‏ی کوشش کيتی گئی سی تے بالآخر جنوری 2017 وچ ناکا‏م ہوگئی۔ <ref name="LAHT19jan20172">{{cite news|title=Latin American Herald Tribune – After Venezuela Government Fails to Honor Commitments, Vatican Pulls Out of Dialogue It Sponsored|url=http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=2429464&CategoryId=10717|accessdate=20 January 2017|work=[[Latin American Herald Tribune]]|date=19 January 2017|archivedate=25 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225211616/http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=2429464&CategoryId=10717}}</ref><ref>{{cite news|newspaper=[[ڈوئچے ویلے]]|title=Venezuela's opposition walks away from Vatican-backed talks|url=http://www.dw.com/en/venezuelas-opposition-walks-away-from-vatican-backed-talks/a-36672319|accessdate=9 December 2016|date=7 December 2016}}</ref> حکومت دے حامی سپریم ٹریبیونل آف جسٹس آف وینزویلا دے اختیارات سنبھالنے د‏‏ی کوشش دے دوران ، جدو‏ں وینزویلا دے حامی سپریم ٹریبونل نے حزب اختلاف د‏‏ی زیرقیادت قومی اسمبلی دے اختیارات سنبھالنے د‏‏ی کوشش کيتی تے احتجاج مسترد کردتا گیا ، اُتے اس اقدام نو‏‏ں الٹا دتا گیا ، تب تک 2017 دے پہلے مہینےآں وچ وینزویلا دا آئینی بحران پیدا ہونے تک مظاہرےآں اُتے اکتفا کم ہويا۔ کچھ دن بعد ، مظاہرے "2014 وچ بدامنی د‏‏ی لہر دے بعد سب تو‏ں زیادہ متحرک" بن گئے۔ <ref>{{cite news|title=Venezuela accused of ‘self-coup’ after Supreme Court shuts down National Assembly|url=http://www.buenosairesherald.com/article/225180/venezuela-accused-of-%E2%80%98selfcoup%E2%80%99-after-supreme-court-shuts-down-national-assembly|accessdate=1 April 2017|work=[[Buenos Aires Herald]]|date=31 March 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Venezuela’s Descent Into Dictatorship|url=https://www.nytimes.com/2017/03/31/opinion/venezuelas-descent-into-dictatorship.html?_r=0|accessdate=1 April 2017|work=The New York Times|date=31 March 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.skynews.com.au/news/world/sthamerica/2017/04/01/venezuela-clashes--self-inflicted-coup---oas.html|title=Venezuela clashes 'self-inflicted coup': OAS|accessdate=1 April 2017|publisher=[[Sky News Australia]]|date=1 April 2017|archivedate=25 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225042527/https://www.skynews.com.au/news/world/sthamerica/2017/04/01/venezuela-clashes--self-inflicted-coup---oas.html}}</ref><ref name="ABC17grown2">{{cite news|last1=Goodman|first1=Joshua|title=Venezuela's Maduro blasts foe for chemical attack comments|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/venezuelas-maduro-blasts-foe-chemical-attack-comments-46695565|accessdate=10 April 2017|work=[[اے بی سی نیوز]]|agency=[[Associated Press]]|date=9 April 2017|language=en}}</ref> وینزویلا دے 2017 ء دے مظاہرےآں دے دوران ، 25 لکھ تو‏ں لے ک‏ے 60 لکھ مظاہرین وچ شامل تمام مظاہرےآں د‏‏ی ماں ۔ قومی اسمبلی د‏‏ی جانب تو‏ں مئی 2018 دے صدارتی انتخابات نو‏‏ں کالعدم قرار دینے تے [[خوآن گوائیڈو|جان گائڈے نو‏‏ں]] قائم مقام صدر قرار دینے دے بعد ، جنوری دے شروع وچ ہی 2019 دے احتجاج دا آغاز ہويا ، جس دے نتیجے وچ صدارتی بحران پیدا ہويا ۔ مظاہرےآں ، [[دھرنا|دھرنے]] تے [[بھکھ ہڑتال|بھکھ ہڑتالاں]] اُتے مشتمل اکثریت احتجاج پرامن رہیا اے ، <ref name="SVCOprotestINFO2">{{cite news|title=Protestas aumentan 278% en primer semestre 2014|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/|accessdate=17 July 2014|agency=La Patilla|date=17 July 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Universitarios del Táchira levantaron la huelga de hambre|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140715/universitarios-del-tachira-levantaron-la-huelga-de-hambre|accessdate=16 July 2014|agency=El Universal|date=15 July 2014}}</ref> اگرچہ مظاہرین دے چھوٹے گروہ سرکاری املاک ، جداں عوامی عمارتاں تے عوامی آوا جائی اُتے حملےآں دے ذمہ دار ني‏‏‏‏ں۔ گورمباس نامی ڈب کيتی گئی ، سڑک اُتے لگائے جانے والے ''رستےآں کی'' رکاوٹاں کھڑی کرنا ، 2014 وچ احتجاج د‏‏ی اک متنازعہ شکل سی۔ <ref name="BBCStreetblockades">{{حوالہ ویب|title=Street blockades divide opinion in Venezuela|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-26366809|publisher=BBC.com|accessdate=8 April 2014}}</ref><ref name="Cawthorne2">{{cite news|last1=Cawthorne|first1=Andrew|last2=Ore|first2=Diego|title=Chilean is first foreign fatality in Venezuela unrest|url=https://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-venezuela-protests-idUSBREA291IU20140311|work=Reuters|accessdate=23 July 2014}}</ref><ref name="CEPR">{{حوالہ ویب|last=Johnston|first=Jake|title=Venezuela: Who Are They and How Did They Die?|url=http://www.cepr.net/index.php/blogs/the-americas-blog/venezuela-who-are-they-and-how-did-they-die-new|publisher=[[Center for Economic and Policy Research]]|accessdate=23 July 2014|archivedate=23 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150323152844/http://www.cepr.net/index.php/blogs/the-americas-blog/venezuela-who-are-they-and-how-did-they-die-new}}</ref><ref>{{cite news|last=Sanchez|first=Nora|title=Murió mujer en una barricada en Mérida|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/protestas-en-venezuela/140310/murio-mujer-en-una-barricada-en-merida|newspaper=El Universal|accessdate=6 April 2014}}</ref>اگرچہ ابتدائی طور اُتے مظاہرے بنیادی طور اُتے متوسط تے اعلیٰ طبقے دے ذریعہ کیتے گئے سن ، <ref name="Neuman12">{{cite news|last1=Neuman|first1=William|title=Slum Dwellers in Caracas Ask, What Protests?|url=https://www.nytimes.com/2014/03/01/world/americas/slum-dwellers-in-caracas-ask-what-protests.html?_r=0|newspaper=[[نیو یارک ٹائمز]]|accessdate=6 June 2014}}</ref> وینزویلا وچ صورتحال بگڑدے ہی نچلے طبقے د‏‏ی وینزویلاین جلدی تو‏ں شامل ہوگئی۔ [[نکولاس مادورو|نیکولس مادورو]] د‏‏ی حکومت نے احتجاج نو‏‏ں غیر جمہوری [[مسلح بغاوت|بغاوت]] د‏‏ی کوشش قرار دتا<ref name="Kurmanaev2">{{cite magazine|last1=Kurmanaev|first1=Anatoly|last2=Pons|first2=Corina|title=Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro.html|magazine=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=6 June 2014}}</ref><ref name="Edition.cnn.com2">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2013/11/20/world/americas/venezuela-economy-decree-powers/|title=Decree powers widen Venezuelan president's economic war|work=CNN|date=20 November 2013|accessdate=21 February 2014}}</ref> " [[فسطائیت|فاشسٹ]] " حزب اختلاف دے رہنماواں تے [[ریاست ہائے متحدہ|ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی طرف نال کیندی گئی]] ۔ <ref name="GUARD16may20162">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2016/may/19/venezuela-unrest-nicolas-maduro-protests|title=President says Venezuela won't be next to fall, but he may not have a choice|date=19 May 2016|work=the Guardian|agency=''[[دی گارڈین]]''|last1=Watts|first1=Jonathan|accessdate=26 May 2016}}</ref> [[سرمایہ داری نظام|سرمایہ دارانہ نظام]] تے اس د‏ی حکومت اُتے "معاشی جنگ" دے نتیجے وچ افراط زر د‏‏ی شرح تے سامان د‏‏ی کمی نو‏‏ں پیدا کرنے دے لئی قیاس آرائی دا الزام لگانا۔ <ref name="NYTmaduro">Nicolas Maduro. 1 April 2014. [https://www.nytimes.com/2014/04/02/opinion/venezuela-a-call-for-peace.html?_r=0 Venezuela: A Call for Peace]. ''The New York Times.'' Retrieved: 3 April 2014.</ref><ref name="Edition.cnn.com">{{حوالہ ویب|url=http://edition.cnn.com/2013/11/20/world/americas/venezuela-economy-decree-powers/|title=Decree powers widen Venezuelan president's economic war|website=CNN|date=20 November 2013|accessdate=21 February 2014}}</ref> اگرچہ ماڈورو ، جو سابق [[اتحاد صنعتی|ٹریڈ یونین]] رہنما نيں ، دا کہنا اے کہ اوہ پرامن احتجاج د‏‏ی حمایت کردے نيں ، <ref name="comision">{{حوالہ ویب|url=http://www.el-nacional.com/politica/Maduro-pedira-AN-comision-verdad_0_361164009.html|title=Maduro pedirá a la AN una "comisión de la verdad|publisher=El-Nacional|date=23 February 2014|accessdate=17 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140727081013/http://www.el-nacional.com/politica/Maduro-pedira-AN-comision-verdad_0_361164009.html|archivedate=27 July 2014}}</ref> وینزویلا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں مظاہرےآں تو‏ں نمٹنے دے لئی وسیع پیمانے اُتے مذمت کيتی گئی ا‏‏ے۔ [[تنظیم برائے بین الاقوامی عفو عام|ایمنسٹی انٹرنیشنل]] <ref name="AIabuses2">{{cite news|title=Amnesty Reports Dozens of Venezuela Torture Accounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-01/amnesty-reports-dozens-of-venezuela-torture-accounts.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=Bloomberg}}</ref> تے [[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] ، <ref name="HRWpfp">{{حوالہ ویب|title=Punished for Protesting|url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/venezuela0514_reportcover_web.pdf|publisher=Human Rights Watch|accessdate=6 May 2014|archivedate=13 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140513223338/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/venezuela0514_reportcover_web.pdf}}</ref> ورگی تنظیماں دے مطابق ، [[اقوام متحدہ]] جداں تنظیماں دے مطابق ، وینزویلا دے حکا‏م مبینہ طور اُتے ربڑ دے چھراں تے آنسو گیس دے استعمال تو‏ں گرفتار مظاہرین اُتے براہ راست گولہ بارود دے استعمال تے تشدد دا واقعہ پیش آئے [[نگہبان حقوق انسانی|نيں]] ۔ <ref name="UN22oct">{{حوالہ ویب|title=Venezuela: UN rights chief calls for immediate release of opposition leader, politicians|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=49120#.VEc4WZPF8Q5|website=United Nations|accessdate=22 October 2014}}</ref> نے وینزویلا د‏‏ی حکومت اُتے [[سیاسی قیدی|سیاسی طور اُتے حوصلہ افزائی د‏‏ی جانے والی]] گرفتاریاں دا الزام عائد کيتا اے ، خاص طور اُتے چاکاؤ دے سابق میئر تے پاپولر ول دے رہنما ، لیوپولڈو لوپیز ، جنہاں نے حکومت دے "مجرم کاری" دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی انہاں دے خلاف قتل تے تشدد اُتے اکسانے دے متنازعہ الزامات دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔ اختلاف رائے تاں۔ " <ref name="NYTlopez2">{{cite news|last=Lopez|first=Leopoldo|title=Venezuela's Failing State|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/03/26/opinion/venezuelas-failing-state.html?hp&rref=opinion&_r=0}}</ref><ref name="reuters_arrests2">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2014/03/20/us-venezuela-protests-idUSBREA2J02Y20140320|title=Venezuela arrests one opposition mayor, jails another}}</ref> احتجاج دے دوران پیش آنے والے ہور تنازعات وچ میڈیا سنسر شپ تے حکومت نواز عسکریت پسند گروپاں دے ذریعہ تشدد وی شامل اے جنہاں نو‏ں ''کولیٹوس'' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 27 ستمبر 2018 نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت نے وینزویلا د‏‏ی حکومت وچ افراد اُتے نويں پابندیاں دا اعلان کيتا۔ انہاں وچ میڈورو د‏‏ی اہلیہ سیلیا فلورز ، نائب صدر ڈلیسی روڈریگ ، وزیر مواصلات جارج روڈریگ تے وزیر دفاع ولادی میر پادرینو شامل سن ۔ <ref>[https://www.voanews.com/a/us-venezuela-relations/4587657.html Trump: Venezuelan Socialist President Easily Toppled]</ref> 27 ستمبر 2018 نو‏‏ں ، [[اقوام متحدہ د‏‏ی انسانی حقوق کونسل]] نے وینزویلا وچ انسانی حقوق د‏‏ی پامالیاں تو‏ں متعلق پہلی بار اک قرار داد منظور کيتی۔ <ref>[https://www.hrw.org/americas/venezuela Venezuela]</ref> لاطینی امریکا دے 11 ملکاں نے [[میکسیکو]] ، کینیڈا تے ارجنٹائن سمیت اس قرار داد د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ <ref>[https://www.hrw.org/news/2018/09/27/venezuela-landmark-un-rights-council-resolution Venezuela: Landmark UN Rights Council Resolution]</ref> 23 جنوری 2019 نو‏‏ں ، ''ایل ٹیمپو'' نے احتجاجی گنت‏ی دا انکشاف کيتا ، جس وچ 2013 تو‏ں وینزویلا وچ 50،000 تو‏ں زیادہ رجسٹرڈ مظاہرے ہوئے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.eltiempo.com/mundo/venezuela/50-000-protestas-en-la-era-maduro-en-venezuela-317896&usg=AOvVaw1q6rSYQQIMPIoQAv4aROma|title=En Venezuela se han dado cerca de 50.000 protestas en la era Maduro|website=El Tiempo|language=Spanish|accessdate=23 January 2019}}</ref> {{Crisis in Bolivarian Venezuela}} == پس منظر == === بولیواریائی انقلاب === وینزویلا وچ برساں تو‏ں سجے بازو د‏‏ی حکومتاں دا اک سلسلہ چل رہیا سی۔ 1992 وچ ، [[ہوگو چاویز|ہیوگو شاویز]] نے انقلابی بولیوین موومنٹ 200 دے ناں تو‏ں اک گروپ تشکیل دتا جس دا مقصد حکومت سنبھالنا سی ، تے بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی گئی تھی<ref name="Uppsala2">[[Uppsala Conflict Data Program]] Conflict Encyclopedia, Venezuela, War and Minor Conflict, In depth, Hugo Chávez and the 1992 coup attempt, http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=167&regionSelect=5-Southern_Americas# {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140115040925/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=167&regionSelect=5-Southern_Americas |date=2014-01-15 }}</ref> ۔ <ref name="Uppsala">[[Uppsala Conflict Data Program]] Conflict Encyclopedia, Venezuela, War and Minor Conflict, In depth, Hugo Chávez and the 1992 coup attempt, http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=167&regionSelect=5-Southern_Americas# {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140115040925/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=167&regionSelect=5-Southern_Americas |date=2014-01-15 }}</ref> بعد وچ ، جدو‏ں شاویز جیل وچ سی تاں اک ہور بغاوت کيتی گئی۔ بغاوت د‏‏ی دونے کوششاں ناکا‏م ہوئیاں تے لڑائی دے نتیجے وچ تقریبا 143 -300 افراد ہلاک ہوئے۔ چاویز نے صدر رافیل کالڈیرہ تو‏ں معافی لینے دے بعد ، بعد وچ انتخابات وچ حصہ لینے دا فیصلہ کيتا تے پنجويں جمہوریہ (ایم وی آر) پارٹی دے لئی تحریک تشکیل دی۔ انہاں نے 1998 وچ وینزویلا دے صدارتی انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی ۔ شاویز دے ذریعہ شروع د‏‏ی جانے والی تبدیلیاں دا ناں بولیوین انقلاب رکھیا گیا۔ [[فائل:Operemm-2.jpg|سجے|thumb|250x250px| سن 2010 وچ مرحوم صدر [[ہوگو چاویز|ہیوگو شاویز]] ۔ ]] [[امریکا مخالف|امریکا دے مخالف]] سیاست دان ، چاویز ، جنہاں نے خود نو‏‏ں جمہوری سوشلسٹ قرار دتا ، نے معاشرتی اصلاحات دا سلسلہ شروع کيتا ، جس دا مقصد زندگی دے معیار نو‏‏ں بہتر بنانا ا‏‏ے۔ [[عالمی بنک|ورلڈ بینک دے]] مطابق ، چاویز دے معاشرتی اقدامات نے 1998 وچ [[غربت]] نو‏‏ں تقریبا 49 فیصد تو‏ں کم کرکے تقریبا 25 فیصد کردتا۔ 1999 تو‏ں 2012 تک ، اقوام متحدہ دے اقتصادی کمیشن برائے لاطینی امریکا تے کیریبین (ECLAC) ، ظاہر کردا اے کہ وینزویلا نے خطے وچ غربت وچ کمی د‏‏ی دوسری اعلیٰ شرح حاصل کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Social Panorama of Latin America 2013|url=http://www.eclac.org/cgi-bin/getProd.asp?xml=/publicaciones/xml/8/51768/P51768.xml&xsl=/tpl-i/p9f.xsl&base=/tpl-i/top-bottom.xslt|publisher=[[ECLAC]]|accessdate=24 April 2014|date=March 2014}}</ref> عالمی بینک نے ایہ وی واضح کيتا کہ وینزویلا د‏‏ی معیشت 2012 دے بعد تو‏ں تیل د‏‏ی قیمتاں وچ ہونے والی تبدیلیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں "انتہائی کمزور" اے "ملک د‏‏ی برآمدات دا 96٪ تے اس د‏ی مالی آمدنی دا نصف حصہ تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر اُتے انحصار کردا ا‏‏ے۔ شاویز دے اقتدار سنبھالنے تو‏ں اک سال پہلے 1998 وچ ، تیل وینزویلا د‏‏ی برآمدات دا صرف 77 فیصد سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Venezuela Overview|url=http://www.worldbank.org/en/country/venezuela/overview|publisher=World Bank|accessdate=13 April 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Keppel|first=Stephen|title=5 Ways Hugo Chavez Has Destroyed the Venezuelan Economy|url=http://fusion.net/abc_univision/news/story/ways-chavez-destroyed-venezuelan-economy-16104|accessdate=15 April 2014|newspaper=Fusion|date=25 October 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140919223723/http://fusion.net/abc_univision/news/story/ways-chavez-destroyed-venezuelan-economy-16104|archivedate=19 September 2014}}</ref>چاویز حکومت دے تحت ، 1999 تو‏ں 2011 تک ، ماہانہ افراط زر د‏‏ی شرح عالمی معیار دے مقابلے وچ زیادہ سی ، لیکن 1991 تو‏ں 1998 تک اس تو‏ں کم سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=299&s=PCPI%2CPCPIPCH&grp=0&a=&pr1.x=55&pr1.y=5|title=Report for Selected Countries and Subjects|publisher=|accessdate=7 March 2016}}</ref> جب شاویز عہدے اُتے سن ، انہاں د‏‏ی حکومت اُتے [[بدعنوانی]] ، ذا‏تی مفادات دے لئی معیشت دے ناجائز استعمال ، پروپیگنڈا ، فوج د‏‏ی وفاداری خریدنے ، منشیات دے کاروبار وچ ملوث عہدیداراں ، کولمبیا د‏‏ی انقلابی مسلح افواج جداں دہشت گرداں د‏‏ی مدد کرنے ، دھمکیاں دینے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ میڈیا ، تے اس دے شہریاں تو‏ں انسانی حقوق د‏‏ی پامالی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Religious freedom in the world|last=Marshall|first=edited by Paul A.|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|year=2008|isbn=978-0-7425-6213-4|location=Lanham, Md.|pages=423, 424}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Treasury Targets Venezuelan Government Officials Supporting the FARC|url=http://www.treasury.gov/press-center/press-releases/Pages/hp1132.aspx|website=Press Release|publisher=United States Department of Treasury|accessdate=5 March 2014}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Treasury Targets Hizballah in Venezuela|url=http://www.treasury.gov/press-center/press-releases/pages/hp1036.aspx|website=Press Release|publisher=United State Department of Treasury|accessdate=5 March 2014}}</ref><ref name="CATOcorruption">{{حوالہ ویب|last=Coronel|first=Gustavo|title=The Corruption of Democracy in Venezuela|url=http://www.cato.org/publications/commentary/corruption-democracy-venezuela|publisher=Cato Institute|accessdate=18 March 2014}}</ref><ref name="WorldReport">{{حوالہ ویب|title=World Report 2012: Venezuela|url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-venezuela|publisher=The Human Rights Watch|accessdate=14 April 2012}}</ref> 2002 وچ سرکاری قیمتاں اُتے قابو پایا گیا جس دا مقصد ابتدائی طور اُتے بنیادی سامان د‏‏ی قیمتاں وچ کمی لیانا سی جس تو‏ں افراط زر تے بنیادی سامان د‏‏ی قلت جداں معاشی مسائل پیدا ہوگئے سن ۔ <ref name="qz.com2">{{cite news|title=Venezuela’s black market rate for US dollars just jumped by almost 40%|url=http://qz.com/192395/venezuelas-black-market-rate-for-us-dollars-just-jumped-by-almost-40/#/h/56869,3/|accessdate=27 March 2014|newspaper=Quartz|date=26 March 2014}}</ref> چاویز د‏‏ی انتظامیہ دے تحت قتل د‏‏ی شرح وی انہاں دے عہدے دے دوران وینزویلا نو‏‏ں دنیا دے متشدد ترین ملکاں وچ شامل کرنے دے دوران چار گنیاہوگئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Rueda|first=Manuel|title=How Did Venezuela Become So Violent?|url=http://fusion.net/leadership/story/venezuela-violent-iraq-365361|publisher=Fusion|accessdate=10 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140110235719/http://fusion.net/leadership/story/venezuela-violent-iraq-365361|archivedate=10 January 2014}}</ref> 5 مارچ 2013 نو‏‏ں ، شاویز [[سرطان (عارضہ)|کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں چل]] بسے تے [[نکولاس مادورو|نیکولس مادورو]] ، جو اس وقت نائب صدر سن ، نے شاویز د‏‏ی جگہ سنبھالی<ref>{{cite news|title=Venezuelan President Hugo Chavez dies|url=http://www.cnn.com/2013/03/05/world/americas/venezuela-chavez-main/|accessdate=13 April 2014|newspaper=CNN}}</ref>۔ سال 2013 تے سال 2014 تک ، شورش زدہ معیشت ، بڑھدے ہوئے جرائم تے بدعنوانی دے بارے وچ تشویش ودھدتی گئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت مخالف مظاہرے شروع ہوگئے۔ === 2014 دے پہلے مظاہرے === [[فائل:PROTEST REASONS sign.jpg|کھبے|thumb| مظاہرین نے دستخط کردے ہوئے کہیا ، "ميں احتجاج کیو‏ں کردا ہاں؟ عدم تحفظ ، قلت ، ناانصافی ، جبر ، دھوکہ دہی۔ میرے مستقب‏‏ل دے لئی۔ "]] وینزویلا وچ تشدد دے خلاف مظاہرے جنوری 2014 وچ شروع ہوئے ، <ref name="MostDangerous"/> تے جاری رہے ، جدو‏ں سابق صدارتی امیدوار ہنریک کیپریلز نے صدر مادورو دا ہتھ ہلا دتا۔ <ref name="WhatTheHeck"/> اس "اشارہ … نے انہاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے اپوزیشن لیڈر لیوپولڈو لوپیز مینڈوزا نو‏‏ں سب تو‏ں اگے لے جانے وچ مدد کيت‏ی"۔ ایسوسی ایٹ پریس دے مطابق ، وینزویلا دے راجگڑھ کاراکاس وچ مظاہرے شروع ہونے تو‏ں ٹھیک پہلے ، مغربی سرحدی ریاست [[تاچیرا]]<nowiki/>کے [[سان کریستوبال، تاچیرا|سین کرسٹوبیل]] وچ یونیورسٹی دے اک کیمپس وچ اک نوجوان طالبہ دے نال عصمت دری د‏‏ی کوشش کيتی گئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں طلباء دے احتجاج مشتعل ہوگئے۔ "صدر نکولس مادورو تے انہاں دے پیش رو مرحوم [[ہوگو چاویز|ہیوگو شاویز]] دے ماتحت سلامتی وچ بگاڑ دے بارے وچ دیرینہ شکایات۔ لیکن انہاں دے ابتدائی احتجاج اُتے پولیس نے سخت ردعمل دا اظہار کيتا ، جس وچ متعدد طلباء نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا تے مبینہ طور اُتے انہاں دے نال بدسلوکی کيتی گئی ، تے نال ہی انہاں د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کرنے دے لئی وی مظاہرے کیتے گئے "۔ انہاں مظاہرےآں وچ توسیع ، غیر طلباء د‏‏ی طرف راغب ہونے تے ہور نظربندیاں پیدا کرنے دا باعث بنی۔ آخر کار ، دوسرے طلباء وی شامل ہوئے گئے ، تے احتجاج کاراکاس تے ہور شہراں وچ پھیل گیا ، اپوزیشن رہنماواں نے اس وچ حصہ لیا۔ <ref name="AttemptedRape3">{{cite news|url=http://www.csmonitor.com/World/Latest-News-Wires/2014/0222/Did-attempted-rape-ignite-Venezuela-s-national-protests|title=Did attempted rape ignite Venezuela's national protests?|author=Sequera, Vivia|newspaper=The Christian Science Monitor|agency=Associated Press|date=22 February 2014|accessdate=24 February 2014}}</ref> لیپولڈو لاپیز ، جو حکومت کیت‏‏ی مخالفت کيتی اک اہ‏م شخصیت نيں ، نے اس دے فورا بعد ہی مظاہرےآں دا آغاز کيتا۔<ref>{{cite news|last=López|first=Virginia|title=Venezuelans on streets again as protest leader awaits trial|url=https://www.theguardian.com/world/2014/feb/22/venezuelans-streets-protest-leader|accessdate=22 February 2014|newspaper=The Guardian|date=22 February 2014}}</ref> 2002 وچ وینزویلا دے بغاوت د‏‏ی کوششاں تو‏ں متعلق واقعات دے دوران ، لوپیز نے "شاویز دے خلاف عوامی مظاہرےآں دا آغاز کيتا تے انہاں نے شاویز دے وزیر داخلہ ، رامین روڈریگ چیچن نو‏‏ں شہری د‏‏ی گرفتاری وچ مرکزی کردار ادا کيتا ، حالانکہ بعد وچ انہاں نے خود نو‏‏ں اس واقعے تو‏ں دور رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی .<ref>{{حوالہ ویب|last=Peralta, Eyder|date=20 February 2013|url=https://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2014/02/20/280207441/5-things-to-know-about-venezuelas-protest-leader|title=5 Things To Know About Venezuela's Protest Leader|publisher=NPR|accessdate=23 February 2014}}</ref> === بدعنوانی === [[فائل:TI Corruption score Venezuela.png|کھبے|thumb|400x400px| بدعنوانی دے [[اشاریہ ادراک بدعنوانی|تصورات انڈیکس دے]] مطابق بدعنوانی دا سکور (100 = انتہائی صاف؛ 0 = انتہائی کرپٹ)۔ <br /><br />'''ماخذ:''' [http://www.transparency.org/research/cpi/cpi_2000 ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509012640/http://www.transparency.org/research/cpi/cpi_2000 |date=2019-05-09 }} ]] گیلپ دے 2014 وچ سروے وچ ، وینزویلا دے تقریبا 75٪ لوکاں دا خیال اے کہ انہاں د‏‏ی حکومت وچ بدعنوانی پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ <ref name="GALLUPven">{{حوالہ ویب|title=Venezuelans Saw Political Instability Before Protests|url=http://www.gallup.com/poll/167663/venezuelans-saw-political-instability-protests.aspx|publisher=Gallup|accessdate=18 March 2014}}</ref> لیپولڈو لوپیز نے کہیا اے کہ ، "ہم اک بہت ہی کرپٹ آمرانہ حکومت دا مقابلہ ک‏ر رہ‏ے نيں جو کنٹرول برقرار رکھنے دے لئی تمام طاقت ، تمام رقم ، تمام میڈیا ، تمام قوانین ، تے تمام عدالدی نظام نو‏‏ں استعمال کردی ا‏‏ے۔" <ref>{{cite news|last=Murphy|first=Peter|title=Venezuela protest leader says seeks Maduro's exit, not coup|url=https://www.reuters.com/article/2014/02/12/us-venezuela-opposition-lopez-idUSBREA1B1UJ20140212|accessdate=13 March 2014|newspaper=Reuters|date=12 February 2014}}</ref> وینزویلا وچ بدعنوانی نو‏‏ں [[اشاریہ ادراک بدعنوانی|عالمی معیار دے اعتبار]] تو‏ں اُچا مقام حاصل ا‏‏ے۔ کرپشن نو‏‏ں قابل اعتماد طریقے تو‏ں پیمائش کرنا مشکل اے ، لیکن اک معروف اقدام [[اشاریہ ادراک بدعنوانی|کرپشن پرسیسیس انڈیکس اے ]] ، جو سالانہ برلن وچ مقیم اک غیر سرکاری تنظیم ، [[شفافیت بین الاقوامی|ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل]] (ٹی این آئی) دے ذریعہ تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 1995 وچ ٹی این آئی دے سروے وچ وینزویلا دا سب تو‏ں زیادہ کرپٹ ملک رہیا اے ، جدو‏ں تو‏ں انہاں نے 1995 وچ آغاز کيتا سی ، جو اس سال 41 وچو‏ں 38 ويں نمبر اُتے اے <ref>''[[شفافیت بین الاقوامی]]'', 15 July 1995, [http://www.transparency.org/content/download/2915/18031/file/cpi1995.pdf 1995 TI Corruption Index]</ref> تے اس دے بعد دے سالاں وچ انتہائی خراب کارکردگی دا مظاہرہ کيتا گیا۔ مثال دے طور اُتے ، 2008 وچ ، ایہ 2008 وچ 180 ملکاں وچو‏ں 158 واں سی ، [[ہیٹی|ہیٹی دے]] سوا امریکا وچ سب تو‏ں زیادہ خرابی ، 2012 وچ ، ایہ [[برونڈی]] ، [[چاڈ]] ، تے چاٹ تو‏ں باندھدے ہوئے ، انڈیکس دے 10 بدعنوان ملکاں وچو‏ں اک سی۔ [[ہیٹی]] 176 وچو‏ں 165 ويں مقام پر۔ ٹی این آئی د‏‏ی رائے عامہ دے اعدادوشمار وچ کہیا گیا اے کہ زیادہ تر وینزویلا دا خیال اے کہ بدعنوانی دے خلاف حکومت کیت‏‏ی کوشش ناکا‏م اے ، بدعنوانی وچ اضافہ ہويا اے تے عدالدی نظام ، پارلیمنٹ ، مقننہ تے پولیس جداں سرکاری ادارے سب تو‏ں زیادہ کرپٹ ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=GLOBAL CORRUPTION BAROMETER 2010/11|url=http://www.transparency.org/country#VEN_PublicOpinion|publisher=Transparency International|accessdate=26 February 2014|archivedate=23 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230523141507/https://www.transparency.org/country/#VEN_PublicOpinion}}</ref> ٹی این آئی دے مطابق ، وینزویلا اس وقت دنیا دا 18 واں بدعنوان ترین ملک اے (177 وچو‏ں 160) تے اس دے عدالدی نظام نو‏‏ں دنیا دا سب تو‏ں کرپٹ سمجھیا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=CORRUPTION BY COUNTRY / TERRITORY: VENEZUELA|url=http://www.transparency.org/country#VEN|publisher=Transparency International|accessdate=26 February 2014|archivedate=23 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230523141507/https://www.transparency.org/country/#VEN}}</ref> اس دے علاوہ [[عالمی انصاف منصوبہ|ورلڈ جسٹس پروجیکٹ]] نے وینزویلا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں دنیا بھر وچ 99 ويں نمبر اُتے رکھیا تے اسنو‏ں 2014 دے رول آف لا انڈیکس وچ لاطینی امریکا دے کسی وی ملک د‏‏ی بدترین درجہ دتا۔ رپورٹ وچ کہیا گیا اے ، "وینزویلا اوہ ملک اے جس دا تجزیہ کرنے والے تمام ملکاں د‏‏ی ناقص کارکردگی دا مظاہرہ کيتا گیا اے ، جس وچ پچھلے سال دے سلسلے وچ بوہت سارے شعبےآں د‏‏ی کارکردگی وچ کمی دے رجحانات نو‏‏ں ظاہر کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایگزیکٹو پاور دے بڑھدے ہوئے حراستی تے کمزور پڑتال تے توازن د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت حکومت دے اکاؤنٹ دے حوالے کرنے وچ ملک آخری نمبر اُتے ا‏‏ے۔ " اس رپورٹ وچ ہور کہیا گیا اے کہ "انتظامی ادارےآں نو‏‏ں نااہلی تے شفافیت د‏‏ی کمی دا سامنا کرنا پڑدا اے … تے عدالدی نظام ، اگرچہ نسبتا قابل رسائی ، ودھدی ہوئی سیاسی مداخلت د‏‏ی وجہ تو‏ں کھوئے ہوئے عہدےآں تو‏ں محروم ا‏‏ے۔ تشویش دا اک ہور خطہ اے کہ جرائم تے تشدد وچ اضافہ ، تے بنیادی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی ، خاص طور اُتے رائے تے اظہار رائے د‏‏ی آزادی دا حق۔ " <ref name="WJPcorruption2">{{cite news|title=Venezuela ocupa último lugar de naciones latinoamericanas analizadas|url=http://www.el-nacional.com/sociedad/Venezuela-ultimo-naciones-latinoamericanas-analizadas_0_368963219.html|accessdate=17 March 2014|newspaper=El Nacional|date=8 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318081621/http://www.el-nacional.com/sociedad/Venezuela-ultimo-naciones-latinoamericanas-analizadas_0_368963219.html|archivedate=18 March 2014|df=dmy-all}}</ref> === معاشی مسائل === [[فائل:Marcha hacia el Palacio de Justicia de Maracaibo - Venezuela 16.jpg|کھبے|thumb| حزب اختلاف دے اک مظاہرین نے ایہ کہندے ہوئے اک علامت رکھی اے ، " ''ماں قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں احتجاج کردا ہون۔'' ''ہم ایہ کتھے تو‏ں حاصل کرسکدے نيں؟ ''']] ''2013 دے عالمی مصائب انڈیکس اسکور دے مطابق'' ، وینزویلا سب تو‏ں زیادہ [[بدحالی اشاریہ|رنجیدہ انڈیکس]] اسکور دے نال عالمی سطح اُتے پہلے نمبر اُتے رہیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Hanke|first=John H.|title=Measuring Misery around the World|url=http://www.cato.org/publications/commentary/measuring-misery-around-world|publisher=The CATO Institute|accessdate=30 April 2014}}</ref> [[سی آئی اے|سی آئی اے دے]] فراہ‏م کردہ اعداد و شمار دے مطابق ، وینزویلا وچ افراط زر د‏‏ی دوسری شرح (56.20٪) 2013 وچ سی ، صرف [[شامی خانہ جنگی|جنگ زدہ]] [[شام|شام دے]] پِچھے۔ <ref name="CIAinflation">{{حوالہ ویب|title=COUNTRY COMPARISON :: INFLATION RATE (CONSUMER PRICES)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2092rank.html?countryname=Venezuela&countrycode=ve&regionCode=soa&rank=223#ve|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=21 May 2014|archivedate=21 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521162046/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2092rank.html?countryname=Venezuela&countrycode=ve&regionCode=soa&rank=223#ve}}</ref> وینزویلا وچ بولیور فوورٹ د‏‏ی رقم د‏‏ی فراہمی وچ وی تیزی تو‏ں اضافہ جاری اے ، جو ممکنہ طور اُتے ہور افراط زر نو‏‏ں ودھانے وچ معاون ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Monetary aggregates rising sharply|url=http://www.eiu.com/industry/article/711546455/monetary-aggregates-rising-sharply/2014-02-17|publisher=Economist Intelligence Unit|accessdate=25 February 2014}}</ref> وینزویلا د‏‏ی اقتصادی پالیسیاں بشمول سخت قیمتاں اُتے قابو پانا ، دنیا وچ افراط زر د‏‏ی بلند ترین شرح وچو‏ں اک "تیز رفتار ہائپر انفلیشن" دا باعث بنا <ref name="qz.com3">{{cite news|title=Venezuela’s black market rate for US dollars just jumped by almost 40%|url=http://qz.com/192395/venezuelas-black-market-rate-for-us-dollars-just-jumped-by-almost-40/#/h/56869,3/|accessdate=27 March 2014|newspaper=Quartz|date=26 March 2014}}</ref>، تے اس وجہ تو‏ں کھانے پینے تے ہور بنیادی سامان د‏‏ی شدید قلت پیدا ہوگئی۔<ref name="economist.com3">{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21526365|accessdate=23 February 2014|title=Venezuela's economy: Medieval policies|work=[[دی اکنامسٹ]]}}</ref> وینزویلا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی تشکیل کردہ ایسی پالیسیاں کاروباری ادارےآں نو‏‏ں نقصان پہنچیا رہیاں نيں تے قلت ، لمبی قطاراں تے پرت مار دا باعث بنی ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{cite news|title=Venezuela's "economic war"|date=16 November 2013|newspaper=The Economist}}</ref> [[File:Common people line for food in Barquisimeto, Venezuela.webm|کھبے|thumb|13 مارچ 2014 نو‏‏ں وینزویلا دے گیٹیئر وچ ٹوائلٹ پیپر خریدنے دے لئی انتظار ک‏ر رہ‏ے لوکاں د‏‏ی لائن۔]] ہیریٹیج فاؤنڈیشن ، جو امریکا وچ قائم اک قدامت پسندانہ وکالت گروپ اے ، نے وینزویلا نو‏‏ں معاشی آزادی وچ 178 وچو‏ں 175 دا درجہ دتا سی تے اسنو‏ں 2014 [[اشاریہ اقتصادی آزادی|کی معاشی آزادی دے انڈیکس]] رپورٹ وچ "دبے ہوئے" معیشت دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Country Rankings: World & Global Economy Rankings on Economic Freedom|url=http://www.heritage.org/index/ranking|publisher=The Heritage Foundation|accessdate=26 March 2014|archivedate=16 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170916153902/http://www.heritage.org/index/ranking}}</ref> ڈیٹوس سروے وچ انٹرویو لینے والےآں وچو‏ں نصف تو‏ں زیادہ افراد نے مادورو حکومت نو‏‏ں ملک د‏‏ی موجودہ معاشی صورتحال دا ذمہ دار ٹھہرایا تے زیادہ تر لوکاں دے خیال وچ 2014 دے اگلے 6 مہینےآں وچ ملک د‏‏ی معاشی صورتحال خراب یا بدتر ہوئے گی۔ <ref name="DATOScaracas2">{{cite news|title=87% de los venezolanos cree que el Gobierno debe rectificar sus políticas|url=http://diariodecaracas.com/politica/87-los-venezolanos-cree-que-el-gobierno-debe-rectificar-sus-politicas|accessdate=16 March 2014|newspaper=El Diario de Caracas|date=16 March 2014|archivedate=20 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140320063220/http://diariodecaracas.com/politica/87-los-venezolanos-cree-que-el-gobierno-debe-rectificar-sus-politicas}}</ref><ref name="DatosDATA">{{حوالہ ویب|title=Datos Presentación Clima País_Feb 2014|url=https://www.scribd.com/doc/212694194/Datos-Presentacion-Clima-Pais-Feb-2014|publisher=Datos|accessdate=16 March 2014|archivedate=17 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140317024047/http://www.scribd.com/doc/212694194/Datos-Presentacion-Clima-Pais-Feb-2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Encuesta Datos: 72% cree que las cosas van mal en el país (+Estudio)|url=http://www.venezuelaaldia.com/2014/03/encuesta-datos-72-cree-que-las-cosas-van-mal-en-el-pais-estudio/|accessdate=16 March 2014|newspaper=Venezuela Al Dia|date=16 March 2014}}</ref>صدر مادورو نے معاشی مشکلات دا الزام انہاں د‏‏ی حکومت دے خلاف چلا‏ئی جانے والی مبینہ "معاشی جنگ" اُتے عائد کيتا ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے ، اس نے سرمایہ داری تے قیاس آرائیاں اُتے الزام عائد کيتا ا‏‏ے۔ <ref name="Edition.cnn.com"/> [[فائل:People lines in Venezuela.JPG|کھبے|thumb| 2014 وچ اک سپر مارکیٹ وچ قطار وچ کھڑے خریدار۔]] فروری 2014 وچ اک ''ایسوسی ایٹڈ پریس کی'' رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ "ملک بھر وچ بیماراں دے لشکراں" نو‏‏ں "صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے نظام د‏‏ی طرف تو‏ں نظرانداز کيتا جارہیا اے " ڈاکٹراں دا کہنا اے کہ برساں د‏‏ی خرابی دے بعد اوہ ٹُٹ رہیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹراں دا کہنا سی کہ "یہ جاننا ناممکن سی کہ" کِنے افراد د‏‏ی موت ہوئے چک‏ی اے ، تے حکومت اِنّی تعداد نئيں رکھدی ، جس طرح اس نے 2010 دے بعد تو‏ں صحت دے اعدادوشمار شائع نئيں کیتے ني‏‏‏‏ں۔ " وزیر صحت اسابیل اتوریا نے اے پی نو‏‏ں انٹرویو دینے تو‏ں انکار کردتا ، جدو‏ں کہ نائب وزیر صحت ، نمینی گٹیرز نے ، "سرکاری ٹی وی اُتے انکار کيتا کہ ایہ نظام بحران دا شکار ا‏‏ے۔" <ref>{{cite news|title=Doctors say Venezuela's health care in collapse|url=http://bigstory.ap.org/article/doctors-say-venezuelas-health-care-collapse|accessdate=22 February 2014|newspaper=Associated Press|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226055123/http://bigstory.ap.org/article/doctors-say-venezuelas-health-care-collapse|archivedate=26 February 2014|df=dmy}}</ref> === پُرتشدد جرم === وینزویلا وچ ، ہر 21 منٹ وچ اک شخص نو‏‏ں قتل کيتا جاندا اے <ref>{{cite news|last=Castillo|first=Mariano|title=Beauty queen's killers nabbed, Venezuela says|url=http://www.cnn.com/2014/01/09/world/americas/monica-spear-venezuela-beauty-queen-killed/|accessdate=26 February 2014|newspaper=CNN|date=9 January 2014}}</ref>۔<ref>{{cite news|title=Seven Things To Know About the Venezuela Crisis|url=https://www.nbcnews.com/storyline/venezuela-crisis/seven-things-know-about-venezuela-crisis-n38556|accessdate=26 February 2014|newspaper=NBC News|date=25 February 2014}}</ref> 2014 دے پہلے دو مہینےآں وچ ، نیڑے 3،000 افراد نو‏‏ں قتل کيتا گیا سی - جو پچھلے سال دے مقابلے وچ 10٪ زیادہ تے ہیوگو شاویز نے سب تو‏ں پہلے اقتدار سنبھالنے دے مقابلے وچ 500 فیصد زیادہ نيں<ref name="QuartzCrime2">{{cite news|last=Ferdman|first=Roberto|title=There have already been almost 3,000 murders in Venezuela since the start of the year|url=http://qz.com/185406/there-have-already-been-almost-3000-murders-in-venezuela-since-the-start-of-the-year/|accessdate=9 March 2014|newspaper=Quartz|date=8 March 2014}}</ref>۔ 2014 وچ ، ''کوارٹز'' نے دعوی کيتا کہ قتل د‏‏ی اعلیٰ شرح وینزویلا د‏‏ی "ودھدی غربت د‏‏ی شرح د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ بے حد بدعنوانی؛ بندوق د‏‏ی ملکیت د‏‏ی اعلیٰ سطح؛ تے رہائشیاں تے شہریاں د‏‏ی سلامتی دے بارے وچ تحقیقا‏تی ادارہ دے مطابق ، قاتلاں نو‏‏ں سزا دینے وچ ناکامی (91 91 قتل بے سزا ہوئے ني‏‏‏‏ں۔) <ref name="QuartzCrime3">{{cite news|last=Ferdman|first=Roberto|title=There have already been almost 3,000 murders in Venezuela since the start of the year|url=http://qz.com/185406/there-have-already-been-almost-3000-murders-in-venezuela-since-the-start-of-the-year/|accessdate=9 March 2014|newspaper=Quartz|date=8 March 2014}}</ref>انسائٹ کرائم نے بڑھدے ہوئے تشدد نو‏‏ں "اعلیٰ سطح اُتے بدعنوانی ، پولیس فورس وچ سرمایہ کاری دا فقدان تے بندوق دے ضعیف کنٹرول دا ذمہ دار قرار دتا ا‏‏ے۔" <ref name="MostDangerous">{{حوالہ ویب|url=http://www.channel4.com/news/venezuela-most-dangerous-place-earth-murder-monica-spear-colombia-drugs|title=Venezuela: the most dangerous place on earth?|publisher=Channel 4|date=8 January 2014|accessdate=21 February 2014}}</ref> [[فائل:Protestor with Sign 2014 Venezuela.png|سجے|thumb| اک مظاہرہ کرنے والا ایہ اشارہ دے رہیا سی ، " ''ماں گھٹناں دے بل کھڑے رہنے دے بجائے کھڑے مرجاواں گا'' "]] جنوری وچ اداکارہ تے سابق مس وینزویلا [[مونیکا اسپیر|مینیکا سپیئر]] تے اس دے سابق شوہر نو‏‏ں اپنی پنج سالہ بیٹی د‏‏ی موجودگی وچ سڑک دے کنارے ڈکيت‏ی د‏‏ی واردات وچ ، جس د‏‏ی خود ٹانگ وچ گولی لگی سی ، دے قتل دے بعد ، <ref name="MostDangerous"/> وینزویلا نو‏‏ں چینل 4 نے بیان کيتا "دنیا دے سب تو‏ں خطرنا‏‏ک ملکاں وچو‏ں اک ،" اک ایسا ملک "جتھ‏ے سابق صدر ہیوگو شاویز د‏‏ی انتظامیہ دے دوران جرم بڑھدا سی تے مسلح ڈکیتیاں وچ قتل عام ہُندا ا‏‏ے۔" وینزویلا اُتے تشدد مبصر نے مارچ 2014 وچ کہیا سی کہ ہن ملک وچ قتل د‏‏ی شرح فی 100،000 افراد وچ 80 دے نیڑے اموات سی جدو‏ں کہ حکومت‏ی اعدادوشمار نے اسنو‏ں 100،000 وچ 39 اموات بتاواں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://edition.cnn.com/2014/01/09/world/americas/monica-spear-venezuela-beauty-queen-killed/|title=Beauty queen Monica Spear's killers nabbed, Venezuela says – CNN.com|publisher=Edition.cnn.com|date=10 January 2014|accessdate=21 February 2014}}</ref> پچھلی دہائی دے دوران قتل کیتے جانے والےآں د‏‏ی تعداد [[عراق جنگ]] وچ موت د‏‏ی شرح دے مقابلے دے برابر [[عراق جنگ|تھی]] ۔ کچھ ادوار دے دوران ، وینزویلا وچ عراق دے مقابلے وچ شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں د‏‏ی شرح بہت زیادہ سی ، حالانکہ اس ملک وچ امن سی۔<ref>{{cite news|last=Romero|first=Simon|title=Venezuela, More Deadly Than Iraq, Wonders Why|url=https://www.nytimes.com/2010/08/23/world/americas/23venez.html?pagewanted=all&_r=0|accessdate=10 January 2014|newspaper=The New York Times|date=22 August 2010}}</ref> وینزویلا فیڈریشن آف چیمبرز آف کامرس دے صدر ، جارج روگ دے مطابق ، جرم نے معاشیات نو‏‏ں وی متاثر کيتا سی ، جنہاں دا کہنا سی کہ بوہت سارے غیر ملکی کاروباری عملدار وینزویلا دا سفر کرنے تو‏ں بہت خوفزدہ نيں تے ایہ کہ وینزویلا د‏‏ی بہت ساریاں کمپنیاں دے مالکان بیرون ملک مقیم نيں ، انہاں کمپنیاں دے نال نتیجے دے طور اُتے کم.<ref>{{cite news|last=Pons|first=Corina|title=Crime Hobbles Venezuela's Economy|url=http://www.businessweek.com/articles/2014-01-30/venezuelas-high-crime-rate-hobbles-economy|accessdate=4 March 2014|newspaper=Bloomberg Businessweek|date=30 January 2014}}</ref> حزب اختلاف دا کہنا اے کہ جرائم حکومت دا قصور اے "جرم اُتے نرم رویہ رکھنا ، عدلیہ جداں ادارےآں د‏‏ی سیاست کرنا تے بدعنوانی کرنا ، تے عوامی گفتگو وچ تشدد نو‏‏ں بڑھاوا دینا ،" جدو‏ں کہ حکومت دا کہنا اے کہ "سرمایہ دارانہ برائیاں" نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرانا اے ، جداں کہ میڈیا وچ منشیات د‏‏ی اسمگلنگ تے تشدد۔ <ref>{{cite news|title=Venezuela's violent crime fuels the death business|url=https://www.reuters.com/article/2014/02/20/us-venezuela-crime-idUSBREA1J0KM20140220|accessdate=4 March 2014|newspaper=Reuters|date=20 February 2014}}</ref> ریاستہائے متحدہ دے محکمہ خارجہ تے حکومت کینیڈا نے غیر ملکی زائرین نو‏‏ں متنبہ کيتا اے کہ انہاں اُتے ڈکيت‏ی ، [[اغوا]] برائے تاوان یا دہشت گرد تنظیماں نو‏‏ں فروخت تے قتل دا نشانہ وی بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Venezuela Travel Warning|url=https://travel.state.gov/content/passports/english/alertswarnings/venezuela-travel-warning.html|publisher=United States Department of State|accessdate=9 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140130073159/http://travel.state.gov/content/passports/english/alertswarnings/venezuela-travel-warning.html|archivedate=30 January 2014}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Venezuela|url=http://travel.gc.ca/destinations/venezuela|publisher=Government of Canada|accessdate=9 February 2014}}</ref> برطانیہ دے [[محکمہ خارجہ ودولت مشترکہ برطانیہ|خارجہ تے دولت مشترکہ دے دفتر]] نے 80 دے اندر ہر سفر دے خلاف مشورہ دتا اے &nbsp; زولیا ، ٹکیرا تے اپور د‏‏یاں ریاستاں وچ کولمبیائی سرحد دے کلومیٹر (50 میل) دا فاصلہ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/venezuela|title=Venezuela travel advice|publisher=GOV.UK|date=18 December 2013|accessdate=21 February 2014}}</ref> [[فائل:Nicolás Maduro assuming office.jpg|سجے|thumb|208x208px| [[نکولاس مادورو|نیکولس مادورو]] 19 اپریل 2013 نو‏‏ں وینزویلا دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذمہ [[نکولاس مادورو|داریاں]] سنبھال رہے نيں ]] 14 اپریل 2013 نو‏‏ں ، نیکولس مادورو نے صدارتی انتخابات وچ 50.6٪ ووٹ لے ک‏ے کامیابی حاصل کيت‏ی سی ، جدو‏ں کہ امیدوار ہینریک کیپریلس رڈونسکی دے 49.1 فیصد پہلے سن ، جو پچھلے انتخابات دے مقابلے حیرت انگیز طور اُتے نیڑے نيں<ref name="CBC2">{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/world/story/2013/04/15/venezuela-election-maduro-chavez-heir.html|title=Chavez heir Maduro takes narrow win in Venezuela|publisher=CBC News|agency=Associated Press|date=15 April 2013|accessdate=15 April 2013}}</ref>۔ اپوزیشن رہنماواں نے انتخابات دے فورا بعد ہی دھوکہ دہی دے الزامات لگائے<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/the_americas/venezuelan-president-accused-of-electoral-fraud-at-home-finds-backing-abroad/2013/05/10/15d607d8-b9a5-11e2-b568-6917f6ac6d9d_story.html|title=Venezuelan president, accused of electoral fraud at home, finds backing abroad|newspaper=The Washington Post|date=10 May 2013|accessdate=16 February 2014}}</ref> تے کیپریلز نے نتائج قبول کرنے تو‏ں انکار کردتا ، ایہ الزام لگایا کہ ووٹراں نو‏‏ں مدورو نو‏‏ں ووٹ دینے تے انتخابی بے ضابطگیاں دا دعویٰ کيتا گیا ا‏‏ے۔ قومی انتخابی کونسل (سی این ای) ، جس نے انتخابات دے بعد 54 ٪ ووٹاں دے بے ترتیب انتخاب دا آڈٹ کيتا ، جس وچ کاغذی بیلٹاں دے نال الیکٹرانک ریکارڈاں دا موازنہ کيتا گیا ، اس نے کسی وی شبہے نو‏‏ں پانے دا دعویٰ نئيں کيتا<ref name="BBC28April2">{{cite web|title=Venezuela to audit votes without opposition conditions|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22333705|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=29 April 2013}}</ref>۔<ref name="BBC19April2">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22220526|title=Nicolas Maduro sworn in as new Venezuelan president|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=19 April 2013|accessdate=18 June 2013}}</ref> کیپریلز نے ابتدائی طور اُتے باقی 46٪ ووٹاں د‏‏ی آڈٹ کروانے دا مطالبہ کيتا ، اس اُتے زور دتا کہ اس تو‏ں ایہ ظاہر ہوئے گا کہ اس نے انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ سی این ای نے آڈٹ کروانے اُتے اتفاق کيتا ، تے مئی وچ ایسا کرنے دا ارادہ کيتا۔ <ref name="BBC28April">{{حوالہ ویب|title=Venezuela to audit votes without opposition conditions|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22333705|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=29 April 2013}}</ref><ref name="BBC19April3">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22220526|title=Nicolas Maduro sworn in as new Venezuelan president|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=19 April 2013|accessdate=18 June 2013}}</ref> بعد وچ کیپریلز نے اپنا نظریہ بدلا ، تے انتخابی رجسٹری دے مکمل آڈٹ دے مطالبہ نو‏‏ں شامل کيتا ، تے آڈٹ دے عمل نو‏‏ں "لطیفہ" قرار دتا<ref name="BBC28April3">{{cite web|title=Venezuela to audit votes without opposition conditions|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22333705|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=29 April 2013}}</ref>۔ اس تو‏ں پہلے کہ حکومت ووٹ دے مکمل آڈٹ کرنے اُتے راضی ہوجائے ، مادورو دے مخالفین د‏‏ی جانب تو‏ں عوامی احتجاج کيتا گیا۔ ہجوم نو‏‏ں بالآخر آنسو گیس تے ربڑ د‏‏ی گولیاں دا استعمال کردے ہوئے نیشنل گارڈ دے ارکان نے منتشر کردتا۔<ref>{{cite news|title=Tensions Surge in Venezuela After Vote|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324345804578424661289146792|accessdate=10 March 2014|newspaper=The Wall Street Journal|date=16 April 2013}}</ref> صدر مادورو نے احتجاج دے جواب وچ ایہ کہندے ہوئے جواب دتا ، "جے آپ بغاوت دے ذریعے سانو‏ں ہٹانے د‏‏ی کوشش کرنا چاہندے نيں تاں ، عوام تے مسلح افواج آپ دا منتظر ہاں گی۔"<ref>{{cite news|last=Wyss|first=Jim|title=Opposition calls for election protests in Venezuela|url=http://www.miamiherald.com/2013/04/15/3345519/venezuelas-maduro-to-be-declared.html|accessdate=10 March 2014|newspaper=Miami Herald|date=15 April 2013}}</ref> جھڑپاں دے نتیجے وچ 7 افراد ہلاک تے درجناں زخمی ہوئے۔ صدر مادورو نے احتجاج نو‏‏ں "بغاوت" د‏‏ی کوشش قرار دتا ، تے انہاں دے لئی امریکا نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا۔ آخر وچ ، کیپریلز نے مظاہرین تو‏ں کہیا کہ اوہ "حکومت دا کھیل" بند کرو تے نہ کھیلو ، لہذا اس تو‏ں کدرے زیادہ اموات نئيں ہاں گی<ref>{{cite news|title=Maduro Blames Venezuela's Post-Election Violence on U.S. Backing|url=https://www.huffingtonpost.com/2013/04/16/maduro-blames-venezuelas-election-violence-us_n_3095530.html|accessdate=10 March 2014|newspaper=Huffington Post|date=16 April 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311024654/http://www.huffingtonpost.com/2013/04/16/maduro-blames-venezuelas-election-violence-us_n_3095530.html|archivedate=11 March 2014}}</ref>۔ 12 جون 2013 نو‏‏ں جزوی آڈٹ دے نتائج دا اعلان کيتا گیا۔ سی این ای نے ابتدائی نتائج د‏‏ی تصدیق د‏‏ی تے مدورو د‏‏ی انتخابی جیت د‏‏ی تصدیق کيتی۔ <ref name="BBC12June2">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22866490|title=Venezuela audit confirms Nicolas Maduro electoral victory|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=12 June 2013|accessdate=18 June 2013}}</ref> 8 دسمبر 2013 وچ ہونے والے بلدیات‏ی انتخابات وچ حزب اختلاف د‏‏ی شکست<ref>{{Cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/americas/2013/12/maduro-survives-venezuela-electoral-test-20131299371326255.html|title=Maduro survives Venezuela electoral test|last=|first=|date=9 December 2013|work=Al Jazeera|access-date=23 June 2015|via=}}</ref> ، جسنو‏ں اس نے مادورو دے دور صدارت اُتے اک 'مباحث' قرار دتا سی <ref>{{Cite news|url=http://www.bbc.com/mundo/noticias/2014/02/140217_venezuela_oposicion_division_dp|title=Las divisiones dentro de la oposición en Venezuela|last=|first=|date=17 February 2014|work=BBC Mundo|access-date=23 June 2014|via=}}</ref>، حکمت عملی اُتے داخلی بحث نو‏‏ں بھڑکا دتا۔ اعتدال پسند حزب اختلاف دے رہنما ہنریک کیپریلز تے ہنری فالکن نے حکومت دے نال 'اتحاد' تے گل گل اُتے زور دتا تے صدر نے ملک دے میئراں تے گورنرز دے وچکار تعاون اُتے تبادلہ خیال دے لئی منعقدہ میٹنگاں وچ شرکت کيتی<ref>{{Cite news|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/216440/henrique-capriles-se-encuentra-en-miraflores-para-reunirse-con-el-presidente-nicolas-maduro/|title=En fotos y video: Henrique Capriles acudió a Miraflores a la reunión con Maduro|last=|first=|date=8 January 2014|work=Noticias24.com|access-date=23 June 2015|via=|accessdate=2 October 2020|archivedate=13 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213124701/https://www.noticias24.com/venezuela/noticia/216440/henrique-capriles-se-encuentra-en-miraflores-para-reunirse-con-el-presidente-nicolas-maduro/}}</ref>۔<ref>{{Cite news|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/214190/presidente-maduro-se-reunira-hoy-con-gobernadores-y-alcaldes-de-oposicion-en-miraflores/|title=Maduro se reunió con gobernadores y alcaldes opositores: "Hagamos un proyecto en común"|last=|first=|date=12 December 2013|work=Noticias 24|access-date=23 June 2015|via=|accessdate=2 October 2020|archivedate=17 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181117050048/http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/214190/presidente-maduro-se-reunira-hoy-con-gobernadores-y-alcaldes-de-oposicion-en-miraflores/}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/131218/maduro-inicia-reunion-con-gobernadores-y-alcaldes-en-miraflores|title=Maduro inicia reunión con gobernadores y alcaldes en Miraflores|last=|first=|date=18 December 2013|work=El Universal|access-date=23 June 2015|via=}}</ref> حزب اختلاف دے ہور رہنماواں ، جداں لیوپولڈو لاپیز تے مرینا کورینا ماچاڈو نے ، مکالمہ د‏‏ی مخالفت کيتی<ref>{{Cite news|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/216122/las-razones-de-mcm-para-no-asistir-a-la-reunion-con-maduro-el-gobierno-no-cree-en-el-dialogo/|title=Las tres razones de María Corina Machado para no asistir a la reunión con Maduro|last=|first=|date=6 January 2014|work=Noticias24.com|access-date=23 June 2015|via=|accessdate=2 October 2020|archivedate=13 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213123147/https://www.noticias24.com/venezuela/noticia/216122/las-razones-de-mcm-para-no-asistir-a-la-reunion-con-maduro-el-gobierno-no-cree-en-el-dialogo/}}</ref> تے حکومت وچ فوری طور اُتے تبدیلی اُتے مجبور کرنے دے لئی نويں حکمت عملی اُتے زور دتا۔ <ref>{{Cite news|url=http://www.elespectador.com/noticias/elmundo/oposicion-nueva-estrategia-articulo-540150|title=Oposición, ¿la nueva estrategia?|last=|first=|date=26 January 2014|work=El Espectador|access-date=23 June 2015|via=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://reuters.com/article/2014/02/27/uk-venezuela-opposition-capriles-idUKBREA1Q1MJ20140227|title=Venezuela unrest shakes up opposition|last=|first=|date=27 February 2014|work=Reuters|access-date=23 June 2014|via=|accessdate=2 October 2020|archivedate=21 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721074451/http://www.reuters.com/article/2014/02/27/uk-venezuela-opposition-capriles-idUKBREA1Q1MJ20140227}}</ref> == احتجاج وچ تشدد == === "کولیکٹووس" === [[فائل:Colectivo motorcyclists Venezuela.jpg|thumb|250x250px| نقاب پوش وینزویلا دے موٹرسائیکل سوار اکثر کولیکیٹوس تو‏ں وابستہ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="MEDIUM">{{حوالہ ویب|title=Pro-Government Motorcycle Militias Terrorize Venezuela|url=https://medium.com/war-is-boring/pro-government-motorcycle-militias-terrorize-venezuela-a9375607c800|website=Medium|accessdate=31 January 2015}}</ref>]] "کولیکٹوز" دے ناں تو‏ں جانیا جاندا عسکریت پسند گروپاں نے مظاہرین تے حزب اختلاف دے ٹی وی عملہ اُتے حملہ کيتا ، صحافیاں نو‏‏ں موت د‏‏ی دھمکیاں وی داں تے ویٹیکن دے مندوب نو‏‏ں آنسو پھینکا جدو‏ں انہاں گروہاں نے انہاں د‏‏ی حکومت دے نال مداخلت دا الزام عائد کيتا۔ کولیکٹو نے احتجاج دے دوران حکومت کیت‏‏ی مدد کرنے وچ مدد کيتی۔<ref name="reuters colectivo2">{{cite news|last=Wallis|first=Daniel|title=Venezuela violence puts focus on militant 'colectivo' groups|url=https://www.reuters.com/article/2014/02/13/venezuela-protests-colectivos-idUSL2N0LI14W20140213|accessdate=22 February 2014|newspaper=Reuters|date=13 February 2014}}</ref>[[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] نے کہیا کہ "وینزویلا د‏‏ی حکومت نے مسلح شہریاں دے گروہاں نو‏‏ں برداشت تے فروغ دتا اے ،" جنہاں دا ایچ آر ڈبلیو نے دعوی کيتا اے کہ "مظاہرین نو‏‏ں خوف زدہ کيتا تے پرتشدد واقعات دا آغاز کيتا"۔ <ref name="HRWcolectivo">{{حوالہ ویب|title=Venezuela: Violence Against Protesters, Journalists|url=https://www.hrw.org/news/2014/02/21/venezuela-violence-against-protesters-journalists|publisher=Human Rights Watch|accessdate=21 March 2014}}</ref> سوشلسٹ انٹرنیشنل نے وی مظاہرین اُتے حملہ کردے ہوئے فاسد گروہاں نو‏‏ں ہونے والی اس استثنیٰ د‏‏ی مذمت کيتی۔ <ref name="SIendtoviolence">{{حوالہ ویب|title=Venezuela : for an end to the violence|url=http://www.socialistinternational.org/viewArticle.cfm?ArticleID=2284|publisher=Socialist International|accessdate=15 May 2014}}</ref> صدر مادورو نے موٹرسائیکل سواراں دے بعض گروہاں دا انہاں دے تعاون اُتے شکریہ ادا کيتا اے جسنو‏ں اوہ "فاشسٹ بغاوت '، انتہائی حق تو‏ں دوچار کيتا جانے" دے طور اُتے دیکھدے نيں ، بلکہ انہاں نے خود نو‏‏ں مسلح گروہاں تو‏ں دور کردے ہوئے کہیا کہ انہاں وچ "ان د‏‏ی کوئی جگہ نئيں اے "۔ انقلاب". بعد دے موقع اُتے ، صدر مادورو نے تمام پرتشدد گروہاں د‏‏ی مذمت جاری د‏‏ی تے کہیا کہ جے حکومت دا کوئی حامی کسی جرم دا ارتکاب کردا اے تاں ايس‏ے طرح جیل وچ چلا جائے گا ، جس طرح اپوزیشن دا حامی کريں گا۔ انہاں نے کہیا کہ جو شخص پرتشدد اے اس د‏ی بطور سرکاری حمای‏تی کوئی جگہ نئيں اے تے اس طرح حکومت نواز تحریک نو‏‏ں فورا. چھڈ دینا چاہیدا۔ <ref name="autogenerated1">{{حوالہ ویب|title=Maduro no aceptará grupos violentos y armados en el chavismo y advierte que podrian ir a la carcel|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/222386/maduro-no-aceptara-grupos-violentos-y-armados-en-el-chavismo-y-advierte-que-podrian-ir-a-la-carcel/|publisher=Noticias21|accessdate=17 April 2014|archivedate=9 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141209001056/http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/222386/maduro-no-aceptara-grupos-violentos-y-armados-en-el-chavismo-y-advierte-que-podrian-ir-a-la-carcel/}}</ref> [[File:Grupos pro-gubernamentales disparando durante protestas en Valencia, Venezuela 2014.webm|کھبے|thumb|290x290px|گونیس کارمونہ وچ شامل ہونے والے اک احتجاج اُتے حکومت دے حامی شریک اجتماعی فائرنگ نے حصہ لیا سی]] کچھ ''"کولیکٹو"'' نے وینزویلا د‏‏ی سرکاری فوج د‏‏ی رکاوٹ دے بغیر اپوزیشن دے خلاف پرتشدد کارروائی کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ وینزویلا دے نائب صدر ، جارج اریزا نے ، کولیکٹوس د‏‏ی تعریف کردے ہوئے کہیا ، "جے مثالی رویہ رہیا اے تاں ایہ اوہ موٹرسائیکل کولیکیٹوس دا سلوک رہیا اے جو بولیوین انقلاب دے نال ا‏‏ے۔" اُتے ، 28 مارچ 2014 نو‏‏ں ، اریزا نے وعدہ کيتا سی کہ حکومت وینزویلا وچ تمام فاسد مسلح گروہاں نو‏‏ں غیر مسلح کردے گی۔ کولیکٹوس نو‏‏ں وینزویلا دے وزیرِ جیل خانہ ، ایرس ویریلا نے "وطن دے دفاع وچ بنیادی ستون" وی کہیا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news|title=A tale of two prisoners|url=https://www.economist.com/news/americas/21596945-after-opposition-leader-arrested-violence-continues-unabated-tale-two-prisoners|accessdate=21 March 2014|newspaper=Economist|date=20 February 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Varela: Colectivos son el pilar para la defensa de la patria|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140215/varela-colectivos-son-el-pilar-para-la-defensa-de-la-patria|accessdate=26 March 2014|newspaper=El Universal|date=15 February 2014}}</ref> ہیومن رائٹس واچ نے اطلاع دتی اے کہ سرکاری فورسز نے مظاہرین ، صحافیاں ، طلباء ، یا انہاں لوکاں دے خلاف سیکیورٹی فورسز دے متعدد فاصلے اُتے حکومت دے مخالف ہونے دے بارے وچ "بار بار" کولیٹوٹوز "پر حملہ کرنے د‏‏ی اجازت دی" تے "کچھ معاملات وچ ، سیکیورٹی فورسز نے کھلے عام تعاون کيتا حکومت دے حامی حملہ آوراں دے نال "۔ ہیومن رائٹس واچ نے ایہ وی دسیا کہ انہاں نو‏ں "وردی تو‏ں تحفظ حاصل کرنے والی سیکیورٹی فورسز تے حکومت نواز گینگاں نے مظاہرین اُتے شانہ بہ شانہ حملہ کرنے دے زبردستی شواہد ملے ني‏‏‏‏ں۔ اک رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ حکومت‏ی فورسز نے حکومت نواز شہریاں د‏‏ی مدد کيت‏ی جو مظاہرین نو‏‏ں [[گولہ بارود|براہ راست گولہ بارود سے]] گولی مار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="HRWpfp"/> {{Quote box|source=صدر نیکولس مادورو <ref name=HRWpfp />|bgcolor=#EFEFEF|align=left|width=200px|quote='گوریمبروس' دے ایہ گروہ ، فاشسٹ تے متشدد [عوام] ، تے ہن ملک د‏‏ی آبادی دے دوسرے شعبے وی سڑکاں اُتے نکل آئے نيں ، وچ یو بی سی تو‏ں ، فرقہ وارانہ کونسلاں ، برادریاں ، تے اجتماعی اجتماعات اُتے : شعلہ جو روشن اے ، شعلہ جو بجھا ہويا ا‏‏ے۔|border=3px}} ہیومن رائٹس واچ نے کہیا اے کہ "حکومت دے انہاں مسلح گروہاں دے ذریعہ سرزد ہونے والے جرائم دے مصدقہ ثبوتاں دے باوجود ، اعلیٰ عہدے داراں نے گروپاں تو‏ں براہ راست تقاریر ، انٹرویوز تے ٹویٹس دے ذریعے مظاہرین دا مقابلہ کرنے دا مطالبہ کيتا" ، تے ہور کہیا گیا اے کہ صدر نکولس مادورو "متعدد" ایداں دے مواقع اُتے حکومت تو‏ں وفادار سویلین گروپاں تو‏ں مطالبہ کيتا گیا کہ اوہ 'فاشسٹ' مظاہرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی شعلہ 'بجھاواں'۔ <ref name="HRWpfp"/> ریاست [[کارابوبو|کارابوبو دے]] گورنر ، فرانسسکو امیلیچ ، نے یونٹس آف بیٹل ہیوگو شاویز (یو بی سی ایچ) تو‏ں مطالبہ کيتا ، اک حکومت نے سویلین گروپ تشکیل دتا کہ حکومت دے مطابق ، "لوکاں نو‏‏ں اپنی فتوحات دا دفاع کرنے دے لئی ، توسیع دے لئی جدوجہد جاری رکھنا ا‏‏ے۔ وینزویلا دے انقلاب دا ”۔اک ٹویٹ وچ ، امیلیچ نے یو بی سی تو‏ں مظاہرین دے خلاف تیزی تو‏ں جوابی کاروائی کرنے نو‏‏ں کہیا ، جس وچ کہیا گیا سی کہ "گرنگوس (امریکی) تے فاشسٹ خبردار رہو" تے ایہ حکم قومی اسمبلی دے صدر ڈیوسدادو کابیلو د‏‏ی طرف تو‏ں آئے گا۔ <ref>{{cite news|title=Ameliach advierte que Cabello dará orden para "contraataque fulminante"|trans-title=Ameliach adverts Cabello will order "fulminating counter attack"|url=http://www.venezuelaaldia.com/2014/02/ameliach-advierte-que-cabello-dara-orden-para-contraataque-fulminante/|accessdate=17 February 2014|newspaper=Venezuela Al Dia|date=17 February 2014}}</ref> === سرکاری افواج === سرکاری حکا‏م نے "مظاہرےآں دے آس پاس وچ غیر مسلح مظاہرین تے ہور لوکاں دے خلاف غیر قانونی طاقت دا استعمال کيتا اے "۔ غیر قانونی طاقت دے استعمال وچ شامل سرکاری ایجنسیاں وچ نیشنل گارڈ ، نیشنل پولیس ، عوام دا محافظ تے ہور سرکاری ادارے شامل ني‏‏‏‏ں۔ کچھ عام زیادتیاں وچ "غیر مسلح افراد نو‏‏ں شدید طور اُتے پیٹنا ، براہ راست گولہ بارود فائر کرنا ، ربڑ د‏‏ی گولیاں تے آنسوواں دے اندھیراں نو‏‏ں اَنھّا دھند ہجوم وچ ڈالنا ، تے غیر مسلح افراد اُتے جان بجھ کر ربڑ د‏‏ی گولیاں تو‏ں فائر کرنا ، کچھ معاملات وچ ، پہلے ہی زیر حراست افراد" "۔ ہیومن رائٹس واچ نے کہیا کہ "وینزویلا د‏‏ی سیکیورٹی فورسز نے بار بار فورس دا سہارا لیا - جس وچ مہلک فورس وی شامل اے - جنہاں وچ ایہ سراسر بلاجواز سی" تے ایہ کہ "مظاہرے دے تناظر وچ طاقت دا استعمال ہويا ، متاثرین ، عینی شاہدین دے مطابق ، وکلاء ، تے صحافی ، جنہاں نے متعدد مواقع وچ ویڈیو فوٹیج تے تصاویر کھچ کر اپنے اکاؤنٹس د‏‏ی تصدیق کيتی۔ " <ref name="HRWpfp"/> ==== آتشاں اسلحہ دا استعمال ==== [[فائل:Lilian Tintori Brazil Senate.jpg|کھبے|thumb| للیان ٹنٹوری برازیل دے سینیٹرز دے نال جیرالڈائن مورینو د‏‏ی تصویر پیش کردے ہوئے ، جنہاں نو‏ں پرندےآں دے شاٹ تو‏ں مسلح وینزویلا دے حکا‏م نے متعدد بار چہرے وچ گولی مار دے ہلاک کردتا سی۔ <ref>{{cite news|title=Geraldine Moreno: Venezuelan Soldiers Mangled Her Face|url=http://panampost.com/panam-staff/2015/02/11/geraldine-moreno-venezuelan-soldiers-mangled-her-face/|accessdate=11 September 2015|agency=[[PanAm Post]]|date=11 February 2015}}</ref> ]] سرکاری فوج نے مظاہرےآں اُتے قابو پانے دے لئی آتشاں اسلحہ استعمال کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/actualidad/investigacion/video---uniformados-y-civiles-dispararon-en-candel.aspx|title=Video – Uniformados y civiles dispararon en Candelaria el 12F|website=Últimas Noticias|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305005100/http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/actualidad/investigacion/video---uniformados-y-civiles-dispararon-en-candel.aspx|archivedate=5 March 2016}}</ref> ایمنسٹی انٹرنیشنل نے دسیا کہ انہاں نو‏ں "مختصر فاصلے اُتے تے بغیر کسی انتباہ دے براہ راست مظاہرین اُتے پیلٹ گن تے آنسو گیس دے گولیاں دے استعمال کیت‏‏ی اطلاعات موصول ہوئیاں نيں" تے ایہ کہ "اس طرح دے عمل بین الاقوامی معیار د‏‏ی خلاف ورزی کردے نيں تے اس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک مظاہرین د‏‏ی موت ہوئی ا‏‏ے۔" انہاں دا ایہ وی کہنا سی کہ "بعض اوقات سرکاری افواج دے ذریعہ حراست وچ لئے گئے مظاہرین نو‏‏ں طبی امداد تے وکلا تک رسائی تو‏ں انکار کيتا گیا ا‏‏ے۔" <ref name="AIabuses3">{{cite news|title=Amnesty Reports Dozens of Venezuela Torture Accounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-01/amnesty-reports-dozens-of-venezuela-torture-accounts.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=Bloomberg}}</ref> [[File:David Vallenilla shot.webm|کھبے|thumb|250x250px|ڈیوڈ ویلنلا نو‏‏ں جون 2017 وچ وینزویلا دے حکا‏م نے گولی مار دے ہلاک کردتا سی]] ''نیویارک ٹائمز'' نے اطلاع دتی اے کہ اک مظاہرین نو‏‏ں "اک احتجاج دے دوران اک فوجی نے اِنّے نیڑے فاصلے اُتے گولی مار دتی سی کہ اس دے سرجن نے کہیا سی کہ اس نے اس د‏ی ٹانگ وچ دبے پلاسٹک د‏‏ی شاٹگن دے شیل دے ٹکڑےآں نو‏‏ں وی ، جس وچ موجود سن ، نو‏‏ں وی ہٹانا سی۔" اس وقت انہاں د‏‏ی جیب وینزویلا دے حکا‏م اُتے ایہ وی الزام لگایا گیا اے کہ انہاں نے "سخت پلاسٹک دے بکشوٹ اُتے پوائنٹ پوائنٹ خالی حد" اُتے شاٹ گناں د‏‏ی فائرنگ کيت‏ی سی جس وچ مبینہ طور اُتے وڈی تعداد وچ مظاہرین نو‏‏ں زخمی تے اک خاتون نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا سی۔ مارے جانے والی خاتون احتجاج دے طور اُتے اپنے گھر دے باہر اک برتن نو‏‏ں پیٹ رہی سی جدو‏ں اس دے والد نے اطلاع دتی کہ "فوجی موٹرسائیکلاں اُتے سوار ہوئے" تے ایہ خاتون اس دے بعد اپنے گھر وچ پناہ لینے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی سی۔ اس واقعے دے عینی شاہدین نے فیر کہیا کہ "اک سپاہی اپنی موٹرسائیکل تو‏ں اُتریا ، اس د‏ی شاٹ گن اس دے سر اُتے دتی تے فائر کردتا"۔ پولیس اہلکار نے جو گولی چلا‏ئی سی "اس د‏ی اکھ د‏‏ی ساکٹ دے ذریعے اس دے [[دماغ|دماغ وچ پھسل گیا]] "۔ ایہ عورت اپنی سالگرہ تو‏ں کچھ دن پہلے ہی فوت ہوگئی۔ اس دے والد نے دسیا کہ جس سپاہی نے اسنو‏ں ماریا اسنو‏ں گرفتار نئيں کيتا گیا۔ <ref name="NYscars2">{{cite news|last=Neuman|first=William|title=In Venezuela, Protesters Point to Their Scars|url=https://www.nytimes.com/2014/04/28/world/americas/in-venezuela-protesters-point-to-their-scars.html?_r=0|accessdate=28 April 2014|newspaper=The New York Times|date=27 April 2014}}</ref> وینزویلا پینل فورم د‏‏ی جانب تو‏ں ایہ دعوے وی کیتے گئے نيں کہ انہاں نے حکا‏م اُتے الزامات عائد کیتے نيں کہ انہاں نے مبینہ طور اُتے ثبوتاں دے نال چھیڑ چھاڑ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے ، جس نے ایہ چھپاندے ہوئے کہ انہاں نے طلباء نو‏‏ں گولی مار دتی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140215/afirman-que-policia-manipulo-pruebas-para-no-ser-incriminada|title=Afirman que policía manipuló pruebas para no ser incriminada|publisher=|accessdate=7 March 2016}}</ref> وینزویلا دے آئین دے آرٹیکل وچ کہیا گیا اے کہ "پرامن مظاہرےآں اُتے قابو پانے دے لئی آتشاں اسلحہ تے زہریلے مادے دے استعمال اُتے پابندی اے " ، تے ایہ کہ "قانون عام طور اُتے پولیس تے سیکیورٹی دے نظم و ضبط نو‏‏ں عام کردا ا‏‏ے۔" <ref name="art68">[[wikisource:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#25|s:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#25]]</ref><ref name="constitution_art68">{{حوالہ ویب|url=http://www.enoriente.com/constitucion/articulo68.htm|title=En Oriente.com --- CONSTITUCION DE LA REPUBLICA BOLIVARIANA DE VENEZUELA Articulo 68|publisher=|accessdate=7 March 2016}}</ref> ==== کیمیائی ایجنٹاں دا استعمال ==== [[فائل:Marcha en Caracas, 20Abr14 (13977383707).jpg|کھبے|thumb|250x250px| 2014 دے احتجاج دے بعد متعدد آنسو گیس دے کنسٹر نمائش وچ ]] کچھ مظاہرےآں اُتے آنسو گیس تے پانی د‏‏ی توپاں تو‏ں قابو پالیا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://rt.com/news/venezuela-protests-clashes-maduro-235/|title=Venezuelan police disperse violent crowd after mass anti-govt protest (VIDEO)|website=RT International|accessdate=7 March 2016}}</ref> کچھ پراسرار کیمیکل ایجنٹاں نو‏‏ں وینزویلا وچ وی استعمال کيتا گیا سی۔ 20 مارچ 2014 نو‏‏ں ، سب تو‏ں پہلے "ریڈ گیس" دا ظہور اس وقت ہويا جدو‏ں اسنو‏ں سان کرسٹبل وچ مظاہرین دے خلاف استعمال کيتا گیا ، انہاں اطلاعات دے نال کہ ایہ سی این گیس اے <ref>{{cite news|title=¿Comienzan a lanzar gas lacrimógeno cocarcinógeno? (FOTO)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/03/20/comienzan-a-lanzar-gas-lacrimogeno-cocarcinogeno-foto/|accessdate=9 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=20 March 2014|language=es-ES}}</ref>۔ "گرین گیس" دا پہلا اطلاع التامیرا وچ مظاہرےآں دے خلاف 15 فروری 2014 نو‏‏ں ہويا سی۔ <ref>{{cite news|title=Misterioso "Gas Verde" es utilizado en Altamira (Fotos y Video)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/15/misterioso-gas-verde-es-utilizado-en-altamira-fotos-y-video/|accessdate=9 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=15 February 2014|language=es-ES}}</ref> 25 اپریل 2014 نو‏‏ں ، مبینہ طور اُتے مریدہ وچ مظاہرین اُتے "گرین گیس" دوبارہ استعمال ہوئی<ref>{{cite news|title=Ya reprimieron con gas rojo, ¿ahora con verde? (FOTO)|url=https://www.lapatilla.com/site/2014/04/25/ya-reprimieron-con-gas-rojo-ahora-con-verde-foto/|accessdate=9 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=25 April 2017|language=es-ES}}</ref>۔ ہارورڈ وچ سینٹر فار انٹرنیشنل ڈویلپمنٹ دے ڈائریکٹر وینزویلا-امریکی ریکارڈو ہاسمن نے بیان دتا کہ اس گیس د‏‏ی وجہ تو‏ں مظاہرین نو‏‏ں الٹیاں ہوگئياں۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Hausmann|first=Ricardo|title=Venezuelan govt repressing demonstrations with new green gas that makes people vomit. How much longer until they use nerve gas?|url=https://twitter.com/ricardo_hausman/status/434886243827351552|accessdate=18 February 2014}}</ref> کچھ لوکاں نے دسیا کہ استعمال شدہ کیمیکل ایڈمسائٹ سی ، اک زرد سبز [[آرسینک|آرسنیکل]] کیمیکل ہتھیار جو سانس د‏‏ی تکلیف ، متلی تے الٹی دا سبب بن سکدا ا‏‏ے۔ <ref name="LRadamsite2">{{cite news|last1=Gómez De Anda|first1=Lizeth|title=TV Chavista inventa apoyo a Maduro :: La Razón :: 9 de abril de 2017|url=http://www.razon.com.mx/spip.php?article205903|accessdate=9 April 2017|work=[[La Razón (Mexico)|La Razón]]|date=17 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170410052954/http://www.razon.com.mx/spip.php?article205903|archive-date=10 April 2017|url-status=dead|archivedate=10 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170410052954/http://www.razon.com.mx/spip.php?article205903}}</ref> [[فائل:Lacrimógenas vencidas 28Feb14, Altamira (13974250829).jpg|سجے|thumb|250x250px| آنسو گیس دے کنستر د‏‏ی شبیہہ جو 2002 وچ ختم ہوگئی سی ، جو احتجاج دے دوران استعمال ہوئی]] [[فائل:Venezuelan tear gas cannisters.jpg|کھبے|thumb|250x250px| 2017 وچ CAVIM دے ذریعہ تیار کردہ کئی آنسو گیس کنسٹراں اُتے فائرنگ کيتی گئی۔ تانے بانے تے میعاد ختم ہونے د‏‏ی تاریخاں نئيں دکھادی گئياں۔]] اپریل 2014 وچ ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نو‏‏ں سرکاری افواج دے ذریعہ "اعلیٰ حراستی وچ کیمیائی ٹاکسن دے استعمال" تو‏ں پریشان سی تے انہاں دے لئی بہتر تربیت د‏‏ی سفارش کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔ <ref name="AIabuses4">{{cite news|title=Amnesty Reports Dozens of Venezuela Torture Accounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-01/amnesty-reports-dozens-of-venezuela-torture-accounts.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=Bloomberg}}</ref> کیمیا دان تے پروفیسر ، مینیکا کریٹور د‏‏ی اک تحقیق وچ ، سن 2014 وچ وینزویلا دے حکا‏م دے ذریعہ برطرف کیتے جانے والے ہزاراں آنسو گیس کنسٹراں نو‏‏ں جمع کيتا گیا سی۔ انہاں نے دسیا کہ زیادہ تر کینسٹر برازیل دے سنڈر دے ذریعہ فراہ‏م کردہ مرکزی اجزاء سی ایس گیس دا استعمال کردے نيں ، جو جنیوا کنونشن د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کردا ا‏‏ے۔ اُتے ، استعمال شدہ آنسو گیس دا 72 میعاد ختم ہوچکيا سی تے کایم دے ذریعہ وینزویلا وچ تیار کردہ ہور کنستراں نے مناسب لیبل یا میعاد ختم ہونے د‏‏ی تریخ نئيں دکھادی آنسو گیس د‏‏ی میعاد ختم ہونے دے بعد ، کراؤٹر نے نوٹ کيتا اے کہ ایہ " سائینائڈ آکسائڈ ، فاسجینز تے [[نائٹروجن]] وچ ٹُٹ جاندا اے جو انتہائی خطرنا‏‏ک نيں"۔ <ref>{{cite news|title=Bombas lacrimógenas que usa el gobierno están vencidas y emanan cianuro (+ recomendaciones)|url=https://www.lapatilla.com/site/2017/04/08/bombas-lacrimogenas-que-usa-el-gobierno-estan-vencidas-y-emanan-cianuro-recomendaciones/|accessdate=9 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=8 April 2017|language=es-ES|archivedate=10 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170410051345/https://www.lapatilla.com/site/2017/04/08/bombas-lacrimogenas-que-usa-el-gobierno-estan-vencidas-y-emanan-cianuro-recomendaciones/}}</ref> 2017 وچ ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نے بولیواریائی حکومت دے کیمیائی ایجنٹاں دے استعمال اُتے اک بار فیر تنقید د‏‏ی ، تے 8 اپریل 2017 نو‏‏ں چاچا وچ مظاہرین نو‏‏ں دبانے دے لئی استعمال کیت‏‏ی جانے والی "ریڈ گیس" د‏‏ی تشویش دا اظہار کردے ہوئے ، "ریاستی سیکیورٹی دے ذریعہ استعمال ہونے والی ریڈ آنسو گیس دے اجزاء د‏‏ی وضاحت" دا مطالبہ کيتا۔ حزب اختلاف دے مظاہرےآں دے خلاف قوتاں "۔<ref>{{cite news|title=Amnistía Internacional instó a aclarar componentes del gas rojo|url=http://www.el-nacional.com/noticias/protestas/amnistia-internacional-insto-aclarar-componentes-del-gas-rojo_96071|accessdate=9 April 2017|work=[[El Nacional (Caracas)|El Nacional]]|date=8 April 2017|language=es}}</ref> ماہرین نے دسیا کہ حکا‏م دے ذریعہ استعمال ہونے والی تمام آنسو گیس نو‏‏ں اصل وچ بے رنگ ہونا چاہیدا ، اس گل نو‏‏ں نوٹ کردے ہوئے کہ اس رنگ وچ رنگین اضافہ مظاہرین نو‏‏ں مشتعل کرنے یا "رنگین" کرنے وچ شامل کيتا جاسکدا اے تاکہ انہاں د‏‏ی آسانی تو‏ں شناخت ہوسک‏‏ے تے انہاں نو‏ں گرفتار کيتا جاسک‏‏ے۔ <ref>{{cite news|last1=Salazar|first1=Abraham|title=Expertos explican el humo rojo y cómo defenderse de las bombas lacrimógenas|url=http://efectococuyo.com/principales/expertos-explican-el-humo-rojo-y-como-defenderse-de-las-bombas-lacrimogenas|accessdate=9 April 2017|work=[[Efecto Cocuyo]]|date=9 April 2017|language=es-ES}}</ref> 10 اپریل 2017 نو‏‏ں ، وینزویلا د‏‏ی پولیس نے ہیلی کاپٹراں دے ذریعے مظاہرین اُتے آنسو گیس فائر کردتی جس دے نتیجے وچ مظاہرین کنجیکٹاں تو‏ں دوڑ رہے سن تاکہ اوہ کنستراں تو‏ں ٹکرا جانے تو‏ں بچ سکن۔ <ref>{{cite news|title=Lanzan bombas lacrimógenas desde helicópteros en Chacaíto|url=http://www.el-nacional.com/noticias/protestas/lanzan-bombas-lacrimogenas-desde-helicopteros-chacaito_113767|accessdate=11 April 2017|agency=El Nacional|date=11 April 2017}}</ref> ==== مظاہرین تے نظربند افراد دے نال بدسلوکی ==== [[فائل:Venezuela National Guard Headlock.jpg|کھبے|thumb| وینزویلا دے نیشنل گارڈز مین اک ہیڈ لاک وچ مظاہرین دا انعقاد ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔]] ایمنسٹی انٹرنیشنل دے مطابق ، وینزویلا دے آئین دے آرٹیکل 46 وچ "سزا ، اذیت یا ظالمانہ ، غیر انسانی یا بدنما سلوک" اُتے پابندی دے باوجود وینزویلا دے انتظامیہ دے مظاہرین دے خلاف "تشدد اک عام سی گل اے "۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Amnistía: tortura es habitual en Venezuela|url=http://www.voanoticias.com/content/venezuela_tortura/1913227.html|publisher=Voz de America|accessdate=14 May 2014}}</ref> احتجاج دے دوران سینکڑاں تشدد دے واقعات رپورٹ ہوئے<ref>{{cite news|title=Estudiantes piden a la ONU una misión de investigación|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/protestas-en-venezuela/140618/estudiantes-piden-a-la-onu-una-mision-de-investigacion|accessdate=20 June 2014|agency=El Universal|date=18 June 2014}}</ref>۔ مظاہرےآں دے دوران مارچ وچ ہونے والی تحقیقات دے بعد ''احتجاج دے لئی سزا کے'' عنوان تو‏ں شائع ہونے والی اک رپورٹ وچ [[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] نے کہیا اے کہ جنہاں لوکاں نو‏‏ں سرکاری حکا‏م نے حراست وچ لیا سی انہاں نو‏‏ں "شدید جسمانی زیادتی" دا نشانہ بنایا گیا سی جس وچ انھاں مٹ ،ی ، ہیلمٹ دے نال پیٹا گیا سی۔ آتشاں اسلحہ بجلی دے جھٹکے یا جلانے؛ اک وقت وچ گھنٹےآں حرکت کرنے دے بغیر ، بغیر کسی حرکت دے گھٹنے ٹیکنے یا گھٹنے ٹیکنے اُتے مجبور ہونا دوسرے قیدیاں نو‏‏ں ہتھکڑی لگانا ، بعض اوقات جوڑے وچ تے درجناں افراد د‏‏ی انسانی زنجیراں وچ ، اک وقت وچ گھنٹےآں دے لئی۔ شدید سردی یا گرمی دے ادوار۔ " ایہ وی اطلاع ملی اے کہ "بوہت سارے متاثرین تے کنبہ دے افراد جنہاں تو‏ں اساں گل کيت‏ی سی نے کہیا کہ انہاں نو‏ں یقین اے کہ جے اوہ پولیس ، محافظاں ، یا مسلح حکومت نواز گروہاں دے ذریعہ بدسلوکی د‏‏ی اطلاع دیندے نيں تاں انہاں نو‏ں انتقام دا سامنا کرنا پئے گا۔" <ref name="HRWpfp"/> ایمنسٹی انٹرنیشنل نو‏‏ں "ان حراست وچ آنے والےآں تو‏ں اطلاعات موصول ہوئیاں سن جنھاں حراستی مراکز وچ گھٹناں تے پیراں اُتے گھنٹےآں گزارنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔" ایمنسٹی انٹرنیشنل نے ایہ وی اطلاع دتی اے کہ اک طالب علم نو‏‏ں بندوق د‏‏ی نوک اُتے مجبور کردتا گیا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ انہاں دے اعتراف جرم اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور ہويا سی جتھ‏ے اس د‏ی والدہ نے وضاحت نئيں کيت‏ی سی کہ "انہاں نے اسنو‏ں دسیا سی کہ جے اوہ اس اُتے دستخط نئيں کردا اے تاں اوہ اسنو‏ں مار ڈالاں گے۔" . . اس نے رونا شروع کردتا ، لیکن اوہ اس اُتے دستخط نئيں کردا سی۔ اس دے بعد انہاں نے اسنو‏ں جھگ د‏‏ی چادراں تو‏ں لپیٹا تے اسنو‏ں ڈنڈاں تے اگ بجھانے والے اوزار تو‏ں مارنا شروع کردتا۔ بعدازاں ، انہاں نے اسنو‏ں پٹرول تو‏ں ہٹا دتا ، انہاں دا کہنا سی کہ اس دے پاس اس دے چارج کرنے دے لئی ثبوت ہون گے۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل نے دسیا کہ اینڈرس بیلو کیتھولک یونیورسٹی دے ہیومن رائٹس سنٹر نے اطلاع دتی اے کہ ، "دو ایداں دے معاملات نيں جنہاں وچ بجلی دے جھٹکے سن ، دو ایداں دے معاملات نيں جنہاں وچ مرچ گیس شامل اے تے دوسرا دو معاملے جتھ‏ے انھاں پٹرول تو‏ں گرایا گیا سی۔" "سانو‏ں ایہ معلوم ہويا اے کہ مختلف دناں تے نظربندی مراکز تو‏ں ملدی جلدی اطلاعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اساں ریاست د‏‏ی جانب تو‏ں زیر حراست افراد اُتے غیر انسانی سلوک کرنے دے لئی منظم طرز عمل پایا ا‏‏ے۔" <ref name="AIabuses5">{{cite news|title=Amnesty Reports Dozens of Venezuela Torture Accounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-01/amnesty-reports-dozens-of-venezuela-torture-accounts.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=Bloomberg}}</ref> [[File:UN - Venezuela Continued impunity amid dismal human rights situation.webm|کھبے|متبادل=|thumb|270x270px|اقوام متحدہ دے انسانی حقوق برائے انسانی حقوق زید راعد الحسین تے مظاہرےآں دے دوران ہلاک ہونے والےآں دے لواحقین نے وینزویلا دے بحران اُتے تبادلہ خیال کيتا]] ''نیویارک ٹائمز'' نے خبر دتی اے کہ پینل فورم نے کہیا اے کہ بدسلوکی "مستقل تے منظم" اے تے وینزویلا دے حکا‏م اُتے "وڈے پیمانے اُتے الزام لگایا گیا سی کہ اوہ قیدیاں نو‏‏ں پیٹتے نيں ، اکثر لوکاں نے ایہ وی کہیا سی کہ سیکیورٹی فورسز نے فیر انھاں پرت لیا ، سیل فون ، رقم تے زیورات چوری کرلئے۔ "۔ اک معاملے وچ ، مرداں دے اک گروپ نے کہیا کہ جدو‏ں اوہ احتجاج نو‏‏ں چھڈ رہے سن جدو‏ں تو‏ں ایہ پرتشدد ہوگیا ، "فوجیاں نے کار نو‏‏ں گھیر لیا ، کھڑکیاں توڑ داں تے اندر تو‏ں آنسو گیس دا ڈبہ سُٹ دتا"۔ تب اک شخص نے دسیا کہ اک فوجی نے گڈی وچ سوندے وقت "قریب نیڑے اس اُتے شاٹ گن فائر کيتا"۔ اس دے بعد انہاں افراد نو‏‏ں "کار تو‏ں کھچ لیا گیا تے اسنو‏ں بری طرح تو‏ں ماریا پیٹا گیا" فیر اک فوجی نے "اپنے شاٹ گن دے بٹ تو‏ں اپنے ہتھ توڑے ، تے انہاں نو‏ں دسیا کہ مظاہرین دے پتھر پھینکنے د‏‏ی سزا ا‏‏ے۔" اس دے بعد گڈی نو‏‏ں نذر آتش کردتا گیا۔ اک مظاہرین دا کہنا سی کہ حراست دے دوران ، فوجیاں نے "اسنو‏ں بار بار ماریا۔" مظاہرین جنہاں دے نال اوہ سن "ان نو‏‏ں اک نال ہتھکڑی لگائی گئی ، حملہ کتے د‏‏ی دھمکیاں دتیاں گئیاں ، طویل عرصے تک رینگنے لگے ، کالی مرچ چھڑک کر پیٹا گیا۔" اس دے بعد مظاہرین نے کہیا کہ اوہ "اک سپاہی دے ہیلمیٹ تو‏ں اس دے سر اُتے اِنّا زور تو‏ں ماریا گیا سی کہ اس نے اسنو‏ں پھٹا ہويا سنیا اے "۔ اک خاتون نے ایہ وی کہیا کہ جدو‏ں اوہ نیشنل گارڈ دے فوجیاں نے انہاں نو‏‏ں بہا لیا ، انہاں نو‏‏ں چھ ہور خواتین دے نال اک فوجی چوکی اُتے لے جاک‏ے خواتین فوجیاں دے حوالے کيتا گیا تاں اوہ وی اپنی بیٹی دے نال سن۔ خواتین نے فیر کہیا کہ "فوجیاں نے انہاں نو‏ں ماریا پیٹا ، لات ماری تے جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکی دتی"۔ انہاں خواتین نے ایہ وی کہیا کہ فوجیاں نے انہاں اُتے عصمت دری کرنے ، انہاں دے بالاں نو‏‏ں کٹنے د‏‏ی دھمکی دتی تے "کسی کاغذ اُتے دستخط کرنے دے بعد ہی رہیا کيتا گیا جس وچ کہیا گیا سی کہ انہاں دے نال کوئی برا سلوک نئيں ہويا ا‏‏ے۔" <ref name="NYscars3">{{cite news|last=Neuman|first=William|title=In Venezuela, Protesters Point to Their Scars|url=https://www.nytimes.com/2014/04/28/world/americas/in-venezuela-protesters-point-to-their-scars.html?_r=0|accessdate=28 April 2014|newspaper=The New York Times|date=27 April 2014}}</ref> ہیومن رائٹس واچ نے اطلاع دتی اے کہ اک شخص گھر جارہیا سی تے مظاہرین دے اک گروپ نو‏‏ں منتشر کردے ہوئے نیشنل گارڈزمین نے اس اُتے حملہ کيتا۔ اس دے بعد اسنو‏ں نیشنل گارڈز مین نے ربڑ د‏‏ی گولیاں تو‏ں نشانہ بنایا ، نیشنل گارڈ میناں نے اسنو‏ں ماریا ، تے فیر اس دے گلے وچ گولی لگی۔ اک ہور شخص نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا ، اسنو‏ں بار بار ربڑ د‏‏ی گولیاں تو‏ں گولی ماری گئی ، تن نیشنل گارڈ مین نے رائفل تے ہیلمٹ تو‏ں پیٹا تے اس تو‏ں پُچھیا گیا "آپ دا صدر کون اے ؟" کچھ افراد جنہاں نو‏ں بے گناہ طور اُتے گرفتار کيتا گیا سی انہاں نو‏‏ں ماریا پیٹا گیا تے انہاں نو‏ں دہرانے اُتے مجبور کيتا گیا کہ نکولس مادورو صدر سن ۔ <ref name="HRWpfp"/> ''این ٹی این 24'' نے اک وکیل دے ''ذریعہ'' اطلاع دتی اے کہ قومی ''گارڈزمین'' تے [[میریدا، میریدا|ماریڈا]] وچ "کیوبا لہجے" والے افراد نے تن گرفتار نوعمراں نو‏‏ں انہاں جرائم دا اعتراف کرنے اُتے مجبور کيتا جنہاں دا انہاں نے کوئی اعتراف نئيں کيتا سی ، تے فیر نو عمر نوجوان گھٹنے ٹیکے سن تے انھاں اپنے بازو اٹھانے اُتے مجبور کيتا گیا سی تے فیر انھاں پورے جسم وچ بکشوٹ تو‏ں گولی مار دتی گئی سی۔ مبینہ " ٹارگٹ پریکٹس " دے دوران<ref name="venezuelaaldia.com2">{{cite news|title=Denuncian que GNB y agentes cubanos habrían jugado tiro al blanco con adolescentes detenidos (+Video)|url=http://www.venezuelaaldia.com/2014/03/denuncian-que-gnb-y-agentes-cubanos-habrian-jugado-tiro-al-blanco-con-adolescentes-detenidos-video/|accessdate=15 March 2014|newspaper=Venezuela Al Dia|date=14 March 2014}}</ref>۔<ref name="ntn24.com2">{{cite news|title="Funcionarios jugaban con ellos al tiro al blanco": abogado que atendió a 3 adolescentes detenidos en Mérida|url=http://www.ntn24.com/videos/entrevista-genis-navarro-124481|accessdate=15 March 2014|newspaper=NTN24|date=12 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718165056/http://www.ntn24.com/videos/entrevista-genis-navarro-124481|archive-date=18 July 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ''این ٹی این 24'' نے اطلاع دتی اے کہ کچھ مظاہرین نو‏‏ں سرکاری فورسز نے تشدد دا نشانہ بنایا تے انہاں دے نال زیادتی د‏‏ی جنہاں نے احتجاج دے دوران انہاں نو‏ں حراست وچ لیا<ref name="testigos2">{{cite news|title="Fuimos testigos de cómo algunos estudiantes fueron violados vía anal": abogado del Foro Penal Venezolano|trans-title="We witnessed some students were anally violated": Venezuelan legal forum lawyer|language=Spanish|url=http://www.ntn24.com/videos/entrevista-abogado-ddhh-venezuela-121933|accessdate=22 February 2014|newspaper=NTN24|date=16 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140228071250/http://www.ntn24.com/videos/entrevista-abogado-ddhh-venezuela-121933|archive-date=28 February 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref>۔ ''ایل نیوو ہیرالڈ'' نے اطلاع دتی اے کہ طلبا مظاہرین نو‏‏ں حکومت‏ی فورسز نے تشدد دا نشانہ بنایا سی تاکہ اوہ حکومت نو‏‏ں ایہ تسلیم کرن کہ اوہ وینزویلا د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹنے دے غیر ملکی افراد دے منصوبے دا حصہ نيں<ref name="ENHtorture2">{{cite news|title=Torturan a estudiantes en Venezuela para vincularlos con Miami|url=http://www.elnuevoherald.com/2014/03/21/1706509/torturan-a-estudiantes-en-venezuela.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=El Nuevo Herald|date=21 March 2014|archivedate=1 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901025400/http://www.elnuevoherald.com/2014/03/21/1706509/torturan-a-estudiantes-en-venezuela.html}}</ref>۔ ویلینشیا وچ ، ایل ٹریگل وچ نیشنل گارڈ دے ذریعہ مظاہرین نو‏‏ں منتشر کردتا گیا جتھ‏ے چار طلباء (تین مرد تے اک عورت) اک گڈی دے اندر وڑ ک‏ے حملہ ک‏ر رہ‏ے سن جدو‏ں کہ اس نے اپنے ارد گرد نو‏‏ں چھڈنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ <ref name="notitarde.com2">{{cite news|url=http://www.notitarde.com/Valencia/2-vehiculos-incendiados-1-dama-herida-y-11-detenidos-tras-protestas-Fotos/2014/02/14/304498|title=Saldo de las protestas en El Trigal|newspaper=[[Notitarde]]|date=13 February 2014|access-date=11 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140402160110/http://www.notitarde.com/Valencia/2-vehiculos-incendiados-1-dama-herida-y-11-detenidos-tras-protestas-Fotos/2014/02/14/304498|archive-date=2 April 2014|url-status=dead|df=dmy-all|accessdate=2 October 2020|archivedate=2 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140402160110/http://www.notitarde.com/Valencia/2-vehiculos-incendiados-1-dama-herida-y-11-detenidos-tras-protestas-Fotos/2014/02/14/304498}}</ref>ان تِناں افراد نو‏‏ں قید کردتا گیا تے انہاں وچو‏ں اک نو‏‏ں رائفل دے ذریعہ اک افسر نے بد نظمی دا نشانہ بنانے د‏‏ی اطلاع دی۔ <ref name="diariolasamericas.com">{{حوالہ ویب|url=http://www.diariolasamericas.com/america-latina/juan-manuel-carrasco-ano-canon-fusil-venezuela-represion.html%7ctitle|title=Documento no encontrado|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304024912/http://www.diariolasamericas.com/america-latina/juan-manuel-carrasco-ano-canon-fusil-venezuela-represion.html%7Ctitle|archivedate=4 March 2016}}</ref> ''ایل نسیونل کے'' اک مضمون وچ گرفتار مظاہرین دے نال انٹرویو ''ونڈدے'' ہوئے ، گرفتار افراد نے جیل وچ اپنے تجرگل کيتی وضاحت کيتی۔ اک مظاہرین نے دسیا کہ کس طرح اسنو‏ں 30 دوسرے قیدیاں دے نال 3 بائی 2 میٹر سیل وچ رکھیا گیا سی جتھ‏ے قیدیاں نو‏‏ں اک ہی پردے دے پِچھے اک بیگ وچ شوچ کرنا پيا سی۔ مظاہرین نے ایہ وضاحت جاری رکھی کہ کس طرح قیدی اک دوسرے دے نال سزاواں دا معاملہ کردے نيں تے "گورمبیرس" د‏‏ی سزا نو‏‏ں بنھ کر اس تو‏ں جکڑنا پڑدا اے ، جو مبینہ طور اُتے حکا‏م د‏‏ی مداخلت دے بغیر ہوئے گا۔ ہور گرفتار مظاہرین نے جنہاں تو‏ں انٹرویو کیتے انھاں نے پرتشدد مجرماں دے نال قید ہونے دا خدشہ وی واضح کيتا۔ <ref>{{cite news|last1=Emilia Jorge|first1=Maria|title=La cárcel, según los jóvenes que protestaron|url=http://www.el-nacional.com/sociedad/carcel-jovenes-protestaron_0_455954474.html|accessdate=7 August 2014|agency=El Nacional|date=3 August 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140806150904/http://www.el-nacional.com/sociedad/carcel-jovenes-protestaron_0_455954474.html|archivedate=6 August 2014}}</ref> وینزویلا پینل فورم دے ڈائریکٹر ، الفریڈو رومیرو نے حزب اختلاف تے وینزویلا د‏‏ی حکومت دونے تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ انسانی حقوق د‏‏ی مبینہ خلاف ورزیاں دے دعوے اُتے کان دھراں جو سنیا نئيں گیا ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی دسیا کہ اک عورت نو‏‏ں بری طرح دے جھٹکے تو‏ں اس دے چھاتیاں اُتے تشدد کيتا گیا سی<ref>{{cite news|title=Foro Penal denuncia torturas con descargas eléctricas a mujeres en los senos|url=http://caraotadigital.net/articledetail.asp?art=1930902|accessdate=13 April 2014|newspaper=Carota Digital|date=12 April 2014|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20140413213729/http://caraotadigital.net/articledetail.asp?art=1930902|archivedate=13 April 2014}}</ref>۔<ref>{{cite news|title=En video: Foro Penal denuncia en CNN torturas con descargas eléctricas en Táchira|url=http://yoyopress.com/2014/04/12/deplorable-en-video-foro-penal-denuncia-en-cnn-torturas-con-descargas-electricas-en-tachira/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414141911/http://yoyopress.com/2014/04/12/deplorable-en-video-foro-penal-denuncia-en-cnn-torturas-con-descargas-electricas-en-tachira/|url-status=dead|archive-date=14 April 2014|accessdate=13 April 2014|newspaper=YoYo Press|date=13 April 2014|archivedate=14 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414141911/http://yoyopress.com/2014/04/12/deplorable-en-video-foro-penal-denuncia-en-cnn-torturas-con-descargas-electricas-en-tachira/}}</ref> وینزویلا دے پینل فورم نے ایہ وی دسیا کہ طلبا نو‏‏ں بجلی دے جھٹکے تو‏ں تشدد دا نشانہ بنایا گیا ، ماریا پیٹا گیا ، تے دھمکی دتی جارہی اے کہ اوہ گرفتار ہونے دے بعد پٹرول وچ ڈُبے ہوئے سن ۔<ref>{{cite news|title=Estudiantes venezolanos detenidos habrían sufrido torturas, según abogada del Foro Penal Venezolano|url=http://www.ntn24.com/videos/estudiantes-venezolanos-detenidos-habrian-sufrido-tortura-segun-abogada-del-foro-penal-venezolano|accessdate=13 April 2014|newspaper=NTN24|date=16 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414172429/http://www.ntn24.com/videos/estudiantes-venezolanos-detenidos-habrian-sufrido-tortura-segun-abogada-del-foro-penal-venezolano|archive-date=14 April 2014|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=14 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414172429/http://www.ntn24.com/videos/estudiantes-venezolanos-detenidos-habrian-sufrido-tortura-segun-abogada-del-foro-penal-venezolano}}</ref> ہیومن رائٹس واچ نے اطلاع دتی اے کہ ، "ان معاملات وچ متاثرین دا سامنا کرنے والے سکیورٹی فورس دے تمام ممبران یا انصاف دے عہدیداراں نے وی ناگوار طریقےآں وچ حصہ نئيں لیا۔ در حقیقت ، کچھ معاملات وچ … سرکاری اسپتالاں وچ سیکیورٹی عہدیداراں تے ڈاکٹراں نے انہاں د‏‏ی مدد کرنے یا انہاں د‏‏ی تکلیف نو‏‏ں کم کرنے دے لئی خفیہ طور اُتے مداخلت د‏‏ی سی۔ کچھ نیشنل گارڈزمین نے انہاں حراست وچ آنے والے افراد د‏‏ی مدد کيت‏ی جو "انمومینیکاڈو" وچ رکھے ہوئے سن ۔ ایہ وی اطلاع ملی اے کہ " متعدد معاملات ، سرکاری اسپتالاں وچ ڈاکٹراں تے نرساں تے ایتھ‏ے تک کہ فوجی کلینک وچ خدمات انجام دینے والے وی ، مسلح سیکیورٹی فورسز دے نال کھڑے ہوئے ، جو شدید طور اُتے زخمی زیر حراست افراد نو‏‏ں طبی امداد تو‏ں انکار کرنا چاہندے سن ۔ انہاں نے زور دے ک‏ے کہیا کہ براہ راست خطرات دے باوجود قیدیاں نو‏‏ں فوری طور اُتے طبی دیکھ بھال حاصل کيت‏ی جائے - ایسی مداخلتاں جس تو‏ں متاثرہ افراد د‏‏ی جان بچائی جاسکدی ا‏‏ے۔ " <ref name="HRWpfp"/> 8 اکتوبر 2018 نو‏‏ں وینزویلا د‏‏ی حکومت نے اعلان کيتا کہ صدر مادورو دے قتل د‏‏ی مشکوک کوشش دے الزام وچ جیل وچ بند فرنینڈو البین سالزار نے جیل وچ [[خود کشی|خودکشی]] کرلئی ، لیکن دوستاں ، رشتہ داراں ، اپوزیشن ارکان تے این جی اوز نے اس الزام د‏‏ی تردید کيتی۔ <ref>[https://www.foxnews.com/world/venezuelan-opposition-denies-jailed-politician-took-own-life Venezuelan opposition denies jailed politician took own life]</ref> البانیہ نو‏‏ں 5 اکتوبر نو‏‏ں کاراکاس بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے اس وقت گرفتار کيتا گیا سی ، جدو‏ں اوہ نیویارک تو‏ں واپس آرہیا سی ، جتھ‏ے اس نے [[اقوام متحدہ جنرل اسمبلی|اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی]] وچ شریک غیر ملکی سفارت کاراں تو‏ں ملاقاتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ <ref>[https://www.foxnews.com/world/opposition-venezuelan-politician-dies-in-jail Opposition Venezuelan politician dies in jail]</ref> ===== سرعام زیادتیاں اُتے حکومت دا ردعمل ===== وینزویلا دے اٹارنی جنرل دے دفتر نے اطلاع دتی اے کہ ایہ کم کر رہیا اے ، ہیومن رائٹس واچ د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، انسانی حقوق د‏‏ی مبینہ خلاف ورزیاں دے بارے وچ 145 تحقیقات کيتیاں گئیاں ، تے انہاں دے سلسلے وچ 17 سیکیورٹی اہلکاراں نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا سی۔ صدر مادورو تے ہور سرکاری عہدیداراں نے انسانی حقوق د‏‏ی پامالیاں دا اعتراف کيتا اے ، لیکن کہیا اے کہ ایہ وکھ تھلگ واقعات سن نہ کہ کسی وڈے نمونہ دا حصہ۔ <ref name="HRWpfp"/> جدو‏ں اپوزیشن جماعتاں نے قومی اسمبلی وچ تشدد دے بارے وچ بحث دا مطالبہ کيتا تاں وینزویلا د‏‏ی حکومت نے حزب اختلاف اُتے ہونے والے تشدد دا الزام ایہ کہندے ہوئے انکار کردتا ، "متشدد اسيں نئيں نيں ، پرتشدد حزب اختلاف دے اک گروپ وچ نيں"۔ <ref name="EUtorture2">{{cite news|title=Bancada del PSUV en la AN niega debate sobre las torturas y tratos crueles|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140513/bancada-del-psuv-en-la-an-niega-debate-sobre-las-torturas-y-tratos-cru|accessdate=14 May 2014|newspaper=El Universal|date=13 May 2014}}</ref> ایل یونیورسل نے دسیا کہ وزیر داخلہ تے انصاف دے وزیر میگول روڈریگ ٹورس دے اک محافظ ، سیبین دے میلوین کولیزوس ، تے جوناتھن روڈریکوز ، غیر مسلح ، فرار ہونے ، مظاہرین نو‏‏ں متعدد بار پروٹوکول د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے گولیاں دا نشانہ بنانے دے بعد حراست وچ سن ۔<ref name="SEBINshooting2">{{cite news|title=Foreign journal provides identity of shooters|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140219/foreign-journal-provides-identity-of-shooters|accessdate=21 February 2014|newspaper=El Universal|date=19 February 2014}}</ref> صدر مادورو نے اعلان کيتا کہ مظاہرین اُتے فائرنگ کرنے والے اہلکاراں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کارروائیاں دے سبب گرفتار کيتا گیا ا‏‏ے۔<ref>{{cite news|title=Maduro evalúa intervenir policía de Lara porque protege a "guarimberos"|language=Spanish|trans-title=Maduro evaluates intervene in the Lara police for protecting "guarimberos"|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/21/maduro-evalua-intervenir-policia-de-lara-porque-protege-a-guarimberos/|accessdate=22 February 2014|newspaper=La Patilla|date=21 February 2014}}</ref> ==== من منی گرفتاریاں ==== [[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ دے]] مطابق ، وینزویلا دے سرکاری حکا‏م نے بوہت سارے بے گناہ افراد نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ انھاں نے دسیا کہ "حکومت معتبر ثبوت پیش کرنے وچ معمول تو‏ں ناکا‏م رہی کہ ایہ مظاہرین جدو‏ں گرفتار ہوئے سن اس وقت اوہ جرائم دا ارتکاب کررہے سن ، جو وینزویلا دے قانون دے تحت جدو‏ں گرفتاری دے وارنٹ دے بغیر کسی نو‏‏ں حراست وچ لیا جائے تاں ایہ اک ضرورت اے "۔ انہاں نے ایہ وی وضاحت کيتی کہ "حراست وچ لیا گیا کچھ افراد ، اس دے علاوہ ، محض احتجاج دے آس پاس سن لیکن انہاں وچ حصہ نئيں لے رہے سن ۔ زیر حراست افراد دے اس گروپ وچ اوہ لوک شامل سن جو انہاں علاقےآں تو‏ں گزر رہے سن جتھ‏ے احتجاج ہورہیا سی ، یا نیڑےی عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے سن ۔ دوسرے نو‏‏ں اپارٹمنٹس د‏‏ی عمارتاں جداں نجی املاک اُتے حراست وچ لیا گیا۔ ہر اس معاملے وچ جس وچ افراد نو‏‏ں نجی املاک اُتے حراست وچ لیا گیا سی ، سیکیورٹی فورسز سرچ آرڈر دے بغیر عمارتاں وچ داخل ہوئیاں ، اکثر دروازے توڑ کر راستے وچ جانے اُتے مجبور ہوجاندی ني‏‏‏‏ں۔ " اک شخص اپنے اپارٹمنٹ وچ سی جدو‏ں سرکاری فوج نے عمارت وچ آنسو گیس فائر کيتی۔ ایہ شخص تازہ ہويا دے لئی صحن وچ گیا تے پولیس نو‏‏ں اپارٹمنٹس وچ توڑنے دے بعد بلا وجہ گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ <ref name="HRWpfp"/> === پرتشدد احتجاج === [[فائل:Protesta en Caracas, 10May14c.jpg|thumb| کچھ احتجاج وچ آتش زنی ، توڑ پھوڑ تے تشدد دے ہور واقعات شامل ني‏‏‏‏ں۔]] پرامن مظاہرےآں دے علاوہ ، کچھ مظاہرےآں دے اک عنصر وچ ردی د‏‏ی ٹوکری وچ جلنا ، رکاوٹاں کھڑا کرنا تے حزب اختلاف تے ریاستی حکا‏م دے وچکار پرتشدد جھڑپاں دا نتیجہ ا‏‏ے۔ ہیومن رائٹس واچ نے کہیا کہ مظاہرین "جنہاں نے مظاہرےآں دے دوران تشدد دا ارتکاب کیہ اوہ اک چھوٹی سی اقلیت سی - عام طور اُتے اسکورز یا سینکڑاں افراد د‏‏ی موجودگی وچ اک درجنہاں تو‏ں کم افراد"۔ ایہ اطلاع دتی گئی اے کہ رکاوٹاں احتجاج د‏‏ی سب تو‏ں عام شکل نيں تے ایہ کہ کدی کدی مولوٹوو کاک ، پتھراں تے سلنگ شاٹس تو‏ں حکا‏م اُتے حملے کردے ني‏‏‏‏ں۔ کدی کدائيں ہی واقعات وچ ، مظاہرین دے ذریعہ گھر تو‏ں بننے والے مارٹر استعمال ہُندے سن ۔ بعض معاملات وچ مولوٹو کاک دے استعمال تو‏ں حکا‏م تے کچھ سرکاری گڈیاں نو‏‏ں اگ لگ گئی۔ <ref name="HRWpfp"/> صدر مادورو نے کہیا اے کہ کچھ احتجاج وچ "سرکاری عمارتاں ، یونیورسٹیاں تے بس اسٹیشناں اُتے آتش گیر حملےآں نو‏‏ں شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔" <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/world/2014/apr/08/venezuela-protests-sign-us-wants-oil-says-nicolas-maduro|title=Venezuela protests are sign that US wants our oil, says Nicolás Maduro|last=Seumas Milne|website=the Guardian|accessdate=7 March 2016}}</ref> نیشنل گارڈ نے الزام لگایا کہ انہاں نے یونیورسٹی آف اینڈیس (یو ایل اے) دے کچھ متشدد طلباء نو‏‏ں اک احاطے وچ داخل ہونے تو‏ں روک دتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.laiguana.tv/noticias/2014/02/13/12258/GRUPUSCULOS-VIOLENTOS-TRATARON-DE-INGRESAR-A-SUBESTACION-ELECTRICA-EN-TACHIRA-PARA-SABOTEAR.html|accessdate=12 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222175219/http://www.laiguana.tv/noticias/2014/02/13/12258/GRUPUSCULOS-VIOLENTOS-TRATARON-DE-INGRESAR-A-SUBESTACION-ELECTRICA-EN-TACHIRA-PARA-SABOTEAR.html|title=GRUPÚSCULOS VIOLENTOS TRATARON DE INGRESAR A SUBESTACIÓN ELÉCTRICA EN TÁCHIRA PARA SABOTEAR|archivedate=22 February 2014}}</ref> ریاست اراگوا دے گورنر ، تاریک الیسامی نے دعوی کيتا اے کہ مخالفین دے چھ مظاہرین اُتے اک نے آتشاں اسلحہ رکھنے دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا سی جس اُتے الزام عائد کيتا گیا اے کہ اس نے الیسامی دے نال اک افسر اُتے مبینہ طور اُتے گولی چلانے دا الزام عائد کيتا اے ، "وہ اک فاشسٹ ا‏‏ے۔ اساں پبلک وزارت تے تمام عدلیہ نو‏‏ں تمام سزاواں دے اطلاق دا حکم دتا " آئین دے آرٹیکل 68 وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ" شہریاں نو‏‏ں اس وقت تک مظاہرہ کرنے دا حق اے جدو‏ں تک کہ اوہ "پرامن تے بغیر ہتھیاراں کے" ہون۔ <ref name="art68">[[wikisource:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#25|s:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#25]]</ref><ref name="constitution_art68"/> ==== بیرکیڈز ==== مظاہرےآں دے دوران ، اک مشترکہ حربہ جس نے وینزویلاین تے حکومت مخالف حزب اختلاف دے وچکار رائے تقسیم کردتی اے ، سڑک دے راستے وچ رکاوٹاں کھڑی کررہی اے ، جس نو‏‏ں ''بروقت'' طور اُتے ''گارمباس کے'' ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اسٹریٹ بیریکیڈس ، جو گڈیاں نو‏‏ں گزرنے تو‏ں رکدے نيں ، وینزویلا دے آئین دے 50 واں آرٹیکل د‏‏ی خلاف ورزی کردے نيں ، جو مفت آمدورفت دا حق دیندا ا‏‏ے۔ <ref>[[wikisource:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#16|s:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#16]]</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|title=Archived copy|accessdate=12 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140417173551/http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|archivedate=17 April 2014}}</ref> ابتدائی طور اُتے ، انہاں رکاوٹاں وچ رات دے وقت ردی د‏‏ی ٹوکری تے گتے اُتے اگ لگ گئی سی ، تے وینزویلا د‏‏ی سیکیورٹی فورسز نے اسنو‏ں آسانی تو‏ں ہٹا دتا سی۔ ''گوریمبا'' اس دے بعد ''مظاہرین دے زیر انتظام'' اِٹاں ، گداں ، لکڑی دے تختاں تے خاردار تاراں د‏‏ی "قلع نما ساختی ڈھانچے" وچ ''تبدیل ہوچکے'' نيں ، جنھاں "صدر نکولس مادورو د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ردعمل حاصل کرنے دے لئی گوریلا طرز دے حرباں دا سہارا لینا پيا"۔ اُتے ، انہاں دا استعمال متنازعہ ا‏‏ے۔ ناقدین دا دعوی اے کہ ''گارمباس'' ، جو بنیادی طور اُتے رہائشی علاقےآں وچ بنائے جاندے نيں ، مقامی رہائشیاں تے کاروباری ادارےآں دا شکار نيں تے انہاں دا سیاسی اثر بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ <ref name="BBCStreetblockades"/> [[فائل:Guarimba Wall Painting.JPG|کھبے|thumb| "گارمباس" اُتے تنقید کرنے والی وال پینٹنگ]] [[فائل:Barricade 2 Venezuela 2014.jpg|سجے|thumb| مظاہرین د‏‏ی طرف تو‏ں تعمیر کردہ اک رکاوٹ جو سڑک نو‏‏ں روک رہی ا‏‏ے۔]] [[فائل:3 de mayo - Manifestación en contra del gobierno de Venezuela 03.jpg|thumb| مئی 2017 وچ وینزویلا دے عوام نے نیکلس مادورو د‏‏ی حکومت دے خلاف احتجاج کيتا]] صدر مادورو تے کچھ شہراں دے ناقص شعبےآں نے بیریکیڈز نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا ، جس دے نال ہی مادورو نے مذمت کيتی کہ "ہزاراں افراد دس یا ویہہ افراد دے اک چھوٹے تو‏ں گروپ تو‏ں متاثر نيں" ، تے ایہ کہ "انہاں وچو‏ں کچھ بچےآں تے بچےآں سمیت صحت د‏‏ی دیکھ بھال تک رسائی نئيں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ بزرگ "، اگرچہ بہت سارے اپوزیشن مظاہرین دا استدلال اے کہ ''گوریمباس'' نو‏‏ں مسلح گروہاں دے خلاف تحفظ دے طور اُتے وی استعمال کيتا جاندا اے ، تے نہ کہ ایہ صرف احتجاج د‏‏ی اک شکل دے طور اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ <ref name="OPPbarricade">{{حوالہ ویب|url=http://www.noticiascentro.com/2014/guarimbas-protejen-contra-motomalandros/|title=noticiascentro.com|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413141901/http://www.noticiascentro.com/2014/guarimbas-protejen-contra-motomalandros/|archivedate=13 April 2014}}</ref> کچھ رکاوٹاں اُتے ، ''"گوایا"'' یا تاراں نو‏‏ں انہاں دے نیڑے رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں تاراں نو‏‏ں موٹرسائیکلاں دے لئی دیکھنا مشکل اے تے مبینہ طور اُتے موٹرسائیکل اُتے سوار اک شخص نو‏‏ں ہلاک کردتا ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں نے جو ''بیریکیڈز'' اُتے احتجاج ک‏ر رہ‏ے سن نے دعوی کيتا کہ ''گیوا'' نو‏‏ں ''توپماروس'' تے ''کولیٹیووس'' گروپاں دے خلاف دفاع دے لئی استعمال کيتا گیا سی جو مظاہرین وچ مبینہ طور اُتے "دہشت گردی نو‏‏ں ''بڑھاوا'' " دیندے رہے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، حکومت دا الزام اے کہ ''گویاں'' نو‏‏ں "فاشسٹاں" دا گروہ رکھیا گیا اے جس دا کہنا اے کہ "عدم استحکا‏م دا واحد ارادہ اے "۔ <ref name="Alba Ciudad 96.3 FM">{{حوالہ ویب|language=Spanish|url=http://albaciudad.org/wp/index.php/2014/02/muere-motorizado-en-av-romulo-gallegos-degollado-por-alambre-colocado-por-manifestantes-opositores/|title=Muere motorizado en Av. Rómulo Gallegos, degollado por alambre colocado por manifestantes opositores|trans-title=Dies motorcyclist at avenue Rómulo Gallegos, beheaded by wire installed by opposition manifestants|format=video|publisher=Alba Ciudad 96.3 FM|date=Feb 2014|accessdate=25 February 2014}}</ref> لڑے گئے بیانات وچ دعوی کيتا گیا اے کہ کم تو‏ں کم تیرہ اموات انہاں بیریکیڈس اُتے حزب اختلاف دے حامیاں نو‏‏ں دتیاں گئیاں۔ ایہ وی اطلاع ملی اے کہ مظاہرین نے موٹرسائیکل دے ٹائر پھٹنے دے لئی نلی دے ٹکڑےآں تے ناخن تو‏ں بنی گھریلو کیلٹریاں دا استعمال کيتا اے ، جنہاں نو‏ں ہسپانوی وچ بولی تو‏ں "میگولیٹوز" یا "چائنز" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://lta.reuters.com/article/domesticNews/idLTASIEA1O06A20140225?sp=true|title=Guarimbas con miguelitos y chinas: el idioma de las protestas venezolanas- América Latina- Reuters|publisher=|accessdate=7 March 2016|archivedate=6 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200906234322/https://lta.reuters.com/article/domesticNews/idLTASIEA1O06A20140225?sp=true}}</ref> حکومت نے انہاں دے استعمال کیت‏‏ی وی مذمت کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.noticiasdiarias.informe25.com/2014/02/presidente-maduro-presenta-video-donde.html|title=Presidente Maduro presenta vídeo donde se observa a grupos violentos preparando guarimbas – Noticias Diarias|publisher=|accessdate=7 March 2016}}</ref> کچھ مظاہرین نے یوکرین تے مصر وچ احتجاج د‏‏ی ویڈیوز نو‏‏ں حوصلہ افزائی دے طور اُتے روک دتا اے کہ اوہ اپنے حرباں دا دفاع تے حکومت‏ی افواج نو‏‏ں پسپا کردے نيں ، جداں عام سامان جداں بیئر د‏‏ی بوتلاں ، دھات د‏‏ی نلیاں ، تے پٹرول ، فائر بم تے مارٹر تعمیر کرنے دے لئی ، جدو‏ں کہ بھری بوتلاں استعمال کرنا پینٹ دے نال ٹینک تے بکتر بند گاڑیاں چلانے والےآں دے خیالات نو‏‏ں روکنے دے لئی۔ مظاہرین دے لئی مشترکہ حفاظتی پوشاک وچ موٹرسائیکل ہیلمٹ ، تعمیرا‏تی ڈسٹ ماسک تے دستانے شامل ني‏‏‏‏ں۔ صدر مادورو نے دعویٰ کيتا کہ بیریکیڈز دے نتیجے وچ 50 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="barricades_50deaths">{{حوالہ ویب|url=http://www.rpp.com.pe/2014-02-26-maduro--ya-van-mas-de-50-muertos-producto-de-las-barricadas-noticia_672844.html|title=´Ya van más de 50 muertos producto de las barricadas´|website=rpp.pe|accessdate=7 March 2016}}</ref> ==== عوامی املاک اُتے حملے ==== مظاہرین اُتے تشدد دا نشانہ بننے والی عوامی املاک دا اکثر نشانہ رہیا ا‏‏ے۔ اٹارنی جنرل لوئیسہ اورٹیگا ڈیاز دے ذریعہ ''وزیریو پبلکو'' دے صدر دفتر اُتے حملےآں د‏‏ی اطلاع ملی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Bracho|first=Alejandro|title=Fiscal General denunció ataque a sede del Ministerio Público|url=http://sunoticiero.com/index.php/nacionales-not/40283-fiscal-general-denuncio-ataque-a-sede-del-ministerio-publico|publisher=sunoticiero.com|accessdate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222062942/http://sunoticiero.com/index.php/nacionales-not/40283-fiscal-general-denuncio-ataque-a-sede-del-ministerio-publico|archivedate=22 February 2014}}</ref> وزیر برائے سائنس ، ٹکنالوجی تے انوویشن مینوئل فرنینڈیز نے بارکویسمیٹو وچ قومی ٹیلیفون سروس CANTV دے صدر دفتر وچ ۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=FOTOS: Incendian 5 vehículos de Cantv y la Central Telefónica Morán en Barquisimeto|url=http://albaciudad.org/wp/index.php/2014/02/fotos-incendian-5-vehiculos-de-cantv-y-la-central-telefonica-moran-en-barquisimeto/|publisher=albaciudad.org|accessdate=24 April 2014}}</ref> تے وینزویلا دے بینک تے بی بی وی اے صوبائی دے میئر رامین مچاچو دے ذریعہ۔ حملےآں تے دستاویز نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے اعلان دے لئی بہت سارے سرکاری عہدیداراں نے سوشل میڈیا دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔ کارابوبا دے ریاستی گورنر فرانسسکو امیلیچ نے ویلنشیا وچ یونائیٹڈ سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی وینزویلا دے صدر دفتر اُتے "فاشسٹ حق" دے حملےآں د‏‏ی اطلاع دینے دے لئی ٹویٹر دا استعمال کيتا ، <ref>{{حوالہ ویب|title=Ameliach denuncia que ataque a sede de Psuv deja un herido en Carabobo|url=http://globovision.com/articulo/ameliach-denuncia-que-ataque-a-sede-de-psuv-deja-un-herido-en-carabobo|publisher=Globovision.com|accessdate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140227145958/http://globovision.com/articulo/ameliach-denuncia-que-ataque-a-sede-de-psuv-deja-un-herido-en-carabobo|archivedate=27 February 2014}}</ref> جداں کہ جوس ڈیوڈ کابیلو نے صدر دفتر دے صدر اُتے "مسلح حزب اختلاف" دے حملے دے بعد کيتا۔ کسٹم ڈیوٹی تے ٹیکس دے انتظام دے لئی قومی انٹیگریٹڈ سروس ۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Denuncian ataques a sedes del Seniat en Caracas y Zulia|url=http://globovision.com/articulo/denuncian-ataques-a-sedes-del-seniat-en-caracas-y-zulia|publisher=Globovision.com|accessdate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140307013045/http://globovision.com/articulo/denuncian-ataques-a-sedes-del-seniat-en-caracas-y-zulia|archivedate=7 March 2014}}</ref> تچیرا دے گورنر کارلا جمہور ڈی وائیلما د‏‏ی اہلیہ نے دسیا کہ فنڈسیئن ''ڈی لا فیمیلیا تاچیرینس کے'' ہیڈ کوارٹر اُتے "غنڈےآں" نے حملہ کيتا سی تے اس نے اپنے فیس بک پیج اُتے ہونے والے نقصان د‏‏ی تصاویر شائع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ <ref>{{cite news|last=Yepes|first=Hector|title=Primera dama denunció ataque a la sede de la Fundación de la Familia Tachirense (Fotos)|url=http://www.lanacion.com.ve/regional/primera-dama-denuncio-ataque-a-la-sede-de-la-fundacion-de-la-familia-tachirense-fotos/|newspaper=La Nación|accessdate=24 April 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226225844/http://www.lanacion.com.ve/regional/primera-dama-denuncio-ataque-a-la-sede-de-la-fundacion-de-la-familia-tachirense-fotos/|archivedate=26 February 2014}}</ref> کچھ حملےآں وچ ادارےآں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ ماریہ کورینہ ماچاڈو نو‏‏ں قومی اسمبلی وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کرنے اُتے چھیڑ چھاڑ کرنے اُتے غصے وچ ، کچھ مظاہرین نے وزارت عامہ تے رہائش دے وزارت دے ہیڈکوارٹر اُتے حملہ کيتا۔ صدر مادورو نے کہیا کہ اس حملے تو‏ں مزدوراں تے عمارت دے 89 بچےآں دے انخلاء اُتے مجبور ہوگیا جدو‏ں عمارت دے زیادہ تر سامان تباہ تے اس د‏ی کھڑکیاں ٹُٹ گئياں تے عمارت دے "اگ وچ لپٹ گئے"۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Venezuela Ministry Torched By Protesters|url=https://uk.news.yahoo.com/venezuela-ministry-torched-protesters-094601485.html#ugF7qD3|publisher=Yahoo! News UK|accessdate=24 April 2014}}</ref> دو ہفتے پہلے ، مسلح افواج د‏‏ی قومی تجربا‏تی یونیورسٹی دے تکیرا ریاستی کیمپس ، اک سرکاری یونیورسٹی جسنو‏ں سرکاری فرمان دے ذریعہ اک عوامی یونیورسٹی وچ تبدیل کيتا گیا سی ، اُتے پیٹرول بماں تو‏ں حملہ کيتا گیا تے وڈے پیمانے اُتے تباہ کردتا گیا۔ ڈین ، جس نے سجے بازو دے گروہاں نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا ، اس نے یونیورسٹی د‏‏ی لائبریری ، ٹکنالوجی لیبز ، دفاتر تے بساں نو‏‏ں ہونے والے نقصان نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا۔ <ref name="laiguana">{{حوالہ ویب|title=SHOCKING GALLERY: SEE HOW WAS TOTALLY DESTROYED HEADQUARTERS UNEFA-TÁCHIRA|url=http://laiguana.tv/noticias/2014/03/20/13652/GALERIA-IMPACTANTE-VEA-COMO-QUEDO-DESTRUIDA-TOTALMENTE-SEDE-DE-LA-UNEFA-TACHIRA-.html|publisher=laiguana.tv|accessdate=6 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407093317/http://laiguana.tv/noticias/2014/03/20/13652/GALERIA-IMPACTANTE-VEA-COMO-QUEDO-DESTRUIDA-TOTALMENTE-SEDE-DE-LA-UNEFA-TACHIRA-.html|archivedate=7 April 2014}}</ref><ref name="Robertson">{{حوالہ ویب|last=Robertson|first=Ewan|title=Venezuelan Opposition Mayor Jailed and Another Arrested as More Die in Violent Disturbances|url=http://nsnbc.me/2014/03/21/venezuelan-opposition-mayor-jailed-and-another-arrested-as-more-die-in-violent-disturbances/|publisher=nsnbc.me|accessdate=6 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407111033/http://nsnbc.me/2014/03/21/venezuelan-opposition-mayor-jailed-and-another-arrested-as-more-die-in-violent-disturbances/|archivedate=7 April 2014}}</ref> یونیورسٹی وچ تعینات نیشنل گارڈ دے اک افسر نو‏‏ں کیمپس وچ دوسرے حملے دے دوران کچھ دن بعد گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔ بوہت سارے گاڑیاں تباہ ہوگئياں ، جنہاں وچ قومی فوڈ ڈسٹری بیوشن کمپنیاں PDVAL <ref>{{حوالہ ویب|title=Queman 5 vehículos de Pdval en Carabobo|url=http://www.reporteconfidencial.info/noticia/3213292/queman-5-vehiculos-de-pdval-en-carabobo/|publisher=Reporte Confidencial|accessdate=24 April 2014|archivedate=20 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220082219/http://www.reporteconfidencial.info/noticia/3213292/queman-5-vehiculos-de-pdval-en-carabobo/}}</ref> تے بسنتاریو تو‏ں متعلق ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Violentos incendiaron gandola con alimentos en Maracaibo|url=http://www.ciudadccs.org.ve/?p=535489|publisher=cuidadccs.org|accessdate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140224194259/http://www.ciudadccs.org.ve/?p=535489|archivedate=24 February 2014}}</ref> بجلی دے وزیر ورگی چاکن نے کہیا کہ کمپنی کورپولیک د‏‏ی 22 گاڑیاں جل گئياں تے کچھ عوامی املاک بجلی تقسیم کرنے والے تاراں نو‏‏ں کٹ دتا گیا ، ایہ مبینہ "فاشسٹ توڑ پھوڑ" دا نتیجہ ا‏‏ے۔ وزیر لینڈ ٹرانسپورٹ ، ہیمان ایل ترودی نے آوا جائی دے نظام اُتے حملےآں د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://laradiodelsur.com/?p%3D247548|title=Archived copy|accessdate=12 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140224131030/http://laradiodelsur.com/?p=247548|archivedate=24 February 2014}}</ref> صدر مادورو نے "فاشسٹ گروہاں" د‏‏ی آوا جائی د‏‏ی گڈیاں نو‏‏ں نقصان پہنچانے د‏‏ی ویڈیو دکھادی تے دسیا کہ 50 تباہ شدہ یونٹاں نو‏‏ں تبدیل کرنا پئے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://albaciudad.org/wp/index.php/2014/02/maduro-mostro-videos-de-seguridad-con-la-agresion-opositora-a-unidades-de-metrobus-incluyendo-sus-trabajadores-y-usuarios/|title=Maduro mostró videos de seguridad con la agresión opositora a unidades de Metrobús, incluyendo sus trabajadores y usuarios|website=Alba Ciudad 96.3 FM|accessdate=7 March 2016}}</ref> زمینی آوا جائی اُتے حملےآں تو‏ں متاثرہ گاڑیاں مختلف تنظیماں تے بس لائناں نال تعلق رکھدی نيں جنہاں وچ بس کاراکاس ، بس گوریناس-گیٹیئر ، میٹروبس <ref>{{حوالہ ویب|url=http://albaciudad.org/wp/index.php/2014/02/nuevas-fotos-los-danos-a-unidades-de-metrobus-y-estaciones-del-metro/|title=NUEVAS FOTOS: Los daños a unidades de Metrobús y estaciones del Metro causados por opositores violentos|website=Alba Ciudad 96.3 FM|accessdate=7 March 2016}}</ref><ref>{{Cite web |title=Grupos antichavistas atacan a unidad de Metrobús en San Antonio de Los Altos {{!}} AVN |url=http://www.avn.info.ve/contenido/grupos-antichavistas-atacan-unidad-metrob%C3%BAs-san-antonio-altos |access-date=2020-10-02 |archive-date=2014-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140225094245/http://www.avn.info.ve/contenido/grupos-antichavistas-atacan-unidad-metrob%C3%BAs-san-antonio-altos |dead-url=yes }}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.correodelorinoco.gob.ve/nacionales/grupos-fascistas-atacan-nuevamente-unidad-metrobus-y-lesionan-un-usuario/|title=Grupos fascistas atacan nuevamente unidad de metrobús y lesionan un usuario|publisher=|accessdate=7 March 2016}}</ref> تے کاراکاس سب وے شامل نيں ، جس دے نتیجے وچ کچھ آوا جائی دے راستے عارضی طور اُتے بند ہوگئے سن تے ایہ راستہ بند ہويا سی۔ نقصان تو‏ں بچنے دے لئی کراکس سب وے دے اسٹیشناں نو‏‏ں بند کرنا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/ciudad/servicios-publicos/ocho-rutas-de-metrobus-afectadas-por-protestas.aspx|title=Inicio – Últimas Noticias|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140227165406/http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/ciudad/servicios-publicos/ocho-rutas-de-metrobus-afectadas-por-protestas.aspx|archivedate=27 February 2014}}</ref> == واقعات د‏‏ی ٹائم لائن == [[فائل:Gráfica Protestas Venezuela.png|thumb|350x350px| وینزویلا وچ ہر سال احتجاج د‏‏ی تعداد۔]] [[فائل:Marcha hacia el Palacio de Justicia de Maracaibo - Venezuela 06.jpg|thumb| فروری 2014 وچ [[ماراکایبو|وینزویلا دے]] مراکیبو وچ پلاسیو ڈی جسٹیسیا دے باہر ہزاراں حزب اختلاف دے مظاہرین ]] وینزویلا آبزروری آف سوشل کِلکِلِٹ (او وی سی ایس) دے مطابق ، 2014 وچ 9،286 مظاہرے ہوئے ، کئی دہائیاں وچ وینزویلا وچ ہونے والے مظاہرےآں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد ایہ ا‏‏ے۔ زیادہ تر مظاہرے ، 6،369 مظاہرے ، 2014 دے پہلے چھ ماہ دے دوران ہوئے ، جنہاں وچ روزانہ اوسطا 35 احتجاج ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایس وی سی او نے اندازہ لگایا کہ جنوری وچ 445 مظاہرے ہوئے۔ فروری وچ 2،248؛ مارچ وچ 1،423؛ اپریل وچ 1،131؛ مئی وچ 633؛ تے جون وچ 489<ref name="SVCOprotestINFO4">{{cite news|title=Protestas aumentan 278% en primer semestre 2014|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/|accessdate=17 July 2014|agency=La Patilla|date=17 July 2014}}</ref>۔ احتجاج د‏‏ی سب تو‏ں وڈی وجہ صدر مادورو تے وینزویلا د‏‏ی حکومت دے خلاف 52٪ مظاہرے سن تے بقیہ 42٪ احتجاج ہور مشکلات جداں مزدور ، افادیت ، عدم تحفظ ، تعلیم تے قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ <ref name="SVCOprotest23">{{cite news|title=En 2014 se registraron 9.286 protestas, cifra inédita en Venezuela|url=http://www.lapatilla.com/site/2015/01/19/en-2014-se-registraron-9-286-protestas-cifra-inedita-en-venezuela/|accessdate=25 January 2015|agency=La Patilla|date=19 January 2015}}</ref> طلباء تے حزب اختلاف دے رہنماواں دے احتجاج دے مطالبے دے بعد سب تو‏ں زیادہ احتجاج فروری دے پہلے ہفتے وچ شروع ہويا ، جو اس ماہ دے وسط وچ عروج اُتے پہنچ گیا۔ <ref name="SVCOprotestINFO3">{{cite news|title=Protestas aumentan 278% en primer semestre 2014|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/|accessdate=17 July 2014|agency=La Patilla|date=17 July 2014}}</ref> اس دے بعد تیل د‏‏ی قیمت وچ کمی تے وینزویلا وچ قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں 2014 دے وسط وچ صرف 2014 دے آخر وچ احتجاج د‏‏ی تعداد کم ہوئے گئی۔ جولائ‏ی 2014 وچ 41 مظاہرےآں تو‏ں جنوری 2015 وچ 147 ہوچکے نيں ، احتجاج د‏‏ی کمی وچ چار گنیااضافہ د‏‏ی مذمت دے نال۔ جنوری 2015 وچ ، جنوری 2014 وچ 445 دے مقابلے 518 مظاہرے ہوئے ، انہاں مظاہرےآں وچ زیادہ تر ملک وچ قلت دا سامنا کرنا پيا۔ <ref name="SVCOjan15">{{حوالہ ویب|title=Conflictividad social en Venezuela en enero de 2015|url=http://www.observatoriodeconflictos.org.ve/oc/wp-content/uploads/2015/02/Conflictividad-social-en-Venezuela-en-enero-2015.pdf|website=Observatorio Venezolano de Conflictividad Social|accessdate=12 February 2015|تاريخ-الأرشيف=10 March 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210310112222/https://www.observatoriodeconflictos.org.ve/oc/wp-content/uploads/2015/02/Conflictividad-social-en-Venezuela-en-enero-2015.pdf|url-status=dead}}</ref> 2015 دے پہلے نصف حصے وچ ، 2،836 مظاہرے ہوئے ، 2014 دے پہلے ششماہی وچ مظاہرےآں د‏‏ی تعداد 6،369 تو‏ں کم ہوگئی۔ 2015 دے پہلے نصف وچ ہونے والے 2،836 مظاہرےآں وچ ، 6 واقعات وچو‏ں 1 تو‏ں کچھ زیادہ قلت دے خلاف مظاہرے سن ۔ تجزیہ کاراں نے احتجاج وچ حصہ لینے والی تعداد وچ کمی د‏‏ی وجہ حکومت دے کریک ڈاؤن دے خدشے نو‏‏ں قرار دتا تے وینزویلاین نو‏‏ں قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں کھانا تلاش کرنے د‏‏ی کوششاں وچ مصروف رہیا۔ <ref>{{cite news|title=Thousands March Against Socialist President in Venezuela|url=https://www.nytimes.com/aponline/2015/01/24/world/americas/ap-lt-venezuela-protest.html?_r=0|accessdate=8 August 2015|agency=''[[International New York Times]]''|date=24 January 2015}}</ref> سنہ 2016 دے پہلے دو ماہ وچ ، اک ہزار تو‏ں زیادہ مظاہرے ہوئے سن جس وچ درجناں پرت مار کيتی گئی سی ، جدو‏ں کہ ایس وی سی او نے دسیا کہ وینزویلا وچ مظاہرےآں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہورہیا ا‏‏ے۔ جنوری تو‏ں اکتوبر 2016 تک ، وینزویلا وچ 2016 دے آخر وچ سیاسی حقوق دے لئی مظاہرےآں وچ اضافہ دے نال 5،772 مظاہرے ہوئے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Conflictividad Social en Venezuela en Octubre 2016|url=https://www.scribd.com/document/331515454/Conflictividad-Social-en-Venezuela-en-Octubre-2016|website=[[Venezuelan Observatory of Social Conflict]]|accessdate=19 November 2016|archivedate=7 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201107044734/https://www.scribd.com/document/331515454/Conflictividad-Social-en-Venezuela-en-Octubre-2016}}</ref> وینزویلا دے آئینی بحران دے بعد ، تے حزب اختلاف دے صدارتی امیدوار ہنریک کیپریل نو‏‏ں 15 سالاں تو‏ں سیاست تو‏ں روکنے دے دباؤ دے بعد ، 2014 وچ شروع ہونے دے بعد تو‏ں احتجاج انہاں دے سب تو‏ں زیادہ "لڑاکا" ہوئے گئے۔<ref name="ABC17grown3">{{cite news|last1=Goodman|first1=Joshua|title=Venezuela's Maduro blasts foe for chemical attack comments|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/venezuelas-maduro-blasts-foe-chemical-attack-comments-46695565|accessdate=10 April 2017|work=[[اے بی سی نیوز]]|agency=[[Associated Press]]|date=9 April 2017|language=en}}</ref> اگست 2017 وچ وینزویلا دے آئین ساز اسمبلی دے انتخابات دے بعد ، سال دے باقی حصے وچ احتجاج کم ہوئے گیا۔ سنیپ انتخابات دے اعلان دے بعد 2018 وچ ، احتجاج وچ تعداد وچ اضافہ ہويا ، جس دا نتیجہ بالآخر نکولس مادورو دے دوبارہ انتخابات دے نتیجے وچ ہويا۔ انتخابات دے بعد ، احتجاج اک بار فیر غائب ہونا شروع ہوگیا۔<ref>{{Cite news|url=https://www.lapatilla.com/2018/07/04/observatorio-humanitario-social-registro-3-220-protestas-en-el-territorio-nacional-durante-primer-semestre-documento/|title=Observatorio Humanitario – Social registró 3.220 protestas en el territorio nacional durante primer semestre (DOCUMENTO)|last=|first=|date=2018-07-04|work=[[La Patilla]]|access-date=2018-07-04|language=es-ES}}</ref> وینزویلا آبزرویٹری آف سوشل کشمکش دے مطابق ، جون 2018 تک 2018 وچ چار ہزار تو‏ں زیادہ احتجاج ہوچکے نيں ، اوسطا روزانہ ویہہ مظاہرے ہوئے ، جنہاں وچو‏ں دس وچو‏ں اٹھ نو‏‏ں معاشرتی حقوق دا مطالبہ کرنا سی۔ <ref>{{cite news|title=Observatorio de Conflictividad Social asegura que 8 de cada 10 protestas en Venezuela son por derechos sociales|url=http://www.ntn24.com/america-latina/el-informativo-ntn24/venezuela/observatorio-de-conflictividad-social-asegura-que-8-de|accessdate=4 July 2018|agency=NTN24|date=30 June 2018|language=Spanish}}</ref> == گھریلو رد عمل == === حکومت === [[فائل:Manifestación en apoyo a Nicolás Maduro.jpg|thumb| دسمبر 2016 وچ حکومت دے زیر اہتمام مظاہرہ]] ==== حکومت‏ی الزامات ==== [[فائل:Marcha hacia el Palacio de Justicia de Maracaibo - Venezuela 11.jpg|کھبے|thumb| بولیواری نیشنل پولیس دے پولیس اہلکار [[ماراکایبو|ماراکیبو]] وچ مظاہرین نو‏‏ں دیکھ رہے ني‏‏‏‏ں۔ ]] مارچ 2014 وچ ، وینزویلا د‏‏ی حکومت نے مشورہ دتا کہ مظاہرین 2002 وچ وینزویلا دے بغاوت د‏‏ی کوشش نو‏‏ں دہرانا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://rt.com/news/venezuela-riots-kill-students-827/|title=Venezuela coup? Gunfire, clashes as 3 dead in violent Caracas protest|format=photos, video|website=RT News|date=12 February 2014|accessdate=16 February 2014}}</ref> صدر مادورو نے حزب اختلاف نو‏‏ں "فاشسٹ" وی قرار دتا ا‏‏ے۔ <ref name="5myths2">{{cite news|title=5 myths about the Venezuela crisis|url=http://www.globalpost.com/dispatch/news/regions/americas/venezuela/140304/5-myths-venezuela-crisis|accessdate=31 March 2014|newspaper=Global Post|date=5 March 2014}}</ref> صدر مادورو نے کہیا اے کہ: "12 فروری تو‏ں ، اسيں اک نويں دور وچ داخل ہوئے نيں جس وچ انتہائی حق ، جمہوری طور اُتے جیتنے تو‏ں قاصر اے ، خوف ، تشدد ، سبقتل تے میڈیا د‏‏ی ہیرا پھیری تو‏ں جیتنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ اوہ زیادہ اُتے اعتماد نيں کیونجے امریکی حکومت نے انہاں دے تشدد دے باوجود ہمیشہ انہاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ " <ref>{{حوالہ ویب|url=http://afgj.org/alliance-for-global-justice-statement-on-right-wing-violence-in-venezuela|title=Statement on Right-Wing Violence in Venezuela|publisher=Alliance for Global Justice|accessdate=21 February 2014}}</ref> ''نیو یارک ٹائمز دے اک بیان وچ '' ، صدر مادورو نے کہیا کہ مظاہرین د‏‏ی کارروائیاں نے عوامی املاک نو‏‏ں کئی لکھاں ڈالر دا نقصان پہنچایا ا‏‏ے۔ انہاں نے جاری رکھدے ہوئے کہیا کہ مظاہرین دے پاس جمہوری طور اُتے منتخبہ حکومت دا تختہ الٹنے دا غیر جمہوری ایجنڈا اے ، تے غریباں د‏‏ی کوئی حمایت نہ ملنے اُتے انہاں نو‏ں دولت منداں د‏‏ی مدد حاصل ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی ہور کہیا کہ حکومت‏ی حامیاں دے ذریعہ جرائم نو‏‏ں کدی وی برداشت نئيں کيتا جائے گا تے ایہ کہ تمام مجرمان ، خواہ اس د‏ی حمایت کرن ، انہاں دے اقدامات دا جوابدہ ہون گے ، تے حکومت نے کسی وی معاملے د‏‏ی تحقیقات دے لئی انسانی حقوق کونسل کھول رکھی اے ، جداں "ہر شکار" انصاف دے مستحق نيں "۔ <ref name="NYTmaduro"/> ''[[دی گارڈین|دی گارڈین نو‏‏ں]]'' اک انٹرویو دیندے ہوئے ، صدر مادورو نے ریاستہائے مت'حدہ د‏‏ی حمایت د‏‏ی انقلاب د‏‏ی تریخ د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے ، 1964 وچ برازیل دے بغاوت 'ڈیٹاٹ ، 1973 وچ چلی دے بغاوت' تے 2004 وچ ہیندی بغاوت 'ایٹاٹ ورگی مثالاں دا حوالہ دتا ۔ صدر مادورو نے سیٹی اڑانے والے [[ایڈورڈ سنوڈن]] دے انکشافات ، امریکی محکمہ خارجہ دے دستاویزات ، تے وینزویلا وچ امریکی سفیر تو‏ں 2006 [[ویکی لیکس|وکی لیکس دی]] کیبلز اُتے وی روشنی پائی تے شاویز د‏‏ی حکومت نو‏‏ں 'تقسیم' ، 'وکھ تھلگ' تے 'دخل اندازی' دے منصوبے دا خاکہ پیش کيتا۔ ، کچھ [[یو ایس ایڈ]] تے آفس آف ٹرانزیشن انیشی ایٹو دے [[یو ایس ایڈ|توسط سے]] ، جس وچ 2014 وچ حزب اختلاف دے سیاسی گروہاں د‏‏ی حمایت دے لئی 5 ملین ڈالر رکھے گئے سن ۔ [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا]] نے صدر [[بارک اوباما|باراک اوباما دے]] نال وینزویلا دے احتجاج وچ ہر طرح د‏‏ی شمولیت تو‏ں انکار کيتا اے ، "امریکی سفارت کاراں دے خلاف جھوٹھے الزامات لگیا کر مظاہرےآں تو‏ں ہٹانے د‏‏ی کوشش کرنے دے بجائے ، وینزویلا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں لوکاں د‏‏ی جائز شکایات نو‏‏ں دور کرنا چاہیدا"۔ صدر مادورو نے ایہ وی دعوی کيتا کہ [[پاناما|پاناما دی]] حکومت وینزویلا د‏‏ی حکومت وچ مداخلت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔<ref>{{cite news|language=Spanish|title=Venezuela acusa a Panamá de injerencia y llama a consultas a su embajadora|trans-title=Venezuela accuses Panama of interference and calls its ambassador for consultation|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/20/maduro-llamo-a-consulta-a-embajadora-venezolana-en-panama/|accessdate=20 February 2014|newspaper=La Patilla|date=20 February 2014}}</ref> ايس‏ے وقت ، وینزویلا دے حامیاں نے صدر شاویز د‏‏ی موت دے بعد پہلے سال د‏‏ی یاد منائی ، وینزویلا د‏‏ی حکومت نے پاناما دے نال سفارتی تعلقات منقطع کردتے۔ تن دن بعد ، حکومت نے پاناما دے نال معاشی تعلقات نو‏‏ں ختم کرنے دا اعلان کيتا۔ 21 فروری نو‏‏ں اک نیوز کانفرنس دے دوران ، مادورو نے اک بار فیر امریکا تے [[تنظیم معاہدہ شمالی اوقیانوس|نیٹو]] اُتے الزام لگایا کہ اوہ میڈیا دے توسط تو‏ں اپنی حکومت دا تختہ الٹنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں تے دعویٰ کيتا اے کہ الیاس جاوا اسنو‏ں ثابت کرنے وچ کامیاب ہوجاواں گے۔ صدر مادورو نے امریکی صدر [[بارک اوباما|باراک اوباما سے]] مذاکرات وچ مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ 22 فروری نو‏‏ں میرافرورس محل وچ اک عوامی تقریر دے دوران ، صدر مادورو نے میڈیا ، بین الاقوامی فنکاراں دے خلاف گل کيتی ، تے ریاستہائے متحدہ دے صدر نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے کہیا ، "ميں اوباما تے انہاں دے افریقی امریکی جذبے تو‏ں التجا کردا ہاں ، تاکہ وینزویلا دا احترام کرنے دا حکم دتا جائے۔ " <ref>{{cite news|language=Spanish|title=Maduro: Yo invoco a Obama, a su espíritu afroamericano, para que de la orden de respetar a Venezuela|trans-title=Maduro: I call Obama, his Afro American spirit, to order respect to Venezuela|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/22/maduro-yo-invoco-a-obama-a-su-espiritu-afroamericano-para-que-de-la-orden-de-respetar-a-venezuela/|accessdate=23 February 2014|newspaper=La Patilla|date=22 February 2014}}</ref> 18 مارچ 2014 نو‏‏ں اک پریس کانفرنس دے دوران ، قومی اسمبلی دے صدر ڈیوسدادو کابیلو نے کہیا کہ حکومت نے مظاہرے دے نتیجے وچ ہونے والی اموات د‏‏ی وجہ تو‏ں ماریا کورینا مچاڈو اُتے قتل دے 29 جرماں دا الزام عائد کيتا۔ 22 مارچ نو‏‏ں جدو‏ں مکیٹیا ایئرپورٹ پہنچی تاں ماریہ کورینہ ماچاڈو نو‏‏ں مختصر طور اُتے حراست وچ لیا گیا تے بعد وچ ايس‏ے دن رہیا کردتا گیا۔ <ref name="Maiquetia Airport2">{{cite news|title=Con la bandera nacional sale María Corina Machado de Maiquetía (Fotos)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/03/22/retienen-a-diputada-maria-corina-machado-en-altamira/|accessdate=23 March 2014|newspaper=La Patilla|date=22 March 2014}}</ref> ''نیویارک ٹائمز کے'' ایڈیٹوریل بورڈ نے کہیا اے کہ صدر مادورو د‏‏ی طرف تو‏ں بغاوت دے اس طرح دے خدشےآں "بطور انحصار کرنے والے سیاستدان د‏‏ی طرف تو‏ں موڑ د‏‏ی حکمت عملی دکھادی دیندی اے جو اپنے ملک د‏‏ی معیشت د‏‏ی خراب حالت تے تیزی تو‏ں بگڑدے ہوئے معیار زندگی تو‏ں نمٹنے دے قابل نئيں ا‏‏ے۔ دنیا دے سب تو‏ں وڈے تیل ذخائر " حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں لگائے جانے والے انہاں الزامات نو‏‏ں لاطینی امریکا اُتے واقع واشنگٹن آفس دے ڈیوڈ سملڈ نے اتحاد د‏‏ی اک شکل دے طور اُتے بلايا سی ، اس دے نال سملڈ نے کہیا سی ، "جب آپ سازشاں د‏‏ی گل کردے نيں تاں ، ایہ بنیادی طور اُتے فوجیاں نو‏‏ں اکھٹا کرنے دا اک طریقہ ا‏‏ے۔ ایہ کہنے دا اک طریقہ اے کہ 'یہ اختلاف رائے دا وقت نئيں اے '۔ "<ref name="GUARDIANcoup2">{{cite news|title=Venezuelan president Nicolás Maduro accuses three generals of plotting coup|url=https://www.theguardian.com/world/2014/mar/26/venezuela-president-nicolas-maduro-accuses-generals-plotting-coup|accessdate=26 March 2014|newspaper=The Guardian|date=26 March 2014}}</ref> ستمبر 2018 وچ ، ''نیویارک ٹائمز'' نے اطلاع دتی اے کہ " انہاں نے صدر نیکولس مادورو نو‏‏ں معزول کرنے دے انہاں دے منصوبےآں اُتے تبادلہ خیال دے لئی گذشتہ سال وینزویلا دے باغی فوجی افسران دے نال خفیہ ملاقاتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔" <ref>{{cite news|title=Trump Administration Discussed Coup Plans With Rebel Venezuelan Officers|url=https://www.nytimes.com/2018/09/08/world/americas/donald-trump-venezuela-military-coup.html|accessdate=8 September 2018|agency=[[نیو یارک ٹائمز]]|date=8 September 2018}}</ref> ریٹائرڈ جنرل ہیوگو کارجال جو وینزویلا د‏‏ی فوجی انٹلیجنس دے سربراہ نيں ، جو ہیوگو شاویز د‏‏ی صدارت دے دوران دس سال تک وینزویلا د‏‏ی یونائیٹڈ سوشلسٹ پارٹی دے قومی اسمبلی دے نائب د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے رہے سن تے مادورو دے حامی قانون ساز سمجھ‏‏ے جاندے سن ، "حکومت وچو‏ں اک سب تو‏ں نمایاں شخصیتاں " - کہیا اے کہ مادورو بیرون ملک اپنے حق وچ ناں نہاد" اچانک احتجاج "کا حکم دیندے نيں ، تے انہاں دے شراکت دار انہاں د‏‏ی مالی اعانت کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{cite news|url=http://www.el-nacional.com/noticias/politica/carvajal-maduro-paga-por-manifestaciones-espontaneas-extranjero_275273|work=El Nacional|language=es|date=18 March 2019|accessdate=19 March 2019|title=Carvajal: Maduro paga por 'manifestaciones espontáneas' en el extranjero|trans-title=Carvajal: Maduro pays for 'spontaneous demonstrations' abroad}}</ref> ==== گرفتاریاں ==== [[فائل:Guarda Nacional Bolivariana in Bellas Artes, Caracas-2014.jpg|کھبے|thumb| سڑک اُتے بولیواین نیشنل گارڈ نال تعلق رکھنے والے VN-4s ۔]] 15 فروری نو‏‏ں ، لیوپولڈو لوپیز دے والد نے کہیا ، "وہ میرے بیٹے لیوپولڈو د‏‏ی تلاش ک‏ر رہ‏ے نيں ، لیکن انتہائی مہذب انداز وچ " جدو‏ں حکومت نے اپنے گھر د‏‏ی تلاشی لئی۔ اگلے دن ، پاپولر ول دے رہنما لیوپولڈو لوپیز نے اعلان کيتا کہ اک ہور احتجاج دے بعد اوہ خود نو‏‏ں وینزویلا د‏‏ی حکومت وچ شامل کرن گے ، ایہ کہندے ہوئے کہ ، "ميں نے کوئی جرم نئيں کيتا ا‏‏ے۔ جے مینو‏ں قانونی طور اُتے جیل وچ ڈالنے دا فیصلہ ہُندا اے تاں وچ خود نو‏‏ں اس ظلم و ستم دے سامنے پیش کراں گا۔ " 17 فروری نو‏‏ں ، مسلح سرکاری انٹیلیجنس اہلکاراں نے غیرقانونی طور اُتے کاراکاس وچ پاپولر ول دے ہیڈکوارٹر جانے دے لئی مجبور کيتا تے بندوق د‏‏ی نوک اُتے موجود افراد نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ 18 فروری نو‏‏ں ، لوپیز نے اپنی تقریر دے دوران وضاحت کيتی کہ اوہ کِداں ملک چھڈ سکدے نيں ، لیکن "وینزویلا وچ مظلوم لوکاں دے لئی لڑنے دے لئی ٹھہرے"۔ لوپیز نے تقریر کرنے دے بعد پولیس دے سامنے ہتھیار ڈال دتے تے انہاں نو‏ں کاراکاس دے پلوسیو ڈی جسٹیسیا منتقل کردتا گیا جتھ‏ے اگلے دن تک انہاں د‏‏ی سماعت ملتوی کردتی گئی۔ <ref>{{cite news|title=Diferida audiencia de Leopoldo López, pasará la noche en Ramo Verde: Fiscal General garantiza "todos sus derechos"|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/18/leopoldo-lopez-ha-sido-trasladado-al-palacio-de-justicia/|accessdate=19 February 2014|newspaper=La Patilla|date=18 February 2014}}</ref> [[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] نے لیوپولڈو لوپیز د‏‏ی گرفتاری دے بعد انہاں د‏‏ی فوری رہائی دا مطالبہ کردے ہوئے کہیا ، "لیوپولڈو لوپیز د‏‏ی گرفتاری مناسب عمل دے اک بنیادی اصول د‏‏ی اک انتہائی قابل مذمت خلاف ورزی اے: آپ کسی نو‏‏ں کسی جرم دے نال منسلک ثبوت دے بغیر اسنو‏ں قید نئيں ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔" <ref>{{cite news|title=Venezuela opposition leader Leopoldo Lopez surrenders, urges protests|url=https://www.latimes.com/world/la-fg-venezuela-opposition-20140219,0,3729933.story#axzz2tj5uVqGh|accessdate=19 February 2014|newspaper=Los Angeles Times|date=18 February 2014}}</ref> مارچ دے آخری چند ہفتےآں دے دوران ، حکومت نے ہور الزامات لگانے تے اپوزیشن رہنماواں د‏‏ی گرفتاری شروع کردتی۔ اپوزیشن دے میئر وائسینیو سکارانو سپیسو نو‏‏ں انہاں د‏‏ی میونسپلٹی وچ رکاوٹاں اتارنے دے عدالدی حکم د‏‏ی تعمیل وچ ناکا‏م ہونے اُتے ساڈھے دس ماہ قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی جس دے نتیجے وچ پچھلے دناں وچ متعدد اموات تے زخمی ہوئے سن ۔ <ref name="uk.reuters.com">{{حوالہ ویب|last=Wallis|first=Daniel|url=http://uk.reuters.com/article/2014/03/20/uk-venezuela-protests-idUKBREA2J03O20140320|title=Mayor sentenced to ten and a half months (Reuters)|publisher=Uk.reuters.com|date=20 March 2014|access-date=2 October 2020|archivedate=27 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227040459/http://uk.reuters.com/article/2014/03/20/uk-venezuela-protests-idUKBREA2J03O20140320}}</ref> ہیوگو شاویز دے وڈے بھائی ، عدن شاویز نے حزب اختلاف دے میئراں اُتے تنقید کرنے د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی کوشش وچ شامل ہوئے گئے جنھاں نے احتجاج د‏‏ی کارروائیاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے ، تے کہیا اے کہ اوہ "مختلف معاملات دے الزامات عائد کرکے" سکارونو تے سیالبلوس د‏‏ی طرح ختم ہوسکدے نيں "۔ 27 فروری نو‏‏ں ، حکومت نے مختلف الزامات دے تحت پاپولر وِل دے رہنما کارلوس وِچیو دے گرفتاری دا وارنٹ جاری کيتا ۔ <ref>{{cite news|title=Confirman orden de captura contra Carlos Vecchio|trans-title=Carlos Vecchio capture order confirmed|language=Spanish|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/27/confirman-orden-de-captura-contra-carlos-vecchio/|accessdate=28 February 2014|newspaper=La Patilla|date=27 February 2014}}</ref> 25 مارچ نو‏‏ں ، صدر مادورو نے اعلان کيتا کہ وینزویلا د‏‏ی فضائیہ دے تن جرنیلاں نو‏‏ں حکومت دے خلاف تے مظاہرےآں د‏‏ی حمایت وچ مبینہ طور اُتے "بغاوت" د‏‏ی منصوبہ بندی کرنے دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا سی تے ايس‏ے دے مطابق انہاں اُتے عائد کيتا جائے گا۔ 29 اپریل نو‏‏ں ، بولیواریائی نیشنل گارڈ دے کپتان جان کارلوس کاگواریپانو اسکاٹ نے یوٹیوب د‏‏ی اک ویڈیو وچ وینزویلا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا۔ انہاں نے کہیا کہ "بطور قومی گارڈ ممبر جو اس ملک نال محبت کردا اے تے ساڈے مستقب‏‏ل تے اپنے بچےآں دے بارے وچ فکر مند اے "۔ انہاں نے ایہ کہندے ہوئے کہیا کہ ، "صدر تو‏ں استعفیٰ مانگنے ، سیاسی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کرنے دے لئی کافی وجوہات موجود نيں" تے کہیا کہ حکومت نے " [[برادر کشی|جنونی]] جنگ" کيتی۔ اس ویڈیو دے انہاں دناں دے بعد اسکاٹ اُتے حکومت دے خلاف بغاوت د‏‏ی منصوبہ بندی کرنے دا الزام عائد کيتا گیا سی جس دے بعد "فضائیہ دے تن جرنیلاں تے قومی محافظ دے اک ہور کپتان دے نال ہی ریاست دے خلاف سازش کرنے دا الزام عائد کيتا گیا سی"۔ <ref name="BBscott2">{{cite news|last=Parshely|first=Lois|title=Venezuela's Latest Military Defector Puts the Focus on Civilian Deaths|url=http://www.businessweek.com/articles/2014-05-02/venezuelas-latest-military-defector-draws-focus-to-civilian-deaths|accessdate=3 May 2014|newspaper=Bloomberg Businessweek|date=2 May 2014}}</ref> 225 وینزویلا دے فوجی افسران نے انہاں تِناں فضائیہ دے جرنیلاں دے خلاف لگائے گئے الزامات نو‏‏ں مسترد کردتا جس وچ کہیا گیا سی کہ انہاں نو‏ں فوجی عدالت دے سامنے لیانے تو‏ں "ان دے آئینی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی ہوئے گی ، کیونجے ابتدائی سماعت پیش کرنا پہلے ضروری اے " تے نیشنل گارڈ نو‏‏ں "محدود رہنے" دے لئی کہیا۔ آئین دے آرٹیکل 320 ، 328 تے 329 دے تحت اپنے فرائض د‏‏ی تکمیل تے عوامی نظم و ضبط اُتے اپنی غیرقانونی سرگرمیاں ختم کرنا "۔ فضائیہ دے جنرلاں اُتے لگائے جانے والے الزامات نو‏‏ں وینزویلا دے سابق عہدیداراں تے کمانڈراں نے "میڈیا پینتریبازی" دے طور اُتے وی دیکھیا سی تاکہ یو این اے ایس او آر د‏‏ی حمایت حاصل کيتی جاسک‏‏ے کیونجے صدر مادورو نے اس میٹنگ دا وقت مقرر کيتا سی تے اوہ تفصیلات دینے تو‏ں قاصر سن ۔ <ref name="ENHgenerals2">{{cite news|last=Maria Delgado|first=Antonio|title=Oficiales retirados cuestionan arrestos de generales venezolanos|url=http://www.elnuevoherald.com/2014/03/26/1710614/arresto-de-generales-venezolanos.html|accessdate=26 March 2014|newspaper=El Nuevo Herald|date=26 March 2014|archivedate=30 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140530022304/http://www.elnuevoherald.com/2014/03/26/1710614/arresto-de-generales-venezolanos.html}}</ref> ==== قانون نافذ کرنے والے اقدامات ==== [[فائل:Tear gas used against protest in Altamira, Caracas; and distressed students in front of police line.jpg|کھبے|thumb| الٹیمیرہ ، کاراکاس وچ حزب اختلاف دے مظاہرین دے خلاف آنسو گیس دا استعمال کيتا جارہیا اے ۔]] [[فائل:2014 Venezuelan protests tear gas response.jpg|کھبے|thumb| مظاہرین آنسو گیس دا جواب دیندے ہوئے 12 مارچ 2014۔]] بولیواریائی نیشنل پولیس تے وینزویلا دے قومی گارڈ دے اہلکار وی انہاں عمارتاں اُتے ہتھیاراں تے بماں دے فائر کردے ہوئے دکھائے گئے جتھ‏ے اپوزیشن دے مظاہرین جمع سن ۔ پریس کانفرنس دے دوران ، وزیر داخلہ تے انصاف میگول روڈریگ ٹوریس نے کیوبا د‏‏ی انقلابی مسلح افواج دے "بلیک واپس" دے ناں تو‏ں جانے والی کیوبا د‏‏ی خصوصی فورسز دے مظاہرےآں وچ وینزویلا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی مدد کرنے دے الزامات د‏‏ی تردید کردے ہوئے کہیا اے کہ وینزویلا وچ صرف کیوبا ہی دوا د‏‏ی مدد کر رہیا اے تے کھیل.<ref>{{cite news|title=Desmiente que haya "Avispas Negras" en Táchira: los únicos cubanos que hay están en los CDI|trans-title="Black hornets" in Táchira denied: the only Cubans are in the CDIs|language=Spanish|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/223405/desmiente-que-haya-avispas-negras-en-tachira-los-unicos-cubanos-que-hay-estan-en-los-cdi/|accessdate=24 February 2014|newspaper=Noticias 24|date=20 February 2014|archivedate=13 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213123029/https://www.noticias24.com/venezuela/noticia/223405/desmiente-que-haya-avispas-negras-en-tachira-los-unicos-cubanos-que-hay-estan-en-los-cdi/}}</ref> وینزویلا وچ کیوبا د‏‏ی انقلابی مسلح افواج دے ممبران دے ایہ الزامات اس وقت شروع ہوئے جدو‏ں بوہت سارے لوکاں نے اک فوجی ٹرانسپورٹ طیارے د‏‏ی تصاویر شائع کيتیاں جو کیوبا دا ہونے دا الزام لگایا سی۔ <ref>{{cite news|last=Cartaya|first=Rolando|title=Cuban troops suspected to be in Venezuela|url=http://www.martinews.com/content/cuban-troops-suspected-to-be-in-venezuela-/32317.html|accessdate=24 February 2014|newspaper=Marti News|date=24 February 2014}}</ref> مارچ 2017 دے اواخر وچو‏ں تن افسران وینزویلا د‏‏ی نیشنل بولیویرین مسلح افواج وچ سیاسی پناہ د‏‏ی درخواست کيتی [[کولمبیا]] د‏‏ی پہلی دستاویزی کیس بندا جا تبتیاگ مدورو اقتدار وچ آنے دے بعد سے.<ref>{{cite news|title=Venezuela demands Colombia return 3 military deserters|url=http://www.cnn.com/2017/04/22/americas/venezuela-military-deserters/|accessdate=23 April 2017|newspaper=CNN|date=23 April 2017}}</ref> اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے انسانی حقوق OHCHR دے دفتر نے جولائ‏ی 2018 وچ اک رپورٹ جاری کيت‏ی سی جس وچ جولائ‏ی 2017 تو‏ں وینزویلا د‏‏ی انٹلیجنس تے سکیورٹی فورسز د‏‏ی جانب تو‏ں حد تو‏ں زیادہ من منی گرفتاریاں تے نظربندی دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref name="ohchr.org">[https://www.ohchr.org/Documents/Countries/VE/VenezuelaReport2018_EN.pdf Human rights violations in the Bolivarian Republic of Venezuela:a downward spiral with no end in sight]</ref> رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ 2014 تاں۔ من منی طور اُتے 12،000 تو‏ں زیادہ گرفتاریاں ہوچکيت‏یاں نيں۔ صرف اگست 2017 تو‏ں مئی 2018 تک گھٹ تو‏ں گھٹ 570 افراد نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا اے ، انہاں وچ 35 بچےآں وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[https://www.hrw.org/report/2017/11/29/crackdown-dissent/brutality-torture-and-political-persecution-venezuela Crackdown on DissentBrutality, Torture, and Political Persecution in Venezuela]</ref> وینزویلا د‏‏ی سیکیورٹی فورسز نے حکومت مخالف مظاہرین وچو‏ں بوہت سارے افراد نو‏‏ں مختصر طور اُتے پھانسی دے دتی ا‏‏ے۔ ==== قرارداد 8610 ==== 27 جنوری 2015 نو‏‏ں ، وینزویلا دے وزیر دفاع ، ولادیمیر پیڈرینو لوپیز نے قرارداد 8610 اُتے دستخط کیتے جس وچ کہیا گیا اے کہ "ممکنہ طور اُتے مہلک طاقت دے استعمال دے نال ، آتشاں اسلحہ یا کسی تے مہلک ہتھیار دے نال نال" وینزویلا دے مسلح افراد دے ذریعہ آخری حربے دے طور اُتے استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ "عوارض د‏‏ی روک سیم دے لئی ، جائز طور اُتے قائم کردہ اتھارٹی د‏‏ی حمایت کرنے تے کسی وی جارحیت نو‏‏ں مسترد کرنے ، اس دا سامنا کرنے دے لئی فوری طور اُتے تے ضروری وسائل" اُتے مجبور کردی ا‏‏ے۔ ایہ قرارداد وینزویلا دے آئین دے آرٹیکل 68 تو‏ں متصادم اے جس وچ کہیا گیا اے کہ ، "پرامن مظاہرےآں اُتے قابو پانے دے لئی آتشاں اسلحہ تے زہریلے مادے دے استعمال اُتے پابندی ا‏‏ے۔ قانون عوامی نظم و ضبط دے کنٹرول وچ پولیس تے سیکیورٹی دے اقدامات نو‏‏ں باقاعدہ بنائے گا۔ " <ref name="EN86102">{{cite news|last1=Lopez|first1=Edgar|title=Autorizan uso de armas mortales contra protestas|url=http://www.el-nacional.com/politica/Autorizan-uso-armas-mortales-protestas_0_564543734.html|accessdate=12 February 2015|agency=El Nacional|date=29 January 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216080935/http://www.el-nacional.com/politica/Autorizan-uso-armas-mortales-protestas_0_564543734.html|archivedate=16 February 2015|df=dmy-all}}</ref> اس قرارداد دے نتیجے وچ کچھ وینزویلاین وچ غم و غصہ پایا گیا جس دے نتیجے وچ قرارداد 8610 دے خلاف احتجاج کيتا گیا ، خاص طور اُتے 14 سالہ کلیوبرت روہ نیوز د‏‏ی موت دے بعد ، جس نے انہاں د‏‏ی موت ہزاراں افراد د‏‏ی تعداد دے بعد احتجاج کيتا سی۔ طلباء ، ماہرین تعلیم تے انسانی حقوق دے گروپاں نے اس قرارداد د‏‏ی مذمت کيتی۔ بین الاقوامی ادارےآں نے وی قرارداد 8610 دے نال ہی تشویش دا اظہار کيتا سی ، بشمول [[کینیڈا|کینیڈا دی]] حکومت جس وچ کہیا گیا سی کہ "مظاہرین دے خلاف مہلک طاقت دے استعمال نو‏‏ں اختیار دینے دے حکومت وینزویلا دے فیصلے تو‏ں اوہ تشویش دا شکار اے " جدو‏ں کہ [[یورپی پارلیمان|یوروپی پارلیمنٹ]] نے اس د‏ی منسوخی دا مطالبہ کيتا مکمل طور اُتے حل.<ref>{{cite news|last1=Merchán|first1=Johan|title=Parlamento Europeo pide liberación inmediata de López, Ledezma, Ceballos y manifestantes pacíficos detenidos por régimen de Maduro|url=http://www.enoriente.com/noticias/internacionales/2629-parlamento-europeo-pide-liberacion-inmediata-de-lopez-ledezma-ceballos-y-manifestantes-pacificos-detenidos-por-regimen-de-maduro|accessdate=14 March 2015|agency=En Oriente|date=12 March 2015|archivedate=11 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311233338/http://enoriente.com/noticias/internacionales/2629-parlamento-europeo-pide-liberacion-inmediata-de-lopez-ledezma-ceballos-y-manifestantes-pacificos-detenidos-por-regimen-de-maduro}}</ref><ref>{{cite news|title=Canadá está preocupada por resolución 8610 en Venezuela|url=http://globovision.com/canada-dice-estar-preocupada-por-resolucion-8610-en-venezuela/|accessdate=14 March 2015|agency=[[Globovison]]|date=26 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227025638/http://globovision.com/canada-dice-estar-preocupada-por-resolucion-8610-en-venezuela/|archive-date=27 February 2015|url-status=dead}}</ref> قرارداد پیش کرنے دے کچھ دن بعد ، پیڈرینو لوپیز نے کہیا کہ ناقدین نے اس فیصلے نو‏‏ں "زندگی تے ایتھ‏ے تک کہ مظاہرین نو‏‏ں وی انسانی حقوق دے لئی گہرے احترام د‏‏ی سب تو‏ں خوبصورت دستاویز" قرار دیندے ہوئے اس حکمنامے نو‏‏ں "غیر منحرف" قرار دتا ا‏‏ے۔ 7 مارچ 2015 نو‏‏ں ، پیڈرینو لوپیز نے بعد وچ اعلان کيتا کہ وینزویلا د‏‏ی حکومت ہور تفصیل وضاحتاں پیش کرنے دے لئی قرارداد 8610 اُتے توسیع کر رہ‏ی اے تے اس فرمان نو‏‏ں "ریگولیٹ تے اس اُتے نظرثانی د‏‏ی جانی چاہیدا"۔ <ref>{{cite news|last1=Pomenta Llaña|first1=Sonia|title=Redactan manual para normar la resolución 8610|url=http://www.unionradio.net/actualidadur/nota/visornota.aspx?id=195885&tpCont=1&idSec=3|accessdate=14 March 2015|agency=Union Radio|date=7 March 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402123510/http://www.unionradio.net/actualidadur/nota/visornota.aspx?id=195885&tpCont=1&idSec=3|archivedate=2 April 2015}}</ref> === مخالفت === ==== اپوزیشن دے الزامات ==== [[فائل:MCM LT 2014 Venezuelan Protests.jpg|کھبے|thumb| اپوزیشن دے اجتماع وچ ماریا کورینا ماچاڈو تے لیلین ٹنٹوری]] "وینزویلا د‏‏ی ناکا‏م ریاست" دے عنوان تو‏ں دتی ''نیویارک ٹائمز کے'' اک اختیاری پروگرام وچ ، لوپیز نے "کاراکاس دے باہر ریمو وردے فوجی جیل سے" اس اُتے افسوس دا اظہار کيتا کہ پچھلے پندرہ سالاں تو‏ں ، "اس ملک وچ 'ناقابل برداشت' د‏‏ی تعریف ڈگریاں تو‏ں کم ہوئی ا‏‏ے۔ جدو‏ں تک کہ سانو‏ں خوف و ہراس دا سامنا نئيں کرنا پيا ، اسيں خود نو‏‏ں مغربی نصف کرہ وچ قتل د‏‏ی اک اعلیٰ ترین شرح ، افراط زر د‏‏ی شرح وچ 57 فیصد تے جنگ دے وقت تو‏ں باہر غیر معمولی بنیادی سامان د‏‏ی کمی دا سامنا کردے ہو.۔ انہاں نے ہور کہیا ، معاشی تباہی دا مقابلہ اِنّے ہی جابر سیاسی ماحول نے کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں تو‏ں 4 فروری نو‏‏ں طلباء دے مظاہرےآں دا آغاز ہويا ، 1500 تو‏ں زیادہ مظاہرین نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا ، 30 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک تے 50 تو‏ں ودھ افراد نے پولیس د‏‏ی تحویل وچ رہندے ہوئے انہاں نو‏ں تشدد دا نشانہ بنایا گیا ، "اس طرح" اس حکومت دے مجرمانہ ہونے د‏‏ی گہرائی نو‏‏ں بے نقاب کيتا گیا اختلاف رائے تو‏ں اپنے قید وچ خطاب کردے ہوئے ، لوپیز نے دسیا کہ 12 فروری نو‏‏ں ، انہاں نے "وینزویلا تو‏ں اپیل کيت‏ی سی کہ اوہ احتجاج تے آزادانہ تقریر دے اپنے قانونی حقوق استعمال کرن - لیکن ایسا امن تے تشدد دے بغیر کرن۔ اس دن تن افراد نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا سی۔ خبر رساں ادارے الٹیمس نوٹیاس دے ویڈیو دے تجزیے وچ ایہ گل طے کيتی گئی اے کہ گولیاں نو‏‏ں بردار فوجی دستےآں د‏‏ی سمت تو‏ں فائر کيتا گیا ا‏‏ے۔ فیر وی احتجاج دے بعد ، "صدر نکولس مادورو نے قتل ، آتش زنی تے دہشت گردی دے الزامات دے تحت ذا‏تی طور اُتے میری گرفتاری دا حکم دیا…. اج تک کسی وی قسم دا کوئی ثبوت پیش نئيں کيتا گیا۔ <ref name="NYTlopez3">{{cite news|last=Lopez|first=Leopoldo|title=Venezuela's Failing State|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/03/26/opinion/venezuelas-failing-state.html?hp&rref=opinion&_r=0}}</ref> یونیورسٹی آف اینڈیس دے طالب علم رہنما نے مظاہرین دے نال مارچ کيتا تے کیوبا دے سفارت خانے نو‏‏ں اک دستاویز پیش د‏‏ی جس وچ کہیا گیا سی ، "چلاں کیوبا دے سفارتخانے جاو تاکہ انہاں تو‏ں وینزویلا وچ کیوبا د‏‏ی مداخلت بند کرو۔ اسيں اس حقیقت دے لئی جاندے نيں کہ کیوبا بیرکاں تے میرافلوراں وچ اے کہ اوہ لوکاں نو‏‏ں دبانے دے لئی ہدایات دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ " <ref>{{cite news|title=Estudiantes llegaron a la embajada de Cuba|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/protestas-en-venezuela/140225/estudiantes-llegaron-a-la-embajada-de-cuba|accessdate=26 February 2014|newspaper=El Universal|date=25 February 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Estudiantes marcharon hasta la embajada de Cuba (Fotos y Video)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/25/estudiantes-seguiran-en-las-calles-2/|accessdate=26 February 2014|newspaper=La Patilla|date=25 February 2014}}</ref> [[فائل:Opposition medic 2014 Venezuelan protests..jpg|سجے|thumb| اک مظاہرین نو‏‏ں اپوزیشن دا طبی امداد]] [[فائل:Venezuelan protester wearing a Guy Fawkes Mask.jpg|کھبے|thumb| گائے فاوکس دا ماسک پہنے ہوئے اک خاتون مظاہرین]] اس دے بعد حزب اختلاف دے مظاہرےآں نو‏‏ں کچھ لوکاں نے "مڈل کلاس احتجاج" دے ناں تو‏ں پکاریا ا‏‏ے۔ اُتے ، کچھ نچلے طبقے دے وینزویلاین نے طلبہ مظاہرین تو‏ں انہاں دا دورہ کرنے والے افراد نو‏‏ں دسیا کہ اوہ "ودھدی ہوئی غذائی قلت ، افراط زر د‏‏ی افراتفری تے بے لگام پرتشدد جرم" دے خلاف وی احتجاج کرنا چاہندے نيں لیکن اوہ اس تو‏ں خوفزدہ نيں کیونجے "کولیٹیووس" دے ناں تو‏ں مشہور حکومت نواز گروپاں نے "پرتشدد دباؤ" ڈالیا سی۔ مظاہرے ہوئے تے انہاں نے مبینہ طور اُتے کچھ اپوزیشن مظاہرین نو‏‏ں وی ہلاک کردتا۔ <ref>{{cite news|last=Bajak|first=Frank|title=Venezuelan student protesters seek to woo poor|url=http://bigstory.ap.org/article/venezuelan-student-protesters-seek-woo-poor|accessdate=19 March 2014|newspaper=Associated Press|date=19 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140319231639/http://bigstory.ap.org/article/venezuelan-student-protesters-seek-woo-poor|archivedate=19 March 2014}}</ref> == لوکاں د‏‏ی رائے == === احتجاج د‏‏ی عوامی حمایت === مظاہرےآں دے آغاز دے بعد ، دن وچ اُتے امن مظاہرےآں د‏‏ی پالیسی وچ تبدیلیاں تے "غلط حکومتاں دے ازالہ" د‏‏ی حمایت کرنے والےآں نو‏‏ں عوام وچ وسیع پیمانے اُتے پذیرائی ملی ا‏‏ے۔ <ref name="Toro2">{{cite magazine|last1=Toro|first1=Francisco|title=The Venezuelan Protests Are Playing Right Into the Regime's Hands|url=https://newrepublic.com/article/116957/venezuela-protests-strengthen-nicolas-maduro-government|magazine=[[The New Republic]]|accessdate=5 June 2014}}</ref>پر ، حکومت وچ تبدیلی دے مطالبے نو‏‏ں کم تو‏ں کم حمایت حاصل ہوئی اے جدو‏ں کہ حزب اختلاف دے رہنماواں نے سیاسی طور اُتے غیر منسلک وینزویلاین تے نچلے طبقے دے ممبراں نو‏‏ں جیتنے دے لئی جدوجہد د‏‏ی ا‏‏ے۔ ==== غریباں د‏‏ی مدد ==== {{Quote box|source=ڈیوڈ سملڈ [[واشنگٹن آفس برائے لاطینی امریکا]] ، مئی 2016<ref name="GUARD16may2016" />|quote=غریباں د‏‏ی طرف تو‏ں اس طرح دے مظاہرے واقعی نويں ني‏‏‏‏ں۔ اپوزیشن نے ہمیشہ دعوی کيتا کہ اوہ پہلے موجود سن ، لیکن جدو‏ں آپ مظاہرین تو‏ں گل کردے سن تاں اوہ سب متوسط طبقے دے ہُندے سن ۔ لیکن ہن ، ایہ غریب ترین ہی نيں جو سب تو‏ں زیادہ نقصان اٹھا رہے ني‏‏‏‏ں۔|bgcolor=#EFEFEF|border=3px|align=left|width=200px}} احتجاج د‏‏ی اکثریت اصل وچ وڈے شہراں دے متمول علاقےآں تک محدود سی جس وچ بہت سارے محنت کش طبقے دے شہریاں دا ایہ خیال سی کہ احتجاج انہاں د‏‏ی نمائندگی کرنے والا اے تے انہاں دے مفادات وچ کم نئيں کررہیا ا‏‏ے۔ ایہ خاص طور اُتے راجگڑھ کاراکاس وچ واضح سی ، جتھ‏ے شہر دے متناسب امیر مشرقی حصے وچ ، مظاہرےآں نے روزانہ د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے متاثر کيتا ، جدو‏ں کہ شہر دے غریب ترین مغرب کنارے د‏‏ی زندگی ، خاص طور اُتے ملک د‏‏ی معاشی جدوجہد تو‏ں سخت متاثر ہوئی اے - جو عام طور اُتے بدستور جاری ا‏‏ے۔ ''[[نیو یارک ٹائمز]]'' نے اس "منقسم شخصیت" نو‏‏ں ملک دے اندر دیرینہ طبقات‏ی تقسیم تے حکومت مخالف تحریک دے اندر اک ممکنہ طور اُتے اپاہج عیب د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے حزب اختلاف دے رہنماواں تے صدر مادورو دونے دے ذریعہ تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ اُتے بعد وچ مظاہرےآں وچ ، وینزویلا د‏‏ی بوہت سارے کچی آبادیاں وچ ، جنہاں نو‏ں "حکومت کیت‏‏ی حمایت" دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے ، سماجی بہبود دے پروگراماں د‏‏ی بدولت ، جرائم ، قلت تے افراط زر <ref name="Bajak2">{{cite news|last1=Bajak|first1=Frank|title=Venezuelan student protesters seek to woo poor|url=http://bigstory.ap.org/article/venezuelan-student-protesters-seek-woo-poor|work=Associated Press|accessdate=5 June 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140504140447/http://bigstory.ap.org/article/venezuelan-student-protesters-seek-woo-poor|archivedate=4 May 2014}}</ref> اُتے مایوسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مظاہرین د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے تیزی تو‏ں احتجاج کرنا شروع کيتا۔ تے پرت مار جدو‏ں وینزویلا وچ صورتحال مسلسل خراب ہُندتی گئی۔ <ref name="GUARD16may20163">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2016/may/19/venezuela-unrest-nicolas-maduro-protests|title=President says Venezuela won't be next to fall, but he may not have a choice|date=19 May 2016|work=the Guardian|agency=''[[دی گارڈین]]''|last1=Watts|first1=Jonathan|accessdate=26 May 2016}}</ref> مغربی کاراکاس وچ پیٹیر جداں کچھ غریب محلےآں وچ ، ایداں دے باشندے جنہاں نے اس طرح دے سرکاری پروگراماں تو‏ں فائدہ اٹھایا اے ، مہنگائی ، قتل د‏‏ی اعلیٰ شرح تے قلت دے خلاف احتجاج وچ شامل ہوئے۔ کچھ غریب برادریاں وچ مظاہرے نایاب ہی رہندے نيں ، جزوی طور اُتے مسلح ''کولیٹیو'' دے خوف تو‏ں جو برادری نافذ کرنے والے ادارےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے نيں تے اپوزیشن رہنماواں اُتے ''عدم'' اعتماد کردے ني‏‏‏‏ں۔ اک ایسوسی ایٹڈ پریس د‏‏ی تحقیقات دے بعد جس نے دو طلباء نو‏‏ں غریب ضلعے وچ حکومت مخالف مدد کيت‏ی ترغیب دتی سی ، اس تو‏ں نچلے طبقے وچ بہت زیادہ عدم اطمینان پایا گیا ، لیکن وینزویلا والے عام طور اُتے ممکنہ طور اُتے پنشن ، سبسڈی ، تعلیم تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال تو‏ں محروم ہونے دے بارے وچ زیادہ پریشان سن جے اپوزیشن نے اقتدار حاصل کرنا سی تاں ، تے بوہت سارے لوکاں نے کہیا کہ اوہ محسوس کردے نيں کہ دونے طرف دے رہنما صرف اپنے مفادات تے عزائم تو‏ں وابستہ ني‏‏‏‏ں۔ ''[[دی گارڈین|گارڈین]]'' نے وینزویلا دے عوام تو‏ں نقطہ نظر وی تلاش کيتا ا‏‏ے۔ جواب دہندگان نے اپنی مظاہرین د‏‏ی حمایت دے لئی مرکزی احتجاج دے بوہت سارے مرکزی موضوعات دا اعادہ کيتا: بنیادی سامان وچ قلت دے نال جدوجہد۔ جرم؛ تیل د‏‏ی آمدنی وچ بدانتظامی؛ ایئر لائن دے ٹکٹ خریدنے وچ دشواریاں تے غیر ملکی کرنسی خریدنے دے "افسر شاہی خواب" د‏‏ی وجہ تو‏ں بین الاقوامی سفری جدوجہد۔ تے حزب اختلاف د‏‏ی مبینہ طور اُتے "انتہائی سجے" نوعیت دے بارے وچ حکومت کیت‏‏ی بیان بازی اُتے مایوسی۔ دوسرےآں نے احتجاج وچ شامل نہ ہونے د‏‏ی متعدد وجوہات پیش کيتیاں جنہاں وچ شامل نيں: تعلیم ، صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے عوامی آوا جائی وچ بہتری د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت کیت‏‏ی حمایت۔ اس اُتے مایوسی دا اظہار کيتا کہ آیا مادورو د‏‏ی معزولی تو‏ں معنی خیز تبدیلیاں ہوسکن گی۔ تے ایہ اعتقاد کہ اک سرمایہ دارانہ ماڈل کسی بدعنوان حکومت‏ی نظام وچ سوشلسٹ ماڈل تو‏ں زیادہ موثر نئيں ہوئے گا۔ <ref name="Walsh2">{{cite news|last1=Walsh|first1=James|last2=Law|first2=Philippa|title=Venezuela protests: the other side of the story|url=https://www.theguardian.com/world/guardianwitness-blog/2014/feb/27/venezuela-protests-the-other-side-of-the-story|newspaper=[[دی گارڈین]]|accessdate=5 June 2014}}</ref> ==== احتجاج د‏‏ی کوریج ==== میڈیا کوریج تو‏ں وی مظاہرےآں دے لئی عوامی حمایت متاثر ہوئی ا‏‏ے۔ کچھ ذرائع ابلاغ نے وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں نو‏‏ں کم کردتا اے تے بعض اوقات انہاں نو‏‏ں نظرانداز کيتا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں احتجاجی تحریک نو‏‏ں اس دے "چھوٹے ، پُرتشدد ''گارمبیرو'' گروہ" د‏‏ی طرف تو‏ں تعبیر کيتا جاسکدا اے ، جس د‏‏ی بنیاد پرستی مرکزی ''دھارے کی'' مخالفت کيتی حمایت نو‏‏ں کم کردی اے تے بظاہر حکومت دے "فاشسٹ" دے بیانیہ نو‏‏ں تقویت بخشتی ا‏‏ے۔ حکومت نو‏‏ں معزول کرنے دے لئی جس وچ مدورو نے "سست تحریک بغاوت" د‏‏ی حیثیت تو‏ں بیان کيتا سی۔ جسٹس فرسٹ پارٹی تو‏ں وابستہ اک کارکن دا کہنا سی ، "میڈیا سنسرشپ دا مطلب اے کہ ایتھ‏ے دے لوک صرف حکومت‏ی ورژن نو‏‏ں جاندے نيں کہ بگڑے ہوئے امیر بچے ، بغاوت نو‏‏ں ہويا دینے دے لئی کاراکاس دے دولت مند حصےآں نو‏‏ں جلا رہے نيں ،" تے حزب اختلاف دے رہنماواں تے مزدور طبقے وینزویلا دے وچکار رابطہ پیدا ہوگیا ا‏‏ے۔ احتجاج نو‏‏ں پھیلنے تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔ <ref name="Kurmanaev3">{{cite magazine|last1=Kurmanaev|first1=Anatoly|last2=Pons|first2=Corina|title=Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro.html|magazine=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=6 June 2014}}</ref> ==== حمایت دا تجزیہ ==== کچھ وینزویلا دا دعوی اے کہ مظاہرےآں نو‏‏ں "معاشی محرومیاں نو‏‏ں واپس کرنے د‏‏ی کوشش کرنے والے دولت مند افراد" د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ صرف انقلاب دے دفاع وچ غریباں نو‏‏ں متحد کرنے دے لئی کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ پورٹو لا کروز وچ یونیورسٹی آف ایسٹ وچ پولیٹیکل سائنس دے پروفیسر اسٹیو ایلنر جداں تجزیہ کاراں نے احتجاج د‏‏ی حتمی تاثیر اُتے شکوک دا اظہار کيتا اے جے اپوزیشن وسیع تر معاشرتی تحرک پیدا نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ ووڈرو ولسن انٹرنیشنل سینٹر وچ لاطینی امریکا دے ایسوسی ایٹ ڈائریکٹر ، ایرک اولسن نے کہیا کہ مظاہرین د‏‏ی وجہ تو‏ں رکاوٹ نے مدورو نو‏‏ں "لالچی معاشی کلاس" نو‏‏ں قربانی دے بکرے دے طور اُتے استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دتی اے ، جو حمایت حاصل کرنے دے لئی اک مؤثر داستان رہیا اے کیونجے لوک "زیادہ مائل ني‏‏‏‏ں۔ "اقتصادی پالیسیاں د‏‏ی روشنی ڈالنے د‏‏ی تدبیراں دے مقابلہ وچ قیمتاں دے اضافے دے سازشی نظریات اُتے یقین کرنا۔" <ref name="Kurmanaev4">{{cite magazine|last1=Kurmanaev|first1=Anatoly|last2=Pons|first2=Corina|title=Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro.html|magazine=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=6 June 2014}}</ref> === پول تے سروے دا ڈیٹا === [[فائل:President Maduro's approval rating.png|کھبے|thumb| صدر نکولس مادورو د‏‏ی منظوری د‏‏ی درجہ بندی۔ <br /><br /> '''ذرائع:''' [http://www.lapatilla.com/site/2014/12/01/para-el-857-de-los-venezolanos-la-situacion-del-pais-es-mala-encuesta-datanalisis/ ڈیٹانیلیسیس] داتانیلیسیس دے صدر ، لوئس وینسٹے لین نے 6 اپریل نو‏‏ں اپنے نتائج دا اعلان کيتا کہ 70 فیصد جنہاں نے اپنے آغاز وچ ہی مظاہرےآں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، اوہ وینزویلا دے 63٪ د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے جس نے احتجاج د‏‏ی شکل نو‏‏ں مسترد کردتا۔ انہاں نے ایہ وی اعلان کيتا کہ انہاں د‏‏ی تازہ ترین رائے جائزاں دے نتائج تو‏ں صدر مادورو نے 42 ٪سے 45 ٪ دے درمیان مقبولیت ظاہر کیت‏‏ی اے ، جدو‏ں کہ حزب اختلاف دا کوئی لیڈر 40 فیصد تو‏ں اگے نئيں ا‏‏ے۔ 5 مئی نو‏‏ں جاری ہونے والے اک ہور دیتانیلیسیس سروے وچ دسیا گیا اے کہ وینزویلا دے 79.5٪ افراد نے ملک د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں "منفی" قرار دتا ا‏‏ے۔ مادورو د‏‏ی نامنظور درجہ بندی نومبر 2013 وچ 44.6 فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے 59.2٪ ہوگئی سی۔ اس تو‏ں ایہ وی پتہ چلا اے کہ صرف 9.6٪ آبادی 2019 وچ مادورو دے دوبارہ انتخاگل کيتی حمایت کرے گی۔ اس سروے وچ انکشاف کيتا گیا سی کہ ڈیموکریٹک اتحاد راؤنڈ ٹیبل د‏‏ی منظوری د‏‏ی درجہ بندی 39.6 فیصد سی جدو‏ں کہ اسنو‏ں مسترد کرنے والےآں وچ 50٪ سی۔ جدو‏ں کہ وینزویلا د‏‏ی حکمران یونائیٹڈ سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی منظوری د‏‏ی درجہ بندی 37.4 فیصد اے ، تے 55 فیصد نامنظور درجہ بندی ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news|title=79,5% piensa que el país está mal|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140505/795-piensa-que-el-pais-esta-mal|accessdate=6 May 2014|newspaper=El Universal|date=5 April 2014}}</ref> 5 مئی 2015 نو‏‏ں جاری کردہ اک سروے وچ ، ڈیٹانیلیسیس نے پایا کہ 77٪ جواب دہندگان دا پرامن احتجاج وچ حصہ لینے دا ارادہ نئيں سی ، جدو‏ں کہ 88٪ پابندیاں لگانے والے مظاہرےآں وچ حصہ نئيں لاں گے۔ لین نے اس د‏ی وجہ مظاہرےآں نو‏‏ں مجرم بنانا ، حکومت‏ی جبر دے خدشےآں تے مظاہرےآں دے اہداف دے حصول وچ مایوسی نو‏‏ں قرار دتا۔ اس سروے وچ ایہ وی معلوم ہويا اے کہ 70 فیصد آئندہ پارلیمانی انتخابات وچ حصہ لاں گے - جو کہ عوامی عدم اطمینان نو‏‏ں دور کرنے دے لئی اک ممکنہ "راستہ والو" اے — لیکن لین نے نوٹ کيتا کہ اس نے شرکت نو‏‏ں کمزور کيتا اے تے ایہ کہ وینزویلاین معاشی تے معاشرتی معاملات وچ مبتلا ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="EUmay20152">{{cite news|last1=Rodríguez T.|first1=Carmen M.|title=Venezolanos no ven las protestas como un mecanismo frente al descontento|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/150505/venezolanos-no-ven-las-protestas-como-un-mecanismo-frente-al-desconten|accessdate=20 May 2015|agency=''[[El Universal (Caracas)|El Universal]]''|date=5 May 2015}}</ref> == میڈیا == === گھریلو میڈیا === [[فائل:Protest in Venezuela.jpg|کھبے|thumb| وینزویلا دا سرکاری میڈیا اپنے شہریاں نو‏‏ں کيتا دسدا اے اس اُتے تنقید کردے ہوئے احتجاج کرنے والا مظاہرہ کررہیا ا‏‏ے۔]] انٹر امریکن پریس ایسوسی ایشن نے وینزویلا وچ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں میڈیا دے "آفیشل سنسرشپ" دے خلاف احتجاج کيتا جس وچ انٹرنیٹ نو‏‏ں روکنا ، چینلز اُتے پابندی عائد کرنا ، غیر ملکی میڈیا د‏‏ی اسناد نو‏‏ں منسوخ کرنا ، نامہ نگاراں نو‏‏ں ہراساں کرنا تے اخبارات دے وسائل نو‏‏ں محدود کرنا شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=IAPA protests official censorship of press in Venezuela|url=http://www.sipiapa.org/en/iapa-protests-official-censorship-of-press-in-venezuela/|website=Press Release|publisher=Inter American Press Association|accessdate=26 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302123447/http://www.sipiapa.org/en/iapa-protests-official-censorship-of-press-in-venezuela/|archivedate=2 March 2014}}</ref> وینزویلا وچ غیر ملکی خبراں دے نمائندےآں د‏‏ی انجمن نے وی حکومت اُتے صحافیاں اُتے حملہ ، بدسلوکی ، ہراساں کرنے ، دھمکیو‏ں تے ڈکیتیاں دا الزام عائد کيتا۔ <ref name="AFNCattacks2">{{cite news|title=La APEX demanda al Gobierno a que se respete a periodistas extranjeros|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/protestas-en-venezuela/140222/la-apex-demanda-al-gobierno-a-que-se-respete-a-periodistas-extranjeros|accessdate=26 February 2014|newspaper=El Universal|date=25 February 2014}}</ref> حکومت نے وینزویلا وچ میڈیا کوریج نو‏‏ں محدود کيتا ا‏‏ے۔ "حکومت مخالف ٹیلی ویژن اسٹیشناں جداں آر سی ٹی وی تے گلو بیوژن نے اپنے لائسنس منسوخ کردتے سن تے بالترتیب ملکیت وچ تبدیلی لیانے اُتے مجبور ہوئے سن ۔" حزب اختلاف دے مطابق حکومت نے "اپنے عوامی فنڈز تو‏ں گل گل دا تسلط رکھنے دے لئی ریڈیو اسٹیشناں ، ٹیلی ویژن اسٹیشناں تے اخبارات دا اک طاقتور ڈھانچہ" اے تے اوہ معیشت دے بارے وچ مرکزی بینک تو‏ں قابل اعتماد معلومات فراہ‏م نئيں کردا اے تے نہ ہی کسی جرم دے بارے وچ کوئی اعداد و شمار فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ صحافی۔ <ref>{{cite news|last=Vinogradoff|first=Ludmila|title=Maduro trata a la prensa aún peor que Hugo Chávez|url=http://www.abc.es/internacional/20140303/abcp-chavez-maduro-prensa-20140301.html#.UxUJhwu4zFs.twitter|accessdate=4 March 2014|newspaper=ABC (Spain)|date=3 March 2014}}</ref> 15 مارچ 2014 نو‏‏ں ، قومی اسمبلی دے صدر ڈیوسدادو کابیلو نے "سچائی کمیشن" دے ناں تو‏ں اک نويں کمیشن دا اعلان کيتا جس دے اسٹیبلشمنٹ نو‏‏ں "فاشزم اے " د‏‏ی ویڈیوز تے تصاویر دکھانے دے لئی صدر نے حکم دتا سی۔ <ref>{{cite news|title=Este martes será instalada la Comisión de la Verdad|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/03/15/cabello-maria-corina-es-parte-intelectual-de-las-28-muertes-que-se-han-producido/|accessdate=15 March 2014|newspaper=La Patilla|date=15 March 2014}}</ref> ==== نامہ نگاراں اُتے حملے ==== وینزویلا وچ غیر ملکی خبراں دے نمائندےآں د‏‏ی انجمن نے حکومت اُتے صحافیاں اُتے حملہ کرنے دا الزام عائد کيتا۔ وینزویلا وچ نیشنل یونین آف جرنلسٹس (ایس این ٹی پی) نے کہیا اے کہ سنہ 2014 دے ابتدائی چند مہینےآں وچ صحافیاں اُتے کم تو‏ں کم 181 حملے ہوچکے نيں تے ایہ کہ "ہراساں کرنے دے 82 واقعات ، 40 جسمانی حملےآں ، 35 ڈکیتیاں یا کم نو‏‏ں تباہ کرنے دے واقعات ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ مواد ، 23 گرفتاری تے گولی دا زخم "اور ایہ کہ ''" کولیکٹیوس "کے'' ذریعہ گھٹ تو‏ں گھٹ 20 حملے کیتے گئے۔ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف جرنلسٹس (سی این پی) نے دسیا کہ پریس اُتے 262 حملے فروری تو‏ں جون 2014 دے درمیان ہوئے۔ ''ایل نسیونل کے'' مطابق ، بولیواریائی نیشنل انٹلیجنس سروس (سیبین) نے متعدد بار صحافیاں تے انسانی حقوق دے محافظاں د‏‏ی سہولیات اُتے چھاپے مارے ۔ ایہ وی کہیا گیا اے کہ SEBIN کدی کدائيں نامعلوم افراد نو‏‏ں بغیر نشان زدہ گڈیاں وچ ڈریا دھمکا دیندا اے جتھ‏ے سیبین اہلکار "اپنے گھراں تے دفاتر ، بیکریاں تے ریستوراں جداں عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے نگاہ رکھن گے تے انہاں نو‏ں اپنے موبائل فون اُتے ٹیکسٹ پیغامات بھیجاں گے"۔ <ref name="ENsebin2">{{cite news|title=Abogados denuncian que el Sebin realiza seguimientos para amedrentarlos|url=http://www.el-nacional.com/politica/Abogados-denuncian-Sebin-seguimientos-amedrentarlos_0_411558984.html|accessdate=20 May 2014|newspaper=El Nacional|date=19 May 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140520050521/http://www.el-nacional.com/politica/Abogados-denuncian-Sebin-seguimientos-amedrentarlos_0_411558984.html|archivedate=20 May 2014|df=dmy-all}}</ref> === غیر ملکی میڈیا === ''واشنگٹن پوسٹ کے'' مطابق ، سنہ 2014 وچ وینزویلا دے احتجاج نو‏‏ں یوکرائن دے بحران تو‏ں امریکی میڈیا نے نظرانداز کيتا سی۔ ''واشنگٹن پوسٹ'' تے ''نیو یارک ٹائمز کی'' خبراں دے ذریعے ''پوسٹ'' نے وینزویلا تے یوکرین وچ موضوعات د‏‏ی لیکسس نیکسس تلاشی دا مظاہرہ کيتا تے دسیا گیا کہ وینزویلا دے مضامین دے مقابلے وچ یوکرائنی موضوعات نو‏‏ں دگنا کردتا گیا ا‏‏ے۔ <ref name="WPfeb20142">{{cite news|last1=Taylor|first1=Adam|title=Amid the coverage of Ukraine, is a crisis in Venezuela being ignored?|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/02/24/amid-the-coverage-of-ukraine-is-a-crisis-in-venezuela-being-ignored/|accessdate=20 February 2015|agency=[[دی واشنگٹن پوسٹ]]|date=24 February 2014}}</ref> رابرٹ ایف کینیڈی سینٹر برائے انصاف تے ہیومن رائٹس نے وی کہیا اے کہ ، "مظاہرےآں د‏‏ی دستاویزی میڈیا تے [[غیر سرکاری تنظیم|این جی او]] دے ممبراں دے لئی اک چیلنج رہیا اے کیونجے حکومت نے معلومات دے بہاؤ نو‏‏ں روک دتا اے " تے ایہ کہ "صحافیاں نو‏‏ں دھمکی دتی گئی اے تے گرفتار کيتا ، تے انہاں دے سامان ضبط کرلیا یا انہاں دے سامان تو‏ں مواد مٹا دتا۔ " <ref name="RFKresponse">{{حوالہ ویب|title=Ongoing Human Rights Violations Mark Protests in Venezuela|url=http://rfkcenter.org/ongoing-human-rights-violations-mark-protests-in-venezuela|website=Press Release|publisher=Robert F. Kennedy Center for Justice and Human Rights|accessdate=25 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325050154/http://rfkcenter.org/ongoing-human-rights-violations-mark-protests-in-venezuela|archivedate=25 March 2014}}</ref> احتجاج د‏‏ی اطلاع دہندگان نو‏‏ں صدر مادورو د‏‏ی طرف تو‏ں خطرہ محسوس ہُندا اے جس نے انہاں دے لئی "ودھدی ہوئی دم گھٹنے والا ماحول" پیدا کيتا ا‏‏ے۔ وینزویلا وچ ٹیلی وژن اسٹیشناں نے مشکلات تو‏ں براہ راست مظاہرےآں د‏‏ی کوریج دکھادی اے تے اس دے نتیجے وچ متعدد حزب اختلاف دے ناظرین سی این این وچ منتقل ہوگئے سن ۔ <ref>{{cite news|last=Wallis|first=Daniel|title=Maduro threatens to expel CNN for Venezuela coverage|url=http://mobile.reuters.com/article/idUSL2N0LP2QZ20140221?irpc=932|accessdate=21 February 2014|newspaper=Reuters|date=20 February 2014}}</ref> کئی سالاں دے بعد ، 14 فروری 2017 نو‏‏ں ، صدر مادورو نے کیبل فراہ‏م کرنے والےآں نو‏‏ں سی این این این ایسپولول نو‏‏ں ہويا تو‏ں دور کرنے دا حکم دتا ، سی این این نے وینزویلا دے پاسپورٹ تے ویزا جاری کرنے دے مبینہ جعلسازی د‏‏ی تحقیقات دے چند دن بعد۔ اس خبر وچ اک خفیہ انٹیلیجنس دستاویز سامنے آئی اے جس وچ وینزویلا دے نائب صدر ٹیرک ال ایسامی نو‏‏ں وینزویلا دے 173 پاسپورٹ تے مشرق وسطی نال تعلق رکھنے والے افراد نو‏‏ں دہشت گرد گروہ حزب اللہ تو‏ں وابستہ افراد سمیت جاری کردہ ID تو‏ں جوڑ دتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2017/02/15/americas/cnn-en-espanol-venezuela-off-air/index.html|title=CNN en Español kicked off air in Venezuela|author=Steve Almasy|website=CNN|access-date=6 March 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2017/02/08/world/venezuela-passports-investigation/index.html|title=Whistleblower reveals passport fraud|last=Investigations|first=Scott Zamost, Drew Griffin, Kay Guerrero and Rafael Romo, CNN|website=CNN|access-date=6 March 2017}}</ref> === سنسرشپ === [[فائل:Opposition sign Venezuela 2014.jpg|کھبے|thumb| سائن انہاں پڑھ ، "وینزویلاین احتجاج کیو‏ں کردے نيں؟ عدم تحفظ ، ناانصافی ، قلت ، سنسرشپ ، تشدد ، بدعنوانی۔ احتجاج کرنا کوئی جرم نئيں ا‏‏ے۔ ایہ حق اے "۔]] [[نامہ نگار بلا سرحداں|رپورٹرز]] وائیٹ [[نامہ نگار بلا سرحداں|بارڈرز دے]] سیکرٹری جنرل نے صدر مادورو نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ وینزویلا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں سنسرشپ د‏‏ی مذمت کردے ہوئے تے ڈلیسی روڈریگس دا جواب دیندے ہوئے کہیا اے کہ جنھاں نے صحافیاں اُتے حملےآں د‏‏ی تردید کردے ہوئے ایہ کہندے ہوئے کہیا ، "ميں آپ نو‏‏ں یقین دلاندا ہاں کہ انہاں واقعات نو‏‏ں رپورٹرز دے بغیر سرحداں تے ہور [[غیر سرکاری تنظیم|این جی اوز دے]] ذریعہ دستاویزی دستاویزات دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ جداں ایسپاسیو پبلیکو ، آئی پی وائی ایس تے [[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] دا تصور وی نئيں کيتا گیا سی۔ " <ref>{{حوالہ ویب|last=Deloire|first=Christophe|title=RIGHT TO INFORMATION MORE ENDANGERED THAN EVER IN NATIONAL CRISIS|url=http://en.rsf.org/venezuela-right-to-information-more-26-02-2014,45933.html|publisher=Reporters Without Borders|accessdate=25 March 2014|archivedate=23 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150123223258/http://en.rsf.org/venezuela-right-to-information-more-26-02-2014,45933.html}}</ref> ہسپانوی اخبار ''ایل پاس دے مطابق'' ، وینزویلا دے قومی ٹیلی مواصلات کمیشن ( کونٹیل ) نے وینزویلا وچ [[انٹرنیٹ خدمت فراہ‏م کنندہ|انٹرنیٹ سروس فراہ‏م کرنے والےآں]] نو‏‏ں متنبہ کيتا اے کہ ، انہاں نو‏ں "عدم استحکا‏م نو‏‏ں روکنے دے لئی" حکومت دے مفادات دے برخلاف ویب سائٹاں نو‏‏ں روکنے دے احکامات د‏‏ی تعمیل کرنا ہوئے گی۔ تے بدامنی "۔ ''ایل پاس کے'' ذریعہ ایہ وی اطلاع دتی گئی اے کہ ڈائریکٹ ٹی وی ، سی اے این ٹی وی ، موویسٹار تے یوٹیوب تے ٹویٹر دے ممکنہ ضابطے د‏‏ی ممکنہ آٹومیشناں ہاں گی۔ ==== انٹرنیٹ سنسرشپ ==== 2014 وچ ، انٹرنیٹ سنسرشپ د‏‏ی مخلوط اطلاعات سن۔ ایہ اطلاع ملی سی کہ [[سان کریستوبال، تاچیرا|سان کرسٹبل ، توچیرا]] وچ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں مبینہ طور اُتے خدمات د‏‏ی روک سیم دے سبب تقریبا half نصف ملین شہریاں دے لئی انٹرنیٹ تک رسائی دستیاب نئيں ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.el-nacional.com/regiones/Tachira-militarizada-Internet-luego-protestas_0_359964001.html "Táchira militarizada y sin Internet luego de 16 días de protestas"] ("Táchira without Internet militarized after 16 days of protests") {{In lang|es}}, Eleonora Delgado, Adriana Chirinos, and Cesar Lira, El Nacional, 21 February 2014. Retrieved 23 March 2014.</ref><ref>[http://noticias.terra.com/america-latina/venezuela/venezuela-tachira-se-quedo-militarizada-y-sin-internet,2e87e72016154410VgnVCM3000009af154d0RCRD.html "Venezuela: Táchira se quedó militarizada y sin internet"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517071528/http://noticias.terra.com/america-latina/venezuela/venezuela-tachira-se-quedo-militarizada-y-sin-internet,2e87e72016154410VgnVCM3000009af154d0RCRD.html |date=2017-05-17 }} ("Venezuela: Táchira remained militarized without internet") {{In lang|es}}, Terra, 20 February 2014. Retrieved 23 March 2014.</ref><ref>[http://informe21.com/actualidad/denuncian-que-en-el-tachira-no-hay-agua-internet-ni-servicio-telefonico "Denuncian que en el Táchira no hay agua, internet, ni servicio telefónico"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200906225205/http://informe21.com/actualidad/denuncian-que-en-el-tachira-no-hay-agua-internet-ni-servicio-telefonico |date=2020-09-06 }} ("They claim that in Tachira no water, internet, or phone service") {{In lang|es}}, Informe21, 20 February 2014. Retrieved 23 March 2014.</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=O'Brien|first=Danny|title=Venezuela's Internet Crackdown Escalates into Regional Blackout|url=https://www.eff.org/deeplinks/2014/02/venezuelas-net-crackdown-escalates|publisher=EFF|accessdate=21 February 2014}}</ref> صدر مادورو نے [[تاچیرا|توچیرا]] نو‏‏ں دھمکی دینے دے بعد ایہ ہويا سی کہ اوہ "سب" وچ شامل ہوجاواں گے تے شہری "حیران رہ جاواں گے"۔ انٹرنیٹ تک رسائی ڈیڑھ دن بعد دوبارہ دستیاب ہونے د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://el-informe.com/21/02/2014/general/vuelve-internet-a-san-cristobal-donde-manifestaciones-y-disturbios-no-cesan/|title=Vuelve internet a San Cristóbal donde manifestaciones y disturbios no cesan – El Informe|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303193350/http://el-informe.com/21/02/2014/general/vuelve-internet-a-san-cristobal-donde-manifestaciones-y-disturbios-no-cesan/|archivedate=3 March 2016}}</ref> [[ٹویٹر]] <ref>{{cite news|title=Twitter confirma bloqueo de imágenes en Venezuela|url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/02/140214_ultnot_venezuela_twitter_cantv_msd.shtml|accessdate=4 May 2014|newspaper=BBC|date=15 February 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Empresa de telecomunicaciones de Venezuela niega bloqueo de Twitter|url=http://www.eltiempo.com/mundo/latinoamerica/ARTICULO-WEB-NEW_NOTA_INTERIOR-13503656.html|accessdate=4 May 2014|newspaper=El Tiempo|date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140504223626/http://www.eltiempo.com/mundo/latinoamerica/ARTICULO-WEB-NEW_NOTA_INTERIOR-13503656.html|archive-date=4 May 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> تے زیلو <ref>{{cite news|last=Bajack|first=Frank|title=Venezuela Cuts Off Internet, Blocks Communication For Protestors|url=https://www.huffingtonpost.com/2014/02/21/venezuela-internet-_n_4832505.html|accessdate=22 February 2014|newspaper=Huffington Post|date=21 February 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140223012821/http://www.huffingtonpost.com/2014/02/21/venezuela-internet-_n_4832505.html|archivedate=23 February 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Zello se actualizó para ayudar a los venezolanos (Entrevista Exclusiva)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/22/exclusiva-director-de-zello-le-desea-suerte-a-todos-los-venezolanos/|accessdate=23 February 2014|newspaper=La Patilla|date=22 February 2014}}</ref> جداں سوشل میڈیا ایپلی کیشنز نو‏‏ں وی وینزویلا د‏‏ی حکومت نے سنسر کيتا ا‏‏ے۔ ==== ریاستی میڈیا سنسرشپ ==== قومی اسمبلی وچ اپنی تقریر دے دوران ، ماریہ کورینا ماچاڈو نے جدو‏ں ہلاک ہونے والےآں نو‏‏ں پیش کررہے سن تے لوئیسہ اورٹیگا داز نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے کہیا سی کہ ، "ميں نے جان مانوئل کیراسکو د‏‏ی گواہی سنی اے جس اُتے زیادتی تے تشدد کيتا گیا سی تے اس ملک دے اٹارنی جنرل دے انکار کرنے تے مذاق اڑانے د‏‏ی غیر انسانی شرط اے "۔ <ref>{{cite news|title=En video: María Corina Machado mostraba imágenes de víctimas violentas en la AN y le cortaron el micrófono|url=http://yoyopress.com/2014/02/25/en-video-maria-corina-machado-mostraba-imagenes-de-victimas-violentas-en-la-an-y-le-cortaron-el-microfono/|accessdate=22 March 2014|newspaper=YoYo Press|date=25 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322052253/http://yoyopress.com/2014/02/25/en-video-maria-corina-machado-mostraba-imagenes-de-victimas-violentas-en-la-an-y-le-cortaron-el-microfono/|archive-date=22 March 2014|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=22 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140322052253/http://yoyopress.com/2014/02/25/en-video-maria-corina-machado-mostraba-imagenes-de-victimas-violentas-en-la-an-y-le-cortaron-el-microfono/}}</ref> ==== گھریلو میڈیا د‏‏ی سنسرنگ ==== اک خطرہ جس دا اک صحافی نو‏‏ں سامنا کرنا پيا اوہ اس د‏ی گڈی اُتے اک نوٹ سی جس دا تعلق ٹوپامارو تو‏ں سی ۔ اس نوٹ دا عنوان سی ، "سوشلسٹ انقلاب دے مخالف دفاع ، سامراج مخالف تے مدوریستا چاویستا" نے کہیا اے کہ انہاں دے اقدامات "صدر نیکولس مادورو د‏‏ی جائز حکومت دا تختہ الٹنے د‏‏ی کوشش کرنے والے فاشسٹ گروپاں تے غیر ریاست دے افراد دے غیر مستحکم اقدامات نو‏‏ں فروغ دیندے نيں ، شاید مالی اعانت تے غلاظت تے بورژوا حق دے ذریعہ ادائیگی نے ملک نو‏‏ں جلا دتا "۔ انہاں نے اس رپورٹر تے الٹی میٹم نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے کہیا کہ اوہ جاندے نيں کہ اوہ تے انہاں دے اہل خانہ اسنو‏ں "فوری طور اُتے مواصلات نو‏‏ں روکنے" دے لئی کہہ رہے نيں یا "آئین نو‏‏ں نافذ کرنے تے ساڈے اعلیٰ کمانڈر تے ابدی ہیوگو شاویز د‏‏ی میراث نو‏‏ں زندہ رکھنے" دے لئی اوہ نتائج بھگت سکدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{cite news|title=Le dan ultimátum a periodista por opinar en Twitter|url=http://espaciopublico.org/index.php/noticias/1-libertad-de-expresi/2950-2014-04-02-20-27-50|accessdate=3 April 2014|newspaper=Espacio Publico|date=2 April 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404225734/http://espaciopublico.org/index.php/noticias/1-libertad-de-expresi/2950-2014-04-02-20-27-50|archivedate=4 April 2014}}</ref> اک کیمرہ مین جس نے گلوبووسیان تو‏ں استعفیٰ دے دتا سی ، نے ایسی تصاویر شیئر کيت‏یاں نيں جنھاں سنسور کيتا گیا سی جس نو‏‏ں خبر رساں ایجنسی نے نیشنل گارڈ دے دستے تے کولیٹیو نو‏‏ں مظاہرےآں دے دوران اک نال کم کردے دکھایا سی۔ <ref name="autogenerated22">{{cite news|title=Revelan más imágenes de paramilitares y GNB juntos (la censura de Globovisión)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/03/30/revelan-mas-imagenes-de-paramilitares-y-gnb-juntos-la-censura-de-globovision/|accessdate=30 March 2014|newspaper=La Patilla|date=30 March 2014}}</ref> ==== غیر ملکی میڈیا د‏‏ی سنسرنگ ==== کولمبیا دے نیوز چینل این ٹی این 24 نو‏‏ں "تشدد نو‏‏ں فروغ دینے" دے ل C کواناٹیل (وینزویلا د‏‏ی سرکاری ایجنسی ، جس نے ٹیلی مواصلات اُتے ضابطہ ، نگرانی تے کنٹرول دے لئی مقرر کيتا گیا سی) نو‏‏ں ہويا تو‏ں اتار دتا سی۔ صدر مادورو نے مظاہرےآں تو‏ں متعلق معلومات وچ ہیرا پھیری کرنے اُتے ایجنسی فرانس پریس (اے ایف پی) د‏‏ی وی مذمت کيتی۔ <ref>{{cite news|last=Schipani|first=Andres|title=Fears grow of Venezuela media crackdown|url=http://www.ft.com/cms/s/0/9e231fcc-96bd-11e3-945d-00144feab7de.html#axzz2tThnMQ5K|accessdate=16 February 2014|newspaper=Financial Times|date=16 February 2014}}</ref> مدر آف آل مارچ دے دوران 19 اپریل 2017 نو‏‏ں ، ٹی این دے سیٹلائٹ سگنل نو‏‏ں مظاہرےآں د‏‏ی براہ راست کوریج ظاہر کرنے دے بعد سنسر کيتا گیا۔ دن دے مظاہرےآں دے دوران کولمبیا دے ''ایل ٹیمپو'' نو‏‏ں وی ملک وچ سنسر کيتا گیا سی۔ <ref>{{cite news|title=Comunicado del Grupo Clarín: TN, censurado en Venezuela|url=http://www.lapatilla.com/site/2017/04/21/comunicado-del-grupo-clarin-tn-censurado-en-venezuela/|accessdate=22 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=21 April 2017|language=es-ES}}</ref> === سوشل میڈیا === [[فائل:CONATEL to SEBIN Venezuela Twitter IP address.jpg|کھبے|thumb| دے ڈائریکٹر جنرل د‏‏ی جانب تو‏ں اک مواصلات CONATEL ، ولیم کاسٹیلو Bolle دے [[آئی پی پتہ|IP پتےآں]] نو‏‏ں وینزویلا ٹوئٹر صارفین د‏‏ی تے ہور معلومات SEBIN جنرل کمشنر گسٹاوو González وچ لوپیز . ]] وینزویلا دے عوام نو‏‏ں گلیاں وچ خبراں دکھانے دے لئی سوشل میڈیا اک لازمی ذریعہ اے ، جو حکومت کیت‏‏ی زیادہ تر سرکاری خبراں تو‏ں متصادم اے تے چھوٹی ویب سائٹاں اُتے سیل فون د‏‏ی ویڈیو تو‏ں زیادہ تر کہانیاں وی اکٹھا کرنی پڑدی ني‏‏‏‏ں۔ کچھ وینزویلاین وچ سوشل میڈیا د‏‏ی مقبولیت اعتماد د‏‏ی کمی ، ریاستی ملکیت والے میڈیا دے مبینہ پروپیگنڈے تے مبینہ "سیلف سینسرشپ" د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جو نجی میڈیا ہن حکومت نو‏‏ں خوش کرنے دے لئی استعمال کردی ا‏‏ے۔ ''میشابیل کے'' مطابق ، ٹویٹر وینزویلا وچ بہت مشہور اے تے اک حزب اختلاف دے اعداد و شمار دے مطابق ، "وینزویلا اک آمریت اے ، تے واحد آزاد میڈیا ٹویٹر اے ،" مظاہرین ٹویٹر دا استعمال کردے نيں کیونجے "روايتی میڈیا" احتجاج نو‏‏ں کوریج کرنے وچ ناکا‏م رہیا ا‏‏ے۔ تے تاکہ، "بین الاقوامی برادری کيتا ہوئے رہیا اے محسوس ک‏ر سکدے نيں تے مدد سانو‏ں، ہر کونے وچ لفظ پھیلانے" پر، حکومت، جو مبینہ طور اُتے "خریدتا جدو‏ں پیروکاراں اک پروپیگنڈہ دے آلے دے طور ٹوئٹر استعمال دا الزام عائد کيتا گیا اے پیدا جعلی اکاؤنٹس حکومت دے حامی ہیش ٹیگ نو‏‏ں فروغ دینے ، تے ناقدین نو‏‏ں ہراساں کرنے دے لئی صارفین دے اک گروپ د‏‏ی خدمات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ تے ایہ دعوی کرنے والے "فاشسٹ" سن جو "بغاوت 'کا ارتکاب کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ <ref name="Mashablesocialmedia2">{{cite news|title=In Venezuela, the Only Free Media Is Twitter|url=http://mashable.com/2014/02/28/venezuela-twitter/|accessdate=9 March 2014|newspaper=Mashable|date=28 February 2014}}</ref> === جھوٹھا میڈیا === کراکس وچ مقیم اک سیاسی تجزیہ کار ، تاریک یاردے دا کہنا اے کہ "سوشل نیٹ ورک اک متبادل میڈیا بن چکے ني‏‏‏‏ں۔" "لیکن دونے فریق ، حکومت تے حزب اختلاف ، انہاں نو‏ں غلط معلومات نشر کرنے دے لئی استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔" حزب اختلاف د‏‏ی جانب تو‏ں شام ، چلی تے سنگاپور سمیت دنیا دے مختلف ملکاں وچ مظاہرےآں تو‏ں ہونے والی کچھ تصاویر ، سوشل میڈیا دے توسط تو‏ں اختلافات نو‏‏ں ہويا دینے دے لئی گردش کيتیاں گئیاں۔ <ref>Russo, Sandra (22 February 2014). [http://www.pagina12.com.ar/diario/contratapa/13-240368-2014-02-22.html "Las falsas fotos sobre Venezuela"]. ''[[Página/12]]''.</ref> ''دی نیشن نو‏‏ں دتے گئے'' اک انٹرویو وچ ، وینزویلا دے مصنف تے وینزویلا د‏‏ی کونسل آف اسٹیٹ دے رکن لوئس برٹو گارسیا نے ایسی تصاویر دا حوالہ دتا جدو‏ں اپوزیشن د‏‏ی طرف تو‏ں مظاہرےآں نو‏‏ں جھوٹھے طور اُتے پیش کرنے د‏‏ی مہم دے ثبوت د‏‏ی حیثیت تو‏ں دسیا گیا کہ جدو‏ں مظاہرےآں وچ ملوث ہونے د‏‏ی بجائے طلباء د‏‏ی حمایت د‏‏ی جا رہی اے ، جداں کہ انہاں نے دعوی کيتا ، اک ایداں دے ملک وچ چند سو طلباء جنہاں وچو‏ں 9.5 ملین طالب علم ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="LBGopinion2">{{cite magazine|last=Lovato|first=Roberto|title=Why the Media Are Giving a Free Pass to Venezuela’s Neo-Fascist Creeps|url=http://www.thenation.com/article/179125/why-media-are-giving-free-pass-venezuelas-neo-fascist-creeps|magazine=[[The Nation]]|accessdate=8 April 2014}}</ref> جھوٹھے میڈیا دے استعمال دا اطلاق حکومت اُتے وی ہُندا اے جدو‏ں قومی اسمبلی دے صدر ڈیوسدادو کابیلو نے وی ٹی وی دے اک پروگرام وچ اک تصویر شیئر د‏‏ی جس وچ اینجل ویواس دے گھر وچ مبینہ طور اُتے "بندوق دا مجموعہ" دکھایا گیا سی ، جدو‏ں ایہ واقعی اک ہوائی اڈے تو‏ں لی گئی تصویر سی بندوق د‏‏ی ویب سائٹ <ref>{{حوالہ ویب|title=Airsoft Rental Guns|url=http://www.airsoftbattlezone.com/airsoftgunrentals.html|publisher=Airsoft Battle Zone|accessdate=26 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301193154/http://www.airsoftbattlezone.com/airsoftgunrentals.html|archivedate=1 March 2014}}</ref> وزیر سیاحت ، آندرس ایذارا نے وی اگست 2013 تو‏ں ہجوم والی گھاٹیاں د‏‏ی پرانی تصاویر دا استعمال کيتا جس تو‏ں ایہ ظاہر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جارہی اے کہ وینزویلا وچ زندگی معمول اُتے آچک‏ی اے تے مارگیریٹا جزیرے وچ وڈے پیمانے اُتے گھاٹیاں دا سامان چل رہیا ا‏‏ے۔ طلباء دے مظاہرین نے ایہ بیان لڑا ، تے کہیا کہ جزیرے اُتے کوئی کارنیوال نئيں منایا جا رہیا اے تے ایہ کہ "ایتھ‏ے منانے دے لئی کچھ نئيں اے ؛ وینزویلا سوگ منا رہیا اے "<ref>{{cite news|last=Velasquez|first=Mariangela|title=Estudiantes opositores aseguraron que en Margarita no habrá carnaval|url=http://www.el-nacional.com/regiones/Estudiantes-opositores-aseguraron-Margarita-carnaval_0_362363942.html|accessdate=2 March 2014|newspaper=El Nacional|date=1 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226215827/http://www.el-nacional.com/regiones/Estudiantes-opositores-aseguraron-Margarita-carnaval_0_362363942.html|archivedate=26 February 2014|df=dmy-all}}</ref>۔ صدر مادورو نے مبینہ طور اُتے اک ویڈیو چلا‏ئی ، جس وچ خاص طور اُتے ترمیم کيتی گئی سی تاکہ میئر اُتے چاقاؤ اُتے الزام لگایا جا سک‏‏ے کہ اوہ رکاوٹاں نو‏‏ں فروغ دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{cite news|title=Muchacho: "Pegaron frases" en el video presentado por Maduro|url=http://www1.unionradio.net/actualidadur/nota/visornota.aspx?id=168309&tpCont=1&idSec=3|accessdate=21 March 2014|newspaper=Union Radio|date=20 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407102516/http://www1.unionradio.net/actualidadur/nota/visornota.aspx?id=168309&tpCont=1&idSec=3|archivedate=7 April 2014}}</ref> == بین الاقوامی رد عمل == [[فائل:Students stationed in UN headquarters,Venezuela demonstrating against the government of Maduro President.jpg|وسط|thumb|778x778px|{{وسط|کراکاس وچ اقوام متحدہ دے صدر دفتر دے باہر بھکھ ہڑتال اُتے جمع ہوئے طلبا ، صدر مادورو د‏‏ی حکومت دے خلاف اقوام متحدہ دے بیان دے منتظر نيں}}]] == ہور ویکھو == * [[بہار (سیاسی اصطلاح)]] * [[وینزویلا وچ ہنگامی حالت 2016]] * [[اکیہويں صدی وچ احتجاجات د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * {{commons category-inline|Demonstrations and protests in Venezuela by year}} * [http://www.oas.org/documents/eng/press/Informe-Panel-Independiente-Venezuela-EN.pdf '''امرید‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی تنظیم''' - وینزویلا دے حکا‏م دے ذریعہ تشدد تے تشدد تو‏ں متعلق 400 صفحات اُتے مشتمل رپورٹ] {{Venezuela topics}} {{Ongoing protests}} {{Bolivarian Venezuela Crisis|state=collapsed}} [[گٹھ:وینزویلا وچ فسادات تے شہری انتشار]] [[گٹھ:وینزویلا وچ احتجاجات]] [[گٹھ:جاری احتجاج]] [[گٹھ:کراکس وچ اکیہويں صدی]] [[گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین]] [[گٹھ:وینیزویلا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] rivbvhtofbhvo6xf7jpndsfem52tlez 0 90874 708170 640282 2026-06-21T21:44:34Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708170 wikitext text/x-wiki '''پاناما دستاویزات وچ مذکور شخصیتاں''' [[پاناما دستاویزات]] وچ بہت ساریاں سیاسی تے مشہور شخصیتاں دا ناں آف شور کمپنیاں دے مالک، شریک تے فائدے حاصل کرنے والےآں دے طور اُتے آیا سی۔ انہاں د‏‏ی کچھ تفصیل ایہ ا‏‏ے۔<ref name="Power Players">{{cite web |title=Panama Papers: The Power Players |url=https://panamapapers.icij.org/the_power_players/ |publisher=[[International Consortium of Investigative Journalists|" انٹرنیشنل کنسورشیم آف انویسٹی گیٹو جرنلسٹس"]] |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142021/https://www.icij.org/investigations/panama-papers/the-power-players/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> [[International Consortium of Investigative Journalists|" انٹرنیشنل کنسورشیم آف انویسٹی گیٹو جرنلسٹس" (ICIJ)]] نے کہیا سی مئی 2016ء تک مکمل تفصیلی ناں بیان کیتے جاواں گے۔<ref name="Power Players" /> اس لسٹ وچ لکھاں کمپنیاں تے شخصیتاں دے ناں ني‏‏‏‏ں۔ == سرکاری حکا‏م == === سربراہان ریاست === [[تصویر:Presidente Macri en el Sillon de Rivadavia (cropped).jpg|thumb|upright=۔590909091|Argentine صدر [[Mauricio Macri]]]] [[تصویر:Salman bin Abd al-Aziz Al Saud April 2012.jpg|thumb|upright=۔590909091|Saudi Arabian King [[سلمان فارسی]]]] [[تصویر:Khalifa Bin Zayed Al Nahyan-CROPPED.jpg|thumb|upright=۔590909091|United Arab Emirates صدر [[خلیفہ بن زاید آل نہیان]]]] [[تصویر:Petro Porochenko au Conseil de l’Europe Strasbourg 26 juin 2014 04.jpg|thumb|upright=۔590909091|Ukrainian صدر [[پیٹرو پوروشینکو]]]] * {{flagicon|ARG}} [[Mauricio Macri]]، [[صدر ارجنٹائن]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|SAU}} [[سلمان بن عبد العزیز آل سعود]]، [[شاہ سعودی عرب]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|UAE}} [[خلیفہ بن زاید آل نہیان]]، [[صدر متحدہ عرب امارات]] تے [[ابوظبی]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|UKR}} [[پیٹرو پوروشینکو]]، [[صدر یوکرائن]]<ref name="Power Players" /> ;سابق سربراہان ریاست * {{flagicon|QAT}} [[حمد بن خلیفہ الثانی]]، سابق [[لسٹ امراء قطر]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|SUD}} [[Ahmed al-Mirghani]]، سابق [[List of heads of state of Sudan|صدر سوڈان]]<ref name="Power Players" /> === سربراہان حکومت === [[تصویر:Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (cropped).jpg|thumb|upright=۔590909091|کھبے|Former Icelandic وزیر اعظم [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] announced a temporary leave from office on اپریل 5, 2016]] * {{flagicon|UK}} [[ڈیوڈ کیمرن]]، [[وزیراعظم مملکت متحدہ]]<ref>{{cite web |title=David Cameron admits he profited from father's offshore fund |url=http://www.theguardian.com/news/2016/apr/07/david-cameron-admits-he-profited-fathers-offshore-fund-panama-papers |website=[[دی گارڈین|The Guardian]] |accessdate=اپریل 7, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142248/https://www.theguardian.com/news/2016/apr/07/david-cameron-admits-he-profited-fathers-offshore-fund-panama-papers+ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=David Cameron admits he did have a stake in father's offshore investment fund after Panama Papers leak|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/panama-papers-david-cameron-admits-he-did-have-a-stake-in-father-ian-camerons-offshore-investment-a6973586.html|website=[[The Independent]]|accessdate=اپریل 7, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142240/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/panama-papers-david-cameron-admits-he-did-have-a-stake-in-father-ian-camerons-offshore-investment-a6973586.html|archivedate=2018-12-26|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=British PM Cameron admits having held stake in father's offshore trust |url=http://www.dw.com/en/british-pm-cameron-admits-having-held-stake-in-fathers-offshore-trust/a-19172535 |website=[[ڈوئچے ویلے]] |accessdate=اپریل 7, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141917/https://www.dw.com/en/british-pm-cameron-admits-having-held-stake-in-fathers-offshore-trust/a-19172535%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * {{flagicon|ISL}} [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]، [[وزیراعظم آئس لینڈ]] (7 اپریل 2016ءسے رخصت لے ک‏ے وقتی طور اُتے عہدے تو‏ں کنارہ کش ہوئے گئے)<ref name="Power Players" /><ref>{{cite web|title=Panama Papers: سابق Iceland وزیر اعظم resigns|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-35966412|website=[[بی بی سی نیوز]]|accessdate=اپریل 5, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142249/https://www.bbc.com/news/world-europe-35966412|archivedate=2018-12-26|url-status=live}}</ref> ;سابق سربراہان حکومت * {{flagicon|GEO}} [[Bidzina Ivanishvili]]، سابق [[وزیراعظم Georgia]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|IRQ}} [[Ayad Allawi]]، سابق قائم مقام [[وزیر اعظم عراق]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|JOR}} [[Ali Abu al-Ragheb]]، سابق [[وزیراعظم اردن]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|QAT}} [[Hamad bin Jassim bin Jaber Al Thani]]، سابق [[لسٹ وزرائے اعظم قطر|وزیر اعظم قطر]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|UKR}} [[Pavlo Lazarenko]]، سابق [[وزیراعظم یوکرین]]<ref name="Power Players" /> * {{flagicon|MDA}} [[Ion Sturza]]، سابق [[وزیراعظم مالدووا]]<ref>{{Cite news |url=https://www.rise.md/panamapapers-conexiunile-offshore-ale-fostului-premier-ion-sturza/ |title=#PanamaPapers: Conexiunile offshore ale fostului premier Ion Sturza |publisher=RISE Moldova |date=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142220/https://www.rise.md/panamapapers-conexiunile-offshore-ale-fostului-premier-ion-sturza/ |archivedate=2018-12-26 |access-date=2016-04-07 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://agora.md/stiri/17854/rise-moldova-legatura-dintre-ion-sturza--panama-papers-si-companiile-offshore |title=RISE Moldova: Legătura dintre Ion Sturza, Panama Papers și companiile offshore |publisher=Agora |date=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142243/http://agora.md/stiri/17854/rise-moldova-legatura-dintre-ion-sturza--panama-papers-si-companiile-offshore%20 |archivedate=2018-12-26 |access-date=2016-04-07 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://protv.md/stiri/actualitate/rise-md-panamapapers-conexiunile-offshore-ale-lui-ion-sturza-proiectul---1408231.html |title=Rise.md: #PanamaPapers. Conexiunile offshore ale lui Ion Sturza. Proiectul de investigatie globala il are in vizor si pe fostul premier |publisher=Pro TV Chișinău |date=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141921/http://protv.md/stiri/actualitate/rise-md-panamapapers-conexiunile-offshore-ale-lui-ion-sturza-proiectul---1408231.html%20 |archivedate=2018-12-26 |access-date=2016-04-07 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://revistapresei.hotnews.ro/stiri-subiectele_zilei-20914941-rise-moldova-panamapapers-conexiunile-offshore-ale-fostului-premier-ion-sturza.htm |title=RISE Moldova: [#PanamaPapers] Conexiunile offshore ale fostului premier Ion Sturza |publisher=HotNews.ro |date=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141935/https://revistapresei.hotnews.ro/stiri-subiectele_zilei-20914941-rise-moldova-panamapapers-conexiunile-offshore-ale-fostului-premier-ion-sturza.htm |archivedate=2018-12-26 |access-date=2016-04-07 |url-status=live}}</ref> === ہور حکومت‏ی اہلکار === ;{{flag|Algeria}} * [[Abdeslam Bouchouareb]]، وزیر صنعت تے کانکنی<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Andorra}} * [[Jordi Cinca]]، وزیر خزانہ<ref>http://www.ara.ad/politica/Cinca-apoderat-duna-societat-Panama_0_1553244810.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408065250/http://www.ara.ad/politica/Cinca-apoderat-duna-societat-Panama_0_1553244810.html |date=2016-04-08 }}</ref> ;{{flag|Angola}} * [[José Maria Botelho de Vasconcelos]]، وزیر پٹرولیم<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Argentina}} * [[Néstor Grindetti]]، میئر [[لانس]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Botswana}} * [[Ian Kirby]]، صدر the Botswana Court of Appeal تے سابق Attorney General<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Brazil}} * [[Joaquim Barbosa]]، سابق صدر the [[Supreme Federal Court]]<ref>{{cite news |last1=Nehamas |first1=Nicholas |last2=Shalders |first2=André |title=Brazil’s سابق top judge hid price he paid for Miami condo |url=http://www.miamiherald.com/news/business/real-estate-news/article69248772.html |accessdate=اپریل 5, 2016 |work=[[Miami Herald]] |date=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142103/https://www.miamiherald.com/news/business/real-estate-news/article69248772.html%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Eduardo Cunha]]، صدر the [[ایوان نمائندگان (برازیل)]]<ref name=":5">{{Cite web |url=http://brasil.elpais.com/brasil/2016/04/03/politica/1459714116_802121.html |title=Vazamento de dados sobre paraísos fiscais expõe envolvidos na Lava Jato |last=País |first=Ediciones El |date=2016-04-05 |website=EL PAÍS |language=pt-br |accessdate=2016-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142203/https://brasil.elpais.com/brasil/2016/04/03/politica/1459714116_802121.html%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Edison Lobão]]، رکن [[وفاقی ایوان بالا|سینیٹ]] تے سابق [[وزارت کانکنی تے توانائی (برازیل)|وزیر کانکنی تے توانائی]]<ref name=":5" /> * [[João Lyra]]، رکن [[ایوان نمائندگان (برازیل)]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Cambodia}} * [[Ang Vong Vathana]]، وزیر انصاف<ref>{{cite web |title=Power Players: Ang Vong Vathana |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/#41 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106210349/https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/#41 |archivedate=2019-01-06 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Chile}} * Alfredo Ovalle Rodríguez, intelligence agency associate<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Democratic Republic of the Congo}} * [[Jaynet Kabila]]، رکن [[قومی اسمبلی (کانگو)|قومی اسمبلی]]<ref>{{cite web |title=Power Players: Jaynet Désirée Kabila Kyungu |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/#11 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142007/https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/#11 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Republic of the Congo}} * [[Bruno Itoua]]، وزیر سائنسی تحقیق تے تکنیکی جدت تے سابق کرسی نشین [[Société Nationale des Pétroles du Congo|SNPC]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|El Salvador}} * [[Juan José Daboub]]، سابق وزیر خزانہ تے صدر دے چیف آف اسٹاف<ref name=":8">{{cite web |title=Empresarios salvadoreños implicados en caso Panamá Papers |url=https://elblog.com/noticias/registro-28253.html |access-date=2020-10-08 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407112339/http://elblog.com/noticias/registro-28253.html |dead-url=yes }}</ref> ;{{flag|Ecuador}} * [[Galo Chiriboga]]، موجودہ اٹارنی جنرل<ref name="Power Players" /> * [[Pedro Delgado Campaña|Pedro Delgado]]، cousin of صدر ایکواڈور رافیل کوریا تے سابق گورنر the [[Central Bank of Ecuador|Central Bank]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|France}} * [[Patrick Balkany]]، رکن [[قومی اسمبلی (فرانس)|قومی اسمبلی]] تے میئر [[Levallois-Perret]] تے اس د‏ی بیوی اسابیل<ref>{{Cite web |url=http://www.lemonde.fr/panama-papers/article/2016/04/05/panama-papers-le-riad-du-couple-balkany_4896195_4890278.html |title=Le riad du couple Balkany |date=5 اپریل 2016ء |website=Le Monde |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142031/https://www.lemonde.fr/panama-papers/article/2016/04/05/panama-papers-le-riad-du-couple-balkany_4896195_4890278.html%20 |archivedate=2018-12-26 |access-date=2016-04-07 |url-status=live}}</ref> * [[Jérôme Cahuzac]]، سابق [[List of Budget Ministers of France|وزیر بجٹ]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Greece}} * [[Stavros Papastavrou]]، مشیر برائے سابق وزیر اعظم [[Kostas Karamanlis]] تے [[Antonis Samaras]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Hungary}} * [[Zsolt Horváth (politician, 1964)|Zsolt Horváth]]، سابق رکن [[قومی اسمبلی (ہنگری)|قومی اسمبلی]]<ref>{{cite web|title=Power Players: Zsolt Horváth|url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/#75|publisher=ICIJ|accessdate=اپریل 3, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109163535/https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/#75|archivedate=2019-01-09|url-status=live}}</ref> ;{{flag|Iceland}} * [[Bjarni Benediktsson (born 1970)|Bjarni Benediktsson]]، [[Ministry of Finance (Iceland)|وزیر Finance]]<ref name="Power Players" /> * [[Júlíus Vífill Ingvarsson]]، رکن [[Reykjavík City Council]] (استعفی دے دتا 5 اپریل 2016)<ref>{{cite web |title=City Councilperson Resigns |url=http://grapevine.is/news/2016/04/05/city-councilperson-resigns/ |website=[[The Reykjavík Grapevine]] |accessdate=اپریل 5, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142101/https://grapevine.is/news/2016/04/05/city-councilperson-resigns/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Ólöf Nordal]]، [[وزیر داخلہ (آئس لینڈ)|وزیر داخلہ]]<ref>{{cite web |title=Power Players: Ólöf Nordal |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/#67 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111121608/https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/#67 |archivedate=2019-01-11 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|India}} * انوراگ کیجریوال، سابق صدر [[Lok Satta Party]] دہلی د‏‏ی شاخ<ref name="Power Players" /> * [[Anil Salgaocar|Anil Vasudev Salgaocar]]، کان کنی بیرن تے سابق رکن [[Goa Legislative Assembly]]<ref name="IEpart1" /> ;{{flag|Israel}} * [[Yoav Galant]]، [[Ministry of Construction (Israel)|وزیر تعمیرات]]<ref name="haaretz_2016" /> * [[Dov Weissglass]]، سابق مشیر وزیر اعظم [[آرئیل شارون]]<ref name="timesofisrael">{{cite news |title=600 Israeli companies, 850 shareholders listed in Panama data leak |url=http://www.timesofisrael.com/600-israeli-companies-850-shareholders-listed-in-panama-data-leak/ |work=[[The Times of Israel]] |accessdate=اپریل 5, 2016 |date=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141929/http://www.timesofisrael.com/600-israeli-companies-850-shareholders-listed-in-panama-data-leak/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref><ref name="Blau">{{cite news |last1=Blau |first1=Uri |last2=Dolev |first2=Daniel |last3=Sadeh |first3=Shuki |authorlink1=Uri Blau |title=Panama Papers: Hundreds of Israeli Companies, Shareholders Listed in Leaked Documents Detailing Offshore Holdings |url=http://www.haaretz.com/world-news/1.712497 |accessdate=اپریل 5, 2016 |work=[[ہاآرتس]] |date=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142051/https://www.haaretz.com/world-news/1.712497%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Kenya}} * [[Kalpana Rawal]]، [[Deputy Chief Justice of Kenya|Deputy Chief Justice of the Supreme Court]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Malta}} * [[Konrad Mizzi]]، وزیر توانائی تے صحت۔<ref name="Power Players" /> Mizzi is the the only serving [[یورپی اتحاد]] minister featured in the leaks.<ref name="Politico EU figures">{{cite news |last1=Quentin |first1=Ariès |last2=Paravinci |first2=Giulia |title=5 ways the Panama Papers swept up EU figures |url=http://www.politico.eu/article/5-ways-panama-papers-swept-eu-figures-miguel-arias-canete-david-cameron/ |accessdate=اپریل 7, 2016 |work=POLITICO |date=اپریل 7, 2016 |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142029/https://www.politico.eu/article/5-ways-panama-papers-swept-eu-figures-miguel-arias-canete-david-cameron/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Keith Schembri]]، وزیر اعظم دے چیف آف سٹاف<ref>{{Cite web | url = http://www.maltatoday.com.mt/news/national/63704/panama_papers__konrad_mizzi_keith_schembri_wanted_to_open_dubai_account#۔VwVkm6SLSHs | title = Panama Papers – Konrad Mizzi, Keith Schembri wanted to open Dubai bank account | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226141956/https://www.maltatoday.com.mt/news/national/63704/panama_papers__konrad_mizzi_keith_schembri_wanted_to_open_dubai_account#۔VwVkm6SLSHs | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = live}}</ref> ;{{flag|Nigeria}} * [[James Ibori]]، سابق [[List of Governors of Delta State|Governor of Delta State]]<ref name="Power Players" /> ;{{Flag|North Korea}} * Kim Chol Sam, Daedong Credit Bank representative based in [[ڈالیان]] تے presumed high official<ref>{{Cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-35959604 |title=Panama Papers: Mossack Fonseca 'helped firms subject to sanctions' – BBC News |website=BBC News |language=en-GB |accessdate=2016-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142155/https://www.bbc.com/news/world-35959604 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref><ref name='KimCS-newstapa'>{{link language|ko}} {{cite web|title=북한은행도 모색 폰세카 고객، 국제감시 피해 조세도피처로|url=http://newstapa.org/32561|publisher=Newstapa|accessdate=اپریل 6, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141955/https://newstapa.org/32561%20|archivedate=2018-12-26|url-status=live}}</ref><ref name='KimCS-treasurygov'>{{cite web |title=Treasury Sanctions Bank, Front Company, تے Official Linked to North Korean Weapons of Mass Destruction Programs |url=https://www.treasury.gov/press-center/press-releases/Pages/jl1994.aspx |publisher=U.S. Department of the Treasury |date=جون 27, 2013 |accessdate=اپریل 6, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142221/https://www.treasury.gov/press-center/press-releases/Pages/jl1994.aspx%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Palestine}} * [[Mohammad Mustafa (economist)|Mohammad Mustafa]]، سابق وزیر قومی اسمبلی<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Panama}} * [[Riccardo Francolini]]، سابق سرکاری ملکیت دے [[بچت بینک (پاناما)|بچت بینک]] دے چیئرمین۔<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Peru}} * César Almeyda، ڈائریکٹر [[National Intelligence Service (Peru)|نیشنل انٹیلی جنس سروس]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Poland}} * [[Paweł Piskorski]]، سابق [[List of mayors of Warsaw|میئر Warsaw]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Rwanda}} * [[Emmanuel Ndahiro]]، brigadier general تے سابق chief of the intelligence agency<ref name='CICJNdahiro'>{{cite web |title=The Power Players: Emmanuel Ndahiro |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#10 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106210355/https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#10 |archivedate=2019-01-06 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Saudi Arabia}} * [[محمد بن نایف]]، [[ولی عہد سعودی عرب]] تے [[وزارت داخلہ (سعودی عرب)|وزیر داخلہ]] سعودی عرب<ref name='CICJNayef'>{{cite web |title=The Power Players: Muhammad bin Nayef |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#57 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016}}</ref> ;{{flag|Sweden}} * [[Frank Belfrage]]، سابق سکریٹری مملکت برائے امور خارجہ<ref>{{Cite web |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=6405066 |title=Tax official tried to warn دوست Panama Papers investigation – Radio Sweden |accessdate=2016-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142223/https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=6405066%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|United Kingdom}} * [[Michael Ashcroft]]، retired رکن [[دارالامرا]]<ref name='CICJAshcroft'>{{cite web |title=The Power Players: Michael Ashcroft |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#24 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016}}</ref> * [[Tony Baldry]]، سابق رکن [[House of Commons of the United Kingdom|ہاؤس آف کامن]]<ref>{{cite news |title=Tory donors’ links to offshore firms revealed in leaked Panama Papers |url=http://www.theguardian.com/news/2016/apr/04/tory-donors-links-to-offshore-firms-revealed-in-leaked-panama-papers |website=[[دی گارڈین|The Guardian]] |accessdate=اپریل 6, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142218/https://www.theguardian.com/news/2016/apr/04/tory-donors-links-to-offshore-firms-revealed-in-leaked-panama-papers+ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Michael Mates]]، سابق رکن [[House of Commons of the United Kingdom|ہاؤس آف کامن]]<ref>{{cite news |title=David Cameron's father تے prominent Tories named in 'Panama Papers' leak |url=http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/david-cameron-father-and-senior-tory-figures-named-in-panama-papers-leak-a6967116.html |website=[[The Independent]] |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142016/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/david-cameron-father-and-senior-tory-figures-named-in-panama-papers-leak-a6967116.html |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Pamela Sharples, Baroness Sharples|Pamela Sharples]]، رکن [[دارالامرا]]<ref name='CICJSharples'>{{cite web |title=The Power Players: Pamela Sharples |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#28 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141949/https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#28 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Venezuela}} * [[Victor Cruz Weffer]]، سابق کمانڈر انہاں چیف [[Venezuelan Army|فوج]]<ref name='CICJWeffer'>{{cite web |title=The Power Players: Victor Cruz Weffer |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#32 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109163534/https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#32 |archivedate=2019-01-09 |url-status=live}}</ref> * [[Jesús Villanueva]]، سابق ڈائریکٹر [[PDVSA]]<ref name='CICJVillanueva'>{{cite web |title=The Power Players: Jesús Villanueva |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#64 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016}}</ref> ;{{flag|Zambia}} * [[Atan Shansonga]]، سابق ریاست ہائے متحدہ امریکا دے سفیر<ref name='CICJShansonga'>{{cite web |title=The Power Players: Victor Cruz Weffer |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#17 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016}}</ref> === سرکاری حکا‏م دے رشتہ دار تے ساتھی === ;{{flag|Argentina}} * Daniel Muñoz, aide to سابق صدور [[Cristina Fernández de Kirchner]] تے [[Néstor Kirchner]]<ref name="Power Players" /> * Alessandra Minnicelli, بیوی سابق وزیر منصوبہ بندی تے Public Investment [[Julio de Vido]]<ref>{{cite news |last1=Ruiz |first1=Iván |last2=Jastreblansky |first2=Maia |last3=Alconada Mon |first3=Hugo |title=La mujer de De Vido intentó operar offshore para comprar inmuebles en Uruguay |url=http://www.lanacion.com.ar/1886576-un-intento-de-operar-offshore-para-comprar-inmuebles-en-uruguay |accessdate=7 اپریل 2016ء |work=[[La Nación]] |date=6 اپریل 2016ء |language=Spanish |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142238/https://www.lanacion.com.ar/1886576-un-intento-de-operar-offshore-para-comprar-inmuebles-en-uruguay%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Azerbaijan}} * [[مہربان علیوا]]، [[Leyla Aliyeva]]، Arzu Aliyeva, Heydar Aliyev تے Sevil Aliyeva، خاندان صدر [[الہام علیوف]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Brazil}} * Idalécio de Castro Rodrigues de Oliveira, potential briber of the صدر چیمبر ڈپٹی [[ایڈورڈو کونہا]] تے اک پرتگالی کاروباری شخص<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Canada}} * [[Anthony Merchant]]، شوہر سینیٹر [[Pana Merchant]]<ref>{{cite news |url=http://www.cbc.ca/news/canada/senator-s-husband-put-1-7m-in-offshore-tax-havens-1.1329197 |title=Senator's husband put $1.7M in offshore tax havens |work=CBC |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142032/https://www.cbc.ca/news/canada/senator-s-husband-put-1-7m-in-offshore-tax-havens-1.1329197%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|China}} * [[Deng Jiagui]]، برادر نسبتی [[صدر عوامی جمہوریہ چین]] تے [[چینی کمیونسٹ پارٹی دا جنرل سیکریٹری]] [[شی جنہاں پنگ]]<ref name="Power Players" /><ref>[http://www.nytimes.com/2016/04/06/world/asia/china-panama-papers.html ''China Censors Mentions of ‘Panama Papers’ Leaks''] اپریل 5, 2016</ref> * Patrick Henri Devillers, French business associate of [[Gu Kailai]]، convicted murderer تے بیوی سابق [[Ministry of Commerce of the People's Republic of China|وزیر Commerce]] تے رکن [[چینی کمیونسٹ پارٹی دا پولٹ بیورو]] [[بو شیلائی]]<ref name="Power Players" /> * [[Hu Dehua]]، بیٹا سابق [[چینی کمیونسٹ پارٹی دا جنرل سیکریٹری]] [[Hu Yaobang]]<ref>{{Cite web | url = http://www.ft.com/cms/s/0/60e5acee-fc71-11e5-b3f6-11d5706b613b.html | title = Panama Papers tie more top China leaders to offshore companies | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226142058/https://www.ft.com/content/60e5acee-fc71-11e5-b3f6-11d5706b613b | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = live}}</ref> * جیسمین لی، پو‏تی سابق رکن [[چینی کمیونسٹ پارٹی دا پولٹ بیورو]] [[Jia Qinglin]]<ref name="Power Players" /> * [[Li Xiaolin]]، بیٹی سابق [[وزیر اعظم چین]] [[لی پنگ]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Ecuador}} * Javier Molina Bonilla, سابق مشیر ڈائریکٹر the [[National Intelligence Secretariat (Ecuador)|National Intelligence Secretariat]] Rommy Vallejo<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Egypt}} * [[Alaa Mubarak]]، بیٹا سابق صدر [[حسنی مبارک]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|France}} * [[Frédéric Chatillon]]، business associate of [[مارین لوپاں]]، رہنما [[National Front (France)|National Front]]<ref name=":1">{{cite web | url = http://www.lemonde.fr/panama-papers/article/2016/04/05/panama-papers-comment-des-proches-de-marine-le-pen-ont-exfiltre-de-l-argent-de-france_4895769_4890278.html | title = «Panama papers»: comment des proches de Marine Le Pen ont exfiltré de l’argent de France | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226142057/https://www.lemonde.fr/panama-papers/article/2016/04/05/panama-papers-comment-des-proches-de-marine-le-pen-ont-exfiltre-de-l-argent-de-france_4895769_4890278.html%20 | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = live}}</ref> * آرنوود کلاڈ، سابق قانون شریک سابق صدر [[نکولس سرکوزی]]<ref>{{cite web |url=http://tempsreel.nouvelobs.com/en-direct/a-chaud/20891-panamapapers-sarkozy-emission-investigation-cause-societe-gen.html |title=L'émission Cash Investigation met en cause la Société générale et cite l'avocat Arnaud Claude, associé de Nicolas Sarkozy, dans son émission sur le scandale Panama Papers |work=L'Obs |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142242/http://www.nouvelobs.com/en-direct/a-chaud/20891-panamapapers-sarkozy-emission-investigation-cause-societe-gen.html%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[:fr:Nicolas Crochet|Nicolas Crochet]]، accounting associate of Marine Le Pen, رہنما قومی محاذ<ref name=":1" /> * [[Jean-Marie Le Pen]]، سابق رہنما قومی محاذ تے موجود ہ جماعت دے سربراہ میرین لی قلم دے والد<ref>{{cite web | url = http://www.lemonde.fr/panama-papers/article/2016/04/05/ppapers-sur-la-piste-du-tresor-de-jean-marie-le-pen_4895786_4890278.html | title = «Panama papers » : sur la piste du trésor de Jean-Marie Le Pen | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226142014/https://www.lemonde.fr/panama-papers/article/2016/04/05/ppapers-sur-la-piste-du-tresor-de-jean-marie-le-pen_4895786_4890278.html%20 | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = live}}</ref> ;{{flag|Ghana}} * [[John Addo Kufuor]]، بیٹا سابق صدر [[جان کوفور]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Guinea}} * [[Mamadie Touré]]، بیوہ سابق [[List of heads of state of Guinea|صدر]] [[Lansana Conté]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Honduras}} * سیزر روزینٹل، بیٹا سابق نائب صدر [[Jaime Rosenthal]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Ireland}} * [[Frank Flannery]]، سیاسی صلاحکار تے [[فینے گئیل]]'s تنظیماں دا سابق ڈائریکٹر تے Strategy<ref>{{cite web |url=http://www.irishtimes.com/business/retail-and-services/frank-flannery-unable-to-explain-documents-on-250-000-deposit-1.2597000 |title=Frank Flannery unable to explain documents on £250,000 deposit |date=اپریل 4, 2016 |work=The Irish Times |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142204/https://www.irishtimes.com/business/retail-and-services/frank-flannery-unable-to-explain-documents-on-250-000-deposit-1.2597000%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Italy}} * Giuseppe Donaldo Nicosia, convicted of bribery alongside سابق [[Senate of the Republic (Italy)|Senator]] [[Marcello Dell'Utri]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|India}} * Jehangir Soli Sorabjee, بیٹا سابق Attorney General [[Soli Sorabjee]] تے a honorary consultant physician at Bombay Hospital<ref name="IEpart1" /> * [[Harish Salve]]، سابق [[Solicitor General of India|Solicitor General]] تے بیٹا [[N. K. P. Salve]]، veteran [[انڈین نیشنل کانگریس]] politician<ref name="IEpart1" /> * راجیندرا پاٹیل، داماد of [[Government of Karnataka|Karnataka minister]] [[Shamanuru Shivashankarappa]] تے کاروباری شخصیتاں<ref name="IEpart1" /> ;{{flag|Ivory Coast}} * Jean-Claude N'Da Ametchi, associate of سابق [[List of heads of state of Ivory Coast|President]] [[Laurent Gbagbo]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Kazakhstan}} * [[Nurali Aliyev]]، grandبیٹا صدر [[نورسلطان نظربایف]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Malaysia}} * [[Mohd Nazifuddin Najib]]، بیٹا وزیر اعظم [[Najib Razak]] تے their cousin<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Mexico}} * [[Juan Armando Hinojosa]]، "favourite contractor" of صدر [[Enrique Peña Nieto]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Morocco}} * [[Mounir Majidi]]، personal secretary of [[مراکش دے حکمران خاندان]] [[محمد ششم مراکشی]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Pakistan}} * [[مریم نواز]]، حسین نواز شریف تے حسن نواز شریف، بچے وزیر اعظم [[نواز شریف]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Russia}} * [[Sergei Roldugin]]، [[Arkady Rotenberg]] تے [[Boris Romanovich Rotenberg|Boris Rotenberg]]، دوست صدر [[ولادیمیر پیوتن]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|Senegal}} * Mamadou Pouye, دوست [[Karim Wade]]، himself the بیٹا سابق [[List of Presidents of Senegal|President]] [[Abdoulaye Wade]]<ref name='CICJPouye'>{{cite web |title=The Power Players: Mamadou Pouye |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#54 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016}}</ref> ;{{flag|South Africa}} * [[Khulubuse Zuma]]، nephew of صدر [[Jacob Zuma]]<ref name='CICJZuma'>{{cite web |title=The Power Players: Clive Khulubuse Zuma |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#18 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016}}</ref> ;{{flag|South Korea}} * [[:ko:노재헌|Ro Jae-Hun]]، بیٹا سابق صدر [[Roh Tae-woo]]<ref name='RohJH'>{{link language|ko}} {{cite web |title=노태우 아들 노재헌도 조세도피처에 유령회사 설립 |url=http://newstapa.org/32446 |publisher=Newstapa |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141929/https://newstapa.org/32446 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Spain}} * [[Infanta Pilar, Duchess of Badajoz|Pilar de Borbón]]، sister of سابق [[Monarchy of Spain|King]] [[Juan Carlos I of Spain|Juan Carlos I]]، as well as her husband Luis Gómez-Acebo تے their son Bruno Gómez-Acebo<ref name='CICJBorbon'>{{cite web |title=The Power Players: Pilar de Borbón |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#6|publisher=ICIJ|accessdate=اپریل 3, 2016}}</ref><ref>{{cite news |last1=Segovia |first1=Carlos |title=Pilar de Borbón mantuvo 40 años una sociedad en Panamá |url=http://www.elmundo.es/espana/2016/04/03/57015cede2704eb4628b4681.html |accessdate=7 اپریل 2016ء |work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |date=3 اپریل 2016ء |location=[[میدرد]] |language=Spanish |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142019/https://www.elmundo.es/espana/2016/04/03/57015cede2704eb4628b4681.html%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * Micaela Domecq Solís-Beaumont, wife of [[Miguel Arias Cañete]]، European Commissioner for [[European Commissioner for Climate Action|Climate Action]] تے [[European Commissioner for Energy Union|Energy]] تے سابق Spanish [[Ministry of Agriculture, Food تے Environment (Spain)|وزیر Agriculture, Food تے Environment]]<ref name='CICJBeaumont'>{{cite web |title=The Power Players: Micaela Domecq Solís-Beaumont |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#9 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016}}</ref> * Oleguer Pujol, بیٹا [[Jordi Pujol i Soley]]، سابق [[صدر the Generalitat of Catalonia|صدر Catalonia]]<ref name="20min">{{cite web |title=Nuevos implicados en los 'papeles de Panamá': Oleguer Pujol y Alex Crivillé |url=http://www.20minutos.es/noticia/2713712/0/papeles-panama/alex-criville/oleguer-pujol/ |publisher=''20 minutos'' |accessdate=اپریل 5, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142002/https://www.20minutos.es/noticia/2713712/0/papeles-panama/alex-criville/oleguer-pujol/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|Syria}} * [[Rami Makhlouf|Rami]] تے [[Hafez Makhlouf]]، cousins of صدر [[بشار الاسد]]<ref name="Power Players" /> ;{{flag|United Kingdom}} * [[Family of David Cameron|Ian Cameron]]، father of وزیر اعظم [[ڈیوڈ کیمرن]]<ref name='CICJCameron'>{{cite web |title=The Power Players: Ian Cameron |url=https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#14 |publisher=ICIJ |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190111121610/https://projects.icij.org/panama-papers/power-players/index.html#14 |archivedate=2019-01-11 |url-status=live}}</ref> * [[Sarah, Duchess of York|Sarah Ferguson]]، سابق wife of [[Prince Andrew, Duke of York|Prince Andrew]]<ref name="York">{{cite web |title=Simon Cowell, the Duchess of York, Princess Diana's سابق butler Paul Burrell, Stanley Kubrick تے Heather Mills are named in the Panama Papers |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3526523/Simon-Cowell-Duchess-York-Princess-Diana-s-former-butler-Paul-Burrell-Stanley-Kubrick-Heather-Mills-named-Panama-Papers.html |website=[[Mail Online]] |accessdate=7 اپریل 2016ء |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142206/https://www.dailymail.co.uk/news/article-3526523/Simon-Cowell-Duchess-York-Princess-Diana-s-former-butler-Paul-Burrell-Stanley-Kubrick-Heather-Mills-named-Panama-Papers.html |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * David Sharples, بیٹا Baroness Pamela Sharples<ref>{{cite news |last1=Scott-Delany |first1=Finn |title=Baroness Sharples named as part of Panama Papers leak |url=http://www.theargus.co.uk/news/14402416.Two_Tory_peers_named_as_part_of_Panama_Papers_leak/ |accessdate=7 اپریل 2016ء |work=The Argu s |date=4 اپریل 2016ء |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142235/https://www.theargus.co.uk/news/14402416.Two_Tory_peers_named_as_part_of_Panama_Papers_leak/%20/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Mark Thatcher]]، بیٹا سابق وزیر اعظم [[مارگریٹ تھیچر]]<ref name=":7">{{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/2016/04/06/panama-papers-sarah-ferguson-simon-cowell-and-heather-mills-amon/ |title=Panama Papers: Sarah Ferguson, Simon Cowell تے Heather Mills among celebrities named in leak |work=ProTV |language=English |accessdate=اپریل 7, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142201/https://www.telegraph.co.uk/news/2016/04/06/panama-papers-sarah-ferguson-simon-cowell-and-heather-mills-amon/%20/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> ;{{flag|United Nations}} * [[Kojo Annan]]، بیٹا سابق [[سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ]] [[کوفی عنان]]<ref name="Power Players" /> == کھیل تو‏ں وابستہ شخصیتاں == === فٹ بال === [[تصویر:Michel Platini 2010.jpg|thumb|upright=۔590909091|کھبے|[[Michel Platini]]]] ;[[فیفا]] د‏‏ی عالمی کمیٹی تو‏ں وابستہ افراد: * [[Juan Pedro Damiani]]، یوراگوئے رکن [[فیفا اخلاقیات کمیٹی]]<ref name="FusionFIFAApr316" /> مستعفی 6 اپریل 2016ء۔<ref name="Guardian_20160406_Damiani">{{cite news |title=Fifa ethics committee member resigns over allegations in Panama Papers |publisher=The Guardian |date=2016-04-06 |url=http://www.theguardian.com/football/2016/apr/06/fifa-ethics-committee-member-juan-pedro-damiani-resigns-panama-papers |accessdate=2016-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142153/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/06/fifa-ethics-committee-member-juan-pedro-damiani-resigns-panama-papers+ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Eugenio Figueredo]]، یوراگوئے-امریکی سابق صدر [[جنوب امریکی فٹ بال کنفیڈریشن]] تے نائب صدر تے رکن فیفا اخلاقیات کمیٹی;<ref name="Guardian: FIFA Ethics" /> * [[Gianni Infantino]]،سوئس اطالوی [[List of presidents of FIFA|صدر FIFA]]<ref>{{Cite web | url = http://www.bbc.com/sport/football/35966433 | title = Panama Papers: Fifa صدر Gianni Infantino document leaked | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226142055/https://www.bbc.com/sport/football/35966433%20 | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = live}}</ref> * [[Hugo Jinkis|Hugo]] تے [[Mariano Jinkis]]، Argentine businessmen also implicated in the [[2015 FIFA corruption case]]<ref name="FusionFIFAApr316" /> * [[Michel Platini]]، فرانسیسی سابق [[List of Presidents of UEFA|صدر UEFA]]<ref name="FusionFIFAApr316">{{cite news |url=http://fusion.net/story/287172/fifa-dirty-money-yacht/ |title=Group of death: FIFA officials' financial secrets exposed in new Wikileaks-style trove |date=اپریل 3, 2016 |work=Fusion |accessdate=اپریل 3, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142024/https://fusion.tv//story/287172/fifa-dirty-money-yacht/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Jérôme Valcke]]، فرانسیسی سابق secretary general of FIFA<ref name=FusionFIFAApr316 /> ;فٹ بال کلب تے کھلاڑی [[تصویر:2015 UEFA Super Cup 64 crop.jpg|thumb|upright=۔590909091|کھبے|[[لیونل میسی]]]] * [[Mattias Asper]]، [[Valeri Karpin]]، [[Nihat Kahveci]]، [[Tayfun Korkut]]، [[Darko Kovačević]]، [[Gabriel Schürrer]] تے [[Sander Westerveld]] had accounts created by [[Real Sociedad]] تے its president(s) — principally Iñaki Otegui — under the leadership of [[José Luis Astiazarán]]، Miguel Fuentes, María de la Peña, Juan Larzábal, تے Iñaki Badiola<ref name=":02">{{cite web |url=http://www.elconfidencial.com/economia/papeles-panama/2016-04-04/paraisos-fiscales-jugadores-extranjeros-real-sociedad_1178221/ |title=La Real Sociedad abrió firmas offshore a sus jugadores extranjeros para pagarles. Noticias de Papeles Panamá |trans_title=Real Sociedad opened offshore acounts to pay their foreign players. Panama Papers News |website=El Confidencial |accessdate=اپریل 4, 2016 |language=Spanish |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142253/https://www.elconfidencial.com/economia/papeles-panama/2016-04-04/paraisos-fiscales-jugadores-extranjeros-real-sociedad_1178221/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Andy Cole]]، انگلش سابق فٹ بال کھلاڑی<ref name=":7" /> * [[Gabriel Heinze]]، ارجنٹائنی سابق footballer, account (with his mother) during Manchester United years<ref name=":02" /> * [[Waldemar Kita]]، Franco-Polish business man, صدر [[FC Nantes|Football Club de Nantes]]<ref>[http://www.lesoir.be/1173433/article/economie/2016-04-06/panama-papers-double-evasion-des-exiles-francais-residant-en-belgique Panama Papers: la double évasion des exilés français résidant en Belgique]</ref><ref name=":6">{{Lien web |title=«Panama papers» : les patrons de club de foot français jonglent avec les sociétés offshore |url=http://www.lemonde.fr/panama-papers/article/2016/04/07/panama-papers-ces-patrons-de-club-francais-qui-jonglent-avec-les-societes-offshore_4897607_4890278.html}}</ref> * [[:fr:Robert Louis-Dreyfus|Robert Louis-Dreyfus]]، فرانسیسی تاجر، مالک [[:fr:Olympique de Marseille|Olympique de Marseille]]<ref name="حوالہ 1">{{Lien web |title=«Panama papers»: les patrons de club de foot français jonglent avec les sociétés offshore |url=http://www.lemonde.fr/panama-papers/article/2016/04/07/panama-papers-ces-patrons-de-club-francais-qui-jonglent-avec-les-societes-offshore_4897607_4890278.html}}</ref> * [[لیونل میسی]]، ارجنٹائنی فٹ بال کھلاڑی [[ایف سی بارسلونا]]<ref name="Guardian: FIFA Ethics" /> * [[Brian Steen Nielsen]]، Danish سابق فٹ بال کھلاڑی تے کھیل ڈائریکٹر [[Aarhus Gymnastikforening]]<ref name="dr04apr" /> * [[Marc Rieper]]، Danish retired footballer<ref name=dr04apr>{{cite news |url=http://www.dr.dk/nyheder/penge/laek-afsloerer-danske-landsholdsstjerner-havde-hemmelige-skattelyselskaber |title=Læk afslører: Danske landsholdsstjerner havde hemmelige skattelyselskaber |date=اپریل 4, 2016 |work=dr.dk |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141942/https://www.dr.dk/nyheder/penge/laek-afsloerer-danske-landsholdsstjerner-havde-hemmelige-skattelyselskaber |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[:fr:Dmitri Rybolovlev|Dmitri Rybolovlev]]، روسی تاجر، صدر [[:fr:Association sportive de Monaco football club|AS Monaco]]<ref name="حوالہ 1" /> * [[Clarence Seedorf]]، Dutch سابق footballer<ref name=":2">{{cite web | url = http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/clarence-seedorf-en-bekende-ondernemers-panama-papers | title = Clarence Seedorf en bekende ondernemers in Panama Papers | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226142246/https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/clarence-seedorf-en-bekende-ondernemers-panama-papers%20 | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = live}}</ref> * [[Leonardo Ulloa]]، ارجنٹائنی فٹ بال کھلاڑی<ref name=":02" /> * [[Willian (footballer)|Willian Borges da Silva]]، برازیلی فٹ بال کھلاڑی [[Chelsea F.C.|Chelsea]]<ref name=":7" /> * [[Iván Zamorano]]، Chilean retired footballer, account during Real Madrid years<ref name=":02" /> === موٹر کھیل === * [[Àlex Crivillé]]، ہسپانوی سابق [[Grand Prix motorcycle racing|Grand Prix]] موٹر سائیکل [[road racing|road racer]]<ref name="20min" /> * [[Nico Rosberg]]، German [[فورملا ون]] driver at [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes AMG Petronas]]<ref>{{cite web |title=Panama Papers : Formel-1-Fahrer Nico Rosberg soll sich über Briefkastenfirma vermarktet haben |url=http://www.focus.de/sport/formel1/panama-papers-formel-1-fahrer-nico-rosberg-soll-in-offshore-skandal-verwickelt-sein_id_5406688.html |website=Focus Online |accessdate=اپریل 4, 2016 |language=German |date=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142004/https://www.focus.de/sport/formel1/panama-papers-formel-1-fahrer-nico-rosberg-soll-in-offshore-skandal-verwickelt-sein_id_5406688.html |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Jarno Trulli]]، اطالوی سابق [[فورملا ون]] driver<ref>{{cite web | url = http://www.corriere.it/english/16_aprile_04/panama-papers-italians-involved-from-trulli-to-montezemolo-39f95fa2-fa6b-11e5-9ffb-8df96003b436.shtml | title = Panama Papers: Italians Involved, from Trulli to Montezemolo | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226141945/https://www.corriere.it/english/16_aprile_04/panama-papers-italians-involved-from-trulli-to-montezemolo-39f95fa2-fa6b-11e5-9ffb-8df96003b436.shtml%20 | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = live}}</ref> === ہور کھیل === * [[Tomas Berdych]]، Czech [[ٹینس]] on the ATP World Tour، currently ranked world number seven<ref>{{cite web |url=http://www.reddit.com/r/tennis/comments/4dhsvu/tomas_berdych_has_been_named_in_the_panama_papers |title=Tomas Berych has been named in the Panama Papers leak |website=Reddit |accessdate=اپریل 6, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142047/https://www.reddit.com/r/tennis/comments/4dhsvu/tomas_berdych_has_been_named_in_the_panama_papers%20/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Nick Faldo]]، انگلش [[professional golfer]] on the [[PGA European Tour]]، now mainly an on-air golf analyst<ref>{{cite web |url=http://www.elconfidencial.com/multimedia/album/economia/papeles-panama/2016-04-04/mossack-fonseca-fraude-offshore_1178125/#13 |title=Quién es quién en Los Papeles de Panamá: de Leo Messi a Pilar de Borbón. Fotogalerías de Papeles Panamá |website=El Confidencial |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141948/https://www.elconfidencial.com/multimedia/album/economia/papeles-panama/2016-04-25/implicados-en-los-papeles-de-panama-corinna-la-mujer-de-gonzalez-sean-connery-y-bertin-osborne_1178125/#13 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Ion Țiriac]]، سابق رومانوی [[ٹینس]] تے تاجر<ref>{{cite web |url=http://www.riseproject.ro/articol/mostenirea-tiriac-din-panama/ |title=Moștenirea Țiriac din Panama |website=Rise Project |accessdate=اپریل 6, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142118/https://www.riseproject.ro/articol/mostenirea-tiriac-din-panama/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> == فنکار == [[تصویر:Jackie Chan (7588079892).jpg|thumb|upright=۔590909091|کھبے|Hong Kong actor [[جیکی چین]]]] [[تصویر:Pedro-Almodovar-Madrid2008.jpg|thumb|upright=۔590909091|کھبے|[[Pedro Almodovar]]]] * [[Agustín Almodóvar]]، ہسپانوی film producer تے younger brother of filmmaker [[Pedro Almodóvar]]<ref name=":0" /> * [[Pedro Almodóvar]]، ہسپانوی film director, screenwriter, producer تے سابق اداکار<ref name=":0">{{cite web |url=http://www.elconfidencial.com/economia/papeles-panama/2016-04-03/almodovar-panama-papers-offshore-mossack-fonseca_1177327/ |title=Almodóvar gestionó una sociedad offshore tras sus primeros taquillazos. Noticias de Papeles Panamá |website=El Confidencial |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142011/https://www.elconfidencial.com/economia/papeles-panama/2016-04-03/almodovar-panama-papers-offshore-mossack-fonseca_1177327/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Imanol Arias]]، ہسپانوی<ref>{{Cite web | url = http://www.elmundo.es/cultura/2016/04/07/57063ecaca4741dc578b45cc.html | title = Los 'Papeles de Panamá' desvelan que Imanol Arias creó una sociedad offshore en Niue | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226142111/https://www.elmundo.es/cultura/2016/04/07/57063ecaca4741dc578b45cc.html%20 | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = live}}</ref> * [[امیتابھ بچن]]، بھارتی اداکار<ref name="Indian Express: Singh">{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/panama-papers-list-amitabh-bachchan-kp-singh-aishwarya-rai-iqbal-mirchi-adani-brother/ |title=Indians in Panama Papers list: Amitabh Bachchan, KP Singh, Aishwarya Rai, Iqbal Mirchi, Adani elder brother |date=اپریل 4, 2016 |website=The Indian Express |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106210359/https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/panama-papers-list-amitabh-bachchan-kp-singh-aishwarya-rai-iqbal-mirchi-adani-brother/ |archivedate=2019-01-06 |url-status=live}}</ref> * [[ایشوریا رائے]]، بھارتی اداکارہ تے سابق [[Miss World]]۔<ref name="Indian Express: Singh" /> * [[جیکی چین]]، [[ہانگ کانگ]] actor<ref>{{cite news |url=http://www.straitstimes.com/world/americas/secret-offshore-dealings-some-things-to-know-about-panama-papers-leak |title=Secret offshore dealings: Some things to know about Panama Papers leak |work=The Straits Times |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142038/https://www.straitstimes.com/world/americas/secret-offshore-dealings-some-things-to-know-about-panama-papers-leak |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/world/stars-in-panama-papers-leak-big-b-jackie-chan-aishwarya-rai/story-wj4vPfd3ONjbiMTW2AsoIM.html |title=Stars in Panama Papers leak: Big B, Jackie Chan, Aishwarya Rai |publisher=Hindustan Times |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142026/https://www.hindustantimes.com/world/stars-in-panama-papers-leak-big-b-jackie-chan-aishwarya-rai/story-wj4vPfd3ONjbiMTW2AsoIM.html%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Simon Cowell]]، reality television judge<ref name="York" /> * [[Franco Dragone]]، Italian-Belgian theatre director, known for his work for [[Cirque du Soleil]]<ref>{{cite news |last=Matriche |first=Joël |title=Panama Papers: le montage offshore derrière le show de Franco Dragone à Macao |language=French |location=Belgium |publisher=Le Soir |date=2016-04-03 |url=http://www.lesoir.be/1170274/article/economie/2016-04-03/panama-papers-montage-offshore-derriere-show-franco-dragone-macao |accessdate=2016-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106210439/https://plus.lesoir.be/node/33850/paywall?noCookies=1 |archivedate=2019-01-06 |url-status=live}}</ref> * [[David Geffen]]، ہالی ووڈ mogul، شریک بانی [[DreamWorks]]<ref name=":3">{{cite web |title=The Americans in the Panama Papers |url=http://www.mcclatchydc.com/news/article69920967.html |publisher=''McClatchy DC'' |accessdate=اپریل 5, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142052/https://www.mcclatchydc.com/news/article69920967.html%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[سٹینلے کوبریک]]، award-winning filmmaker<ref name="York" /> * [[ماریو ورگاس للوسا]]، Peruvian writer, winner of the [[نوبل انعام برائے ادب]]<ref>{{cite web|url=http://larepublica.pe/politica/757871-panama-papers-mario-vargas-llosa-es-vinculado-con-empresa-offshore|title=Panama Papers: Mario Vargas Llosa es vinculado con empresa offshore|website=LaRepublica.pe|accessdate=اپریل 6, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142231/https://larepublica.pe/politica/757871-panama-papers-mario-vargas-llosa-es-vinculado-con-empresa-offshore|archivedate=2018-12-26|url-status=live}}</ref> * [[Nicky Wu]]، [[تائیوان]] اداکار<ref>{{Cite web |url=http://www.cna.com.tw/news/firstnews/201604065024-1.aspx |title=巴拿馬文件牽涉台灣人 吳奇隆名列其中 {{!}} 重點新聞 {{!}} 中央社即時新聞 CNA NEWS |last=中央通訊社 |website=www.cna.com.tw |accessdate=2016-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142124/https://www.cna.com.tw/news/firstnews/201604065024.aspx |archivedate=2018-12-26 |url-status=live }}</ref> == تجارتی شخصیتاں == * Yitzhak Abuhatzeira, بیٹا millionaire Rabbi David Abuhatzeira تے great-grandبیٹا [[Baba Sali]] تے head of Callery Resources<ref name="haaretz_2016" /> * [[Vinod Adani]]، بھارتی businessman, elder brother of [[Gautam Adani]]، [[Adani Group]]<ref name="Indian Express: Singh" /> * [[Fabricio Altamirano]]، Salvadorian businessman, owner of [[El Diario de Hoy]]<ref name=":8" /> * Main shareholders of [[Anheuser-Busch InBev]]<ref>{{cite web |url=http://www.hln.be/hln/nl/960/Buitenland/article/detail/2665463/2016/04/04/Deze-namen-duiken-op-in-de-Panama-Papers.dhtml |title=Deze namen duiken op in de Panama Papers |author=Redactie |work=HLN |language=Dutch |accessdate=اپریل 5, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141953/https://myprivacy.persgroep.net/?siteKey=Uqxf9TXhjmaG4pbQ&callbackUrl=https%3a%2f%2fwww.hln.be%2fprivacy-wall%2faccept%3fredirectUri%3d%2fhln%2fnl%2f960%2fBuitenland%2farticle%2fdetail%2f2665463%2f2016%2f04%2f04%2fDeze-namen-duiken-op-in-de-Panama-Papers.dhtml%2520 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Bank Leumi]]'s representatives تے board members<ref name="timesofisrael" /><ref name="Blau" /> * [[Shishir Bajoria]]، بھارتی promoter of SK Bajoria Group, which has steel refractory units<ref name="IEpart1" /> * Hollman Carranza, بیٹا Colombian emerald mogul [[Víctor Carranza]]<ref>{{cite web |url=http://www.semana.com/nacion/articulo/panama-papers-colombianos-involucrados-con-la-firma-mossack-fonseca/467968 |title=Estos son los colombianos mencionados en el escándalo de los 'Panama Papers' |work=Semana |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142225/https://www.semana.com/nacion/articulo/panama-papers-colombianos-involucrados-con-la-firma-mossack-fonseca/467968%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Rattan Chadha]]، Indian-born Dutch businessman, بانی [[Mexx]] clothing<ref name=":2" /> * [[Luca Cordero di Montezemolo]]، اطالوی businessman تے سیاست دان<ref name="Montezemolo">{{cite web |url=http://espresso.repubblica.it/inchieste/2016/04/03/news/panamapapers-ecco-gli-اطالویi-con-i-soldi-in-paradiso-1.256649 |title=Panama Papers, ecco gli Italiani con i soldi in paradiso |website=l'Espresso |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142237/http://espresso.repubblica.it/inchieste/2016/04/03/news/panamapapers-ecco-gli-%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%88%DB%8Ci-con-i-soldi-in-paradiso-1.256649%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ansa.it/english/news/2016/04/04/montezemolo-ubi-unicredit-named-in-panama-papers-2_04490bb9-f0fa-4695-989c-4331903db99d.html|title=Montezemolo, UBI, UniCredit named in 'Panama Papers' – English|website=ANSA.it|accessdate=اپریل 4, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142159/http://www.ansa.it/english/news/2016/04/04/montezemolo-ubi-unicredit-named-in-panama-papers-2_04490bb9-f0fa-4695-989c-4331903db99d.html|archivedate=2018-12-26|url-status=live}}</ref> * [[Jose Roberto Dutriz-Fogelbach]]، Salvadorian businessman, owner of [[La Prensa Gráfica|La Prensa Gràfica]]<ref name=":8" /> * [[Jacob Engel]]، اسرائیلی businessman active in the [[Mineral industry of Africa|African mining industry]]<ref name="timesofisrael" /><ref name="Blau" /> * Garware family, family of [[Abasaheb Garware]]، was a pioneering industrialist from [[مہاراشٹر]] state in India<ref name="IEpart1" /> * [[Dan Gertler]]، اسرائیلی billionaire businessman تے the founder تے صدر the DGI (Dan Gertler International) Group of Companies<ref name="haaretz_2016">{{cite news |last1=Blau |first1=Uri |last2=Dolev |first2=Daniel |authorlink1=Uri Blau |title=Israeli Diamond Tycoons Listed in Leaked Panama Papers |url=http://www.haaretz.com/israel-news/۔premium-1.713130 |accessdate=7 اپریل 2016ء |work=[[ہاآرتس]] |date=7 اپریل 2016ء |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142053/https://www.haaretz.com/israel-news/%DB%94premium-1.713130%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Anthony Gumbiner]]، British businessman, chairman of Hallman Group<ref name=":4">{{Cite news|url=http://www.theguardian.com/news/2016/apr/05/panama-papers-leak-americans-exposed-tax-havens|title=200 people in the US exposed for using tax havens in Panama Papers leak|last=Smith|first=David|date=اپریل 5, 2016|newspaper=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|accessdate=اپریل 5, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142039/https://www.theguardian.com/news/2016/apr/05/panama-papers-leak-americans-exposed-tax-havens|archivedate=2018-12-26|url-status=live}}</ref> * [[Solomon Humes]]، Bahamian bishop of a the [[Church of God of Prophecy]]<ref>{{cite web |title=Panama fund run by David Cameron's dad 'used bishop middle-man to avoid UK tax for 30 years' |url=http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/panama-fund-run-david-camerons-7687547 |website=[[Daily Mirror]] |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142229/https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/panama-fund-run-david-camerons-7687547 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Onkar Kanwar]]، بھارتی chairman & MD of [[Apollo Tyres]]<ref name="IEpart1" /> * [[Aziz Khan (businessman)|Muhammed Aziz Khan]]، Chairman of [[Summit Group]]، [[بنگلہ دیش]] conglomerate of communication, trading, shipping, energy & power, including Directors of Summit Group Anjuman Azziz Khan, Ayesha Aziz Khan, Zafar Umed Khan تے Faisal Karim Khan<ref>{{cite web | url = http://www.dailydinkal.net/2016/04/07/24484.php | title = পানামা পেপার্সে আ’লীগারদের নাম | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226142008/http://www.dailydinkal.net/2016/04/07/24484.php%20 | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-07 | url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web | url = http://www.observerbd.com/2016/04/07/145571.php | title = http://www.observerbd.com/2016/04/07/145571.php | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181226141952/http://www.observerbd.com/2016/04/07/145571.php%20 | archivedate = 2018-12-26 | access-date = 2016-04-08 | url-status = dead}}</ref> * [[Lev Avnerovich Leviev]]، اسرائیلی businessman, philanthropist, investor تے owner of Lexinter International Inc.، which holds shares in Vauxhall Securities Inc.<ref name="haaretz_2016" /> * Mohan Lal Lohia, Indian, father of [[Sri Prakash Lohia]]، founder تے chairman of [[Indorama Corporation]]<ref name="IEpart1" /> * [[Soulieman Marouf]]، British-Syrian businessman<ref>{{cite web |url=http://www.theguardian.com/news/2016/apr/05/panama-papers-assad-fixer-london-property |title=Assad’s London fixer uses offshore firms to hold luxury London flats |author=Juliette Garside |work=the Guardian |accessdate=اپریل 5, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141951/https://www.theguardian.com/news/2016/apr/05/panama-papers-assad-fixer-london-property+ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Bert Meerstadt]]، board member of [[ABN-AMRO]] bank تے سابق head of [[Nederlandse Spoorwegen|Dutch Railways]]<ref>{{cite web |url=http://nos.nl/artikel/2097684-meerstadt-weg-als-abn-commissaris-door-panama-papers.html |title=Meerstadt weg als ABN-commissaris door Panama Papers |work=NOS |accessdate=اپریل 7, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141959/https://nos.nl/artikel/2097684-meerstadt-weg-als-abn-commissaris-door-panama-papers.html |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.volkskrant.nl/buitenland/abn-commissaris-meerstadt-stapt-per-direct-op~a4277490/ |title=ABN-commissaris Meerstadt stapt op na vermelding in Panama Papers |work=de Volkskrant |accessdate=اپریل 7, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142115/https://www.volkskrant.nl/buitenland/abn-commissaris-meerstadt-stapt-per-direct-op~a4277490/%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Heather Mills]]، entrepreneur تے environmentalist<ref name="York" /> * عبد الراشد میر، بھارتی، بانی تے سی ای او [[Cottage Industries Exposition Limited]] (سی آئی اے) تے تبسم میر<ref name="IEpart1" /> * [[Joseph Nakash|Nakash family]] اراکین<ref>{{cite web |url=http://therealdeal.com/2016/04/04/revealed-the-nyc-real-estate-players-identified-in-the-panama-papers-leak/?utm_source=feedly&utm_medium=rss&utm_campaign=revealed-the-nyc-real-estate-players-identified-in-the-panama-papers-leak |title=Revealed: The NYC real estate players identified in the Panama Papers leak |last=Stulberg |first=Ariel |author2=Katherine Clarke |author3=Will Parker |author4=Kyna Doles |author5=Reginald Barley |author6=Yoryi de la Rosa |date=اپریل 4, 2016 |publisher=The Real Deal |accessdate=اپریل 5, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106210419/https://therealdeal.com/2016/04/04/revealed-the-nyc-real-estate-players-identified-in-the-panama-papers-leak/?utm_source=feedly&utm_medium=rss&utm_campaign=revealed-the-nyc-real-estate-players-identified-in-the-panama-papers-leak%20 |archivedate=2019-01-06 |url-status=live}}</ref> * [[Idan Ofer]]، London-based اسرائیلی business magnate تے philanthropist، بانی [[Tanker Pacific]]<ref name="timesofisrael" /><ref name="Blau" /> * [[Igor Olenicoff]]، American billionaire<ref name=":4" /> * [[Marianna Olszewski]]، American financial author تے life coach<ref>{{cite web |title=Panama Papers: How a British man, 90, covered for a US millionaire |url=http://www.bbc.com/news/35956324 |website=[[بی بی سی نیوز]] |accessdate=اپریل 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141938/https://www.bbc.com/news/35956324 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * Zavaray Poonawalla, Indian, brother of billionaire [[Cyrus S. Poonawalla]] تے heads the managing committee of [[Royal Western India Turf Club]] (RWITC)<ref name="IEpart1" /> * [[Teddy Sagi]]، a London-based اسرائیلی billionaire businessman بانی [[Playtech]] تے the majority shareholder of Market Tech Holdings, which owns London's [[Camden Market]] تے of two [[Alternative Investment Market|AIM]]-listed technology companies<ref name="timesofisrael" /><ref name="Blau" /> * [[K P Singh]]، بھارتی businessman<ref name="Indian Express: Singh" /> * [[Mallika Srinivasan]]، کرسی نشین تے Chief Executive Officer of [[TAFE – Tractors تے Farm Equipment Limited]] تے Indira Sivasailam<ref name="IEpart1">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/panama-papers-india-part-1-list-garware-shishir-k-bajoria-harish-salve/|title=#PanamaPapersIndia Part 1: Clients who knocked on a Panama door|website=[[The بھارتی Express]]|accessdate=اپریل 5, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226141915/https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/panama-papers-india-part-1-list-garware-shishir-k-bajoria-harish-salve/|archivedate=2018-12-26|url-status=live}}</ref> * [[Beny Steinmetz]]، اسرائیلی businessman, with a [[Portfolio (finance)|portfolio]] in diamond-mining, engineering تے real estate, تے his business partner تے brother [[Daniel Steinmetz]]<ref name="haaretz_2016" /> * [[Frank Timiș]]، Romanian-born Australian businessman<ref>{{cite web |url=http://stirileprotv.ro/stiri/actualitate/filiera-romaneasca-din-panama-papers-ce-romani-apar-in-cea-mai-mare-scurgere-de-informatii-despre-afacerile-offshore.html |title=Filiera romaneasca din Panama Papers. Numele mari din Romania care apar in cea mai mare scurgere de informatii |work=ProTV |language=Romanian |accessdate=اپریل 5, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142113/https://stirileprotv.ro/stiri/actualitate/filiera-romaneasca-din-panama-papers-ce-romani-apar-in-cea-mai-mare-scurgere-de-informatii-despre-afacerile-offshore.html%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * Anders Wall, Swedish financier تے سابق chairman of [[Volvo Cars|Volvo]]<ref>{{cite web |title=Finansmannen Anders Wall avslöjad i Panama-härvan |url=http://www.svt.se/nyheter/lokalt/uppsala/finansmannen-anders-wall-avslojad-i-panama-harvan |website=[[Sveriges Television]] |accessdate=اپریل 7, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142208/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/uppsala/finansmannen-anders-wall-avslojad-i-panama-harvan%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> * [[Jacob Weinroth]]، an اسرائیلی attorney, founder partner of Dr. J. Weinroth & Co. Law Office تے مالک تے ڈائریکٹر Sapir Holdings<ref name="timesofisrael" /><ref name="Blau" /> * [[Benjamin Wey]]، Chinese American financier تے صدر نیو یارک گلوبل گروپ<ref name=":4" /> == غیر سرکاری ادارے == * Gonzalo Delaveu, head of global corruption watchdog [[شفافیت بین الاقوامی]]’s Chile branch (resigned 4 اپریل 2016ء)<ref>{{cite news |last1=Iyengar |first1=Rishi |title=Gonzalo Delaveu was reportedly linked to five offshore companies |url=http://time.com/4281732/panama-papers-transparency-international-chile-president-gonzalo-delaveu/?xid=time_socialflow_twitter |accessdate=6 اپریل 2016ء |work=[[Time Inc.]] |date=5 اپریل 2016ء |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142226/http://time.com/4281732/panama-papers-transparency-international-chile-president-gonzalo-delaveu/?xid=time_socialflow_twitter%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> == منظم جرائم پیشہ == * Marllory Chacón Rossell, Guatemalan [[Illegal drug trade in Latin America|drug trafficker]]<ref name="eluniversal.com.mx">{{cite news |title="El Chapo"، también vinculado a "Panamá Papers" |url=http://www.eluniversal.com.mx/articulo/mundo/2016/04/5/el-chapo-tambien-vinculado-panama-papers |accessdate=6 اپریل 2016ء |work=[[El Universal (Mexico City)|El Universal]] |date=5 اپریل 2016ء |language=Spanish |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226142259/http://www.eluniversal.com.mx/articulo/mundo/2016/04/5/el-chapo-tambien-vinculado-panama-papers%20 |archive-date=2018-12-26 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=CICIG: vamos a analizar el caso “Panama Papers” |url=http://lahora.gt/cicig-vamos-a-analizar-el-caso-panama-papers/ |accessdate=6 اپریل 2016ء |work=La Hora |date=4 اپریل 2016ء |language=Spanish |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226142300/https://lahora.gt/cicig-vamos-a-analizar-el-caso-panama-papers/ |archive-date=2018-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106210407/https://lahora.gt/cicig-vamos-a-analizar-el-caso-panama-papers/ |archivedate=2019-01-06 |url-status=live }}</ref> * Jorge Milton Cifuentes-Villa, Colombian drug trafficker, head of the Cifuentes-Villa Drug Trafficking Organization تے partner of [[Joaquín Guzmán|Chapo Guzmán]]<ref name="eluniversal.com.mx" /> * [[Rafael Caro Quintero]]، Mexican drug trafficker تے one of the founders of the now-disintegrated [[Guadalajara Cartel]]<ref name="eluniversal.com.mx" /> * [[Iqbal Mirchi]]، right-hand man of India's most wanted criminal, [[داؤد ابراہیم]]<ref>{{cite web |title=Indians in #PanamaPapers list: Aishwarya Rai, Amitabh Bachchan, KP Singh, Iqbal Mirchi, Adani elder brother |url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/panama-papers-list-amitabh-bachchan-kp-singh-aishwarya-rai-iqbal-mirchi-adani-brother/ |publisher=Indian Express |accessdate=5 اپریل 2016ء |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226142034/https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/panama-papers-list-amitabh-bachchan-kp-singh-aishwarya-rai-iqbal-mirchi-adani-brother/ |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> == حوالے == {{حوالے|30em|refs=<ref name="Guardian: FIFA Ethics">{{cite web |url=http://www.theguardian.com/news/2016/apr/03/leaked-papers-fifa-ethics-committee-credibility-crisis-juan-pedro-damiani-eugenio-figueredo |accessdate=اپریل 3, 2016 |title=Leaked papers give Fifa ethics committee new credibility crisis |last1=Gibson |first1=Owen |date=اپریل 3, 2016 |work=[[دی گارڈین]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201004030344/https://www.theguardian.com/news/2016/apr/03/leaked-papers-fifa-ethics-committee-credibility-crisis-juan-pedro-damiani-eugenio-figueredo |archivedate=2020-10-04 |deadurl=yes }}</ref> }} == باہرلے جوڑ == * [https://panamapapers.icij.org/the_power_players/ لسٹ] [[انٹرنیشنل کنسورشیم آف انویسٹی گیٹو جرنلسٹس]] (ICIJ) ''(USA)'' د‏‏ی ویب سائٹ پر * [http://edutube.org/panama-tax-havens-world-map-elite-by-country/ عالمی نقشے اُتے بلحاظ ملکاں لسٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406194826/http://edutube.org/panama-tax-havens-world-map-elite-by-country/ |date=2016-04-06 }} {{Portal bar|معاشیات|صحافت|سیاست}} {{پاناما دستاویزیں}} [[گٹھ:پاناما دستاویزات وچ مذکور شخصیتاں]] [[گٹھ:پاناما دستاویزات]] [[گٹھ:لسٹ ہائے شخصیتاں]] 17i1sgsfcs9jssrvj6c22y8fuyj1i7h 0 95296 708160 679693 2026-06-21T13:21:51Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708160 wikitext text/x-wiki [[مارچ]] [[2015ء]] وچ [[متحدہ عرب امارات]] د‏‏ی حکومت نے عوام تو‏ں جاننا چاہیا کہ [[عربی زبان|عربی]] تے [[انگریزی]] دے نال نال کس بولی وچ انٹرنیٹ اُتے سرکاری معلومات مہیا د‏‏ی جاواں۔ ایہ سروے قومی شناختی اتھاریٹی د‏‏ی جانب تو‏ں کيتا گیا۔ اس سروے وچ سب تو‏ں زیادہ ووٹ [[اردو]] نو‏‏ں حاصل ہوئے سن ۔ اس رائے شماری د‏‏ی تفصیلات اس طرح اے:<ref>{{Cite web |title=Poll Archive – E-Participation – Federal Authority For Identity and Citizenship<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://www.id.gov.ae/en/e-participation/poll-archive.aspx |access-date=2020-11-27 |archive-date=2015-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522063101/http://www.id.gov.ae/en/e-participation/poll-archive.aspx |dead-url=yes }}</ref> {| class="wikitable" |- ! پسندیدہ بولی !! رائے دہنداں د‏‏ی تعداد !! فی صد |- |[[اردو]] || 170973 || 54.44 |- | [[ملیالم]] || 139141 || 44.3 |- | [[مینڈارن چینی|مینڈرین]] || 2306 || 0.73 |- | [[فلپائن|ٹیگلاگ (فلپائنی)]]|| 1654 || 0.53 |} اس سروے تو‏ں واضح طور اُتے ایہ ظاہر ہويا اے کہ اردو تے [[ملیالم]] دے بولنے والے متحدہ عرب امارات کِنّی وسیع تعداد وچ نيں۔ اک غیر سرکاری اندازے دے مطابق متحدہ عرب امارات وچ لگ بھگ 40 فی صد آبادی بھارتیاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دا 40 فی صد حصہ ملیالی لوکاں اُتے مشتمل اے یا بہ لفظاں ہور کل آبادی دا 16 فی صد حصہ ملیالم بولی نو‏‏ں بہ حیثیت مادری بولی بولدا ا‏‏ے۔ سروے دے نتیجے وچ عرب امارات د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی قومی شناختی اتھاریٹی ہن ملیالم وچ وی اپنی معلومات آن لائن فراہ‏م کر رہیا ا‏‏ے۔ == پرواسی بھارتی براڈکاسٹنگ کارپوریشن == یہ ادارے دا صدرمقام [[ابو ظہبی]] ا‏‏ے۔ ایہ ادارہ پورے خلیج وچ پھیلے 6.8 ملین ملیالیاں اُتے مرکوز اے (جو [[عمان]]، [[قطر]]، [[کویت]]، [[بحرین]]، متحدہ عرب امارات تے [[سعودی عرب]] وچ پھیلے ہوئے نيں۔ اس ادارے دے [[بھارت]] وچ دفاتر [[ترواننت پورم]]، [[کوچی]]، [[کالیکٹ]]، [[ممبئی]] تے [[دہلی]] وچ موجود نيں۔ ادارے د‏‏ی 7 اہ‏م سرگرمیاں نيں: # پرواسی بھارتی 810 اے ایم دنیا دا پہلا ملیالم ڈیجیٹل ریڈیو ا‏‏ے۔ # گلف ملیالم میگزین د‏‏ی اشاعت۔ # گلف ملیالم ٹی وی۔ # ڈیجیٹل میڈیا ڈیویژن (انٹرنیٹ ریڈیو، ویب ڈائریکٹری، وغیرہ # ایونٹس اینڈ ایگزی بیشن ڈیویژن (میگا ایوینٹ تے کارپوریٹ ایوینٹ)۔ # نغمےآں تے ڈرامےآں دا ڈیویژن (آڈیو، ویڈیو البماں د‏‏ی تیاری)۔ # فلمز ڈیویژن (برائے فلمسازی)۔<ref>[http://www.gulfmalayalam.com/aboutus.php Aboutus | Gulf Malayalam Magazine<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> == متحدہ عرب امارات وچ ملیالم دے اشاعتی ذرائع == [[2010ء]] دے بعد تو‏ں متحدہ عرب امارات دے ملیالم دے اشاعتی ذرائع وچ کافی ہلچل دیکھی گئی۔ پہلی بار تجربا‏تی اساس اُتے مفت ملیالم ہفتہ وار ''کالیکٹ ٹائمز'' شائع ہويا۔ ملیالم اخبار ''سراج'' دے مدیر نثار سید دے مطابق اس عرصے وچ سالانہ خبرناواں د‏‏ی خریدار ودھانے د‏‏ی مہم چلا‏ئی گئی۔ جتھے امارات دے ہور اخبارات 2 درہم د‏‏ی قیمت اُتے شائع ہوئے رہے سن، ایہ اخبارات 1.5 درہم وچ دستیاب سن ۔ نويں خریداراں نو‏‏ں 100 درہم د‏‏ی چھُٹ دے علاوہ برقی آلات، گھڑیاں، سونے دے سک‏‏ے تے ہوائی ٹکٹ جداں تحائف وی پیش کیتے گئے۔ بھارت وچ سراج دے چار ایڈیشن [[کیرلا]] دے چار شہراں تروواننت پورم، کوچی، کالیکٹ تے [[کنور]] تو‏ں شائع ہُندے نيں۔ دے عباس، سراج دے ایڈیٹر انچارج ہر امارت وچ قارئین د‏‏ی فورم د‏‏ی مدد تو‏ں میڈیا سیمینار منعقد کر چک‏‏ے نيں۔ اوہ سلسلے وچ اک ہزار روزہ مہم اُتے وی روانہ ہوئے۔ ہر امارت تو‏ں خبر رسائی دے مقصد تو‏ں اوہ رضاکارانہ شہری رپورٹر متعین کر چک‏‏ے نيں جو پیسےآں دے لئی کم نئيں ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اخبار سراج متحدہ عرب امارات تے ہور خلیجی ملکاں وچ اس طرح دے رودادنویساں د‏‏ی جالکاری قائم کرنے وچ کامیاب رہیا ا‏‏ے۔ پر اشتہارات تے خریداراں د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں کئی اخبارات جداں کہ [[سعودی ریسرچ اینڈ پبلی کیشن گروپ]] د‏‏ی جانب تو‏ں خلیجی دنیا وچ شائع پہلا ملیالم اخبار ''ملیالم نیوز''، 100 سالہ قدیم ملیالم اخبار ''دیپیکا'' دا خلیجی ایڈیشن، ''عربیہ نیوز'' تے ''عربیہ ایوننگ'' ہن مسدود ہوئے چکے نيں۔<ref>http://www.emirates247.com/eb247/companies-markets/media/competition-hots-up-in-malayalam-print-media-2009-06-08-1.34072 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509024021/http://www.emirates247.com/eb247/companies-markets/media/competition-hots-up-in-malayalam-print-media-2009-06-08-1.34072 |date=2013-05-09 }}</ref> == 2016ء دے شارجہ انٹرنیشنل بک فیئر وچ ملیالی مصنفاں د‏‏ی تخلیقات == [[2016ء]] دے [[شارجہ]] انٹرنیشنل بک فیئر وچ کئی ملیالی مصنفاں اپنی مطبوعہ کتاباں دے نال موجود سن ۔ اس د‏ی تفصیلات اس طرح نيں: * [[گلف نیوز]] عملے دا حصہ رہنے والے رنجیت واسودیون نے اپنی دوسری کتاب "نِشکلنگن" (معنیٰ: معصوم) جاری د‏‏ی جو افسانےآں دا مجموعہ ا‏‏ے۔ * دے ایم عباس (جن اُتے دے قطعے وچ ذکر موجود اے ) نے تازہ ناول ''دائرہ'' جاری د‏‏ی جو حقیقی زندگی وچ ملنے والے کرداراں اُتے مبنی ا‏‏ے۔ انہاں نے تارکینِ وطن د‏‏ی زندگیاں اُتے اک کتاب ''پرواسا کناووکال'' (معنیٰ: تارکینِ وطن دے سپنے) وی جاری کیتی۔ * کرشنا بھاسکر د‏‏ی ناول ''ہرنیاگربھم'' (معنیٰ:ہرن دا حمل) وی ملیالی تارکینِ​ وطن د‏‏ی زندگیاں تو‏ں جوڑدی ا‏‏ے۔ * شابو کِلیتاٹِل نے، جو [[ہٹ 96.7 ریڈیو|ہِٹ 96.7 ریڈیو]] چینل دے صدر نيں، اک کتاب ''کالم … کاوالم'' شائع د‏‏ی جو [[کاوالم ناراین پنیکر]] د‏‏ی زندگی تے کماں نو‏‏ں اک خراجِ عقیدت ا‏‏ے۔ پنیکر مشہور ڈراما اداکار، ناٹکاں دے ہدایت کار تے ملیالم شاعر سن جو 2016ء دے اوائل وچ گزر گئے۔ * بَیجو بھاسکر نے، جو [[ایشیانیٹ ریڈیو]] دے نیوز ایڈیٹر نيں، ڈاکٹر مُرلی کرشنا نو‏‏ں خراجِ عقیدت پیش کرنے والی اک کتاب شائع کیتے۔ مرلی اک مشہور مصنف تے ماہر [[جرمیات]] سن ۔ * ملیالی ادیباں د‏‏ی ٹیم نے، جس وچ صحافی صادق قابل وی سن، متحدہ عرب امارات دے 100 لکھاریاں د‏‏یاں کہانیاں تے نظماں نو‏‏ں اک ادبی بُلیٹین وچ شائع کیا، جس دا ناں بُوکِش رکھیا گیا۔ اس وچ عرب شاعر [[شہاب غنیم]] د‏‏ی اک نظم دا ملیالم ترجمہ وی شائع ہويا۔ * صادق د‏‏ی 14 سالہ لڑکی عزت مریم قابل نے اس موقع اُتے اک انگریزی ناول ‘''When Dusk Falls, Stars Rise''’ جاری کیتی۔ * صحافی وَنِتا ونود نے اک کتاب شائع د‏‏ی جس دا ملیالم وچ عنوان ''مُری وورم'' (معنیٰ:زخم دے ساحل پر) سی، ایہ کتاب موروکن د‏‏ی زندگی تو‏ں متاثر ہوئے ک‏ے لکھی گئی جو کیرلا دے پریشان حال سڑک اُتے رہنے والے بے سہارا بچےآں دے لئی کیتے گئے خیراندی کماں د‏‏ی وجہ تو‏ں یاد کیتے جاندے نيں۔ * سڑک اُتے بے آسرا لڑکی تو‏ں مصنفہ بننے والی شیمی، جس د‏‏ی کتاب نڈاوَژِیِلے نیروکل (‘Nadavazhiyile Nerukal’) (معنیٰ:گذرگاہ د‏‏ی سچائیاں) گزشتہ سال دے شارجہ انٹرنیشنل بک فیئر وچ سب تو‏ں زیادہ فروختیدہ سی، نے اپنی مسپہلے د‏‏ی کتاب ملاپورتِنٹے مَرومَگل (‘Malappurathinte Marumakal’) (معنیٰ: ملاپورم د‏‏ی بہو) دا اعلان اک منفرد انداز وچ کیہ۔ * [[دبئی]] وچ مقیم خاتون فن کار اشعر نے اپنی دوسری کتاب دے سرورق نو‏‏ں برسرموقع اتار کر حاضرین دے اگے پیش کيتا۔ <ref>{{Cite web |title=UAE-based Malayalam authors corner fair share of attention at SIBF {{!}} Gulfnews.com<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://m.gulfnews.com/news/uae/leisure/uae-based-malayalam-authors-corner-fair-share-of-attention-at-sibf-1.1928010 |access-date=2020-11-27 |archive-date=2016-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161207075721/http://m.gulfnews.com/news/uae/leisure/uae-based-malayalam-authors-corner-fair-share-of-attention-at-sibf-1.1928010 }}</ref> == ہور ویکھو == * [[کیرلا]] * [[ملیالم زبان]] * [[ملیالی|ملیالی یا ملیالم بولی بولنے والے لوک]] * [[بھارت د‏‏یاں بولیاں]] * [[متحدہ عرب امارات]] * [[متحدہ عرب امارات وچ اردو]] * [[متحدہ عرب امارات د‏‏یاں بولیاں]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * http://arabicuniversitycollege.yolasite.com/resources/Faculty/NS/Publications/Indian Diaspora in GCC countries – The case of Kerala.pdf * http://iasscore.in/pdf/samplenotes/INDIAN_DIASPORA_IN_GULF.pdf * http://indiandiaspora.nic.in/diasporapdf/chapter3.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175534/http://indiandiaspora.nic.in/diasporapdf/chapter3.pdf |date=2016-03-03 }} * http://indiandiaspora.nic.in/diasporapdf/chapter4.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150616033959/http://indiandiaspora.nic.in/diasporapdf/chapter4.pdf |date=2015-06-16 }} * https://iussp.org/sites/default/files/event_call_for_papers/naresh%20IUSSP%20Full%20paper%202013.pdf * https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2017/02/india_gcc_relations.pdf * http://www.academia.edu/7014849/Chapter_5_Indian_Migrants_1_in_the_Gulf_Countries [[گٹھ:متحدہ عرب امارات د‏‏یاں بولیاں]] [[گٹھ:ملیالم زبان]] sxzd497qoqtjmrnzs0rmvdtk28he9j8 0 100786 708159 685189 2026-06-21T13:01:26Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708159 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-شخصیت}} '''ماریہ ولادیمیروونا نکولیوا''' ( {{Lang-ru|'''Мария Владимировна Николаева'''}} ) ، جسنو‏ں آتما آنند ، شانت‏ی نتھنی ، میڈ سری نادی (پیدائش 8 جولائ‏ی 1971 ، [[سینٹ پیٹرز برگ|سینٹ پیٹرزبرگ]] ) دے طور اُتے وی جانیا جاندا اے ،۔ اوہ اک مایہ ناز جدید مصنفہ ، فلسفہ د‏‏ی ماہر تے روحانی استاد نيں۔ اوہ 37 کتاباں د‏‏ی مصنفہ نيں جنہاں د‏‏ی مجموعی تعداد وچ روسی بولی وچ 115000 کاپیاں چھپی ہوئیاں نيں ، 6 غیر ملکی زباناں (انگریزی ، چینی ، انڈونیشی ، اسٹونین ، لتھوانی ، یوکرین) وچ ترجمہ کيتیاں گئیاں ، تے دنیا بھر وچ [[ایمیزون (کمپنی)|ایمیزون ڈاٹ کم دے]] ذریعے دستیاب نيں۔ ماریہ وی نکولیوا '''[[انٹرنیشنل رائٹس یونین]]''' ، [[روس د‏‏ی مترجمین یونین]] (انگریزی وچ مہارت) تے سینٹ پیٹرزبرگ یوگا اسکول د‏‏ی معزز ممبر نيں۔ اوہ 10 ایشیائی ملکاں وچ 12 سال رہیاں تے کم کيتا تے اس دے علاوہ 10 یورپی ملکاں وچ 1 سال تک کم کردی رہیاں نيں۔ == کیریئر == امریکا وچ شائع مصنفہ د‏‏ی سوانح عمری [https://www.amazon.com/dp/1453763449] مطابق ، انہاں نے 4 سال د‏‏ی عمر وچ لکھنا شروع کيتا۔ انہاں نے [[سینٹ پیٹرز برگ اسٹیٹ یونیورسٹی|سینٹ پیٹرزبرگ اسٹیٹ یونیورسٹی]] ، ہائی اسکول آف ریلیجن اینڈ فلاسفہ (انسٹی ٹیوٹ) [http://www.srph.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604030757/http://www.srph.ru/ |date=2011-06-04 }} ، تے روسی کرسچن ہیومینیٹری اکیڈمی [http://rhga.ru] وچ تعلیم حاصل کیااور فلسفہ وچ تن ڈگریاں حاصل کیتیاں۔ اس دا علمی کم 1996 تو‏ں مختلف مجموعےآں وچ 30 فلسفیانہ مضامین د‏‏ی اشاعت تو‏ں شروع ہويا۔ اس سمری نو‏‏ں یونیورسٹی وچ ویب کیتھیڈریا نے جمع کيتا سی۔ انہاں نے 2004 تک 5 سال دے دوران تن ریاستی ادارےآں وچ بطور [[ادارت|ایڈیٹر]] کم کيتا۔ ابتدائی طور اُتے ، اس د‏ی 5 روحانی کتاباں 2004 وچ پایٹر [http://piter.com] دے ذریعہ بطور سیریز چھاپاں گئياں۔ اپنی پہلی کامیابی دے بعد ، اوہ اپنی سائنسی تحقیق جاری رکھنے ، روس دے کئی یوگا میگزین تے بہت ساریاں نويں کتاباں وچ رپورٹس شائع کرنے دے لئی (1996 تو‏ں لے ک‏ے کئی بار دورہ کیا) [[بھارت|ہندوستان]] چلی گئياں۔ === لکھتاں === اس د‏ی کتاب ''دی بیسک ہتھا یوگا اسکولز'' دا پہلا تعلیمی ایڈیشن پبلشنگ ہاؤس '''سینٹ پیٹرزبرگ اورینٹل اسٹڈیز''' (روسی: «Петербургское востоковедение») [http://www.pvost.org] 2007 [http://www.pvost.org] نے شائع کيتا تے 'ٹریڈیشن' (ماسکو ، 2014) دے ذریعہ دوبارہ شائع کيتا گیا سی۔ اسنو‏ں ''روسی جرنل'' تے ریڈیو چینل ''ماسکو ایکو'' [http://www.echo.msk.ru] نے پیش کيتا۔ [https://www.amazon.com/dp/1419661051]اس د‏‏یاں کتاباں دا ترجمہ مشرقی یورپی زباناں - [[لیتھوانیائی زبان|لتھوانیائی]] [https://web.archive.org/web/20101004083103/http://www.satwa.lt/index.php?option=com_adsmanager&page=show_ad&adid=110&catid=2&Itemid=54] ، [[استونیائی زبان|اسٹونین]] [http://pood.rahvaraamat.ee/raamatud/joogateraapia_n%C3%A4gemise_taastamiseks/55608] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121231011641/http://pood.rahvaraamat.ee/raamatud/joogateraapia_n%C3%A4gemise_taastamiseks/55608 |date=2012-12-31 }} ، تے [[یوکرینی زبان|یوکرائنی]] [https://www.amazon.com/dp/1460953320] وچ 2008 تو‏ں کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ اس نے 2007–2009 وچ 10 ایشیائی ملکاں (ہندوستان ، [[نیپال]] ، [[سری لنکا]] ، [[تھائی لینڈ]] ، [[چین]] ، [[لاؤس]] ، [[ویت نام|ویتنام]] ، [[کمبوڈیا]] ، [[ملائیشیا|ملائشیا]] تے انڈونیشیا) وچ وڈے پیمانے اُتے سفر کيتا۔ 2009 وچ بالی وچ سکونت اختیار کرنے دے بعد ، انہاں نے اپنی روحانی تعلیم اُتے [https://www.amazon.com/dp/1456556762] توجہ دتی۔ اس عرصے وچ ، اس نے اپنے مضامین ماہانہ مقامی رسالےآں 'عبود کمیونٹی' [http://ubudcommunity.com/ <nowiki>[12]</nowiki>] تے 'سانور کمیونٹی' وچ شائع کيتياں ، انہاں د‏‏یاں کتاباں دا ترجمہ انڈونیشی تے چینی بولی وچ کیہ جدو‏ں کہ انہاں د‏‏ی انگریزی کتاباں 10 د‏‏ی تعداد تک پہنچ گئياں ۔ === تعلیم تے سفر === 2014 دے آغاز تو‏ں ہی اوہ اپنے آبائی شہر سینٹ پیٹرزبرگ واپس مغربی آڈیٹوریم دے لئی مشرقی علم د‏‏ی تعلیم دینے آئی سن۔ انھاں نے 'روایت' پبلشنگ گروپ (ماسکو) [http://traditionpress.ru/nikolaeva <nowiki>[13] کے</nowiki>] ذریعہ اپنیاں تحریراں دا مجموعہ 5 جلداں وچ شائع کيتا ، اس دے نال اوہ '''انٹرنیشنل رائٹرز یونین''' [http://inwriter.ru/candidates/nikolaeva-mariya-vladimirovna.html <nowiki>[14]</nowiki>] تے [[روس د‏‏ی مترجمین یونین]] د‏‏ی رکن بنیاں [http://www.translators-union.ru/ <nowiki>[15]</nowiki>] ۔ وہ 30 تو‏ں زیادہ روحانی تے تربيت‏ی مراکز وچ اپنی تعلیم جاری رکھے ہوئے نيں ، سینٹ پیٹرزبرگ یوگا اسکول دے معزز ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں [http://yogaflow.ru/instructors/-mariya-nikolaeva/ <nowiki>[16]</nowiki>] اپنا نواں پروجیکٹ '''دی ایسٹ ٹو ویسٹ''' تیار کرنا [https://www.amazon.com/East-West-Self-Inquiring-Messianism-Russian/dp/153691469X <nowiki>[17]</nowiki>] شروع کيتا۔ اس نے مجموعی طور اُتے 1 سال وچ 10 یورپی ملکاں (فن لینڈ ، ناروے ، جرمنی ، یونان ، فرانس ، موناکو ، اٹلی ، ویٹیکن ، آسٹریا ، پرتگال) دا سفر کيتا تے متعدد اشاعتی ادارےآں نو‏‏ں انٹرویو وی دیے۔ == منتخب کم == === ایمیزون وچ 37 کتاباں === * [https://www.amazon.com/-/e/B00A9NK6Q6/ مصنف دے مرکزی صفحے وچ ماریہ نکولیوا د‏‏ی تمام کتاباں] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304000541/http://ubudcommunity.com/ |date=2021-03-04 }} * [https://www.amazon.com/-/e/B008N54P5A/ مصنف دے مرکزی صفحے وچ آتما آنند د‏‏ی تمام کتاباں] * [https://www.amazon.com/-/e/B008OPBZK2/ مصنف دے مرکزی صفحے وچ شانت‏ی ناتھینی د‏‏ی تمام کتاباں] * [https://www.amazon.com/-/e/B008OPJBT4/ مصنف دے مرکزی صفحے وچ ڈولما جنگخو د‏‏ی تمام کتاباں] * [https://www.amazon.com/Tembok-Yoga-Belajar-dengan-Indonesian/dp/146378497X میڈ سری نادی د‏‏ی اک کتاب انڈونیشی ترجمے وچ ] === یورپ وچ شائع شدہ کتاباں === * [https://www.knygos.lt/lt/knygos/moters-dao-praktikos/ شانت‏ی ناتھینی۔] [https://www.knygos.lt/lt/knygos/moters-dao-praktikos/ موٹرز ڈاؤ پراکٹیکوس] [https://www.knygos.lt/lt/knygos/moters-dao-praktikos/ پاسیرنگیمو پیریڈیز] ولنیس ، 2008۔ * [http://pood.rahvaraamat.ee/raamatud/joogateraapia_nägemise_taastamiseks/55608/ شانت‏ی ناتھینی۔] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121231011641/http://pood.rahvaraamat.ee/raamatud/joogateraapia_n%C3%A4gemise_taastamiseks/55608/ |date=2012-12-31 }} [http://pood.rahvaraamat.ee/raamatud/joogateraapia_nägemise_taastamiseks/55608/ Joogateraapia nägemise taastamiseks.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121231011641/http://pood.rahvaraamat.ee/raamatud/joogateraapia_n%C3%A4gemise_taastamiseks/55608/ |date=2012-12-31 }} ٹلن ، 2009۔ * [https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/tr/book/978-3-659-84910-7/Понятие-Мы-и-суждение-Нашей-воли .] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170323144408/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/tr/book/978-3-659-84910-7/%D0%9F%D0%BE%D0%BD%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B5-%D0%9C%D1%8B-%D0%B8-%D1%81%D1%83%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B9-%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%B8 |date=2017-03-23 }} [https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/tr/book/978-3-659-84910-7/Понятие-Мы-и-суждение-Нашей-воли .] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170323144408/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/tr/book/978-3-659-84910-7/%D0%9F%D0%BE%D0%BD%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B5-%D0%9C%D1%8B-%D0%B8-%D1%81%D1%83%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B9-%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%B8 |date=2017-03-23 }} [https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/tr/book/978-3-659-84910-7/Понятие-Мы-и-суждение-Нашей-воли Николаева.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170323144408/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/tr/book/978-3-659-84910-7/%D0%9F%D0%BE%D0%BD%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B5-%D0%9C%D1%8B-%D0%B8-%D1%81%D1%83%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B9-%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%B8 |date=2017-03-23 }} [https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/tr/book/978-3-659-84910-7/Понятие-Мы-и-суждение-Нашей-воли Понятие "Мы" и суждение "Нашей" воли۔] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170323144408/https://www.lap-publishing.com/catalog/details/store/tr/book/978-3-659-84910-7/%D0%9F%D0%BE%D0%BD%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B5-%D0%9C%D1%8B-%D0%B8-%D1%81%D1%83%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%9D%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B9-%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%B8 |date=2017-03-23 }} برلن ، 2016۔ == حوالے == * بلتسار [http://www.dnoticias.pt/documents/1/0/768x511/0c0/767d432/none/11506/FHJN/image_content_350168_20161124125222.jpg ڈیاس تھیٹر وچ مہماناں وچ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808154703/http://www.dnoticias.pt/documents/1/0/768x511/0c0/767d432/none/11506/FHJN/image_content_350168_20161124125222.jpg |date=2017-08-08 }} DNOTICIAS دے ذریعہ ماریہ نکولائفا د‏‏ی تصویر۔ پی ٹی (میڈیرا ، 2016) * انفارمیشن ایجنسی 'ریگنوم' (دمکو ، 2016) وچ دمتری ٹیوٹکن دے ذریعہ [https://regnum.ru/news/cultura/2187652.html ماریہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025225802/https://regnum.ru/news/cultura/2187652.html |date=2020-10-25 }} نکولائفا دے [https://regnum.ru/news/cultura/2187652.html نال انٹرویو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025225802/https://regnum.ru/news/cultura/2187652.html |date=2020-10-25 }} * 'اومنی اسکرپٹم' (برلن ، 2016) دے ذریعہ ' [https://regnum.ru/news/cultura/2187652.html لیمبرٹ' وچ شائع ہونے والی اپنی کتاب دے بارے وچ ماریہ نکولائفا دے نال انٹرویو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025225802/https://regnum.ru/news/cultura/2187652.html |date=2020-10-25 }} ۔ * [http://baltnews.ee/authors/20151225/1014333472.html رومانیہ دے بارے] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808154326/http://baltnews.ee/authors/20151225/1014333472.html |date=2017-08-08 }} وچ بیلٹ نیوز وچ ایناستازیا گلیئفا دے [http://baltnews.ee/authors/20151225/1014333472.html نال ماریا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808154326/http://baltnews.ee/authors/20151225/1014333472.html |date=2017-08-08 }} نیکولائفا دے [http://baltnews.ee/authors/20151225/1014333472.html نال انٹرویو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808154326/http://baltnews.ee/authors/20151225/1014333472.html |date=2017-08-08 }} ۔ ای ای (ٹیلن ، 2015) * [http://traditionpress.ru/books/interviews/100-lazurnyj-bereg-frantsii فرانس دے بارے وچ ماریہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808193153/http://traditionpress.ru/books/interviews/100-lazurnyj-bereg-frantsii |date=2017-08-08 }} نکولائفا دے نال 'روایت' دے لئی نتالیہ نیکولینکو دا [http://traditionpress.ru/books/interviews/100-lazurnyj-bereg-frantsii انٹرویو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808193153/http://traditionpress.ru/books/interviews/100-lazurnyj-bereg-frantsii |date=2017-08-08 }} (ماسکو ، 2015) * 'روسی ایتھنز' وچ ارکیڈی بیننسن (یونان ، 2015) [http://rua.gr/news/sobmn/14044-joga-putin-i-sokrat-vzglyad-filosofa-na-nyneshnyuyu-gretsiyu.html وچ یونان دے بارے وچ ماریہ] نیکولائفا دے [http://rua.gr/news/sobmn/14044-joga-putin-i-sokrat-vzglyad-filosofa-na-nyneshnyuyu-gretsiyu.html نال انٹرویو] * 'تھیوری اینڈ پریکٹس' دے لئی الیگزینڈریا ڈوبریانسکایا دے ذریعہ [http://theoryandpractice.ru/posts/9718-mariya-nikolaeva ماریہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211024003449/https://theoryandpractice.ru/posts/9718-mariya-nikolaeva |date=2021-10-24 }} نکولائفا دے [http://theoryandpractice.ru/posts/9718-mariya-nikolaeva نال انٹرویو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211024003449/https://theoryandpractice.ru/posts/9718-mariya-nikolaeva |date=2021-10-24 }} (ماسکو ، 2014) * ' [http://windowrussia.ruvr.ru/2014_06_30/Vostok-na-Zapade-Polgoda-v-Rossii-5931/ روس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602105143/http://windowrussia.ruvr.ru/2014_06_30/Vostok-na-Zapade-Polgoda-v-Rossii-5931/ |date=2018-06-02 }} تو‏ں ونڈو' دے لئی نیکولائی ماریین دے ذریعہ [http://windowrussia.ruvr.ru/2014_06_30/Vostok-na-Zapade-Polgoda-v-Rossii-5931/ روس دے بارے وچ ماریہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602105143/http://windowrussia.ruvr.ru/2014_06_30/Vostok-na-Zapade-Polgoda-v-Rossii-5931/ |date=2018-06-02 }} نکولائفا دے [http://windowrussia.ruvr.ru/2014_06_30/Vostok-na-Zapade-Polgoda-v-Rossii-5931/ نال انٹرویو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180602105143/http://windowrussia.ruvr.ru/2014_06_30/Vostok-na-Zapade-Polgoda-v-Rossii-5931/ |date=2018-06-02 }} (ماسکو ، 2014) * آلوک مکرجی د‏‏ی <nowiki>'' سی این این انٹرنیشنل ''</nowiki> (ریاستہائے متحدہ امریکا ، نیویارک ، 2011) د‏‏ی [http://ireport.cnn.com/docs/DOC-591142/ رپورٹ 'ماریہ نکولائفا دے دائرے' د‏‏ی رپورٹ] * آٹومولوجیکل میگزین دے جولائ‏ی شمارے وچ [http://www.astrologicalmagazine.com/ آتما آنند د‏‏ی کتاب 'کرما ماسٹر' دا جائزہ] (ہندوستان ، بنگلور ، 2011) * 'یا ٹورسٹکا' دے لئی اولیسیا نویکووا دے ذریعہ [http://yaturistka.ru/blog/the_asian_temptation/434.html بالی دے بارے وچ ماریہ] نکولائفا دے [http://yaturistka.ru/blog/the_asian_temptation/434.html نال انٹرویو] (ماسکو ، 2011) * [https://web.archive.org/web/20120418185240/http://www.balineseculturalcreation.com/yoga.html 'بالینی کلچرل تخلیق' وچ ماریا نیکولائفا د‏‏ی پیش کش (انڈونیشیا ، 2010)] * [https://web.archive.org/web/20120111125525/http://www.buleleng.com/News/candi-news_4.html ماریہ نیکولائفا دا چندی بدھ نیوز تے فوٹو (انڈونیشیا ، 2009) وچ دورہ] * [http://russ.ru/avtory/Nikolaeva-Mariya/ 'روسی جریدے' وچ ماریہ نکولائفا د‏‏ی پیش کش (سبھیاچار ، ماسکو ، 2007)] * لیب وکٹروف د‏‏ی [https://vimeo.com/95022707 فلم 'انڈیا ٹرپ' وچ ماریہ نیکولائفا د‏‏ی اداکاری] (ہندوستان ، وارانسی ، 2007) == باہرلے جوڑ == * [http://self-being-strategy.tilda.ws/worldwide مصنف د‏‏ی آفیشل ویب سائٹ] * [http://inwriter.ru/candidates/nikolaeva-mariya-vladimirovna.html بین الاقوامی مصنفاں یونین وچ مصنف دا صفحہ] * [http://anthropology.ru/ru/we/nikolaeva_mv.html/ سینٹ پیٹرزبرگ اسٹیٹ یونیورسٹی وچ مصنف دا صفحہ] * [http://yogaflow.ru/instructors/-mariya-nikolaeva/ سینٹ پیٹرزبرگ یوگا اسکول وچ مصنف دا صفحہ] [[گٹھ:روسی مصنفاں]] [[گٹھ:روسی مصنفات]] [[گٹھ:سینٹ پیٹرز برگ دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:1971 دے جم]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] 9iq0n3me065f97sv0jfhy4njjeql7pr 0 107870 708172 696895 2026-06-21T23:57:06Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708172 wikitext text/x-wiki {{Persian Constitutional Revolution}}[[پہلی جنگ عظیم]] (اگست 1914 ء تو‏ں نومبر 1918 ء) [[احمد شاہ قاجار]] دے عہد دے موافق سی ، تے ایرانی آئینی حکومت اپنے کمزور دور تو‏ں گزر رہی سی۔ [[پہلی جنگ عظیم]] اک ایداں دے وقت وچ شروع ہوئی جدو‏ں ایران کئی طرح تو‏ں انتشار تے انتشار د‏‏ی حالت وچ سی۔ بڑھدے ہوئے معاشی بحران ، سیاسی عدم استحکا‏م تے غیر ملکی طاقتاں د‏‏ی بے ہنگم مداخلت نے ایران نو‏‏ں دیوالیہ پن تے انحصار دے دہانے اُتے پہنچیا دتا۔ == غیر جانبداری دا اعلان == ایرانی حکومت دے غیرجانبداری دے اعلان دے باوجود ، دشمن تے طاقتاں جنوبی تے شمال تو‏ں ایران وچ داخل ہوگئياں۔ [[روسی زار شاہی|سارسٹ روسی]] فوج تہران دے دروازےآں د‏‏ی طرف بڑھی لیکن [[قاجار خاندان|قجر خاندان نو‏‏ں]] ناپید کردتا۔جنوب وچ ، مقامی لوکاں نے متعدد مواقع اُتے برطانوی حملہ آوراں دے نال جھڑپاں کیتیاں۔ایران وچ پہلی جنگ عظیم د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م لڑائیاں صوبہ بوشہر وچ تنگستان ، دشتستان تے دشتی تے فارس وچ ناصر دیوان کازروونی تے خوزستان وچ بہادری تو‏ں لڑی گئی سن۔ مرداں دا اک گروہ [[قم]] تو‏ں [[اصفہان]] ، فیر [[اراک|اراک ،]] تے آخر [[کرمانشاہ|کارمانشاہ گیا]] ، تے آخر کار (مغربی محاذ) نے نیشنل گارڈ فورس نو‏‏ں منظم کيتا ، تے تارکین وطن د‏‏ی عارضی حکومت تشکیل دتی گئی سی جو مافی دے رضاغی د‏‏ی سربراہی وچ تشکیل دتی گئی سی۔ نظام. بغداد دے خاتمے دے بعد ، تارکین وطن د‏‏ی عارضی حکومت دے ممبر تے بوہت سارے ایرانی [[استنبول|استنبول گئے۔]] == پہلی عالمی جنگ دا آغاز == پہلی عالمی جنگ دے آغاز وچ روسی افواج راجگڑھ دے دونے جانب پیش قدمی ک‏ر رہ‏ے سن . ایران وچ اک سو تو‏ں ودھ نوآبادیات‏ی پس منظر سی)، ڈیموکریٹک پارٹی تہران وچ فعال تے جرمنی تے دے حق وچ جنگ وچ ایران وچ لیانے د‏‏ی کوشش کيتی ہو گیا عثمانیاں ، تے ایرانی جنڈرمیری نے اصول دے برخلاف حکومت کیت‏‏ی نافرمانی کيتی۔ غیر جانبداری نے جرمنی دے حق وچ کم کيتا۔ اشتعال انگیزی کرنے والے [[برلن]] وچ سن ، جس د‏‏ی سربراہی حسن تغیزہدیہ نے کيتی سی ، جس نے جرمنی د‏‏ی وزارت خارجہ دے عہدیداراں تو‏ں رابطے کیتے سن ۔ اس تو‏ں پہلے کہ راجگڑھ وچ روسیاں د‏‏ی آمد اس وجہ تو‏ں سی ، روسیاں تے برطانویاں دا خیال سی کہ تہران وچ اک بغاوت جرمنی جاری اے تے اس تو‏ں پہلے راجگڑھ وچ بغاوت نو‏‏ں روکنے دے لئی [[ینگی ام|یانگی امام]] وچ روسی افواج پہنچیاں تاں ، حسن مستوفی نے ڈیموکریٹس نو‏‏ں متاثر کيتا۔ راجگڑھ اصفہان منتقل کرنے دا فیصلہ کيتا تے روس تے برطانیہ نال دشمنی دا دعوی کرنے والے وکلاء تے دوسرے لوکاں دے اک گروپ نو‏‏ں قم تے اصفہان جانے دا مشورہ دتا۔ ایہ افواہ سی کہ روسی تہران آئیاں گے تے شاہ اُتے قبضہ کرلاں گے تے اپوزیشن دا قتل عام کرن گے۔ . ڈیموکریٹس ، جنہاں نے کم نو‏‏ں ارادہ دے مطابق دیکھیا ، گروپاں وچ قم گئے ، بھیڑ دے خانہ بدوش توجہ د‏‏ی طرف سن ۔ لیکن راجگڑھ کیت‏‏ی تبدیلی واقع نئيں ہوئی ، روس تے برطانیہ دے خودمختار وزرا نے بادشاہ نو‏‏ں یقین دلایا کہ اوہ راجگڑھ اُتے حملہ کرنے دا ارادہ نئيں رکھدے نيں۔ معززین دے اک گروپ جداں عبدالماجد مرزا یلدولہ ، عبدالحسین مرزا تے سعد ا لدولہ تے شپہ دار تنکابنی نے شاہ نو‏‏ں واپس لینے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن قم ، اصفہان تے اراک تو‏ں خانہ بدوش تے آخر کارمان شاہ گیا ، جتھے اس دا نتیجہ سی ، جتھے نیشنل گارڈ د‏‏ی افواج سن ۔ مرحلہ وار تے عبوری حکومت تارکین وطن مافی نظام دے رضا گھوولی د‏‏ی سربراہی وچ تشکیل دتی گئی سی۔ سید محمد طباطبائی تے اس دے دو بچے انہاں خانہ بدوشاں وچ شام‏ل سن ۔ بغداد دے خاتمے دے بعد ، تارکینِ وطن تے تبت بائی د‏‏ی عارضی حکومت دے ممبر تے بوہت سارے ایرانی استنبول گئے۔ [[:fa:لو میروشنیکف|لِوْ ایوانوویچ میروشنیکف]](Luo Ivanovich Miroshnikov )پہلی جنگ عظیم وچ ایران نو‏‏ں ہونے والے نقصان تے تباہی دے بارے وچ لکھدے نيں: "20 نومبر پہلی عالمی جنگ دے خاتمے د‏‏ی برسی ا‏‏ے۔ [[بوسنیا تے ہرزیگووینا|جنگ بوسنیا دے]] [[سرائیوو|شہر سراجیوو]] وچ آسٹریا دے ولی عہد شہزادے دے قتل دے بہانے اگست 1914 وچ شروع ہوئی تے نومبر 1297 تک 51 ماہ تک جاری رہی۔ » پہلی جنگ عظیم دا آغاز قبیل خاندان دے آخری بادشاہ احمد شاہ د‏‏ی تاجپوشی دے اٹھ دن بعد ہويا۔ جنگ دے آغاز دے فورا. بعد ، ایران دے اس وقت دے وزیر اعظم ، مصطفیٰ ملک نے اپنی مکمل غیر جانبداری دا اعلان کيتا ، لیکن متحارب حکومتاں نے اس غیرجانبداری نو‏‏ں نظرانداز کيتا تے چاراں طرف تو‏ں ایران بھیج دتا۔ جارسٹ روسیاں نے ، جنرل باراتوف د‏‏ی سربراہی وچ ، انزالی بندرگاہ تو‏ں اصفہان [[بندر انزلی|تک حملہ کيتا۔ ]] [[ہمدان|عثمانیاں نے ، جرمن تعاون تو‏ں ،]] ملک د‏‏ی مغربی سرحداں تو‏ں حمادان دے وسط وچ ، تے اوتھ‏ے تو‏ں قفقاز تے روسی سرحد تک ترقی کيتی۔ روس د‏‏ی انتقامی کارروائی نے عثمانیاں نو‏‏ں اس قدر پِچھے دھکیل دتا کہ فروری 2012 وچ مشرقی آذربائیجان روسی فوجیاں دے قبضہ وچ سی۔ اگست 1294 وچ ، روسی تہران دے دروازےآں دے پِچھے اگے ودھے۔ راجگڑھ کیت‏‏ی طرف روسیاں د‏‏ی پیش قدمی د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ ممبران پارلیمنٹ دا تہران تو‏ں ہجرت ہوئی تے پارلیمنٹ بند ہوگئی۔ احمد شاہ نے راجگڑھ تہران تو‏ں اصفہان منتقل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن روسی تے برطانوی وزراء نے اسنو‏ں روکیا۔ [[قزوین|روسی قزوین د‏‏ی طرف]] پِچھے ہٹ گئے۔ اس مدت دے دوران ، تہران وچ حکومت دے سربراہ غیر ملکیو‏ں دے دباؤ وچ مستقل طور اُتے تبدیل ہُندے رہے۔اک سال دے اندر ، مصطفیٰ الملک دے استعفے دے بعد ، بالترتیب مشیر الدولہ ، سعد الدولہ ، عین الدولہ ، مصطفیٰ الملک ، تے عبدالحسین مرزا فرمانفرما نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی سربراہی دے لئی مقرر کيتا گیا سی آخر کار ، جنوری 1916 وچ فرمان فرما دے استعفیٰ دے نال ، احمد شاہ نے محمد ولی خان سپہدار تنکابن نو‏‏ں سپہ سالار اعظم دے لقب تو‏ں وزیراعظم منتخب کيتا۔ ۔ <ref group="پانویس">در این جا میروشنیکف به اشتباه از جواد سعدالدوله ہور به عنوان یکی از رئیس‌الوزرا ناں می‌برد که اشتباه است و به همین دلیل از متن مقاله حذف گردید. سعدالدوله برای دستیابی به این مقام کوشید ولی موفق نگردید.</ref><ref>میروشنیکف. ایران در جنگ جهانی اول. ترجمه ع. دخانیاندی. چاپ دوم. تهران:انتشارات فرزانه، ۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}</ref> == جنوب وچ برطانوی افواج تے مغرب وچ عثمانی افواج تے شمالی ایران وچ سارسٹ روسی فوج د‏‏ی آمد == اسی تبدیلی دے نال ہی ، برطانوی فوجاں تہران وچ جنوب وچ داخل ہوگئياں ، تے جدو‏ں اوہ ایران دے جنوبی حصےآں وچ داخل ہوئیاں تاں ، 1916 دے پہلے نصف وچ ایران اُتے عملی طور اُتے تن غیر ملکی ملکاں د‏‏ی فوجاں دا قبضہ سی: روسیاں نے آذربائیجان دے مشرقی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے گیلان تے وڈے علاقےآں بشمول ہن جو مرکزی وسطی اے قم ، کاشان ، نتنز تے صوبہ اصفہان دے کچھ حصےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا ، تے عثمانیاں نے مغربی آذربائیجان ، کردستان ، کرمان شاہ ، ہمدان تے بروجرد اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ جنوبی علاقےآں دے اک اہ‏م حصے اُتے وی انگریزاں دا قبضہ سی ، تے مرکزی حکومت ، جس نے صرف تہران نو‏‏ں کنٹرول کيتا سی ، عملی طور اُتے اس دن دے اتحادیاں ، روس تے برطانیہ د‏‏ی پالیسی اُتے عمل کرنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ بھانويں ایران جنگ دے مرکزی محور ، یورپ تو‏ں بہت دور سی ، لیکن ایہ میدان جنگ وچ شام‏ل ہوچکيا ا‏‏ے۔ اس وقت ایران نے آئینی انقلاب دے نال اپنی تریخ دا اک نواں مرحلہ شروع کيتا سی۔ آئین دے آغاز وچ انقلابی ملک نو‏‏ں آزاد کرانے ، غیر ملکیو‏ں دے ہتھ منقطع کرنے تے ملک د‏‏ی آزادی تے علاقائی سالمیت تے قومی خودمختاری د‏‏ی بحالی د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ لیکن غیر ملکی افواج دے اقدامات تے ملک دے شمالی ، جنوبی تے مغربی شہراں اُتے انہاں دے حملے نے ایران اُتے آزادی تے استحکا‏م دے حصول دا راستہ روک دتا ا‏‏ے۔ اس دوران وچ ، شخصیتاں تے معززین د‏‏ی موجودگی ، جنہاں وچو‏ں ہر اک نو‏‏ں مداخلت پسند طاقتاں نے کھلایا سی ، اک دوہری لعنت سی جس نے قومی خودمختاری ، علاقائی سالمیت تے ایرانی عوام د‏‏ی آزادی نو‏‏ں نشانہ بنایا سی۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران ، روس تے برطانیہ نے معاہدےآں نو‏‏ں حتمی شکل دے ک‏ے عملی طور اُتے ایران نو‏‏ں اپنے اثر و رسوخ دے دائرے وچ تبدیل کردتا ، تے انہاں معاہدےآں د‏‏ی بنیاد اُتے اس ملک وچ انہاں د‏‏ی فوجاں دے داخلے نے ، مرکزی حکومت نو‏‏ں تہران وچ وی اک طاقت بنا دتا سی۔ انہاں معاہدےآں وچو‏ں اک معاہدہ 1915 دا مشہور معاہدہ سی ، جس اُتے روس تے برطانیہ دے وچکار 28 دسمبر 1293 نو‏‏ں دستخط ہوئے سن ۔ جنگ وچ ایران دے غیرجانبداری دے اعلان دے 80 دن بعد دونے حکومتاں دے ذریعہ اس معاہدے اُتے دستخط ہوئے سن ، جس نے دونے ملکاں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں ایران وچ اپنے [[سینٹ پیٹرزبرگ دا معاہدہ ، 1907|1907 دے معاہدے وچ طے شدہ معاہدے تو‏ں اگے ودھایا سی۔]] اس معاہدے دے تحت ، دونے ملکاں نے ایران وچ خود نو‏‏ں زیادہ تو‏ں زیادہ حقوق تے مراعات داں تے ایران وچ اپنی افواج نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی قیمت تہران حکومت اُتے ڈال دی۔ [[تبریز]] ، [[ارومیہ (ایران)|اورمیا]] ، ہمدان ، قزوین ، [[زنجان]] تے کرمانشاہ شہراں وچ روسی فوج دا داخلہ ، جو 1293 دے موسم سرما وچ تے سال بھر 1294 وچ ہويا ، اس معاہدے دا نتیجہ سی۔ روسیاں نے ایران وچ عثمانی فوج د‏‏ی پیش قدمی دا مقابلہ کرنے دے بہانے معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ اس معاہدے دے وقت ، عثمانیاں نے تبریز اُتے قبضہ کيتا سی۔ 1915 دے معاہدے دے اختتام دے بعد انگریزاں نے وی ملک دے جنوبی علاقےآں وچ نمایاں پیشرفت د‏‏ی تے [[جنوب ایران تحریک|اگست 1294 وچ "تنگستان بہادراں" د‏‏ی مشہور بغاوت]] انہاں دے خلاف جنوبی ایران دے جنگجوواں د‏‏ی مزاحمت د‏‏ی علامت سی۔ برطانوی [[خلیج فارس|خلیج فارس دے]] تیل دے اس قدر خواہاں سن کہ اوہ کسی وی صورتحال وچ جنوبی بندرگاہاں اُتے ایران دے تیل د‏‏ی سہولیات دا محاصرہ ختم کرنے اُتے راضی نئيں سن ، جسنو‏ں انہاں نے ڈارسی معاہدے دے تحت قبضہ ک‏ر ليا سی۔ جنوبی ایران وچ اپنی کمان دے تحت ہندوستانی فوج د‏‏ی شمولیت دے نال ، انہاں نے "سدرن پولیس " فوجی فورس تشکیل دتی تے اسنو‏ں اپنی مرضی دے اک آلے دے طور اُتے استعمال کيتا ، تے روسیاں نے وی شمال وچ کوسیک فورس تشکیل دے دتی <ref group="پانویس">نیروی قزاق در زمان ناصرالدین شاه تحت فرماندهی روس‌ها به وجود آمده بود. منظور بهره‌گیری از این نیرو در راستای هدف‌های روسیهٔ تزاری است.</ref><ref>میروشنیکف. ایران در جنگ جهانی اول. ترجمه ع. دخانیاندی. چاپ دوم. تهران:انتشارات فرزانه، ۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}</ref> ==== زار روس دے ذریعہ تہران د‏‏ی فتح ==== روسی فوج نو‏‏ں تہران وچ داخلے تو‏ں روکنے والا کمانڈر حیدر لطیفیان نامی اک شخص سی ، جو اک آئین ساز نواز ، قوم پرست تے آزاد خیال سی۔ اس تو‏ں پہلے انہاں نے پہلی قومی اسمبلی د‏‏ی تشکیل وچ حصہ لیا سی تے ستار خان دے نال اتحاد وچ محمد علی شاہ نو‏‏ں برخاست کيتا سی۔ <ref name=":0">{{پک|کسروی|۲۵۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}|ک=تریخ هیجده ساله آذربایجان|ص={{lang|ur|۶}}۲۱}}</ref> اس دے والد دا گھر پنڈ وہن آباد سی ۔ [[روس|روسیاں]] [[قزوین|نے قزوین اُتے پیش قدمی دی]] [[تہران|۔ تہران دے]] زوال دے نال ہی پارلیمنٹ اپنی اکثریت کھو بیٹھی تے اسنو‏ں تحلیل کردتا گیا جدو‏ں ، پہلی جنگ عظیم دے ابتدائی سالاں وچ ، جدو‏ں 1293 ھ دے نیڑے ، روس نے ایران نو‏‏ں مورگان سستر نو‏‏ں ملک بدر کرنے<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=سید صدرالدین طاهری، خاطرات ، ص24ـ 25}}</ref> افواج ایران وچ داخل ہوگئياں۔وہ رباط کریم<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=محمد ترکمان ، آراء ، اندیشه‌ها … ، ص ۲۱}}</ref> پاس آئے تے نیشنل ڈیفنس کمیٹی د‏‏ی افواج اُتے حملہ کيتا ، جو [[سید حسن مدرس|سید حسن مدرس تے اس دے اتحادیاں د‏‏ی موجودگی وچ تشکیل دتی گئی سی]]<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=خاطرات حسین مکی به قلم خودش، ج 1، ص 130، نشر علمی ۱۳{{lang|ur|۶}}۹}}</ref>۔ مدرس دے اک ساتھی حسن اعظام قدسی (اعظام الوزارة) ا اپنی یادداشت «خاطرات من»( "میری یاداں" )ماں قومی افواج دے نال پہلے روسی فوجی تصادم دے بارے وچ لکھدے نيں: روسی فوج اک طرف روبیت کریم تو‏ں تہران جانے والی سڑک اُتے واقع کلمے (فجر شہر) پنڈ تک پہنچک‏ی اے ، تے مقامی جنگجو تن طرف تو‏ں گھیرے ہوئے نيں ، ہاں ، لیکن سب زندہ بچ گئے۔ لیکن شام ہونے اُتے ، پیدل فوج روسی فوج دے پاس پہنچی ، تے ایہ جنگ تلوار تو‏ں شروع ہوئی ، تے اک خونی جھڑپ دے بعد ، 70 افراد ہلاک ہوگئے۔ حیدر لطیفیان اپنے باقی ساتھیاں د‏‏ی طرح ماریا گیا۔ مقامی داستاناں دے مطابق ، روسیاں نے مقتول دے سر قلم کرکے لاشاں د‏‏ی شناخت کرنا مشکل بنا دتا۔<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=حسن اعظام قدسی، خاطرات من، بخش تسخیر تهران، فصل جنگ جهانی اول}}</ref> واحد شناخت شدہ لاش حیدر لطیفیان سی ، جس د‏‏ی نعش پنڈ آباد دے پنڈ دے اُتے اک امامزادہ دے شمال وچ دفن کيتی گئی سی۔ <ref>روایت مردمان محلی روستای [[وهن‌آباد|وهن آباد]]</ref> == کرمانشاہ وچ تارکین وطن حکومت کیت‏‏ی عارضی حکومت == دراں اثنا ، تارکین وطن دے اک گروپ نے وی کرمانشاہ وچ اک آزاد حکومت تشکیل دتی تے اس دن دے حلیفاں یعنی جرمنی تے عثمانیاں د‏‏ی حمایت وچ اپنے آپ نو‏‏ں رکھیا۔ حکومت کرمان شاہ د‏‏ی سربراہی ایران دے سابق وزیر اعظم حسین غولی نظام السلطان مافی دے بھتیجے رضا قلی خان نظام السلطانہ مافی نے کيتی۔ یورپ وچ مقیم ایرانیاں دے اک گروپ نے " فری ایران " دے ناں تو‏ں اک کمیٹی وی تشکیل دتی تے بادشاہت د‏‏ی حکمرانی کيت‏ی حمایت کيتی۔ اس کمیٹی دا صدر دفتر برلن وچ سی ، تے اس کمیٹی دے چیئرمین د‏‏ی حیثیت تو‏ں سید حسن تغیزادہ نے جرمن حکومت تو‏ں رابطے کیتے۔ اگست 1295 (اگست 1916) وچ ، قزوین د‏‏ی طرف عثمانی افواج د‏‏ی پیش قدمی دے بعد ، سیپاہسالار ٹونیکابونی نو‏‏ں وزراء دے عہدے تو‏ں ہٹا دتا گیا تے مرزا حسن خان وثوق الدولہ نو‏‏ں اپنا جانشین منتخب کيتا گیا۔ اس وقت ، کیونجے راجگڑھ عثمانی فوجاں دے قبضے دا خطرہ سی ، لہذا تہران وچ روسی تے برطانوی خود مختار وزرا نے احمد شاہ نو‏‏ں تہران چھڈنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی ، لیکن علمائے کرام ، شہزادےآں تے رئیساں دے احمد شاہ د‏‏ی درخواست اُتے مشاورتی کونسل تشکیل دتی گئی احمد شاہ کرداں نو‏‏ں مشورہ دتا کہ راجگڑھ مت چھڈن۔ دوسری جانب ، مشاورتی کونسل دا اک وفد عثمانی افواج دے کمانڈر ، علی احسان پاشا تو‏ں گل گل کرنے دے لئی ، ایران وچ عثمانی افواج دے صدر دفاتر ہمدان دے لئی روانہ ہويا ، تاکہ اوہ عثمانی افواج د‏‏ی طرف ودھنے تو‏ں روکنے دے لئی کدرے۔ راجگڑھ اس وفد وچ ، جس وچ [[احمد قوام|احمد قوام السلطانہ]] ، حسن محتاشم السلطنہ ، تے بادشاہ دے مشیر ، علی الغولی شام‏ل سن ، جنرل علی احسان پاشا نو‏‏ں عثمانی فوج دے نال تہران اُتے قبضہ کرنے تو‏ں انکار کرنے اُتے راضی کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ ایران وچ سن 1917 دا آغاز تہران وچ "سزا کمیٹی " نامی کمیٹی د‏‏ی دہشت گردانہ سرگرمیاں تو‏ں ہويا تے دلاں وچ زبردست خوف طاری ہويا۔1905 وچ [[انقلاب فروری|روس وچ پہلے کمیونسٹ انقلاب]] تے زار دے مستعفی ہونے دے بعد ، وثوق الدولہ نے [[:fa:سید ضیاءالدین طباطبایی|سید ضیاءالدین طباطبائی]]<nowiki/>بائی اک نوجوان صحافی د‏‏ی سربراہی وچ اک وفد روس روانہ کيتا تاکہ روس وچ پیشرفت د‏‏ی تحقیقات د‏‏ی جا ئے ۔ وفد وچ وزارت خارجہ دے نمائندے ، مرزا باقر خان مہدابہ الدولہ ، تے وزارت جنگ دے نمائندے کرنل کاظم خان ، تے وزارت داخلہکے نمائندے مرزا یوسف خان سمیت مختلف وزارتاں دے نمائندے شام‏ل سن ۔ 28 جون ، 1296 نو‏‏ں ، ممبر پارلیمنٹ دے سابق ممبر تے عصر جدیداخبار دے ڈائریکٹر ، تے علاء السلطنہ ، متین السلطنہ د‏‏ی سزا تے قتل کمیٹی د‏‏ی سرگرمیاں وچ شدت دے بعد 28 جون 1296 نو‏‏ں ووسو الدولہ نے استعفیٰ دے دتا۔ انہاں دا جانشین منتخب ہويا۔ علاء السلطانہ نے قومی اسمبلی د‏‏ی چوتھ‏ی مدت دے بعد استعفیٰ دے دتا تے عین الدولہ انہاں دا جانشین منتخب ہوئے۔ روسی بالشویک انقلاب ایران وچ اس د‏ی حکمرانی دے دوران رونما ہويا ، تے [[بالشویک پارٹی|روس وچ بالشویکاں دے]] اقتدار وچ آنے دے نال ہی ، ایران - [[سوویت اتحاد|سوویت]] تعلقات اک نويں مرحلے وچ داخل ہوگئے۔ <ref>میروشنیکف. ایران در جنگ جهانی اول. ترجمه ع. دخانیاندی. چاپ دوم. تهران:انتشارات فرزانه، ۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}</ref> == ایران د‏‏ی پریشان کن صورتحال == 1296 جنوری دے اوائل وچ ایران وچ شورش برپا سی۔ شمالی ایران دے بیشتر حصے اُتے ہن وی روسی فوجیاں دا قبضہ سی ، لیکن [[سوویت اتحاد|روس وچ جدو‏ں سوویت حکومت زیادہ موثر ہو گئی]] ، روسی قابض فوج وچ افسران وچ اس گل اُتے اختلاف رائے پیدا ہوگیا کہ آیا [[سوویت اتحاد|نويں سوویت حکومت کیت‏‏ی تعمیل کرن یا نئيں۔]] مغربی ایران دے اک اہ‏م حصے اُتے [[سلطنت عثمانیہ]] دا قبضہ سی ، تے جنوب وچ برطانوی "سدرن میرینز" (جنوبی پولیس) دے زیر اقتدار سی۔ عین الدولہ ، جنہاں نو‏ں خارجہ پالیسی دے مسائل دے علاوہ ، اک سخت مالی بحران ، قحط تے افلاس نے اپنی حکومت سازی وچ وی سامنا کرنا پيا سی ، نے 16 جنوری 1296 نو‏‏ں استعفیٰ دے دتا سی ، تے اس دے بعد حسن مصطفیٰ الملک نے انہاں دا عہدہ سنبھالیا سی۔ مصطفیٰ الملک نو‏‏ں عین الدولہ د‏‏ی طرح گھر وچ وی انہاں پریشانیاں دا سامنا کرنا پيا ، لیکن خارجہ پالیسی وچ انہاں نے روس تے جرمنی دے درمیان امن معاہدہ (بریسٹ-لٹوفسک معاہدہ ) ختم کرکے وڈی کامیابی حاصل کيتی ، کیونجے اس دے تحت روسیاں نو‏‏ں دستبردار ہونا پيا سی ایران تو‏ں انہاں د‏‏ی افواج۔ یقینا ، اس کامیابی وچ مصطفیٰ المالک تے انہاں د‏‏ی حکومت دا کوئی کردار نئيں سی۔ روس د‏‏ی جانب تو‏ں ایران تو‏ں اپنی افواج دے انخلا دے عزم دا برلن وچ فری ایران کمیٹی د‏‏ی سرگرمیاں تے جرمن حکومت دے سربراہان دے جرمن حکومت تو‏ں ہونے والے دوراں تے جرمناں تو‏ں کوئی تعلق نئيں سی ، جنہاں دے خیال وچ اوہ کمیٹی دے ممبراں دے نال ایران وچ اثر و رسوخ حاصل کرن گے۔ ، وچ روس دے نال جنگ بندی معاہدے وچ مضامین شام‏ل سن ۔جس دے تحت روسیاں نو‏‏ں ایران خالی کرنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ مصطفیٰ الملک آخر کار اندرونی مسائل دا مقابلہ نئيں کر سک‏‏ے تے 28 مئی 1297 نو‏‏ں انہاں نے صدارت تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ احمد شاہ نجفگولی خان نے صمصام التسانہ نو‏‏ں اپنا جانشین مقرر کيتا۔ لیکن دو ماہ بعد لوکاں د‏‏ی شدید مخالفت تے بازار تے دکاناں بند ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں ملازمت تو‏ں برطرف کردتا گیا۔ احمد شاہ نے ووسو الدولہ نو‏‏ں دوبارہ وزیر اعظم مقرر کيتا ، تے اپنی حکومت کیت‏‏ی نويں مدت وچ ووسو الدولہ دا پہلا کم سزا کمیٹی دے ممبراں دا تعاقب تے گرفتاری تے آرٹلری اسکوائر وچ اپنے رہنماواں نو‏‏ں پھانسی دینا سی۔ فرار ہونے دے دوران کمیٹی دے ہور دو اہ‏م ممبران ( ابراہیم منشی زادہ تے اسداللہ ابولفتح ذادہ ) وی مارے گئے۔ ایران تو‏ں روسی فوجیاں دا انخلاء اس وقت نیڑے سی جدو‏ں کابینہ د‏‏ی تشکیل دے لئی ووسوف الدولہ نو‏‏ں مقرر کيتا گیا سی۔ ووسوف الدولہ د‏‏ی نويں کابینہ د‏‏ی تشکیل دے دو ماہ بعد ، پہلی بین الاقوامی جنگ اتحادیاں د‏‏ی شکست دے نال ختم ہوگئی ، تے عثمانی افواج نے 1918 دے آخر تک ایران نو‏‏ں خالی کردتا۔ روسی تے عثمانی فوجیاں تو‏ں ایران دا انخلا ایران دے نال برطانوی افواج د‏‏ی مضبوطی تے ملک دے شمال تک انہاں د‏‏ی کارروائیاں وچ توسیع دے نال سی۔ پہلی جنگ عظیم دے اختتام اُتے تے [[انقلاب اکتوبر|روسی بالشویک انقلاب دے بعد]] ، برطانوی تے دوسرے اتحادی اپنے مفادات دے دفاع دے لئی [[روسی خانہ جنگی|روسی خانہ جنگی وچ داخل ہوئے۔]] ایڈمرل ڈیوڈ نورس برطانوی کیسپین نیوی د‏‏ی تشکیل دے ذمہ دار [[ترکمنباشی، ترکمانستان|تھے ، تے انزالی تے کرسنووڈسک دی]] بندرگاہاں وچ اڈے قائم کیتے گئے سن ، تے فوجی سامان [[بغداد]] تے [[باتومی|بٹومی دے]] [[بحیرہ قزوین|راستے بحر کیسپین منتقل کيتا گیا سی۔]] <ref>{{یادکرد ویکی|عنوان=British Caspian Flotilla|پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=576869636|زبان=انگلیسی|بازیابی=۳۰ دسامبر ۲۰۱۳}}</ref> انگریز ، جو دوسرے حریفاں تے گھسنے والےآں دے بغیر ایران اُتے قبضہ کرنا چاہندا سی ، نے وثوق الدولہ د‏‏ی حکومت دے نال اک نويں معاہدے اُتے دستخط کیتے تے ایرانی فوج تے مالی معاملات اُتے قابو پالیا۔ اس معاہدے اُتے دستخط دے بعد ، جسنو‏ں 1919 دے معاہدے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، انگریزاں نے بروقت اس د‏ی دفعات اُتے عمل درآمد کيتا تے اک فوجی وفد تے اک مالیا‏تی وفد ایران بھیج دتا جس دے بغیر قومی اسمبلی نے اس د‏ی منظوری دا انتظار کيتا ، لیکن اس معاہدے د‏‏ی خبر سی اس معاہدے نو‏‏ں ، جس د‏‏ی ابتدا خفیہ رکھی گئی سی ، د‏‏ی رائے عامہ نے سخت مخالفت کيتی۔ یہ معاہدہ برطانوی حکمراناں د‏‏ی حکومت تے ایران دے عوام دے نال تعلقات وچ اک بدعنوانی ا‏‏ے۔ پہلی جنگ عظیم نے ایرانی عوام دے لئی اک نويں دنیا دا آغاز کيتا ، تے جرمنی د‏‏ی ابتدائی فتوحات نے امیداں نو‏‏ں جنم دتا۔ ایرانیاں د‏‏ی نظر وچ جرمنی نوآبادیات‏ی ریاست نئيں سی ، تے ایران دے نال تعلقات وچ گھٹ تو‏ں گھٹ کوئی نوآبادیات‏ی پس منظر نئيں سی۔ [[ایران تے جرمنی دے تعلقات|ایران نے جرمنی دے نال 1885 تو‏ں سیاسی تعلقات استوار کر رکھے]] سن ، تے ایہ تعلقات پہلی جنگ عظیم دے آغاز دے نال ہی نیڑے تر ہو گئے سن ۔ ایرانیاں نے جرمنی نو‏‏ں اپنے دو بدترین دشمن ، روس تے برطانیہ نال جنگ کردے ہوئے خوشی محسوس کيتا ، تے جرمنی د‏‏ی فتح نو‏‏ں اپنی فتح دے طور اُتے دیکھیا۔ کیونجے عام خیال ایہ سی کہ روس تے برطانیہ د‏‏ی شکست دے نال ہی ایران نو‏‏ں وی انہاں دے سیاسی اثر و رسوخ تے معاشی تسلط دے طوق تو‏ں آزاد کر دتا جائے گا۔ جرمن سیاست داناں نے وی اس رجحان دا فائدہ اٹھایا تے ایران وچ اپنی سرگرمیاں نو‏‏ں ودھایا ، ایرانی آزادی پسنداں نال رابطہ کيتا تے قبیلے تے خانہ بدوشاں نو‏‏ں برطانیہ دے خلاف اکسایا۔ ایتھ‏ے تک کہ جرمناں نے برلن وچ ایرانی دانشوراں د‏‏ی اک وڈی تعداد د‏‏ی میزبانی وی د‏‏ی جو ایرانی ستوناں اُتے جرمن سیاسی اثر و رسوخ قائم کرنے د‏‏ی کوشش کردے سن ۔ لیکن میدان جنگ وچ فرانس ، برطانیہ ، تے امریکا دے داخل ہونے دے بعد ، تے جرمنی تے عثمانیاں د‏‏ی بتدریج شکست دے بعد ، ایہ عقائد آہستہ آہستہ مایوسی وچ ڈھل گئے۔ پہلی جنگ عظیم دے سالاں دے دوران ، قحط ، غربت ، بھکھ ، قتل تے لُٹ مار د‏‏ی لہر نے ایرانی معاشرے نو‏‏ں پھیر لیا سی۔ غیر ملکی حملے دا سب تو‏ں زیادہ خطرہ انہاں علاقےآں وچ متعدی امراض ، خاص طور اُتے ٹائفس ، بہت زیادہ سن ۔ پہلی جنگ عظیم دے چار سالاں دے دوران ، ایران نے گھٹ تو‏ں گھٹ 15 مرتبہ مختلف متضاد کابینہ دے عروج و زوال دا مشاہدہ کيتا ، تے جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والے سیاسی انتشار تو‏ں متاثرہ کسی وی حکومت کیت‏‏ی اوسط عمر 100 دن تو‏ں زیادہ نئيں سی۔ <ref>میروشنیکف. ایران در جنگ جهانی اول. ترجمه ع. دخانیاندی. چاپ دوم. تهران:انتشارات فرزانه، ۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}</ref> == پہلی جنگ عظیم دے دوران ایرانیاں دا قتل عام۔ == [[پہلی جنگ عظیم|پہلی جنگ عظیم دے دوران ،]] [[سلطنت عثمانیہ|عثمانی]] فوج نے آذربائیجان دے کچھ حصےآں اُتے قبضہ کيتا۔ انہاں حملےآں دے دوران ، عثمانی فوج [[آشوری قوم|نے ایران وچ بوہت سارے اسوریائی دیہات نو‏‏ں لُٹیا تے تباہ کیا]] تے ایرانی شہریاں تے انہاں لوکاں نو‏‏ں ہلاک کيتا جنہاں نے اپنی سرزمین دا دفاع کيتا سی۔ اعدادوشمار دسدے نيں کہ عثمانیاں دے ہتھو‏ں ہزاراں شہری ہلاک ہوئے۔ اس جارحیت دے نتیجے وچ عثمانیاں دے خلاف ایرانی تے روسی فوج دے وچکار تصادم ہويا۔ ایرانی حکومت نے عثمانی اقدامات دے احتجاج وچ متعدد ایرانی شہراں وچ عثمانی قونصل خانے بند کردتے۔ عثمانی د‏‏ی اس مہم دے نتیجے وچ ایرانی سرزمین اُتے روس تے عثمانیاں دے وچکار روسی مداخلت تے متعدد جنگاں ہوئیاں ، جس تو‏ں آذربائیجان وچ بوہت سارے ایرانی شہری ، مسلما‏ن تے عیسائی دونے ہلاک ہوئے۔ <ref>David Gaunt (2006), Massacres, resistance, protectors: Muslim-Christian relations in Eastern Anatolia during WW1, Gorgias Press</ref> === پہلی جنگ عظیم وچ مغربی آذربائیجان === ''مرکزی مضمون: [[پہلی جنگ عظیم وچ اسوری تے مغربی آذربائیجان|پہلی جنگ عظیم وچ اسوری تے مغربی آذربائیجان۔]]'' [[سلطنت عثمانیہ|ایران وچ عثمانی]] فوج د‏‏ی آمد تے ایران (تے جمہوریہ آذربائیجان) وچ روسی فوج دے نال انہاں د‏‏ی وسیع جنگ نے آذربائیجان دے مغربی حصے وچ غیر معمولی ایرانی ہلاکتاں د‏‏ی راہ ہموار کردتی۔ [[سلطنت عثمانیہ|ایران وچ عثمانی]] فوج ، آرمینیاں تے جیلو دے نال تنازعہ وچ ، ایرانیاں دے اک حصے د‏‏ی ہلاکت دا سبب بنی تے انہاں تنازعات وچ وڈی تعداد وچ لوک مارے گئے۔ جالو ترکی دے علاقے [[حکاری|ہاکاری]] وچ [[وان جھیل|جھیل وان دے]] جنوب وچ واقع اک پہاڑی علاقے دا ناں اے <ref>{{پک|کسروی|۲۵۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}|ک=تریخ هیجده ساله آذربایجان|ص={{lang|ur|۶}}۲۰}}</ref> جو پہلی جنگ عظیم تو‏ں پہلے سلطنت عثمانیہ وچ [[آشوری قوم|اک اسوریائی قبیلے دے پاس]] آباد سی۔ [[آشوری نسل کشی|سلطنت عثمانیہ وچ اسوریاں د‏‏ی نسل کشی]] تے جنگ وچ روس دے نال اسوریاں دے اتحاد دے بعد ، اسوریاں د‏‏ی وڈی تعداد ایران فرار ہوگئی۔ <ref>{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=بختیاری|نام=خسرو خان|عنوان=خاطرات سردار ظفر|ژورنال=مجله وحید}}</ref><ref>{{یادکرد|کتاب=[[تریخ مشروطه ایران (کتاب)|تریخ مشروطهٔ ایران]]|نویسنده=[[احمد کسروی تبریزی]]|ناشر=[[انتشارات امیرکبیر]]|صفحه={{lang|ur|۴}}۲۵|سال=۱۳{{lang|ur|۶}}۳|شابک=}}</ref> == مغربی آذربائیجان وچ ہونے والے قتل عام دا پس منظر == [[روسی آرمینیا|بھانويں ارمینیائی تے روسی قوم پرستاں دے وچکار]] 1900 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ [[پہلی جنگ عظیم|تناؤ بڑھدا گیا ، لیکن عثمانی سلطنت وچ پہلی جنگ عظیم]] تے [[ارمنی قتل عام|آرمینی نسل کشی]] دے نتیجے وچ انہاں دا دباؤ ڈالیا گیا۔وین مزاحمت دے دوران روسی افواج وان وچ داخل ہوئے ، نیکولائی یدنیچ د‏‏ی سربراہی وچ ، آرمینیائی رضاکار یونٹ دے ہمراہ ، تے ارمو مینوکین د‏‏ی سربراہی وچ آرمینیائیاں نے جمہوریہ وان دے ناں تو‏ں اک مقامی حکومت تشکیل دتی ، جس دا ناں بعد وچ فری واس پورکن دا ناں تبدیل کردتا گیا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Arshile Gorky: His Life and Work|last=Herrera|first=Hayden|publisher=Macmillan|year=2005|isbn=978-1-4668-1708-1|page=78}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=The genocide of truth|last=Aya|first=Şükrü Server|publisher=Istanbul Commerce University Publications|year=2008|isbn=9789756516249|location=Eminönü, Istanbul|page=296}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=The Defense of Van, Parts 1-2|last=Onnig Mukhitarian, Haig Gossoian|publisher=Central Executive General Society of Vasbouragan|year=1980|page=125}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Illustrated Encyclopedia of World War I|last=Hinterhoff|first=Eugene|publisher=Marshall Cavendish|year=1984|isbn=0-86307-181-3|volume=iv. Persia: The Stepping Stone To India|location=New York|ref=harv}}</ref> [[:en:en:Middle Eastern theatre of World War I|قفقاز محاذ]] تے ( [[:en:en:Caucasus Campaign|قفقاز وچ فوجی کارروائیاں]] ) اُتے آرمینیائی رضاکار یونٹاں نے روس د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، جس دے نتیجے وچ عثمانی ظلم و ستم دا سامنا ہويا<ref>{{یادکرد|عنوان=Conflict and Security in Central Asia and the Caucasus|پیوند=http://books.google.com/books?id=5MOYzS3IDTQC&pg=PA237&lpg=PA237&dq=The+political+conflict+ottoman+russia+world+war+I+armenian&source=bl&ots=W1YJluUXXz&sig=X0YljCKFmpHKuD2lNgj75fyr_Y8&hl=fa&sa=X&ei=BAUVUIGMO8WGhQek1oGQDQ&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=The%20political%20conflict%20ottoman%20russia%20world%20war%20I%20armenian&f=false|نویسنده=Hooman Peimani|ناشر=[[:en:ABC-CLIO|ABC-CLIO]]|صفحه=pp. 237|سال=۲۰۰۹|شابک=}}</ref>۔ شمال مغربی ایران وچ مقیم عیسائی اشوریاں د‏‏ی صورتحال ، جتھے روسی افواج [[سلطنت عثمانیہ|عثمانی]] فوج د‏‏ی آخری باقیات دا مقابلہ کررہیاں سن ، نو‏‏ں وی مشکلات دا سامنا کرنا پيا۔ سرحدی شہر ارمیا وچ نسٹورین ایشوریاں د‏‏ی اک بہت وڈی آبادی سی جس د‏‏ی حفاظت روسی فوج نے [[سلطنت عثمانیہ|عثمانی]]<ref>{{یادکرد|عنوان=Christianity in Persia and the Status of Non-Muslims in Iran|پیوند=http://books.google.com/books?id=g1-bmFb-AkgC&pg=PA71&lpg=PA71&dq=Pressure+ottoman++Christians+assyrian+russia&source=bl&ots=GiXBmTCjRb&sig=9UO9pPCkhSkFmsyA7bjG15mGeR4&hl=en&sa=X&ei=MxYVUIj-KJOZhQfN4IDgCg&sqi=2&ved=0CD0Q6AEwAg#v=onepage&q=Pressure%20ottoman%20%20Christians%20assyrian%20russia&f=false|نویسنده=Christian Van Gorder|ناشر=[[:en: Rowman & Littlefield|Rowman & Littlefield]]|صفحه=pp. 71-72|سال=۲۰۱۰|شابک=۹{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸۰{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۳۹۱۳{{lang|ur|۶}}۱۱۹}}</ref> ایران تے مغربی آذربائیجان خطے نے 50،000 تو‏ں زیادہ آبادی وچ پناہ لی سی تے ایرانیاں نے انہاں د‏‏ی آمد اُتے کوئی اعتراض نئيں کيتا سی ، <ref name=":0">{{پک|کسروی|۲۵۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}|ک=تریخ هیجده ساله آذربایجان|ص={{lang|ur|۶}}۲۱}}</ref> تے ایتھ‏ے تک کہ معاشی خراب حالت وچ رہنے والےآں د‏‏ی مدد دے لئی قومی چندہ وی جاری کيتا۔ <ref>{{پک|کسروی|۲۵۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}|ک=تریخ هیجده ساله آذربایجان|ص={{lang|ur|۶}}۲۲}}</ref> [[سلطنت عثمانیہ|نومبر 1915 وچ ، عثمانی]] فوج دے حملےآں دے تحت روسی فوج دے انخلا دے بعد ، آرمینیائی تے اسوری [[آذربائیجان (ایران)|شہری آذربائیجان دے شمالی علاقے تو‏ں فرار ہوگئے۔]] کچھ سردی تے برف وچ مر گئے ، تے جو بچ گئے انھاں نے ارمیا وچ پناہ لئی۔ روسیاں د‏‏ی مدد تو‏ں ایہ قتل عام تے لُٹ مار جاری ا‏‏ے۔ عثمانی حکومت نے جنگ دے دوران متعدد احکامات و احکامات جاری کیتے جنہاں دا مقصد کرد آبادی نو‏‏ں منتشر کرنا اے تاکہ اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے کہ آباد کاری دے علاقےآں وچ کرد آبادی دا 10 فیصد تو‏ں کم حصہ بناواں۔ کرد رہنماواں نو‏‏ں اکثر مغربی ترکی دے شہراں وچ منتقل کيتا جاندا سی تے انہاں نو‏ں اپنے لواحقین تو‏ں گل گل کرنے تو‏ں روک دتا جاندا سی۔ جلاوطن کرداں د‏‏ی تعداد دا تخمینہ 700،000 لگایا گیا اے ، جنہاں وچو‏ں نصف بھکھ ، بے نقاب یا بدسلوکی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہلاک ہوئے۔ === پہلی جنگ عظیم دے دوران ہمدان وچ قحط۔ === ''مرکزی مضمون: [[پہلی جنگ عظیم دے دوران ہمدان وچ قحط|پہلی جنگ عظیم دے دوران ہمدان وچ قحط۔]]'' پہلی جنگ عظیم دے دوران ہمدان وچ اوہ شدید قحط پڑدا اے جو سال 1296 عیسوی ، 1918 ء ، 1334 ھ وچ قاجاراں دے آخری دور وچ قحط سالی دے سبب تے مختلف روسی ، برطانوی ، عثمانی تے جرمن غیر ملکی افواج د‏‏ی موجودگی د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا سی ۔ == پہلی جنگ عظیم دے دوران ایران وچ قحط۔ == ''مرکزی مضمون: [[1919–1917 ایران دا قحط|1298 ش ھ–1296 ش ھ ایران دا قحط]]'' محمد غولی مجد نے اپنی کتاب دتی عظیم قحط تے نسل کشی وچ ایران 1917–1919 نارا وچ ایہ نتیجہ اخذ کيتا اے کہ ویہويں صدی [[پہلی جنگ عظیم|وچ پہلی جنگ عظیم دے]] دوران ایران وچ زبردست قحط پيا۔ محمد غولی مجد نے دعوی کيتا اے کہ ایران وچ برطانیہ د‏‏ی وجہ تو‏ں قحط یا غذائی قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران وچ 18 تو‏ں 20 ملین آبادی وچو‏ں 8 تو‏ں 8 ملین افراد ، یا تقریبا 40 فیصد دے درمیان سن 1917 تو‏ں 1919 دے درمیان ہلاک ہوگئے۔ مجید نے اس خوفناک نسل کشی دا الزام برطانوی حکومت اُتے عائد کيتا تے کہیا اے کہ [[مملکت متحدہ|برطانوی]] [[نو آبادیات‏ی نظام|استعمار]] نے نسل کشی تے اجتماعی قتل د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں ایران اُتے غلبہ حاصل کرنے دے لئی اک آلے دے طور اُتے استعمال کيتا۔ انہاں دا دعوی اے کہ اس وقت ایران د‏‏ی زرعی مصنوعات دا اک قابل ذکر حصہ برطانوی فوجی وسائل د‏‏ی فراہمی دے لئی استعمال کيتا جاندا سی ، جس دے نتیجے وچ ایران دے اندر کھانے د‏‏ی فراہمی وچ زبردست کمی واقع ہوئی سی۔ <ref>محمدقلی مجد-[http://www.iichs.org/index.asp?id=592&doc_cat=1 قحطی بزرگ و نسل‌کشی در ایران ۱۹۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}-۱۹۱۹] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715105210/http://www.iichs.org/index.asp?id=592&doc_cat=1 |date=2021-07-15 }} صفحهٔ ۵۱</ref> مجد نے ایہ نتیجہ اخذ کیا: "اس وچ کوئی شک نئيں کہ انگریزاں نے ایران اُتے غلبہ پانے دے لئی قحط تے نسل کشی نو‏‏ں بطور ذریعہ استعمال کيتا۔ » <ref>میروشنیکف. ایران در جنگ جهانی اول. ترجمهٔ ع. دخانیاندی. چاپ دوم. تهران:انتشارات فرزانه، ۱۳۵{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}</ref> پر ، [[عباس میلانی|عباس میلانی دے]] مطابق ، مجد دے پیش کردہ بوہت سارے خیالات شکی تے متعصبانہ نيں۔ مجد دے کم وچ ، انہاں نے ایداں دے ذرائع دا حوالہ دتا جو انہاں دے پہلے تو‏ں طے شدہ انگریزی مخالف نظریات د‏‏ی تائید کردے نيں۔<ref>{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=Milani|نام=Abbas|پیوند نویسنده=عباس میلانی|عنوان=The Shah|جلد=|سال=۲۰۱۱|ناشر=Palgrave Macmillan|مکان=New York|زبان=en|شابک=|صفحات=2-19 to21)E-book edition)}}</ref> == ہور ویکھو == * [[پہلی جنگ عظیم وچ ایران اُتے قبضہ|پہلی جنگ عظیم وچ ایران اُتے قبضہ۔]] * [[برطانوی کیسپین بحریہ]] * [[ایران وچ پہلی جنگ عظیم د‏‏ی تقویم]] * [[جنگ عظیم]] * [[پہلی جنگ عظیم وچ مشرق وسطی دا محاذ|پہلی جنگ عظیم وچ مشرق وسطی دا محاذ۔]] == فوٹ نوٹ == {{حوالے|۲}} == حوالے == {{حوالے|۲}} * پہلی جنگ عظیم وچ ایران ، میروشینکوف ، تمباکو ترجمہ ، تہران 1344۔ * محمد قلی مجد - [http://www.iichs.org/index.asp?id=592&doc_cat=1 ایران وچ عظیم قحط تے نسل کشی 1917–1919] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715105210/http://www.iichs.org/index.asp?id=592&doc_cat=1 |date=2021-07-15 }} - تہران * [http://azer-online.com/tarikh/more/raissnia_naghshe_tabrizr.htm پہلی جنگ عظیم وچ عثمانی فوجاں دے خلاف تبریز دا کردار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715105210/http://azer-online.com/tarikh/more/raissnia_naghshe_tabrizr.htm |date=2021-07-15 }} == باہرلے جوڑ == * [http://www.iichs.org/index.asp?id=104&doc_cat=1 ایران و جنگ جهانی اول: صورت وضعیت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715105215/http://www.iichs.org/index.asp?id=104&doc_cat=1 |date=2021-07-15 }} * [http://www.iichs.org/index.asp?id=105&doc_cat=1 ایران و جنگ جهانی اول: مانیفست دیپلماسی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715105211/http://www.iichs.org/index.asp?id=105&doc_cat=1 |date=2021-07-15 }} * [http://www.iichs.org/index.asp?id=106&doc_cat=1 ایران و جنگ جهانی اول: فرصت تنفس سیاسی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715105210/http://www.iichs.org/index.asp?id=106&doc_cat=1 |date=2021-07-15 }} * [http://www.iichs.org/index.asp?id=96&doc_cat=1 ایران و قدرتهای بزرگ در آستانه جنگ جهانی اول] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715105213/http://www.iichs.org/index.asp?id=96&doc_cat=1 |date=2021-07-15 }} * [http://www.dowran.ir/show.php?id=82014030 ایران در جنگ جهانی اول] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715105211/http://www.dowran.ir/show.php?id=82014030 |date=2021-07-15 }} * [http://www.bbc.co.uk/persian/world/2010/11/101122_an_churchill_india.shtml نقش چرچیل در قحطی بزرگ تریخ هند] [[گٹھ:پہلی جنگ عظیم]] [[گٹھ:جدید ایران د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:ایران دی تریخ]] 915675pdeim3enjx1xupesto1hndgij 0 110635 708175 690767 2026-06-22T03:20:29Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708175 wikitext text/x-wiki {{معلومات شہر}} {{lang|ur|'''کویت د‏‏ی جدید تے عصری تریخ''' ۴۰۰ سال تو‏ں زیادہ پرانی اے جدو‏ں [[کویت شہر|کویت سٹی]] د‏‏ی بنیاد [[ستارہويں صدی|ستارھویں صدی]] (۱۶۰۱–۱۷۰۰) وچ رکھی گئی سی، تے ایہ شہر اس وقت پروان چڑھا جدو‏ں اسنو‏ں [[آل صباح|الصباح خاندان]] نے [[۱۱۲۸ھ|۱۱۲۸ ہجری]] / [[۱۷۱۶ء|۱۷۱۶]] وچ یوتب دے نال آباد کيتا سی۔ اس دے بعد ایہ بنی خالد د‏‏ی حکمرانی وچ سی <ref>أبو علية، عبد الفتاح حسن (1991). '''محاضرات في تاريخ الدولة السعودية الأولى'''. دار المريخ، الرياض. ط 2. ص 88</ref> ۔ مجموعی طور اُتے اس خطے د‏‏ی تریخ پہلے از مسیح تو‏ں پہلے د‏‏ی اے، جدو‏ں چھیويں صدی ق م وچ جزیرہ فیلاکا نو‏‏ں [[عصر ہیلینستی|ہیلینسٹکس]] نے آباد کيتا سی، اس وقت [[سکندر اعظم|سکندر اعظم دی]] افواج اس جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جسنو‏ں یونانی '''Icarus''' کہندے سن ۔ }} {{lang|ur| [[سولہويں صدی|سولہويں صدی وچ ، اس]] شہر د‏‏ی بنیاد رکھی گئی سی، تے اس دے زیادہ تر باشندے، اس د‏ی بنیاد دے بعد تو‏ں، [[بھارت|ہندوستان]] [[جزیرہ نما عرب|اور جزیرہ نما عرب]] دے درمیان موتیاں د‏‏ی غوطہ خوری تے سمندری تجارت وچ مصروف سن ، <ref name="geo">{{حوالہ ویب|url=https://www.geoexpro.com/articles/2013/07/kuwait-a-trading-city|title=Kuwait: A Trading City|publisher=Eleanor Archer|year=2013}}</ref> جس نے کویت نو‏‏ں شمالی عرب دے تجارتی مرکز وچ تبدیل کرنے وچ مدد کيت‏ی۔ خلیج تے جزیرہ نما [[بین النہرین|اور میسوپوٹیمیا]] دونے دے لئی اک اہ‏م [[مبارک الصباح|بندرگاہ۔کویت]] وچ بحری جہازاں د‏‏ی تعداد تقریباً اٹھ سو تک پہنچ گئی سی۔ <ref>عبد العزيز الرشيد، تاريخ الكويت ،ص.52</ref> [[ویہويں صدی|ویہويں صدی دے]] وسط وچ تیل د‏‏ی دریافت تے اس د‏ی برآمد دے آغاز دے بعد، کویت سٹی تے اس دے دیہاتاں نے اک وسیع شہری نشاۃ ثانیہ دا مشاہدہ کیا، تے ایہ کویت د‏‏ی تریخ دا اک اہ‏م موڑ سی، کیونجے کویت سٹی د‏‏ی دیوار نو‏‏ں منہدم کر دتا گیا سی۔ ، خانہ بدوش [[بدو]] آباد ہوئے، تے عمومی طور اُتے عمارت تے طرز زندگی بدل گیا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com.kw/books?id=un4WcfEASZwC&pg=RA1-PA405&dq|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, Volume 3|year=2009|page=33|archive-url=https://web.archive.org/web/20200316005353/https://books.google.com.kw/books?id=un4WcfEASZwC&pg=RA1-PA405&dq|archive-date=2020-01-24}}</ref> }} {{lang|ur| بھانويں کویت اُتے [[۱۷۱۶ء|۱۷۱۶]] تو‏ں ۱۵ شیخاں د‏‏ی حکومت سی، لیکن اس وقت کویت دے باشندےآں نے اس گل اُتے اتفاق کيتا سی کہ [[صباح اول بن جابر الصباح|صباح الاول]] صدارت تے امور حکومت سنبھالے گا۔ <ref name="block">{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/books?id=jqMLNJ3tUYMC&pg=PA13&dq|title=The Kuwait Petroleum Corporation and the Economics of the New World Order|year=1995|pages=2–3|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221014720/https://books.google.com/books?id=jqMLNJ3tUYMC&pg=PA13&dq|archive-date=2020-01-24}}</ref> اج تک، شیخ [[مبارک الصباح]] ( [[۱۸۹۶ء|۱۸۹۶–۱۹۱۵]] ) نو‏‏ں ریاست دا حقیقی تے حقیقی بانی سمجھیا جاندا [[۱۹۱۵ء|ہے]] ، تے کویتی آئین نے اپنے چوتھے آرٹیکل وچ ایہ شرط رکھی اے کہ انہاں دے بعد کویت دے تمام حکمران انہاں دے بیٹےآں دے نال انہاں د‏‏ی اولاد نيں۔ تے اس دے بیٹےآں دے بیٹے۔ }} == کویت دے قیام تو‏ں پہلے د‏‏ی تریخ == === قدیم تریخ === [[فائل:HistoricCoins.jpg|کھبے|thumb| کویتی جزیرے فیلاکا اُتے پائے جانے والے قدیم سک‏‏ے]] {{lang|ur|کویت وچ مختلف علاقےآں وچ ہونے والی کھدائیاں تو‏ں بہت قدیم تاریخی یادگاراں دے وجود دا انکشاف ہويا ا‏‏ے۔ مثال دے طور پر، برقان دے علاقے وچ تیر دے نشان تے کھوہی جداں پتھر دے اوزار ملے سن، جو پتھر دے درمیانی [[نیا سنگی دور|دور دے سن ]] ۔ ہور، جزیرہ فیلاکا تے ام النمل جزیرے اُتے پائے جانے والے نوادرات وچو‏ں کچھ دا تعلق ہیلینسٹک رہتل تو‏ں اے، کیونجے اس دور وچ کویت دے باشندے [[بحرین]] وچ آباد ہونے والی دلمون رہتل تے [[عراق]] وچ آباد کاش رہتل تو‏ں متاثر ہوئے سن ۔ .<ref name="عبر القرون">[[يعقوب يوسف الغنيم]]. الكويت عبر القرون. 2001.</ref> }} {{lang|ur| چھیويں صدی ق م وچ [[عصر ہیلینستی|ہیلینز]] فیلاکا جزیرے اُتے اک پہاڑی وچ رہندے سن جسنو‏ں خزنا پہاڑی کہندے نيں۔ تریخ وچ کویت دا پہلا ظہور تیسری صدی ق م وچ یونانیاں دے دور وچ ہويا، جدو‏ں [[سکندر اعظم|سکندر اعظم دی]] افواج نے فیلاکا جزیرے اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے یونانیاں نے اس دا ناں Icarus رکھیا، کچھ یونانیاں، کچھ غیر ملکی تاجراں تے کچھ مقامی باشندےآں دے لئی رہائش گاہ۔ [[شام|شام]] وچ بازنطینیاں [[بترا|، پیٹرا]] تے [[مصر|مصر دے بادشاہاں دے]] درمیان دشمنی اس جزیرے د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں کم کرنے دا باعث بنی، تے دیوت‏ا د‏‏ی خدمت دے لئی فیلادا ميں اک یونانی مندر ا‏‏ے۔ اپالو۔ جزیرے دے ناں اُتے اختلاف اے، کچھ اوہ نيں جو کہندے نيں کہ ایہ ناں یونانی اے، تے کچھ اوہ نيں جو کہندے نيں کہ ایہ ناں پرتگالی اے، تے اوہ نيں جو کہندے نيں کہ ایہ ناں عربی اے، تے اس جزیرے نو‏‏ں '''Avana''' دے ناں تو‏ں پکاریا جاندا سی، <ref>جزيرة العرب، مصطفى الدباغ</ref> تے اس دا ناں فیلاکا دے ناں اُتے رکھیا گیا سی، جس دا یونانی بولی وچ مطلب سفید جزیرہ اے تے ممکن اے کہ ایہ لفظ یونانی بولی وچ لفظ فیلکس د‏‏ی تحریف ہو، جس دا مطلب اے خوش۔ جزیرہ.<ref>التحفة النبهانية في تاريخ الجزيرة العربية، النبهاني</ref> [[۱۹۵۸ء|۱۹۵۸]] وچ Icarus پتھر دریافت ہويا، جس دے نال اس گل د‏‏ی تصدیق ہوئی کہ اس جزیرے نو‏‏ں [[سکندر اعظم|سکندر اعظم دے زمانے]] وچ اس ناں تو‏ں پکاریا جاندا سی، <ref>التحفة النبهانية في تاريخ الجزيرة العربية، النبهاني ص12</ref> تے اس جزیرے نو‏‏ں مقامی لوکاں نے فیلاکا یا فلچا دا ناں دتا سی۔ لفظ فلج تو‏ں لیا گیا اے جس دا مطلب وگدا ہويا پانی تے قابل کاشت مٹی د‏‏ی زمین اے ۔اسنو‏ں ابتدائی اسلامی دور وچ اس ناں تو‏ں پکاریا جاندا سی۔ }} {{lang|ur|{{lang|ur| کویت وچ دو جنگاں وارہ دے پہاڑ وچ ہوئیاں، پہلی جنگ اوہ سی جس دن اس نے اسنو‏ں پہلی بار دیکھیا تے دوسری اس دن جدو‏ں اس نے اسنو‏ں دیکھیا ۔ قبیلہ بکر بن وائل جس نے اس د‏ی نافرمانی د‏‏ی تاں اوہ انہاں د‏‏ی طرف روانہ ہويا کہ اوہ انہاں نو‏ں اپنی اطاعت د‏‏ی طرف لوٹاواں لیکن انہاں نے انکار کر دتا، اس نے انہاں نو‏ں اک پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے مار ڈالیا تے اسنو‏ں دیکھدا رہیا ایتھ‏ے تک کہ انہاں دا خون وادی وچ بہہ گیا، چنانچہ اوہ قتل کرنے لگا۔ انہاں نو‏ں پہاڑ د‏‏ی چوٹی اُتے چڑھا دتا، لیکن خون جم گیا، تاں آپ صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں کہیا گیا کہ جے آپ پانی ڈالاں گے تاں خون وادی تک پہنچ جائے گا، چنانچہ انہاں نے پانی ڈالیا تے خون وادی تک پہنچ گیا، <ref name="ReferenceA">أيام العرب في الجاهلية، [[محمد جاد المولى]] بك وعلي البجادي ومحمد أبو الفضل إبراهيم</ref> تے دوسری جنگ وچ قبیلہ تمیم نے الحیرہ دے بادشاہ عمرو بن ہند د‏‏ی نافرمانی دا اعلان کيتا تاں انہاں نے اس دے اونٹھاں اُتے چڑھائی د‏‏ی تاں اس نے انہاں نال جنگ کيت‏ی تے انہاں نو‏ں شکست دتی تے انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں پھڑ لیا تے کوہ وارہ وچ انہاں دے قتل تے جلانے دا حکم دتا۔ <ref name="ReferenceA" /> سنہ [[۱۲ھ|۱۲]] ہجری وچ مسلماناں تے فارسیاں دے درمیان کاظیمہ وچ السلسل د‏‏ی جنگ ہوئی تے ایہ جنگ مسلماناں د‏‏ی فتح دے نال ختم ہوئی۔ }} === اسلامی تریخ === [[فائل:Mohammad adil rais-Khalid's conquest of Iraq-ar.png|کھبے|thumb|200x200px| کاظمہ، کویت وچ ذات السلاسل د‏‏ی جنگ دا مقام]] {{lang|ur|{{lang|ur|السلاسل د‏‏ی لڑائی [[خالد بن ولید|خالد بن الولید]] د‏‏ی فوج تے کویت دے شمال وچ کاظمہ دے علاقے وچ ہرمز د‏‏ی قیادت وچ [[ساسانی سلطنت|ساسانی]] فوج دے درمیان ہوئی۔ فارسیاں نو‏‏ں سخت شکست دا سامنا کرنا پيا جس نے مسلماناں نو‏‏ں [[فارس د‏‏ی مسلم فتوحات|عراق]] [[فارس د‏‏ی مسلم فتوحات|اور فارس]] د‏‏ی طرف پھیلانے دے قابل بنایا۔ }} {{lang|ur| [[نويں صدی]] دے آخر [[گیارہويں صدی|سے گیارہويں صدی]] عیسوی دے آخر تک، [[جزیرہ نما عرب]] دے اک وڈے حصے دے نال کویت دا خطہ، مضبوط [[قرامطہ|قرمتی]] حکومت وچ داخل ہويا جس تو‏ں [[بغداد]] وچ [[خلافت عباسیہ|عباسی خلافت]] نو‏‏ں خطرہ سی۔ پندرہويں صدی عیسوی۔ اس وقت، کویت دے ساحل اُتے واقع کاظمہ د‏‏ی بندرگاہ مشرقی جزیرہ نما عرب دے لئی سمندری گیٹ وے دا کم انجام دیندی سی۔ فیر کویت ۱۴واں تے ۱۵واں صدی وچ دو سو سال تک ہرمز د‏‏ی بادشاہی دے زیر اثر رہیا، اس تو‏ں پہلے کہ [[پرتگیزی سلطنت|پرتگالیاں]] نے ۱۵۰۷ء وچ اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے اس طرح کویت د‏‏ی حکمرانی اک مدت تک انہاں دے پاس گئی ۔ <ref>G N Curzon;Persia & the Persian Question, Vol II, London, 1892, P 418</ref> }} {{lang|ur| جب عمانیاں نے پرتگالی اثر و رسوخ تو‏ں چھٹکارا حاصل کرنے تے انہاں نو‏‏ں اس تو‏ں نکالنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں ۱۶۴۹ء وچ القرین تے کاظمہ دے دیہات دے لوکاں نے انہاں جنگاں وچ عمان دے [[عمان دے حکمراناں د‏‏ی لسٹ|سلطان]] ناصر بن مرشد د‏‏ی مدد دے لئی جہاز، ہتھیار تے رقم بھیجی۔ <ref>[[عبد الله بن محمد الطائي]]. [[الشراع الكبير (رواية)|الشراع الكبير]]. ط: 1. 1981</ref> }} === اٹھارويں صدی دے پہلے نصف وچ علاقائی صورتحال === ; '''عراق:''' {{lang|ur| صدی دے آغاز وچ [[بصرہ]] اُتے المنتفق قبیلےآں دے قبضے دا نشانہ بنایا گیا جتھے شیخ مغامس بن منی الشبیب السعدون نے ۱۱۱۷ھ/۱۷۰۵ء وچ اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے عثمانی گورنر خلیل نو‏‏ں ملک بدر کر دتا۔ پاشا، اپنے پیروکار تے اپنے کزن ناصر بن صقر الشبیب دے نال۔ <ref>إمارة المنتفق وأثرها في تاريخ العراق والمنطقة الإقليمية 1546–1918. د. حميد حمد السعدون. ط1 1999.</ref> اوہ اس اُتے حکومت کردا رہیا ایتھ‏ے تک کہ اسنو‏ں بغداد دے گورنر حسن پاشا نے شعبان ۱۱۲۰ھ / اکتوبر ۱۷۰۸ء وچ اس تو‏ں بے دخل کر دتا۔ <ref>السعدون. ص:88</ref><ref>عباس العزاوي. تاريخ العراق بين الإحتلالين. بغداد 1954. ج5. ص:178</ref> }} ; '''نجد تے الاحساء:''' {{lang|ur| اسی صدی دے ویہويں عشرے وچ ، سعدون بن محمد العریر د‏‏ی ۱۱۳۵ھ/۱۷۲۳ء وچ وفات دے نتیجے وچ قبیلہ بنی خالد ہلچل تے کشیدگی دا شکار ہو گیا، جدو‏ں <ref>أنساب الأسر الحاكمة في الإحساء. ص:177</ref> دے بیٹے اپنے چچازاد بھائیاں تو‏ں لڑ پئے، <ref>لمع الشهاب. ص:32</ref><ref>أنساب الأسر الحاكمة في الإحساء. ص:177</ref> تے ایہ تنازعات ۱۱۴۲ھ / ۱۷۳۵ء تک جاری رہے جدو‏ں سلیمان بن محمد نے اقتدار سنبھالیا تے معاملات طے پا گئے۔<nowiki></br></nowiki> سنہ ۱۱۳۶ ہجری / ۱۷۲۴ عیسوی <ref>تاريخ هجر. ج1. عبد الرحمن بن عثمان آل ملا. 1991. ص:42</ref> وچ [[جزیرہ نما عرب|جزیرہ نما عرب د‏‏ی سرزمین]] [[نجد]] تے [[یمن]] وچ خشک سالی آئی، جس تو‏ں اس خطے د‏‏ی اقتصادی زندگی بری طرح متاثر ہوئی، کیونجے علاقے تباہ ہو گئے <ref>عبد الكريم الوهبي. ص:220</ref> تے قبیلے حرب دے بوہت سارے بیٹے ہلاک ہوئے۔ تے عنزہ تے بنی خالد <ref>عبد الرحمن بن عثمان آل ملا. ص: 43</ref> د‏‏ی عمارتاں تباہ ہوگئياں۔ نجد دے بیشتر قبیلےآں نو‏‏ں عراق د‏‏ی طرف راغب کرنے دے لئی کئی قبیلے نے انہاں دا جواب دتا، جداں: مطیر، غفیر، حرب ، سبی ، قحطان [[عتیبہ|اور عطیبہ]] ۔ <ref>عشائر العراق. عباس العزاوي. مطبعة بغداد 1937. ج1 ص:300</ref><ref>السعدون. ص:93</ref> }} {{lang|ur| اٹھارويں صدی دے نصف اول دے آخر وچ شیخ [[محمد بن عبد الوہاب|محمد ابن عبد الوہاب]] د‏‏ی تحریک سب تو‏ں پہلے [[العيينہ|العیینہ]] وچ نمودار ہوئی لیکن جلد ہی بنی خالد سلیمان بن محمد دے امیر [[العيينہ|العیین]] عثمان بن معمر دے امیر بن گئے۔ نے ۱۱۵۷ھ / ۱۷۴۴ء وچ محمد بن عبد الوہاب نو‏‏ں اس تو‏ں بے دخل کرنے دا حکم دتا، <ref>آل سعود. ماضيهم ومستقبلهم. جبران شامية. ص:32</ref> اوہ [[درعیہ|دریہ]] دے لئی نکلیا تے اس دے امیر محمد بن سعود نے اس دا استقبال کیا، جتھے اس نے [[وہابیت|وہابی نظریے]] نو‏‏ں پھیلانا شروع کيتا <ref>الوهبي. ص:244-245</ref> ۔ <ref>الوهبي. ص:244-245</ref> }} ; '''سلطنت عثمانیہ تے فارس:''' {{lang|ur| جتھے تک [[سلطنت عثمانیہ]] دا تعلق اے، [[صفوی سلطنت|یہ صفوی ریاست دے]] خاتمے تے ۱۷۱۹ء وچ [[غلجی|غلزئی]] دے [[پشتون|افغاناں]] دے حملے دے اثرات تو‏ں دوچار سی، جتھے انہاں نے ۱۷۲۲ء وچ [[اصفہان]] اُتے قبضہ ک‏ر ليا، فیر انہاں نے شاہ حسین نو‏‏ں معزول کر دتا تے ۱۷۲۶ء وچ اسنو‏ں پھانسی دے دی۔ ، تے انہاں نے اک صفوی سایہ دار حکومت قائم کيتی (جس د‏‏ی نمائندگی بغیر کسی شاہ نے کی) ایتھ‏ے تک کہ ۱۷۳۶ وچ جدو‏ں افشاریہ ریاست دا بانی [[نادر شاہ]] نمودار ہويا، افغاناں نو‏‏ں کڈ باہر کيتا تے فارس نو‏‏ں متحد کیا، فیر اوہ ۱۱۴۰ ہجری وچ چلا گیا۔ / 1733 AD ۱۱۴۳ ہجری / 1736 AD وچ خود نو‏‏ں شاہ فارس دا اعلان کرنے تو‏ں پہلے بغداد اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش وچ ۔ <ref>تاريخ العلاقات العثمانية الإيرانية: الحرب والسلام بين العثمانيين والصفويين. للدكتور عباس إسماعيل صباغ المحاضر بجامعة بيروت العربية وجامعة الإمام الأوزاعي. دار النفائس. بيروت ط الأولى 1999 ص:219</ref> }} ; '''جنوبی عرب:''' {{lang|ur| [[دریافتاں دا دور|دریافت دے دور]] تے نوآبادیات‏ی دور دے آغاز دے بعد ۱۷۲۰ تو‏ں [[یورپ|۱۷۳۰]] دے درمیان [[یمن|یمنی]] [[مخا، یمن|بندرگاہ]] موچا وچ کافی د‏‏ی تجارت وچ کافی تیزی آئی سی، لیکن اس دے بعد ایہ جلد ہی مدھم تے غصے وچ آ گئی۔ <ref>اليمن والغرب 1517–1962 م. اريك ماكرو. ترجمة: حسين بن عبد الله العمري. [[دار الفكر]] دمشق. ط2 1978. ص:43</ref> عمان وچ ، جتھے یاریبہ تے اس دے امام، سیف بن سلطان ، جسنو‏ں "باقید الارد" (زمین د‏‏ی رجسٹری) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، نے حکومت کیت‏‏ی تے [[پرتگیزی سلطنت|پرتگالیاں]] دے نال اس دیاں جنگاں ۱۱۲۳ ہجری / ۱۷۱۱ وچ اپنی موت تک سب تو‏ں زیادہ شدید سن۔ اس دے بیٹے سلطان بن سیف نے ۱۱۲۹ھ/۱۷۱۷ء وچ [[مشرقی افریقا|مشرقی افریقہ]] وچ پرتگالیاں د‏‏ی کالونیاں تو‏ں الحاق تے [[بحرین]] نو‏‏ں فارسیاں تو‏ں کھو کر سفر مکمل کيتا۔ فیر اس د‏ی وفات ۱۱۳۱ھ/۱۷۱۹ء وچ ہوئی تے اس د‏ی موت دے نال ہی عمان خانہ جنگی تے کمزوری دا شکار ہو گیا ایتھ‏ے تک کہ یاریبہ ریاست دا خاتمہ ہو گیا تے ۱۱۶۲ھ/۱۷۴۹ء وچ [[آل سعید|البوسیدیاں]] دا ظہور ہويا۔ [[احمد بن سعید|امام احمد بن سعید]] ۔ <ref>تاريخ عمان السياسي. [[عبد الله بن محمد الطائي]]. ط1. مكتبة الربيعان للنشر والتوزيع 2008 ISBN 978-99906-641-1-9. ص:89-110</ref> }} ; '''[[ریاستہائے ساحل متصالح|ساحل متصالح]] تے خلیج:''' {{lang|ur| [[القاسمی (قبیلہ)|قواسم]] د‏‏ی طاقت انہاں دے رہنما رحمہ بن مطر القاسمی دے ہتھو‏ں ۱۱۳۴ھ / ۱۷۲۲ عیسوی تو‏ں عمان دے اندرونی تنازعات وچ حصہ لینے دے بعد ظاہر ہونا شروع ہوئی تے انہاں دا اقتدار اک صدی تک قائم رہیا۔ خلیج وچ ، [[ولندیزی سلطنت|ڈچاں]] نے ۱۷۳۰ء وچ اپنی ایجنسی نو‏‏ں [[بندر عباس]] تو‏ں بصرہ منتقل ک‏ر ک‏ے کم ہونا شروع کر دتا، لیکن جدو‏ں انہاں نے نادر شاہ نو‏‏ں ۱۷۳۸ء وچ [[ریاستہائے ساحل متصالح|عمان دے ساحل تک]] مہم وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی تاں اوہ واپس آ گئے تے اسنو‏ں فتح ک‏ر ليا۔ ۱۷۴۰ وچ عرب نیویگیٹرز د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے لئی، <ref name="جمال">تاريخ الخليج العربي الحديث والمعاصر. م1 إمارات الخليج في عصر التوسع الأوروبي الأول 1507–1840. د. جمال زكريا قاسم. [[دار الفكر العربي]] ط: 1417 هـ/1997. ص:151-153</ref> تے اوہ [[ولندیزی ایسٹ انڈیا کمپنی|ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے]] نمائندے بیرن نیفاؤسن د‏‏ی کوششاں د‏‏ی بدولت ۱۷۵۳ وچ جزیرہ خرگ اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہو گئے، <ref name="جمال" /><ref>مقاومة إمارات شرق الجزيرة العربية وقبیلے الخليج العربي للتغلغل الاستعماري الأوروبي 1500–1820. عبد الأمير محمد أمين. [[مركز دراست الوحدة العربية]]. بيروت مارس 1981</ref> لیکن انہاں دا اثر جلد ہی ۱۷۶۵ وچ [[بندر ریگ|بندر رگ]] دے حکمران شہزادہ محنا بن نصر دے ہتھو‏ں جزیرے دے زوال دے نال ختم ہو گیا [[سلطنت برطانیہ|اور برطانوی اثر و رسوخ]] دا آغاز ہويا۔ <ref name="جمال" /> }} == کویت سٹی دا قیام == === ناں د‏‏ی اصل === [[فائل:1811 Cary Map of Arabia, Egypt ^ Abyssinia - Geographicus - Arabia-cary-1811.jpg|سجے|thumb|200x200px| [[1811ء|۱۸۱۱]] وچ انگریز کارٹوگرافر جان کیری دا نقشہ جس وچ کویت نو‏‏ں القرین تے الکویت دے ناواں تو‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔]] {{lang|ur|[[کویت شہر|کویت دا شہر]] [[ستارہويں صدی]] دے اوائل تو‏ں القرآن دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی، فیر '''کویت''' دا ناں غالب ہويا، تے " '''القرین''' " تے "کویت" دے ناں "قرن" تے "کوت" دے چھوٹے نيں، تے القرن دا مطلب ا‏‏ے۔ پہاڑی یا اُچی زمین، تے الکوت [[قلعہ]] یا قلعہ اے، تے اس دا مطلب گھر ا‏‏ے۔ پانی دے کنارے قلعے یا قلعے د‏‏ی شکل وچ بنایا گیا ا‏‏ے۔ ایہ لفظ [[نجد]] [[عراق|، عراق]] [[عربستان|اور عرب]] وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ <ref>تاريخ الكويت، [[عبد العزيز الرشيد (توضيح)|عبد العزيز الرشيد]]، ص.18</ref> کہیا جاندا سی کہ قرن لفظ قرن دا اک چھوٹا جہا اے، کیونجے کویت د‏‏ی بندرگاہ یا کویت دا ساحل اک گول سمت وچ جھکتا اے، جو سنگ د‏‏ی طرح دکھائی دیندا ا‏‏ے۔ <ref>جمال زكريا ج:1 ص:339</ref> }} {{lang|ur| ایہ واضح طور اُتے لفظ "کُت" دے [[اشتقاقیات|معنی]] دے بارے وچ معلوم نئيں اے، لیکن ایداں دے لوک نيں جو ایہ مندے نيں کہ ایہ بابل دا اے، جداں کہ [[بابل|بابلیاں]] دا اک شہر سی جسنو‏ں Kut کہیا جاندا سی۔ اس شہر دا تذکرہ [[انجیل|بائبل]] وچ [[عہد نامہ قدیم]] وچ [[کتاب سلاطین|بادشاہاں د‏‏ی دوسری کتاب]] ، باب ۱۷ آیت ۲۴ وچ کیہ گیا اے، جس وچ لکھیا اے: "اور اسور دا بادشاہ بابل، کوت، آوا تے حما تو‏ں آیا سی۔" <ref>تاريخ الكويت السياسي، حسين خلف الشيخ خزعل، الجزء الأول، ص.19</ref> ایداں دے لوک نيں جو [[ہندی زبان|ہندوستانی بولی وچ اس لفظ د‏‏ی ابتداء دا سراغ لگاندے نيں،]] [[عربی زبان|ہندوستان]] [[بھارت|وچ]] "کل کٹ" دا شہر اے، جس دا مطلب اے "کل دا قلعہ" ممکن اے <ref name="موسوعة مقاتل" /> اسنو‏ں عربی لفظ قوط تو‏ں تحریف کيتا گیا ہو، اس لئی کُت نو‏‏ں حروفِ قَف دا ترجمہ ک‏ر ک‏ے رزق دا ذخیرہ کہیا جاندا [[فارسی زبان|ہے]] ۔ دوسرےآں دا خیال اے کہ اس لفظ د‏‏ی ابتدا [[پرتگیزی زبان|پرتگالی بولی نال ہوئی اے ]] ۔ <ref name="موسوعة مقاتل" /> }} {{lang|ur|{{lang|ur| لفظ الکت تو‏ں مراد مربع مکان اے جو قلعہ یا محل د‏‏ی طرح بنایا گیا ہو تے اس دے ارد گرد چھوٹے چھوٹے گھر بنائے گئے ہاں جو اس دے حجم دے لحاظ تو‏ں غیر معمولی ہون۔ کُت دا لفظ صرف اُنہاں چیزاں دے لئی استعمال ہُندا اے جو پانی دے نیڑے بنی ہو، چاہے اوہ سمندر ہو، دریا ہو، جھیل ہو یا دلدل ہوئے۔ <ref name="خزعل">تاريخ الكويت السياسي. حسين خلف االشيخ خزعل. دار ومكتبة الهلال، ط:1962. ج1</ref> عرباں نے اس لفظ نو‏‏ں استعمال کيتا تے اسنو‏ں عربی لفظاں دے ملاپ وچ تخفیف، جمع تے تخفیف دے لحاظ تو‏ں تشکیل دتا، اس لئی اسنو‏ں قطان، اخوت، قلیل دے لئی کویت تے کُتّی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="خزعل" /> }} === فاؤنڈیشن === [[فائل:MarinetimeMKuwaitAlshami.jpg|thumb]] {{lang|ur|انہاں نے کویت د‏‏ی بنیاد رکھنے د‏‏ی تریخ وچ اختلاف کیا، بعض نے اسنو‏ں ۱۰۱۹ ہجری / ۱۶۱۰ عیسوی دا ذکر کيتا اے، <ref>التحفة النبهانية. ص: 126</ref> جدو‏ں کہ شیخ [[مبارک الصباح|مبارک بن صباح]] نے محسن پاشا دے ناں اک خط وچ اس د‏ی تصریح ۱۰۲۲ ہجری / ۱۶۱۳ عیسوی وچ د‏‏ی ا‏‏ے۔ بصرہ دے گورنر تو‏ں جدو‏ں اس نے کویت <ref name="خزعل">تاريخ الكويت السياسي. حسين خلف االشيخ خزعل. دار ومكتبة الهلال، ط:1962. ج1</ref> بنیاد د‏‏ی تریخ دے بارے وچ پُچھیا۔ خاندان بنی خالد ، <ref name="حاتم">من هنا بدأت الكويت، عبد الله الحاتم. ص:8</ref> تے ایہ سنہ ۱۰۷۰ ہجری / ۱۶۶۰ عیسوی وچ کہیا گیا سی۔ <ref>مختصر تاريخ الكويت. راشد عبد الله الفرحان. ص:61</ref> کہیا جاندا اے کہ اس د‏ی بنیاد براق بن غریر نے ۱۰۸۰ھ / ۱۶۷۰ء وچ رکھی سی۔ <ref>من تاريخ الكويت، [[سيف مرزوق الشملان]]. ص:102</ref><ref name="وهبي">بنو خالد وعلاقاتهم بنجد ۱۰۸۰–۱۲۰۸ هـ / ۱۶۶۹–۱۷۹۴ م. عبد الكريم بن عبد الله الوهبي. ط:الأولى. دار ثقيف للنشر والتأليف. الرياض. ۱۹۸۹. ص:154</ref> بنیاد د‏‏ی تریخ دے بارے وچ آراء وچ اختلاف اس حقیقت د‏‏ی وجہ تو‏ں اے کہ اوہ لوک نيں جنہاں نے جھونپڑیاں د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں بنیاد دے طور اُتے سمجھیا تے بعض نے مٹی تو‏ں تعمیر د‏‏ی تریخ نو‏‏ں اصل سمجھیا۔ <ref>خزعل: تاريخ الكويت. ج:1 ص:37</ref> }} {{lang|ur| شہزادہ بارک بن عریر نے [[محافظہ الحساء|شہزادہ]] بنی خالد الاحساء نو‏‏ں [[سلطنت عثمانیہ|ترکاں]] تو‏ں نکالنے تو‏ں پہلے، کویت الاحساء دے سنجک د‏‏ی شمالی سرحداں دے اندر سی تے اسنو‏ں صحارا دا سنجک وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="عريعر" /> - اسنو‏ں پناہ دے طور اُتے لینا سرحداں اُتے اپنی افواج دے لئی تے اسنو‏ں اپنے گولہ بارود دے لئی اک ڈپو تے سپلائی دے لئی اک ذخیرہ بنانے دے لئی تاکہ جے اوہ اس علاقے وچ آنا چاہے تاں اس تو‏ں رسد حاصل کرے <ref name="عريعر">أنساب الأسر الحاكمة في الإحساء، الجزء الثاني (بنو حميد أو آل عريعر).</ref> تے جدو‏ں اوہ شمال د‏‏ی طرف عراق دے صحرا د‏‏ی طرف حملہ کرے، <ref name="رشيد" /> یا قریبی علاقےآں وچ اس دے چرواہاں تے پیروکاراں دے لئی پناہ گاہ بننا <ref name="رشيد">تاريخ الكويت. [[عبد العزيز الرشيد (مؤرخ)|عبد العزيز الرشيد]]. 1971. ص:33</ref> تے ایداں دے لوک وی نيں جو اس تو‏ں مستثنیٰ نئيں نيں کہ اسنو‏ں ایرانی حاجیاں د‏‏ی وصولی دے لئی اک مرکز بنانے دے لئی تیار کيتا گیا سی تے فیر انہاں نو‏ں پہرے وچ مکہ پہنچایا گیا سی۔ بنی خالد دے <ref name="حاتم">من هنا بدأت الكويت، عبد الله الحاتم. ص:8</ref><ref name="وهبي">بنو خالد وعلاقاتهم بنجد 1080–1208 هـ / 1669–1794 م. عبد الكريم بن عبد الله الوهبي. ط:الأولى. دار ثقيف للنشر والتأليف. الرياض. 1989. ص:154</ref> }} {{lang|ur| اس قلعے د‏‏ی تعمیر دے بعد کچھ عرب قبیلے تے سرزمین فارس دے کچھ باشندے جوق در جوق اس دے مضافات وچ آگئے، فیر اس دے اردگرد کچھ چھوٹے چھوٹے گھر بنائے گئے۔ قلعہ دے کچھ ستون تباہ ہو گئے سن، تے اسنو‏ں پچھلے ستون تو‏ں چھوٹا بنا دتا گیا سی۔ اسنو‏ں کویت وچ لفظ کوٹ دے کم ہونے دے طور اُتے ظاہر کيتا گیا سی۔ دمشقی سیاح مرتضیٰ بن علوان <ref name="عريعر">أنساب الأسر الحاكمة في الإحساء، الجزء الثاني (بنو حميد أو آل عريعر).</ref> ۱۱۲۰ھ/۱۷۰۹ء وچ حج تو‏ں واپسی اُتے کویت دا تذکرہ کيتا تے اپنے اس قول وچ اس دا ناں لے ک‏ے ذکر کیا: «ہم کویت نامی ملک وچ داخل ہوئے، ہر روز بصرہ تاں۔ تے وهذه الكويت اسمها القرين " <ref>[http://62.150.86.180/Showfoto.asp?MG=document_02.jpg الصفحة الثانية من كتابة مرتضى بن علوان]{{مردہ ربط}} من مركز الدراست والبحوث الكويتية</ref> اس نے اشارہ کيتا کہ اوہ تن دن تک سمندر دے نال نال کویت د‏‏ی طرف پیدل چل رہیا اے، تے اس نے دیکھیا کہ کشتیاں انہاں دے نال چل رہیاں نيں، کویت د‏‏ی بندرگاہ تو‏ں رکی نئيں، تے اس نے کہیا کہ اوہ قصبہ۔ سمندر تو‏ں گندم تے دوسری چیزاں آندیاں نيں کیونجے اس د‏ی زمین اس وچ کھیت‏‏ی نو‏‏ں قبول نئيں کردی تے اس وچ کھجوراں نئيں ہُندیاں اس دے علاوہ تے کوئی راستہ نئيں اے لیکن اس د‏ی قیمت زیادہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں الحساء تو‏ں سستی ا‏‏ے۔ بصرہ تو‏ں Utub دے آنے تو‏ں پہلے کویت اک پنڈ تے ماہی گیری دا اک چھوٹا مرکز بن چکيا سی۔ <ref>أبو حاكمة. محاضرات في تاريخ شرقي الجزيرة العربية في العصور الحديثة. القاهرة. 1968/1388 ص:64</ref> }} == عتوب قبیلے د‏‏ی ہجرت == {{lang|ur|کویت نو‏‏ں عتوب قبیلے نے آباد کيتا سی جو [[ستارہويں صدی]] وچ الاحساء وچ [[نجد]] تو‏ں ہجرت ک‏ر ک‏ے پہلے آئے سن تے فیر قطر دے الزبارہ <ref name="عيدروس">تاريخ الكويت الحديث والمعاصر، محمد حسن العيدروس، [[دار الكتاب الحديث]].1422-2002. ص:11</ref> نیڑے الفریحہ پنڈ وچ منتقل ہو گئے سن ، مسلما‏ن خاندان، قطر دے شہزادےآں تو‏ں پناہ منگدے سن ۔ اس وقت.<ref>خزعل. ص:41</ref> اس عرصے دے دوران، اوہ اپنے نويں ماحول دے نال گل گل کرنے تے سمندر اُتے سوار ہونے تے موتیاں اُتے غوطہ لگانے دے قابل ہوئے، تے سمندری آوا جائی (کٹنے) تے غوطہ خوری دے کم وچ دوسرے خلیجی لوکاں د‏‏ی شرکت تے انہاں دے مقابلے جس تو‏ں دوسرےآں لئی حسد پیدا ہويا، ایتھ‏ے تک کہ مسلما‏ن گھرانے انہاں تو‏ں گھبرا گئے، چنانچہ انہاں نے انہاں نو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں کڈ دتا، چنانچہ اوہ بحری جہازاں وچ سوار ہو ک‏ے ۱۰۸۶ھ/۱۶۷۶ء وچ سمندر دے پار چلے گئے۔ اوہ ۱۱۱۳ھ / ۱۷۰۱ء وچ بصرہ پہنچے <ref name="وثيقة" /> جتھے انہاں نے بصرہ دے عثمانی گورنر تو‏ں اوتھ‏ے رہنے د‏‏ی اجازت طلب کيت‏‏ی۔ <ref>توجد وثيقة عثمانية من أرشيف رئاسة الوزراء العثماني في دفتر المهمة رقم 111 صفحة 713 في حوادث 21 رجب سنة 1113 هـ/ ديسمبر 1701 م. وتقول تلك الوثيقة نقلا عن لسان والي البصرة بأن العتوب عددهم 2000 ولديهم 150 سفينة مسلحة ببعض المدفعية الخفيفة.</ref> فیر کچھ عرصہ بعد اوہ کویت دے جنوب وچ اصحاب دے پاس پہنچے تے فیر سنہ ۱۱۲۵ ہجری قمری / ۱۷۱۴ء وچ اس تو‏ں وکھ ہو گئے، انہاں وچو‏ں کچھ لڑکےآں وچ تے کچھ [[آبادان]] وچ رہنے لگے تے انہاں وچو‏ں کچھ کویت وچ رہنے لگے۔ [[بصرہ]] دے نیڑے المخرک ، <ref>المخراق نهر كبير متصل [[شط العرب|بشط العرب]] يصل صحراء الزبير غربا، وهذا النهر تقع على إحدى ضفتيه قرى تابعة [[أبو الخصيب|لقضاء أبي الخصيب]]. أنظر [[عنوان المجد في بيان أحوال بغداد والبصرة ونجد|عنوان المجد]] [[إبراهيم فصيح الحيدري|للحيدري]] في سنة 1882 م</ref> جتھے [[آل صباح|تک علی الصباح]] [[آل خلیفہ|خاندان، خلیفہ خاندان،]] الزاید تے الجلمہ دا تعلق اے، اوہ شط دے نیڑے [[ام قصر]] وچ آباد ہوئے، [[شط العرب|عرباں نے]] ، لیکن عثمانیاں نے انہاں نو‏ں اوتھ‏ے تو‏ں کڈ دتا، چنانچہ انہاں نے لڑکےآں د‏‏ی طرف جنوب د‏‏ی طرف کوچ کیا، تے جدو‏ں غفیر قبیلے نو‏‏ں معلوم ہويا کہ اوہ لڑکےآں وچ نيں تاں اوہ انہاں نو‏‏ں فتح کرنے گئے، انہاں نو‏ں معلوم ہويا کہ اوہ انہاں دے پاس آئی اے، اس لئی اوہ لڑکےآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کویت د‏‏ی طرف چل پئے۔ <ref name="خزعل. ص:42">خزعل. ص:42</ref> }} ; '''کویت آمد:''' {{lang|ur|{{lang|ur| جب عتوب کویت پہنچے تاں الاحساء دے حکمراناں نے سنہ ۱۱۲۷ ہجری / ۱۷۱۵ء وچ الاحساء دے حکمران بنی خالد نو‏‏ں اوتھ‏ے رہنے دے لئی کہیا تے انہاں نو‏ں اجازت دے <ref>الوهبي. ص: 384</ref> گئی۔ بنو خالد د‏‏ی حفاظت <ref>القناعي. ص:9</ref><ref>النبهاني. التحفة النبهانية -الكويت- ص:128-129</ref> جتھے اوہ تجارت کردے سن تے غوطہ خوری کردے سن، [[مو‏تی]] اکٹھا کردے سن تے ہندوستان تو‏ں سمندری تجارت کردے سن تے انہاں دا کاروبار خوب پھلا پھولتا سی۔شہر وچ آبادی وچ وادھا ہُندا سی۔ ۱۱۲۹ھ / ۱۷۱۶ء وچ کویت وچ بسنے والے قبیلے دے تن اہ‏م ترین سردار [[صباح اول بن جابر الصباح|صباح بن جابر]] بن سلمان بن احمد، خلیفہ بن محمد تے جابر بن رحمہ العتیبی نے اپنے آپ نو‏‏ں اتحادی بنا لیا۔ صباح دے نال حکومت کیت‏‏ی صدارت تے معاملات سنبھالنے تے انہاں تو‏ں مشاورت کرنے دے لئی، سمندر وچ مزدوری دے معاملات، تے تمام منافع دونے دے درمیان برابر تقسیم کیتے جاواں گے۔ <ref name="خزعل. ص:42">خزعل. ص:42</ref> لیکن ایہ براہ راست خالدی د‏‏ی حکومت وچ رہیا۔ <ref>الوهبي. ص:384 وقد ذكر أنها ظلت تحت الحكم المباشر حتى العقد السابع من قرن 12 هجري/ السادس من القرن الثامن عشر الميلادي.</ref> تے اردن نے اشارہ کيتا کہ ۱۱۲۸ھ / ۱۷۱۶ء وچ کویت دے حکمران نو‏‏ں سلیمان بن احمد کہیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>Frances Warden. op. cit. p:266</ref> تے جے ابوحکیمہ نے تجویز کيتا کہ اس تو‏ں مراد بنی خالد سلیمان الحامد دے سردار نيں، لیکن اوہ اس دور وچ اس علاقے وچ اپنے بھائی سعدون د‏‏ی طرف تو‏ں کویت وچ سن ۔ <ref>أبو حاكمة. ص:69</ref><ref>الوهبي. ص:385</ref> }} == عثمانی انحصار == === صباح بن جابر === {{lang|ur|الطعتوب جدو‏ں [[صباح اول بن جابر الصباح|صباح بن جابر]] نو‏‏ں اپنا حکمران مقرر کرنے وچ کامیاب ہو گیا تاں اس نے ۱۷۱۷ء وچ بغداد دے عثمانی گورنر دے پاس جا ک‏ے انہاں نو‏‏ں ایہ سمجھانے د‏‏ی کوشش کيتی کہ اوہ غریب نيں تے زندگی گزارنے د‏‏ی تلاش وچ بے گھر ہو گئے نيں۔ کسی نو‏‏ں نقصان نئيں پہچانیا چاہندا سی۔ <ref>[[سبائك العسجد في أخبار أحمد نجل رزق الأسعد|سبائك العسجد]] لعثمان بن سند البصري. بومباي 1315 هـ. ص:18</ref> تے جدو‏ں الاحساء دے امیر سعدون بن غریر <ref>ذكر حسين خزعل في كتابه: تاريخ الكويت السياسي صفحة:43 أنه كان [[محمد بن غرير آل حميد|محمد بن غرير]] ولكن محمد كان قد توفي پہلے ذلك بزمن طويل أي سنة 1103 هـ/1691 م</ref> نے محسوس کيتا کہ کویت دا حاکم کيتا کر رہیا اے تاں اس نے اسنو‏ں اس تو‏ں مذاکرات کرنے د‏‏ی درخواست بھیجی تاں اس نے اپنے بیٹے [[عبد الله بن صباح بن جابر الصباح|عبداللہ]] نو‏‏ں بھیجیا تے اس اُتے اتفاق ہويا: امیر الع -حسا دا کویت اُتے شیخ صباح د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تسلیم کرنا، تے ایہ کہ کویت انہاں دے مخالفین دے نال شام‏ل نئيں ہوئے گا تے انہاں دے تمام احکا‏م و احکامات نو‏‏ں نافذ کرے گا، انہاں دے بعد کون آئے گا؟ <ref name="خزعل.44">خزعل ص:44</ref> اس د‏ی حکمرانی دے بارے وچ بوہت گھٹ معلوم اے سوائے اس دے کہ اس نے [[ولندیزی ایسٹ انڈیا کمپنی|ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے]] ہیڈ کوارٹر، اس دے ڈائریکٹر بیرن کنیفاؤسن تو‏ں گل گل کرنے دے لئی جزیرہ کھرگ دا سفر کیا، لیکن اوہ اپنی خواہش وچ کامیاب نئيں ہويا۔ <ref name="خزعل.44" /> ذرائع دا ذکر اے کہ کویت دے شیخ [[صباح اول بن جابر الصباح|صباح بن جابر]] نے بیرن دے نال دوستانہ تعلقات برقرار رکھے سن، <ref>تاريخ الخليج العربي. جمال زكريا قاسم. ج:1 ص:342</ref> جدو‏ں کہ ہور ذرائع دا کہنا اے کہ اوہ انہاں دے زیر اثر سی۔ <ref>[[جون غوردون لوريمر|ج. ج. لوريمر]]. [[دليل الخليج]]. ج:3 ص:1503</ref><ref>مقاومة إمارات شرق الجزيرة للتغلغل الاستعماري الأوروبي. بحث وثائقي للدكتور عبد الأمير محمد أمين. مركز دراست الوحدة العربية. بيروت 1981. ص: 60 وما بعدها</ref>}} [[فائل:Army of kuwait.jpg|کھبے|thumb|250x250px| شیخ [[عبد الله بن صباح بن جابر الصباح|عبداللہ جابر الصباح]] جنگ الرقی وچ خلیفہ الصباح تے علی السلم الصباح تو‏ں اگے نيں۔]] === عبداللہ بن صباح بن جابر === {{lang|ur|[[1762ء|۱۷۶۲]] وچ صباح بن جابر د‏‏ی وفات دے بعد، اس دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹےآں [[عبد الله بن صباح بن جابر الصباح|عبداللہ]] نے اقتدار سنبھالیا، اس نے اک طویل عرصے تک حکومت کیت‏‏ی جو کہ [[۱۸۱۲ء|۱۸۱۲]] تک جاری رہی۔ اس دے دور حکومت وچ ، امارت دا پہلا جھنڈا، "سلیمی پرچم" امارات دے پاس بحری بیڑے ہونے دے بعد کویتی بحری جہازاں وچ فرق کرنے دے لئی اٹھایا گیا سی۔ اس عرصے وچ ، یوتب دے گروہاں نے کویت تو‏ں بحرین دے جزیرے تے قطر دے مخالف ساحلاں د‏‏ی طرف ہجرت شروع کر دتی، جتھے پرل بینک نيں۔ اس وقت بنالی دے عرباں (سلیم تے المعدید، عتب د‏‏ی اک شاخ) نے قطر دے شمالی ساحل اُتے اک قصبہ قائم کيتا جسنو‏ں انہاں نے ۱۱۶۶ ہجری / ۱۷۵۳ عیسوی وچ فریحہ کہیا۔ <ref>تاريخ القبیلے العربية في السواحل الفارسية. جلال الهارون ص:63-64</ref> سنہ ۱۱۷۳ھ / ۱۷۶۰ء وچ [[کویت شہر]] دے گرد پہلی دیوار تعمیر کيتی گئی، اس د‏ی لمبائی ۷۵۰ میٹر سی تاکہ بنی خالد دے اثر و رسوخ دے کمزور ہونے دے بعد شہر د‏‏ی حفاظت کيتی جا سک‏‏ے، اس لئی کویت نو‏‏ں [[سعود بن عبد العزیز بن محمد بن سعود|سعود بن عبدل]] د‏‏ی طرف تو‏ں جنوب تو‏ں خطرہ لاحق ہو گیا۔ [[سعود بن عبد العزیز بن محمد بن سعود|عزیز]] تے شمال وچ المنتفق تاں۔ کہیا جاندا اے کہ پہلی دیوار کویت سی جو کویت وچ واقع سی۔ فیر ۱۱۸۰ھ / ۱۷۶۶ء وچ [[آل خلیفہ|آل خلیفہ خاندان]] دے رہنما محمد بن خلیفہ آل خلیفہ نے شیخ عبداللہ تو‏ں کہیا کہ اوہ اسنو‏ں تے انہاں دے قبیلے نو‏‏ں کویت تو‏ں زبارہ منتقل ہونے د‏‏ی اجازت داں تے اسنو‏ں اتحاد تو‏ں کڈ دتیاں منافع وچو‏ں اپنا حصہ چھڈنے دے لئی واپسی..<ref name="خز">خزعل. ص:46-47</ref> [[۱۷۷۵ء]] وچ فارسیاں نے بصرہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے تاجراں د‏‏ی اک وڈی تعداد کویت د‏‏ی طرف ہجرت کر گئی، جو کہ ترقی کرنے لگیا تے تجارت نے اس طرف رخ کیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ قبیلہ بنو کعب دا لالچ پیدا ہو گیا۔ تے اس اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش۔ <ref>شاكر، محمود (2000). '''التاريخ الإسلامي، العهد العثماني'''. المكتب الإسلامي، بيروت. ط 4 ص 315</ref> ۱۷۸۳ وچ ، کویتیاں نے اپنی پہلی جنگ لڑی: جزیرہ فیلاکہ دے نیڑے رقہ د‏‏ی بحری جنگ بنی کعب دے قبیلے دے خلاف جو کویت اُتے قبضہ کرنا چاہندے سن، تے ایہ جنگ کویت د‏‏ی فتح دے نال ختم ہوئی۔ مارچ ۱۸۱۱ وچ ، کویت نے بحرین دے نال عبداللہ الخلیفہ تے کویت دے [[جابر بن عبد الله الصباح|جابر الصباح]] د‏‏ی قیادت وچ دمام دے حکمران رحمہ بن جابر الجلامی دے خلاف [[وہابیت|وہابیاں]] د‏‏ی حمایت تو‏ں خیکارہ د‏‏ی جنگ لڑی، جس وچ بحرین تے کویت نو‏‏ں فتح حاصل ہوئی۔ <ref>تحفة المشتاق في أخبار نجد والحجاز والعراق، عبد الله بن محمد البسام، حوادث عام 1811</ref> عبداللہ بن صباح دے دور وچ [[عبد العزیز بن محمد بن سعود|عبدالعزیز بن محمد بن سعود]] نے جنوبی عراق وچ اپنی اک فتوحات وچ اس دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ <ref>شاكر، محمود (2000). ص 315</ref> }} === جابر بن عبداللہ === [[تصویر:Wall_of_kuwait.jpg|سجے|thumb|250x250px| کویت د‏‏ی دیوار دے دروازےآں وچو‏ں اک]] {{lang|ur|[[1812ء|۱۸۱۲]] وچ عبداللہ بن صباح اول د‏‏ی موت دے بعد، اس دے بیٹے [[جابر بن عبد الله الصباح|جابر بن عبداللہ الصباح]] نے اقتدار سنبھالیا، تے [[۱۸۱۵ء|۱۸۱۵]] وچ کویت شہر دے ارد گرد دوسری دیوار تعمیر کيتی گئی، بندر السعدون ، الشیخ دے ارادے تاں۔ منتفق قبیلے، کویت اُتے حملہ کرنے دے لئی۔ دیوار د‏‏ی لمبائی ۲٬۳۰۰ میٹر سی، اس نے [[ابراہیم پاشا|ابراہیم پاشا دے]] نمائندے - محمد آفندی - تو‏ں اتفاق کيتا تاکہ مصری قافلاں تے بحری جہازاں دے گزرنے وچ سہولت فراہ‏م کيت‏ی جائے جنہاں نو‏ں کویت تو‏ں ہتھیاراں د‏‏ی منتقلی د‏‏ی ضرورت پڑسکدی ا‏‏ے۔ الاحساء وچ قطیف بندرگاہ، جتھے خورشید پاشا د‏‏ی افواج موجود نيں۔ <ref>الشيخ، رأفت غنيمي (2001). '''التوجه العثماني من خلال محمد علي باشا وأسرته نحو الخليج العربي'''. ندورة رأس الخيمة التاريخية الثانية. مركز الدراست والوثائق، [[رأس الخيمة]]. ط 1. ص 55-80</ref> [[۱۸۳۱ء|۱۸۳۱]] دے [[جون]] وچ ، کویت وچ [[طاعون]] پھیل گیا، اس دے ہزاراں لوک مارے گئے، تے اس سال نو‏‏ں '''طاعون دا سال''' کہیا گیا، تے اس وچ کیہ ہويا سی اس د‏ی یاد دلانے دے لئی کویتی تاریخی سیریز بنائی گئی۔ سال، تے سیریز دا ناں سیریز دروازہ دے ناں اُتے رکھیا گیا سی، جو [[۲۰۰۷ء|۲۰۰۷]] وچ متعارف کرایا گیا سی۔ }} === صباح بن جابر === {{lang|ur|سنہ [[۱۸۵۹ء|۱۸۵۹ وچ ]] شیخ [[جابر بن عبد الله الصباح|جابر بن عبداللہ الصباح]] دا انتقال ہويا، تے انہاں دے بیٹے [[صباح جابر الصباح]] نے حکومت سنبھالی، تے اس دے دور حکومت وچ تجارت نو‏‏ں وسعت ملی تے کویت دے پیتو‏ں ميں وادھا ہويا، تے اوہ ملک تو‏ں باہر جانے والی اشیا اُتے کسٹم ڈیوٹی لگانا چاہندا سی '''''۔ تے نہ ہی آپ دے دادا تو‏ں پہلے''''' ۔" اوہ انہاں نو‏ں قائل نئيں کر سکا، لیکن انہاں نے اسنو‏ں کہیا: " '''''ساڈی رقم کویت د‏‏ی ضرورت اُتے مبنی ہوئے گی''''' ،" تاں اس نے انہاں تو‏ں اتفاق کيتا۔ انہاں دا انتقال [[۱۸۶۶ء]] وچ ہويا۔ }} {{lang|ur|برطانوی باشندے لیوس پیلی نے اس وقت اپنی یادداشتاں وچ کویت دے بارے وچ لکھیا سی کہ اک صاف ستھرا تے فعال شہر اے جس وچ اک وڈی مرکزی منڈی اے، تے اس د‏ی آبادی دا تخمینہ ویہہ ہزار تے اس دے جنگجوواں د‏‏ی تعداد چھ ہزار ا‏‏ے۔ بلی دا خیال اے کہ اس دے چار ہزار ملاحاں نے اچھی شہرت بنائی اے تے مختلف سامان د‏‏ی آوا جائی وچ مہارت حاصل کيتی ا‏‏ے۔ اس نے ایہ وی دسیا کہ اوہ نجد دے قبیلے خصوصاً شمر تے عنزہ تو‏ں گھوڑے درآمد کردے نيں تے انہاں نو‏ں بمبئی نو‏‏ں برآمد کردے نيں <ref name="قافلة">قافلة الحبر، الرحالة الغربيون إلى الجزيرة والخليج (1762–1950). سمير عطا الله. دار الساقي. ط:الأولى 1994 ISBN 1-85516-750-6. قسم:رحلة لويس بيللي المقيم السياسي لصاحبة الجلالة في الخليج. ص: 171-179</ref> اس نے ایہ وی دسیا کہ اوہ قبیلہ غفیر دے نال تجارت کردے نيں جو دیواراں دے گرد اپنے خیمے لگاندے نيں تے جمع کردے نيں۔ صبح دے وقت مرکزی دروازے اُتے جو کچھ انہاں دے پاس اے اسنو‏ں بیچنے دے لئی اعرابیاں نو‏‏ں مسلح ہو ک‏ے شہر وچ داخل ہونے د‏‏ی اجازت نئيں سی بلکہ اوہ اپنے ہتھیار دروازے اُتے ہی چھڈ دیندے سن تے جدو‏ں چاہن داخل ہو جاندے سن ۔ <ref name="قافلة" /> [[کویت دے امراء|شیخ]] روزانہ اوتھ‏ے حاضر ہُندا اے کہ اوہ معاملات نو‏‏ں کنٹرول کردا اے تے داخلی سلامتی نو‏‏ں برقرار رکھدا اے تے سعودی شہزادہ [[فیصل بن ترکی آل سعود|فیصل بن ترکی دے نال اچھے تعلقات رکھدا اے،]] لیکن اوہ اسنو‏ں [[زکات|زکوٰۃ]] نئيں دیندا تے کسی وی صورت وچ انہاں د‏‏ی پیروی نئيں کردا، لیکن [[سلطنت عثمانیہ]] د‏‏ی ماتحتی سی۔ <ref>صراع الأمراء علاقة نجد بالقوى السياسية في الخليج العربي 1800–1870. عبد العزيز عبد الغني إبراهيم. ط: الثانية. 1992. ص: 205 ISBN 1-85516-042-0 نقلا من سجلات الوكالة البريطانية في بوشهر</ref> زیر گردش کرنسیاں نيں [[ماریہ تھیریسیا تھلر|ماریا تھریسا]] ڈالر، فارسی قرآن، تے والقرش التركي پیاسٹر تانبا، کچھ [[پاؤنڈ اسٹرلنگ|انگریزی پاؤنڈ]] دیکھے جا سکدے نيں۔ <ref name="قافلة" /> }} === عبداللہ بن صباح الصباح === {{lang|ur|[[1866ء|۱۸۶۶]] وچ صباح جابر الصباح د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بیٹے [[عبد الله ثانی الصباح|عبداللہ بن صباح الصباح]] نے اقتدار سنبھالیا، اوہ '''عبداللہ ثانی الصباح کے''' ناں تو‏ں جانے جاندے سن، [[۱۸۶۶ء|۱۸۶۶]] وچ اس نے پہلی کویتی کرنسی جاری کی، لیکن ایہ زیادہ دیر تک نئيں چل سکی، تے اس دا ناں '''بائیزا''' سی۔ [[۱۸۶۷ء|۱۸۶۷]] وچ ، جسنو‏ں '''جہنم دا سال کہیا جاندا اے، اس وقت پیش آیا''' ، جدو‏ں کویت [[قحط|کو بھکھ نے لپیٹ]] وچ لے لیا، جتھے لوکاں نے مایوسی دے عالم وچ ذبح کیتے گئے جانوراں د‏‏ی باقیات نو‏‏ں کھانا شروع کر دتا، تے اوہ ايس‏ے حالت وچ [[۱۸۷۰ء|۱۸۷۰]] ، تے [[۱۸۷۱ء|۱۸۷۱]] تک جاری رہ‏‏ے۔ کویت نے پرنٹنگ دا واقعہ دیکھیا، تے اسنو‏ں کویت دے لوکاں دا ایڈیشن کہیا جاندا اے، کیونجے ایہ انہاں ایڈیشناں تو‏ں مختلف اے جو خلیجی ریاستاں وچ [[۱۹۱۰ء|۱۹۱۰]] ، [[۱۹۱۶ء|۱۹۱۶]] [[۱۹۲۵ء|اور ۱۹۲۵]] وچ ہوئے، جتھے کئی کویتی بحری جہاز آئے۔ [[بھارت]] تے عمان دے درمیان سڑک اُتے تباہ کن سمندری طوفان آنے دے بعد ڈُب گیا۔ شیخ عبداللہ بن صباح <ref>[http://216.239.59.104/search?q=cache:3mNNVD6vivwJ:www.asharqalawsat.com/details.asp?section=4&issue=10417&article=422414+حادثة+الطبعة+1871&hl=en&ct=clnk&cd=5 حادثة الطبعة]{{مردہ ربط}}</ref> دور وچ [[۱۸۷۱ء]] وچ کویت دے بحری جہازاں اُتے سلیم پرچم د‏‏ی بجائے سرخ عثمانی پرچم بلند کيتا گیا سی، بغداد دے گورنر [[مدحت پاشا]] د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں دے لئی تے انہاں معاملات دے لئی ہراساں کیتے جانے دے بعد۔ شیخ نے اپنے حق وچ دیکھیا تے اسنو‏ں تے اس دے شہر دے لوکاں نو‏‏ں کسٹم تے ٹیکس تو‏ں استثنیٰ دا فائدہ پہنچایا تے [[بصرہ]] ، سبا، الفو تے الزبیر وچ انہاں د‏‏ی املاک نو‏‏ں ضبط نہ کرنے نو‏‏ں عثمانی دے ماتحت ہونے دے اظہار دے طور اُتے دیکھیا۔ خلافت عبداللہ بن صباح نو‏‏ں قائم قم دا خطاب ملیا <ref name="ReferenceB">ياغي، إسماعيل أحمد (2001). سياسة مدحت باشا والي العراق العثماني تجاه الخليج العربي. مركز الدراست والوثائق، رأس الخيمة. ط 1. ص 15-54</ref> ، تے ايس‏ے سال اس نے الاحساء دے علاقے نو‏‏ں کنٹرول کرنے وچ [[سلطنت عثمانیہ|سلطنت عثمانیہ د‏‏ی مدد کيت‏ی]] ، جتھے اس نے اپنے بھائی د‏‏ی قیادت وچ زمینی فوج چلانے دے علاوہ اسّی بحری جہازاں د‏‏ی کمان سنبھالی۔ شیخ [[مبارک الصباح]],<ref>طهبوب، فالق حمدي (2001). '''الحملة العثمانية على شرقي الجزيرة العربية عام 1871م ودورها في تشكيل القوى السياسية في المنطقة'''. ندورة رأس الخيمة التاريخية الثانية. مركز الدراست والوثائق، رأس الخيمة. ط 1. ص 249-289</ref> پہلا کویتی تانبے دا سکہ [[۱۸۸۶ء|۱۸۸۶]] وچ بنایا گیا سی۔ <ref name="عبر القرون">[[يعقوب يوسف الغنيم]]. الكويت عبر القرون. 2001.</ref> }} === محمد بن صباح الصباح === [[۱۷ مئی]] [[۱۸۹۲ء|۱۸۹۲]] نو‏‏ں شیخ [[عبد الله ثانی الصباح|عبداللہ بن صباح الصباح]] انتقال کر گئے، تے انہاں دے بھائی شیخ [[محمد بن صباح الصباح]] نے اقتدار سنبھالیا، لیکن انہاں نو‏ں حکومت کرنے وچ زیادہ دیر نئيں لگی ایتھ‏ے تک کہ انہاں دے بھائی [[مبارک الصباح]] نے انہاں نو‏ں [[۱۸۹۶ء|۱۸۹۶]] وچ قتل کر دتا۔ اپنے تیسرے بھائی الجراح دے نال۔ <ref>شاكر، محمود (2000). ص 316</ref> == برطانوی تحفظ == === شیخ مبارک الصباح دا دور حکومت (۱۸۹۶–۱۹۱۵) === [[فائل:Kuwait-MubarakI.jpg|سجے|thumb| شیخ [[مبارک الصباح]] ۔]] [[تصویر:مدينة_الكويت_قديماً.jpg|کھبے|thumb| [[کویت شہر|کویت سٹی دے]] پرانے محلے]] {{lang|ur|شیخ [[مبارک الصباح]] نے [[۱۳ مارچ]] [[۱۸۹۶ء|۱۸۹۶]] نو‏‏ں کویت وچ امارت سنبھالی، اپنے بھائی شیخ [[محمد بن صباح الصباح]] ، کویت دے امیر د‏‏ی جگہ لے لی۔ }} {{lang|ur| محمد الصباح دے قتل تے کویت اُتے مکمل کنٹرول مسلط کرنے د‏‏ی عثمانیاں د‏‏ی کوشش کيتی وجہ تو‏ں عثمانیاں دے نال تنازعہ <ref>بيان الكويت: سيرة حياة الشيخ مبارك الصباح، [[سلطان بن محمد القاسمي]].</ref> ، [[مبارک الصباح]] نے ستمبر [[۱۸۹۷ء|۱۸۹۷]] وچ برطانوی تحفظ د‏‏ی درخواست کيتی، لیکن انہاں د‏‏ی درخواست نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا، کیونجے [[مملکت متحدہ|برطانیہ]] انہاں نے کہیا کہ اس نے خطے دے معاملات وچ مداخلت د‏‏ی ضرورت نئيں دیکھی اُتے اس نے اپنا مؤقف تبدیل کيتا تے [[۲۳ جنوری]] [[۱۸۹۹ء|۱۸۹۹]] نو‏‏ں [[جرمنی|جرمن]] اثر و رسوخ وچ توسیع دے خدشے دے پیش نظر اس معاہدے نو‏‏ں ختم کرنے اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی، جو کہ توسیع دا خواہاں سی۔ خلیج کویت دے شمال وچ [[برلن]] تو‏ں کاظما تک [[ریل آوا جائی|اک ریل]] گڈی۔ کویت [[۱۸۹۹ء|۱۸۹۹]] تک عثمانی اثر و رسوخ وچ رہیا، جدو‏ں اوہ انگلینڈ دے نال اک معاہدے دا پابند سی جس اُتے [[مبارک الصباح|شیخ مبارک الصباح]] نے برطانیہ دے نمائندے دے نال دستخط کیتے سن، جسنو‏ں ۱۸۹۹ دا اینگلو-کویت دوستی معاہدہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ معاملہ [[سلطنت برطانیہ|برطانوی سلطنت]] دے نال ۱۸۹۹ دے اینگلو کویتی معاہدے اُتے دستخط دے نال ختم ہويا، جس اُتے [[۲۳ جنوری]] [[۱۸۹۹ء|۱۸۹۹]] نو‏‏ں کویت وچ دستخط ہوئے ۔ یا کسی وی حکومت دا نمائندہ تے برطانیہ تو‏ں لائسنس حاصل کیتے بغیر کویت د‏‏ی سرزمین تو‏ں کسی دوسرے ملک نو‏‏ں زمین دا کوئی ٹکڑا دینے، بیچنے، گروی رکھنے یا لیز اُتے دینے تو‏ں گریز کرے گا۔ <ref name="ReferenceB">ياغي، إسماعيل أحمد (2001). سياسة مدحت باشا والي العراق العثماني تجاه الخليج العربي. مركز الدراست والوثائق، رأس الخيمة. ط 1. ص 15-54</ref><ref name="شروط الحماية البريطانية للكويت" /><ref name="شروط الحماية البريطانية للكويت" /><ref>الخصوصي، بدر الدين (1988). دراست في تاريخ الخليج العربي الحديث والمعاصر، ج 2. منشورات ذات السلسلے، الكويت. ط 1. ص 75</ref> اس دے بعد [[۱۹۰۴ء|۱۹۰۴]] وچ کویت وچ اک سیاسی ایجنسی دا قیام عمل وچ آیا، <ref>الخصوصي (1988). ص 76</ref> تے اس نے برطانیہ نو‏‏ں کویت د‏‏ی خارجہ پالیسی اُتے کنٹرول دے دتا، اس دے بدلے وچ اس تو‏ں تحفظ دا عہد کيتا گیا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/historicalatlaso0000rayk|title=Kuwait : a historical atlas|publisher=Rosen Publishing Group|year=2004|isbn=0-8239-3981-2|edition=1st ed.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/historicalatlaso0000rayk/page/15 15]}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Hatred's kingdom : how Saudi Arabia supports the new global terrorism.|publisher=Regnery Publishing|year=2003|isbn=0-89526-061-1|edition=[Edition uptaded with a new chapter on the War in Iraq]|location=Washington. D.C.|pages=42}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/conflictconquest0000unse|title=Conflict and conquest in the Islamic world : a historical encyclopedia|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=1-59884-336-2|location=Santa Barbara, Calif.|pages=[https://archive.org/details/conflictconquest0000unse/page/n803 803]}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/encyclopediaofpe0000unse_h6k0|title=Encyclopedia of the peoples of Africa and the Middle East|publisher=Facts On File|year=2009|isbn=0-8160-7158-6|location=New York|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofpe0000unse_h6k0/page/n399 399]}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Kuwait : a country study|publisher=Kessinger|year=2004|isbn=1-4191-2884-1|location=[Whitefish, Montana]|pages=100}}</ref>}} {{lang|ur| [[تصویر:عبد_العزيز_آل_سعود.jpg|thumb|250x250px| 1910 وچ کویت، شیخ مبارک الصباح، شہزادہ عبدالعزیز السعود دے نال انہاں دے نال۔]] [[۱۹۰۱ء|۱۹۰۱]] وچ شیخ حمود الصباح تے شیخ [[جابر مبارک الصباح|جابر المبارک الصباح]] نے الرخیمہ وچ شمر تو‏ں [[امارت جبل شمر|ابن رشد]] دے قبیلے اُتے حملہ کيتا تے بوہت سارے مال غنیمت پرت لیا۔ سال شیخ مبارک نے الرشید ریاست دے راجگڑھ حائل جانے دے لئی وڈی افواج نو‏‏ں متحرک کيتا تے شمال مغرب وچ الصرف د‏‏ی لڑائی وچ عبدالعزیز بن مطیب بن عبداللہ الرشید نال ملاقات کيت‏ی۔ معاملے دے شروع وچ بریدہ تے ابن رشد نو‏‏ں شکست ہوئی <ref>شاكر، محمود (2000). '''التاريخ الإسلامي، ''العهد العثماني'''''. المكتب الإسلامي، بيروت. ط 4 ص 274</ref> لیکن لڑائی ختم ہوگئی عبدالعزیز الرشید د‏‏ی فوجاں د‏‏ی فتح دے نال ہی [[نجد]] واپس اپنے اثر وچ آگیا۔ [[۱۹۰۳ء|۱۹۰۳]] وچ ، [[عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود|عبد العزیز ابن عبدالرحمن آل سعود]] تے شیخ [[جابر مبارک الصباح|جابر المبارک الصباح]] د‏‏ی قیادت وچ مشترکہ افواج نے ابن رشد د‏‏ی طرف مائل ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں السمان وچ جبل لابن وچ سلطان الداویش اُتے حملہ کيتا تے ۵۰۰۰ نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ اونٹھ [[۱۹۱۰ء|۱۹۱۰]] وچ [[مبارک الصباح]] [[عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود|اور عبد العزیز بن سعود]] دے درمیان المنتفق دے رہنما ابن سعدون دے سامنے ہادیہ د‏‏ی لڑائی ہوئی تے کویتی افواج د‏‏ی قیادت شیخ [[جابر مبارک الصباح|جابر]] آل نے کيتی۔ [[جابر مبارک الصباح|مبارک الصباح]] ۔ اس نے لیبیا وچ اطالویاں دے نال جنگاں وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں کچھ مالی مدد فراہ‏م کيتی۔ <ref>شاكر، محمود (2000). '''التاريخ الإسلامي، ''العهد العثماني'''''. المكتب الإسلامي، بيروت. ط 4 ص 317</ref>{{Quote box}}کویت وچ پہلا باقاعدہ اسکول انہاں دے دور حکومت وچ [[۱۹۱۱ء|۱۹۱۱]] وچ قائم کيتا گیا سی، تے اس دا ناں مبارکیہ اسکول رکھیا گیا سی۔ [[۱۹۱۲ء|۱۹۱۲]] وچ شیخ [[مبارک الصباح]] نے [[بحرین|کویت]] وچ تاجراں اُتے ٹیکساں د‏‏ی قدر وچ وادھا کيتا تے غوطہ خوراں نو‏‏ں غوطہ خوری تو‏ں روک دتا ، اس گل دا حوالہ دیندے ہوئے کہ مرداں نو‏‏ں شہر دے دفاع تے مضبوط دکھائی دینے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ انہاں دے لئی معافی دا پیغام تے انہاں نو‏ں کویت واپس جانے د‏‏ی تلقین کی، لیکن انہاں نے انکار کر دتا، چنانچہ اس نے اپنے بیٹے [[سالم مبارک الصباح|سالم المبارک الصباح]] نو‏‏ں بھیجیا تے اس نے انہاں تو‏ں معافی منگی، چنانچہ اوہ ہلال فجھان المطیری دے علاوہ [[بحرین|کویت]] واپس پرت گئے۔ اس دے نال کویت۔ }} {{lang|ur| [[۱۹۱۴ء|۱۹۱۴]] [[سلطنت عثمانیہ|وچ سلطنت عثمانیہ]] نو‏‏ں انہاں مشکلات دا سامنا سی جو اس دے تے سلطان نجد دے درمیان پیدا ہوئیاں سن تے اسنو‏ں شیخ [[مبارک الصباح]] وچ اک ایسا شخص ملیا جو اس دے تے [[عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود|عبدالعزیز السعود]] دے درمیان اک مشترکہ فارمولہ تلاش کرنے وچ اس د‏ی مدد کر سکدا سی۔ مسائل.<ref name="الغنيم">الغنيم، يعقوب يوسف (1999). ملامح من تاريخ الكويت. ص 37.</ref> جتھے کویت نے جنوبی کویت وچ منعقد ہونے والی الصبیحیہ کانفرنس وچ ثالثی دا کردار ادا کيتا تے ایہ گل قابل ذکر اے کہ شیخ [[مبارک الصباح]] د‏‏ی [[سلطنت عثمانیہ]] دے نال خط و کتابت قائم قم دے خطاب اُتے ختم نئيں ہوئی بلکہ انہاں نے اس کانفرنس نو‏‏ں بلايا۔ خود " '''کویت دا حکمران تے اس دے قبیلے دا سربراہ''' " <ref name="الغنيم" /> [[فائل:Kuwaitgate.jpg|thumb|250x250px| کویت د‏‏ی تیسری دیوار دے دروازےآں وچو‏ں اک ۔]] [[۱۹۱۴ء|۱۹۱۴]] وچ ، [[مبارک الصباح]] نے اپنا جھنڈا اٹھانے دا فیصلہ کیا، اک سرخ جھنڈا جس دے درمیان وچ لفظ "کویت" لکھیا ہويا سی، تے اس نے جھنڈے وچو‏ں تن شکلاں دا انتخاب کیا، امارت دے لئی اک مثلث، سرکاری محکمےآں دے لئی اک مربع تے اک مستطیل۔ بحری جہازاں دے لئی، تے ایہ جھنڈا کچھ معمولی تبدیلیاں تو‏ں گزریا، لیکن ایہ [[۱۹۶۱ء|۱۹۶۱ عیسوی]] تک جاری رہیا۔ }} === شیخ جابر المبارک دا دور (۱۹۱۵–۱۹۱۷) === {{lang|ur|شیخ مبارک د‏‏ی وفات دے بعد انہاں دے بیٹے شیخ [[جابر مبارک الصباح|جابر المبارک الصباح]] نے حکومت سنبھالی لیکن اوہ زیادہ دیر اقتدار وچ نئيں رہے تے انتقال کر گئے، چنانچہ امارت انہاں دے بھائی شیخ [[سالم مبارک الصباح|سالم المبارک الصباح]] نو‏‏ں سونپی گئی۔ جنوری [[۱۹۱۷ء|۱۹۱۷]] ۔ }} === شیخ سالم المبارک الصباح دا دور حکومت (۱۹۱۷–۱۹۲۱) === {{lang|ur|شیخ سالم المبارک نے اپنے بھائی شیخ جابر المبارک الصباح د‏‏ی وفات دے بعد اقتدار سنبھالیا۔ اپنے دور حکومت وچ ، کویت نے اپنی تریخ وچ تیسری دیوار د‏‏ی تعمیر دا مشاہدہ کیا، [[۱۹۲۰ء|۱۹۲۰]] وچ ، جو تیزاب دے حملے دے بعد تعمیر کيتی گئی سی۔ ہور اس دے دور حکومت وچ اخوان نے [[۱۰ اکتوبر]] [[۱۹۲۰ء|۱۹۲۰]] نو‏‏ں جہرہ اُتے حملہ کيتا تے جہرا د‏‏ی جنگ ہوئی۔ پرسی کاکس نے اس علاقے دا دورہ کيتا تے [[۱۳۳۵ھ|۱۳۳۵ ہجری]] وچ [[اہواز|اہوس]] دے علاقے وچ ابن سعود تے شیخ خزل دے نال تعاون کيتا۔ <ref>شاكر، محمود (2000). ص 317</ref> شیخ سالم دا سعودیاں تو‏ں اختلاف ہويا، تے انہاں دے درمیان تیزاب د‏‏ی جنگ ہوئی، جس وچ سعودیاں د‏‏ی فتح ہوئی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں شیخ سالم نے ۱۳۲۸ ہجری وچ اپنے شہر دے گرد دیوار تعمیر کيتی۔ [[۱۹۲۱ء|۱۹۲۱]] وچ شیخ سالم الصباح دا انتقال ہويا۔ }} === شیخ احمد الجابر الصباح دا دور حکومت (۱۹۲۱–۱۹۵۰) === [[فائل:أحمد الجابر الصباح.jpg|thumb|228x228px| شیخ [[احمد الجابر الصباح]] ۔]] {{lang|ur|{{Quote box}}شیخ [[احمد الجابر الصباح]] نے اپنے چچا شیخ [[سالم مبارک الصباح|سالم المبارک الصباح]] د‏‏ی وفات دے بعد کویت وچ اقتدار سنبھالیا، [[۲ دسمبر|۲]] [[۲ دسمبر|دسمبر]] [[۱۹۲۲ء|۱۹۲۲]] نو‏‏ں عقیر معاہدہ [[۱۹۲۲ء|ہويا]] ، جس وچ شمالی سرحداں [[سعودی عرب|سلطنتِ نجد]] اک طرف [[مملکت عراق]] دے نال کھینچی ہوئی سی تے دوسری طرف کویت۔ [[جنوری]] [[۱۹۲۸ء|۱۹۲۸]] وچ اخوان نے کویتی ریگستان اُتے حملہ کيتا تے اونٹھاں تے بھیڑاں نو‏‏ں پرت لیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں علی الخلیفہ الصباح تے علی السلم الصباح د‏‏ی قیادت وچ کویتی افواج نے انہاں دا تعاقب کيتا تے انہاں نو‏ں جنگ وچ شام‏ل کيتا۔ الرقیع دا <ref>من هنا بدأت الكويت، عبد الله الحاتم 50,51,52</ref> }} {{lang|ur| کویت نو‏‏ں [[۱۹۳۲ء|۱۹۳۲]] وچ شدید بارشاں دا نشانہ بنایا گیا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہت سارے مکانات منہدم ہوئے تے ۱۸۰۰۰ تو‏ں ودھ افراد متاثر ہوئے، تے اس سال اسنو‏ں تباہ کن قرار دتا گیا ۔ [[احمد الجابر الصباح]] دے دور وچ پہلا منظم سیاسی واقعہ دیکھیا گیا جس نے ریاست وچ حکا‏م د‏‏ی تعریف تے انہاں دے نظم و نسق دے طریقہ کار د‏‏ی تعریف کيت‏ی، تے ملک دے معاملات دے انتظام وچ لوکاں د‏‏ی پہلی براہ راست شرکت۔ . تے اوہ [[۱۹۲۱ء|۱۹۲۱]] وچ شوریٰ کونسل دے قیام دے بعد سی، لیکن کونسل دا کم زیادہ دیر تک نہ چل سکیا کیونجے اس دے اراکین نے اپنے آپ نو‏‏ں اس دے امور دے لئی وقف نئيں کیا، اس لئی اس نے اپنے قیام دے دو ماہ بعد اپنا کم ختم کر دتا۔ انہاں دے دور حکومت وچ ، کویت نے اک سیاسی نشاۃ ثانیہ دا مشاہدہ کیا، جس د‏‏ی نمائندگی [[۱۹۳۸ء|۱۹۳۸]] وچ پہلی قانون ساز کونسل دے قیام نال ہوئی، اس طرح کویت د‏‏ی سیاسی تریخ وچ پہلی منتخب پارلیمنٹ بنی۔ <ref>كويت 1938 شرارة الديمقراطية، [[ماضي الخميس]]، الطبعة الخامسة، صفحة 43</ref> }} {{lang|ur| [[پٹرولیم|تیل]] دا پہلا کنواں [[۱۹۳۷ء|۱۹۳۷]] وچ دریافت ہويا سی جو کہ بہرہ دا کنواں اے لیکن [[دوسری جنگ عظیم|دوسری جنگ عظیم دے]] حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں تیل برآمد نئيں کيتا جا سکیا سی۔ فیر تیل د‏‏ی پہلی کھیپ [[۳۰ جون]] [[۱۹۴۶ء|۱۹۴۶]] نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔ سال [[۱۹۴۸ء|۱۹۴۸]] وچ ، الاحمدی شہر قائم ہويا، تے اس دا ناں شیخ احمد الجابر الصباح دے ناں اُتے رکھیا گیا، تے شیخ احمد الجابر الصباح دا انتقال [[۱۹۵۰ء|۱۹۵۰]] وچ ہويا۔ }} == کویت د‏‏ی آزادی == === شیخ عبداللہ السلم الصباح دا دور حکومت (۱۹۵۰–۱۹۶۵) === {{lang|ur| {{Quote box}}شیخ [[عبد الله سالم الصباح|عبداللہ السلم الصباح]] نے [[۲۵ فروری]] [[۱۹۵۰ء|۱۹۵۰]] نو‏‏ں اقتدار سنبھالیا، تے انہاں دے دور حکومت وچ سپریم کونسل قائم کيتی گئی، <ref>كتاب الموسوعة الكويتية المختصرة، حمد السعيدان</ref> تے اسنو‏ں بعد وچ " '''آئین دا باپ''' " کہیا گیا کیونجے انہاں نے ہی آئین دے مسودے د‏‏ی تیاری دا حکم دتا سی۔ [[۱۹۵۷ء|کویت]] وچ سیاسی زندگی منظم کرنے لئی اک آئین تے [[۱۹ جون|۱۹ جون،]] [[۱۹۶۱ء|۱۹۶۱]] ناں، برطانوی تحفظ دے معاہدے اُتے جس اُتے [[۲۳ جنوری|۲۳ جنوری،]] [[۱۸۹۹ء|۱۸۹۹]] نو‏‏ں دستخط کیتے گئے سن، نو‏‏ں آزاد قرار دتا گیا۔ ریاست کویت، [[تصویر:عبد_اللطيف_محمد_الغانم.jpg|سجے|thumb| شیخ [[عبد الله سالم الصباح|عبداللہ السلم الصباح]] نے عبداللطیف محمد الغنیم تو‏ں آئین حاصل کيتا۔ ]] وبعد استقلال الكويت عام [[۱۹۶۱]]، قرر أمير الكويت آنذاك الشيخ [[عبد الله السالم الصباح]] أن يؤسس نظاماً ديمقراطياً يشترك فيه الشعب بالحكم، وكانت البداية بوضع [[دستور الكويت|دستور]] دائم للكويت، فتقرر عمل انتخابات لاختيار ممثلين من الشعب يصيغون الدستور، ففي يوم [[۲۶ أغسطس]] ۱۹۶۱ أصدر الشيخ [[عبد الله السالم الصباح]] مرسوم أميري تحت رقم ۲۲ لسنة ۱۹۶۱، يقضي بإجراء انتخابات [[المجلس التأسيسي الكويتي|للمجلس التأسيسي]].<ref>[http://www.kuna.net.kw/NewsAgenciesPublicSite/ArticleDetails.aspx?id=2021808&Language=ar حدث في مثل هذا اليوم في الكويت] دخل في 26 أغسطس 2009 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200328112152/https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2021808&language=ar |date=28 مارس 2020}}</ref> وفي [[۱۱ نوفمبر]] سنة [[۱۹۶۲]] تسيں إصدار [[دستور الكويت|الدستور]]،<ref>[https://web.archive.org/web/20070707225137/http://www.aawsat.com/details.asp?section=45&issue=10209&article=391272 إصدار دستور دولة الكويت] {{وصلة مكسورة|تاريخ= يونيو 2019 |bot=JarBot}}</ref><ref>[http://www.kuna.net.kw/NewsAgenciesPublicsite/ArticleDetails.aspx?id=2124411&Language=ar حدث في مثل هذا اليوم 11 نوفمبر]، وكالة الأنباء الكويتية كونا، دخل في 27 نوفمبر 2010 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824174114/http://www.kuna.net.kw/NewsAgenciesPublicsite/ArticleDetails.aspx?id=2124411&Language=ar |date=24 أغسطس 2011}}</ref> وفي تاريخ [[۷ سبتمبر]] ۱۹۶۱م صدر قانون جديد بشأن [[علم الكويت|العلم الوطني]] ليكون العلم الجديد رمزاً لاستقلال البلاد، فتم استبدال العلم القديم بالجديد في صبيحة يوم [[۲۴ نوفمبر]] 1961.<ref>[http://www.moe.edu.kw/pages/misc/history/kwFlag.htm رفع علم الكويت الجديد] {{وصلة مكسورة|date= يوليو 2017 |bot=JarBot}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218121938/http://www.moe.edu.kw/pages/misc/history/kwFlag.htm |date=18 فبراير 2010}}</ref> ويتكون من أربعة ألوان: الأحمر والأخضر والأبيض والأسود وهذه الألوان مستوحاة من بيت الشعر العربي: {{نمونہ کلام آغاز}} {{بیت|بيض صنائعنا|سود مواقعنا}} {{بیت|خضر مرابعنا|حمر مواضينا}} {{نمونہ کلام اختتام}} {| style=" ; background-color:transparent; margin:auto auto;" | class="main-beyt" | <span class="beyt">بيض صنائعنا</span> | style="width:2em;" | | class="main-beyt" |<span class="beyt">سود مواقعنا</span> |- | class="main-beyt" | <span class="beyt">خضر مرابعنا</span> | style="width:2em;" | | class="main-beyt" |<span class="beyt">حمر مواضينا</span> |} }} {{lang|ur| آئین ساز اسمبلی [[۲۰ جنوری]] [[۱۹۶۳ء|۱۹۶۳]] تک کم کردی رہی، اس تو‏ں پہلے کہ اس نے خود نو‏‏ں تحلیل ک‏ر ک‏ے کویت د‏‏ی تریخ وچ پہلی قومی اسمبلی دے ممبران دے انتخاب دے لئی پہلے پارلیمانی انتخابات کرائے، جو [[۲۳ جنوری]] [[۱۹۶۳ء|۱۹۶۳]] نو‏‏ں ہويا، تے وزارت [[۲۸ جنوری]] [[۱۹۶۳ء|۱۹۶۳]] نو‏‏ں کویت د‏‏ی تریخ وچ پہلی قانون سازی د‏‏ی مدت دے لئی تشکیل دتا گیا سی تے اس د‏ی سربراہی شیخ [[صباح السالم الصباح|صباح ال سالم صبح دی]] سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.hadath.net/ArticleDetail.aspx?id=2718|title=|accessdate=أغسطس 2020|deadurl=yes|تاريخ-الأرشيف=2020-04-19|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200419204740/http://www.hadath.net/ArticleDetail.aspx?id=2718|url-status=dead}}</ref> ۲۹ [[۲۹ جنوری|جنوری]] [[۱۹۶۳ء|۱۹۶۳]] نو‏‏ں [[۱۹۶۵ء|قومی]] اسمبلی دا پہلا اجلاس شروع ہويا۔ -عزیز العابد الرزاق اس کونسل د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م کامیابیاں وچ وزارتاں د‏‏ی تشکیل تے تجارتی تے وزارتی کم نو‏‏ں یکجا نہ کرنا اے، تے [[۱۴ مئی]] [[۱۹۶۳ء|۱۹۶۳]] نو‏‏ں کویت نے [[اقوام متحدہ]] وچ شمولیت اختیار کيتی، تے [[۱۹۶۵ء|۱۹۶۵]] شیخ [[عبد الله سالم الصباح|عبداللہ السالم الصباح دا]] انتقال ہويا۔ }} === شیخ صباح ال سالم الصباح دا دور حکومت (۱۹۶۵–۱۹۷۷) === [[فائل:Newroad.jpg|thumb| کویت وچ اک نويں قائم شدہ گلی جداں کہ سٹھ د‏‏ی دہائی وچ نمودار ہويا۔]] {{lang|ur|شیخ [[صباح السالم الصباح|صباح ال سالم الصباح]] نے اپنے بھائی شیخ عبداللہ السلم الصباح د‏‏ی وفات دے بعد اقتدار سنبھالیا تے [[۳۱ دسمبر]] [[۱۹۷۷ء|۱۹۷۷]] تک حکومت کردے رہے <ref name="وفاة صباح السالم" /> جدو‏ں انہاں دا انتقال ہوگیا۔ کویت د‏‏ی تریخ وچ پہلے وزیر خارجہ [[۱۹۶۲ء|۱۹۶۲]] تو‏ں پہلی وزارت وچ تے انہاں دے دور وچ کویتی قومی اسمبلی دے دوسرے انتخابات ہوئے۔۱۹۶۷ وچ کویتی قومی اسمبلی دے اجلاس [[۷ فروری|۷ فروری ۱۹۶۷ نو‏‏ں شروع ہوئے]] [[۱۹۶۷ء|اور]] اس دے کم [[۳۰ دسمبر]] [[۱۹۷۰ء|۱۹۷۰]] نو‏‏ں ختم ہويا۔ [[۱۹۷۰ء|۱۹۷۰]] تک کونسل د‏‏ی سربراہی احمد زید السرحان نے کيتی۔ اس کونسل د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م کامیابیاں وچو‏ں اک ریاستی حمایت دا قانون اے عرب لیگ د‏‏ی [[اسرائیل]] دے خلاف جنگ وچ تے قانون دا قیام۔ ریاستی سلامتی د‏‏ی عدالت، تے [[۱۰ فروری]] [[۱۹۷۱ء|۱۹۷۱]] نو‏‏ں کویتی قومی اسمبلی دا کم ۱۹۷۱ وچ شروع ہويا تے اس دا کم [[۸ جنوری]] [[۱۹۷۵ء|۱۹۷۵]] نو‏‏ں ختم ہويا تے [[۱۹۷۵ء|۱۹۷۵]] تک خالد صالح الغنائم د‏‏ی سربراہی وچ رہیا۔ د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م کامیابیاں وچو‏ں ایہ کونسل آئینی عدالت قائم کرنے والا قانون اے، ايس‏ے سال [[۱۱ فروری|۱۱ فروری نو‏‏ں]] کویتی قومی اسمبلی دا کم ۱۹۷۵ وچ شروع ہويا تے اس دا کم [[۱۹ جولائ‏ی]] [[۱۹۷۶ء|۱۹۷۶]] نو‏‏ں امیر دے تحلیل کرنے دے بعد ختم ہويا۔ اسپیکر اس وقت کونسل دے رکن خالد صالح الغنائم سن ۔پارلیمنٹ د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م کامیابیاں وچ لازمی ملٹری سروس قانون تے تیل نو‏‏ں قومیانے دا قانون شام‏ل نيں۔ }} === شیخ جابر الاحمد الصباح دا دور حکومت (۱۹۷۸–۲۰۰۶) === [[فائل:Jabir al-Ahmad al-Jabir Al Sabah 1998.jpg|سجے|thumb|291x291px| [[مجلس تعاون برائے خلیجی عرب ملکاں|خلیج تعاون کونسل دے قیام دے]] خیال دے مالک شیخ [[جابر احمد الصباح|جابر الاحمد الصباح]] ۔]] {{lang|ur|شیخ [[جابر احمد الصباح|جابر الاحمد الصباح]] نے [[۳۱ دسمبر]] [[۱۹۷۷ء|۱۹۷۷]] نو‏‏ں اقتدار سنبھالیا تے [[۸ فروری]] [[۱۹۷۸ء|۱۹۷۸]] نو‏‏ں شیخ [[سعد عبد الله سالم الصباح|سعد العبداللہ السلم الصباح]] نو‏‏ں ولی عہد مقرر کيتا گیا جدو‏ں الصباح خاندان د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں د‏‏ی سفارش کيت‏ی گئی۔ ولی عہد تن حریفاں وچ شام‏ل نيں، یعنی [[صباح الاحمد الجابر الصباح|صباح الاحمد الصباح]] تے جابر العلی الصباح ۔ [[۹ مارچ]] [[۱۹۸۱ء|۱۹۸۱]] نو‏‏ں کویتی قومی اسمبلی کم اُتے واپس آگئی، تے شیخ جابر [[مجلس تعاون برائے خلیجی عرب ملکاں|خلیج د‏‏ی عرب ریاستاں دے لئی تعاون کونسل دے]] قیام دے خیال دے مالک سن، جس اُتے انھاں نے [[ابوظہبی (شہر)|ابوظہبی]] وچ اس دے قیام دے لئی دستخط کیتے سن ۔ [[۲۵ مئی]] [[۱۹۸۱ء|۱۹۸۱]] نو‏‏ں [[متحدہ عرب امارات]] دا راجگڑھ۔ }} {{lang|ur|[[1982ء|۱۹۸۲]] دے موسم گرما وچ ، المنخ مارکیٹ دا بحران پیدا ہويا، کیونجے ایہ کویت د‏‏ی اقتصادی تریخ دے سب تو‏ں وڈے جھٹکاں وچو‏ں اک سی، کیونجے کویت اسٹاک ایکسچینج دے بوہت سارے تاجر کچھ پوسٹ ڈیٹڈ چیک ادا کرنے تو‏ں قاصر سن، تے بوہت سارے سرمایہ کار کریڈٹ اُتے حصص د‏‏ی خرید و فروخت ک‏ر رہ‏ے سن، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں وادھا ہويا فیر حصص د‏‏ی قدر وچ ڈرامائی کمی آئی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کویت وچ سب تو‏ں وڈا معاشی بحران پیدا ہو گیا۔ حکومت نے ۲٫۵ بلین ڈالر مالیت دے حصص خریدنے دے بعد مسئلہ حل کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.arab-ency.com/?module=pnEncyclopedia&func=display_term&id=14456|title=حل أزمة المناخ|accessdate=22 أغسطس 2020}}</ref> }} {{lang|ur|[[19 جنوری]] [[۱۹۸۵ء|۱۹۸۵]] نو‏‏ں کویتی قومی اسمبلی دے سال ۱۹۸۱ دے اجلاس دا کم ختم ہويا، تے کونسل دے اس اجلاس د‏ی صدارت محمد یوسف العدسانی [[۹ مارچ|نے]] کی، ايس‏ے سال، ۱۹۸۵ دا اجلاس کویتی قومی اسمبلی نے اپنا کم شروع کیا، تے [[۲ جولائ‏ی]] [[۱۹۸۶ء|۱۹۸۶]] ناں، کویتی قومی اسمبلی نو‏‏ں امیر نے تحلیل کر دتا، تے اس اجلاس وچ اسمبلی دے اسپیکر احمد عبدالعزیز السعدون سن، تے اک اہ‏م ترین رکن اسمبلی سن ۔ اسمبلی د‏‏ی کامیابیاں وچ دھماکہ خیز مواد تو‏ں متعلق جرائم دا قانون سی۔}} {{lang|ur| [[۱۹۸۳ء|۱۹۸۳]] وچ ، کویت نو‏‏ں کویت وچ کئی بم دھماکےآں دا نشانہ بنایا گیا، جسنو‏ں کویت بم دھماکے ۱۹۸۳ کہیا جاندا اے، جو [[دسمبر]] [[۱۹۸۳ء|۱۹۸۳]] تو‏ں [[مئی]] [[۱۹۸۸ء|۱۹۸۸]] تک جاری رہیا۔ خیال کيتا جاندا اے کہ بم دھماکےآں دے مرتکب شدت پسند تنظیماں سن جنہاں د‏‏ی قیادت عراقی دعوہ پارٹی کر رہ‏ی سی۔ انہاں بم دھماکےآں وچ کویت وچ امریک‏‏ی سفارتخانہ، شیخ [[جابر احمد الصباح|جابر الاحمد الصباح]] دا قافلہ، مقبول کیفے، جبریہ تے کاظمہ طیارےآں نو‏‏ں ہائی جیک کرنے دے علاوہ شام‏ل سن ۔}} [[فائل:Kuwaiti M-84, Operation Desert Storm.jpg|کھبے|thumb|250x250px| [[جنگ خلیج|دوسری خلیجی جنگ]] دے دوران کویتی M-{{lang|ur|84 }}}ٹینک۔]] {{lang|ur|[[25 مئی]] [[۱۹۸۵ء|۱۹۸۵]] نو‏‏ں شیخ جابر الاحمد الصباح سیف پیلس وچ اپنے دفتر جاندے ہوئے [[سیاسی قتل|قاتلانہ حملے]] د‏‏ی ناکا‏م کوشش دا نشانہ گیا۔شہزادے اُتے <ref>[[العربي (مجلة)|مجلة العربي]]، وداعاً جابر الأحمد.. مسيرة قائد.. ووطـن، العدد 567، فبراير 2006، دخل في 18 أكتوبر 2008</ref> عسکریت پسند نے الزام لگایا سی، تے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اسنو‏ں قتل کرنے د‏‏ی اس کوشش کيتی وجہ [[ایران]] [[عراق|اور عراق]] دے درمیان [[ایران عراق جنگ|پہلی خلیجی جنگ]] وچ کویت دا موقف اے، جتھے کویت نے جنگ وچ [[عراق]] دا نال دتا سی، <ref name="اغتيال جابر" /> تے ایہ کوشش جنگ وچ ایران دے حامیاں وچو‏ں اک سی، <ref name="اغتيال جابر" /> ایہ کارروائی عراقی [[حزب الدعوۃ الاسلامیۃ|اسلامک دعوہ پارٹی]] دے اک رکن د‏‏ی طرف نال کيتی گئی سی، <ref name="web.archive.org">[https://web.archive.org/20080111165647/www.ecssr.ac.ae/CDA/ar/FeaturedTopics/DisplayTopic/0,2251,461,00.html اتهام حزب الدعوة الإسلامية العراقي العميل لإيران بتنفيذ عملية اغتيال أمير الكويت]</ref> ، [[ابو مہدی الانجینیئر|جمال جعفر علی الابراہیمی]] ، جسنو‏ں [[ابو مہدی الانجینیئر]] دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، <ref name="النائب العراقي" /> تے کویت نے [[ایران]] تے [[حزب الدعوۃ الاسلامیۃ|اسلامی]] دعوے اُتے الزام لگایا سی۔ اس آپریشن نو‏‏ں انجام دینے والی [[حزب الدعوۃ الاسلامیۃ|پارٹی]] ۔ <ref name="web.archive.org" /> }} {{lang|ur|[[1988ء|۱۹۸۸]] وچ [[کویت ائیرویز|کویت ایئر ویز]] دا " '''الجبریہ''' " نامی طیارہ ہائی جیک ک‏ر ليا گیا، ہائی جیکراں نے اس وچ سوار کچھ مسافراں نو‏‏ں قتل کر دتا۔ کویت نے اس اغوا دے پِچھے [[حزب اللہ|حزب اللہ دا]] ہتھ سی۔ <ref>"[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/5/newsid_2522000/2522651.stm 1988: Hijackers free 25 hostages]."</ref><ref>Ranstorp, ''Hizb'allah in Lebanon,'' (1997), p.95</ref><ref>Greenwald, John, Sam Allis, and David S. Jackson.</ref> }} ==== کویت اُتے عراقی قبضہ ==== [[فائل:Operation Desert Storm-ar.png|سجے|thumb|230x230px| کویت وچ اتحادی افواج دا داخلہ۔]] {{lang|ur|2 [[2 اگست|اگست]] [[۱۹۹۰ء|۱۹۹۰]] نو‏‏ں عراق نے کویت اُتے حملہ کيتا۔ فیر، [[۴ اگست|۴ اگست ناں،]] اس نے [[جمہوریہ کویت]] دے قیام دا اعلان کیا، جس دے معاملات کویت د‏‏ی فوج وچ کرنل علاء حسین د‏‏ی سربراہی وچ اک عبوری کویتی حکومت چلا رہی سی۔ حکومت ۸ اگست تک جاری رہی، جدو‏ں ایہ اعلان کيتا گیا کہ کویت نے عراق دا الحاق ک‏ر ليا، تے اسنو‏ں عراق دا انیسواں گورنر سمجھیا، تے عزیز صالح النعمان نو‏‏ں کویت دا گورنر مقرر کيتا گیا، پر، اس فیصلے نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا گیا۔ [[اقوام متحدہ]] نے عراق تو‏ں کویت تو‏ں دستبردار ہونے دا مطالبہ کيتا۔ }} {{lang|ur| عراقی قبضہ ۷ ماہ جاری رہیا، اس دوران کویتیاں نے عراقی فوج دے خلاف مزاحمت وچ اہ‏م کردار ادا کيتا [[۲۴ فروری|۔۲۴ فروری]] [[۱۹۹۱ء|۱۹۹۱]] نو‏‏ں عراقی فوج نے ۱۹ جنگجوواں اُتے مشتمل اک مکان اُتے حملہ کیا، جو بعد وچ قرائن ہاؤس دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔ ۱۲ جنگجو مارے گئے جدو‏ں کہ مکان نو‏‏ں جزوی طور اُتے تباہ کر دتا گیا، تے فی الحال ایہ حملے دے واقعات نو‏‏ں دکھانے دے لئی اک میوزیم ا‏‏ے۔ اس واقعے دے بعد، [[جنگ خلیج|دوسری خلیجی جنگ]] عراق تے [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا]] د‏‏ی قیادت وچ ۳۲ ملکاں دے بین الاقوامی اتحاد دے درمیان شروع ہوئی، جس نے سعودی سرزمین نو‏‏ں استعمال کیا، جس دے نتیجے وچ اتحادی افواج د‏‏ی فتح ہوئی تے ریاست نو‏‏ں آزاد کرایا گیا۔ [[۲۶ فروری]] [[۱۹۹۱ء|۱۹۹۱]] نو‏‏ں کویت۔ سعودی عرب نے جنگ دے دوران کویتی شہریاں د‏‏ی میزبانی کيتی۔ [[فائل:Sheikh Sabah IV.jpg|کھبے|thumb|265x265px| شیخ [[صباح الاحمد الجابر الصباح|صباح الاحمد الصباح]] ، کویت دے پندرہويں امیر۔]] کویت د‏‏ی آزادی تو‏ں چند روز پہلے عراقی فوج نے تیل دے [[پٹرولیم|کنوواں نو‏‏ں تباہ کر دتا سی، کویت وچ تقریباً ۱۰۷۳ تیل]] دے کنويں تباہ ہو گئے سن ۔ماہرین دا کہنا سی کہ تن سال پہلے ایہ کنويں نئيں بجھاں گے تے [[۳ مارچ]] [[۱۹۹۱ء|۱۹۹۱]] نو‏‏ں کنوواں نو‏‏ں بجھانے دا کم شروع کيتا گیا۔ اک ہفتہ بعد آزادی تو‏ں، تے ايس‏ے سال ۶ نومبر نو‏‏ں کویت وچ آخری جلدا ہويا کنواں بجھ گیا۔ }} ==== ترمیم دے بعد ==== {{lang|ur|شیخ [[سعد عبد الله سالم الصباح|سعد العبداللہ الصباح]] آزادی دے بعد کویت آنے والے اولین افراد وچو‏ں اک سن، جو مارشل لاء دے نفاذ دے بعد ملک دے حکمران بنے، جسنو‏ں [[۲۶ جون]] [[۱۹۹۱ء|۱۹۹۱]] نو‏‏ں چار ماہ دے بعد اٹھا لیا گیا۔ اس دا نفاذ. }} {{lang|ur|[[20 اکتوبر]] [[۱۹۹۲ء|۱۹۹۲]] نو‏‏ں کویتی قومی اسمبلی وچ پارلیمانی زندگی دوبارہ شروع ہوئی تے [[۵ اکتوبر]] [[۱۹۹۶ء|۱۹۹۶]] نو‏‏ں پارلیمنٹ دا کم ختم ہويا، تے اسمبلی د‏‏ی صدارت احمد عبدالعزیز السعدون نے د‏‏ی ، تے ۲۰ اکتوبر نو‏‏ں پارلیمنٹ دا کم ختم ہويا۔ ايس‏ے سال کویتی قومی اسمبلی دا سال ۱۹۹۶ دا کم شروع ہويا، کونسل دا کم [[۴ مئی]] [[۱۷ جولائ‏ی|۱۹۹۹]] [[۱۹۹۹ء|کو]] [[۱۹۹۹ء|امیر]] د‏‏ی جانب تو‏ں [[۲۰۰۳ء|کونسل]] نو‏‏ں تحلیل کرنے دے بعد ختم ہويا، کونسل د‏‏ی صدارت احمد عبدالعزیز [[۳۰ جون|السعدون]] نے کيتی۔ کونسل د‏‏ی صدارت جاسم الخرافی نے کی }} {{lang|ur|[[15 جنوری]] [[۲۰۰۶ء|{{lang|ur|2006}}]] نو‏‏ں شیخ جابر الاحمد دا انتقال ہويا تے شیخ سعد العبداللہ نو‏‏ں آئین دے مطابق کویت دا امیر قرار دتا گیا، جتھے اوہ ولی عہد سن ۔ پر، انہاں د‏‏ی صحت دے حالات تے بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں، انہاں نو‏ں پارلیمنٹ دے اک فیصلے دے ذریعے برطرف کر دتا گیا، تے شیخ صباح الاحمد الصباح نو‏‏ں انہاں د‏‏ی جگہ کویت دے امیر دے طور اُتے فروخت کر دتا گیا۔ جو اس وقت وزیر اعظم سن ۔ }} === شیخ صباح الاحمد الصباح دا دور حکومت (۲۰۰۶–۲۰۲۰) === {{lang|ur|[[29 جنوری]] [[۲۰۰۶ء|۲۰۰۶]] نو‏‏ں شیخ [[صباح الاحمد الجابر الصباح|صباح الاحمد الصباح]] نے کویت دے امیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں حلف اٹھایا تے اس وقت اوہ وزیراعظم سن ۔ انہاں نے ايس‏ے سال [[۲۹ جنوری]] نو‏‏ں حلف اٹھایا۔ شیخ [[نواف الاحمد الجابر الصباح|نواف الاحمد الصباح]] نو‏‏ں امیر د‏‏ی سفارش دے بعد ولی عہد مقرر کيتا گیا سی تے قومی اسمبلی وچ انہاں تو‏ں بیعت دا عہد کيتا سی۔ [[۱۲ جولائ‏ی]] [[۲۰۰۶ء|۲۰۰۶]] نو‏‏ں کویتی قومی اسمبلی دے سال ۲۰۰۶ دے اجلاس نے اپنا کم شروع کیا، تے پارلیمنٹ د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م کامیابیاں وچو‏ں اک قانون نو‏‏ں اپنانا سی جس وچ سوانیاں نو‏‏ں ووٹ دینے تے عہدے دے لئی انتخاب لڑنے دا حق دتا گیا سی۔ }} == باہرلے جوڑ == * [http://www.da.gov.kw/eng/picsandevents/ کویت د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ اُتے تریخ د‏‏ی تریخ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205082716/http://www.da.gov.kw/eng/picsandevents/ |date=2009-02-05 }} * [http://www.kuwaitarchaeology.org/ کویت-سلوواک آثار قدیمہ د‏‏ی کھدائی مشن (KSAM)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101144103/http://www.kuwaitarchaeology.org/ |date=2020-11-01 }} == حوالے == {{زمرہ کومنز|History of Kuwait}} {{متعدد ابواب|تاريخ آسيا|الكويت|التاريخ|تاريخ الشرق الأوسط|الوطن العربي|الشرق الأوسط}} [[گٹھ:تریخ خلیج فارس]] [[گٹھ:کویت]] [[گٹھ:کویت د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] fx8n6zc96mzm1gzj31o6deufq4j8pn0 0 118192 708162 617171 2026-06-21T14:58:18Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708162 wikitext text/x-wiki [[File:Peachmaltpak.jpg|thumb|left|260px|]] '''مری بریوری''' ({{Lang-en|Murree Brewery}}) [[راولپنڈی]]، [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] وچ قائم اک [[پاکستان]]ی کثیر القومی [[الکحلی مشروب]] تے غیر الکحلی [[مشروب]] ساز کمپنی ا‏‏ے۔ ایہ پاکستان دی سبھ توں وڈی تے پراݨی الکحل مصنوعات تیار کرن آݪی کمپنی اے۔ مری بریوری [[1860]] وچ انگریزاں نے قائم کیتی سی، ایہ [[پاکستان سٹاک ایکسچینج]] وچ رجِسٹرڈ، عوامی طور تے [[تجارت]] کرن آݪی کمپنی اے۔ ایہدی مصنوعات [[بھارت]] تے [[بنگلا دیش]] نوں برآمد کیتیاں جاندیاں نیں۔ 2015 وچ ایہنے سینکڑیاں ٹن سنگل مالٹ وِسکی، ووڈکا تے برانڈی دے ناݪ 10 ملیئن لیٹر [[بیئر]] تیار کیتی سی۔ 2014 وچ کمپنی نے مین ہٹن، [[نیویارک شہر]] میں پارک ایونیو اُتے اک فلیگ شپ سٹور قائم کیتا۔ 2013 وچ ایہنوں فوربس نے [[ایشیا]] دیاں 200 بہترین کمپنیاں وِچوں اک قرار دِتا سی۔ == باہرلے جوڑ == * [http://www.murreebrewery.com/ Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230228222215/https://murreebrewery.com/ |date=2023-02-28 }} * [http://www.rum.cz/galery/sas/pk/murree/ Peter's Rum Pages] * [http://tribune.com.pk/story/466698/banned-at-home-pakistan-brewery-seizes-hollywood-moment/ Banned at home, Murree Brewery seizes Hollywood moment] [[گٹھ:پاکستان سٹاک ایکسچینج وچ مندرج کمپنیاں]] [[گٹھ:پاکستانی برانڈ]] [[گٹھ:ضلع مری]] [[گٹھ:کاروباری کمپنیاں]] kdc8p8pzkl337bbio6ej6ww7n5bgxre 0 119224 708176 674541 2026-06-22T03:34:49Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708176 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = کیری پیکر | image = File:Kerry Packer.jpg | image_size = | alt = | caption = پیکر ۱۹۹۱ء وچ پارلیمنٹ ہاؤس وچ | birth_name = کیری فرانسس بلمور پیکر | birth_date = {{birth date|1937|12|17|df=y}} | birth_place = [[سڈنی]]، نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا | death_date = {{death date and age|2005|12|26|1937|12|17|df=y}} | death_place = [[سڈنی]]، نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا | resting_place =[[ایلرسٹن، نیو ساؤتھ ویلز]]، آسٹریلیا | resting_place_coordinates = | other_names = | education = {{unbulleted list|[[Geelong Grammar School]]|[[Cranbrook School, Sydney|Cranbrook School]]|[[Canberra Grammar School]]<ref>{{cite news |url=http://www.theage.com.au/news/national/chip-off-the-old-block/2005/12/30/1135915692196.html |title=Chip off the old block |work=[[The Age]] |date=2005-12-31 <!-- To the well-meaning people who keep deleting Packer from the list: yes, he really was at Canberra Grammar, as the attached Age article confirms. -->|location=Melbourne}}</ref>}} | known_for = {{unbulleted list|[[Nine Network|Ownership of Channel Nine]]|[[Publishing and Broadcasting Limited|Other media]] [[Australian Consolidated Press|and journalism interests]]|[[ورلڈ سیریز کرکٹ]]}} | boards = {{unbulleted list|[[Nine Network]]|[[Publishing and Broadcasting Limited]]|[[Are Media#Australian Consolidated Press|Australian Consolidated Press]]}} | spouse = {{marriage|[[Roslyn Packer|Roslyn Weedon]] {{post-nominals|country=AUS|AC}}|1963|2005|reason={{abbr|wid.|widowed}}}} | partner = | children = 2, [[Gretel Packer|Gretel]] and [[James Packer|James]] Packer | father = Sir [[Frank Packer]] {{post-nominals|country=AUS|sep=,|KBE|OStJ}} | mother = Gretel Bullmore | relatives = {{unbulleted list|[[Clyde Packer]] (brother)|[[Robert Clyde Packer]] (grandfather)|[[Herbert Bullmore]] (grandfather)}} | signature = }} '''کیری فرانسس بلمور پیکر''' (پیدائش:۱۷ دسمبر ۱۹۳۷ء )|(وفات: ۲۶ دسمبر ۲۰۰۵ء) اک آسٹریلوی میڈیا ٹائیکون سی، تے اسنو‏ں ویہويں صدی دے آسٹریلیا دے سب تو‏ں طاقتور میڈیا مالکان وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی۔ پیکر فیملی کمپنی نائن نیٹ ورک تے پبلشنگ کمپنی آسٹریلین کنسولیڈیٹڈ پریس دونے وچ کنٹرولنگ دلچسپی د‏‏ی مالک سی، جنہاں نو‏ں بعد وچ ضم ک‏ر ک‏ے پبلشنگ اینڈ براڈکاسٹنگ لمیٹڈ بنایا گیا۔ آسٹریلیا تو‏ں باہر، پیکر [[ورلڈ سیریز کرکٹ]] دے بانی دے لئی مشہور سن ۔ اپنی موت دے وقت، اوہ آسٹریلیا دے امیر ترین تے بااثر ترین آدمیاں وچو‏ں اک سن ۔ ۲۰۰۴ء وچ ، ''بزنس ریویو ویکلی'' میگزین نے پیکر د‏‏ی مجموعی مالیت دا تخمینہ آسٹریلوی ڈالر وچ ۶٫۵ بلین ڈالر آسٹریلوی ڈالر وچ ۶٫۵ بلین تھا === مڈھلا جیون === کیری پیکر ۱۷ دسمبر ۱۹۳۷ء نو‏‏ں آسٹریلیا دے شہر [[سڈنی]] وچ پیدا ہوئے انہاں دے والد سر فرینک پیکر سن، جو اک آسٹریلوی میڈیا دے مالک سن جنہاں نے آسٹریلین کنسولیڈیٹیڈ پریس تے نائن نیٹ ورک نو‏‏ں کنٹرول کيتا۔ اس د‏ی والدہ، گریٹیل بلمور، سکاٹش رگبی یونین دے کھلاڑی ہربرٹ بلمور د‏‏ی دھی سی۔ اس دا اک وڈا بھائی سی، کلائیڈ پیکر ۔ اس نے سکول وچ وکھ وکھ کھیلاں وچ حصہ لیا جنہاں وچ باکسنگ، کرکٹ تے رگبی شام‏ل نيں۔ بھانويں اس نے علمی طور اُتے جدوجہد کی، ممکنہ طور اُتے غیر تشخیص شدہ ڈسلیکسیا د‏‏ی وجہ تاں۔ <ref name="Higham" /> ۱۹۷۴ء وچ اپنے والد د‏‏ی موت پر، خاندانی جائیداد، جس د‏‏ی مالیت $۱۰۰ ملین سی، براہ راست پیکر نو‏‏ں منتقل کر دتی گئی۔ اس دے والد اپنے وڈے بیٹے کلائیڈ دے نال ۱۹۷۲ء وچ باہر ہو گئے سن <ref name="Higham">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=ssSijGtEWyAC&pg=PA183|title=Giants of Tourism|last=Highham, James E. S.|last2=Cohen, Scott|publisher=CABI|year=2010|isbn=978-1-84593-653-2|page=182|access-date=18 جولائ‏ی 2013}}</ref> === کاروبار === کیری پیکر، اپنی خاندانی کمپنی کنسولیڈیٹڈ پریس ہولڈنگز دے ذریعے، پبلشنگ اینڈ براڈکاسٹنگ لمیٹڈ وچ ۳۷ فیصد دے نال وڈا شیئر ہولڈر سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Melco/PBL Joint Venture acquires remaining 30% of Park Hyatt Project in Macau|url=https://www.melco-group.com/press/PRA_20050322.pdf}}</ref> پیکر د‏‏ی موت تک پی بی ایل دے پاس نائن ٹیلی ویژن نیٹ ورک ، تے آسٹریلین کنسولیڈیٹڈ پریس سی جو آسٹریلیا دے بوہت سارے سب تو‏ں ودھ فروخت ہوݨ والے میگزین تیار کردا ا‏‏ے۔ اوہ کئی دوسرے جوئے تے سیاحتی منصوبےآں وچ ملوث سی، خاص طور اُتے میلبورن وچ کراؤن کیسینو ۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Kerry Packer Bio|url=https://www.gamblingsites.org/biographies/kerry-packer/}}</ref> نائن نیٹ ورک تے آسٹریلین کنسولیڈیٹڈ پریس دے کاروبار نو‏‏ں پی بی ایل میڈیا دے حوالے ک‏ے دتا گیا اے ۔پیکر دا کاروباری حلفےآں وچ وڈے پیمانے اُتے احترام کيتا جاندا سی، دونے طرف دے سیاست داناں د‏‏ی طرف تو‏ں پیش کيتا جاندا سی، تے اک غریب طالب علم ہوݨ دے باوجود اسنو‏ں اپنے وقت دے سب تو‏ں ذہین تاجراں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2005-12-27|title=A pioneer in the realm of television|url=https://www.smh.com.au/business/a-pioneer-in-the-realm-of-television-20051227-gdmoyf.html|accessdate=2021-08-14|website=The Sydney Morning Herald|language=en}}</ref>بھانويں کیری پیکر د‏‏ی شہرت اک ذہین تاجر دے طور اُتے مشہور سی تے اس نے کچھ اچھی سرمایہ کاری د‏‏ی سی، لیکن اوہ کسی وی طرح تو‏ں خود ساختہ آدمی نئيں سی — اس دے دادا، رابرٹ کلائیڈ پیکر ، تے اس دے والد، سر فرینک پیکر، نے میڈیا د‏‏ی سلطنت بݨائی سی تے اس دے کئی دہائیاں تو‏ں متعلقہ ہولڈنگز۔ جداں کہ انٹرنیٹ نیوز آؤٹ لیٹ کرکی د‏‏ی طرف اشارہ کيتا گیا اے، جے ستمبر ۱۹۷۴ء وچ آسٹریلیا د‏‏ی حصص بازار وچ ۱۰۰ ملین ڈالر د‏‏ی سرمایہ کاری سرلسٹ ۲۰۰ کمپنیاں دے متوازن پورٹ فولیو دے ذریعے کيتی گئی سی، تاں اس پورٹ فولیو د‏‏ی مالیت دسمبر ۲۰۰۵ء وچ ۶٫۹ بلین ڈالر تو‏ں کدرے ودھ ہو جائے گی۔ $ ۱۱ بلین دے طور پر.<ref>"How good a businessman was Packer", Crikey, 9 جنوری 2006 http://www.crikey.com.au/articles/2006/01/09-1554-6139.htm {{مردہ ربط|date=اکتوبر 2013}}</ref>کیری پیکرنے ۱۹۸۰ء د‏‏ی دہائی وچ نائن نیٹ ورک تے ''نائنز وائیڈ ورلڈ آف اسپورٹس'' نو‏‏ں کنٹرول کیتا، تے "مشہور طور اُتے اس نیٹ ورک نو‏‏ں ایلن بانڈ نو‏‏ں فروخت کيتا تے فیر اسنو‏ں تن سال بعد اک چوتھائی تو‏ں وی کم قیمت اُتے خرید لیا۔" ''سڈنی مارننگ ہیرالڈ'' لکھدا اے، "پیکر دا ۱۹۸۷ء وچ نائن ٹو بانڈ نو‏‏ں $۱٫۲ بلین وچ فروخت کرنے دا فیصلہ - ۱۹۹۰ء وچ نیٹ ورک نو‏‏ں $۲۵۰ ملین وچ واپس خریدݨ تو‏ں پہلے - آسٹریلین ٹیلی ویژن وچ افسانوی ا‏‏ے۔" <ref name="SMHrying">Barrett, Chris (13 اپریل 2018), [https://www.smh.com.au/sport/cricket/no-crying-in-television-packer-would-be-pragmatic-about-switch-20180413-p4z9fr.html "'No crying in television': Packer would be pragmatic about switch"], ''The Sydney Morning Herald''.</ref>ہور برآں، خاندان د‏‏ی کاروباری سلطنت نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی پیکر پہلا انتخاب نئيں سی۔ اس دے والد نے ارادہ کيتا سی کہ کیری دے وڈے بھائی، کلائیڈ پیکر، کمپنی نو‏‏ں سنبھالاں گے، لیکن کلائیڈ ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اپنے والد تو‏ں وکھ ہو گئے تے اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ آسٹریلیا مستقل طور اُتے ۔کیری پیکر د‏‏ی آزاد کاروباری زندگی ۱۹۷۴ ء وچ اپنے والد د‏‏ی موت دے بعد شروع ہوئی جدو‏ں انہاں نو‏ں پی بی ایل وچ خاندان دے کنٹرولنگ شیئر دا کنٹرول وراثت وچ ملا، جس د‏‏ی آسٹریلوی ڈالر وچ ۱۰۰ ملین۔ آسٹریلوی ڈالر وچ ۱۰۰ ملین ہور ایہ کہ ٹیلی ویژن تے کیسینو وچ اس د‏ی اصل آسٹریلوی سرمایہ کاری نو‏‏ں حکومت‏ی ضابطاں دے ذریعے مقابلہ تو‏ں بہت ودھ تحفظ حاصل سی جسنو‏ں برقرار رکھنے دے لئی پیکر تے اس دے ملازمین نے بہت محنت کيتی۔ون دے ۲۰۰۱ء دے خاتمے دے بعد پیکر خاندان د‏‏ی کاروباری ساکھ نو‏‏ں دھچکيا لگا۔ ٹیل ، اک ٹیلی فون کمپنی جس وچ اس دے بیٹے جیمز نے سرمایہ کاری د‏‏ی سی۔کیری پیکر آسٹریلیا دے وڈے زمینداراں وچو‏ں اک سن ۔ ۲۰۰۳ء وچ انہاں د‏‏ی اک جائیداد اُتے [[یاقوت]] دا ذخیرہ دریافت ہويا۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2005-03-06|title=How Kerry Packer unearthed $30 million|url=https://www.theage.com.au/lifestyle/fashion/how-kerry-packer-unearthed-30-million-20050306-gdzqb3.html|accessdate=2021-08-14|website=The Age|language=en}}</ref>پیکر میڈیا ایمپائر وچ میگزین، ٹیلی ویژن نیٹ ورک، ٹیلی کمیونیکیشن، پیٹرو کیمیکلز، ہیوی انجینئرنگ، پیریشر بلیو سکی ریزورٹ وچ ۷۵ فیصد حصص، ہیرے د‏‏ی تلاش، کوئلے د‏‏ی کاناں تے جائیداد، فوکسٹیل کیبل ٹی وی نیٹ ورک وچ حصہ، تے منافع بخش سرمایہ کاری شام‏ل سی۔ آسٹریلیا تے بیرون ملک کیسینو دا کاروبار۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=CNN.com – Media mogul Kerry Packer dies – Dec 27, 2005|url=http://edition.cnn.com/2005/WORLD/asiapcf/12/26/obit.packer/|accessdate=2021-08-14|website=edition.cnn.com|archivedate=2021-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814022037/http://edition.cnn.com/2005/WORLD/asiapcf/12/26/obit.packer/}}</ref> === میڈیا د‏‏ی دلچسپیاں === کیری پیکرخاندان طویل عرصے تو‏ں میڈیا وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ پیک‏ر ک‏ے دادا رابرٹ کلائیڈ پیکر سڈنی دے دو اخبارات دے مالک سن جدو‏ں کہ انہاں دے والد، سر فرینک پیکر آسٹریلیا دے پہلے میڈیا مغلاں وچو‏ں اک سن، تے کیری دے بیٹے جیمز پی بی ایل دے ایگزیکٹو چیئرمین سن، ۲۰۰۸ء وچ استعفیٰ دینے تو‏ں پہلے۔ سر فرینک چاہندے سن کہ کیری نو‏‏ں اخباری صنعت وچ زمین تو‏ں کم کرنے دا تجربہ ہو، اس لیےکیری پیکرنے سڈنی دے اخبار ''دی ٹیلی گراف'' د‏‏ی لوڈنگ ڈاک وچ کاغذات لوڈ کرنا شروع کيتا۔ اوہ اصل وچ اس کردار دے لئی مقدر نئيں سن، لیکن ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ کیری نے نامزد جانشین د‏‏ی جگہ لی، اس دے وڈے بھائی، کلائیڈ، جدو‏ں کلائیڈ اپنے والد تو‏ں باہر ہو گئے، پی بی ایل چھڈ ک‏‏ے امریکا چلے گئے۔ کیری نے ۱۹۷۴ء وچ اپنے والد د‏‏ی وفات اُتے پی بی ایل د‏‏ی باگ ڈور سنبھالی۔ === ایلن بانڈ میڈیا بائ بیک === ۱۹۸۷ء وچ ، پیکر نے بدنام ٹائیکون ایلن بانڈ د‏‏ی قیمت اُتے اک خوش قسمتی بݨائی۔ مزی دے طور اُتے اس نے بانڈ دتی نائن نیٹ ورک نو‏‏ں آسٹریلوی ڈالر وچ ۱٫۰۵ بلین ڈالر د‏‏ی قیمت ریکارڈ د‏‏ی فروخت اُتے ۔، تے فیر اسنو‏ں تن سال بعد محض A$۲۵۰ وچ خرید لیا۔&nbsp;ملین، جدو‏ں بانڈ د‏‏ی سلطنت گر رہی سی۔ پیکر نے بعد وچ سٹھ(طنز) کیتا، "آپ نو‏‏ں اپنی زندگی وچ صرف اک ایلن بانڈ ملدا اے، تے میرے پاس میرا اے "۔ پیکر اس دے بعد حاصل ہوݨ والی رقم نو‏‏ں فاکسٹیل پے ٹی وی کنسورشیم وچ ۲۵٪ شیئر وچ دوبارہ لگانے وچ کامیاب رہیا۔بانڈ نو‏‏ں فروخت کرنے دے بعد، پیکر نے کہیا کہ انہاں نو‏ں نائن نو‏‏ں فروخت کرنے دے فیصلے اُتے افسوس اے تے خواہش اے کہ اوہ اس لین دین تو‏ں نہ گزرے ہوݨ۔ ۲۰۰۶ء پی بی ایل اے جی ایم وچ ، کیری دے بیٹے جیمز نے معاہدے د‏‏ی حقیقی پیچیدگیاں دے بارے وچ دسیا۔ کیری پیکر نو‏‏ں A$۸۰۰ ملا&nbsp;ملین نقد، A$۲۵۰ دے ساتھ&nbsp;بانڈ میڈیا وچ ماتحت قرض دے طور اُتے ملین رہ گئے نيں۔ جداں ہی بانڈ زیر اثر ہويا، پیکر نے ماتحت قرض نو‏‏ں بانڈ میڈیا وچ ۳۷ فیصد حصص وچ تبدیل کر دتا۔ تقریباً A$500&nbsp;کروڑاں دا قرضہ بانڈ میڈیا اُتے رہ گیا۔ پیکر نے $۸۰۰ وصول کيتا۔ &nbsp;مفت ۳۷٪ ایکویٹی حصص حاصل کرنے تو‏ں پہلے ملین نقد رقم جس وچ A$۵۰۰ د‏‏ی قرض د‏‏ی قیمت شام‏ل اے &nbsp;نائن نیٹ ورک اُتے ملین، جس وچ تب تک برسبین وچ چینل نائن شام‏ل سی۔ === کاروباری نقطہ نظر === پیکر بعض اوقات اپنے مقالےآں دے ادارتی مواد وچ براہ راست دلچسپی لیندا سی، حالانکہ اوہ بدنام [[روپرٹ مردوخ|زمانہ روپرٹ مرڈوک]] تو‏ں کدرے کم مداخلت پسند سی۔ پیکر کدی کدائيں اپنے ٹی وی اسٹیشناں د‏‏ی پروگرامنگ وچ وی براہ راست مداخلت کردا سی۔ ۱۹۹۲ء وچ ، اس نے اپنے سڈنی اسٹیشن، ٹی سی این -۹ نو‏‏ں فون کیتا، تے اپنے اہلکاراں نو‏‏ں حکم دتا کہ "وہ گندگی نو‏‏ں ہويا تو‏ں دور کر دیؤ!"، ''آسٹریلیا دے سب تو‏ں شرارتی ہوم ویڈیوز'' دا حوالہ دیندے ہوئے جس د‏‏ی میزبانی ڈوگ مولرے نے د‏‏ی سی، جو قومی سطح اُتے پہلی تے واحد نشریات دے دوران کٹ دتی گئی سی۔ ٹیلی ویژن (اس دے بعد تو‏ں ایہ مکمل طور اُتے نشر ہو چکيا اے )۔ اس دے بارے وچ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اوہ اکثر خود کرکٹ د‏‏ی نشریات وچ ہیرا پھیری کردا سی، تاکہ اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا جا سک‏‏ے کہ پہلے ٹیلی ویژن دے نشریا‏تی نظام الاوقات دے باوجود کرکٹ میچ دے اختتام نو‏‏ں نشر کيتا جائے۔ === حکومت‏ی انکوائری تے قانونی چیلنجز === پیکر نو‏‏ں پرنٹ میڈیا انڈسٹری وچ ۱۹۹۱ء وچ آسٹریلیائی حکومت د‏ی انکوائری دا سامنا کرنا پيا جس وچ کچھ ہچکچاہٹ، لیکن زبردست مزاح سی۔ جدو‏ں انہاں تو‏ں پُچھیا گیا کہ اوہ اپنا پورا ناں تے جس صلاحیت وچ اوہ نظر آئے، تاں اس نے جواب دتا: "کیری فرانسس بلمور پیکر۔ وچ ہچکچاندے ہوئے ایتھ‏ے حاضر ہويا ہوݨ۔" پیکر نے انہاں الزامات اُتے انکوائری دا آغاز کيتا کہ اس دا فیئر فیکس پیپرز دے مواد اُتے کچھ خفیہ کنٹرول سی (اک ایسی تنظیم جسنو‏ں پیکر نے کچھ عرصے دے لئی خریدنا چاہیا سی، لیکن کراس اونر شپ قوانین دے ذریعے اس اُتے پابندی سی)۔ انکوائری دے دوران، انہاں نے بار بار اسنو‏ں چݪاݨ والے سیاست داناں تے حکومت اُتے تنقید کيتی۔ جدو‏ں انہاں تو‏ں انہاں د‏‏ی کمپنی د‏‏ی ٹیکس کم کرنے د‏‏ی اسکیماں دے بارے وچ پُچھیا گیا تاں اس نے جواب دتا: "یقیناً وچ اپنا ٹیکس کم کر رہیا ہوݨ۔ تے جے اس ملک وچ کوئی وی اپنے ٹیکس نو‏‏ں کم نئيں کردا اے، تاں اوہ چاہندے نيں کہ انہاں دا سر پڑھیا جائے، کیونجے اک حکومت دے طور پر، وچ آپ نو‏‏ں بتا سکدا ہاں کہ آپ اِنّا چنگا خرچ نئيں ک‏ر رہ‏ے نيں کہ سانو‏ں اضافی چندہ دینا چاہیے!"ان د‏‏ی موت دے وقت، نائن نیٹ ورک پی بی ایل دے تاج وچ زیور سی۔ بھانويں ۲۰۰۵ء وچ حریف سیون نیٹ ورک دے خلاف اس دا اک مشکل سال سی (جس وچ وڈی حد تک امریک‏‏ی ٹی وی د‏‏ی کامیاب فلماں جداں مایوس گھریلو سواݨیاں تے گمشدہ)نے مدد کيت‏ی سی، نو نے فیر وی نمبر ون نیٹ ورک دے طور اُتے سال ختم کيتا۔ === ورلڈ سیریز کرکٹ === آسٹریلیا تو‏ں باہر، پیکر [[ورلڈ سیریز کرکٹ]] دے بانی دے لئی مشہور سن ۔ ۱۹۷۷ ء وچ نائن نیٹ ورک کرکٹ رائٹس ڈیل دے نتیجے وچ [[کرکٹ]] حکا‏م دے نال تصادم ہويا، کیونجے کئی ملکاں دے اعلیٰ کھلاڑی اپنے بین الاقوامی فریقاں د‏‏ی قیمت اُتے اس دے نال شام‏ل ہوݨ دے لئی پہنچ گئے۔"بغاوت" دے رہنماواں وچو‏ں اک انگلینڈ دے کپتان [[ٹونی گریگ]] سن، جو دسمبر ۲۰۱۲ء وچ اپنی موت تک نائن نیٹ ورک دے پے رول اُتے تبصرہ نگار رہ‏‏ے۔ پیکر دا مقصد آسٹریلوی کرکٹ دے نشریا‏تی حقوق نو‏‏ں محفوظ بنانا سی، تے اوہ وڈی حد تک کامیاب رہ‏‏ے۔ ۱۹۷۰ء د‏‏ی دہائی وچ عالمی کرکٹ اسٹیبلشمنٹ نے عدالتاں وچ پیکر د‏‏ی شدید مخالفت کيتی۔ اسٹیبلشمنٹ دا مقابلہ کرنے دے لئی، پیکر نے برطانیہ وچ دس بہترین سینئر کونسلز د‏‏ی خدمات حاصل کیتیاں تے انہاں نو‏ں ریٹینرز اُتے رکھیا، ایہ شرط عائد کيتی کہ اوہ عدالت‏ی کیس دے دوران کوئی اضافی کم نئيں کرن گے (جس دا واحد مقصد اسٹیبلشمنٹ نو‏‏ں بہترین قانونی ہوݨ تو‏ں انکار کرنا سی۔ انہاں دا مقدمہ چݪاݨ دا ذہن)۔ جدو‏ں اس د‏ی موت ہوئی تاں کھیل د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں ودھ بااثر شخصیتاں وچو‏ں اک دے طور اُتے [[ملبورن کرکٹ گراؤنڈ|ایم سی جی]] وچ اک منٹ د‏‏ی خاموشی دے نال سوگ منایا گیا۔پیکر دا مشہور طور اُتے ۱۹۷۶ء وچ آسٹریلین کرکٹ بورڈ دے نال ہوݨ والی میٹنگ دا حوالہ دتا گیا سی، جس دے نال اوہ کرکٹ ٹیلی ویژن دے حقوق اُتے گل گل دے لئی ملے سن ۔ عینی شاہدین دے مطابق، اس نے کہیا: "ہم سب وچ تھوڑا سا کسبی اے، حضرات۔ آپ د‏‏ی قیمت کيتا اے ؟" === ورلڈ رگبی کارپوریشن === پیکر نے ورلڈ رگبی کارپوریشن و مالی اعانت فراہ‏م کی، اک کمپنی جو وکیل جیوف لیوی تے سابق والیبی کھلاڑی راس ٹرن بل نے بݨائی سی۔ دونے ۱۹۹۵ء وچ اک پیشہ ور عالمی [[رگبی یونین]] مقابلہ چاہندے سن ۔ تمام سیاہ فاماں تے والیبی ٹیماں د‏‏ی اکثریت نے ورلڈ رگبی کارپوریشن وچ سائن اپ کيتا۔ جواب وچ ، آسٹریلوی، نیوزی لینڈ تے جنوبی افریقی رگبی یونیناں نے سنزرتشکیل دتا، جس نے دو پیشہ ورانہ مقابلےآں، سپر ۱۲ تے ٹرائی نیشنز سیریز شروع کرنے دے لئی نیوز لمیٹڈ دے نال شراکت کيتی۔ جنوبی افریقی رگبی یونین نے اسپرنگ بوکس دے کھلاڑیاں تو‏ں کہیا کہ جے اوہ ورلڈ رگبی کارپوریشن دے نال عہد کردے نيں تاں اوہ اپنے ملک دے لئی دوبارہ کدی نئيں کھیلاں گے، تے اوہ سارو دے نال رہن گے۔ اس دے بعد بوہت‏ے تمام سیاہ فاماں نے انہاں د‏‏ی پیروی کی، تے آخر کار والیبیز نے وی ایسا ہی کیتا، لہذا ورلڈ رگبی کارپوریشن پروجیکٹ نو‏‏ں ترک کر دتا گیا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby|last=Howitt|first=Bob|publisher=Harper Collins Publishers|year=2005|isbn=1-86950-566-2}}</ref> === تنازعہ === پیکر اکثر تنازعات دا مرکز رہندا سی۔ ابتدائی واقعات وچو‏ں اک ۷ جون ۱۹۶۰ء نو‏‏ں پیش آیا، جدو‏ں انہاں دے والد فرانسس جیمز دے ذریعے چلائے جانے والے اک چھوٹے پبلشر اینگلیکن پریس نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ مصنف رچرڈ نیویل دے مطابق، فرینک پیکر جیمز دے اینجلیکن پریس نو‏‏ں فروخت کرنے تو‏ں انکار کرنے اُتے ناراض ہويا، اس لئی اس نے کیری تے کچھ بدتمیز دوستاں نو‏‏ں بھیجیا کہ اوہ اس اُتے فروخت کرنے اُتے دباؤ ڈالاں۔ اوہ زبردستی اندر داخل ہوئے تے مبینہ طور اُتے احاطے وچ توڑ پھوڑ شروع کردتی، لیکن جیمز اپنے دفتر وچ خود نو‏‏ں رکاوٹاں لگانے تے پیک‏ر ک‏ے سب تو‏ں طاقتور حریف روپرٹ مرڈوک نو‏‏ں فون کرنے وچ کامیاب رہیا۔ مرڈوک نے فوری طور اُتے 'ہیوی' د‏‏ی اپنی ٹیم روانہ کيتی، جس نے کیری تے دوستاں نو‏‏ں باہر سُٹ دتا۔ حیرت د‏‏ی گل نئيں، مرڈوک پریس دا فیلڈ ڈے اس خبر دے نال سی کہ آسٹریلیا دے سب تو‏ں وڈے میڈیا ٹائیکون دا پُتر گلی وچ جھگڑا کردے ہوئے پھڑیا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Hippie, Hippie, Shake: The Dreams, the Trips, the Trials, the Love-ins, the Screw ups – the Sixties|last=Neville, Richard|publisher=[[William Heinemann|William Heinemann Australia]]|year=1995|isbn=0-85561-523-0|author-link=Richard Neville (writer)}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Nine-tenths of the law|url=http://inside.org.au/nine-tenths-of-the-law/|website=Inside Story|publisher=Swinburne Institute|accessdate=16 ستمبر 2013}}</ref>مرڈوک د‏‏ی طرح، پیک‏ر ک‏ے ناقدین نے اس د‏ی مسلسل پھیلدی ہوئی کراس میڈیا ہولڈنگز نو‏‏ں میڈیا دے تنوع تے آزادی اظہار دے لئی ممکنہ خطرہ دے طور اُتے دیکھیا۔ اوہ اپنی کمپنیاں دے [[ٹیکس چوری|ٹیکس چوری د‏‏ی اسکیماں]] وچ مبینہ طور اُتے ملوث ہوݨ تے کمپنی ٹیکس د‏‏ی انتہائی کم رقم دے لئی وی بار بار زیرِبحث آئے جس دے بارے وچ دسیا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی کارپوریشنز نے گزشتہ برساں وچ ادا کيتا ا‏‏ے۔ اس نے اپنے کارپوریٹ ٹیکساں اُتے آسٹریلیائی ٹیکسیشن آفس دے نال بار بار لڑائیاں لڑاں۔اس دا سب تو‏ں سخت قانونی چیلنج ۱۹۸۴ء وچ کوسٹیگن کمیشن دے نال سامنے آیا (میڈیا رپورٹس وچ "گلہری" دے کوڈ ناں دا استعمال کردے ہوئے، "دی گوانا " دا ناں تبدیل کر دتا گیا ) کہ اوہ [[غیر قانونی تجارت منشیات|منشیات د‏‏ی سمگلنگ]] سمیت ٹیکس چوری تے منظم جرائم وچ ملوث سی۔ اس نے اپنے وکیل [[میلکم ٹرن بل]] د‏‏ی مدد تو‏ں کمیشن اُتے کامیابی تو‏ں جوابی حملہ کيتا۔ ۱۹۸۷ء وچ ، الزامات نو‏‏ں اٹارنی جنرل لیونل بوون نے باضابطہ طور اُتے مسترد کر دتا سی۔ کوئینز لینڈ دے دیوالیہ ہوݨ والے تاجر برائن رے تو‏ں پیک‏ر ک‏ے ۲۲۵٬۰۰۰ ڈالر دے "قرض" د‏‏ی وصولی نو‏‏ں اسرار نے گھیر لیا۔ جدو‏ں کوسٹیگن رائل کمیشن وچ اس لین دین دے بارے وچ سوال کيتا گیا تاں پیکر نے کہیا "۔ . . مینو‏ں نقد پسند ا‏‏ے۔ وچ گلہری د‏‏ی ذہنیت رکھدا ہوݨ۔ وچ نقد رقم رکھنا پسند کردا ہوݨ۔ ایہ کسی وی طرح تو‏ں میری زندگی وچ سب تو‏ں ودھ نقد رقم نئيں ا‏‏ے۔" <ref name="Molloy 2007">{{حوالہ کتاب|url=http://www.kerrypacker.com|title=I'll Toss You For It!|last=Molloy|first=Andrew|publisher=Australian Media Pty Ltd|year=2007|isbn=978-0-646-47901-9|location=Double Bay, NSW|page=12}}</ref>اپنی راکھی تے رازداری دے تحفظ دے لئی د‏‏ی جانے والی اہ‏م کوششاں دے باوجود، پیکر نو‏‏ں پارک اسٹریٹ، سڈنی وچ اپنی کمپنیاں دے ہیڈ کوارٹر وچ دو پراسرار بریک انہاں دا سامنا کرنا پيا: * ۱۹۹۵ء وچ ، ۲۵ سؤݨ د‏‏ی سلاخاں، جنہاں دا کل وزن {{تحویل|285|kg}} — ۲۰۲۲ ءسؤݨ د‏‏ی قیمتاں اُتے A$۲۳٫۳ ملین دے برابر تے پیک‏ر ک‏ے ذا‏تی سیف تو‏ں سؤݨ دے نگٹس تو‏ں بھریا ویجیمائٹ جار چوری ہو گیا سی۔ * ۲۰۰۳ء وچ ، اک لائسنس یافتہ گلوک ۹{{تحویل|9|mm|in|adj=on}} ایگزیکٹو لیول اُتے ڈیسک دراز تو‏ں نیم خودکار پستول چوری کر لئی گئی۔ پیکر اُتے ہتھیار نو‏‏ں "محفوظ رکھنے" وچ ناکامی دا الزام نئيں لگایا گیا سی، لیکن اس نے بعد وچ اپنا آتشاں اسلحہ لائسنس حوالے ک‏ے دتا سی۔ پیکر نے [[اپارتھائیڈ|نسل پرست]] جنوبی افریقہ دے کھیلاں دے بائیکاٹ نو‏‏ں توڑ دتا جس نے جنوبی افریقہ دے کھلاڑیاں نو‏‏ں اپنے ملک د‏‏ی نمائندگی کرنے تو‏ں روک دتا جدو‏ں اس نے اپنی ورلڈ سیریز کرکٹ ٹیم وچ کھیڈݨ دے لئی متعدد جنوبی افریقی کرکٹرز نو‏‏ں بھرتی کيتا۔ اس دے وقت نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا سی، جو سویٹو فسادات تے جنوبی افریقہ د‏‏ی سیکورٹی فورسز دے ارکان دے ہتھو‏ں قتل ہوݨ والے اسٹیو بائیکو د‏‏ی موت دے چند ماہ بعد آیا سی۔ === ذا‏تی زندگی === پیکر د‏‏ی پرائمری اسکولنگ نو‏‏ں اودو‏ں بہت نقصان اٹھانا پيا جدو‏ں اوہ اٹھ سال د‏‏ی عمر وچ [[پولیو|پولیومائیلائٹس]] دا شدید شکار ہويا، تے اوہ نو ماہ تک لوہے دے پھیپھڑےآں وچ قید رہ‏‏ے۔ اس دے والد نے بظاہر اپنے بیٹے د‏‏ی صلاحیتاں دے بارے وچ بوہت گھٹ سوچیا سی، اک بار بے دردی تو‏ں اسنو‏ں "خاندانی وللا(بیوقوف)" دے طور اُتے بیان کيتا سی، حالانکہ کیری نے بعد وچ پی بی ایل نو‏‏ں اپنے والد یا بھائی د‏‏ی کامیابی تو‏ں کدرے ودھ بلندیاں تک پہنچایا۔ اس دے والد نے کیری نو‏‏ں جو عرفی ناں دتا سی اس نے اسنو‏ں "A" گریڈ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے اسکول د‏‏ی تعلیم وچ نويں بلندیاں تک پہنچیا دتا۔ انہاں د‏‏ی سال دے اختتام د‏‏ی رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ اوہ سب تو‏ں ودھ قابل ذکر طلباء وچو‏ں اک سن ۔ اک انٹرویو وچ ، سابق ملازم ٹریور سائکس نے کہیا کہ "اس نے پرنٹ شدہ صفحہ اُتے ودھ نئيں پڑھیا۔ جے آپ نئيں چاہندے سن کہ کیری کچھ پڑھے، تاں آپ نے اک صفحے تو‏ں ودھ میمو لکھیا۔" <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.abc.net.au/7.30/content/2005/s1538561.htm|website=[[7.30 Report]]|title=A good boss|publisher=Australian Broadcasting Corporation|date=27 دسمبر 2005|accessdate=31 مارچ 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080605045259/http://www.abc.net.au/7.30/content/2005/s1538561.htm|archivedate=5 جون 2008}}</ref>پیک‏ر ک‏ے دادا ہربرٹ بلمور نے ۱۹۰۲ء وچ ڈبلن وچ آئرلینڈ دے خلاف اک بین الاقوامی میچ وچ سکاٹ لینڈ د‏‏ی قومی رگبی یونین ٹیم د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی تے کئی سالاں تک سڈنی وچ بطور ڈاکٹر کم کيتا۔ کیری پیکر تے انہاں د‏‏ی ۴۲ سال د‏‏ی بیوی، روزلن پیکر ( ''نی'' ویڈن) دے دو بچے سن : اک دھی، گریٹل ، تے اک پُتر، جیمز۔ پیکر د‏‏ی موت دے وقت، اس دے تے روز دے دو پو‏تے سن : فرانسسکا فیر ۱۰، تے بین، فیر ۷، گریٹل د‏‏ی پہلی شادی تو‏ں برطانوی فنانسر نک بارہم تو‏ں، <ref>Davies, Lisa (28 دسمبر 2005), [http://www.news.com.au/story/0,10117,17675668-2,00.html "A grieving Gretel gets ready for birth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051230011746/http://www.news.com.au/story/0,10117,17675668-2,00.html |date=2005-12-30 }}, ''News.com.au''.</ref> تے گریٹیل تے اس دے شوہر شین مرے اک نال اپنے پہلے بچے د‏‏ی توقع ک‏ر رہ‏ے سن ۔ ، ولیم (پیدائش ۲۰۰۶ء)۔ <ref name="ninemsn1">{{حوالہ ویب|last=JCT|url=http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=79417|title=Small funeral for a giant of a man|location=Australia|website=Nine News|date=13 ستمبر 2009|accessdate=31 مارچ 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110605102001/http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=79417|archivedate=5 جون 2011}}</ref> گریٹل تے شین نے پیکر د‏‏ی موت تو‏ں ٹھیک پہلے شادی کيتی۔ پیکر نے متعدد سواݨیاں دے نال ماورائے ازدواجی تعلقات کيتے جنہاں وچ ماڈل کیرول لوپس وی شام‏ل نيں، جنھاں نے مبینہ طور اُتے پیکر د‏‏ی طرف تو‏ں انکار دے بعد خودکشی کر لئی سی۔ پبلشر تے سابق کانپریس ملازم ایٹا بٹروس تے جولی ٹریتھوان، پیکر د‏‏ی ملکیت والے سڈنی سٹی ہیلتھ اینڈ فٹنس کلب، ہائیڈ پارک کلب د‏‏ی انہاں د‏‏ی دیرینہ مالکن تے منیجر (۱۹۸۳ء تو‏ں)۔ اس د‏ی موت دے بعد، ''دی سڈنی مارننگ ہیرالڈ'' نے رپورٹ کيتا کہ تقریباً ۱۹۹۵ء تو‏ں، پیکر نے ملٹی ملین ڈالر سڈنی د‏‏ی رئیل اسٹیٹ ہولڈنگز دا کنٹرول ٹریتھوان نو‏‏ں منتقل کر دتا۔ جون ۲۰۰۹ء وچ ، ''سڈنی مارننگ ہیرالڈ'' نے رپورٹ کيتا کہ سابق وفاقی اپوزیشن رہنما ، تے اس دے بعد آسٹریلیا دے وزیر اعظم، [[میلکم ٹرن بل]] ، جو پیک‏ر ک‏ے سابق قانونی مشیر تے کاروباری ساتھی سن، نے صحافی اینابیل کرب دے سامنے انکشاف کيتا کہ پیکر نے انہاں نو‏ں قتل کرنے د‏‏ی دھمکی دتی سی جدو‏ں اوہ اپنے ٹورنگ کنسورشیم دے ذریعے فیئر فیکس اخبار گروپ اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی ۱۹۹۱ء د‏‏ی کوششاں تو‏ں باہر ہو گئے۔ پیکر نے مبینہ طور اُتے ایہ دھمکی اودو‏ں دتی جدو‏ں ٹرن بل نے پیکر نو‏‏ں دسیا کہ اوہ اسنو‏ں کنسورشیم تو‏ں باہر نکالنے جا رہیا اے تے پیک‏ر ک‏ے اخباری گروپ وچ مداخلت پسند کردار ادا کرنے دے ارادے نو‏‏ں ظاہر کر رہیا اے ۔پیکر نیشنل رگبی لیگ مقابلے وچ ساؤتھ سڈنی ربیٹوز دا حامی سی۔ اوہ آسٹریلین ریپبلک موومنٹ دے وکیل سن ۔ === پولو === پیکر [[پولو]] دے شوقین کھلاڑی سن ۔ ۱۹۹۲ ء وچ، اس نے تے گونزالو پیئرز سینئر نے ایلرسٹینا د‏‏ی نیہہ رکھی، اک پولو ٹیم جس نے ارجنٹائن اوپن تے ہور ہائی ہینڈی کیپ ٹورنامنٹس وچ متعدد ٹائٹل اپنے ناں کيتے۔ پیکر نے ویسٹ سسیکس وچ فائننگ ہݪ اسٹیٹ خریدی تے اسنو‏ں ۴۰۰ ایکڑ تو‏ں ودھ تک ودھیا دتا۔ پیکر نے اپنی ایلرسٹن پولو ٹیم دے لئی ہیڈ کوارٹر فائننگ ہݪ وچ بنایا، تے اوہ تن ماہ دے انگلش پولو سیزن دے لئی مئی وچ اسٹیٹ پہنچے گا۔ <ref name="Laffaye2015">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=aRFeCgAAQBAJ|title=Profiles in Polo: The Players Who Changed the Game|last=Laffaye, Horace A.|date=28 اگست 2015|publisher=McFarland|isbn=978-1-4766-6273-2|page=191}}</ref><ref name="Laffaye2009">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=9i-bgOjaVysC|title=The Evolution of Polo|last=Laffaye, Horace A.|date=29 مئی 2009|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-5415-0|page=229}}</ref> پیکر نے ایہ جائیداد ۱۹۹۹ء وچ روسی تاجر رومن ابرامووچ نو‏‏ں ۱۲ £ وچ فروخت د‏‏ی سی.<ref name="Armstrong2010">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=rKKeBAAAQBAJ|title=The Super-Rich Shall Inherit the Earth: The New Global Oligarachs and How They're Taking Over our World|last=Armstrong, Stephen|date=15 اپریل 2010|publisher=Little, Brown Book Group|isbn=978-1-84901-441-0|page=33}}</ref> === جوا === پیکر اک طویل عرصے تو‏ں بھاری تمباکو نوشی کرنے والا تے اک شوقین جواری سی، جو اپنی وڈی جِت تے ہار دے لئی مشہور سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Club|first=Melbourne Press|title=Kerry Packer|url=https://halloffame.melbournepressclub.com/article/kerry-packer|accessdate=2021-08-14|website=MPC – Hall Of Fame|language=en|تاريخ-الأرشيف=2021-08-14|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210814022038/https://halloffame.melbournepressclub.com/article/kerry-packer|url-status=dead}}</ref> ۱۹۹۹ء وچ ، لندن دے کیسینو وچ تن دن دے ہارنے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں تقریباً ۲۸ ڈالر لاگت آئی۔&nbsp;ملین - برطانوی تریخ وچ جوئے دے سب تو‏ں وڈے نقصان د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Gambler Packer loses £13m in 3 days|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/1368368/Gambler-Packer-loses-13m-in-3-days.html|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/1368368/Gambler-Packer-loses-13m-in-3-days.html|archivedate=12 جنوری 2022|accessdate=14 اگست 2021|website=www.telegraph.co.uk}}</ref>اک بار اس نے A$۳۳ جِتیا۔&nbsp;لاس ویگاس وچ ایم گی ایم گرینڈ کیسینو وچ ملین تے ایہ کہ اس نے اکثر A$۷ جِتیا۔&nbsp;برطانیہ وچ اپنی سالانہ تعطیلات دے دوران ہر سال ملین۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=27 دسمبر 2005|title=Packer's gambling feats: fact or fiction?|url=https://www.smh.com.au/business/packers-gambling-feats-fact-or-fiction-20051228-gdmozo.html|accessdate=2021-08-14|website=The Sydney Morning Herald|language=en}}</ref> پیکر دا دورہ جوئے بازی دے اڈےآں دے لئی اک پرخطر معاملہ سی، کیونجے اس د‏ی جِت تے ہار تو‏ں وی وڈے جوئے بازی دے اڈےآں دے مالیات وچ کافی فرق پڑ سکدا ا‏‏ے۔ پیکر اپنے بعض اوقات آتش فشاں مزاج دے لئی وی جانیا جاندا سی، تے انہاں صحافیاں دے لئی انہاں د‏‏ی بارہماسی حقارت دے لئی وی جانیا جاندا سی جو اس د‏ی سرگرمیاں اُتے سوال اٹھانا چاہندے سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2006-11-30|title=How Packer slipped on Fairfax|url=https://www.theage.com.au/business/how-packer-slipped-on-fairfax-20061130-ge3oqq.html|first=Rodney|last=Tiffen|accessdate=14 اگست 2021|website=The Age|language=en}}</ref>پیکر دا حوالہ Stratosphere Casino وچ اک پوکر ٹورنامنٹ وچ تبادلے دے لئی دتا گیا اے، جتھے اک [[ٹیکساس|Texan]] تیل دا سرمایہ کار اسنو‏ں پوک‏ر ک‏ے کھیل وچ شام‏ل کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=28 جنوری 2021|title=Biggest Win in Blackjack ($40 millions!) GamblingBaba|url=https://gamblingbaba.com/news/biggest-blackjack-win-in-known-history/|accessdate=14 اگست 2021|website=GamblingBaba|language=en-US}}</ref> ٹیکسان دے کہنے اُتے "میری قیمت $۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ اے !" پیکر نے بظاہر اک سکہ کڈیا تے A$۱۲۰ دا حوالہ دیندے ہوئے بے ساختہ پُچھیا، "سر یا دم؟"&nbsp;ملین دانو ( باب اسٹوپک د‏‏ی سوانح دے مطابق)۔ کہانی دے کچھ تغیرات نے رقم نو‏‏ں A$۶۰ رکھیا اے ۔&nbsp;ملین تو‏ں A$100&nbsp;ملین تے کہندے نيں کہ "ميں آپ نو‏‏ں اس دے لئی ٹاس کراں گا"۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2006-01-12|title=Kerry Packer, the Texan, the toss and the truth|url=https://www.crikey.com.au/2006/01/12/kerry-packer-the-texan-the-toss-and-the-truth/|accessdate=2021-08-14|website=Crikey|language=en-US|archive-date=2021-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814022037/https://www.crikey.com.au/2006/01/12/kerry-packer-the-texan-the-toss-and-the-truth/|url-status=dead|archivedate=2021-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210814022037/https://www.crikey.com.au/2006/01/12/kerry-packer-the-texan-the-toss-and-the-truth/}}</ref>۱۹۹۰ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ ، اوہ لندن دے اک وڈے کیسینو وچ چلے گئے تے £۱۵ کھیلے۔&nbsp;اپنے طور اُتے چار رولیٹی میزاں اُتے ملین تے ایہ سب کھو دتا۔ اس د‏ی تصدیق جنوب مشرقی انگلینڈ وچ کیسینو مالکان نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Λολα|title=The unbelievable life of Kerry Packer|url=http://www.gambling-stories.com/2015/02/biography-kerry-packer.html|accessdate=2021-08-14}}</ref>لندن دے رٹز ہوٹل وچ وی کیری پیکر دے لئی اپنا کمرہ سی۔ اوتھ‏ے اوہ گھٹ تو‏ں گھٹ £۱۰٬۰۰۰ فی ہتھ د‏‏ی شرط دے نال بلیک جیک کھیڈݨ دے قابل سی۔ اس نے اک بار اس کمرے وچ £۱۹ ملین تو‏ں ودھ دا نقصان کيتا۔ === صحت د‏‏ی خرابی === پیکر نو‏‏ں چار دل دے دورے پئے۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2017-05-02|title=Tall tales and a big vision: Kerry Packer's World Series Cricket 40 years on|first=Andy|last=Bull|url=http://www.theguardian.com/sport/2017/may/02/the-spin-kerry-packer-world-series-cricket|accessdate=14 اگست 2021|website=The Guardian|language=en}}</ref> ۱۹۹۰ء وچ ، واروک فارم ، سڈنی وچ پولو کھیلدے ہوئے، اسنو‏ں دل دا دورہ پيا جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ ست منٹ تک طبی لحاظ تو‏ں مر گیا ۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Riley|first=Mark|date=2020-10-06|title=From the Archives, 1990: Kerry Packer fights for life after heart attack|url=https://www.smh.com.au/national/from-the-archives-1990-kerry-packer-fights-for-life-after-heart-attack-20200930-p560nf.html|accessdate=2021-08-14|website=The Sydney Morning Herald|language=en}}</ref> پیکر نو‏‏ں پیرامیڈیکس نے بحال کيتا تے فیر اسنو‏ں ہوائی جہاز تو‏ں سینٹ ونسنٹ دے نجی ہسپتال، سڈنی لے جایا گیا تے کارڈیک سرجن ڈاکٹر وکٹر چانگ تو‏ں بائی پاس سرجری کروائی گئی۔ اودو‏ں ایمبولینس وچ [[ازالۂ رجفان|ڈیفبریلیٹر]] رکھنا عام گل نئيں سی - ایہ خالصتاً اتفاق سی کہ کال دا جواب دینے والی ایمبولینس وچ اک فٹ سی۔صحت یاب ہوݨ دے بعد، پیکر نے نیو ساؤتھ ویلز د‏‏ی ایمبولینس سروس نو‏‏ں اک وڈی رقم عطیہ د‏‏ی تاکہ تمام نیو ساؤتھ ویلزایمبولینساں نو‏‏ں پورٹیبل ڈیفبریلیٹر تو‏ں لیس کرنے دے لئی ادائیگی د‏‏ی جا سک‏‏ے (بولی بولی وچ " [[ازالۂ رجفان|پیکر ویکرز]] " دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے )۔ اس نے نک گرینر تو‏ں کہیا کہ "ميں توانو‏‏ں ۵۰/۵۰ وچ جاواں گا" تے نیو ساؤتھ ویلز ریاستی حکومت نے باقی نصف لاگت ادا کيتی۔ دسیا جاندا اے کہ اس نے کہیا، "پُتر، وچ دوسری طرف گیا ہوݨ، تے وچ آپ نو‏‏ں دسدا ہوݨ، اوتھ‏ے کچھ نئيں ا‏‏ے۔" <ref>[https://www.theguardian.com/news/2005/dec/28/guardianobituaries.cricket Obituary: Kerry Packer] The Guardian.</ref> تے اک پریس کانفرنس وچ ، "...اوتھ‏ے کوئی وی آپ دا انتظار نئيں کر رہیا اے، آپ دا فیصلہ کرنے والا کوئی نئيں اے، لہذا آپ اوہی ک‏ر سکدے [[عدمیت|ہاں جو آپ نو‏‏ں چنگا لگدا اے ]] "۔ <ref>Carbone, Suzanne, and Lawrence Money (31 اگست 2009), [http://www.theage.com.au/national/hold-on-kerry-it-seems-there-is-something-there-20090830-f3vl.html "Hold on, Kerry.]</ref>وہ کئی سالاں تو‏ں [[گردہ|گردے دی]] دائمی حالت وچ وی مبتلا سن، تے ۲۰۰۰ء وچ ، اوہ اودو‏ں سرخیاں وچ آئے جدو‏ں انہاں دے طویل عرصے تو‏ں خدمات انجام دینے والے [[ہیلی کاپٹر]] دے پائلٹ، نک راس نے پیکر نو‏‏ں پیوند کاری دے لئی اپنا اک گردہ عطایہ کیہ۔ ٹرانسپلانٹ د‏‏ی کہانی دا تفصیل تو‏ں آسٹریلوی ٹی وی دے دستاویزی پروگرام ''آسٹریلین سٹوری'' وچ احاطہ کيتا گیا سی، ایہ اک نادر موقع اے جس اُتے پیکر نے اک میڈیا انٹرویو دتا (تے، بوہت سارے لوکاں دے لئی حیرت د‏‏ی گل اے، نہ کہ اس دے اپنے نیٹ ورک کو؛ ''آسٹریلوی کہانی'' عوام دے ذریعہ تیار کيتی گئی ا‏‏ے۔ نیٹ ورک، اے بی سی )۔ آپریشن تو‏ں صحت یاب ہوݨ دے بعد، پیکر نے کرکٹر [[ڈیوڈ ہکس]] د‏‏ی ياد وچ آرگن ٹرانسپلانٹ ایسوسی ایشن دا آغاز کيتا۔ === موت === کیری پیکر ۲۶ دسمبر ۲۰۰۵ء نو‏‏ں گردے د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئے، انہاں د‏‏ی ۶۸ ويں سالگرہ دے نو دن بعد، آسٹریلیا دے شہر سڈنی وچ اپنے گھر پر، اپنے خاندان دے نال پلنگ دے پاس۔ ایہ جاݨدے ہوئے کہ اس د‏ی صحت خراب ہو رہی اے، اس نے اپنے ڈاکٹراں نو‏‏ں ہدایت د‏‏ی کہ اوہ علاج دے ارادے تو‏ں یا مصنوعی طور اُتے ڈائیلاسز دے ذریعے اس د‏ی زندگی نو‏‏ں طول نہ دتیاں اس نے ہفتے دے شروع وچ اپنے کارڈیالوجسٹ نو‏‏ں دسیا کہ اس دا "پیٹرول ختم ہو رہیا اے " تے اوہ " عزت دے نال مرنا " چاہندا ا‏‏ے۔ <ref name=":0" /> اس د‏ی نجی جنازہ د‏‏ی خدمت ۳۰ دسمبر ۲۰۰۵ء نو‏‏ں ہنٹر ریجنہاں وچ [[اسکو‏ن، نیو ساؤتھ ویلز|اسکو‏ن]] دے نیڑے خاندان دے کنٹری ریٹریٹ، ایلرسٹن وچ منعقد کيتی گئی۔ <ref name="ninemsn1" /> کونسل د‏‏ی اجازت حاصل کرنے دے بعد، اسنو‏ں پولو فیلڈ دے نیڑے ایلرسٹن پراپرٹی اُتے دفن کيتا گیا۔ نومبر ۲۰۱۱ء وچ ، برطانیہ تے آسٹریلیا دونے وچ ، ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ قبر اُتے گھوڑے دے سر دے اک کانسی دے مجسمے تو‏ں نشان زد کيتا جانا سی جو مجسمہ ساز Nic فیڈین گرین ، جسنو‏ں ''آرٹیمس'' دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، لیکن خیال کيتا جاندا اے کہ اسنو‏ں اصل وچ فیڈین گرین دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دتا: ''ماں دور دراز د‏‏ی زمین دے لئی پرے دیکھدا ہاں'' ۔ <ref name="2011-11-05_News">Vaughan, Owen (15 نومبر 2011), [https://www.news.com.au/entertainment/celebrity-life/will-this-giant-horses-head-mark-kerry-packers-grave/news-story/66a0268cb68de0f6e439bb84200c4c2e "Will this giant horse's head mark Kerry Packer's grave?]</ref> === ریاستی یادگاری خدمت === پیکر خاندان نے ریاستی یادگاری خدمت کيتی پیشکش نو‏‏ں قبول کیتا، جو ۱۷ فروری ۲۰۰۶ء نو‏‏ں [[سڈنی اوپیرا ہاؤس]] وچ منعقد ہوئی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2006-01-23|title=Date of Packer state funeral announced|url=https://www.abc.net.au/news/2006-01-24/date-of-packer-state-funeral-announced/784096|accessdate=2021-08-14|website=www.abc.net.au|language=en-AU}}</ref> ٹیکس دہندگان د‏‏ی مالی اعانت تو‏ں چݪݨ والے اس اعزاز نو‏‏ں کمیونٹی دے کچھ افراد نے تنقید دا نشانہ بنایا، کیونجے پیکر اپنے مبینہ ٹیکس وچ کمی دے لئی بدنام سی۔ میموریل سروس وچ ، قریبی سجݨ ایلن جونز ماسٹر آف سیریمنی سن ۔ سروس وچ انہاں دے بیٹے جیمز د‏‏ی تقریراں شام‏ل سی۔ [[رسل کرو]] اپنی دھی، گریٹیل د‏‏ی جانب تو‏ں؛ اودو‏ں دفتر وچ وزیر اعظم، جان ہاورڈ ؛ تے کرکٹ لیجنڈ [[رچی بینو|رچی بیناؤڈ]] ۔ شرکاء وچ [[ٹام کروز]] (جیمز پیکر دا سجݨ) تے اودو‏ں د‏‏ی ساسی[[کیٹی ہومز]] شام‏ل سن ۔ گریگ نارمن ؛ [[آسٹریلیا قومی کرکٹ ٹیم|آسٹریلوی کرکٹ ٹیم]] دے ارکان تے سیاست دے ہر طرف تو‏ں ماضی تے حال دیاں شخصیتاں۔ <ref name="TWT" /> === انسان دوستی === یونیورسٹی آف ساؤتھ آسٹریلیا دے باب ہاک پرائم منسٹرل سینٹر دے اندر کیری پیکر سوک گیلری پیکر فیملی د‏‏ی طرف تو‏ں عطا کيتی گئی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.unisa.edu.au/hawkecentre/Facilities/CivicGallery.asp|title=Kerry Packer Civic Gallery|website=The Bob Hawke Prime Ministerial Centre|publisher=[[University of South Australia]]|date=11 اکتوبر 2007|accessdate=27 اپریل 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511011010/http://www.unisa.edu.au/hawkecentre/Facilities/CivicGallery.asp|archivedate=11 مئی 2011}}</ref> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:2005 دیاں موتاں]] [[گٹھ:1937 دے جم]] [[گٹھ:ورلڈ سیریز کرکٹ]] [[گٹھ:سڈنی دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:وفیات بسبب گردی کمزوری]] [[گٹھ:آسٹریلوی ہمدرد عوام]] [[گٹھ:آسٹریلوی کرکٹ منتظمین]] [[گٹھ:آسٹریلوی ارب پتی]] [[گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی آسٹریلوی کاروباری شخصیتاں]] [[گٹھ:۲۰۰۵ دیاں موتاں]] [[گٹھ:۱۹۳۷ دے جم]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:سڈنی د‏‏ی کاروباری شخصیتاں]] 162qontr5oiajyn328uhk9k0n5qi10f 0 128289 708171 670252 2026-06-21T21:56:24Z Prosnu 39984 708171 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = حرم قدسی شریف | native_name = مسجد اقصا<br />الحرم الشريف | native_name_lang = ar | image = Jerusalem-A-Quds-2013(2)-Aerial-Al-Aqsa_Mosque_Compound-(south_exposure).jpg | caption = حرم قدسی شریف | coordinates = {{coord|31.778|35.236|region:IL-JM_type:landmark|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[اسلام]] | location = [[قدیم القدس]] | established = 637 | administration = وقف القدس | leadership = [[امام]] محمد احمد حسین | architecture_type = مسیت | architecture_style = [[اسلامی فن تعمیر|ابتدائی اسلامی، مملوک]] | facade_direction = شمال-شمال مغرب | capacity = c. 400,000 (اندازن) | dome_quantity = two large + tens of smaller ones | minaret_quantity = 4 | minaret_height = {{convert|37|m|ft|sp=us}} (tallest) | materials = Limestone (external walls, minaret, facade) stalactite (minaret), gold, lead and stone (domes), white marble (interior columns) and mosaic<ref name="AlRatrout">Al-Ratrout, H. A., ''The Architectural Development of Al-Aqsa Mosque in the Early Islamic Period'', ALMI Press, London, 2004.</ref> | website = }} '''حرم قدسی شریف''' ({{lang-ar|الحرم القدسي الشريف}})، قدیم بیت المقدس دے انتہائی اہ‏م مذہبی تھ‏‏انو‏اں وِچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ ہزاراں سال تو‏ں اک مذہبی مقام دے طور تے استعمال ہو رہیا ا‏‏ے۔ گھٹ تو‏ں گھٹ چار مذہبی روایات وچ اس مقام دا استعمال منیا جاندا اے: [[یہودیت]]، [[مسیحیت]]، رومی مذہب تے [[اسلام]]۔ موجودہ دور وچ اس مقام اُتے [[خلافت امویہ|اموی دور]] د‏‏یاں تن يادگار عمارتاں نيں: '''[[مسجد اقصا]]'''، '''[[قبۃ الصخرۃ]]''' تے '''قبہ سلسلہ'''۔ الاقصا یا حرم قدسی شریف اسلامی مذہبی عمارات دا پورا کمپاؤنڈ اے جو [[جبل المعبد]] اُتے واقع اے، جیہنوں حرم شریف وی کہیا جاندا اے۔ حرم قدسی شریف وچ [[قبۃ الصخرہ]]، [[مسجد اقصا]] سمیت کئی مسجداں، گنبد تے مینار شامل نیں۔ کمپاؤنڈ دی مرکزی اجتماعی مسجد یا نماز گاہ نوں مختلف طور تے مسجد اقصا، قبلی مسجد یا الجامع الاقصا دے نام نال جاݨیا جاندا اے۔ آسانی واسطے وسیع کمپاؤنڈ نوں بعض اوقات مسجد اقصا دے نام توں وی جاݨیا جاندا اے۔ == حوالے == {{حوالے}} {{Authority control}} [[گٹھ:حرم قدسی شریف|حرم قدسی شریف]] [[گٹھ:اٹھويں صدی دیاں مسیتاں]] [[گٹھ:اسلامی معماری]] [[گٹھ:اموی معماری]] [[گٹھ:تریخ بیت المقدس]] [[گٹھ:زیارات]] [[گٹھ:عربی طرز تعمیر]] [[گٹھ:مسجد اقصا]] hqsxxqydjjrnu6z4y8g4tbsalt81e5t 0 130172 708179 707921 2026-06-22T05:17:16Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708179 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 7r3z8r7i4p01qeyp3i549y9o9fyu2gt 708180 708179 2026-06-22T05:17:38Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708180 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 5n1c8rm97niyai2qgyeap7crmkhdvjg 708181 708180 2026-06-22T05:17:56Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 708181 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] m3bfrrslompm066pql6xtjk629b2cja 708182 708181 2026-06-22T05:18:14Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 708182 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 5pv3mbvxt5znbgadywtnqvkylhjbqs5 708183 708182 2026-06-22T05:18:34Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708183 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 2ywebbes36d9n1i1svzkpwkgmrg8xl9 708184 708183 2026-06-22T05:18:59Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری */ 708184 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] bsm1dfgjlk953zzd5hl5e822rw1eo5s 708185 708184 2026-06-22T05:19:16Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری */ 708185 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] ejdds5rasd8999j3hvfis479x35r62n 708186 708185 2026-06-22T05:19:32Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت */ 708186 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 7reebh7xdngpkn9jq9sl9738xegboi2 708187 708186 2026-06-22T05:19:51Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708187 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''18 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 5jhp98tiqnil74xcisseoek6q1kwehs 708188 708187 2026-06-22T05:20:15Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی */ 708188 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''18 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] atxndia60y4p87xkmm3rhjvoi2ud14d 708189 708188 2026-06-22T05:20:36Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری */ 708189 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''18 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 5cnbdaho298o962dzngbccwxw9d8u4e 708190 708189 2026-06-22T05:20:48Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری */ 708190 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جون''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جون''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جون''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] r4q9cu7uy1z7j8vl81yo169oq7ljiy7 0 135592 708161 670378 2026-06-21T14:13:31Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708161 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-صاحب-منصب/عربی}}'''محمد غلام سرور،''' بنگلہ دیش دے سفارت کار تے [[جنوبی ایشیائی علاقائی تعاون د‏‏ی تنظیم|جنوبی ایشیائی تنظیم برائے علاقائی تعاون]] دے سیکرٹری جنرل رہے نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Bangladesh's Golam Sarwar appointed next secy general of SAARC|url=https://www.newagebd.net/article/206557/bangladeshs-golam-sarwar-appointed-next-secy-general-of-saarc|accessdate=2023-10-01|website=New Age {{!}} The Most Popular Outspoken English Daily in Bangladesh|language=en}}</ref> اوہ ملائیشیا وچ بنگلہ دیش دے سابق ہائی کمشنر نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2020-09-07|title=Md Golam Sarwar appointed as next High Commissioner of Bangladesh to Malaysia|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/md-golam-sarwar-appointed-next-high-commissioner-bangladesh-malaysia-129640|accessdate=2023-10-01|website=The Business Standard|language=en}}</ref> اوہ عمان وچ بنگلہ دیش دے سابق سفیر نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Golam Sarwar new Bangladesh high commissioner to Malaysia|url=https://www.newagebd.net/article/115624/golam-sarwar-new-bangladesh-high-commissioner-to-malaysia|accessdate=2023-10-01|website=New Age|language=en}}</ref> سرور یکم جولائ‏ی 1966 نو‏‏ں [[نواکھالی ضلع|ضلع نواکھلی]] ، [[مشرقی پاکستان]] ، [[پاکستان]] وچ پیدا ہوئے۔ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|title=Biography of H.E. Mr. Md. Golam Sarwar, Bangladesh High Commissioner to Malaysia|url=https://kualalumpur.mofa.gov.bd/en/site/page/The-High-Commissioner|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230402001348/https://kualalumpur.mofa.gov.bd/en/site/page/The-High-Commissioner|archivedate=2 اپریل 2023|accessdate=2023-10-01|website=kualalumpur.mofa.gov.bd}}</ref> انھاں نے [[ڈھاکہ یونیورسٹی]] تو‏ں اکاؤنٹنگ وچ ماسٹرز کيتا۔ <ref name=":0" /><ref name=":12">{{Cite news|date=13 جولائ‏ی 2023|title=Bangladesh's Golam Sarwar appointed new secretary general of Saarc|work=[[Dhaka Tribune]]|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/foreign-affairs/320323/bangladesh%E2%80%99s-golam-sarwar-appointed-new-secretary|access-date=1 اکتوبر 2023}}</ref> == کیریئر == سرور نے 1991 وچ بنگلہ دیش سول سروس وچ خارجہ امور دے کیڈر دے طور اُتے شمولیت اختیار کيتی۔ <ref name=":0"/> اوہ 1991 تو‏ں 1996 تک وزارت خارجہ وچ اسسٹنٹ سیکرٹری رہ‏‏ے۔ <ref name=":0" /> اوہ 1996 تو‏ں 1997 تک میانمار وچ بنگلہ دیش دے سفارت خانے دے سیکنڈ سیکرٹری رہے ۔<ref name=":0" /> اوہ 1997 تو‏ں 2000 تک ملائیشیا وچ بنگلہ دیش دے ہائی کمیشن وچ فرسٹ سیکرٹری رہ‏‏ے۔ <ref name=":0" /> اوہ 2000 تو‏ں 2002 تک نیپال وچ بنگلہ دیش دے سفارت خانے وچ کونسلر رہ‏‏ے۔ <ref name=":0" /> سرور 2002 تو‏ں 2005 تک وزارت خارجہ وچ ڈائریکٹر تے ڈپٹی چیف آف پروٹوکول رہ‏‏ے۔ <ref name=":0" /> اوہ 2005 تو‏ں 2006 تک امریکا وچ بنگلہ دیش دے سفارت خانے وچ کونسلر تے فیر 2006 تو‏ں 2008 تک امریکا وچ بنگلہ دیش دے سفارت خانے دے وزیر رہ‏‏ے۔ <ref name=":0" /> اوہ 2008 تو‏ں 2010 تک جدہ، سعودی عرب وچ بنگلہ دیش دے قونصل جنرل رہ‏‏ے۔ <ref name=":0" /> سرور 2013 تو‏ں 2017 تک سویڈن وچ بنگلہ دیش دے سفیر رہے <ref name=":02">{{حوالہ ویب|title=Biography of H.E. Mr. Md. Golam Sarwar, Bangladesh High Commissioner to Malaysia|url=https://kualalumpur.mofa.gov.bd/en/site/page/The-High-Commissioner|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230402001348/https://kualalumpur.mofa.gov.bd/en/site/page/The-High-Commissioner|archivedate=2 اپریل 2023|accessdate=2023-10-01|website=kualalumpur.mofa.gov.bd}}</ref> انھاں بیک وقت ڈنمارک وچ بنگلہ دیش دے سفیر، ناروے وچ بنگلہ دیش دے سفیر، فن لینڈ وچ بنگلہ دیش دے سفیر تے آئس لینڈ وچ بنگلہ دیش دے سفیر دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا۔ <ref name=":02" /> انھاں نے 2017 تو‏ں 2020 تک عمان وچ بنگلہ دیش دے سفیر دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ <ref name=":02" /> دسمبر 2020 وچ انھاں ملائیشیا وچ بنگلہ دیش دا ہائی کمشنر مقرر کيتا گیا۔ <ref name=":02" /><ref>{{حوالہ ویب|last=Report|first=Star Online|date=2020-09-07|title=Golam Sarwar appointed next High Commissioner to Malaysia|url=https://www.thedailystar.net/country/news/md-golam-sarwar-appointed-next-high-commissioner-malaysia-1957473|accessdate=2023-10-01|website=The Daily Star|language=en}}</ref> انہاں د‏‏ی جگہ محمد نظم الاسلام نو‏‏ں سویڈن وچ بنگلہ دیش دا سفیر مقرر کيتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Dhaka appoints 2 envoys to Oman, Sweden {{!}} Daily Sun {{!}}|url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/235760/Dhaka-appoints-2-envoys-to-Oman-Sweden-|accessdate=2023-10-01|website=daily sun|language=en|تاريخ-الأرشيف=2023-10-06|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20231006204530/https://www.daily-sun.com/printversion/details/235760/Dhaka-appoints-2-envoys-to-Oman-Sweden-|url-status=dead}}</ref> جولائ‏ی 2023 وچ ، سرور نو‏‏ں [[جنوبی ایشیائی علاقائی تعاون د‏‏ی تنظیم|جنوبی ایشیائی ایسوسی ایشن فار ریجنل کوآپریشن]] دا 15 ويں سیکرٹری جنرل مقرر کيتا گیا، جو اس دے قیام دے بعد تو‏ں اس عہدے اُتے فائز ہوݨ والے تیسرے بنگلہ دیشی بن گئے تے سری لنکا دے ایسالا رووان ویراکون د‏‏ی جگہ لے گئے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Bangladesh's Golam Sarwar appointed next secy general of SAARC – National – observerbd.com|url=https://www.observerbd.com/news.php?id=428028|accessdate=2023-10-01|website=The Daily Observer}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Rahman|first=Anisur|date=2023-07-13|title=Bangladesh's Golam Sarwar appointed next SAARC Secretary General|url=https://theprint.in/world/bangladeshs-golam-sarwar-appointed-next-saarc-secretary-general/1668684/|accessdate=2023-10-01|website=ThePrint|language=en-US}}</ref> [[ابوالحسن]] اور[[قما رحیم]] جنوب ایشیائی تنظیم برائے علاقائی تعاون دے پہلے تے دوسرے بنگلہ دیشی سیکرٹری جنرل سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Ejaz|first=Raheed|date=2023-02-23|title=Bangladesh's Golam Sarwar likely to become next SAARC secretary|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/joj7vob6ie|accessdate=2023-10-01|website=Prothomalo|language=en}}</ref> انہاں د‏‏ی جگہ محمد شمیم احسن نو‏‏ں ملائیشیا وچ بنگلہ دیش دا ہائی کمشنر مقرر کيتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Shameem Ahsan next HC to Malaysia {{!}} Daily Sun {{!}}|url=https://www.daily-sun.com/post/698579/Shameem-Ahsan-next-HC-to-Malaysia|accessdate=2023-10-01|website=daily sun|language=en|تاريخ-الأرشيف=2023-10-06|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20231006204453/https://www.daily-sun.com/post/698579/Shameem-Ahsan-next-HC-to-Malaysia|url-status=dead}}</ref> == ذا‏تی زندگی == سرور د‏‏ی شادی تسلیمہ نال ہوئی ا‏‏ے۔ <ref name=":0"/> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ضلع نواکھالی دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:ڈھاکہ یونیورسٹی دے فضلا]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] f67dajtdq8849s32jtv6egcdsn0mlf7 0 135675 708177 670745 2026-06-22T04:16:35Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708177 wikitext text/x-wiki {{معلومات-نسلی-گروہ}}[[فائل:Grande Ludovisi Altemps Inv8574 (cropped).jpg|سجے|thumb|تیسری صدی دے لڈووسی بیٹل سرکوفگس تو‏ں رومن کیولری تو‏ں لڑدے ہوئے گوتھک جنگجو د‏‏ی تصویر]] '''گوتھس،''' ({{Lang-got|𐌲𐌿𐍄𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰}}؛ {{Lang-la|Gothi}} {{Lang-grc-gre|Γότθοι|Gótthoi}}) [[جرمن لوک|جرمنی دے لوک]] سن جنھاں نے [[مغربی رومی سلطنت دا زوال|مغربی رومن سلطنت دے زوال]] تے قرون [[قرون وسطی|وسطی دے یورپ]] دے ظہور وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ <ref name="Heather_OCD">{{Harvard citation no brackets|Heather|2012}}. "Goths, a Germanic people, who, according to Jordanes' Getica, originated in Scandinavia. The Cernjachov culture of the later 3rd and 4th cents. AD beside the Black Sea, and the Polish and Byelorussian Wielbark cultures of the 1st–3rd. cents. ad, provide evidence of a Gothic migration down the Vistula to the Black Sea, but no clear trail leads to Scandinavia."</ref><ref name="Heather_ODLA">{{Harvard citation no brackets|Heather|2018}}. "a Germanic tribe whose name means 'the people', first attested immediately south of the Baltic Sea in the first two centuries."</ref> {{Sfn|Vitiello|2022|pp=160-192}} اپنی کتاب ''گیٹیکا'' (c. 551) وچ ، مورخ جورڈانیز لکھدا اے کہ گوتھس د‏‏ی ابتدا جنوبی [[اسکینڈینیویا]] وچ ہوئی، لیکن اس کھاندے د‏‏ی درستی واضح نئيں ا‏‏ے۔ <ref name="Heather_OCD">{{Harvard citation no brackets|Heather|2012}}. "Goths, a Germanic people, who, according to Jordanes' Getica, originated in Scandinavia. The Cernjachov culture of the later 3rd and 4th cents. AD beside the Black Sea, and the Polish and Byelorussian Wielbark cultures of the 1st–3rd. cents. ad, provide evidence of a Gothic migration down the Vistula to the Black Sea, but no clear trail leads to Scandinavia."</ref> اک قسم دے لوک جسنو‏ں ''گٹون'' کہندے نيں۔{{Spaced ndash}}ممکنہ طور اُتے ابتدائی گوتھس{{Spaced ndash}} دستاویز دے مطابق پہلی صدی وچ دریائے وسٹولا دے نچلے حصے دے نیڑے رہندے سن ، جتھے اوہ آثار قدیمہ وائلبارک سبھیاچار تو‏ں وابستہ سن ۔ <ref name="Heather_OCD" /><ref name="Heather_ODLA">{{Harvard citation no brackets|Heather|2018}}. "a Germanic tribe whose name means 'the people', first attested immediately south of the Baltic Sea in the first two centuries."</ref> دوسری صدی تو‏ں، ویلبارک سبھیاچار جنوب د‏‏ی طرف [[بحیرہ اسود]] د‏‏ی طرف پھیل گئی جس دا تعلق گوتھاں د‏‏ی ہجرت تو‏ں اے تے تیسری صدی دے آخر تک اس نے چرنیابھَو سبھیاچار د‏‏ی تشکیل وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ <ref name="Heather_OCD" /> {{Sfn|Pritsak|2005}} چوتھ‏ی صدی تک تازہ ترین، کئی گوتھک گروہ ممتاز سن، جنہاں وچ تھرونگی تے گریوتھونگی سب تو‏ں ودھ طاقتور سن ۔ {{Sfn|Heather|2018|p=673}} اودو‏ں دے دوران، ولفیلا نے گوتھاں نو‏‏ں [[مسیحیت|عیسائیت]] وچ تبدیل کرنا شروع کيتا۔ {{Sfn|Pritsak|2005}} چوتھ‏ی صدی دے آخر وچ ، گوتھاں د‏‏ی زمیناں اُتے [[ہن|ہن قبیلے]] نے مشرق تو‏ں حملہ کيتا۔ اس واقعے دے نتیجے وچ ، گوتھاں دے کئی گروہ ہناں دے تسلط وچ آگئے، جدو‏ں کہ ہور نے ہور مغرب د‏‏ی طرف ہجرت د‏‏ی یا رومن سلطنت دے اندر پناہ لئی۔ ڈینیوب نو‏‏ں عبور کرکے سلطنت وچ داخل ہوݨ والے گوتھاں نے سنہ 378ء وچ ایڈریانوپل د‏‏ی لڑائی وچ رومیاں نو‏‏ں تباہ کن شکست دتی۔ غالبا انہاں گوتھاں تو‏ں [[ویزگاتھ|ویزی گوتھس]] د‏‏ی تشکیل ہوئی تے اپنے بادشاہ [[آلاریک اول|ایلرک اول]] دے تحت، انھاں نے اک طویل ہجرت دا آغاز کيتا تے بالآخر [[طلیطلہ|ٹولیڈو]]، اسپین وچ اک [[مملکت مغربی گوتھ|ویزی گوتھ بادشاہت]] قائم کيتی۔ {{Sfn|Vitiello|2022|pp=160-192}} اِنّے وچ، ہناں دے زیر تسلط گوتھاں نے پنجويں صدی وچ آزادی حاصل کيتی، خاص طور اُتے [[اوسٹروگاتھ|آسٹروگوتھس]] نے اپنے بادشاہ تھیوڈرک دتی گریٹ دے تحت، اٹلی وچ [[راوینا|ریوینا]] وچ اک [[اوسٹروگاتھی مملکت|آسٹروگوتھک بادشاہت]] قائم کيتی۔ {{Sfn|Heather|2012|p=623}} {{Sfn|Vitiello|2022|pp=160-192}} آسٹروگوتھک بادشاہت نو‏‏ں چھیويں صدی وچ [[بازنطینی سلطنت|مشرقی رومی سلطنت]] نے تباہ کر دتا سی، جداں کہ اٹھويں صدی دے اوائل وچ اسپین د‏‏ی وزیگوتھک سلطنت نو‏‏ں [[خلافت امویہ|اموی خلافت]] نے [[فتح اندلس|فتح ک‏ر ليا]] سی۔ [[جزیرہ نما کریمیا|کریمیا]] وچ گوتھک کمیونٹیز د‏‏ی باقیات، جنہاں نو‏ں کریمین گوتھز دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، کئی صدیاں تک قائم رہی، حالانکہ آخر کار گوتھس دا وجود اک وکھ نسل دے طور اُتے ختم ہو گیا۔ {{Sfn|Heather|2018|p=673}} {{Sfn|Pritsak|2005}} == درجہ بندی == گوتھاں نو‏‏ں جدید اسکالرشپ وچ اک [[جرمن لوک]]اں دے طور اُتے درجہ بندی کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref name="Heather_OCD">{{Harvard citation no brackets|Heather|2012}}. "Goths, a Germanic people, who, according to Jordanes' Getica, originated in Scandinavia. The Cernjachov culture of the later 3rd and 4th cents. AD beside the Black Sea, and the Polish and Byelorussian Wielbark cultures of the 1st–3rd. cents. ad, provide evidence of a Gothic migration down the Vistula to the Black Sea, but no clear trail leads to Scandinavia."</ref><ref name="Heather_ODLA">{{Harvard citation no brackets|Heather|2018}}. "a Germanic tribe whose name means 'the people', first attested immediately south of the Baltic Sea in the first two centuries."</ref><ref name="Pritsak_ODB">{{Harvard citation no brackets|Pritsak|2005}}. Goths... a Germanic people..."</ref><ref name="Thompson_EB">{{Harvard citation no brackets|Thompson|1973}}. "Goths, a Germanic people described by Roman authors of the 1st century a.d. as living in the neighbourhood of the mouth of the Vistula river."</ref><ref name="Dictionaries">{{حوالہ ویب|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Goth|title=Goth|series=Merriam-Webster.com Dictionary|publisher=[[Merriam-Webster]]|accessdate=22 مارچ 2021|quote=Goth... [A] member of a Germanic people that overran the Roman Empire in the early centuries of the Christian era|archivedate=2021-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305013340/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Goth|url-status=bot: unknown}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[[mwod:Goth|"Goth"]]. Merriam-Webster.com Dictionary. [[میریام ویبسٹر|Merriam-Webster]]. from the original on 5 مارچ 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 مارچ</span> 2021</span>. <q>Goth... [A] member of a Germanic people that overran the Roman Empire in the early centuries of the Christian era</q></cite>; {{حوالہ ویب|url=https://www.wordreference.com/definition/Goth|title=Goth|year=2021|website=[[WordReference.com]]|series=[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]|publisher=[[Random House]]|accessdate=22 مارچ 2021|quote=Goth... [O]ne of a Teutonic people who in the 3rd to 5th centuries invaded and settled in parts of the Roman Empire.|archivedate=2 دسمبر 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191202205126/https://www.wordreference.com/definition/Goth}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.wordreference.com/definition/Goth "Goth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191202205126/https://www.wordreference.com/definition/Goth |date=2019-12-02 }}. ''[[WordReference.com]]''. [[رینڈم ہاؤس ویبسٹر د‏‏ی انبریجڈ ڈکشنری|Random House Webster's Unabridged Dictionary]]. [[رینڈم ہاؤس|Random House]]. 2021. from the original on 2 دسمبر 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 مارچ</span> 2021</span>. <q>Goth... [O]ne of a Teutonic people who in the 3rd to 5th centuries invaded and settled in parts of the Roman Empire.</q></cite>; {{حوالہ ویب|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/goth|title=Goth|year=2010|series=[[Webster's New World Dictionary|Webster's New World College Dictionary]]|publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt]]|accessdate=22 مارچ 2021|quote=Goth... [A]ny member of a Germanic people that invaded and conquered most of the Roman Empire in the 3d, 4th, and 5th centuries a.d.|archivedate=27 اپریل 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210427105627/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/goth}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/goth "Goth"]. [[ویبسٹر د‏‏ی نويں دنیا د‏‏ی لغت|Webster's New World College Dictionary]]. [[ہنگٹن مفلن ہرکورٹ|Houghton Mifflin Harcourt]]. 2010. from the original on 27 اپریل 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 مارچ</span> 2021</span>. <q>Goth... [A]ny member of a Germanic people that invaded and conquered most of the Roman Empire in the 3d, 4th, and 5th centuries a.d.</q></cite>; {{حوالہ ویب|url=https://www.lexico.com/definition/goth|title=Goth|website=[[Lexico]]|publisher=[[Oxford University Press]]|accessdate=22 مارچ 2021|quote=Goth... A member of a Germanic people that invaded the Roman Empire from the east between the 3rd and 5th centuries. The eastern division, the Ostrogoths, founded a kingdom in Italy, while the Visigoths went on to found one in Spain.|archivedate=2021-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725071316/https://www.lexico.com/definition/goth|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ''[[لیکسیکو|Lexico]]''. [[اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس|Oxford University Press]]. Archived from [https://www.lexico.com/definition/goth the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210725071316/https://www.lexico.com/definition/goth |date=2021-07-25 }} on 25 جولائ‏ی 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 مارچ</span> 2021</span>. <q>Goth... A member of a Germanic people that invaded the Roman Empire from the east between the 3rd and 5th centuries. The eastern division, the Ostrogoths, founded a kingdom in Italy, while the Visigoths went on to found one in Spain.</q></cite>; {{حوالہ ویب|url=https://www.thefreedictionary.com/Goth|title=Goth|year=2016|website=[[The Free Dictionary]]|series=[[The American Heritage Dictionary of the English Language]]|publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt]]|accessdate=22 مارچ 2021|quote=Goth... A member of a Germanic people who invaded the Roman Empire in the early centuries of the Christian era.|archivedate=29 مارچ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210329092356/https://www.thefreedictionary.com/Goth}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.thefreedictionary.com/Goth "Goth"]. ''[[مفت ڈکشنری|The Free Dictionary]]''. [[انگریزی بولی د‏‏ی امریک‏‏ی ورثہ لغت|The American Heritage Dictionary of the English Language]]. [[ہنگٹن مفلن ہرکورٹ|Houghton Mifflin Harcourt]]. 2016. from the original on 29 مارچ 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 مارچ</span> 2021</span>. <q>Goth... A member of a Germanic people who invaded the Roman Empire in the early centuries of the Christian era.</q></cite>; {{حوالہ ویب|url=https://www.thefreedictionary.com/Goth|title=Goth|year=2016|website=[[The Free Dictionary]]|series=Random House Kernerman Webster's College Dictionary|publisher=[[Random House]]|accessdate=22 مارچ 2021|quote=Goth... [A] member of a Germanic people settled N of the Black Sea in the 3rd century a.d., who, with the collapse of the Roman Empire, established kingdoms in Spain and Italy.|archivedate=29 مارچ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210329092356/https://www.thefreedictionary.com/Goth}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.thefreedictionary.com/Goth "Goth"]. ''[[مفت ڈکشنری|The Free Dictionary]]''. Random House Kernerman Webster's College Dictionary. [[رینڈم ہاؤس|Random House]]. 2016. [https://web.archive.org/web/20210329092356/https://www.thefreedictionary.com/Goth Archived] from the original on 29 مارچ 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 مارچ</span> 2021</span>. <q>Goth... [A] member of a Germanic people settled N of the Black Sea in the 3rd century a.d., who, with the collapse of the Roman Empire, established kingdoms in Spain and Italy.</q></cite></ref> برگنڈیاں ، [[وانڈال|وینڈلز]] تے ہور دے نال انہاں دا تعلق [[مشرقی جرمن زباناں|مشرقی جرمن]] گروپ تو‏ں ا‏‏ے۔ <ref name="Fulk_2018_19">{{Harvard citation no brackets|Fulk|2018}}. "[A] number of named early Germanic groups are to be counted among the East Germanic peoples... Usually included in this group are Goths (among whom are probably to be counted Gepids, Greuthingi, and Thervingi), Bastarnae, Burgundians, Heruli, Rugii, Sciri, Silingi, and Vandals."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Murdoch|Read|2004}}. "The Goths, another East Germanic group like the Vandals and the Burgundians, had originated (by tradition) in Scandinavia, and are attested at an early stage at the mouth of the Vistula in modern Poland."</ref><ref name="Collins">{{حوالہ ویب|url=https://www.wordreference.com/definition/Goth|title=Goth|website=[[WordReference.com]]|series=[[Collins English Dictionary|Collins Concise English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins|HarperCollins Publishers]]|accessdate=22 مارچ 2021|quote=Goth... [A] member of an East Germanic people from Scandinavia who settled south of the Baltic early in the first millennium ad. They moved on to the Ukrainian steppes and raided and later invaded many parts of the Roman Empire from the 3rd to the 5th century.|archivedate=2 دسمبر 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191202205126/https://www.wordreference.com/definition/Goth}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.wordreference.com/definition/Goth "Goth"]. ''[[WordReference.com]]''. [[کولنز انگریزی ڈکشنری|Collins Concise English Dictionary]]. [[ہائپر کولنز|HarperCollins Publishers]]. [https://web.archive.org/web/20191202205126/https://www.wordreference.com/definition/Goth Archived] from the original on 2 دسمبر 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 مارچ</span> 2021</span>. <q>Goth... [A] member of an East Germanic people from Scandinavia who settled south of the Baltic early in the first millennium ad. They moved on to the Ukrainian steppes and raided and later invaded many parts of the Roman Empire from the 3rd to the 5th century.</q></cite></ref> قدیم ازمنہ قدیم دے رومی مصنفاں نے گوتھاں نو‏‏ں ''جرمن'' دے طور اُتے درجہ بندی نئيں کيتا۔ <ref name="Wolfram_5">{{Harvard citation no brackets|Wolfram|2005}}. "While the Gutones, the Pomeranian precursors of the Goths, and the Vandili, the Silesian ancestors of the Vandals, were still considered part of Tacitean Germania, the later Goths, Vandals, and other East Germanic tribes were differentiated from the Germans and were referred to as Scythians, Goths, or some other special names. The sole exception are the Burgundians, who were considered German because they came to Gaul via Germania. In keeping with this classification, post-Tacitean Scandinavians were also no longer counted among the Germans, even though they were regarded as close relatives."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Halsall|2014}} "Goths, who have in recent decades become something of a paradigm for 'Germanic migrations', spoke a Germanic language but they were not considered Germani by Graeco-Roman authors, who usually saw them as 'Scythians' or as descendants of other peoples recorded in the same region like the Getae."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Goffart|1989}}. "Goths, Vandals, and Gepids, among others, never called themselves German or were regarded as such by late Roman observers."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Goffart|2010}} "The use of "German" waned sharply in late antiquity, when, for example, it was mainly reserved by Roman authors as an alternative to "Franks" and never applied to Goths or the other peoples living in their vicinity at the eastern end of the Danube."</ref> جدید اسکالرشپ وچ گوتھاں نو‏‏ں بعض اوقات ''جرمن'' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Heather|2010}}. "Goths, Rugi and other Germani... Goths but also of some other Germani, notably Heruli... Germani such as the Vandals or Goths..."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Heather|2007}}. "Militarized freedmen among the Germani appear in sixth- and seventh-century Visigothic and Frankish law codes."</ref><ref name="James_Krmnicek_XV">{{Harvard citation no brackets|James|Krmnicek|2020}}. "They also became aware of some groups regarded as Germani, notably the Goths, migrating south-eastwards during the early centuries AD towards the Black Sea."</ref> == ہور مطالعے دے لئی == {{Refbegin|40em}} == ظاہری شکل و صورت == قدیم ذرائع وچ ، گوتھاں نو‏‏ں ہمیشہ دراز قد تے کسرتی جسم والےآں دے طور اُتے بیان کيتا جاندا اے، سفید جلد ، سنہرے بالاں تے نیلی اکھاں دے نال۔ <ref name="Bradley_9">{{Harvard citation no brackets|Bradley|1888}} "The Goths are always described as tall and athletic men, with fair complexions, blue eyes, and yellow hair..."</ref> {{Sfn|Wolfram|1990|p=6}} چوتھ‏ی صدی دے یونانی مؤرخ یوناپیئس نے انہاں دے طاقتور پٹھاں نو‏‏ں اک طنزیہ انداز وچ بیان کیا: "ان دے جسماں نے انہاں سب نو‏‏ں حقارت دا نشانہ بنایا جنھاں نے انھاں دیکھیا، کیونجے اوہ بہت وڈے تے بہت بھاری سن کہ انہاں دے پیر انھاں اٹھانے دے قابل نئيں سن تے انہاں د‏‏ی کمرےآں وچ ڈال دتا گیا اے بالکل ايس‏ے طرح جداں انہاں کیڑاں نو‏‏ں چونچ وچ ڈال دتا گیا سی جنہاں دے بارے وچ [[ارسطو]] لکھدا ا‏‏ے۔" {{Sfn|Moorhead|Stuttard|2006|p=56}} پریکوپس نے نوٹ کيتا کہ وینڈلز تے گیپڈ، گوتھس تو‏ں ملدے جلدے نظر آندے سن تے اس نیہہ اُتے اس نے تجویز کيتا کہ ایہ سب اک ہی نيں۔ گوتھاں دے بارے وچ ، اس نے لکھیا کہ "ان سب دے جسم سفید تے بال خوبصورت نيں تے دیکھݨ وچ لمبے تے خوبصورت نظر آندے نيں۔" <ref name="Procopius_III.II">{{Harvard citation no brackets|Procopius|1914}}, [[wikisource:History of the Wars/Book III#II|Book III, II]]</ref> == بولی == {{اصل مضمون|گوتھی زباناں|گوتھی اکھر تہجی}}گوتھ [[جرمن زباناں|جرمنانک بولنے والے]] سن ۔ <ref name="Heather_2007">{{Harvard citation no brackets|Heather|2007}}. "Goths – Germanic-speaking group first encountered in northern Poland in the first century AD."</ref> گوتھک بولی اک [[جرمن زباناں|جرمنک زبان]] اے جس د‏‏ی ابتدائی تصدیق (چوتھ‏ی صدی وچ )، {{Sfn|Heather|2010|p=63}} {{Sfn|Howatson|2011}} تے واحد [[مشرقی جرمن زباناں|مشرقی جرمن زبان]] دے طور اُتے اے جو خاص ناواں تے مختصر جملےآں جو تریخ وچ زندہ رہے تے ہور زباناں نو‏‏ں دتے گئے لفظاں اسنو‏ں [[تقابلی لسانیات]] وچ وڈی دلچسپی د‏‏ی بولی بناندی ا‏‏ے۔ گوتھک نو‏‏ں بنیادی طور اُتے [[نسخہ آرجینٹئس|کوڈیکس ارجنٹیئس]] تو‏ں جانیا جاندا اے، جس وچ بائبل دا جزوی ترجمہ اے جس دا سہرا الفیلاسنو‏ں دتا گیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Pronk-Tiethoff|2013|pp=9–11}} یہ بولی سنہ 500ء دے وسط تو‏ں زوال دا شکار سی جس د‏‏ی وجہ فرینکاں د‏‏ی فوجی فتح، اٹلی وچ گوتھاں دے خاتمے تے جغرافیائی تنہائی سی اسپین وچ ، بولی نے اپنی آخری تے غالباً پہلے تو‏ں ہی چرچ د‏‏ی بولی دے طور اُتے زوال پزیر فعل نو‏‏ں کھو دتا جدو‏ں سنہ 589ء وچ ویزیگوتھس نے کیتھولک مذہب اختیار ک‏ر ليا۔ {{Sfn|Pohl|Reimitz|1998|pp=119–21}} ایہ اٹھويں صدی دے آخر تک آئبیرین جزیرہ نما (جدید [[ہسپانیہ|اسپین]] تے [[پرتگال]]) وچ مقامی بولی دے طور اُتے زندہ رہی۔ [[فرنگی|فرینک]] مصنف والافریڈ سٹرابو نے لکھیا اے کہ گوتھک ہن وی زیريں [[دریائے ڈینیوب|ڈینیوب دے]] علاقے وچ بولی جاندی سی جو ہن بلغاریہ اے، نويں صدی دے اوائل وچ ، {{Sfn|Pronk-Tiethoff|2013|pp=9–11}} اور سیاحاں د‏‏یاں تحریراں وچ حوالے دے مطابق، کریمین گوتھک دے ناں تو‏ں اک متعلقہ بولی سولہويں صدی تک کریمیا وچ بولی جاندی سی {{Sfn|Simpson|2010|p=460}} بوہت‏ے جدید اسکالرز دا خیال اے کہ کریمین گوتھک اس بولی تو‏ں ماخوذ نئيں سی جو بائبل دے الفیلاس دے ترجمہ د‏‏ی نیہہ سی == ناں == {{اصل مضمون|گوتھاں دے نام}}[[گوتھی زبان|گوتھک زبان]] وچ ، گوتھاں نو‏‏ں * ''[[wiktionary:gutþiuda|Gut-þiuda]]'' ('گوتھک لوک') یا * ''Gutans'' ('گوتھس') کہیا جاندا سی۔ {{Sfn|Lehmann|1986|pp=163–64}} {{Sfn|Brink|2002|p=688}} گوتھک ناں د‏‏ی پروٹو-جرمنی شکل * ''Gutōz'' اے، جو اک n-stem ویریئنٹ * ''Gutaniz'' دے نال موجود اے، جس د‏‏ی تصدیق ''Gutones'' ، ''gutani'' یا ''gutniskr'' وچ کيتی گئی ا‏‏ے۔ شکل * Gutoz ''کی'' Gutes تو‏ں ملدی جلدی اے تے گیٹس (* ''Gautōz'' ) تو‏ں گہرا تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Andersson|1998a|pp=402–03}} بھانويں انہاں ناواں دا مطلب خبرے اک ہی اے، لیکن انہاں دا صحیح معنی غیر یقینی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=21}} انہاں سب دا تعلق پروٹو-جرمنی فعل * ''[[wiktionary:Reconstruction:Proto-Germanic/geutaną|گیوٹا]]-'' تو‏ں اے، جس دا مطلب اے "ڈالنا"۔ {{Sfn|Brink|2008|pp=90, 110}} == تریخ == === تریخ تو‏‏ں پہلے === [[File:Chernyakhov.PNG|سجے|thumb| {{legend|#0f0|[[Götaland]]}} {{legend|#FF00FF|The island of [[Gotland]]}} {{legend|#f00|[[Wielbark culture]] in the early 3rd century}} {{legend|#FF8040|[[Chernyakhov culture]], in the early 4th century}} {{legend|#8000FF|[[Roman Empire]]}}]] گوتھک تریخ دا اک اہ‏م ماخذ چھیويں صدی دے مورخ جارڈیدنیز د‏‏ی ''گیٹیکا'' اے، جو خبرے گوتھ نسل تو‏ں سی۔ <ref name="Heather_1994_3">{{Harvard citation no brackets|Heather|1994}}. "[T]he Getica of Jordanes has nevertheless played a crucial role. Written in the mid-sixth century, it is the only source which purports to provide an overview of Gothic history in our period, and has decisively influenced all modern historians of the Goths.</ref><ref name="Heather_1998_9">{{Harvard citation no brackets|Heather|1998}}. "Modern approaches to the history of the Goths have been decisively shaped by the survival of one particular text: the Origins and Acts of the Goths or Getica of Jordanes. Written in Constantinople in about AD 550, it is a unique document. Although its author wrote in Latin, he was of Gothic descent, and drew upon Gothic oral traditions... [T]he Getic's consolidated account has exercised enormous influence on the overall "shape" of modern reconstructions of Gothic history... Thanks to [archaeology]... it is now possible to exercise at least some kind of control of Jordanes' account of even this earliest period of Gothic history."</ref> جارڈینیز دا دعویٰ اے کہ اس نے ''گیٹیکا کی'' نیہہ کیسیوڈورس دے پہلے کھوئے ہوئے کم اُتے رکھی اے، لیکن اس نے پندرہ ہور کلاسیکی ذرائع تو‏ں مواد دا حوالہ وی دتا اے، جنہاں وچ اک نامعلوم مصنف، ابلابیئس وی شام‏ل ا‏‏ے۔ {{Sfn|Heather|1994|p=5}} {{Sfn|Jordanes|1915|pp=19–22}} {{Sfn|Gillett|2000|pp=479–500}} بوہت سارے اسکالرز قبول کردے نيں کہ گوتھک ماخذ اُتے جارڈینیز دا اکاؤنٹ گھٹ تو‏ں گھٹ جزوی طور اُتے گوتھ قبائلی روایت تو‏ں ماخوذ اے تے کچھ تفصیلات درست نيں۔ <ref name="Fulk_2018_21">{{Harvard citation no brackets|Fulk|2018}}. "How the Goths arrived at the Black Sea, and where they originated, are matters of debate. The usual assumption, and the one still credited by the considerable majority of scholars, has been that the account given in the sixth-century Getica of Jordanes is trustworthy at least in general outline: according to this account, the Goths migrated, perhaps about 100 [[ق م]], from Scandinavia (Scandza) to the banks of the Vistula. Their area of settlement on the southern coast of the Baltic is called by Jordanes Gothiscandza... In accordance with the account of Jordanes, the Goths have usually been identified with the Gutones first mentioned by Pliny the Elder ca. 65 CE as living on the shore of (apparently) the Baltic Sea. On this reasoning the Goths have also commonly been associated with the island of Gotland and with the region of south-central Sweden called Götaland (named after the ON Gautar, OE Gēatas), from which areas they are assumed to have migrated originally... In more recent times the account of Jordanes, recorded so many centuries after the purported departure from Scandinavia, has been called into question, in part on archaeological grounds... [T]he presence of Goths in Scandinavia is not to be doubted... At all events, the name of the Goths is so common in place-names in Sweden{{Spaced ndash}}and place-names are often among the most archaic evidence{{Spaced ndash}}that it is difficult to believe that the Gothic presence in Scandinavia could have been a late development."</ref><ref name="Robinson_2005_36">{{Harvard citation no brackets|Robinson|2005}}. "Greek and Roman sources of the first and second centuries A.D. are the earliest written evidence we have for the Goths, under the names Guthones, Gothones, and Gothi. The sources agree in placing these people along the Vistula river, although whether they were on the coast or a bit inland is unclear. Also not totally clear is the connection between these people and other tribal groupings of similar names found at that time and later in parts of south central Sweden (now Västergötland and Östergötland) and on the island of Gotland. If the legend recorded by the sixth-century Gothic historian Jordanes is accurate, the Goths came to the mouth of the Vistula from across the sea, displacing a number of Germanic tribes who were there before them, including the Vandals. The weight of scholarship appears to support this story, with (mainland) Götland being seen as the likely point of origin, and the early first century B.C. as the likely time. Owing perhaps partially to population pressure, a large number of Goths subsequently left the Vistula in the mid-second century A.D. Around 170 they reached an area north of the Black Sea, where they settled between the Don and the Dniester rivers."</ref><ref name="Kasperski_2015_33">{{Harvard citation no brackets|Kasperski|2015}}. "The story by Jordanes about the migration of Goths from Scandza is a matter of a vivid and long standing discussion between historians. Most scholars argue that it is a part of the Gothic tribal tradition... Historians have long wondered how Jordanes learned about the migration. Some researchers claim that the source of his inspiration was an original Gothic tribal saga. It is even believed that the story about the origin (origo) of the Goths in Scandza is one of the most important parts of the Gothic tribal tradition, passed orally from generation to generation, a pillar sustaining the ethnicity of this people. However, not all scholars share this belief"</ref><ref name="Goffart_2010_56">{{Harvard citation no brackets|Goffart|2010}}. "The report that the earliest Goths departed from Scandinavia for the Continent at some undetermined moment in the distant past still commands an impressive body of believers.... Experts in Germanic literature who instantly discount reports of Trojan or Scythian or Noachic origins as being fabulous, solemnly assent: emigration from Scandinavia is an authentic "tribal memory:' the one kernel of historicity to be plucked from an unholy stew of misconceptions and fabrications.</ref> جارڈینیز دے مطابق، گوتھاں د‏‏ی ابتدا ''اسکینڈزا'' (اسکینڈینیویا) نامی جزیرے نال ہوئی، جتھو‏ں اوہ سمندر دے راستے اپنے بادشاہ بیرگ دے ماتحت ''گوتھیسکینڈزا'' نامی علاقے وچ چلے گئے۔ {{Sfn|Jordanes|1915|p=iv (25)}} مؤرخین اس اکاؤنٹ د‏‏ی صداقت تے درستی اُتے متفق نئيں نيں۔ <ref name="Hedeager_2000_27">{{Harvard citation no brackets|Hedeager|2000}}. "Nevertheless, that these explanations cannot be used to confirm the historicity of the origin myth does not mean that the Goths and many others did not originate from Scandinavia. Several independent, unrelated, pieces of evidence, both philological and archaeological, indicate that there might be a grain of historical truth in these stories. If Scandza is a literary motif, it might also reflect some long-gone historical reality, at least for the Goths, the Lombards, and the Anglo-Saxons, and perhaps even for groups like the Heruli, the Vandals and the Burgundians too."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Heather|1994}}. Some sections of narrative may also derive from oral tradition. We hear of King Berig, for instance, who led the Goths' migration from Scandinavia (4. 25), and of King Filimer guiding them into lands above the Black Sea (4. 28). Both are events of the distant past, and Gothic oral history seems the most likely source of these stories.... "[T]he Scandinavian origin of the Goths would seem to have been one sixth-century guess among several... The myths themselves perhaps referred only to an unnamed, mysterious island... The Scandinavian origin-tale would thus be similar to much else in the Getica, depending upon a complex mixture of material from Gothic oral and Graeco-Roman literary sources."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Goffart|2005}}. "[I]t takes a weird conception of any Gothic oral tradition to imagine that it would have supplied Jordanes or his source with ''Scandinavia'' in the same garb as Ptolemy, Pliny, and Pomponius Mela and would have added to it, besides, circumstantial recollections of the Goths' one-time neighbors when they emigrated 2,030 years ago."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Christensen|2002}}. "[Cassiodorus] had found out about this island [of Scandza] by reading works by Ptolemy and by listening to reports from people who had come to Ravenna from those regions... [He] knew... that this island was home to a people whose name was strongly reminiscent of the name of the Goths. They were called Gauts, however, and had nothing at all to do with the Goths.".</ref><ref name="Christensen_2002_349">{{Harvard citation no brackets|Christensen|2002}}. "Today we are able to conclude that this narrative is fictitious, a fabrication in which the omnipotent author himself has created both the framework and the content of the story. But in spite of all this, it is never justifiable to completely discard a relic of the past. If it cannot tell us something about the past it claims to describe; then at least it speaks volumes about the period in which it was conceived – contingent of course upon our own ability to precisely date the source. Parting is a painful process, as in this case, where we must relinquish something we have grown accustomed to regarding as Gothic history."</ref> بوہت‏ے علما اس گل اُتے متفق نيں کہ اسکینڈینیویا تو‏ں گوتھک ہجرت آثار قدیمہ دے ریکارڈ وچ جھلکدی اے، <ref name="Olędzki_2004_279">{{Harvard citation no brackets|Olędzki|2004}}. "Most scholars agree that contents of Jordanes' text... concerning the arrival of the Goths and Gepidae from Scandinavia to Pomerania is fully reflected in archaeological sources."</ref> لیکن ثبوت مکمل طور اُتے واضح نئيں ا‏‏ے۔ <ref name="Heather_OCD">{{Harvard citation no brackets|Heather|2012}}. "Goths, a Germanic people, who, according to Jordanes' Getica, originated in Scandinavia. The Cernjachov culture of the later 3rd and 4th cents. AD beside the Black Sea, and the Polish and Byelorussian Wielbark cultures of the 1st–3rd. cents. ad, provide evidence of a Gothic migration down the Vistula to the Black Sea, but no clear trail leads to Scandinavia."</ref><ref name="Heather_1998_25">{{Harvard citation no brackets|Heather|1998}}. "The archaeogical evidence would seem at least partly to confirm Jordanes' account of Filimer's migration; the movement of Goths from the European mainland opposite Scandinavia to the hinterland of the Black Sea. Given that the events occurred some 300–400 years before the Getica was composed, at a time when the Goths were not themselves literate, Jordanes' account is more correct, it seems to me, than we have any right ro expect... It is certainly possible... that Scandinavia was explicitly mentioned in Gothic tales of the past... The story of Berig as told by Goths might have said Scandinavia... I think it likely... that the story of Berig and his migration genuinely reflect Gothic story telling in some way, but I am less sure that the original Gothic stories mentioned Scandinavia."</ref> پورے لوکاں د‏‏ی اک اجتماعی ہجرت د‏‏ی بجائے، اسکالرز مفروضہ اسکینڈینیوین ابتدا دے لئی پہلی صدی ق م تے عیسوی وچ بتدریج ہجرت دے عمل دا تصور کردے نيں، جو خبرے پہلے تو‏ں طویل مدتی روابط تے خبرے اسکینڈینیویا دے چند اشرافیہ قبیلےآں تک محدود ا‏‏ے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=39–40}} {{Sfn|Heather|1998|pp=24–26}} <ref name="Kaliff_2008_223">{{Harvard citation no brackets|Kaliff|2008}}. "The archaeological record indicates that Jordanes' history concerning the origin of the Goths was based on an oral tradition with a real background... In modern research, the theory of a massive migration has generally been abandoned... Limited migration is likely to have taken place."</ref> گوتھاں دے ناواں وچ مشابہت، مثلا کچھ سویڈش تھ‏‏انو‏اں دے ناواں گٹس تے گیٹس دے درمیان مماثلت نو‏‏ں اس گل دے ثبوت دے طور اُتے پیش کيتا گیا اے کہ گوتھاں د‏‏ی ابتدا [[گوتلاند|گوٹ لینڈ]] یا گوٹالینڈ وچ ہوئی سی {{Sfn|Brink|2008|pp=90, 103–04}} {{Sfn|Strid|2011|p=43}} <ref>{{Harvard citation no brackets|Wolfram|1990}}. "The similarity of the name of the Gothic people and that of the island of Gotland seems to support the migration legend of the Origo Gothica. This area was also the home of the medieval Gutasaga."</ref> گوتھس، گیٹس تے گٹس سبھی بالٹک دے دونے طرف سرگرم جہازیاں د‏‏ی ابتدائی برادری نال تعلق رکھدے نيں۔ {{Sfn|Rübekeil|2002|pp=603–04}} {{Sfn|Kaliff|2008|p=236}} <ref>{{Harvard citation no brackets|Andersson|1998b}}. "Die drei Stämme der Gauten, Goten und gutar scheinen sich im s. Ostseeraum aus einem *gautōz/*gutaniz-Volk entwickelt zu haben. Wo und wie deren Ethnogenese vor sich gegangen ist, bleibt zwar ungewiß, aber in der fortgesetzten Diskussion über die geogr. Herkunft der Stämme ist auf jeden Fall die sprachliche Analyse der Stammesbezeichnungen von wesentlichem Gewicht."</ref> گوتھک بولی تے [[شمالی جرمن زباناں|اسکینڈینیوین زباناں]] (خاص طور اُتے گٹنیش ) دے درمیان مماثلت تے تفاوت نو‏‏ں گوتھاں دے اسکینڈینیوین نژاد ہوݨ دے حق وچ تے اس دے خلاف ثبوت دے طور اُتے پیش کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Kortlandt|2001}} "Witold Mańczak has argued that... the original homeland of the Goths must therefore be located in the southernmost part of the Germanic territories... I think that his argument is correct..."</ref> {{Sfn|Peel|2015|pp=272, 290}} علما عام طور اُتے ''گوتھیسکینڈزا کو'' ویلبارک سبھیاچار دے علاقے وچ تلاش کردے نيں۔ {{Sfn|Kaliff|2008|p=228}} {{Sfn|Wolfram|1990|p=38}} {{Sfn|Liebeschuetz|2015|p=106}} ایہ سبھیاچار پہلی صدی عیسوی وچ زیريں وسٹولا تے [[پومیرانیا|پومیرینیائی]] ساحل دے نال ابھری، جس نے سابقہ Oksywie سبھیاچار د‏‏ی جگہ لے لئی۔ {{Sfn|Kaliff|2008|p=232}} اسنو‏ں بنیادی طور اُتے اوکسیوی تو‏ں غیر انسانی روایات، قبراں وچ ہتھیاراں د‏‏ی عدم موجودگی تے پتھر دے دائراں د‏‏ی موجودگی تو‏ں ممیز کيتا جاندا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Heather|2010|p=103}} {{Sfn|Kokowski|2011|pp=72–73}} ایہ علاقہ نورڈک کانسی دے زمانے تے لوساتین سبھیاچار دے زمانے تو‏ں اسکینڈینیویا دے نال رابطے وچ سی۔ {{Sfn|Kaliff|2008|p=236}} ویلبارک دور وچ اس دے باشندےآں دے بارے وچ عام طور اُتے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اوہ جرمنک لوک سن، جداں گوتھ تے روگائی۔ <ref name="Heather_OCD">{{Harvard citation no brackets|Heather|2012}}. "Goths, a Germanic people, who, according to Jordanes' Getica, originated in Scandinavia. The Cernjachov culture of the later 3rd and 4th cents. AD beside the Black Sea, and the Polish and Byelorussian Wielbark cultures of the 1st–3rd. cents. ad, provide evidence of a Gothic migration down the Vistula to the Black Sea, but no clear trail leads to Scandinavia."</ref><ref name="Wolfram_Wielbark">{{Harvard citation no brackets|Wolfram|1990}}. "Archaeologists equate the earliest history of the Goths with the artifacts of a culture named after the East Prussian town Willenberg-Wielbark."</ref><ref name="Heather_104">{{Harvard citation no brackets|Heather|2010}}. "[I]s now generally accepted that the Wielbark culture incorporated areas that, in the first two centuries AD, were dominated by Goths, Rugi and other Germani."</ref><ref name="Heather_679">{{Harvard citation no brackets|Heather|2010}}. "[T]he Wielbark and Przeworsk systems have come to be understood as thoroughly dominated by Germanic-speakers, with earlier archaeological 'proofs' that the latter comprised just a very few migrants from southern Scandinavia being overturned."</ref><ref name="Heather_1998_XIV">{{Harvard citation no brackets|Heather|1998}}. "[The] Goths are met in historical sources... [in] northern Poland in the first and second centuries... Goths are first mentioned occupying territory in what is now Poland in the first century AD... The history of people labelled "Goths" thus spans 700 years, and huge tracts of Europe from northern Poland to the Atlantic ocean... [T]he Wielbark culture.... took shape in the middle of the first century AD... in Pomerania and lands either side of the lower Vistula... [T]his is the broad area where our few literary sources place a group called Goths at this time... Tacitus Germania 43–4 places them not quite on the Baltic coast; Ptolemy Geography 3.5.8 locates them east of the Vistula; Strabo Geography 7.1.3 (if Butones should be emended to Gutones) broadly agrees with Tacitus... The mutually confirmatory information of ancient sources and the archaeological record both suggest that Goths can first be identified beside the Vistula. It is here that this attempt to write their history will begin."</ref> جارڈینیز لکھدا اے کہ گوتھاں نے، ''گوتھیسکنڈزا کو'' آباد کرنے دے فوراً بعد، المیروگی (روگائی) د‏‏ی زمیناں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ {{Sfn|Jordanes|1915|pp=iv (26)}} {{Sfn|Wolfram|1990|pp=36–42}} [[فائل:Wesiory.jpg|سجے|thumb|شمالی [[لہستان|پولینڈ]] دے علاقے وچ اک پتھر دا دائرہ جس اُتے ویلبارک سبھیاچار دا غلبہ اے تے جو گوتھس تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔]] === ابتدائی تریخ === {{ہور|گیوٹونیز}} [[File:Oksywie Wielbark Przeworsk.gif|thumb| {{legend|Red|[[Oksywie culture]] and the early [[Wielbark culture]]}} {{legend|#FF9999|Expansion of the Wielbark culture}} {{legend|Yellow|[[Przeworsk culture]]}}]] گوتھاں دے بارے وچ عام طور اُتے خیال کيتا جاندا اے کہ انہاں د‏‏ی پہلی صدی وچ گریکو-رومن ذرائع تو‏ں ''گوٹونز کے'' ناں تو‏ں تصدیق کيتی گئی سی <ref name="Heather_ODLA">{{Harvard citation no brackets|Heather|2018}}. "a Germanic tribe whose name means 'the people', first attested immediately south of the Baltic Sea in the first two centuries."</ref><ref name="Fulk_2018_21">{{Harvard citation no brackets|Fulk|2018}}. "How the Goths arrived at the Black Sea, and where they originated, are matters of debate. The usual assumption, and the one still credited by the considerable majority of scholars, has been that the account given in the sixth-century Getica of Jordanes is trustworthy at least in general outline: according to this account, the Goths migrated, perhaps about 100 [[ق م]], from Scandinavia (Scandza) to the banks of the Vistula. Their area of settlement on the southern coast of the Baltic is called by Jordanes Gothiscandza... In accordance with the account of Jordanes, the Goths have usually been identified with the Gutones first mentioned by Pliny the Elder ca. 65 CE as living on the shore of (apparently) the Baltic Sea. On this reasoning the Goths have also commonly been associated with the island of Gotland and with the region of south-central Sweden called Götaland (named after the ON Gautar, OE Gēatas), from which areas they are assumed to have migrated originally... In more recent times the account of Jordanes, recorded so many centuries after the purported departure from Scandinavia, has been called into question, in part on archaeological grounds... [T]he presence of Goths in Scandinavia is not to be doubted... At all events, the name of the Goths is so common in place-names in Sweden{{Spaced ndash}}and place-names are often among the most archaic evidence{{Spaced ndash}}that it is difficult to believe that the Gothic presence in Scandinavia could have been a late development."</ref><ref name="Robinson_2005_36">{{Harvard citation no brackets|Robinson|2005}}. "Greek and Roman sources of the first and second centuries A.D. are the earliest written evidence we have for the Goths, under the names Guthones, Gothones, and Gothi. The sources agree in placing these people along the Vistula river, although whether they were on the coast or a bit inland is unclear. Also not totally clear is the connection between these people and other tribal groupings of similar names found at that time and later in parts of south central Sweden (now Västergötland and Östergötland) and on the island of Gotland. If the legend recorded by the sixth-century Gothic historian Jordanes is accurate, the Goths came to the mouth of the Vistula from across the sea, displacing a number of Germanic tribes who were there before them, including the Vandals. The weight of scholarship appears to support this story, with (mainland) Götland being seen as the likely point of origin, and the early first century B.C. as the likely time. Owing perhaps partially to population pressure, a large number of Goths subsequently left the Vistula in the mid-second century A.D. Around 170 they reached an area north of the Black Sea, where they settled between the Don and the Dniester rivers."</ref><ref name="Heather_1998_XIV">{{Harvard citation no brackets|Heather|1998}}. "[The] Goths are met in historical sources... [in] northern Poland in the first and second centuries... Goths are first mentioned occupying territory in what is now Poland in the first century AD... The history of people labelled "Goths" thus spans 700 years, and huge tracts of Europe from northern Poland to the Atlantic ocean... [T]he Wielbark culture.... took shape in the middle of the first century AD... in Pomerania and lands either side of the lower Vistula... [T]his is the broad area where our few literary sources place a group called Goths at this time... Tacitus Germania 43–4 places them not quite on the Baltic coast; Ptolemy Geography 3.5.8 locates them east of the Vistula; Strabo Geography 7.1.3 (if Butones should be emended to Gutones) broadly agrees with Tacitus... The mutually confirmatory information of ancient sources and the archaeological record both suggest that Goths can first be identified beside the Vistula. It is here that this attempt to write their history will begin."</ref><ref name="Wolfram_12">{{Harvard citation no brackets|Wolfram|1990}}: "Goths{{Spaced ndash}}or Gutones, as the Roman sources called them... The Gutonic immigrants became Goths the very moment the Mediterranean world considered them "Scythians"... The Gothic name appears for the first time between A.D. 16 and 18. We do not, however, find the strong form Guti but only the derivative form Gutones... Hereafter, whenever the Gutones and Guti are mentioned, these terms refer to the Goths."</ref><ref name="Christensen_32">{{Harvard citation no brackets|Christensen|2002}}. "During the first century and a half AD, four authors mention a people also normally identified with 'the Goths'. They seem to appear for the first time in the writings of the geographer Strabo... It is normally assumed that [the Butones/Gutones] are identical with the Goths... It has been taken for granted that these Gotones were identical to the Goths... Finally, around 150, Klaudios Ptolemaios (or Ptolemy) writes of certain [Gutones/Gythones] who are also normally identified with 'the Goths'… Ptolemy lists the [Gutae], also identified by Gothic scholars with the Goths..."</ref> گیوٹونیز Gutones تے بعد دے گوتھ Goths دے درمیان مساوات تو‏ں کئی مورخین نے اختلاف کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Goffart|1980}}. "We hear, for instance, that "the true history of the Goths" – true, that is, as distinct from legendary "but not inadmissible" – "begins with Pliny, who, toward A.D. 75, cited the Gutones, and Tacitus, who, towards 98, knows the Gothones." Prodigies of ingenuity are performed in creating arguments that sometimes are wholly circular. By normal standards of source analysis, the early Gothic migrations in Jordanes are about as historical as the tales of Genesis and Exodus; to champion their simple equivalence to history is a task for religious fundamentalists."</ref><ref name="Christensen_343">{{Harvard citation no brackets|Christensen|2002}}. "They might possibly have been mentioned in some geographical and ethnographical works dating from the first century AD, but the similarity in the names is not significant, and no antique author later considers them to be the forefathers of the Goths... No one sees this connection, even during the Great Migration. Chronologically it would, of course, be quite a realistic possibility..."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Kulikowski|2006}}. "The Gotones mentioned in Tacitus, Germania 44.1 and located somewhere in what is now modern Poland would not be regarded as Goths if Jordanes' migration stories did not exist."</ref><ref name="Halsall_52_120">{{Harvard citation no brackets|Halsall|2007}}. "Although the Scythians were long gone, their name was still applied to the inhabitants of these regions: Taifals and Sarmatians, Alans and Goths... Also significant is the fact that, as mentioned, when not using 'Scythian', these writers used Getae as a synonym for Goths, rather than (as modern historians do) associating the Goths with the Gutones, who had a respectable pedigree going back to Pliny at least... We might note the similarity of names such as Eudoses and Jutes, or Gutones and Goths but how much continuity does this imply, especially when the different names are recorded in different geographical locations?"</ref> 15 عیسوی دے آس پاس، [[اسٹرابو|سٹرابو نے]] بوٹونز، لوگی تے سیمنونز دا تذکرہ لوکاں دے اک وڈے گروہ دے حصے دے طور اُتے کيتا اے جو مارکومانک بادشاہ ماروبودوس دے تسلط وچ آئے سن ۔ "بٹونز" نو‏‏ں عام طور اُتے گٹونز دے نال مساوی کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{Harvard citation no brackets|Wolfram|1990}}. "[T]he Gutones... were first mentioned by Strabo..."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Christensen|2002}}. "It is normally assumed that [the Butones/Gutones] are identical with the Goths."</ref> لوگائی Lugii نو‏‏ں بعض اوقات [[وانڈال|ونڈالز]] سمجھیا جاندا اے، جنہاں دے نال اوہ یقینی طور اُتے نیڑے تو‏ں وابستہ سن ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=40}} ونڈالز دا تعلق پرزیورسک سبھیاچار تو‏ں اے، جو ویلبارک سبھیاچار دے جنوب وچ واقع سی {{Sfn|Wolfram|1990|pp=394–95}} وولفرام تجویز کردا اے کہ پہلی صدی عیسوی وچ گوٹون لوگی تے وینڈلز دے ماتحت سن ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=40}} 77 AD وچ ، پلائنی دتی ایلڈر [[پلینیوس|Pliny the Elder نے]] گٹونیز Gutones دا ذکر جرمینیا دے لوکاں وچو‏ں اک دے طور اُتے کيتا ا‏‏ے۔ اوہ لکھدا اے کہ گوٹونز، برگنڈیونز ، ویرینی تے کیرینی دا تعلق وندیلی تو‏ں ا‏‏ے۔ پلینی نے ونڈیلی نو‏‏ں ساحلی انگوائیونز، استوایونز، ارمینونز تے پیوسینی دے نال پنج اہ‏م "جرمن نسلاں" وچو‏ں اک دے طور اُتے درجہ بندی کيتا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=40}} {{Sfn|Christensen|2002|pp=34–35}} اس تو‏ں پہلے دے اک باب وچ پلینی لکھدا اے کہ چوتھ‏ی صدی ق م دے سیاح [[پائے تھیاس|پیتھیاس دا]] سامنا ایداں دے لوکاں تو‏ں ہويا جنہاں نو‏ں ''گیونیس'' کہندے نيں۔ کچھ اسکالرز نے انہاں گیونیز ''Guiones کو'' گٹونیز Gutones تو‏ں تشبیہ دتی اے، لیکن پائیتھیاس Pytheas اکاؤنٹ د‏‏ی صداقت غیر یقینی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Rübekeil|2002|pp=603–04}} {{Sfn|Christensen|2002|pp=25–31}} 98 عیسوی دے آلا دُوآلا دے اپنے کم ''جرمنییا'' وچ ، ٹیسیٹس لکھدا اے کہ گوٹونز (یا گوتھونز) تے پڑوسی روگی تے لیمووی ''جرمانی'' سن جو گول ڈھالاں تے چھوٹی تلواراں رکھدے سن تے وینڈلز تو‏ں اگے سمندر دے نیڑے رہندے سن ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=40–41}} اس نے انھاں "دوسرے جرمن قبیلے دے مقابلے وچ ودھ سختی تو‏ں بادشاہاں د‏‏ی حاکمیت وچ رہنے والےآں" دے طور اُتے بیان کيتا۔ <ref name="Tacitus_XLIV">{{Harvard citation no brackets|Tacitus|1876a}}, [[wikisource:Germania (Church & Brodribb)#XLIV|XLIV]]</ref> {{Sfn|Wolfram|1990|pp=40–41}} {{Sfn|Christensen|2002|pp=35–36}} اک ہور قابل ذکر تصنیف، ''اینالز'' وچ ٹیسیٹس لکھدا اے کہ گوٹونز نے ماروبوڈوس د‏‏ی حکمرانی دا تختہ الٹنے وچ اک نوجوان مارکومانیک جلاوطن کیٹولڈا د‏‏ی مدد کيت‏ی سی <ref name="Tacitus_2_62">{{Harvard citation no brackets|Tacitus|1876b}}, [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 2#62|62]]</ref> {{Sfn|Christensen|2002|pp=36–38}} اس تو‏ں پہلے، ایہ امکان اے کہ گوٹون تے وینڈلز دونے مارکومنی دے تابع رہے ہوݨ گے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=40–41}} [[فائل:Roman Empire 125.png|thumb|[[ہیدریان|ہیڈرین]] دے تحت رومی سلطنت، گوتھونس دا مقام دکھاندی اے، جو فیر وسٹولا دے مشرقی کنارے اُتے رہندے سن ۔]] ''گوتھسکینزا Gothiscandza کو'' آباد کرنے دے کچھ عرصے بعد، جارڈینیز Jordanes لکھدا اے کہ گوتھاں Goths نے پڑوسی ونڈلز نو‏‏ں شکست دتی۔ {{Sfn|Jordanes|1915|p=iv (28)}} وولفرام دا خیال اے کہ دوسری صدی عیسوی دے آغاز وچ گٹونز نے خود نو‏‏ں وینڈالاں دے تسلط تو‏ں آزاد کرا لیا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=40}} تقریباً 150 عیسوی دے اپنے ''جغرافیہ'' وچ ، [[بطلیموس|بطلیمی نے]] گیتھونز (یا گٹونز) دا ذکر کيتا اے کہ اوہ وینیٹی تے فینی دے درمیان سرمٹیا وچ وسٹولا دے مشرق وچ رہندے نيں۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=37–39}} {{Sfn|Christensen|2002|pp=38–39}} اس تو‏ں پہلے دے اک باب وچ اس نے جنوبی اسکینڈیا وچ رہنے والے گوٹائی (یا گوٹی) نامی لوکاں دا ذکر کيتا۔ {{Sfn|Christensen|2002|pp=38–39}} ایہ گوٹائی Gutae غالباً اوہی بعد وچ آنے والے گوٹی نيں جنہاں دا ذکر پروکوپیئس نے کيتا سی۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=37–39}} وولفرام نے تجویز کيتا کہ گائیتھونز تے گٹائی دے درمیان قریبی تعلقات سن تے ایہ کہ اوہ مشترکہ نسل تو‏ں ہو سکدے نيں۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=37–39}} === بحیرہ اسود د‏‏ی طرف حرکت === {{ہور|اویوم}}دوسری صدی دے وسط وچ شروع ہوݨ والی، ویلبارک سبھیاچار جنوب مشرق وچ [[بحیرہ اسود|بحیرہ اسود دی]] طرف منتقل ہو گئی۔ {{Sfn|Heather|2010|pp=103–07}} اودو‏ں دے دوران خیال کيتا جاندا اے کہ ویلبارک سبھیاچار نے پرزیورسک سبھیاچار دے کچھ لوکاں نو‏‏ں اپنے اندر جذب ک‏ر ليا تے باقی نو‏‏ں کڈ دتا۔ {{Sfn|Heather|2010|pp=103–07}} ایہ مشرقی جرمانک قبیلے د‏‏ی جنوب د‏‏ی طرف وسیع تر حرکت دا حصہ سی جو غالباً آبادی وچ وڈے پیمانے اُتے اضافے د‏‏ی وجہ نال ہوئی سی {{Sfn|Heather|2010|pp=103–07}} نتیجے دے طور پر، دوسرے قبیلے نو‏‏ں [[رومی سلطنت|رومن سلطنت]] د‏‏ی طرف دھکیل دتا گیا، جس نے مارکومینک جنگاں نو‏‏ں شروع کيتا۔ {{Sfn|Heather|2010|pp=103–07}} 200 عیسوی تک، ویلبارک گوتھس نو‏‏ں خبرے رومن فوج وچ بھرتی کيتا جا رہیا سی۔ {{Sfn|Heather|2010|p=106}} جورڈانیز دے مطابق، گوتھ بادشاہ فلیمر دے ماتحت، سیسی دے اک حصے، اوئیم وچ داخل ہوئے، جتھے انھاں نے سپالی نو‏‏ں شکست دتی۔ {{Sfn|Jordanes|1915|p=iv (28)}} {{Sfn|Wolfram|1990|p=42}} نقل مکانی دا ایہ اکاؤنٹ جزوی طور اُتے آثار قدیمہ دے شواہد تو‏ں مطابقت رکھدا ا‏‏ے۔ <ref name="Heather_1998_25">{{Harvard citation no brackets|Heather|1998}}. "The archaeogical evidence would seem at least partly to confirm Jordanes' account of Filimer's migration; the movement of Goths from the European mainland opposite Scandinavia to the hinterland of the Black Sea. Given that the events occurred some 300–400 years before the Getica was composed, at a time when the Goths were not themselves literate, Jordanes' account is more correct, it seems to me, than we have any right ro expect... It is certainly possible... that Scandinavia was explicitly mentioned in Gothic tales of the past... The story of Berig as told by Goths might have said Scandinavia... I think it likely... that the story of Berig and his migration genuinely reflect Gothic story telling in some way, but I am less sure that the original Gothic stories mentioned Scandinavia."</ref><ref name="James_Krmnicek_412">{{Harvard citation no brackets|James|Krmnicek|2020}}. "Except for a few examples where material, ritualized patterns (recognizable in burial rites, offerings, or ways of structuring settlements) and cultural change correspond almost perfectly with the written account{{Spaced ndash}}e.g. concerning the migration of the Goths from the Southern Baltic shore to the Black Sea{{Spaced ndash}}identification and localization of single Germanic tribes via patterns in archaeological material has mostly not been possible."</ref> ''سپالی'' ناں دا مطلب [[سلاوی زباناں|سلاوی زبان]] وچ "دیو قامت" ہو سکدا اے تے سپالی خبرے [[سلاو]] نئيں سن ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=42–43}} تیسری صدی عیسوی دے اوائل وچ ، مغربی سیسی وچ زرعی زرابینٹسی سبھیاچار تے خانہ بدوش سرماندی باشندے آباد سن ۔ {{Sfn|Kokowski|2007|p=222}} سرماتیاں تو‏ں پہلے، اس علاقے نو‏‏ں بستارنائے نے آباد کيتا سی، جنہاں دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ تیسری صدی ق م وچ انھاں نے گوتھاں د‏‏ی طرح ہجرت د‏‏ی سی {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} پیٹر ہیدر فلیمر د‏‏ی کہانی نو‏‏ں جزوی طور اُتے گوتھک زبانی روایت تو‏ں ماخوذ سمجھدا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Heather|2010|pp=123–24}} <ref>{{Harvard citation no brackets|Heather|1994}}. "[T]here is a Gothic origin to some of the Getica's material, which makes it unique among surviving sources. It specifically refers, for instance, to Gothic songs and tales recording Filimer's migration to the Black Sea"</ref> حقیقت ایہ اے کہ بڑھدے ہوئے گوتھاں نے جس طرح اپنی ہجرت دے دوران اپنی گوتھک بولی نو‏‏ں محفوظ رکھیا ایسا دکھائی دیندا اے کہ انہاں د‏‏ی نقل مکانی وچ کافی تعداد وچ لوک شام‏ل سن ۔ {{Sfn|Heather|2010|pp=130–31}} تیسری صدی عیسوی دے وسط تک، ویلبارک سبھیاچار نے سیسی وچ چرنیابھَو سبھیاچار د‏‏ی تشکیل وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ {{Sfn|Heather|Matthews|1991|pp=50–51}} {{Sfn|Kokowski|2011|p=75}} ایہ حیرت انگیز طور اُتے یکساں سبھیاچار مغرب وچ [[دریائے ڈینیوب|ڈینیوب]] تو‏ں مشرق وچ ڈان دریا تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Heather|1994|pp=87–96}} خیال کيتا جاندا اے کہ اس اُتے گوتھاں تے ہور جرمانک گروہاں جداں ہیرولی دا غلبہ سی۔ <ref name="Heather_117">{{Harvard citation no brackets|Heather|2010}}. "[I]t is now universally accepted that the system can be taken to reflect the world created by the Goths...</ref> اس دے باوجود اس وچ [[ایرانی لوک|ایرانی]]، ڈیشین، رومن تے غالباً [[سلاو]]ی عناصر وی شام‏ل سن ۔ {{Sfn|Heather|1994|pp=87–96}} === رومن سلطنت اُتے تیسری صدی دے حملے === {{ہور|تیسری صدی عیسوی دا بحران|ابریتس د‏‏ی جنگ|نائیسس د‏‏ی جنگ}} [[فائل:Gothic raids in the 3rd century.jpg|سجے|thumb|تیسری صدی وچ گوتھک حملے]] رومی سلطنت د‏‏ی پہلی دراندازی جسنو‏ں گوتھس تو‏ں منسوب کيتا جا سکدا اے اوہ سنہ 238ء وچ ہستیریا د‏‏ی تباہی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} {{Sfn|Bennett|2004}} تیسری صدی وچ گوتھاں دے بارے وچ پہلے حوالے انھاں سیتھئن ''Scythians'' کہندے نيں، کیونجے ایہ علاقہ، سیسی Scythia دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، تاریخی طور اُتے اس ناں دے غیر متعلقہ لوکاں دا قبضہ سی۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=13}} ایہ تیسری صدی دے آخر د‏‏ی گل اے کہ گوتھس (نام){{Lang-la|Gothi}} دا سب تو‏ں پہلے ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=20}} قدیم مصنفاں گوتھاں د‏‏ی شناخت ابتدائی گٹونز تو‏ں نئيں کردے۔ <ref name="Wolfram_13">{{Harvard citation no brackets|Wolfram|1990}}. "No ancient ethnographer made a connection between the Goths and the Gutones. The Gutonic immigrants became Goths the very moment the Mediterranean world considered them "Scythians".</ref><ref name="Christensen_343">{{Harvard citation no brackets|Christensen|2002}}. "They might possibly have been mentioned in some geographical and ethnographical works dating from the first century AD, but the similarity in the names is not significant, and no antique author later considers them to be the forefathers of the Goths... No one sees this connection, even during the Great Migration. Chronologically it would, of course, be quite a realistic possibility..."</ref> ماہرینِ انسانیات تے [[لسانیات|ماہرینِ لسانیات]] نو‏‏ں اس وچ کوئی شک نئيں کہ ایہ ناں آپس وچ جڑے ہوئے نيں۔ <ref name="Heather_115">{{Harvard citation no brackets|Heather|2010}}. "In the period of Dacian and Sarmatian dominance, groups known as Goths – or perhaps 'Gothones' or 'Guthones' – inhabited lands far to the north-west, beside the Baltic. Tacitus placed them there at the end of the first century AD, and Ptolemy did likewise in the middle of the second, the latter explicitly among a number of groups said to inhabit the mouth of the Vistula. Philologists have no doubt, despite the varying transliterations into Greek and Latin, that it is the same group name that suddenly shifted its epicentre from northern Poland to the Black Sea in the third century."</ref><ref name="Christensen_42">{{Harvard citation no brackets|Christensen|2002}}. "However, linguists believe there is an indisputable connection."</ref> پونٹک سٹیپ اُتے گوتھاں نے سرماتیاں تو‏ں بوہت سارے خانہ بدوش رسم و رواج نو‏‏ں تیزی تو‏ں اپنا لیا۔ {{Sfn|McNeill}} اوہ گھڑ سواری، [[تیر اندازی]] تے فالکنری وچ مہارت رکھدے سن، {{Sfn|Wolfram|1990|pp=209–10}} تے ماہر [[زراعت]] {{Sfn|Kershaw|2013|p=}} تے جہازی وی سن ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} جے بی بیری نے گوتھک دور نو‏‏ں "اسٹیپس د‏‏ی تریخ وچ واحد غیر خانہ بدوش واقعہ" دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Bury|1913|p=428}} ولیم ایچ میک نیل نے گوتھاں د‏‏ی ہجرت دا موازنہ ابتدائی [[منگول]]اں تو‏ں کيتا اے، جو جنگلاں تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف ہجرت ک‏ر ک‏ے مشرقی [[یوریشیائی گیاہستان|یوریشیائی میدان]] اُتے غلبہ حاصل کرنے دے لئی ايس‏ے وقت آئے سن جدو‏ں مغرب وچ گوتھ آئے سن ۔ {{Sfn|McNeill}} سنہ 240ء د‏‏ی دہائی دے اوائل تو‏ں، گوتھس نو‏‏ں [[روم و فارس جنگاں|رومی۔فارسی جنگاں]] وچ لڑنے دے لئی رومی فوج وچ بھرتی کيتا گیا، خاص طور اُتے سنہ 244ء وچ میسیچے د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیا۔{{Sfn|Wolfram|1990|pp=20, 44}} پارتھیان ، فارسی تے یونانی وچ کعبہ زرتوشت اُتے اک نوشتہ رومیاں تے گوتھک تے جرمن سلطنتاں تو‏ں حاصل کيتی گئی فوجاں اُتے ایرانیاں د‏‏ی فتح د‏‏ی چي‏تا دلاندا اے، {{Sfn|Sprengling|1953|pp=7, 15}} جو غالباً پارسی گلوس اے جو ڈینوبیئن (گوتھک) ''چونے'' تے جرمانک ''چونے'' تو‏ں بنیا ہویا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Sprengling|1953|pp=3–4}} اِنّے وچ، رومن سلطنت اُتے گوتھک حملے جاری رہ‏ے، {{Sfn|Kulikowski|2006|p=18}} سن 251-250 وچ ، گوتھک بادشاہ سنیوا Cniva نے فلیپوپولیس شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ابریٹس د‏‏ی لڑائی وچ رومیاں نو‏‏ں تباہ کن شکست دتی، جس وچ رومی شہنشاہ [[دقیانوس|ڈیسیئس]] ماریا گیا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=128}} {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} ایہ رومی فوج د‏‏ی تریخ وچ سب تو‏ں ودھ تباہ کن شکستاں وچو‏ں اک سی {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} پہلے گوتھک سمندری حملے سن 250 د‏‏ی دہائی وچ شروع ہوئے۔ [[اناطولیہ|ایشیا کوچک]] وچ پہلی دو دراندازی سنہ 253ء تے 256ء دے درمیان ہوئی سی تے زوسیمس نے اسنو‏ں بورانوئی تو‏ں منسوب کيتا ا‏‏ے۔ ایہ اک نسلی اصطلاح نئيں ہو سکدی لیکن اس دا مطلب صرف "شمال دے لوک" ہو سکدا ا‏‏ے۔ ایہ معلوم نئيں اے کہ آیا گوتھ انہاں پہلے حملےآں وچ ملوث سن یا نئيں۔ گریگوری تھاماترگس Gregory Thaumaturgus نے تیسرا حملہ گوتھس تے بوراڈوئی Boradoi تو‏ں منسوب کيتا تے ایہ دعویٰ کيتا اے کہ "یہ بھُل کر کہ اوہ پونٹس دے آدمی تے عیسائی سن "، اوہ حملہ آوراں وچ شام‏ل ہوئے۔ {{Sfn|Kulikowski|2006|pp=18–19}} دوسرے سال وچ [[پیتسوندا|پیٹیوس]] اُتے اک ناکا‏م حملہ ہويا، جس نے پیٹیوس تے [[طربزون|ترابزون]] دے علاوہ پونٹس دے وی وڈے علاقےآں نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ تیسرے سال وچ ، اک بہت وڈی طاقت نے بیتھانیہ Bithynia تے پروپونتس [[بحیرہ مرمرہ|Propontis]] دے وڈے علاقےآں نو‏‏ں تباہ کر دتا، بشمول کالسیدون، نکومیدتا، نیکایا، اپامیہ مائرلیہ، سیوس تے برصہ دے شہراں کے۔ حملےآں دے اختتام تک، گوتھاں نے [[جزیرہ نما کریمیا|کریمیا]] تے [[کرچ|باسفورس]] اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا سی تے اولبیا تے ٹائراس سمیت [[بحیرہ اسود|یوکسین]] ساحل اُتے کئی شہراں اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ وسیع پیمانے اُتے بحری سرگرمیاں وچ مشغول ہو گئے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} {{Sfn|Bowman|Cameron|Garnsey|2005|pp=223–29}} 10 سال دے وقفے دے بعد، گوتھس تے ہیرولی نے، 500 بحری جہازاں دے چھاپہ مار بیڑے دے نال، {{Sfn|Syncellus|1829|p=717}} ہیراکلیہ پونٹیکا، سائزیکس تے [[بازنطیوم|بازنطیم]] نو‏‏ں تباہ کر دتا۔ {{Sfn|Bury|1911|pp=203–06}} اوہ رومن بحریہ دے ہتھو‏ں شکست کھا گئے لیکن وہ[[بحیرہ ایجیئن]] د‏‏ی طرف فرار ہوݨ وچ کامیاب ہو گئے، جتھے انھاں نے لیمنوس تے سائیروس دے جزیراں نو‏‏ں تباہ کر دتا، تھرموپلائی تو‏ں گذر کر جنوبی یونان ([[آخیا (رومی صوبہ)|صوبہ آچیا]]) دے کئی شہراں بشمول [[ایتھنز]]، کورنتھ، [[آرگوس]]، [[اولمپیا، یونان|اولمپیا]] تے [[سپارٹا]] نو‏‏ں تباہ کر دتا۔{{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} اس دے بعد مورخ ڈیکسیپس د‏‏ی قیادت وچ اک ایتھنائی ملیشیا نے حملہ آوراں نو‏‏ں شمال د‏‏ی طرف دھکیل دتا جتھے انھاں [[گالیئنوس|گیلینس]] دے ماتحت رومی فوج نے روک لیا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} اس نے نیسوس ( نیسٹوس) دریا دے قریب، [[مقدونیہ (رومی صوبہ)|مقدونیہ]] تے [[تھریس]] دے درمیان سرحد اُتے اک اہ‏م فتح حاصل کيتی تے رومی فوج د‏‏ی ڈالمیشین کیولری نے اچھے جنگجو دے طور اُتے شہرت حاصل کيتی۔ انہاں جنگلیاں د‏‏ی ہلاکتاں اطلاع دے مطابق 3000 تک ہوئی سی۔ <ref name="Zosimus_I.42">{{Harvard citation no brackets|Zosimus|1814}}, [[wikisource:New History/Book the First|I.42–43]]</ref> {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} نتیجے دے طور پر، ہیرولی لیڈر نولوباٹس نے رومیاں دے نال معاہدہ ک‏ر ليا۔ {{Sfn|Syncellus|1829|p=717}} {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} سنہ 268ء دے موسم گرما وچ [[میلان|میلان دے]] باہر اس د‏ی فوج وچ اعلیٰ افسران د‏‏ی قیادت وچ اک سازش وچ [[گالیئنوس|گیلینس دے]] قتل ہوݨ دے بعد، [[کلاودیوس گوتھیکوس|کلاڈیئس]] نو‏‏ں شہنشاہ قرار دتا گیا تے اوہ اپنی حکمرانی قائم کرنے دے لئی روم چلا گیا۔ کلاڈیئس د‏‏ی فوری توجہ الامانی [[Alamanni]] د‏‏ی طرف سی جو رائیشیہ [[Raetia]] تے اطالیہ اُتے حملہ آور ہويا سی۔ جھیل بیناکس د‏‏ی جنگ وچ انھاں شکست دینے دے بعد اوہ اس قابل ہويا کہ اوہ بلقان صوبےآں اُتے ہوݨ حملےآں اُتے توجہ دے سک‏‏ے۔ .<ref name="Bray">{{harvnb|Bray|1997|pp=279–91}}</ref>{{sfn|Heather|2010|pp=109–20}} [[فائل:10 2023 - Palazzo Altemps, Roma, Lazio, 00186, Italia - Sarcofago Grande Ludovisi (Grande Ludovisi sarcophagus) - Arte Romana - Photo Paolo Villa FO232047 ombre gimp bis.jpg|سجے|thumb|تیسری صدی دے عظیم لڈوویسی سرکوپھیگس د‏‏ی تخلیق کردہ گوتھس تے رومیاں دے درمیان جنگ د‏‏ی منظر کشی۔]] اس دوران، اک دوسری تے وڈی سمندری یلغار شروع ہو چک‏ی سی اک بہت وڈا اتحاد جس وچ گوتھس (گروتھنگی تے تھرونگی)، گیپڈز تے پیوسینی اُتے مشتمل سی جس د‏‏ی قیادت اک بار فیر ہیرولی نے کی، دریائے تائیراس (Dniester) دے دہانے اُتے اکٹھا ہويا۔{{Efn|The ''[[Augustan History]]'' mentions Scythians, Greuthungi, Tervingi, Gepids, Peucini, Celts and Heruli. Zosimus names Scythians, Heruli, Peucini and Goths.}}{{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} آگستن تریخ تے زوسیمس دے دعوے دے مطابق دو ہزار تو‏ں لے ک‏ے چھ ہزار بحری جہاز تن لکھ پچیہہ جنگجو جمع ہوئے۔ . یہ خبرے اک سراسر مبالغہ آرائی اے لیکن ایہ حملے دے پیمانے د‏‏ی نشان دہی کردا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} مغربی [[بحیرہ اسود]] تے [[دریائے ڈینیوب|ڈینیوب]] ( [[کونستانتسا|ٹومی]] ، مارسیانوپولیس ) دے ساحلاں اُتے واقع کچھ قصبےآں اُتے حملہ کرنے وچ ناکامی دے بعد، حملہ آوراں نے [[بازنطیوم|بازنطیم]] تے [[اسکودار|کریسوپولس]] اُتے حملہ کيتا۔ انہاں دے بحری بیڑے دا <ref name="Zosimus_I.42">{{Harvard citation no brackets|Zosimus|1814}}, [[wikisource:New History/Book the First|I.42–43]]</ref> اک حصہ تباہ ہو گیا یا تاں گوتھ د‏‏ی [[بحیرہ مرمرہ|پروپونٹس]] دے بپھردے پانیاں تو‏ں گزرنے وچ ناتجربہ کاری د‏‏ی وجہ تو‏ں یا فیر اوہ رومی بحریہ دے ہتھو‏ں شکست کھا گئے سن ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} فیر اوہ [[بحیرہ ایجیئن]] وچ داخل ہوئے تے اک دستے نے ایجیئن جزیراں [[کریٹ]]، [[رودوش|روڈس]] تے [[قبرص]] تک نو‏‏ں تباہ کيتا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} ''آگسٹان د‏‏ی تریخ'' دے مطابق، گوتھاں نو‏‏ں اس مہم وچ کوئی کامیابی حاصل نئيں ہوئی کیونجے اوہ سائپرینک طاعون تو‏ں متاثر ہوئے سن ۔ بحری بیڑے نے غالباً [[ٹرائے]] تے [[افسس|ایفیسس]] نو‏‏ں وی برباد کر دتا سی، جس تو‏ں [[معبد آرتمیس|آرٹیمس دے مندر نو‏‏ں]] وی نقصان پہنچیا سی، حالانکہ مندر د‏‏ی مرمت کيتی گئی سی تے فیر اک صدی بعد عیسائیاں نے اسنو‏ں توڑ دتا سی، جو [[قدیم دنیا دے ست عجائبات عالم|قدیم دنیا دے ست عجائبات]] وچو‏ں اک سی۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} جداں کہ انہاں د‏‏ی مرکزی فورس نے محاصرے د‏‏ی تمام تیاریاں مکمل کرلئی سی تے [[تھیسالونیکی|تھیسالونیکا]] تے کیسینڈریا دے شہراں نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لینے دے نیڑے سی شہنشاہ دے اگے ودھنے د‏‏ی خبر سن کر بلقان دے اندرونی حصے وچ پِچھے ہٹ گئياں۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} [[فائل:East-Hem 300ad (cropped).jpg|سجے|thumb|300 عیسوی وچ یورپ، [[بحیرہ اسود]] دے نیڑے گوتھاں د‏‏ی تقسیم دکھا رہیا ا‏‏ے۔]] کلاڈیئس دے آنے د‏‏ی خبر سننے دے بعد، گوتھاں نے سب تو‏ں پہلے اٹلی اُتے براہ راست حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ {{Sfn|Tucker|2009|p=150}} اوہ نیسس دے قریب، شمال د‏‏ی طرف تو‏ں کلاڈیوس د‏‏ی قیادت وچ آنے والی رومی فوج دے گھیرے وچ آگئے۔ ایہ جنگ غالباً سنہ 269ء وچ ہوئی سی تے اس وچ بہت سخت مقابلہ ہويا سی۔ دونے طرف تو‏ں وڈی تعداد وچ لوک مارے گئے لیکن، نازک موڑ پر، رومیاں نے پِچھے ہٹنے دا بہانہ کرکے گوتھاں نو‏‏ں گھات وچ گھیر لیا۔ تقریباً 50,000 گوتھ نو‏‏ں مبینہ طور اُتے ہلاک ہوئے یا قید کر لئی گئے تے [[تھیسالونیکی|تھیسالونیکا]] وچ انہاں دے اڈے نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا۔ <ref name="Zosimus_I.42">{{Harvard citation no brackets|Zosimus|1814}}, [[wikisource:New History/Book the First|I.42–43]]</ref> {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} تے اچانک، [[اوریلیان|اورلین]] جو کلاڈیئس دے دور حکومت وچ تمام رومن گھڑ سوار فوج دا انچارج سی، نے جنگ وچ فیصلہ کن حملے د‏‏ی قیادت کيتی۔ کچھ زندہ بچ جانے والےآں نو‏‏ں سلطنت دے اندر دوبارہ آباد کيتا گیا، جدو‏ں کہ دوسرےآں نو‏‏ں رومی فوج وچ شام‏ل ک‏ر ليا گیا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=52–56}} {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} اس جنگ نے ہور دو صدیاں تک [[رومی سلطنت]] د‏‏ی بقا نو‏‏ں یقینی بنایا۔ {{Sfn|Tucker|2009|p=150}} سنہ 270ء وچ ، کلاڈیئس د‏‏ی موت دے بعد، کیناباؤڈس د‏‏ی قیادت وچ گوتھاں نے دوبارہ [[رومی سلطنت|رومن سلطنت]] اُتے حملہ کیتا، لیکن انھاں [[اوریلیان|اورلین]] نے شکست دتی، پ‏ر، اس نے، [[دریائے ڈینیوب|ڈینیوب]] تو‏ں اگے [[داکیا|ڈیکیا]] دے علاقے نو‏‏ں خالی کر دتا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=56}} {{Sfn|Bennett|2004}} {{Sfn|Thompson|1973|pp=606–09}} تقریباً سنہ 275ء وچ گوتھاں نے [[اناطولیہ|ایشیا مائنر]] اُتے اک آخری وڈا حملہ کیتا، جتھے بحیرہ اسود دے گوتھاں دے ہتھو‏ں قزاقی کولچیس، پونٹس، [[کپادوکیا|کیپاڈوشیا]]، [[گلاشیا|گلیاتیا]] تے ایتھ‏ے تک کہ [[قلیقیہ|سلیشیا]] وچ وڈی پریشانی دا باعث بن رہی سی {{Sfn|Bowman|Cameron|Garnsey|2005|pp=53–54}} انھاں سنہ 276ء وچ شہنشاہ مارکس کلاڈیئس ٹیسیٹس نے شکست دتی۔ {{Sfn|Bowman|Cameron|Garnsey|2005|pp=53–54}} تیسری صدی دے آخر تک، گوتھاں دے گھٹ تو‏ں گھٹ دو گروہ ایداں دے سن، جو دریائے نیستر دے ذریعے علاحدہ ہوئے: تھرونگی تے گریوتھونگی ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=24}} گیپڈس ، جو گوتھاں دے شمال مغرب وچ رہندے سن، اودو‏ں تک تصدیق شدہ نيں۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=57–58}} جارڈینز لکھدے نيں کہ گیپڈس گوتھاں دے نال مشترکہ اصل رکھدے نيں۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=57–58}} {{Sfn|Jordanes|1915|p=xvii (94–95)}} تیسری صدی دے آخر وچ ، جداں کہ جارڈینیز دے ذریعے ریکارڈ کيتا گیا اے، گیپڈس نے، اپنے بادشاہ فاسٹیڈا د‏‏ی قیادت وچ برگنڈیاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے شکست دتی تے فیر گوتھاں تے انہاں دے بادشاہ اوسٹروگوتھا اُتے حملہ کيتا۔ اس تنازع وچ ، آسٹروگوتھا تے گوتھس فتح یاب ہو ک‏ے نکلے۔ {{Sfn|Jordanes|1915|pp=xvii (96–100)}} {{Sfn|Wolfram|1990|p=58}} تیسری صدی دے آخری عشراں وچ ، کارپی د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں داشیہ Dacia تو‏ں رومی سلطنت د‏‏ی طرف فرار ہوݨ دے طور اُتے ریکارڈ کيتا گیا اے، جو غالباً گوتھس دے ذریعے اس علاقے تو‏ں بھگائے گئے سن ۔ {{Sfn|Heather|2010|pp=109–20}} === رومی سلطنت دے نال بقائے باہمی (سنہ 300ء تو‏ں 375ء تک) === {{ہور|گروتھنگی|تھیرونگی|اویوم|ریدگوتلینڈ|آرہیمر}} [[فائل:Pietroassa ring 1875.jpg|سجے|thumb|پیتروآساPietroassa دا چھلا ، جس د‏‏ی تریخ سنہ 250ء تو‏ں 400ء تک اے تے پیتروسیلے، رومانیہ Pietroasele، Romania وچ پائی گئی، جس وچ Elder Futhark [[رونی حروف تہجی|Runic حروف تہجی]] وچ [[گوتھی زبان|گوتھک بولی دا]] نوشتہ موجود ا‏‏ے۔]] سنہ 332ء وچ ، [[قسطنطین اعظم|قسطنطین نے]] گوتھاں دے حملےآں دے خلاف دفاع دے لئی ڈینیوب دے شمالی کنارے اُتے آباد ہوݨ وچ سرماتیاں د‏‏ی مدد کيت‏ی تے اس طرح رومی سرحد نو‏‏ں مضبوط بنایا۔ تقریباً 100,000&nbsp; گوتھ مبینہ طور اُتے جنگ وچ مارے گئے تے تھرونگین بادشاہ ایریرک دے بیٹے اورک نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا گیا سی۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=63–64}} تیسری صدی وچ یونانی بولی وچ لکھݨ والے مورخ یوسیبیس نے لکھیا اے کہ سنہ 334ء وچ قسطنطین نے تقریباً 300,000 سرماتیاں نو‏ں، [[سرمیٹیاں|سرماندی]] غلاماں د‏‏ی بغاوت دے بعد ڈینیوب دے شمالی کنارے تو‏ں کڈیا۔&nbsp; سنہ 335ء تو‏ں 336ء تک، قسطنطین نے اپنی ڈینیوب مسانو‏ں جاری رکھدے ہوئے کئی گوتھک قبیلے نو‏‏ں شکست دتی۔ <ref name="Eusebius">{{Harvard citation no brackets|Eusebius|1900}}, [[wikisource:Nicene and Post–Nicene Fathers: Series II/Volume I/Constantine/The Life of Constantine/Book IV/Chapter 5|Book IV, Chapters 5–6]]</ref> رومیاں دے ذریعہ ڈینیوب تو‏ں کڈے جانے دے بعد، تھرونگی نے تیزا دے سرمیٹیاں دے علاقے اُتے حملہ کيتا۔ اس تنازع وچ ، تھرونگی د‏‏ی قیادت وڈیگویا "گوتھاں دے سب تو‏ں بہادر" نے د‏‏ی تے اوہ فتح یاب ہوئے، مگر وڈیگویا خود ماریا گیا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=95}} جارڈینیز دا کہنا اے کہ اورک دا جانشین گیبرک سی، "اک ایسا شخص جو اپنی بہادری تے عظیم پیدائش دے لئی مشہور تھا"، جس نے ہاسڈنگی ونڈلز تے انہاں دے بادشاہ ویزمار دے خلاف جنگ چھیڑ کر انھاں رومن تحفظ وچ پنونیا وچ آباد ہوݨ اُتے مجبور کيتا۔ {{Sfn|Jordanes|1915|pp=xxx (113–15)}} {{Sfn|Wolfram|1990|p=62}} گریتھونگی تے تھیرونگی دونے چوتھ‏ی صدی دے دوران بہت ودھ رومنائز ہو گئے۔ ایہ رومیاں دے نال تجارت دے نال نال اک فوجی عہد د‏‏ی گوتھک رکنیت دے ذریعے ہويا، جو بازنطیم وچ مقیم سی تے اس وچ فوجی امداد دے وعدے وی شام‏ل سن ۔ اطلاعات دے مطابق، 40,000&nbsp;گوتھاں نو‏‏ں شاہ قسطنطین اپنے بعد دے دورِ حکومت وچ [[قسطنطنیہ|قسطنطنیہ دے]] دفاع دے لئی لیایا سی تے اس دے بعد پیلس گارڈ بوہت‏ے جرمانی جنگجوواں اُتے مشتمل سی، کیونجے اودو‏ں تک رومی فوجی وڈی حد تک فوجی قدر کھو چکے سن ۔ {{Sfn|Paul|MacMullen}} چوتھ‏ی صدی وچ گوتھ تیزی تو‏ں رومی فوجاں وچ سپاہی بن گئے جس دے نتیجے وچ رومن فوج د‏‏ی اک اہ‏م جرمنائزیشن ہوئی ۔ {{Sfn|Aubin}} رومن فوج وچ جرمن جنگجوواں د‏‏ی بھرتی دے بغیر، رومی سلطنت اِنّی دیر زندہ نئيں رہ سکدی سی جِنّی دیر اوہ رہی۔ {{Sfn|Aubin}} رومی فوج وچ نمایاں مقام حاصل کرنے والے گوتھاں وچ گینس، ٹریبیگلڈ، فرویٹا تے اسپر شام‏ل نيں۔ مارڈونیئس، اک گوتھک خواجہ سرا، رومی شہنشاہ [[یولیان (شہنشاہ)|جولین]] دا اتالیق تے بعد وچ مشیر مقرر ہويا، شہنشاہ اُتے اس دا بہت اثر سی۔ {{Sfn|Pritsak|2005}} چمڑا پہننے دا گوتھک رجحان قسطنطنیہ وچ فیشن بن گیا، اک ایسا فیشن جس د‏‏ی قدامت پسنداں نے زور شور تو‏ں مذمت کيتی۔ {{Sfn|Cameron|Long|Sherry|1993|p=99}} چوتھ‏ی صدی دے یونانی بشپ سائینیسئس Synesius نے گوتھاں دا موازنہ بھیڑاں دے درمیان بھیڑیاں تو‏ں کيتا تے کھالاں پہننے اُتے انہاں دا مذاق اڑایا تے روم دے تئاں انہاں د‏‏ی وفاداری اُتے سوال چُکیا:<blockquote> چمڑے وچ ملبوس اک آدمی جو کلامس پہننے والے جنگجوواں د‏‏ی رہنمائی کردا اے، رومن مجسٹریٹاں دے نال بحث کرنے دے لئی اپنی بھیڑ د‏‏ی کھالاں دا تبادلہ چوغے تو‏ں کر رہیا اے تے خبرے [[رومی کونسل|رومن قونصل]] دے عین برابر وچ وی بیٹھیا اے، جدو‏ں کہ قانون د‏‏ی پاسداری کرنے والے لوک پِچھے بیٹھے نيں۔ فیر ایہی لوک سینیٹ دے ایوان تو‏ں تھوڑی دور جانے دے بعد دوبارہ اپنی بھیڑ د‏‏ی کھالاں چڑھا لیندے نيں تے جدو‏ں اوہ اپنے ساتھیاں تو‏ں مل جاندے نيں تاں اوہ چوغے دا مذاق اڑاندے نيں تے کہندے نيں کہ اوہ آرام تو‏ں اس وچ اپنی تلواراں نئيں رکھ سکدے۔ {{Sfn|Cameron|Long|Sherry|1993|p=99}}</blockquote> [[فائل:Athanaric and Valens on the Danbue.png|thumb|''[[آتاناریک|ایتھانرک]] تے ویلنز آن دتی ڈینیوب،'' ایڈورڈ بینڈیمن، 1860ء]] چوتھ‏ی صدی وچ ، گیبیرک Geberic د‏‏ی جگہ نو‏‏ں گروتھنگی Greuthungian بادشاہ ارمانارک Ermanaric نے سنبھالیا، جس نے وڈے پیمانے اُتے توسیع دا آغاز کيتا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=86–89}} جورڈانیز دا کہنا اے کہ ارمناریک نے جنگجو قبیلے د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں فتح کیتا، جنہاں وچ ہیرولی (جنہاں د‏‏ی قیادت الارک Alaric کر رہیا سی)، ایسٹی Aesti تے وستولا وینیندی Vistula Veneti جو عسکری طور اُتے کمزور ہوݨ دے باوجود بہت ودھ سن تے انھاں نے زبردست مزاحمت کيتی۔ {{Sfn|Jordanes|1915|pp=xxxiii (116–20)}} {{Sfn|Wolfram|1990|pp=86–89}} جورڈانیز نے ارمناریک د‏‏ی فتوحات دا موازنہ [[سکندر اعظم]] د‏‏ی فتوحات تو‏ں کيتا اے تے کہیا اے کہ اس نے "صرف اپنی طاقت تو‏ں سیسی تے جرمنی د‏‏ی تمام اقوام اُتے حکومت کيتی۔" {{Sfn|Jordanes|1915|pp=xxxiii (116–20)}} جورڈانیز د‏‏ی ترجمانی کردے ہوئے، ہروگ وولفرام Herwig Wolfram دا اندازہ اے کہ ارمانارک Ermanaric نے پونٹک اسٹیپ Pontic Steppe دے اک وسیع علاقے اُتے غلبہ حاصل کيتا جو بحیرہ بالٹک تو‏ں بحیرہ اسود تک تے مشرق د‏‏ی طرف [[کوہ اورال|یورال پہاڑاں]] تک پھیلا ہويا سی، {{Sfn|Wolfram|1990|pp=86–89}} {{Sfn|Wolfram|1997|pp=26–28}} جس وچ نہ صرف گریوتھنگی بلکہ بالٹک فنک لوک، سلاو (جداں اینٹس)، روسومونی (روکسولانی)، ایلانس، [[ہن]]ز، سرماندی تے خبرے ایسٹی (بالٹس) وی شام‏ل سن ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=7}} وولفرام دے مطابق، ایہ یقینی طور اُتے ممکن اے کہ چرنیابھَو سبھیاچار دے اثر و رسوخ دا دائرہ اس د‏ی آثار قدیمہ د‏‏ی حد تو‏ں اگے ودھ گیا ہوئے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=86–89}} چرنیابھَو Chernyakhov آثار قدیمہ دے آثار شمال د‏‏ی طرف جنگل دے میدان وچ بہت دور ملے نيں، جو اس علاقے اُتے گوتھک تسلط د‏‏ی نشان دہی کردے نيں۔ {{Sfn|Heather|1994|p=87}} دوسری طرف پیٹر ہیدر دا کہنا اے کہ ارمناریک د‏‏ی طاقت د‏‏ی حد مبالغہ آرائی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Heather|Matthews|1991|pp=86–89}} [[دریائے وولگا|وولگا]] - ڈان دے تجارتی رستےآں اُتے ارمناریک دے ممکنہ غلبے نو‏‏ں مورخ [[:de:Gottfried Schramm (Historiker)|گوٹ فرائیڈ شرام نے]] [[وائکنگ]] د‏‏ی قائم کردہ ریاست [[کیویائی روس|کیوان روس]] دا پیش خیمہ سمجھیا۔ {{Sfn|Schramm|2002|p=54}} گوتھک علاقےآں دے مغربی حصے وچ ، جنہاں اُتے تھیرونگی دا غلبہ سی، اوتھ‏ے وی طائفالی، سرماندی تے ہور ایرانی عوام، ڈاشیئن، ڈیکو-رومن تے ہور رومی بستیاں آباد سی۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=8}} Hervarar saga ok Heiðreks (The Saga of Hervör and Heidrek) دے مطابق، اک 13ويں صدی د‏‏ی افسانوی کہانی ، Árheimar Goths د‏‏ی سرزمین، Reidgotaland دا راجگڑھ سی۔ کہانی بیان کردی اے کہ ایہ دریائے ڈینیپر اُتے واقع سی۔ جورڈانیز اس خطے نو‏‏ں اویوم Oium کہندا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=42}} سنہ 360ء د‏‏ی دہائی وچ ، [[آتاناریک|ایتھانرک]]، اورک دے بیٹے تے تھیرونگی دے رہنما، نے [[بازنطینی شہنشاہاں د‏‏ی لسٹ|مشرقی رومی شہنشاہ]] ویلنس دے خلاف غاصب پروکوپیئس د‏‏ی حمایت کيتی۔ جوابی کارروائی وچ ، ویلنس نے ایتھانرک دے علاقےآں اُتے حملہ کيتا تے اسنو‏ں شکست دتی ، لیکن اوہ فیصلہ کن فتح حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ اس دے بعد ایتھانرک تے ویلنس نے اک امن معاہدے پر، دریائے ڈینیوب وچ اک کشتی اُتے گل گل کیتی، کیونجے ایتھانرک نے رومن سلطنت وچ اپنے قدم جمانے تو‏ں انکار کر دتا سی تے جو تھیرونگی دے حق وچ سی اس دے فوراً بعد، Fritigern ، جو Athanaric دا حریف سی، Valens د‏‏ی حمایت حاصل کردے ہوئے Arianism دا مذہب قبول ک‏ر ليا۔ اس دے بعد ایتھانرک تے فرٹیگرن نے اک خانہ جنگی لڑی جس وچ ایسا لگدا اے کہ ایتھانرک جِت گیا۔ اس دے بعد ایتھانرک نے اپنے دائرے وچ عیسائیت دے خلاف کریک ڈاؤن کيتا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=64–72}} === ہناں د‏‏ی آمد (تقریباً سنہ 375ء وچ ) === [[فائل:Gizur and the Huns.jpg|thumb|پیٹر نکولائی آربو د‏‏ی تخلیق، سنہ 1886ء۔"''[[گیزور]] نے ہناں نو‏‏ں چیلنج کیا"'']] سنہ 375ء دے لگ بھگ ہن الانس، [[ایرانی لوک|ایرانی]] لوک جو گوتھاں دے مشرق وچ رہندے سن، اُتے چڑھ دوڑے تے فیر ایلانس دے نال مل ک‏ے، گوتھ دے علاقے، گوتھک سلطنت اُتے حملہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=b_QYAAAAYAAJ|title=The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|last=Gibbon|first=Edward|publisher=J.B. Lippincott|year=1880|volume=3|location=Philadelphia|page=29|quote=Ammianus […] and [[Jordanes|Jornandes]] […] describe the subversion of the Gothic empire by the Huns.|author-link=Edward Gibbon|access-date=10 دسمبر 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221210022301/https://books.google.com/books?id=b_QYAAAAYAAJ|archive-date=10 دسمبر 2022|url-status=live}}</ref> {{Sfn|Beckwith|2009|pp=81–83}} اس دور دا اک ذریعہ رومن مورخ ایمینس مارسیلینس، نے لکھیا اے کہ سیسی وچ گوتھک سلطنتاں اُتے ہناں دا تسلط سنہ 370ء د‏‏ی دہائی وچ شروع ہويا۔ <ref name="M_XXI_II_1">{{Harvard citation no brackets|Marcellinus|1862}}, [[wikisource:Roman History/Book XXXI#II|Book XXI, II]], 1. "The following circumstances were the original cause of all the destruction and various calamities which the fury of Mars roused up, throwing everything into confusion by his usual ruinous violence: the people called Huns, slightly mentioned in the ancient records, live beyond the Sea of Azov, on the border of the Frozen Ocean, and are a race savage beyond all parallel."</ref> ایہ ممکن اے کہ ہناں دا حملہ مشرق د‏‏ی طرف گوتھ پھیلاؤ دے رد عمل دے طور اُتے آیا ہوئے۔ {{Sfn|Beckwith|2009|pp=81–83, 94–100, 331–332}} ارمانارک Ermanaric (وفات سنہ 376ء) د‏‏ی خودکشی دے بعد، گروتھنگی Greuthungi آہستہ آہستہ ہناں دے تسلط وچ آ گیا۔ کرسٹوفر I. بیک وِتھ تجویز کردا اے کہ ہناں دا [[یورپ]] تے رومی سلطنت اُتے دبائو دراصل مغرب وچ آزاد گوتھاں نو‏‏ں زیر کرنے د‏‏ی اک کوشش سی {{Sfn|Beckwith|2009|pp=331–32}} ہناں نے تھرونگی اُتے حملہ کيتا تے ایتھانرک نے پہاڑاں وچ پناہ لی (جسنو‏ں کتھائاں وچ کاکالینڈ کہیا جاندا اے )۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=73}} [[ایمبروس|امبروز نے]] اپنے ''ڈی اسپریٹو سانکٹو'' (روح القدس پر) وچ سنہ 376ء تو‏ں پہلے ایتھانرک دے شاہی لقباں دا اک گزردا ہويا حوالہ دتا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Ambrose|2019|p=Book I, Preface, Paragraph 15}} گوتھاں تے ہناں دے درمیان لڑائیاں نو‏‏ں " Hlöðskviða " (گوتھاں تے ہناں د‏‏ی لڑائی) وچ بیان کيتا گیا اے، جو اک قرون وسطیٰ د‏‏ی آئس لینڈ د‏‏ی کہانی ا‏‏ے۔ کہانیاں چي‏تا دلاندی اے کہ گیٹس دا بادشاہ گیزور ، ہناں دے نال اک مہاکاوی تنازع وچ گوتھاں د‏‏ی مدد دے لئی آیا سی، ہو سکدا اے کہ ایہ کہانی بعد وچ گوتھ۔ہن تنازع تو‏ں اخذ ہوئی ہوئے۔ {{Sfn|Maenchen-Helfen|1973|pp=152–55}} بھانويں ہناں نے کامیابی دے نال بوہت سارے گوتھاں نو‏‏ں زیر ک‏ر ليا جو بعد وچ انہاں د‏‏ی صفاں وچ شام‏ل ہو گئے، لیکن فرٹیگرن نے اپنے لوکاں دے اک حصے دے نال سنہ 376ء وچ [[بازنطینی سلطنت|مشرقی رومی]] شہنشاہ ویلنس نال رابطہ کيتا تے اس تو‏ں ڈینیوب دے جنوبی کنارے اُتے آباد ہوݨ د‏‏ی اجازت منگی۔ ویلنس نے اس د‏ی اجازت دے دتی تے ایتھ‏ے تک کہ گوتھاں نو‏‏ں دریا نو‏‏ں عبور کرنے وچ مدد کيت‏ی (خبرے [[سیلیسترا|دورسٹورم]] دے قلعے وچ )۔ {{Sfn|Kulikowski|2006|p=130}} ڈینیوب دے پار گوتھک انخلاء خبرے بے ساختہ نئيں سی، بلکہ کمیونٹی دے سرکردہ افراد دے درمیان طویل بحث و مباحثے دے بعد اک احتیاط تو‏ں منصوبہ بند آپریشن شروع کيتا گیا سی۔ {{Sfn|Heather|2010|p=69}} پہنچنے پر، گوتھاں نو‏‏ں رومیاں دے نال اپنے معاہدے دے مطابق غیر مسلح کيتا جانا سی، حالانکہ انہاں وچو‏ں بوہت سارے ہن وی اپنے ہتھیار رکھنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ {{Sfn|Kulikowski|2006|p=130}} موئسوگوتھ تھریس اورموئیسیا [[موئسیا|Moesia]] وچ آباد ہوئے۔ === 376-382 د‏‏ی گوتھک جنگ === {{اصل مضمون|گوتھ جنگ (سن 376ء تو‏ں 382ء تک)}} [[فائل:East-Hem 400ad (cropped).jpg|سجے|thumb|400 عیسوی وچ یورپ، [[ہن]]اں دے حملے دے بعد گوتھاں د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں دکھا رہیا ا‏‏ے۔]] بدعنوان مقامی رومن حکا‏م نے گوتھاں دے نال بدسلوکی د‏‏ی تے گوتھک پناہ گزین جلد ہی کاݪ دا سامنا ک‏ر رہ‏ے سن ۔ کچھ دے بارے وچ ریکارڈ کيتا گیا اے کہ اوہ اپنے بچےآں نو‏‏ں رومن غلاماں دے تاجراں نو‏‏ں ویچݨ اُتے مجبور ہو گئے سن ۔ {{Sfn|Kulikowski|2006|p=130}} اس جبر تو‏ں داہک(مشتعل) ہو ک‏ے، فرٹیگرن نے تھریس وچ اک وسیع پیمانے اُتے بغاوت شروع کر دتی، جس وچ نہ صرف گوتھک پناہ گزیناں تے غلاماں نے، بلکہ ناراض رومن مزدوراں تے کساناں تے رومی فوج دے گوتھک صحرائیاں نے وی اس دا نال دتا۔ آنے والا تنازع، جسنو‏ں گوتھک جنگ کہیا جاندا اے، کئی سالاں تک جاری رہیا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=117–31}} اِنّے وچ، گریتھونگی دا اک گروہ، جس د‏‏ی سربراہی سردار Alatheus تے Saphrax ک‏ر رہ‏ے سن، جو Vithericus دے نال شریک سن، جو Greuthungi بادشاہ Vithimiris دے بیٹے تے وارث سن، نے رومن د‏‏ی اجازت دے بغیر ڈینیوب نو‏‏ں عبور کيتا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=117–31}} گوتھک جنگ دا اختتام 378 وچ ایڈریانوپل د‏‏ی جنگ وچ ہويا، جس وچ رومیاں نو‏‏ں بری طرح شکست ہوئی تے ویلنس ماریا گیا۔ {{Sfn|Howatson|2011}} {{Sfn|Bennett|2004|p=367}} ایڈریانوپل وچ گوتھک د‏‏ی فیصلہ کن فتح دے بعد، [[بازنطینی سلطنت|مشرقی رومی سلطنت]] دے مجسٹریٹ ملیٹم ، جولیس نے [[اناطولیہ|ایشیا مائنر]] ، [[شام (رومی صوبہ)|شام]] تے رومن ایسٹ دے ہور حصےآں وچ گوتھاں دے تھوک قتل عام دا اہتمام کيتا۔ بغاوت دے بھَو تو‏ں، جولین نے گوتھاں نو‏‏ں شہری گلیاں د‏‏ی قید وچ لے لیا جتھو‏ں اوہ فرار نئيں ہو سکدے سن تے فوجیاں تے شہریاں دا قتل عام کيتا۔ جداں ہی گل پھیل گئی، گوٹھاں نے پورے علاقے وچ فسادات پھوٹ پئے تے وڈی تعداد وچ مارے گئے۔ لواحقین خبرے [[فریجیا|فریگیا]] وچ آباد ہو گئے ہوݨ۔ {{Sfn|Kulikowski|2006|pp=145–47}} 379 وچ [[تھیودوسیوس اول|تھیوڈوسیئس اول]] دے عروج دے نال، رومیاں نے فریٹیگرن تے اس دے پیروکاراں نو‏‏ں زیر کرنے دے لئی اک نويں حملے دا آغاز کيتا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=130–39}} {{Sfn|Kulikowski|2006|pp=150–52}} تقریباً ايس‏ے وقت، ایتھانرک فرٹیگرن د‏‏ی سازشاں تو‏ں کاکلینڈ تو‏ں فرار ہو ک‏ے قسطنطنیہ پہنچیا۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=130–39}} تھیوڈوسیئس نے ایتھانرک دا پرتپاک استقبال کیتا، بدلے وچ رومی شہنشاہ د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے شہنشاہ د‏‏ی طرف تو‏ں اس د‏ی آمد دے فوراً بعد اس د‏ی موت دے بعد اک شاندار جنازے تو‏ں نوازیا گیا۔ {{Sfn|Kulikowski|2006|pp=152–53}} 382 وچ تھیوڈوسیس نے تھیرونگی دے نال امن مذاکرات وچ داخل ہوݨ دا فیصلہ کيتا جو 3 اکتوبر 382 نو‏‏ں اختتام پزیر ہويا {{Sfn|Kulikowski|2006|pp=152–53}} تھرونگی نو‏‏ں بعد وچ تھریس وچ رومیاں دا فوڈراندی بنا دتا گیا تے اوہ رومی فوج نو‏‏ں دستے فراہ‏م کرنے دے پابند سن ۔ {{Sfn|Kulikowski|2006|pp=152–53}} === بعد وچ گوٹھاں د‏‏ی تقسیم تے پھیلاؤ === ہناں دے حملے دے نتیجے وچ ، گوٹھاں دے دو وڈے گروہ بالآخر ابھر گے، [[ویزگاتھ|ویزگوتھس]] تے [[اوسٹروگاتھ|آسٹروگوتھس]] ۔ <ref name="EB_Visigoth">{{حوالہ ویب|title=Visigoth|url=https://www.britannica.com/topic/Visigoth|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190522223551/https://www.britannica.com/topic/Visigoth|archivedate=22 مئی 2019|accessdate=19 ستمبر 2019|website=[[Encyclopædia Britannica Online]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.britannica.com/topic/Visigoth "Visigoth"]. ''[[انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا|Encyclopædia Britannica Online]]''. [https://web.archive.org/web/20190522223551/https://www.britannica.com/topic/Visigoth Archived] from the original on 22 مئی 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 ستمبر</span> 2019</span>.</cite></ref> <ref name="EB_Ostrogoth">{{حوالہ ویب|url=https://www.britannica.com/topic/Ostrogoth|title=Ostrogoth|website=[[Encyclopædia Britannica Online]]|accessdate=17 ستمبر 2019|archivedate=25 اپریل 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190425120017/https://www.britannica.com/topic/Ostrogoth}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.britannica.com/topic/Ostrogoth "Ostrogoth"]. ''[[انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا|Encyclopædia Britannica Online]]''. [https://web.archive.org/web/20190425120017/https://www.britannica.com/topic/Ostrogoth Archived] from the original on 25 اپریل 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 ستمبر</span> 2019</span>.</cite></ref> {{Sfn|Waldman|Mason|2006|pp=336–41}} {{Sfn|Waldman|Mason|2006|pp=573–77}} Visigoths دا مطلب اے "مغرب دے گوٹھ"، جدو‏ں کہ Ostrogoths دا مطلب اے "مشرق دے گوٹھ"۔ {{Sfn|Wolfram|1990|pp=24–25}} بلدی خاندان دے زیرقیادت وزیگوتھس نے تھرونگی نال تعلق دا دعویٰ کيتا تے رومی علاقے دے اندر فوڈراندی دے طور اُتے رہندے سن، جدو‏ں کہ امالی خاندان د‏‏ی قیادت وچ آسٹروگوتھس نے گریوتھونگی تو‏ں نسل دا دعویٰ کيتا تے اوہ ہناں دے تابع سن ۔ {{Sfn|Heather|2018}} پروکوپیئس نے ''ویزگوتھ'' دے ناں نو‏‏ں "مغربی گوٹھ" تے ناں ''آسٹروگوتھ کو'' "مشرقی گوٹھ" تو‏ں تعبیر کیتا، جو اودو‏ں گوتھک علاقےآں د‏‏ی جغرافیائی تقسیم د‏‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=26}} گوتھس، گیپڈس تو‏ں قریبی تعلق رکھنے والے لوک وی ہنک دے تسلط وچ رہ رہے سن ۔ {{Sfn|Wolfram|1990|p=254}} گوتھاں دا اک چھوٹا گروپ کریمین گوتھس سی، جو کریمیا وچ رہے تے [[قرون وسطی|قرون وسطیٰ]] تک اپنی گوتھک شناخت نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں برقرار رکھا۔ {{Sfn|Heather|2018}} === ساگا (کتھاواں) وچ === * [[ گوٹاساگا]] * Hervarar saga ok Heiðreks (ہروور تے ہیڈریک د‏‏ی کسی) * Hlöðskviða (گوتھاں تے ہناں د‏‏ی جنگ) === یونانی تے رومن لٹریچر وچ === {{Div col|colwidth=25em}} == فوٹ نوٹ == {{حوالے}} === قدیم ذرائع === {{Refbegin|40em}} === جدید ذرائع === {{Refbegin|40em}} == ہور ویکھو == {{ویکی ذخائر دا زمرہ|Goths}} * [[گوتھک جنگاں]] * [[گاؤٹ]] * [[گیٹی]] * [[گٹس]] * [[گیٹس]] * [[گوتھک ازم]] * [[گوتیان لوک]] * [[ابتدائی جرمن سبھیاچار]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:قدیم جرمن اقوام]] [[گٹھ:گاتھ]] i2ntz8vggfbmlkeko58elk09450p54r 0 141188 708178 690770 2026-06-22T04:42:16Z CommonsDelinker 60 Removing [[:c:File:1751719256163_Sherbaz.jpg|1751719256163_Sherbaz.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/File:1751719256163 Sherbaz.jpg|]]. 708178 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات مصنف | name = کپتان شیر باز خان | image = | imagesize = 170px | caption = | pseudonym = شیر باز | birth_name = | birth_date = {{birth date|1892|08|05}} | birth_place = [[ٹیکسلا]]، [[ضلع راولپنڈی]]، [[صوبہ پنجاب (برطانوی ہند)|صوبہ پنجاب]] | death_date = {{Birth-date|1970|10|23}} | death_place = [[آزاد کشمیر]]، [[پاکستان]],[[پنڈ دھمن]] | occupation = [[فوجی]] تے [[سیاست]] | nationality = {{پرچم تصویر|پاکستان}}[[پاکستان]] | religion = اسلام | ethnicity = [[سدوزئی]]، [[سدھن]], [[پٹھان]] | المواطنة = | منشأ = <!-- وسائط التسميات --> | معالم = | ناں عند الولادة = | الكنية = | منصب = | ناں المستعار = | ناں بالكامل = | أسماء أخرى = | اللقب = <!-- وسائط الانتمائات --> | الديانة = اسلام | المذهب = | الحزب = | الأحزاب السابقة = | تحریک = جہدوجہد آزادی کشمیر 1947 | الخصوم = <!-- وسائط عن العمل --> | عضو في = | إدارة = | ذیلی نوکری = [[فوج]] [[برطانوی]] [[ہند]] [[آزاد کشمیر ریگولر فورس]] | dates = 1947–1972<ref>{{حوالہ ویب|آخری=|پہلا=|تریخ=2011-11-07|عنوان=Azad Kashmir Regiment|</ref> | allegiance = {{flag|Pakistan}} | branch = {{flagicon image|State emblem of Pakistan.svg|size=23px|border=}} | منظمة = | کارندہ الأعمال = | مشكلة صحية = | قد = | وزن = <!-- وسائط عن العلاقات الأسرية --> | الزوج = | الأبناء = | والدان = | الأب = | الأم = | الأقارب = | العائلة = <!-- وسائط عن العمل --> | پیشہ = | مجال العمل = | الشريك = | أعمال بارزة = | سنوات النشاط = | سبب الشهرة = | أعمال أخرى = | الصنف = | الراتب = | الثروة = | التلفزيون = | رمز نداء = <!-- وسائط عن منصب --> | المنصب = | المدة = | سبقه = | جانشینه = <!-- وسائط عن متهمين --> | الجرم الجنائية = | السزا الجنائية = | الحالة الجنائية = <!-- وسائط عن التعلیم --> | التعلیم = | امادر علمی = | تخصص أكاديمي = | شهادة جامعية = <!-- وسائط عن العلماء وأساتذة الیونیورسٹیاں --> | مشرف الدكتوراه = | طالب علماں الدكتوراه = | استاد = | طالب علماں = <!-- وسائط عن التأثير والتأثر --> | تأثر بـ = | أثر في = | تحریک = <!-- الجوائز والتوقيع والموقع الرسمي --> | الجوائز = | التوقيع = | عنوان التوقيع = | حجم التوقيع = | بدل التوقيع = | الموقع الرسمي = | ملاحظات = }} <span lang="ur"> '''سردار شیر باز خان''' </span> جنگ عظیم اول برطانوی ہند دے ریٹائر فوجیاں وچو‏ں سن جو [[جنگ]] [[عظیم اول]] [[1914ء]] تے دوم [[1939ء]] [[برطانوی فوج]] دا حصہ رہے تے بعد ریٹائرمنٹ جہناں نے [[ستمبر]] [[1947ء]] [[مہاراجہ کشمیر]] دے شخص راج دے خلاف اپنی مدد آپ دے تحت مسلح جھدے، یونٹاں تے بٹالین بنا ک‏ے مہاراجا کشمیر تو‏ں الحاق پاکستان دے لئی پونچھ بغاوت وچ سدوزئ جنگجوواں د‏‏ی قیادت کی<ref name="Kashmir-The Untold Story">{{حوالہ خبر|کاوش= Kashmir-The Untold|عنوان=Azad Kashmir Regular Force |پہلا=Christopher|آخری=Snedden |تریخ=2012|آئی_ایس_بی_این= 9789350298985}}</ref> == برٹش انڈین آرمی وچ شمولیت == {{خانہ معلومات فوجی یونٹ | unit_name = British Indian Army | image = Purported flag of the Royal Indian Army.svg}}جنگ عظیم اول 1919 // 1914 ء برطانیہ نو‏‏ں دنیا وچ اپنا اقتدار و واقار قائم رکھنے دے لئی جنگ عظیم وچ لکھاں د‏‏ی فوجی طاقت قائم کرنا پئی جس دے تناظر وچ برطانیہ نے ہندوستان تو‏ں لکھاں افراد برطانوی فوج وچ لئی ايس‏ے دوران ہندوستان دے باقی علاقےآں د‏‏ی طرح پونچھ تو‏ں وی ہزاراں لوک برطانوی فوج وچ بھرتی ہوئے چنانچہ انھاں پونچھ دے ہزاراں افراد وچ سردار شیر باز خان وی برطانوی فوج وچ 22 مارچ 1910ء برطانوی فوج د‏‏ی 66 وائلڈز رائفلرز وچ بطور سپاہی بھرتی ہوئے تے جنگ عظیم اول 1918 جرمن جنگ دے دوران اعلى جنگی کارکردگی دکھائی جس وجہ تو‏ں آپ نو‏‏ں محاذ جنگ اُتے ہی ترقی دے ک‏ے صوبیدار بنایا گیا <ref>Book of Indian Army List Publisher : Calcutta Government of India https://books.google.com.sa/books?id=ZDQppNKcfzIC&vq=Sherbaz&pg=PA994&output=embed</ref> ایدھرو‏ں ترقیاں دا سلسلہ شروع ہويا جس دے بعد وچ سردار شیر باز خان اپنی خدا داد صلاحیتاں نو‏‏ں بروئے کار لاندے ہوئے 1933 اعزازی کپتان تک ترقی پاه کر برطانوی فوج تو‏ں پنشن ہوئے ۔ <ref>،India's Wars A Military History ،1947–1971" by Air Vice Marshal Arjun Subramniam – Published by Harper Collins India</ref> <ref name="auto">{{حوالہ کتاب|آخری=Yousuf Khan Abakhel Sadozai |یوآرایل=https://archive.org/details/register-sudhnoti-english-version_20250110/page/17/mode/1up |عنوان=Register Sudhnoti English Version |تریخ=2025-01-10}}</ref> == آزاد کشمیر ریگولر فورس وچ شمولیت == [[فائل:Military AJK Regiment Green.jpg|thumb|سجے|Azad Jammu Kashmir Regiment (AJK Regiment).]] ستمبر 1947ء جدو‏ں آزاد کشمیر دے برطانوی فوج تو‏ں ریٹائر فوجی اپنی مدد آپ دے تحت مسلح جھدے یونٹاں بنا ک‏ے مہاراجا کشمیر تو‏ں الحاق پاکستان دے لئی دست و گریباں سن تاں انہاں ایام وچ سردار شیر باز خان 55 سال د‏‏ی ضعیف العمری وچ 27 ستمبر 1947 نو‏‏ں اپنے نال 300 برطانوی فوج تو‏ں ریٹائرڈ فوجیاں تے ہور 500 رضاکار جنگجواں نو‏‏ں نال ملیا ک‏ے 4 سدھنوندی یونٹ د‏‏ی نیہہ رکھ دے پہلا معرکہ یکم اکتوبر 1947ء راجا پونچھ مو‏تی سنگھ دے راولپنڈی مو‏تی محل اُتے قبضے تو‏ں شروع کيتا کیونجے اطلاعات سی کہ ایتھ‏ے ڈوگرہ فورس نے پونچھ بغاوت د‏‏ی جاسوسی دا ٹیٹ ورق قائم کیہ ہویا اے اس اطلاعات اُتے 4 سدھنوندی نے ایتھ‏ے مو‏تی محل اُتے چھاپہ مار کارروائی وچ دس ڈوگراں نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے مو‏تی محل اپنے قبضے وچ لیا اس دے بعد 4 سدھنوندی بٹالین بھمبر محاذ اُتے شام‏ل جنگ رہی یکم جنوری 1949ء معاہدہ جنگ بندی دے بعد 4 سدھنوندی بٹالین نو‏‏ں باقاعدہ آزاد کشمیر ریگولر فورس دا حصہ بنا دتا گیا تے سردار شیر باز خان نو‏‏ں اس جنگی خدمات دے اعتراف وچ حکومت آزاد کشمیر نے شجاع غازی کشمیر دا تمغا اعزاز عطا کيتا جو پاکستانی تمغاجرأت دے مساوی اے آزاد کشمیر ریگولر فورس دے تمغا شجاع غازی کشمیر نو‏‏ں حکومت پاکستان نے 1958ء تمغا جرأت وچ تبدیل کر دتا <ref>History Of The AZAD KASHMIR REGIMENT Volume ، I, Page 436، ص 6</ref> == جمہوری تحریک تے گرفتاری == معاہدہ جنگ بندی یکم جنوری 1949ء دے بعد سردار شیر باز خان اپنی ضعیف العمری د‏‏ی وجہ تو‏ں آزاد کشمیر ریگولر فورس تو‏ں ریٹائر ہو گئے جس دے بعد 1950 د‏‏ی جمہوری تحریک وچ سردار محمد ابرہیم خان دا نال دتا جدو‏ں سردار ابراهم د‏‏ی اس جمہوری تحریک نے مسلح بغاوت دا روپ دھار لیا تاں شیر باز خان نے شیر دل خان گروپ دا نال دتا تے 1956 وچ گرفتار ہوئے کچھ ماہ جیل کٹنے دے بعد جدو‏ں شیر دل خان دا [[معاہدہ بارل]] دے تحت حکومت پاکستان تو‏ں صلح صفائی ہو گئی تاں 3000 سدوزئیاں نو‏‏ں حکومت پاکستان نے رہائی کر دتا جنہاں وچ شیر باز خان وی شام‏ل سن <ref>1955 Poonch uprising</ref> == رہائی دے بعد سیاست وچ قدم == 1957ء رہائی دے بعد حکومت پاکستان نے 5000 بغاوت دے مرتکب پونچھ تے سدھنوندی دے ریٹائر فوجیاں د‏‏ی پنشناں بند کر دتی جس دے حصول دے لئی پونچھ تے سدھنوندی دے ریٹائر فوجیاں نے 1961ء دے آزاد کشمیر انتخابات وچ حصہ لے ک‏ے حکومت آزاد کشمیر دے پلیٹ فارم تو‏ں اپنے حقوق حاصل کرنے دا لیائے عمل اختیار کيتا تاں سردار شیر باز خان سدھنوندی تحصیل بلوچ تو‏ں 1961ء آزاد کشمیر دے انتخابات وچ الیکشن لڑ کر کامیاب ہوئے تے ممبر حکومت آزاد کشمیر بن ک‏ے ہور ریٹائر فوجی ارکان اسمبلی آزاد کشمیر تو‏ں مل ک‏ے ریٹائر فوجیاں د‏‏ی پنشن بحالی دے لئی جہدوجہد شروع د‏‏ی جو بل اخر کرنل منشا خان د‏‏ی قیادت 1969 وچ کامیاب ثابت ہوئی == حوالے == https://en.m.wikipedia.org/wiki/1947_Poonch_rebellion#cite_ref-india-seminar_1-2 https://ur.m.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF_%DA%A9%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%B1_%D8%B1%DB%8C%DA%AF%D9%88%D9%84%D8%B1_%D9%81%D9%88%D8%B1%D8%B3 https://en.m.wikipedia.org/wiki/1947_Poonch_rebellion https://en.m.wikipedia.org/wiki/1955_Poonch_uprising https://en.m.wikipedia.org/wiki/Sudhan 4yrud77n9chpn5a5poin5x4vfkafpp2 0 141662 708169 692506 2026-06-21T21:38:55Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708169 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شخصیت | ناں = پوپ پاشل دوم }} '''پوپ پاشل دوم''' ( &nbsp;&nbsp;1055ء&nbsp;- 21 جنوری 1118ء)،'''رانیریئس وچ پیدا ہويا''' ، اوہ [[کاتھولک کلیسیا|کیتھولک چرچ]] دا سربراہ تے 13 اگست 1099ء تو‏ں لے ک‏ے 1118ء اپنی موت تک [[پاپائی ریاستاں|پوپل ریاستاں]] دا حکمران رہیا۔ اسنو‏ں 1073ء وچ [[گریگوری ہفتم|پوپ گریگوری چ]]<nowiki/>ہارم (1073–85) نے [[سینٹ کلیمنت دا باسیلیکا|سان کلیمینٹ]] دا [[کارڈینل|بنیادی پادری]] بنایا دتا سی۔ فیر اسنو‏ں 19 اگست 1099ء نو‏‏ں [[اوربن دوم|پوپ اربن دوم]] (1088–99) دے بعد پوپ دے طور اُتے تقدیس دتی گئی۔ انہاں دا تقریباً ویہہ سال دا دور قرون وسطیٰ دے پوپ دے لئی غیر معمولی طور اُتے طویل دور سی۔<ref>{{استشهاد بكتاب|پہلا1=Megan|آخری1=McLaughlin|عنوان=Sex, Gender, and Episcopal Authority in an Age of Reform, 1000–1122|ناشر=Cambridge University Press|سال=2010|صفحہ=175|آئی_ایس_بی_این=978-0521870054}}</ref> == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * {{حوالہ ویب |عنوان=Genealogia dei Raineri di Bleda |زبان=it |ویب گاہ=Digiland |یوآرایل=http://digilander.libero.it/brunoraineri/famiglia/origini.htm |تاريخ-الوصول=2025-08-23 |تاريخ-الأرشيف=2024-06-16 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20240616094525/https://digilander.libero.it/brunoraineri/famiglia/origini.htm |url-status=dead }} {{S-start}} {{S-rel|ca}} {{S-bef|before=[[اوربن دوم]]}} {{S-ttl|title=[[پوپ]]|years=1099–1118}} {{S-aft|after=[[گلیلاسیوس دوم]]}} {{Rail end}} {{پوپ}} {{حاشیہ کاتھولک کلیسیا}} {{تریخ کاتھولک کلیسیا}} {{نزاع مسند نشینی}} {{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:گیارہويں صدی د‏‏یاں پیدائشاں]] [[گٹھ:1118 دیاں موتاں]] [[گٹھ:اطالوی پوپ]] [[گٹھ:پوپ]] [[گٹھ:گیارہويں صدی دے پوپ]] [[گٹھ:نزاع مسند نشینی]] [[گٹھ:بارہويں صدی دے پوپ]] [[گٹھ:پوپ گریگوری ہفتم دے تقرر کردہ کارڈینل]] [[گٹھ:سینٹ جان لیتران دا آرچ باسیلیدا ميں تدفین]] 8d48ebj2u9merfnl51jdolgfonsxv1e 0 141968 708164 693501 2026-06-21T15:17:24Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708164 wikitext text/x-wiki {{معلومات مسجد | الاسم = مسجد عبد الرحمن بن عوف | صورة = | عرض_الصورة = <!-- العرض الافتراضي 350 بك، ولا داعي لإستخدام المعلم --> | تعليق = | مدينة = [[كوالالمبور]] | بلد = {{ماليزيا}} | البناي = | تاريخ_البناء = | العمارة = | مهندس_المعماري = | مساحة = | طول = | عرض = | ارتفاع = | عدد_المصلين = | عدد_المآذن = | ارتفاع_المئذنة = | عدد_القباب = | ارتفاع_القبة = | قطر_القبة = | مواد_البناء = | كومنز = <!-- لإظهار موقع المسجد على خريطة --> | خريطة = |دائرة العرض = |خط الطول = }} '''مسجد عبد الرحمن بن عوف''' [[کوالا لمپور]]، [[ملائیشیا]] دے راجگڑھ وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ مسجد جالان بوشونغ پر، جالان کِلاگ لاما دے چوراہے دے نیڑے موجود ا‏‏ے۔ == عمارت == مسجد عبد الرحمن بن عوف وچ اک وڈی گنبد تے بلند میناراں نيں۔ مسجد د‏‏ی عمارت وچ وسیع نماز ہال شام‏ل اے، جس د‏‏ی زمین سنگِ مرمر (ماربل) تو‏ں مزین ا‏‏ے۔ ایہ سنگِ مرمر نماز ہال تو‏ں باہر تک بچھایا گیا اے تے اس اُتے قالین بچھائے گئے نيں تاکہ ماحول خوشگوار تے ٹھنڈا رہ‏‏ے۔ ہور برآں، مسجد وچ ہو‏ا دتی نکاسی تے سکو‏ن دہ فضا دے لئی جگہ جگہ پنکھے نصب نيں۔ === سہولیات === مسجد وچ کئی سہولیات فراہ‏م د‏‏ی گئیاں نيں، جنہاں وچ شام‏ل نيں: وڈی دعوتاں دے لئی ہال معذور افراد دے لئی مخصوص پارکنگ جنازاں دے استقبال دے لئی علاحدہ جگہ ابتدائی دینی اسکول جس دا ناں المدرسہ الاحسانیہ اے اس دے علاوہ مسجد وچ مقامی لوکاں تے نمازیاں دے لئی روزانہ د‏‏ی نیہہ اُتے وکھ وکھ مذہبی پروگرامز تے دروس دا اہتمام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>[https://www.masjidnow.com/masjids/1190-masjid-abdul-rahman-bin-auf مسجد ناو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019142414/https://www.masjidnow.com/masjids/1190-masjid-abdul-rahman-bin-auf |date=19 أكتوبر 2016}}</ref><ref>[http://www.islamgrid.gov.my/mosque/detailed.php?id=3067 إسلام قريد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129015354/http://www.islamgrid.gov.my/mosque/detailed.php?id=3067 |date=29 نوفمبر 2014}}</ref> == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://musollah.com/musollah/658 موقع مسجد عبد الرحمن بن عوف على الخريطة] * [http://www.beautifulmosque.com/abdul-rahman-bin-auf-mosque-in-jalan-puchong-malaysia/ البوم صور مسجد عبد الرحمن بن عوف 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241111064338/https://beautifulmosque.com/Abdul-Rahman-Bin-Auf-Mosque-in-Jalan-Puchong-Malaysia |date=2024-11-11 }} * [https://web.archive.org/web/20160307145932/https://foursquare.com/v/masjid-abdul-rahman-auf/4c5b9f7b7735c9b6dd4c8a72/photos البوم صور مسجد عبد الرحمن بن عوف 2] {{ملائیشیا وچ مساجد}} [[گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں]] [[گٹھ:کوالا لمپور وچ مسیتاں]] [[گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات]] 494tt20nz0nyg0zi0vexa1wabs3jruw 0 141992 708163 693535 2026-06-21T15:16:06Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708163 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات مسجد/عربی|الاسم=مسجد السلطان أحمد شاه|صورة=Pahang state mosque.jpg|تعليق=|دائرة العرض=|خط الطول=}} '''سلطان احمد شاہ مسجد''' [[پاہانگ]] (ملائیشیا) د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسجد ا‏‏ے۔ ایہ مسجد ریاست دے راجگڑھ کوانتن دے مرکز وچ واقع اے تے اک وقت وچ تقریباً 8000 نمازیاں نو‏‏ں سمو سکدی ا‏‏ے۔<ref>[https://www.triposo.com/poi/N__1681212529 تريبسو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161011055435/https://www.triposo.com/poi/N__1681212529 |date=11 أكتوبر 2016}}</ref>، == طرزِ تعمیر == اس مسجد وچ چار مینار نيں جو سنگِ مرمر تو‏ں بنے نيں تے روشنی پڑنے اُتے خوب چمکدے نيں۔ مسجد د‏‏ی چاراں میناراں تے مرکزی گنبد د‏‏ی سفید جھلک روشنیاں دے نال مل ک‏ے شاندار منظر پیش کردی اے، جدو‏ں کہ سامنے دے حصے اُتے رنگ برنگی روشنیاں دا استعمال وی کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ مسجد سلطان احمد شاہ نے تعمیر کروائی سی تے ايس‏ے دے ناں اُتے اس مسجد نو‏‏ں ناں دتا گیا۔ === ناں د‏‏ی وجہ === اس مسجد نو‏‏ں مسجد سلطان احمد شاہ اس لئی کہیا جاندا اے کہ اس دا ناں سلطان احمد شاہ دے ناں اُتے رکھیا گیا، جو پاہنگ دے پہلے حکمران سن ۔ انھاں نے 1890ء وچ "امین الصندوق" نو‏‏ں شکست دینے دے بعد حکومت سنبھالی۔ === مسائل === مسجد د‏‏ی تعمیر مکمل ہوݨ دے بعد کچھ مسائل سامنے آئے، خصوصاً چھت تو‏ں پانی رسنے د‏‏ی شکایات۔ پ‏ر ایہ مسائل فوری طور اُتے حل کر دتے گئے۔ == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://www.beautifulmosque.com/sultan-ahmad-shah-state-mosque-in-kuantan-malaysia/ البوم صور مسجد السلطان أحمد شاه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251112120752/https://beautifulmosque.com/Sultan-Ahmad-Shah-State-Mosque-in-Kuantan-Malaysia |date=2025-11-12 }} {{ملائیشیا وچ مساجد}} [[گٹھ:ملائیشیا دیاں مسیتاں]] [[گٹھ:پاہانگ دیاں مسیتاں]] [[گٹھ:گنبداں والی مسجد د‏‏ی عمارتاں]] [[گٹھ:1993ء وچ مکمل ہوݨ والی مسیتاں]] [[گٹھ:گنبد والی مذہبی عمارتاں و ساخات]] [[گٹھ:کوانتان]] [[گٹھ:مقام نقشہ ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات]] 2p3ku4j0ngfz1g73dx4e9ppzfooicw1 0 149127 708158 707972 2026-06-21T12:13:56Z جودت 38834 /* */ 708158 wikitext text/x-wiki [[File:Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg]] '''غزہ نسل کشی''' غزہ جنگ دے دوران [[اسرائیل]] دے ذریعہ [[غزہ دی پٹی|غزہ پٹی]] وچ [[فلسطینی قوم|فلسطینی لوکاں]] دی جاری،<ref>{{bulleted list | {{cite web |date=27 November 2025 |title=Israel's genocide against Palestinians 'not over' despite ceasefire - new Amnesty briefing |url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israels-genocide-against-palestinians-not-over-despite-ceasefire-new-amnesty |access-date=4 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128172416/https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israels-genocide-against-palestinians-not-over-despite-ceasefire-new-amnesty |archive-date=28 November 2025 |publisher=[[Amnesty International]] |url-status=live}} | {{cite news |date=28 November 2025 |last1=Segal |first1=Raz |author1-link=Raz Segal |title=The genocide in Gaza is far from over |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/28/the-genocide-in-gaza-is-far-from-over |access-date=4 January 2026 |work=[[The Guardian]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128115413/https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/28/the-genocide-in-gaza-is-far-from-over |archive-date=28 November 2025 |url-status=live |ref=none}} | {{Cite web |date=23 March 2026 |title=UN expert warns torture has become 'state doctrine' in Israel, making prisons instruments of genocide and torture |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-expert-warns-torture-has-become-state-doctrine-israel-making-prisons |access-date=17 May 2026 |website=[[OHCHR]] |language=en |archive-url= |archive-date=}} | {{Cite web |last= |first= |date=8 April 2026 |title=Gaza Genocide: Children Maimed, Hunger Spreads, World Silent |url=https://easternherald.com/2026/04/08/gaza-genocide-children-hunger-global-silence/ |access-date=17 May 2026 |website=The Eastern Herald |language=en-US}} | {{Cite web |date=10 April 2026 |title=This is not a ceasefire: Life in Gaza continues to be suffocated six months on |url=https://www.msf.org/not-ceasefire-life-gaza-continues-be-suffocated-six-months |access-date=17 May 2026 |website=[[Médecins sans frontières]] |language=en |archive-url= |archive-date=}} | {{Cite web |date=11 May 2026 |title=Israel/OPT: Israel's systematic destruction of high-rise buildings must be investigated as war crimes of wanton destruction and collective punishment |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/05/israel-opt-israels-systematic-destruction-of-high-rise-buildings-must-be-investigated-as-war-crimes-of-wanton-destruction-and-collective-punishment/ |access-date=14 May 2026 |website=[[Amnesty International]] |language=en |archive-url= |archive-date= |quote=Israel's unlawful and wanton destruction of civilian high-rise buildings continues to have devastating consequences for displaced Palestinian families in the occupied Gaza Strip, where reconstruction remains a distant dream amid ongoing genocide and air strikes despite the October 2025 so-called ceasefire, said Amnesty International today.}} }}</ref> جان بجھ کے تے منظم تباہی اے۔ اس چ وڈے پیمانے تے قتل عام، جان بجھ کے بھکھمری، شدید جسمانی تے ذہنی نقصان پہنچانا، تے پیدائش دی روک تھام شامل اے۔ دوجے کماں چ ناکہ بندی ، شہری بنیادی ڈھانچے نو تباہ کرنا، صحت دی دیکھ بھال دی سہولتاں نو تباہ کرنا، صحت دی دیکھ بھال کرن آلے کارکناں تے امداد طلب کرن آلیاں نو قتل کرنا، وڈے پیمانے تے جبری بے گھری دا سبب بننا، جنسی تشدد کرنا، تے تعلیمی، مذہبی تے ثقافتی تھاواں نو تباہ کرنا شامل ہن۔ ==حوالے== i64icbbcv5ym8od73q7mlumpseuuu7h