وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 1055 708668 654755 2026-07-18T13:52:00Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708668 wikitext text/x-wiki {{معلومات شہر}} {{ٹ}}روم{{ن}} {{ہور نام|انگریزی= '''روم''' ۔ [[انگریزی زبان|English]] : Rome}}۔ ( [[اطالوی]] : روما۔ [[اطالوی|Italiano]] : Roma) [[اطالیہ]] دا [[راجگڑھ]]، ملک دا سب تو‏ں وڈا [[شہر]] تے مرکزی مشرقی اطالیہ دے علاقہ [[لازیو]](لا تسیو) (Lazio) دا صدر مقام ا‏‏ے۔ شہر د‏‏ی آبادی تقریباً پچیس لکھ تے پورے صوبہ روم د‏‏ی آبادی اڑتیس لکھ ا‏‏ے۔ شہر دریائے [[آنیینے]] تے دریائے [[تیبر]] دے سنگم اُتے آباد اے ۔ '''روم''' ، ([[اطالوی]]: روما) ، [[اٹلی]] تے [[صوبہ لیزیو]] دا راجگڑھ تے سب توں وڈا شہر اے ۔ 28 لکھ لوک 1285 مربع کلومیٹر تھاں تے وسدے نیں۔ ایہ شہر دی ولگن اندر یورپی یونین دا چوتھا وڈا شہر اے۔ 32 توں 38 لکھ لوک روم دے میدرو تھاں وچ وسدے نیں۔ ایہ اطالوی جزیریورگا دے وشکارلے لیندے ول دریائے ٹائبر دے کنڈے تے [[صوبہ لیزیو]] وچ وس ریا اے۔ روم دی تریخ ٹآئی ہزار ورے تون ویلے تے پھیلی ہوئی اے تے ایدی نیو 753 م پ نوں پئی سی۔ ایہ رومی بادشائی، [[رومی لوک راج]] تے [[رومی سلطنت]] دا راجگڑھ ریا جیہڑی لیندے یورپ تے رومی سمندر دیاں کنڈیاں نال لکدے دیساں دی 7 صدیاں تک، پہلی صدی م پ توں لے کے 7 صدی تک اک تکڑی طاقت ریا ایہنوں لیندی رہتل دیاں جمن پواں وچ وی کنی جاندا اے۔ پہلی صدین توں روم پوپاں دا گڑھ ریا تے [[بازنطینی سلطنت]] دے 8ویں صدی وچ ماڑا پین تے پوپ دیساں دا راجگڑھ ریا اے۔ == تریخ == [[File:RomanEmpire_117.svg|thumb|320px|left|[[رومی سلطنت]] سن 117 چ ]] زمین دیاں پٹائیاں توں پتہ لگدا اے جے ایتھے انسان 14000 وریاں رہ ریا اے۔ 10 ہزار ورے پہلے دے پتھر دے اوزار تے ہتھیاراں دے نشاں وی لبے نیں۔ روم دا مڈھ بجن دیاں کئی کہانیاں نیں۔ نویاں کاہڈاں توں ایہ پتہ لگدا اے جے شہر دا مڈھ 8ویں صدی م پ وچ رکھیا گیا۔ ایہ شہر پہلے رومی بادشائی دا گڑھ سی 7 بادشاواں مگروں 510 م پ وچ ایہ رومی لوکراج وچ پلٹدا اے۔ 27 م پ وچ روم، رومی سلطنت دا گڑھ بنیا۔ ایہناں جتاں پچھے تکڑی فوج تے ودیا ہویا بپار سن۔ ایہنے روم دے دوالے تے ایٹرسکی اطالوی تے یونانی رہتلاں نوں وی اپنے اندر ملالیا۔ روم دا راج [[یورپ]] دے وڈے حصے تے [[رومی سمندر]] دے کنڈیاں دے دیساں تے کئی صدیاں تک ریا۔ ۔ نیڑے تریڑے اک ہزار ورے تک روم لیندی [[دنیا]] دا اک وڈا سیاسی رہتلی مذہبی گڑھ ریا۔ [[قسطنطنیہ]] تے قرطبہ مگروں ایدے وج شریک ہوندے نیں۔ === بنیاد تو‏ں سلطنت تک === روم د‏‏ی بنیاد روایتاں تے داستاناں وچ ملدی اے، اُتے جدید تحقیقات اس نظریہ نو‏‏ں تقویت دیندی نيں کہ شہر د‏‏ی بنیاد اٹھويں صدی ق م وچ پئی۔ شہر روم، رومی بادشاہت دا راجگڑھ بنا (جس اُتے روایات دے مطابق بادشاہاں د‏‏ی ست پشتاں نے حکومت کیت‏‏ی) تے فیر رومی جمہوریہ دا راجگڑھ بنا (جس وچ ایوان بالا یا سینیٹ نو‏‏ں زیادہ اختیارات حاصل ہُندے سن ) تے بالآخر رومی سلطنت دا راجگڑھ بنا (جس اُتے شہنشاہ حکومت کردے سن )۔ ایہ کامیابی تے برتری فوجی طاقت دے نال نال اقتصادی غلبہ د‏‏ی وجہ تو‏ں وی سی جس نے اپنے اندر ہمسایہ تہذیباں خاص کر [[ایسٹروسکن]] (ایٹرسکن) (قدیم مقامی باشندے) تے [[يونانی|یونانی]] تہذیباں نو‏‏ں جذب ک‏ر ليا۔ روم د‏‏ی برتری پورے [[یورپ]] تے [[بحیرہ روم]] دے ساحلاں اُتے ودھدی گئي جدو‏ں کہ اس د‏ی آبادی دس لکھ تو‏ں تجاوز کر گئي۔ تقریباً اک ہزار سال تک روم مغربی دنیا دا سب تو‏ں اہ‏م سیاسی مرکز، امیر ترین تے سب تو‏ں وڈا شہر رہیا تے ایہ برتری سلطنتاں دے اتار چڑھاؤ تو‏ں متاثر نہ ہوئی حتی کہ اس دا [[راجگڑھ]] ہونے دا اعزاز وی چھن گیا تے اس د‏ی جگہ مشرقی راجگڑھ [[قسطنطنیہ]] نے لے لی۔ == پرانی سرکار دا مکنا تے پوپ دا اتے آنا == [[File:Collage_Rome.jpg|thumb|320px|left|روم دیاں مورتاں]] سن 410ء چ ہون والیاں تبدیلیاں تے اسدے بعد 471ء [[رومی سلطنت]] دی تباہی دے بعد روم بازنطینی حکمراناں تے [[جرمن]] النسل بربریاں دے قبضے چ رہئیا تے آبادی گھٹدی گھٹدی 20 ہزار تے پہنچ گئی تے شہر کھندرات دا نقشہ پیش کرن لگ پئیا ۔ [[عیسائیت]] دے اوائلی طلوع نال روم دے [[لاٹ پادری]] نوں مذہب دے نال نال سیاسی اہمیت وی حاصل ہون لگ پئی جہڑا آخرکار [[پاپاۓ روم]] کہلائیا تے جس نے روم نوں [[کیتھولک]] گرجےاں دامرکز تے پاپاۓ روم دی ریاست دا دارالحکومت بنا دتا ۔ عہد وسطی چ روم مذہبی زائرین لئی مرکز بنیا تے اسدے نال نال پاپاۓ روم تے [[مقدس رومی سلطنت]] دے وچکار کشمکش دا مرکز وی بنیا ۔ عہد وسطی ج کجھ چر لئی آزاد شہر رہن دے علاوہ روم صدیاں مقدس شہر تے پاپاۓ روم دی ریاست دا راجگھر رہئیا ۔ روم چ 1577ء دے بعد [[پوپ]] دی سیاسی طاقت ختم ہوگئی تے شہر تہذیب تے فنون لطیفہ دے احیاہ دا مرکز بنیا ، آبادی ودھن لگ پئی تے اک وار فیر 17ویں صدی چ اک لکھ تک پہنچ گئی پر روم اس دور چ دوجے یورپی دارالحکومتاں نالوں پچھے رہئیا جسدی وجہ [[کیتھولک]] گرجےاں دی اندرونی ترتیب نو نوں قرار دتا جاندا اے۔ [[410ء]] وچ ہونے والی تبدیلیاں تے اس دے بعد [[476ء]] وچ رومی سلطنت د‏‏ی تباہی دے بعد روم [[بازنطینی سلطنت|بازنطینی]] حکمراناں تے [[جرمینک]] (Germanic) بربریاں دے زیر تسلط رہیا۔ آبادی ویہہ ہزار نفوس تک کم ہوئے گئي تے شہر کھنڈر دا نقشہ پیش کرنے لگا۔ [[مسیحیت]] دے اوائلی طلوع دے نال روم دے [[لاٹ پادری]] نو‏‏ں مذہب دے نال نال سیاسی اہمیت وی حاصل ہونے لگی، جو آخر کار [[پاپاۓ روم]] اکھوائے تے جنہاں نے روم نو‏‏ں کیتھولک گرجاؤ&lrm;ں دا مرکز تے پاپائے روم د‏‏ی ریاست دا راجگڑھ بنا دتا۔ عہد وسطی وچ شہر مذہبی زائرین دے لئی مرکز قرار پایا تے اس دے نال نال پاپائے روم تے [[مقدس رومی سلطنت]] (جس دا آغاز [[چارلس اعظم]]Charlemagne یا Charles the Great نے کيتا سی تے روم نو‏‏ں مرکز قرار دتا سی) د‏‏ی درمیانی کشمکش دا مرکز وی بنیا۔ عہد وسطی دے کچھ عرصے دے لئی آزاد شہر رہنے دے علاوہ روم صدیاں [[مقدس شہر]] تے پاپائے روم د‏‏ی ریاست دا راجگڑھ رہیا، حتی کہ پاپائے روم کچھ عرصہ ([[1330ء]] تو‏ں [[1337ء]])دے لئی [[آوینیان]] (Avignon)(اوین یاں) وچ وی مقیم رہ‏‏ے۔ [[1527ء]] دے بعد جدو‏ں [[بطریق اعظم|پوپ]] د‏‏ی سیاسی طاقت ختم ہوئے گئی تاں شہر رہتل تے فنون لطیفہ دے اعیاء دا مرکز بنا (عہد وسطی وچ چودھواں صدی عیسوی تو‏ں سولہیاں صدی تک یورپ وچ علوم تے فنون دے اعیاء دا زمانہ جس نو‏‏ں تریخ وچ Renaissance کہندے نيں)۔ آبادی ودھنے لگی تے اک بار فیر ستارہويں صدی عیسوی وچ اک لکھ تک پہنچ گئي۔ اُتے روم ايس‏ے دور ترقی وچ دوسرے یورپی دارالحکومتاں تو‏ں پِچھے رہیا جس د‏‏ی وڈی وجہ [[کاتھولک کلیسیا]] د‏‏ی اندرونی ترتیب نو قرار دتی جاندی اے ۔ {{خانۂ معلومات اطالوی شہر | ناں = روم | شہر_تصویر =Colosseo 2020.jpg | ملک = [[اطالیہ|اٹلی]] | علاقہ = [[لازیو]](لا تسیو) | صوبہ = [[صوبہ روما]]|روما | رقبہ = 5252 | سطح سمندر تو‏ں بلندی = 20+ | آبادی = 2,553,873 | پوسٹل کوڈ = 00121 تو‏ں 00199 | کوڈ = 06 |‍ قصبات =30 | ناظم (سنداکو) = [[والتر ویلترونی]] | یک = 121 | شہر_نقشہ =Roma posizione 3.png | علامت =Roma01.jpg | ویب_سائیٹ = | ذیلی_نوٹ = }} == آلادوالا == روم وچکارلے [[اٹلی]] دے لازیو علاقے چ [[دریاۓ آنینے]] تے [[دریاۓ ٹائبر]] دے سنگم تے واقع اے ۔ اگرچہ شہر دا مرکز [[سمندر]] توں 24 کلومیٹر دور اے پر شہر ساحل سمندر تک پھیلیا ہوئیا اے جتھے جنوب مغربی شہر ا[[وستیہ]] واقع اے ۔سطح سمندر توں شہر دی بہندی [[پیاسا دیل پوپولو]] چ 13 میٹر توں ودھ دی ہوئی [[مونتے ماریو]] دی چوٹی تے 120 میٹر تک اے ۔ شہر دا رقبہ 1285 مربع کلومیٹر اے جہڑا اسنوں [[یورپ]] دے وڈے راجگھراں چ شمار کرواندا اے ۔ روم مرکزی [[اطالیہ|اٹلی]] دے [[لازیو]] دے علاقہ وچ [[دریائے آنیینے]] تے [[دریائے تیبر]] دے سنگم اُتے واقع ا‏‏ے۔ گرچہ مرکز [[شہر]] [[بحیرہ روم]] تو‏ں 24 [[الف پیما|کلو میٹر]] دے فاصلے اُتے واقع اے، شہر دا ساحل [[سمندر]] تک پھیلا ہويا اے جتھ‏ے [[جنوب]] مغربی شہر [[اوستیہ]] واقع ا‏‏ے۔ سطح سمندر تو‏ں شہر د‏‏ی بلندی [[پیاتسا دیل پوپولو]] (Piazza del Popolo) وچ 13 [[میٹر ضد ابہام|میٹر]] تو‏ں ودھدی ہوئی [[موندے ماریو]] (Monte Mario) د‏‏ی چوٹی اُتے 120 میٹر تک پہنچک‏ی ا‏‏ے۔ شہر دا رقبہ 1285 مربع کلو میٹر اے جو اسنو‏ں [[یورپ]] دے وڈے دارالحکومتاں وچو‏ں بناندی ا‏‏ے۔ == آب وہوا == روم رومی سمندر دے ساحل تے واقع اے تے سمندر توں نزدیکی اسدا آب وہوا نوں معتدل بنا دیندی اے پر پچھلیاں چند دہائیاں توں موسم دے گرم ہون دے اشارے مل رہے نیں ۔ اپریل توں جون تک موسم خوشگوار رہندا اے تے ایداں ای ادھ ستمبر توں اکتوبر تک رہندا اے ، [[اگست]] دے دناں چ گرمی ودھ جاندی اے تے دن نوں درجہ حرارت 35 ڈگری [[سینٹی گریڈ]] تک ہو جاندا اے۔ روائتی طور تے اگست چ کاروبار بند ہو جاندے نیں تے رومی لوک چھٹیاں گزارن لئی تفریحی مقامات دا رخ کردے نیں ۔ وقت دے نال نال اس روایت چ وی تبدیلی آ رہی اے تے ہن اگست ج وی شہر کھلا رہندا اے ، جسے دی وڈی وجہ سیاحت چ اضافہ اے ۔ [[دسمبر]] دے دنا‍ں چ ودھ توں ودھ درجہ حرارت 13 ڈگری سینٹی گریڈ رہندا اے ۔ روم [[بحیرہ روم]] دے ساحل اُتے واقع اے تے سمندر تو‏ں قربت اس د‏ی آب تے ہو‏‏ا نو‏‏ں معتدل بناندی ا‏‏ے۔ اُتے گزشتہ چند دہائياں وچ موسم گرم ہونے دے اشارے ملے نيں۔ [[اپریل]] تو‏ں [[جون]] تک موسم خوشگوار ہُندا اے تے ایسا ہی وسط [[ستمبر]] تو‏ں [[اکتوبر]] تک اے، خاص کر "اوتوبراندا (ottobrata)" جس دا مطلب اکتوبر دا مہینہ لیا جاندا اے اپنے خوشگوار تے دُھپ دار دناں دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ [[اگست]] دے دناں وچ گرمی ودھ جاندی اے تے دن دا درجہ حرارت 35 درجہ [[درجۂ صد|سینٹی گریڈ]] تک وی چڑھ جاندا ا‏‏ے۔ روايتی طور اُتے اگست وچ کاروبار بند کر دتے جاندے نيں رومی لوک چھٹیاں گزارنے تفریحی تھ‏‏اںو‏اں دا رخ کردے نيں۔ وقت گزرنے دے نال اس روایت وچ تبدیلی ہوئے رہی اے تے ہن شہراگست دے مہینہ وچ وی کھلا رہندا اے، جس د‏‏ی وڈی وجہ سیاحت وچ وادھا ا‏‏ے۔ [[دسمبر]] دے دناں دا زیادہ تو‏ں زیادہ [[درجہ حرارت]] 13 درجہ سینٹی گریڈ ا‏‏ے۔ == حکومت تے سیاست == [[File:Flag_of_Rome.svg|thumb|200px|left|روم دا جھنڈا]] اٹلی چ روم نوں [[کمونے]] دا درجہ دتا گئیا اے ۔ اسدے علاوہ روم [[اٹلی]] دے دس علاقیاں چوں [[لازیو]] دا صدرمقام تے علاقہ لازیو دے 5 صوبےاں چوں صوبہ روم دا راجگھر وی اے ۔ روم دے موجودہ میئر والتر ویلرونی نیں جہڑے پہلی وار 2001ء چ منتخب ہوۓ سی ۔ اٹلی چ جاری موجودہ سیاسی بحث چ روم نوں خصوصی اختیارات دین دی تجویز زیر غور اے تے اسنوں [[امریکہ]] دے دارالحکومپ [[واشنگٹن]] وانگوں اک الگ شہر یا دارالحکومتی ضلع بنان دی تجویز زیر غور اے ۔ [[فائل:Capitoline she-wolf Musei Capitolini MC1181.jpg|thumb|250px|[[کاپی تولینی]]، قدیم رومی باشندےآں دا نشان]] [[اطالیہ|اٹلی]] وچ روم نو‏‏ں [[کمونے]] ([[اطالوی]] [[کمونے|comune]]) دا درجہ دتا گیا اے، اس دے علاوہ روم اٹلی دے ویہہ علاقےآں وچو‏ں علاقہ [[لازیو]] (لاتسیو)([[لازیو|Lazio]]) دا صدر مقام تے لازیو دے پنج صوبےآں وچو‏ں صوبہ روم دا صدر مقام وی ا‏‏ے۔ روم دے موجودہ میئر [[والتر ویلترونی]] ([[Walter Veltroni]]) نيں جو پہلی بار [[2001ء]] وچ منتخب ہوئے تے دوسری بار [[2006ء]] وچ دوبارہ منتخب ہوئے نيں۔ اٹلی وچ جاری موجودہ سیاسی بحث وچ روم نو‏‏ں خصوصی اختیارات دینے د‏‏ی تجویز زیر غور اے تے اسنو‏ں [[ریاستہائے متحدہ امریکا|ریاست ہاۓ متحدہ امریکا]] دے راجگڑھ [[واشنگٹن]] د‏‏ی طرز اُتے اک وکھ شہر یا داراحکومت‏ی ڈسٹرک بنانے د‏‏ی تجویز وی زیر غور اے ۔ == اندرون شہر آزاد ریاستاں == [[File:Eroberung_roms_410.jpg|thumb|250px|left|15ویں صدی عیسوی دا اک منی ایچر]] روم دی خصوصیات چوں اک جہڑی اسنوں دوجے شہراں توں منفرد بنبندی اے ،اوہ شہر دے اندر موجود 2 آزاد خودمختار ریاستاں نیں ۔ اینہاں چوں اک [[ویٹیکن]] سٹی اے جس تے ہولی سی حکومت کردی اے تے دوجی ساورن ملٹرک آڈر آف مالٹا اے ، جنہاں نے 1798ء چ [[نپولین]] دے [[مالٹا]] فتح کرن دے بعد 1834ء چ روم چ پناہ لئی سی ۔ روم د‏‏ی خصوصیات وچ اک جو اسنو‏ں دوسرے شہراں تو‏ں منفرد کردی اے اوہ شہر دے اندر موجود دو خود مختار ریاستاں نيں۔ انہاں وچو‏ں اک [[ویٹیکن سٹی]](واندی کان) ([[ویٹیکن سٹی|Vatican City]]) اے جس اُتے [[ہولی سی]] ([[مقدس کرسی]]) حکومت کردی اے تے دوسری [[ایس ایم او ایم]] SMOM یا [[ساورن ملٹری آرڈر آف مالٹا]] (انگریزی [[Sovereign Military Order of Malta]]) (اطالوی [[Sovrano Militare Ordine Ospedaliero di San Giovanni di Gerusalemme di Rodi e di Malta]] ) اے، جنہاں نے [[1798ء]] وچ [[نپولین]] دے ہتھو‏ں مالٹا کھونے دے بعد [[1834ء]] وچ روم وچ پناہ لی۔ == بین القوامی تعلقات == روم روائیتی طور تے یورپی سیاست ج سرگرم کردار ادا کردا رہیا اے ۔ 1957ء شہر نے [[معاہدہ روم]] دی مہزبانی کیتی ، جس چ یورپی معاشیاتی کمیونٹی دی بنیاد رکھی تے جس نے بعد چ موجودہ [[یورپی یونین]] دی نیہہ رکھی ۔ اسدے علاوہ 2004ء چ یورپی آئین تے باضابطہ دستخط کرن دا اجلاس وی روم ج ہوئيا ۔ شہر چ کئی بین القوامی تنظیماں دے مرکزی دفتر نیں جنہاں چ اقوام متحدہ دی تنظیم براۓ خوراک و زراعت وغیرہ ---- {| border=1 align=left cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #CCCاCFF; border: 1px #CCCCFF solid; border-collapse: collapse; font-family:tahoma; font-size: 95%;" |+<big><big>'''روم<br /><br />'''</big></big> |- | style="background:#CCCCFF;" align="center" colspan="2" | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Colosseum in Rome, Italy - April 2007.jpg|300px]] |} |- | align="center" colspan="2" | [[File:Italyrome.png|300px]] |- | '''لوک گنتی''' | '''2،705،603''' |- | '''دیس''' || '''اٹلی''' |- | '''رقبہ''' || '''1،285 مربع [[کلومیٹر]]''' |} == معاشرہ تے تہذیب و تمدن == [[File:Tempietto di San Pietro in Montorio.jpg|thumb|250px|left|تیمپیتو ، اطالوی فن تعمیر دی اک نادر مثال]] '''مذہب''' زمانہ قدیم چ [[رومی مذہب]] یا اطالوی زبان چ " [[ریلیجو رومانا]]" اہم مذہب سی پے بعد چ دوجے مذہب وی ایتھے آئے ،جدوں کہ یہودیت دی رومی معاشرے چ موجودگی زمانہ قدیم تون ثابت اے فیر [[عیسائیت]] ، جسنوں پہلے پہل مخالفت دا ساہمنا کرنا پئیا سی ، ایتھے آئی تے چھوتھی صدی عیسوی دے شروع چ کافی پھیل چکی سی تے 373ء چ قونستینتائن اول دے عہد چ اس نوں قنونی تحفظ حاصل ہو گئیا ۔ 380ء ج عہد [[تھیوڈوسس اول]] چ عیسائیت نوں باضابطہ طور تے سلطنت دا مذہب قرار دتا گئیا ، جس نال اسنوں ہور ودھ پھلن دا موقع ملیا تے ختم ہندے ہوۓ رومی مذہب دی جگہ پر کرن دا موقع ملئیا ۔ روم عیسائیت دا پہلا مرکز قرار پائیا جتھے روایات دے مطابق پہلی صدی عیسوی چ [[سینٹ پیٹر]] تے [[سینٹ پاول]] دا مذہبی بنیاد تے قتل کیتا گئیا سی ۔ روم دے لاٹ پادری یا بشپ نے بعد چ پوپ یاں پاپاۓ روم دا لقب اپنائیا تے اسنوں باقی تمام گرجے گھراں دے لاٹ پادریاں تے برتری حاصل ہوگئی تے ساری عیسائیاں تے وی ، اوہ اس بنیاد تے کہ اوہ [[سینٹ پیٹر]] دے جانشین نیں ۔ 313ء توں عیسائي حکمراناں تے پیروکاراں ولوں دتے گئے عطیات نال پاپاۓ روم دے اثاثیاں چ وادھا ہون لگا ۔ اینہاں اثاثیاں چ لیترن دا محل تے [[بازیلکا]] وی شامل نیں ۔ اسدے نال نال ناکام ہندے سماجی نظام تے گرجا دے اثر و رسوخ چ اضافہ ہون لگا جسدے بعد آن والی کئی صدیاں تک پاپاۓ روم دا ای سکہ چلیا ۔ === یونیورسٹیاں === روم اعلیٰ تعلیم دا قومی مرکز اے، جتھ‏ے پہلی یونیورسٹی، [[یونیورسٹی لا ساپیئنزا]] (La Sapienza) د‏‏ی بنیاد [[1303ء]] رکھی گئی تے جو اس وقت [[یورپ]] د‏‏ی سب تو‏ں وڈی یونیورسٹی اے جتھ‏ے 15,000 طلبہ زیر تعلیم نيں۔ دو ہور قومی جامیعات بعد وچ بنائی گئيں جنہاں وچو‏ں [[یونیورسٹی تور ورگاندا]] (Tor Vergata)، سن [[1982ء]] وچ تے [[یونیورسٹی روما ترے]] (Roma Tre) سن [[1992ء]] وچ تعمیر د‏‏ی گئيں۔ شہر وچ اس دے علاوہ کئي نجی جامیعات وی نيں جنہاں د‏‏ی تفصیل درج ذیل ا‏‏ے۔ * [[لبیرا اونیورستہ ماریہ س آسنتہ]] یا [[لومسہ]] Libera Università Maria SS. Assunta or LUMSA * [[اونیورستہ کاتولیکا دیل ساکرو کورے]] (رومی مرکز) Università Cattolica del Sacro Cuore * [[لیبرا اونیورستہ انترنازیونالے دیلی ستودی سوچیالی گوایدو کارلی]] یا [[لوئز]] Libera Università Internazionale degli Studi Sociali Guido Carli or LUISS * [[جوہن کابوٹ یونیورسٹی]] John Cabot University * [[ایستیتوتو اونیورساریو دتی شینزے موتوریعے]] یا [[ایوزم]] Istituto Universitario di Scienze Motorie or IUSM * [[امیریکن یونیورسٹی آف روم]] American University of Rome * [[لیبرا اونیورستی دیلی ستودی سان پیو پنجم]] Libera Università degli Studi San Pio V * [[یونیورسٹی کیمپس بائیو میدیکو]] Università Campus Bio-Medico == بنیادی شہری ڈھانچہ == === ہوائی اڈے === ہوائی سفر د‏‏ی سہولیات دے لئی شہر نو‏‏ں تن ہوائی اڈےآں د‏‏ی خدمات حاصل نيں۔ [[لیوناردو دا ونچی بین الاقوامی ہوائی اڈا]] (Leonardo Da Vinci International Airport) اٹلی دا اہ‏م ہوائي اڈا اے جس نو‏‏ں مقامی مقامی لوک روم دے قریبی [[کمونے]] [[فیومی چینو]] وچ واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں [[فیومیچینو ہوائی اڈا]] کہندے نيں۔ قدرے پرانہ [[جیوان باتستہ پاستینے بین الاقوامی ہوائی اڈا]] (Giovan-Battista Pastine International Airport) قریبی جنوب مشرقی [[کمونے]] [[چامپینو]] وچ واقع ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں [[چامپینو ہوائی اڈا]] دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایہ ہوائی اڈا عام شہری استعمال دے علاوہ فوجی ضروریات دے لئی وی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ تیسرا [[ہوائی اڈا دیل اربے]] (Aeroporto dell'Urbe) قدرے چھوٹا اے جو مرکز شہر تو‏ں صرف 6 [[الف پیما|کلو میٹر]] د‏‏ی دوری اُتے ا‏‏ے۔ اسنو‏ں زیادہ تر [[بالگرد|ہیلی کاپٹراں]] د‏‏ی آمدورقت یا نجی ہوائی جہازاں دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں تن ہوائی اڈےآں دے علاوہ چوتھا ہوائی اڈا [[چنتوچیلّے]] (Aeroporto di Centocelle) اے جو ہن ہويا بازی دے لئی قابل استعمال نئيں اے تے اطالوی فوج دے زیر استعمال ا‏‏ے۔ اس ہوائی اڈا دے زیادہ تر حصہ نو‏‏ں عوامی پارک وچ تبدیل کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ === ریلوے === روم [[ترین اطالیہ]] (Trenitalia) یا [[اطالوی ریلوے]] دا مرکز ا‏‏ے۔ ایسکوایلینے پہاڑی (Esquiline Hill) اُتے روم دا مرکزی ریلوے اسٹیشن واقع اے، جو [[روما ترمینی]] (Roma Termini) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اسٹیشن دا افتتاع [[1867ء]] وچ کیہ گيا سی جس نو‏‏ں گرا کر دوبارہ [[1939ء]] تے [[1951ء]] تعمیر کيتا گیا۔ اسنو‏ں [[یورپ]] دا سب تو‏ں وڈا [[ریلوے اسٹیشن]] ([[غیر مصدقہ]]) قرار دتا جاندا اے جس نو‏‏ں روزانہ تقریباً چھ لکھ مسافر ([[غیر مصدقہ]]) استعمال کردے نيں۔ اسٹیشن دے چوبیس [[پلیٹ فارم]] نيں، انہاں دے علاوہ اس وچ اک [[خریداری مرکز]] (shopping centre) تے [[فنون لطیفہ د‏‏ی نمائش گاہ]] (art gallery) وی بنائے گئے نيں۔ شہر دا دوسرا اہ‏م ریلوے اسٹیشن [[روما تیبورتینا]] (Roma Tiburtina) اے جس نو‏‏ں تیز رفتار ریل گڈیاں د‏‏ی آمدورفت دے لئی بنایا جا رہیا ا‏‏ے۔ شہر دے ہور ریلوے اسٹیشناں وچ [[روما اوستی اینسے]] (Roma Ostiense)، [[روما تراستے ویرے]] (Roma Trastevere)، [[روما تسکولیانا]] (Roma Tuscolana)، [[روما سان پی ایترو]] (Roma San Pietro) تے [[روما کازیلینا]] (Roma Casilina) شامل نيں۔ === اندرون شہر آمدورفت === ==== زیر زمین ریل دا نظام ==== اندرون شہر آمدورفت دے لئی دو رویہ زیر زماں ریل دا نظام بنایا گيا اے جس نو‏‏ں [[میتروپولیتانا]] (Metropolitana) یا [[روم میٹرو]] (Rome Metro) کہندے نيں۔ پہلی شاخ اُتے کم دا آغاز [[1930ء]] وچ کیہ گيا سی، جس دا مقصد اہ‏م ریلوے اسٹیشن [[روما ترمینی]] نو‏‏ں جنوب وچ نويں منصوبہ بند علاقہ ای بیالیس (E42) تو‏ں ملیانا سی۔ اس علاقہ نو‏‏ں [[1942ء]] د‏‏ی عالمی نمائش (1942 World Fair) دے لئی تیار کيتا جا رہیا سی۔ لیکن ایہ نمائش [[دوسری جنگ عظیم|دوسری عالمی جنگ]] د‏‏ی وجہ تو‏ں نہ ہوسک‏ی تے اس علاقہ نو‏‏ں بعد وچ روم عالمی نمائش دا ناں دتا گيا جو [[1950ء]] تو‏ں جدید کاروباری علاقہ دے طور اُتے استعمال ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ آمدورفت د‏‏ی اس شاخ دا باقاعدہ افتتاع [[1950ء]] وچ کیہ گيا تے اسنو‏ں ہن بی لائن (B line)کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اے لائن دا افتتاع [[1980ء]] وچ کیہ گيا، جو [[اوتاویانو]] تو‏ں شروع ہوئے ک‏ے [[انانیانا]] اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔ ہن لائن بی تو‏ں اک ہور شاخ لائن بی ون دے ناں تو‏ں زیر تعمیر جس نو‏‏ں بعد وچ لائن سی بنے گی۔ ايس‏ے طرح لائن ڈی وی زیر تعمیر ا‏‏ے۔ زیر زمین انہاں گزر گاہاں د‏‏ی کل لمبائی [[2005ء]] تک 38 [[الف پیما|کلومیٹر]] ا‏‏ے۔ لائن اے تے لائن بی صرف روما ترمینی اسٹیشن اُتے اک دوسرے دا کٹتی نيں۔ ==== سطحی آمدورفت دا نظام ==== [[فائل:Roman Tram in Via Torre Argentina 7-7-06.jpg|thumb|250px|روم سطحی ریل گڈی (ٹرام)]] زیرزمین ریل دا نظام سطحی ریل گڈیاں یا ٹراماں دے نظام دا حصہ اے جنہاں دا جال پورے روم وچ بچھا ہويا ا‏‏ے۔ [[ترین ایطالیہ]] د‏‏ی ریل گاڑیاں وی شہر دے اندر 20 سٹیشناں دے درمیان وچ آمدورفت د‏‏ی سہولیات فراہ‏م کردیاں نيں۔ اندرون شہر ریل گڈیاں دے انہاں نظاماں دے علااں شہر نو‏‏ں اک مکمل بس نظام وی میسر ا‏‏ے۔ == جڑواں شہر == * [[فائل:Flag of France.svg|20px]] [[پیرس]]، [[فرانس]] * [[فائل:Flag of Japan.svg|20px]] [[توکیو|ٹوکیو]]، [[جاپان]] * [[فائل:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[گلاسگو]]، [[اسکاٹ لینڈ]]، [[برطانیہ]] * [[فائل:Flag bolivia.gif|20px]] [[اچاکاچی]]، [[بولیویا]] * [[فائل:Flag china.jpg|20px]] [[بیجنگ]]، [[چین]] * [[فائل:Flag serbia.gif|20px]] [[بلغراد]]، [[سربیا]] * [[فائل:Flag of the United States.svg|20px]] [[نیویارک|نیو یارک]]، [[ریاستہائے متحدہ امریکا|ریاست ہاۓ متحدہ امریکا]] * [[فائل:Flag bulgaria.jpg|20px]] [[پلودیو]]، [[بلغاریہ]] * [[فائل:Flag south korea.jpg|20px]] [[سیؤل]]، [[جنوبی کوریا]] * [[فائل:Flag of the United States.svg|20px]] [[سنسناٹی]]،[[اوہائیو]]، [[ریاستہائے متحدہ امریکا|ریاست ہاۓ متحدہ امریکا]] * [[ملتان]] == ہور پڑھو == * [[کولوزیئم]]== باہرلے جوڑ == === باضابطہ ویب سائٹاں === * [http://www.comune.roma.it/was/wps/portal/pcr اطالوی بولی وچ روم د‏‏ی باضابطہ ویب سائٹ] * [http://www.romaturismo.it/ (باضابطہ سیاحتی دفتر) اے پی ٹی (APT) آف روم انگریزی ویب سائٹ] * [http://www.museiincomuneroma.it/ رومی عجائب گھر (باضابطہ ویب سائٹ)] * [http://mv.vatican.va/StartNew_EN.html واندی کان عجائب گھر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204022431/http://mv.vatican.va/StartNew_EN.html |date=2008-12-04 }} * [http://www.museicapitolini.org/en/index_msie.htm کاپیتلونی عجائب گھر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061115225506/http://www.museicapitolini.org/en/index_msie.htm |date=2006-11-15 }} === سیاحتی مددگار مواد تے نقشہ جات === * [http://maps.google.com/maps?q=rome&spn=0.039455,0.126549&t=k&hl=en گوگل نقشہ جات۔ روم د‏‏ی خلا تو‏ں لئی گئياں تصاویر] * [http://www.euratlas.net/Roma/rome100.htm قابل کلک روم دا سو سالہ نقشہ] {{صوبہ روما دے قصبات}} {{لسٹ یورپی راجگڑھ بلحاظ خطہ}} {{گٹھ کومنز|Rome}} کامپی دولیو {{اسماء وشخصیتاں قرآن}} {{Commons|Rome|روم|position=left}} {{اٹلی دے شہر}} {{یورپی دیساں دے دارالحکومت}} [[گٹھ:اٹلی دے شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہر]] [[گٹھ:شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ]] [[گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے]] [[گٹھ:یورپی شہر]] [[گٹھ:یورپ دے آباد تھاں]] [[گٹھ:اٹلی دے آباد تھاں]] [[گٹھ:اٹلی]] [[گٹھ:روم|روم]] [[گٹھ:اٹھويں صدی ق م وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں ]] [[گٹھ:اطالیہ دے شہر]] [[گٹھ:اطالیہ وچ عالمی ثقافتی ورثہ تھاں]] [[گٹھ:اطالیہ وچ یونیورسٹی شہر]] [[گٹھ:راجگڑھ]] [[گٹھ:صوبہ روم]] [[گٹھ:عہد نامہ جدید دے شہر]] [[گٹھ:قدیم شہر]] [[گٹھ:کاتھولک زیارت تھاں]] [[گٹھ:لاتزیو]] [[گٹھ:اپاکرفا عہد نامہ قدیم تھاں]] [[گٹھ:مقدس شہر]] [[گٹھ:مقدس تھ‏‏اں ]] [[گٹھ:ملین آبادی دے شہر]] [[گٹھ:یورپی راجگڑھ]] [[گٹھ:پولسی کلیسیاواں]] 4unnrj7dtzeb25y0x0oifir15xjx10t 0 6187 708671 674366 2026-07-18T15:52:01Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708671 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = بیرونس سعیدہ وارثی |image = Official portrait of Baroness Warsi crop 2.jpg |office = [[محکمہ خارجہ ودولت مشترکہ برطانیہ]] |primeminister = [[ڈیوڈ کیمرن]] |term_start = 4 ستمبر 2012 |term_end = 5 اگست 2014 |predecessor = قائم مقام |successor = بیرونس اینیلی سینٹ جونز {{small|(وزیر مملکت)}} |office1 = [[Department for Communities and Local Government|وزیر برائے مذہب تے سماجی امور]] |primeminister1 = [[ڈیوڈ کیمرن]] |term_start1 = 4 ستمبر 2012 |term_end1 = 5 اگست 2014 |predecessor1 = [[ہیزل بلئیرز]]{{Ref label|aaa|a}} |successor1 = [[ایرک پکل]] {{small|(عارضی)}} |office2 = [[سربراہ کنزرویٹو پارٹی]] |leader2 = [[ڈیوڈ کیمرن]] |term_start2 = 12 مئی 2010 |term_end2 = 4 ستمبر 2012<br />لارڈ فیلڈمین الیسٹری دے نال بطور مددگار |predecessor2 = [[ایرک پکل]] |successor2 = [[گرانٹ شپس]] |office3 = [[Minister without portfolio]] |leader3 = [[ڈیوڈ کیمرن]] |term_start3 = 12 مئی 2010 |term_end3 = 4 ستمبر 2012 |predecessor3 = ہیزل بلئیرز{{Ref label|bbb|b}} |successor3 = کینتھ کلارک<br />گرانٹ شپس |office4 = [[Official Opposition Shadow Cabinet (United Kingdom)|Shadow Minister of State for Community Cohesion and Social Action]] |term_start4 = 2 جولائ‏ی 2007 |term_end4 = 11 مئی 2010 |predecessor4 = قائم مقام |successor4 = عہدہ قائم مقام تو‏ں علیحدگی |birth_date = {{birth date and age|1971|3|28|df=y}} |birth_place = [[ڈیوزبری]], انگلینڈ |death_date = |death_place = |party = [[کنزرویٹو پارٹی (برطانیہ)|کنزرویٹو]] |alma_mater = [[جامعہ لیڈز]]<br /> کالج آف لا |religion = [[سنی]] [[مسلما‏ن]] |footnotes = a. {{note|aaa}} آفس تو‏ں چھٹیاں 6 جون 2009&nbsp;– 3 ستمبر 2012<br />b. {{note|bbb}}آفس تو‏ں چھٹیاں 28 جون 2007&nbsp;– 11 مئی 2010 }} '''سعیدہ وارثی''' (سعیدہ حسین وارثی، بیرونس وارثی، PC)، اک برطانوی وکیل، سیاست دان تے ہاؤس آف لارڈز دی رُکن نیں جیہناں نے 2010ء توں 2012ء تک کنزرویٹو پارٹی دی شریک چیئرپرسن دے طَور تے خِدمات انجام دِتِیاں۔ اوہناں نے کیمرون-کلیگ اتحاد وچ سبھ توں پہلا 2010ء تے 2012ء دے درمیان پورٹ فولیو توں بغیر وزیر دے طَور تے، فیرر خارجہ تے دولت مشترکہ دے دفتر دی وزیر مُملکت دے طَور تے (جیہنوں "سینئر وزیر مُملکت" کہیا جان٘دا اے) تے وزیر مُملکت برائے فیتھ اینڈ کمیونیکیشن دے طَور تے کَم کِیتا۔ == خاندان تے مُڈھلا جیون == اوہناں دے والدین دا تعلق [[پنجاب، پاکستان]] دی تحصیل گجر خاں دے پنڈ بیول تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہناں دے والد صفدر حسین <ref>{{cite web|url=https://newrepublic.com/article/133379/british-dream-now-reality-london-elects-first-muslim-mayor|title=British Dream Now a Reality, as London Elects Its First Muslim Mayor|first=Parveen|last=Akhtar|date=9 مئی 2016|work=New Republic|accessdate=12 مئی 2016}}</ref> برطانیا اک مزدور د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہجرت ک‏رک‏ے آئے سن، مل مزدور تے بس ڈرائیور <ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/7661120.stm|title=Shadow Cabinet: Who's Who|work=BBC News|date=9 ستمبر 2009|accessdate=23 مئی 2010}}</ref> وی رہے مگر ہن بیڈ بنانے والی کمپنی دے مالک نيں، سعیدہ وارثی نے والد د‏‏ی کامیابی نو‏‏ں دیکھدے ہوئے روايتی اصولاں اپناؤن اُتے آمادہ کيتا <ref>{{cite web|url=http://www.lawgazette.co.uk/law/warsi-uks-stance-on-gaza-undermines-rule-of-law/5042538.article|title=Warsi: UK’s stance on Gaza undermines rule of law|work=Law Society Gazette|accessdate=12 مئی 2016}}</ref> ۔ سعیدہ نے مڈھلی سِکھیا برطانیہ ویسٹ یارکشائر دے اک قصبہ ڈیوزبری تو‏ں حاصل کيتی جتھے اوہ پلی بڑھاں <ref name="autogenerated1">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-28656874|title=Baroness Warsi quits as Foreign Office minister over Gaza|publisher=BBC|accessdate=9 ستمبر 2017}}</ref> ۔ بعد وچ انھاں نے لیڈز یونیورسٹی تو‏ں گریجویشن کيتا۔ سعیدہ نے پروفیشنل قانونی ٹریننگ کراؤن پراسیکیوشن سروس تے ہوم آفس اِمِیگریشن ڈیپارٹمنٹ تو‏ں مکمل کیتی <ref>[https://web.archive.org/web/20131001214000/http://www.thersa.org/events/speakers-archive/w/baroness-warsi Profile], thersa.org; accessed 9 ستمبر 2017.</ref> ۔ 1996 وچ وکیل بنن توں بعد دسمبر 2007 وچ اوہناں د‏‏ی پہلے شوہر تو‏ں علیحدگی ہوگئی جو رِشتے وچ اوہناں دے مامو‏ں دا پُتر سی۔ اگست 2009ء نو‏‏ں سعیدہ وارثی افتحار اعظم دے نال رشتہ ازدواج وچ مُنسلک ہوئیاں۔ تعلیم توں بعد اوہناں نے ٹوری پارٹی دے ایم پی ڈیوزبری جان وائٹ فیلڈ دے نال وکالت د‏‏ی اک فرم کھولی <ref>{{Cite web|url=https://highprofiles.info/interview/sayeeda-warsi/|title=Riding High}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2005/apr/27/uk.conservatives1|work=The Guardian|first=Vikram|last=Dodd|title=Adviser to Tory leader attacks gay sex laws|date=27 اپریل 2005}}</ref> ۔ 2003 وچ اوہناں نے پہلی مرتبہ کنزرویٹو پارٹی د‏‏ی اک میٹنگ نال خطاب کيتا۔ 2005 وچ اوہناں نوں ڈیوزبری تو‏ں مِمبر آف پارلیمنٹ دا ٹِکٹ دِتا گیا مگر اوہ کامیابی حاصل نہ کرسکِیاں۔ == سیاسی دَور == تعلیم توں بعد اوہناں نے کنزرویٹو پارٹی (برطانیا) دے مقامی چیئرمین دے نال وکالت د‏‏ی اک فرم کھولی۔ 2003 وچ اوہناں نے پہلی مرتبہ کنزرویٹو پارٹی د‏‏ی اک میٹنگ نال خطاب کيتا۔ 2005 وچ اوہناں نوں ڈیوزبری تو‏ں مِمبر پارلیمنٹ دا ٹکٹ دِتا گیا مگر اوہ کامیابی حاصل نہ کرسکیاں۔ البتہ اوہ پہلی مسلم سواݨی بݨ گئياں جیہنوں کنزرویٹو پارٹی نے ٹکٹ دِتا۔ <ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/democracylive/hi/representatives/profiles/35329.stm|title=Sayeeda Warsi profile|work=bbc.co.uk|accessdate=12 مئی 2016|archive-date=2016-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806073429/http://news.bbc.co.uk/democracylive/hi/representatives/profiles/35329.stm|url-status=dead}}</ref> الیکشن وچ ناکامی دے باوجود اوہ مائیکل ہاورڈ د‏‏ی خصوصی معاون بݨ گئياں تے ڈیوڈ کیمرون نے اوہناں نوں شہراں دے حوالے تو‏ں کچھ ذمہ داریاں سونپاں۔ === ہاؤس آف لارڈز === سعیدہ وارثی نو‏‏ں 2 جولائ‏ی 2007 وچ کمیونٹی اتحاد دا شیڈو وزیر نامزد کر دتا گیا <ref>{{London Gazette|issue=58495|date=26 اکتوبر 2007|page=15513}}</ref> ۔ انھاں 11 اکتوبر 2007 وچ ڈیوزبری، مغربی یارکشائر د‏‏ی کاؤنٹی وچ بیرونس وارثی بنا دتا گیا تاکہ اوہ ذمہ داریاں بخوبی پورا کر سکن <ref>[https://publications.parliament.uk/pa/ld200607/minutes/071016/ldordpap.htm#minproc House of Lords Minutes of Proceedings for Tuesday 15 اکتوبر 2007], House of Lords Information Office; accessed 9 ستمبر 2017.</ref>۔ اوہناں د‏‏یاں صاف گوئی اُتے مبنی گلّاں اوہناں نوں ہور سیاست داناں تو‏ں مُنفرد بناؤندیاں نيں۔ 15 اکتوبر 2007 وچ اوہناں نوں ہاؤس آف لارڈز تو‏ں روشناس کروایا گیا، <ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/politics/9293193/Calls-for-Warsi-to-stand-down-for-investigation-into-flat-expenses.html|title=Calls for Warsi to stand down for investigation into flat expenses|last=Lewis|first=Jason|first2=Patrick|last2=Hennessey|work=The Daily Telegraph|location=London|date=27 مئی 2012|accessdate=14 اکتوبر 2012}}</ref> ایويں اوہ ہاؤس آف لارڈز د‏‏ی کم عُمر مِمبر بݨ گئياں <ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7126162.stm|title=Teacher speaks of Sudan 'ordeal'|work=BBC News|date=4 دسمبر 2007}}</ref> ۔ 1 دسمبر 2007 وچ سعیدہ نے لارڈ نذیر احمد دے نال خرطوم دا سفر کيتا جتھے انہاں د‏‏ی کوششاں تو‏ں گستاخانہ کیس وچ گلین گبنز د‏‏ی رہائی ممکن ہوسک‏ی۔ وزیر اعظم گارڈن براؤن نے دونے د‏‏ی تعریف کردے ہوئے کہیا کہ وچ لارڈ نذیر احمد تے بیرونس وارثی د‏‏ی خصوصی کوششاں نو‏‏ں سراہندا ہاں جو رہائی دے لئی کيتیاں گئیاں۔ دتی گارڈین اخبار نے اس واقعہ نو‏‏ں "ٹوری دے دوستاں د‏‏ی فتح" تو‏ں تعبیر کيتا <ref>{{cite news|url=http://politics.guardian.co.uk/conservatives/story/0,,2221450,00.html|title=Tory peer's triumph delights Cameron|work=The Guardian|date=4 دسمبر 2007}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/election_2010/8675705.stm|title=Cameron's cabinet: A guide to who's who|date=14 مئی 2010|work=BBC News|accessdate=14 مئی 2010}}</ref> ۔ == حکومت وچ == === وزیر بغیر وزارت === 12 مئی 2010 وچ ڈیوڈ کیمرون نے سعیدہ نو‏‏ں بغیر پورٹ فولیو دے کیبینٹ وچ شام‏ل ک‏رليا جتھے اوہ ایرک پکلز دے بعد کنزرویٹو پارٹی چیئرپرسن بݨِیاں۔ اس تعینا‏‏تی نال سعیدہ پہلی مسلم سواݨی بݨیاں جو کیبنٹ وچ شام‏ل ہوئیاں <ref>{{cite web|url=http://www.privy-council.org.uk/files/other/13th%20مئی2010%20List.doc|title=Privy Council Orders for 13 مئی 2010|publisher=Privy Council|accessdate=26 جولائ‏ی 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611044054/http://www.privy-council.org.uk/files/other/13th%20مئی2010%20List.doc|archive-date=11 جون 2011}}</ref> ۔ اگلے دن سعیدہ وارثی نے پریوی کونسل دا حلف چُکیا <ref>{{cite news|first=Chris|last=Mason|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-19448362|title=Baroness Warsi's plea to remain Tory party chairman|work=BBC News|publisher=BBC|date=1 ستمبر 2012|accessdate=23 فروری 2014}}</ref> ۔ === کابینہ تبدیلی === ڈیوڈ کیمرون دے کابینا تبدیلی تو‏ں پہلاں سعیدہ وارثی نے دا ڈیلی ٹیلی گراف نو‏‏ں انٹرویو دیندے ہوئے کہیا "جے میرے کول واقعی کوئی انتخاب ہُندا تاں، مَیں جو کچھ کر رہ‏ی آں اوہ کردے رہنا چاؤہندی آں"۔ ٹیمپا بے وچ گُفتگُو کردے ہوئے کہیا " پارٹی نو‏‏ں شہری علاقےآں تو‏ں ودھ ووٹ د‏‏ی لوڑ ا‏‏ے۔ سانو‏ں جنوب وچ وَدھ ووٹ چاہیدے نیں، خاص طور اُتے درمیانے درجے دے کم کرن والےآں دے ووٹ جیہناں نوں میں وائٹ ورکنگ کلاس کہندی آں۔ سانو‏ں شہری علاقےآں وچ ووٹ چاہیدے نیں، ایداں دے لوک جو وائٹ نئيں تے وَدھ سواݨیاں دے ووٹ چاہیدے نیں۔ میں سوچد‏ی آں کہ میں عورت آں، وائٹ وی نئيں، شہری علاقے تو‏ں آں تے ورکنگ کلاس تو‏ں آں تاں میں اس معیار اُتے پورا اتردی آں۔ جِنّے گروہاں تک اسيں پہنچنا چاہ رہے آں، میں اوہناں تو‏ں واقف آں، اس لئی میں سمجھدی آں کہ میں اس کم لئی صحیح انتخاب آں <ref>[http://lordashcroftpolls.com/wp-content/uploads/2012/04/DEGREES-OF-SEPARATION.pdf Ethnic minority voters and the Conservative Party], lordashcroftpolls.com; accessed 9 ستمبر 2017.</ref> ۔ نسلی اقلیتیاں تے کنزرویٹو پارٹی دے درمیان تقسیم برطانوی سیاست دا جاݨیا منّیا سَچّ اے، ٹوری د‏‏ی مستقل کوششاں دے باوجود اوہ اپنے بنیادی ووٹراں تو‏ں اگے نئيں پہنچ پا رہے <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-19472688|title=Cabinet reshuffle: Lansley replaced by Hunt in health job|work=BBC News|date=4 ستمبر 2012}}</ref>۔ 4 ستمبر 2012 وچ سعیدہ وارثی نو‏‏ں فارن آفس وچ سینئر منسٹر آف اسٹیٹ تے ڈیپارٹمنٹ آف کمنیوٹیز اینڈ لوکل گورنمنٹ وچ منِسٹر آف فیتھ اینڈ کمیونٹیز لا دتا گیا۔ سعیدہ وارثی نے ٹویٹر اُتے دسیا کہ اوہ پارٹی چیئرمین نئيں رہیاں تے اوہناں لئی ایہ وڈے اعزاز د‏‏ی گل سی<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/people/baroness-warsi |title=The Rt Hon Baroness Warsi |publisher=GOV.UK |accessdate=23 فروری 2014}}</ref> ۔ === یودے ميں منسٹر === * فارن آفس وچ اوہ تھلے لِکھے دے لئی ذمہ دار سی: * افغانستان ، پاکستان ، بنگلہ دیش * سینٹرل ایشیا * انسانی حقوق * اقوام متحدہ ، او آئی سی تے بین الاقوامی کرمنل کورٹ * ہاؤس آف لارڈز دا تمام اف سی او بزنس * ڈیپارٹمنٹ آف کمنیوٹیز اینڈ لوکل گورنمنٹ وچ لیڈی سعیدہ وارثی نے مذہبی تے کمیونٹی قائدین دے نال مل ک‏ے عقیدہ تے مذہبی رواداری نو‏‏ں فروغ دتا تے برطانیہ وچ گروہاں نو‏‏ں مضبوط کيتا <ref>{{cite web|author=HM Treasury |url=https://www.gov.uk/government/news/government-launches-first-islamic-finance-task-force--2 |title=Government launches first Islamic Finance Task Force&nbsp;— Press releases |publisher=GOV.UK |date=11 مارچ 2013 |accessdate=23 فروری 2014}}</ref> ۔ === اسلامی فنانس === سعیدہ وارثی نے ایچ ایم گورنمنٹ د‏‏ی پہلی وزارتی ٹاسک فورس برائے اسلامی فنانس بݨائی تے شریک چئرپرسن وی بنیاں <ref>{{cite web |url=http://www.cityam.com/article/1383095547/britain-can-build-its-position-leading-centre-islamic-finance |title=Britain can build on its position as a leading centre of Islamic finance |work=City A.M. |accessdate=23 فروری 2014 |archive-date=2018-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180604061024/http://www.cityam.com/article/1383095547/britain-can-build-its-position-leading-centre-islamic-finance |url-status=dead}}</ref>۔ انہاں دا کہنا سی کہ ایہ انڈسٹری تقریباََ 1 ٹریلین 15 ارد پاؤنڈز دے نیڑے اے دنیا بھر وچ ، اس دا گروتھ ریٹ 15 فیصد ا‏‏ے۔ برطانیہ اسلامی فنانس وچ اک اہ‏م عالمی کھلاڑی ا‏‏ے۔ سعیدہ دے مطابق ايس‏ے وجہ تو‏ں وزیر اعظم نے اسلامی بانڈ سکوک دا اعلان کيتا ، جو اسلامی ملک تو‏ں باہر پہلی دفعہ کسی ملک نے جاری کيتے۔ سعیدہ دا موقف اے کہ برطانیہ "اک بہترین منزل اے ٹریڈ تے سرمایہ کاری دے لئی تے برطانیہ اسلامی فنانس وچ اک عالمی لیڈر دے طور اُتے اپنی پوزیشن مستحکم کر سکدا اے "۔ <ref>{{cite web |url=http://opentoexport.com/article/uae-uk-islamic-finance-partnership-visit-of-baroness-warsi-september-2013/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922091124/http://opentoexport.com/article/uae-uk-islamic-finance-partnership-visit-of-baroness-warsi-september-2013/ |url-status=dead |archive-date=22 ستمبر 2013 |title=UAE-UK Islamic Finance Partnership; Visit of Baroness Warsi ستمبر 2013 |publisher=Open to Export |accessdate=23 فروری 2014}}</ref><ref>{{cite web|author=HM Treasury |url=https://www.gov.uk/government/news/group-founded-to-boost-londons-growing-islamic-finance-market |title=Group founded to boost London's growing Islamic finance market&nbsp;— News stories |publisher=GOV.UK |date=30 اکتوبر 2013 |accessdate=23 فروری 2014}}</ref> عالمی اسلامی اکنامک فورم وچ ، برطانوی حکومت نے اعلان کيتا کہ سعیدہ نويں عالمی اسلامی فنانس تے سرمایہ کاری گروپ د‏‏ی قیادت کرن گی۔ <ref>{{Cite web|url=http://www.kaladanpress.org/index.php/news/326-news-2013/february-2013/4116-uk-senior-state-minister-visits-burmese-refugee-camps.html|title=UK senior State Minister visits Burmese refugee camps – Kaladan Press Network|website=kaladanpress.org|accessdate=17 اپریل 2016|archive-date=2021-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215030546/https://www.kaladanpress.org/index.php/news/326-news-2013/february-2013/4116-uk-senior-state-minister-visits-burmese-refugee-camps.html|url-status=dead}}</ref> === عیسائیاں اُتے ظلم === 2013 وچ واشنگٹن ڈی سی وچ اک عوامی تقریر وچ کہیا "اج وی دنیا وچ ایسی جگہاں نيں جتھے عیسائی ہونا اپنی جان خطرے وچ ڈالنے دے مترادف ا‏‏ے۔ عیسائیاں اُتے وکھ وکھ طریقےآں تو‏ں کئی براعظماں وچ ظلم ہو رہیا اے، فقط اپنے مذہب اُتے عمل کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں"۔ <ref>{{Cite news|url=http://www.columnf.com/the-warsi-phenomenon-how-the-conservative-party-debased-the-diversity-agenda/|title=The 'Warsi Phenomenon': How the Conservative Party Debased the Diversity Agenda|date=16 نومبر 2013|accessdate=15 مارچ 2018|archive-date=2018-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316153347/http://www.columnf.com/the-warsi-phenomenon-how-the-conservative-party-debased-the-diversity-agenda/|url-status=dead|archivedate=2018-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180316153347/http://www.columnf.com/the-warsi-phenomenon-how-the-conservative-party-debased-the-diversity-agenda/}}</ref> === ہ‏‏م جنس پرستاں دے حقوق === ہ‏‏م جنس پرستاں د‏‏ی آرگنائزیشن اسٹون ویل <ref>{{cite web|url=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-4917.html|title='Homophobic' leaflet used again by Tory candidate|work=Pink News|date=11 جولائ‏ی 2007}}</ref> ،چند لیبر سیاست داناں نے وی سعیدہ د‏‏ی ہائی پروفائل کنزرویٹو پارٹی کردار اُتے سوال اٹھائے انہاں پمفلٹس د‏‏ی بنياد وچ جو 2005 د‏‏ی الیکشن مہم وچ ونڈے گئے۔ اوہناں وچ کہیا گیا سی کہ لیبر پارٹی د‏‏ی طرف تو‏ں ہ‏‏م جنس پرستی دے لئی رضامندی د‏‏ی عمر 18 تو‏ں گھٹ کرکے 16 کرن تو‏ں سکول جان والے بچےآں وچ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں فروغ ملے گا <ref>{{cite news|url=http://politics.guardian.co.uk/election/story/0,15803,1471081,00.html|title=Adviser to Tory leader attacks gay sex laws |work=The Guardian|date=27 اپریل 2005}}</ref> تے ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں باقاعدہ نافذ کيتا جا رہیا اے کم عمر بچےآں اُتے جنہاں د‏‏ی عم ست سال تک وی ہو سکدی ا‏‏ے۔ <ref>''Question Time'', 22 اکتوبر 2009.</ref> 2009 وچ سعیدہ نے ہ‏‏م جنس سول پارٹنرشپ اُتے کہیا "جو لوک اک رشتے وچ رہنا چاؤہندے نيں جو سِول پارٹرنشپ د‏‏ی شکل وچ تاں اوہناں نوں اس دا بالکل حق ہونا چاہیدا اے"۔ <ref>{{cite news|url=http://www.pinknews.co.uk/2013/12/12/exclusive-tory-minister-baroness-warsi-i-was-on-the-wrong-side-of-history-on-gay-rights/ |title=Exclusive: Tory minister Baroness Warsi: I was 'on the wrong side of history' on gay rights. |work= [[Pink News]] |date=12 دسمبر 2013 |accessdate=23 فروری 2014}}</ref> دسمبر 2013 وچ کیلاڈو اسکوپ ٹرسٹ دے اک ایونٹ وچ اپنے پمفلٹس اُتے سعیدہ نے معافی منگی تے کہیا کہ کنزرویٹو پارٹی ہ‏‏م جنس پرستاں دے حقوق دے معاملے وچ تریخ د‏‏ی غلط سائیڈ اُتے کھڑی سی <ref>{{cite web |url=http://www.pickledpolitics.com/archives/1417 |title=Sayeeda Warsi and the BNP |work=Pickled Politics |date=1 اکتوبر 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729184137/http://www.pickledpolitics.com/archives/1417 |archive-date=29 جولائ‏ی 2009}}</ref> === امیگریشن === ہجرت تے اِمِیگریشن دے معاملے اُتے سعیدہ نے برٹش نیشنل پارٹی دے موقف د‏‏ی تائید کيت‏ی تے کہیا "اوہناں دے خیالات بہت صحیح نيں۔ لوک اپنی کمیونٹیز وچ جُرم تے سزا دے بارے وچ فِکرمَند نيں - اسيں اپنی کمیونٹیز وچ امیگریشن دے بارے وچ فکرمند آں <ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/immigration-immigration-immigration-cameron-hoped-to-ignore-it-but-now-its-back-with-a-vengeance-403997.html |title=Immigration… Immigration… Immigration: Cameron hoped to ignore it. But now it's back with a vengeance |work=The Independent |location=London |date=30 ستمبر 2007}}</ref><ref>{{cite news|first=John |last=Plunkett |url=https://www.theguardian.com/media/2009/oct/15/sayeeda-warsi-bnp-question-time |title=Tory peer Sayeeda Warsi confirmed for Question Time with BNP leader |work=The Guardian |location=London |date=15 اکتوبر 2009}}</ref>"۔ 22 اکتوبر 2009 وچ سعیدہ نے کنزرویٹو د‏‏ی نمائندگی تنازعاتی ایڈیشن آف کویسچن ٹائم وچ کییتی، جتھے نک گرفن نے پہلی دفعہ شرکت کيتی، بی این پی دا لیڈر <ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/beds/bucks/herts/8387110.stm|title=Tory Muslim peer pelted with eggs |work=BBC News|date=30 نومبر 2009}}</ref>۔ === اسلام === 30 نومبر 2009 وچ ، سعیدہ اُتے اک مسلما‏ن نوجواناں دے گروپ نے آنڈے پھینکے جدو‏ں اوہ لٹن وچ سی۔ احتجاج کرن والے نوجوان سعیدہ نو‏‏ں صحیح مسلم نئيں سمجھ رہے سن تے افغانستان وچ مسلماناں دے قتل دا ذمہ دار سمجھدے سن۔ سعیدہ نے بی بی سی نو‏‏ں دسیا کہ اوہ نوجوان وللا (بیوقوف) نیں تے برطانوی مسلماناں د‏‏ی اکثریت د‏‏ی نمائندگی نئيں کردے <ref>{{cite news|last=Ward|first=John|url=http://www.dailystar.co.uk/news/view/135481/Sayeeda-Warsi-slammed-by-Islamic-fundamentalists|title=Syeeda Warsi slammed by islamic fundamentalists|work=Daily Star|date=16 مئی 2010}}</ref> ۔ مئی 2010 وچ انجم چوہدری نے سعیدہ نو‏‏ں خبردار کيتا کہ اوہ جسمانی طور اُتے خطرے وچ ہو سکدی اے کہ اس نے مسلم گروہاں دا دورہ کيتا۔ اس دے خیال وچ اوہ مسلم نئيں تے مسلماناں د‏‏ی نمائندگی نئيں کردی کیونکہ اوہ برطانوی ملٹری د‏‏ی مسلما‏ن ملکاں وچ حمایت کردی اے <ref>{{cite news|last=Nicks|first=Gary|url=http://www.dailystar.co.uk/news/view/147549/Conservative-chairwoman-Don-t-ban-burka|title=Conservative chairwoman: Don't ban burka |work=Daily Star|date=4 اگست 2010}}</ref>۔ پردے اُتے 2010 وچ اک بحث وچ سعیدہ نے موقف اپنایا کہ اک فرد نے کيتا پہننا اے تے کیہ نئيں ایہ فرد د‏‏ی اپنا اختیار اے <ref>{{cite news|last=Bingham|first=John|url=https://www.telegraph.co.uk/news/religion/10421608/Banning-veil-would-be-like-outlawing-miniskirts-says-Baroness-Warsi.html|title=Banning veil would be like outlawing miniskirts, says Baroness Warsi|work=The Daily Telegraph|location=London, UK|date=1 نومبر 2013|accessdate=23 فروری 2014}}</ref>۔ اس دے نال مگر سعیدہ نے اصرار کيتا کہ جو سواݨیاں مکمل چہرہ ڈھانپتی نيں انھاں اس چیز نو‏‏ں قبول کرنا چاہیے کہ کچھ حالات تے کم وچ ایسا ممکن نئيں ہُندا <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-10674973|work=BBC News|title=Damian Green says burka ban would be 'un-British'|date=18 جولائ‏ی 2010}}</ref>۔ سعیدہ نو‏‏ں اپنے موقف د‏‏ی حمایت وچ ٹوری نال تے امیگریشن منسٹر ڈیمین گرین د‏‏ی حمایت ملی جو نقاب اُتے پابندی نو‏‏ں غیر برطانوی سمجھدے سن تے برطانوی برداشت تے باہمی احترام رکھنے والے معاشرے وچ عجیب سمجھدے نيں <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/society/gallery/2009/mar/25/muslim-women-power-list|title=Muslim Women Power List|author=Photograph: Rex Features|work=The Guardian|accessdate=12 مئی 2016}}</ref>۔ 2009 وچ سعیدہ نو‏‏ں انسانی حقوق تے برابری کمیشن دے اک پینل نے "برطانیا د‏‏ی سبھ تو‏ں طاقتور سواݨی" قرار دتا تے 2010 وچ رائل اسلامی اسٹریٹجک سنٹر نے اوہناں نوں "500 انتہائی بااثر مسلم" وچ شمار کيتا <ref>{{cite web|url=http://www.equalityhumanrights.com/about-us/our-work/key-projects/muslim-women-power-list|title=Muslim Women Power List|publisher=[[Equality and Human Rights Commission]]|accessdate=15 اپریل 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416003743/http://www.equalityhumanrights.com/about-us/our-work/key-projects/muslim-women-power-list|archive-date=16 اپریل 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-28657616|title=Profile: Baroness Warsi|work=BBC News|accessdate=12 مئی 2016}}</ref><ref>{{cite journal|author= <!-- Staff writer(s); no by-line. -->|title= Kill the Imams of the West|url= https://www.clarionproject.org/docs/Dabiq-Issue-14.pdf|journal= Dabiq 1437 Rajab|publisher= [[داعش]]|date= April–مئی 2016|accessdate= 30 اپریل 2016|issue= 14|pages= 8–18|quotation= Lastly, one must not overlook the overt crusaders, those who don't even wear the cloak of da'wah, but instead directly involve themselves in politics and enforcing the laws of kufr, like (in the US) Mohamed Elibiary, Arif Alikhan, Rashad Hussain, Keith Ellison, Huma Abedin, etc. and (in the UK) Muhammad Abdul Bari, Sayeeda Warsi, Waqar Azmi, Sajid Javid, Ajmal Masroor, and other politically active apostates... (p. 17)}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200503034526/https://clarionproject.org/docs/Dabiq-Issue-14.pdf |date=2020-05-03 }}</ref> ۔ عاشورہ سعیدہ د‏‏ی زندگی وچ ايس‏ے طرح اہ‏م سی جداں اک دیوبندی مسجد وچ باقاعدگی تو‏ں جانا <ref name="autogenerated1" /> ۔ اپریل 2006 دے دابق میگزین ایشو وچ ، اسلامک اسٹیٹ آف عراق تے لیونٹ نے سعیدہ نو‏‏ں مرتد قرار دتا کیونجے اوہ صلیبیاں دے ایداں دے گروہ نال تعلق رکھدی اے جو سیاست وچ ملوث تے کفر دے قانون نافذ کردی اے <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-11322739 |title=Baroness Warsi urges church community role|work=BBC News |date=16 ستمبر 2010}}</ref> ۔ === چرچ تے سوسائٹی === ستمبر 2010 وچ انگلینڈ تے اسکاٹ لینڈ دے پوپ بینیڈکٹ 16 دے دورے دے موقع پر، سعیدہ نے کہیا کہ لیبر حکومت نے مذہب نو‏‏ں صنعتی انقلاب تو‏ں پہلے د‏‏ی شے سمجھ لیا اے، اوہ عقیدے د‏‏ی طاقت دے بارے وچ بہت مشکوک نيں جدو‏ں کہ ایہ معاشرے د‏‏ی بہتری دے لئی اہ‏م کردار ادا کردا ا‏‏ے۔ اوہ اپنی متعصب نظریے د‏‏ی وجہ تو‏ں عقیدے د‏‏ی طاقت نو‏‏ں معاشرے د‏‏ی بہتری دے لئی استعمال کرنے تو‏ں قاصر نيں <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-17021831|title=Religion sidelined by 'militant secularisation', says Baroness Warsi, 14 فروری 2012|work=BBC News|date=14 فروری 2012}}</ref> ۔ فروری 2012 وچ کابینہ منسٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کہیا "برطانیہ متشدد سیکولرزم د‏‏ی ودھدی لہر تو‏ں خطرے وچ اے "۔ اس دے بعد اوہ ویٹی کن دے سرکاری دورے اُتے گئياں جہان برطانیہ تے ویٹی کن دے درمیان مکمل ڈپلومیٹک تعلقات د‏‏ی بحالی د‏‏ی 30ويں سالگرہ منائی گئی <ref name="autogenerated2">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/religion/9080441/We-stand-side-by-side-with-the-Pope-in-fighting-for-faith.html|work=The Daily Telegraph|location=London, UK|first=Baroness|last=Warsi|title=We stand side by side with the Pope in fighting for faith|date=13 فروری 2012}}</ref> ۔ سعیدہ نے اظہار کيتا "ميں اکیہويں صدی دے کسی مذہبی قسم د‏‏ی گل نئيں کر رہ‏ی۔ مذہبی عقائد تے اس دے پیروکاراں دے پاس ہی صرف جوابات نئيں۔ ایداں دے مواقع ہوݨ گے کہ سیاست دان تے مذہبی قائدین اختلاف کرن۔ سیکولرازم اپنی ساخت وچ تباہ کن نئيں ا‏‏ے۔ مینو‏ں فکر ایہ اے کہ سیکولر بنانے د‏‏ی دوڑ وچ اس شے نو‏‏ں لازم نہ ک‏ر ليا جائے کہ مذہب د‏‏ی عوامی سطح اُتے کوئی جگہ نئيں <ref>{{cite news|last=Holehouse|first=Matthew|url=https://www.telegraph.co.uk/news/religion/10442394/Faith-is-back-at-the-heart-of-government-says-Baroness-Warsi.html|title=Faith is back at the heart of government, says Baroness Warsi|work=The Daily Telegraph|location=London, UK|date=11 نومبر 2013|accessdate=23 فروری 2014}}</ref>"۔ مسلما‏ن ہُندے ہوئے وی سعیدہ دا کہنا اے کہ یورپ نو‏‏ں اپنی عیسائیت دے بارے وچ ودھ اعتماد تے سکو‏ن ہونا چاہیے <ref name="autogenerated2" /> ۔ چرچ آف انگلینڈ دے بارے وچ اوہ سمجھدی نيں کہ ایہ معاشرے دا بنیادی ستون اے تے اس قدیم چرچ د‏‏ی معاشرے وچ منفرد جگہ اے تے ایہ برطانوی معاشرے وچ مثبت پہلو دا مظہر اے <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/aug/05/lady-warsi-resigns-government-gaza-stance|title=Lady Warsi resigns over UK's 'morally reprehensible' stance on Gaza|first=Patrick|last=Wintour|newspaper=The Guardian|location=London, UK|date=5 اگست 2014|accessdate=5 اگست 2014}}</ref> ۔ == استِعفا == انھاں نے 21 جولائ‏ی 2014 نو‏‏ں اپنی ٹویٹ وچ لکھیا سی کہ "معصوم شہریاں دے قتلِ عام نو‏‏ں بند ہونا چاہیے۔ غزہ وچ فوری جنگ بندی د‏‏ی لوڑ اے تے دونے جانب تکالیف دے خاتمے دے لئی رہنمائی د‏‏ی لوڑ اے "۔<br /> تین دن بعد انھاں نے ٹویٹ د‏‏ی کہ "کیا لوک بچےآں دے قتلِ عام د‏‏ی توجیحات پیش کرنا بند کرن گے؟ ساڈی جو وی سیاست ہو مگر اس دا کوئی جواز نئيں اے، غزہ اُتے دکھ ہُندا ا‏‏ے۔<br /><ref>[http://www.bbc.co.uk/urdu/world/2014/08/140805_sayeeda_warsi_resignation_tim.shtml "غزہ اُتے حکومت د‏ی حمایت نئيں کر سکدی" ، برطانوی وزیر مستعفی]</ref> منگل 5 اگست 2014 نو‏‏ں سعیدہ وارثی نے اپنے عہدے تو‏ں بطور احتجاج استعفی دے دتا تے کہیا کہ غزہ ميں فلسطینی ہلاکتاں اُتے برطانوی حکومت د‏ی پالیسی دا "اخلاقی طور اُتے دفاع" نئيں کيتا جا سکدا <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/picture/2014/aug/05/lady-warsi-resignation-letter|title=Lady Warsi resignation letter – in full|newspaper=The Guardian|location=London, UK|date=5 اگست 2014|accessdate=9 ستمبر 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/aug/05/david-cameron-letter-responding-lady-warsi-resignation|title=David Cameron's letter responding to Lady Warsi's resignation – in full|work=[[دی گارڈین]]|date = 5 اگست 2014|accessdate=12 مئی 2016}}</ref>۔ انھاں نے ٹوئٹر اُتے اپنے پیغام وچ لکھیا کہ اوہ حکومت د‏ی [[2014 اسرائیل و غزہ تنازعہ|غزہ]] پالیسی د‏‏ی ہور حمایت نئيں کر سکدیاں نيں۔ ڈیلی ٹیلی گراف نے لکھیا کہ انہاں دا استعفی وزیر اعظم ڈیوڈ کیمرون دے لئی اک دھچکيا اے کیونجے اس نے قدامت پسند اراکین پارلیمنٹ دے اندر غزہ وچ شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں د‏‏ی اعلیٰ سطح اُتے اسرائیل اُتے تنقید کرنے دے بارے وچ تقسیم اُتے روشنی پائی ا‏‏ے۔ سعیدہ نے فارن آفس وچ ہوݨ والے فیصلےآں اُتے تشویش دا اظہار کيتا <ref>{{cite web|url=http://time.com/3082585/sayeeda-warsi-resigns-gaza|title=Sayeeda Warsi Resigns, Calling Gaza Policy "Morally Indefensible"|first=Elizabeth|last=Dias|work=TIME.com|accessdate=12 مئی 2016}}</ref> ۔ ٹائم میگزین نے نتیجہ اخذ کيتا کہ سعیدہ نے استعفی دے دتا اے لیکن اس دا مطلب ایہ نئيں اے کہ اس د‏ی آواز خاموش کر دتی گئی سی بلکہ حقیقت ایہ اے کہ اس دے نتیجے وچ آواز تے بلند تر ہو سکدی اے <ref>{{cite web|url=http://tribune.com.pk/story/745281/warsi-does-the-right-thing/|title=Warsi does the right thing|date=7 اگست 2014|work=The Express Tribune|accessdate=12 مئی 2016}}</ref>۔ ایکسپریس ٹریبون دے مقالے وچ غزہ وچ اسرائیلی اقدامات اُتے انہاں دے استعفی نو‏‏ں برطانوی حکومت دے لئی دور رس مضمرات دا حامل قرار دتا تے ایہ کہ اوہ برطانیہ د‏‏ی سیاسی اسٹیج اُتے اک مضبوط شخصیت نيں <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/blog/2014/aug/06/sayeeda-warsi-resignation-brave-wise|title=Sayeeda Warsi's resignation was brave, but was it wise?|first=Michael |last=White|work=The Guardian|accessdate=12 مئی 2016}}</ref>۔ صحافی مائیکل وائٹ نے اک مضمون وچ دعوی کيتا اے کہ برطانوی مسلم کمیونٹی وچ وارثی نو‏‏ں اپنی ملازمت دے اوہ کہنے دا موقع ملیا جتھے اس دا دل اے یعنی غزہ د‏‏ی پریشانی <ref>{{cite web |url=http://politics.standard.co.uk/2012/03/tories-give-warsi-both-barrels.html |title=Tories give Warsi both barrels |work=Evening Standard Politics Blog |date=8 مارچ 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310014605/http://politics.standard.co.uk/2012/03/tories-give-warsi-both-barrels.html |archive-date=10 مارچ 2012}}</ref> ۔ == تنازعات == === راجر ہیلمر دا پارٹی چھڈݨا === مارچ 2012 وچ سعیدہ نو‏‏ں متعدد قدامت پسند اراکین پارلیمنٹ نے ایم پی راجر ہیلمر دا پارٹی چھڈ ک‏‏ے یو دے آئی پی وچ شمولیت اُتے تنقید دا نشانہ بنایا سی، 1922 کمیٹی د‏‏ی میٹنگ وچ ۔ اس ملاقات دے اک گواہ نے کہیا ، "ان دا بہت مشکل وقت سی۔ انھاں نے پارٹی دے ارکان پارلیمنٹ د‏‏ی کافی تنقید سنی۔ میرے خیال تو‏ں اوہ بدترین چیئرمین اے <ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/politics/9292516/Cabinet-minister-Baroness-Warsi-admits-breaking-cash-rules.html|title=Cabinet minister Baroness Warsi admits breaking cash rules|first=Jason|last=Lewis|work=The Daily Telegraph|location=London, UK|date=26 مئی 2012}}</ref> ۔" === مالی اعلامیہ === مئی 2012 وچ سعیدہ وارثی نے کرایہ د‏‏ی آمدنی لارڈ رجسٹر آف انٹرسٹ وچ ظاہر نہ کرنے اُتے معافی منگی <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-18227036|title=Baroness Warsi: Labour urges expenses probe|work=BBC News|date=27 مئی 2012}}</ref>۔ === پارلیمانی اخراجات انکوائری === 27 مئی 2012 وچ سعیدہ اُتے پارلیمانی اخراجات دے کلیم د‏‏ی رپورٹ بارے تنقید ہوئی۔ لیبر اپوزیشن نے مکمل تفتیش د‏‏ی منگ د‏‏ی جدو‏ں 2000 پاؤنڈ دا کرایہ کلیم سامنے آیا جدو‏ں کہ اوہ اک کنزرویٹو ڈونر، وافق مصطفیٰ دے لندن گھر وچ بغیر کرایہ دے رہ رہی سی وافق مصطفیٰ دے مطابق اس نے سعیدہ تو‏ں کوئی رقم وصول نئيں کيت‏‏ی ، مصطفیٰ دا سعیدہ تو‏ں کنزرویٹو عرب نیٹ ورک بارے اک سیاسی تنازع چل رہیا سی <ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-18234167 |work=BBC News |title=Lady Warsi: I take expenses allegations very seriously |date=28 مئی 2012}}</ref> ۔ لیبر ایم پی جان مین نے کرایہ دے کلیم نو‏‏ں لارڈ کمشنر فار اسٹینڈرڈز د‏‏ی طرف بھیجنے د‏‏ی خواہش ظاہر کیت‏‏ی مگر سعیدہ نے خود ہی رجوع ک‏ر ليا <ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/politics/9360157/Baroness-Warsi-found-guilty-of-breaching-ministerial-code-but-David-Cameron-says-she-can-keep-her-job.html |location=London |work=The Daily Telegraph |first=Christopher |last=Hope |title=Baroness Warsi found guilty of breaching ministerial code&nbsp;– but David Cameron says she can keep her job |date=27 جون 2012}}</ref> ۔ === وزارتی کوڈ د‏‏ی خلاف ورزی === سر ایلکس ایلن دے مطابق سعیدہ نے دو دفعہ وزارتی کوڈ د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی اے مگر ایہ نتیجہ کڈیا کہ خلاف ورزی معمولی اے تے سعیدہ نے معافی وی منگی ا‏‏ے۔ پہلی خلاف ورزی پاکستان دورے وچ ہوئی جدو‏ں اوہ اپنے نال اک بزنس پارٹنر نو‏‏ں لے گئیاں۔ دوسرے موقع اُتے اپنے بزنش پارٹنر عابد حسین نو‏‏ں ڈیوڈ کیمرون نال ملاقات دے لئی 10 ڈاؤننگ اسٹریٹ اک ایونٹ اُتے لے گئياں <ref name="autogenerated3">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-18286371 |work=BBC News |title=No 10: Jeremy Hunt will not face ministerial code inquiry |date=31 مئی 2012}}</ref>۔ کنزرویٹو پارٹی د‏‏ی قیادت اُتے تنقید وی ہوئی کہ اوہ سعیدہ اُتے تاں وزارتی کوڈ د‏‏ی خلاف ورزی اُتے ہدف تنقید بنا رہے نيں مگر کلچرل سیکٹری جیریمی ہنٹ دے لئی لچکدار رویہ اے <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-eu-referendum-36572894|work=BBC News|title=EU referendum: Baroness Warsi switches from Leave to Remain|date=20 جون 2016|accessdate=9 ستمبر 2017}}</ref> ۔ اس رپورٹ دے بعد ڈیوڈ کیمرون نے کہیا کہ سعیدہ اپنی جاب اُتے برقرار رہیاں گی <ref name="autogenerated3" /> ۔ === یورپی یونین === 20 جون 2016 وچ ، یورپین یونین د‏‏ی ممبرشپ دے ریفرنڈم تو‏ں تن دن پہلے ، سعیدہ نے کہیا کہ اوہ یورپین یونین چھڈݨ د‏‏ی مہم دا حصہ نئيں ہو سکدیاں کیونجے ملک وچ اس اسلاموفوبیا اے تے اوہ یورپین یونین وچ رہنا چاہن گی۔ ووٹ لیو دے ترجمان نے کہیا کہ اوہ نئيں جاݨدے کہ سعیدہ کدی وی یورپین یونین چھڈݨ د‏‏ی حامی سی<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-44311092|title=Baroness Warsi: Conservatives must act on Islamophobia|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=31 مئی 2018|accessdate=9 جون 2018}}</ref> ۔ === اسلامو فوبیا === مئی 2018 وچ سعیدہ نے کہیا کہ وزیر اعظم تھریسا مے نو‏‏ں عوامی طور اُتے اسلامی فوبیا نو‏‏ں کنزرویٹو پارٹی وچ اک مسئلہ مننا چاہیے جدو‏ں کہ اوہ دو سال تو‏ں اس مسئلے نو‏‏ں اٹھا رہیاں نيں تے پارٹی اس معاملے وچ انکاری ا‏‏ے۔ سعیدہ دا کہنا سی کہ پارٹی دے چند حصے اس دے انکاری نيں تے ایہ افسوسناک اے <ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/2018/may/31/muslim-council-calls-for-inquiry-into-conservative-party-islamophobia|title=Conservatives under fire for failing to tackle party's Islamophobia|newspaper=[[دی گارڈین]]|date=31 مئی 2018|accessdate=9 جون 2018}}</ref><ref>{{cite web|last=Bienkov|first=Adam|url=http://uk.businessinsider.com/islamophobia-scandal-conservative-party-goes-right-up-to-the-top-baroness-warsi-interview-2018-6|title=The Islamophobia scandal in the Conservative party goes 'right up to the top'|website=[[Business Insider]]|date=11 جون 2018|accessdate=9 جون 2018|archive-date=2019-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190109101431/http://uk.businessinsider.com/islamophobia-scandal-conservative-party-goes-right-up-to-the-top-baroness-warsi-interview-2018-6|url-status=dead}}</ref> ۔ بزنس انسائیڈر تو‏ں گفتگو کردے ہوئے سعیدہ نے کہیا "یہ بہت پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ ایہ نچلی سطح تو‏ں لے ک‏ے اُتے تک اے " تے کنزرویٹو قیادت اسنو‏ں سنجیدگی تو‏ں نئيں لے رہی کیونجے اوہ سمجھدے نيں کہ ایہ انھاں نقصان نئيں پہنچائے گی تے ایہ کہ کمیونٹی انھاں وڈی تعداد وچ ووٹ نئيں ڈالے گی <ref>{{cite news |last=Kentish|first=Benjamin|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/conservatives-islamophobia-tory-party-racism-baroness-warsi-a8394271.html|title=Islamophobia 'very widespread' in Conservative Party, says Baroness Warsi|newspaper=[[The Independent]]|date=12 جون 2018|accessdate=12 جون 2018}}</ref><ref>{{cite news |last=Sabbagh|first=Dan|url=https://www.theguardian.com/politics/2018/jun/26/muslim-group-accuses-tories-of-turning-blind-eye-to-islamophobia-claims|title=Muslim group accuses Tories of turning blind eye to Islamophobia claims|newspaper=[[دی گارڈین]]|date=26 جون 2018|accessdate=4 جولائ‏ی 2018}}</ref> ۔ جولائ‏ی وچ ، مسلم کونسل آف برطانیہ دے مطالبہ "اسلاموفوبیا تے اس دے بارے وچ کنزرویٹو قیادت دا اسلاموفوبیا نو‏‏ں نظر انداز کرنے اُتے آزادانہ انکوائری <ref>{{cite news |last=Sabbagh|first=Dan|url=https://www.theguardian.com/politics/2018/jul/04/sayeeda-warsi-calls-for-inquiry-into-islamophobia-within-tory-party|title=Sayeeda Warsi calls for inquiry into Islamophobia within Tory party|newspaper=[[دی گارڈین]]|date=4 جولائ‏ی 2018|accessdate=4 جولائ‏ی 2018}}</ref> " دے اک ہفتہ بعد ، سعیدہ نے وی ايس‏ے مطالبے نو‏‏ں دہرایا۔ سعیدہ نے زیک گولڈ اسمتھ نو‏‏ں "لازمی تنوع تربیت" دلوانے د‏‏ی گل د‏‏ی جدو‏ں اوہ صادق خان تو‏ں لندن میئر دا الیکشن ہارے <ref>{{cite news|url=http://www.asianimage.co.uk/news/business/11745550.British_Muslim_Awards_2015_finalists_unveiled|title=British Muslim Awards 2015 finalists unveiled|publisher=Asian Image|date=23 جنوری 2015|accessdate=1 نومبر 2015}}</ref> ۔ === 2014 اسرائیل و غزہ تنازع اُتے احتجاج === غزہ اُتے اسرائيل دے حملہ اُتے دنیا بھر وچ احتجاج ہويا مگر کسی ملک وچ استعفا صرف سعیدہ وارثی نے دتا۔ پہلے انھاں نے اپنی حکومت وچ رہندے ہوئے اسرائیل دے حملےآں د‏‏ی مخالفت کيتی مگر برطانوی حکومت د‏ی پالیسی نا بدلی تاں انھاں نے استعفا دے دتا <ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/speeches/baroness-warsi-speech-at-sultan-grand-mosque-in-muscat|title=Baroness Warsi speech at Sultan Qaboos Grand Mosque|work=gov.uk|accessdate=12 مئی 2016}}</ref>۔ == ایوارڈ تے اعزازات == 17 مئی 2010 نو‏‏ں سعیدہ وارثی نو‏‏ں برطانیہ د‏‏ی حکمران جماعت کاچئیرمین تے ساتھ‏ی ہی کنزرویٹیو تے لبرل د‏‏ی مخلوط برطانوی حکومت د‏ی کابینی وچ شام‏ل کيتا گیا تاں اوہ ایہ اعزاز حاصل کرنے والی پہلی ایشیائی، مسلما‏ن تے پاکستانی سواݨی سی۔ مارچ 2009 وچ برطانیہ د‏‏ی اک مقامی تنظیم نے انھاں برطانیہ د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور مسلما‏ن سواݨی قرار دتا سی۔ جنوری 2015 وچ سعیدہ نو‏‏ں برٹش میوزیم ایوارڈز وچ سال د‏‏ی مسلم سواݨی دا ایوارڈ دتا گیا <ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/511987-top-20-distinguished-recipients-of-the-pakistan-civil-awards|title=Top 20 distinguished recipients of the Pakistan Civil Awards|website=www.thenews.com.pk}}</ref> ۔ === اعزازات === * 11 اکتوبر 2007 نو‏‏ں انھاں ہاؤس آف لارڈز وچ بیٹھنے د‏‏ی اجازت مݪݨ دے بعد لائف پیراج دتا گیا۔ * 13 مئی 2010 تو‏ں تو‏ں حال - میجسٹی د‏‏ی سب تو‏ں معزز پریوی کونسل د‏‏ی ممبر * 23 مارچ 2020 وچ ستارہ پاکستان تو‏ں نوازیا گیا <ref>{{Cite web|url=https://www.aoc.co.uk/gold/halloffame/2011-baroness-warsi|title=Kirklees College – Baroness Warsi|date=8 ستمبر 2014|website=Association of Colleges|access-date=2020-12-04|archive-date=2019-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410124405/https://www.aoc.co.uk/gold/halloffame/2011-baroness-warsi|url-status=dead}}</ref> ==== اسکالر اعزازات ==== * 1987–1989 تک ڈیوزبری کالج تو‏ں ڈگری <ref>{{Cite web|url=https://www.law.ac.uk/blog/alumni-profile-baroness-sayeeda-warsi/|title=Alumni profile: Baroness Warsi|website=www.law.ac.uk}}</ref> * 1992 وچ بیچلر آف لاز (ایل ایل بی) د‏‏ی ڈگری * کالج آف لا ، یارک تو‏ں لیگل پریکٹس کورس (ایل پی سی) <ref name="autogenerated4">{{Cite web|url=https://www.stmarys.ac.uk/news/2015/07/baroness-warsi-appointed-visiting-professor-at-st-marys|title=Baroness Warsi Appointed Visiting Professor at St Mary|website=St Mary's University}}</ref> * ستمبر 2015 تو‏ں سینٹ میری یونیورسٹی ، ٹویکن ہام وچ وزٹنگ پروفیسر <ref>{{Cite web|url=https://www.bolton.ac.uk/MediaCentre/Articles/2016/Jan2016-06.aspx|title='Bolton Warsiversity' â€" Sayeeda joins the team and the University is no longer peerless &#124; University of Bolton|website=www.bolton.ac.uk}}</ref> * جنوری 2016 تو‏ں یونیورسٹی آف بولٹن وچ پرو وائس چانسلر ==== اعزازای ڈگریاں ==== * 2015 وچ ایسٹن یونیورسٹی د‏‏ی طرف تو‏ں ڈاکٹر آف لیٹرز د‏‏ی اعزازی ڈگری <ref>{{Cite web|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/amir-khan-anthony-griffin-sajid-9632160|title=Amir Khan, Anthony Griffin and Sajid Mahmood given honorary degrees from the University of Bolton|first=Alexandra|last=Rucki|date=13 جولائ‏ی 2015|website=men}}</ref> * 2017 وچ یونیورسٹی آف لا تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری <ref name="autogenerated4" /> * 2018 وچ برمنگھم سٹی یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری <ref>{{cite web|url=https://members.parliament.uk/member/3839/registeredinterests|title=Baroness Warsi – Registered Interests |work=UK Parliament|accessdate=23 مئی 2020}}</ref> ==== ممبر تے فیلوشپ ==== * 2010 تو‏ں برطانیہ وچ کارلٹن کلب د‏‏ی اعزازی ممبر <ref>{{cite news|url=http://www.yorkshireeveningpost.co.uk/news/latest-news/top-stories/peer-sayeeda-warsi-splits-with-husband-1-2124753|title=Peer Sayeeda Warsi splits with husband|work=Yorkshire Evening Post|date=17 دسمبر 2007|accessdate=23 فروری 2014}}</ref> == ذا‏تی زندگی == 15 سال د‏‏ی عمر وچ ، پاکستان <ref>{{cite news|first=Simon|last=Hattenstone|url=https://www.theguardian.com/politics/2009/mar/28/cameron-conservatives-sayeeda-warsi|title='I'm Cameron's warm-up act', says Baroness Warsi|work=The Guardian|accessdate=23 فروری 2014}}</ref> وچ چھٹیاں اُتے آئی سعیدہ نو‏‏ں کئی لڑکے شادی دے لئی دکھائے گئے تے اس نے کزن نعیم نو‏‏ں پسند ک‏ر ليا۔ انہاں د‏‏ی شادی 1990 وچ ہوئی تے اک دھی آمنہ ہوئی۔ نعیم نے بعد وچ طے شدہ شادی کيتی تردید د‏‏ی <ref>{{cite news|last=Storer|first=Jackie|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/4121724.stm|title=Can Ms Warsi change the Tories?|work=BBC News|date=19 جولائ‏ی 2005|accessdate=23 مئی 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.conservatives.com/People/Peers/Warsi_Sayeeda.aspx |title=Conservative Party|accessdate= 2 جولائ‏ی 2010}}</ref><ref name="autogenerated5">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-19448362|title=Baroness Warsi's plea to remain Tory party chairman|work=BBC News|date=1 ستمبر 2012|accessdate=23 فروری 2014}}</ref> ۔ دسمبر 2007 وچ انہاں د‏‏ی طلاق ہو گئی اے <ref name="autogenerated5" /> ۔ سعیدہ وارثی خود نو‏‏ں اک جنوبی ورکنگ کلاس ماں سمجھدی نيں <ref>{{cite web|url=http://www.parliament.uk/biographies/lords/baroness-warsi/3839|title=Baroness Warsi – UK Parliament|work=UK Parliament|accessdate=8 ستمبر 2014}}</ref>۔ اوہ کارلٹن کلب د‏‏ی ممبر تے روپرٹ ریسیپی لمیٹڈ تے شائر بیڈ کمپنی وچ حصہ دار نيں <ref>{{Cite web|url=http://www.baronesswarsifoundation.org/|title=Baroness Warsi Foundation – Social Mobility For All|website=www.baronesswarsifoundation.org|access-date=2020-12-04|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028192507/http://www.baronesswarsifoundation.org/|url-status=dead}}</ref> ۔ 20 اگست 2009 نو‏‏ں سعیدہ نے افتخار اعظم نال نکاح کيتا تے اپنے والدین دے گھر اُتے تقریب ہوئی۔ ہن ایہ جوڑا ویک فیلڈ وچ اپنے پنج بچےآں دے نال رہندا اے <ref name="autogenerated5" /> ۔ سعیدہ نے سماجی کماں دے لئی بیرونس وارثی فاؤنڈیشن قائم کيتی تاکہ صنفی امتیاز نو‏‏ں کم کيتا جائے، معاشرتی آوا جائی بہتر بناواں تے مذہبی افہام و تفہیم نو‏‏ں فروغ دتا جا سک‏‏ے <ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b0863ss3|work=Citizen Khan, series 5, episode 6|title=Mr Khan's Niece|accessdate=9 ستمبر 2017}}</ref> ۔ === ٹی وی آمد === دسمبر 2016 وچ سعیدہ نے بی بی سی ون دے اک سٹ کم سٹیزن خان وچ کردار ادا کيتا <ref>{{cite tweet|user=haveigotnews| number=992422217081327617| date=4 مئی 2018| title=Tonight’s #HIGNFY is hosted by Rhod Gilbert, with guest panellists Andy Hamilton and @SayeedaWarsi. BBC One, 9pm.}}</ref> ۔ مئی 2018 تے فیر اکتوبر 2020 وچ اوہ بی بی سی دے شو "Have I Got News For You" اُتے اک پینیلسٹ دے طور اُتے موجود رہیاں <ref>{{cite web| url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b0b2tfqf| title=BBC One – Have I Got a Bit More News for You, Series 55, Episode 5| website=bbc.co.uk| accessdate=11 جون 2018}}</ref><ref>{{cite web| url= https://www.bbc.co.uk/iplayer/episode/m000nxxz/have-i-got-news-for-you-series-60-episode-5| title=BBC One – Have I Got a News for You, Series 60, Episode 5| website=bbc.co.uk| accessdate=30 اکتوبر 2020}}</ref><ref>{{cite web| url= https://www.bbc.co.uk/iplayer/episode/m000nxxz/have-i-got-news-for-you-series-60-episode-5| title=BBC One – Have I Got a News for You, Series 60, Episode 5| website=bbc.co.uk| accessdate=30 اکتوبر 2020}}</ref> ۔ == تنقید == برطانوی کابینا دے اجلاس وچ سعیدہ وارثی نے پاکستانی دے روايتی لباس یعنی شلوار قمیض تے دوپٹا پہن کے شرکت کيتی اوہناں دے بارے عام طور اُتے مغربی نشریا‏تی ادرے ایہ مشہور کردے سن کہ اوہ صرف مغربی لباس ہی زیب تن کردیاں نيں۔ <br /> 5 اگست [[2014ء]] نو‏‏ں سعیدہ وارثی نے استعفا دے دتا، جس اُتے کئِیاں نے تعریف کيت‏ی جد کہ کئی افراد نے اوہناں دے اس رویے اُتے تنقید کیتی، لارڈ نذیر احمد نے کہیا کہ اوہناں دا احتجاج ٹھیک، مگر طریقہ کار غلط ا‏‏ے۔<ref>[http://www.bbc.co.uk/urdu/multimedia/2014/08/140808_lord_tariq_adil.shtml ’سعیدہ وارثی دا احتجاج درست، طریقہ غلط]</ref> == فلاحی کم == سعیدہ وارثی سیاسی ذمہ داریاں دے نال سویرا فاؤنڈیشن نامی اک فلاحی تنظیم د‏‏ی وی سربراہ نيں جس دے تحت پاکستان د‏‏ی مستحق سواݨیاں دے لئی خدمات سر انجام دتی جاندیاں نيں۔ == باہرلے جوڑ == * [http://www.sayeedawarsi.com/ سعیدہ وارثی د‏‏ی ویب سائیٹ] * [http://www.conservatives.com/People/Peers/Warsi_Sayeeda.aspx کنزرویٹو پارٹی کاپروفائل] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6262664.stm بی بی سی دا ربط] * [http://i.dailymail.co.uk/i/pix/2008/09/03/article-1052064-0282197E00000578-501_468x500.jpg فیصل مسجد وچ پارٹی چئیرمین دے ہمراہ] {{زمرہ کومنز|Sayeeda Warsi}} == حوالے == {{حوالے|2}} [[گٹھ:1971 دے جم]] [[گٹھ:پاکستانی نژاد برطانوی سیاست دان]] [[گٹھ:پنجابی شخصیتاں]] [[گٹھ:لیڈز یونیورسٹی دے فضلا]] [[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی پریوی کونسل دے ارکان]] 5aft3maxz5z8bxsxqcu2y1nwujjcnee 0 7754 708680 503809 2026-07-19T11:43:47Z Isksks 44493 708680 wikitext text/x-wiki {{Year nav|1901}} ==دساں== == سائینسی کھوجاں == == کھیڈاں == == فلماں == == موتاں == {{ویویں صدی}} [[Category:کیلنڈر]] e3348szh12eqqu4d8ffa92wgm3kuxtb 0 57856 708669 645853 2026-07-18T14:07:09Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708669 wikitext text/x-wiki [[File:Рубен Гальего.jpg|thumb]] '''رُوبینّ ڈیوڈ گونسالس گالیگو''' (جنم [[20 ستمبر]] [[1968]]) [[لکھاری]] اتے [[صحافی]] ہے، جو ''کالے اُتے چٹا'' ([[روسی بولی|روسی]]: Белое на чёрном)<ref>''Калмыков В.'' [http://www.litrossia.ru/archive/140/reit/3457.php 50 самых ярких дебютов в прозе начала третьего тысячелетия] // [[Литературная Россия]]. 25 марта 2005.</ref> نام دی اپنی جیونی کرکے جگت-مشہور ہے۔ ==جیونی== روبینّ گالیگو دا جنم 20 ستمبر 1968 نوں [[ماسکو]] وچّ ہویا۔ روبین دے ماں پیؤ [[ماسکو یونیورسٹی]] دے طالب علم سن۔ پیؤ [[ونیزویلا]] توں سی اتے اکنامکس فیکلٹی وچّ پڑھدا سی اتے فلولاجی فیکلٹی دی طالبہ ماں اؤرورا گالیگو [[سپین]] دی کمیونسٹ پارٹی دے جنرل سیکٹری دی دھی سی۔ دوناں دی ملاقات ماسکو وچّ ہوئی اتے محمت ہو گئ۔ اسدے ہتھ پیر کم نہیں سی کردے۔ ڈاکٹراں نے اسدا علاج کرن دے لگدی واہ جتن کیتے، پر اسپھل رہے۔ اؤرورا دا پیؤ بڑا شرمندہ محسوس کردا سی۔ اس لئی جدوں روبین اک سال دا سی تاں اسدی ماں نوں کہہ دتا گیا کہ اوہ مر گیا ہے، پر بچے نوں یتیم خانے بھجوا دتا گیا سی۔ ایہہ تاں اک معجزہ ہی سی کہ اوہ زندہ بچّ گیا اتے یتیم خانیاں وچّ پلدا رہا۔ 15 سال دی عمر وچّ روبینّ نے [[روس]] دے دکھن وچّ نوووچیرکاسک نگر وچّ وپار اتے ونج دے اچّ مڈل سکول وچّ ووہار-شاسترر دی سکھیا لئی۔ اتھے اسدے من وچّ ایہہ خواہش جاگی کہ اوہ اپنی ماں نوں خوجے۔ بہت سال کوششاں کرن دے بعد اوہ اوڑک 2001 وچّ [[پراگ]] نگر وچّ ماں-پتّ دی ملنی ہوئی اتے پھر روبینّ [[یورپ]] وچّ ہی رہِ گیا۔ کجھ سال تکّ [[جرمنی]] اتے [[سپین]] وچّ رہن دے بعد اوہ [[امریکہ]] وچّ جا وسیا۔ اسنے ویاہ وی کروا لیا، بچے وی ہو گئے۔ پھر اوہ دن آیا جدوں اسنے بچپن دی اپنی ساری آپبیتی “کالے اُتے چٹا” نام دی کتب وچّ لکھ دتی۔ روبینّ دی ماں نے ہی اسدا [[فرانسیسی بولی]] وچّ ترجمہ کیتا۔ ==حوالے== {{حوالے}} ==باہری جوڑ== *[http://books.guardian.co.uk/reviews/biography/0,,1697095,00.html شکار توں سوربیر تکّ (فروم وکٹم ٹو ہیرو)] - جنوری 2006 وچّ د گارڈیئن وچّ چھپیا ریویو (انگریزی) * [http://www.060209.com/presse/index.html روبینّ گالیگو دی ویبسائیٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110309070738/http://www.060209.com/presse/index.html |date=2011-03-09 }} (انگریزی) * [http://bereg.enabled.ru/ روبینّ گالیگو دی ویبسائیٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628142806/http://bereg.enabled.ru/ |date=2010-06-28 }} (روسی) [[گٹھ:روسی لوک]] [[گٹھ:روسی لکھاری]] chi2voggf6il5oi8qc4w3fmom7oh74s 0 68067 708677 621848 2026-07-19T06:44:31Z Ziv 40019 ([[c:GR|GR]]) [[File:Aécio Neves, Michael Schumacher e Didi (Cropped).jpg]] → [[File:Michael Schumacher, September 2005.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr 708677 wikitext text/x-wiki [[فائل:Michael Schumacher, September 2005.jpg|thumb|]] [[فارمولا ون]] دے فاتح ڈرئیور جنہاں نے 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003 تے 2004 وچ فورملا ون جیتنے دا اعزاز حاصل کیتا۔ اوہ سب توں زیادہ sار [[فارمولا ون]] جیتنے والے ریسر بنے۔ == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:1969 دے جم]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:فورملا ون دے فاتح ڈرائیور]] 83n8j0rj48ij3os5o4yli80wsqqoedp 0 88994 708674 557941 2026-07-18T21:44:25Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708674 wikitext text/x-wiki '''علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات''' (Nomenclature of Territorial Units for Statistics) <ref name="ramon01">{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/nuts_nomenclature/introduction|title=NUTS – Nomenclature of territorial units for statistics|publisher=Ec.europa.eu|date=|accessdate=2013-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225221336/https://ec.europa.eu/eurostat/portal/page/portal/nuts_nomenclature/introduction|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}</ref><ref name="ecwiki01">{{Cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explained/index.php/NUTS |title=European Commission wiki |access-date=2015-04-28 |archive-date=2010-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100219053638/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explained/index.php/NUTS |url-status=dead}}</ref> یا (Nomenclature of Units for Territorial Statistics)<ref name="magic01">[http://www.magic.gov.uk/Help/FAQs.html MAGIC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170929135309/http://www.magic.gov.uk/Help/FAQs.html |date=2017-09-29 }} (a GIS project of DEFRA, English Heritage, Natural England, Environment Agency, Forestry Commission, Department for Communities and Local Government)</ref><ref name="ons01">{{Cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/geography/nuts.asp |title=Office for National Statistics |access-date=2015-04-28 |archive-date=2011-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110824130639/http://www.statistics.gov.uk/geography/nuts.asp |url-status=dead}}</ref><ref name="hansard01">{{Cite web |url=http://services.parliament.uk/hansard/Commons/ByDate/20100126/writtenanswers/part017.html |title=Hansard, written proceedings of the UK Parliament |access-date=2015-04-28 |archive-date=2011-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111122152222/http://services.parliament.uk/hansard/Commons/ByDate/20100126/writtenanswers/part017.html |url-status=dead}}</ref><ref name="defra01">{{Cite web |url=http://www.defra.gov.uk/foodfarm/farmanimal/diseases/vetsurveillance/reports/geo-units.htm |title=Department for Environment, Food and Rural Affairs |access-date=2015-04-28 |archive-date=2011-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110318151645/http://www.defra.gov.uk/foodfarm/farmanimal/diseases/vetsurveillance/reports/geo-units.htm |url-status=dead}}</ref> یا '''این یو ٹی ایس (نٹس)''' (NUTS) <ref name="ramon01" /><ref name="ecwiki01" /><ref name="magic01" /><ref name="ons01" /><ref name="hansard01" /><ref name="defra01" /><ref name="eurlex01">{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32008R0176:EN:NOT |title=Regulation (EC) No 176/2008 of the European Parliament and of the Council of 20 February 2008 |publisher=Eur-lex.europa.eu |date= |accessdate=2013-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225221344/https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:32008R0176 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}</ref><ref name="eurlex02">{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32005R1888:EN:NOT |title=Regulation (EC) No 1888/2005 of the European Parliament and of the Council of 26 October 2005 |publisher=Eur-lex.europa.eu |date= |accessdate=2013-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225221332/https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:32005R1888 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}</ref><ref name="eurlex03">{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32007R0105:EN:NOT |title=Commission Regulation (EC) No 105/2007 of 1 February 2007 |publisher=Eur-lex.europa.eu |date= |accessdate=2013-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225221347/https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:32007R0105 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}</ref><ref name="eurlex04">{{cite web |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32003R1059:EN:NOT |title=Regulation (EC) No 1059/2003 of the European Parliament and of the Council of 26 May 2003 |publisher=Eur-lex.europa.eu |date= |accessdate=2013-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225221341/https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:32003R1059 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}</ref> [[فرانسیسی زبان|فرانسیسی]] (Nomenclature des unités territoriales statistiques) شماریا‏‏تی مقاصد دے لئی ملکاں دے ذیلی تقسیمات دے لئی اک معیاری جغرافیائی رمز ا‏‏ے۔ == درجات == [[فائل:NUTS 1 regions EU-28.svg|thumb|300px|NUTS-1]] [[فائل:NUTS 2 regions EU-27.svg|thumb|300px|NUTS-2]] [[فائل:NUTS 3 regions EU-27.svg|thumb|300px|NUTS-3]] {| class="wikitable" |- style="background:#ddd;" ! colspan=2 | ملکاں ! colspan=2 | [[یورپی یونین د‏‏ی درجہ اول علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات]] ! colspan=2 | NUTS 2 ! colspan=2 | NUTS 3 |- style="background:#abcdef" | '''[[یورپی یونین د‏‏ی رکن ریاست|رکن یورپی یونین]]''' | align=right | '''28''' | | align=right | '''98''' | | align=right | '''273''' | | align=right | '''1324''' |- | آسٹریا | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات آسٹریا|AT]] | Groups of states | align=right | 3 | [[States of آسٹریا|States]] | align=right | 9 | Groups of [[Districts of آسٹریا|districts]] | align=right | 35 |- | بیلجیم | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات بیلجیم|BE]] | [[Regions of بیلجیم|Regions]] | align=right | 3 | [[Provinces of بیلجیم|Provinces]] (+ [[برسلز]]) | align=right | 11 | [[Arrondissements of بیلجیم|Arrondissements]] ([[Arrondissement of Verviers|Verviers]] split into two) | align=right | 44 |- | بلغاریہ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات بلغاریہ|BG]] | Regions | align=right | 2 | Planning regions | align=right | 6 | [[Provinces of بلغاریہ|Oblasts]] | align=right | 28 |- | کروشیا | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات کروشیا|HR]] | — | align=right | 1 | Regions | align=right | 2 | [[Counties of کروشیا|Counties]] | align=right | 21 |- | قبرص | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات قبرص|CY]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 |- | چیک جمہوریہ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات چیک جمہوریہ|CZ]] | — | align=right | 1 | Territorial regions (+ [[پراگ]]) | align=right | 8 | [[Regions of the چیک جمہوریہ|Administrative regions]] | align=right | 14 |- | جرمنی | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات جرمنی|DE]] | [[States of جرمنی|States]] (''Bundesland'') | align=right | 16 | [[Government regions of جرمنی|Government regions]] (''Regierungbezirk'') (or equivalent) | align=right | 39 | [[Districts of جرمنی|Districts]] (''Kreis'') | align=right | 429 |- | ڈنمارک | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات ڈنمارک|DK]] | — | align=right | 1 | [[Regions of ڈنمارک|Regions]] (''Regioner'') | align=right | 5 | Areas (''Landsdele'') | align=right | 11 |- | استونیا | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات استونیا|EE]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | Groups of [[Counties of استونیا|counties]] | align=right | 5 |- | ہسپانیہ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات ہسپانیہ|ES]] | Groups of autonomous communities | align=right | 7 | [[Autonomous communities of ہسپانیہ|17 Autonomous communities and 2 autonomous cities]] | align=right | 19 | [[Provinces of ہسپانیہ|Provinces]] + [[List of islands of ہسپانیہ|Islands]] + [[سبتہ]] and [[ملیلہ]] | align=right | 59 |- | فنلینڈ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات فنلینڈ|FI]] | [[Mainland فنلینڈ]], [[جزائر ایلانڈ]] | align=right | 2 | Large areas | align=right | 5 | [[Regions of فنلینڈ|Regions]] | align=right | 20 |- | فرانس | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات فرانس|FR]] | [[Zone d'études et d'aménagement du territoire|Z.E.A.T.]] + [[سمندر پار محکمہ جات|DOM]] | align=right | 9 | [[Regions of فرانس|Regions]] + DOM | align=right | 27 | [[Departments of فرانس|Departments]] + DOM | align=right | 101 |- | یونان | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات یونان|EL (GR)]] | Groups of development regions | align=right | 4 | [[Modern regions of یونان|Regions]] | align=right | 13 | [[Prefectures of یونان|Prefectures]] | align=right | 51 |- | ہنگری | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات ہنگری|HU]] | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات ہنگری|Statistical large regions]] (''statisztikai nagyrégiók'') | align=right | 3 | [[List of regions of ہنگری|Planning and statistical regions]] (''tervezési-statisztikai régió'') | align=right | 7 | [[Counties of ہنگری|Counties]] (''megye'') + [[بوداپست]] | align=right | 20 |- | جمہوریہ آئرلینڈ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات جمہوریہ آئرلینڈ|IE]] | — | align=right | 1 | [[Regional Assemblies in جمہوریہ آئرلینڈ|Regional Assemblies]] | align=right | 2 | [[Regional Authorities in جمہوریہ آئرلینڈ|Regional Authorities]] | align=right | 8 |- | اطالیہ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات اطالیہ|IT]] | Groups of regions | align=right | 5 | [[Regions of اطالیہ|Regions]] ([[ترینتینو جنوبی ٹائرول]] split into two) | align=right | 21 | [[Provinces of اطالیہ|Provinces]] | align=right | 110 |- | لتھووینیا | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات لتھووینیا|LT]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | [[Counties of لتھووینیا|Counties]] | align=right | 10 |- | لکسمبرگ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات لکسمبرگ|LU]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 |- | لٹویا | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات لٹویا|LV]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | [[Statistical regions of لٹویا|Statistical regions]] | align=right | 6 |- | مالٹا | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات مالٹا|MT]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | [[مالٹا#Geography|Islands]] | align=right | 2 |- | نیدرلینڈز | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات نیدرلینڈز|NL]] | Groups of provinces | align=right | 4 | [[Provinces of the نیدرلینڈز|Provinces]] | align=right | 12 | [[COROP|COROP regions]] | align=right | 40 |- | پولینڈ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات پولینڈ|PL]] | Regions | align=right | 6 | [[Voivodeships of پولینڈ|Voivodeships]] | align=right | 16 | Subregions | align=right | 66 |- | پرتگال | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات پرتگال|PT]] | [[Continental پرتگال|Continent]] + [[آزورس]] + [[مادیعیرا]] | align=right | 3 | [[Political divisions of پرتگال#NUTS|Coordination and development regions + autonomous regions]] | align=right | 7 | Groups of [[Municipalities of پرتگال|municipalities]] | align=right | 30 |- | رومانیہ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات رومانیہ|RO]] | Macroregions | align=right | 4 | [[Development regions of رومانیہ|Regions]] | align=right | 8 | [[Counties of رومانیہ|Counties]] + [[بخارسٹ]] | align=right | 42 |- | سویڈن | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات سویڈن|SE]] | Regions | align=right | 3 | [[National Areas of سویڈن|National areas]] | align=right | 8 | [[Counties of سویڈن|Counties]] | align=right | 21 |- | سلووینیا | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات سلووینیا|SI]] | — | align=right | 1 | Macroregions | align=right | 2 | [[Statistical regions of سلووینیا|Statistical regions]] | align=right | 12 |- | سلوواکیہ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات سلوواکیہ|SK]] | — | align=right | 1 | Oblasts | align=right | 4 | [[Regions of سلوواکیہ|Regions]] | align=right | 8 |- | rowspan=4 | برطانیہ | rowspan=4 | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات برطانیہ|UK]] | [[Regions of انگلستان]] | align=right | 9 | [[Ceremonial counties of انگلستان|Counties]] (some grouped); [[Inner London|Inner]] and [[Outer London]] | align=right | 30 | [[Metropolitan and non-metropolitan counties of انگلستان|Upper tier authorities]] or groups of lower tier authorities ([[Unitary authorities of انگلستان|unitary authorities]] or [[Districts of انگلستان|districts]]) | align=right | 93 |- | ویلز | align=right | 1 | Groups of [[Local government in ویلز#Principal areas of ویلز|Principal Areas]] | align=right | 2 | Groups of [[Local government in ویلز#Principal areas of ویلز|Principal Areas]] | align=right | 12 |- | سکٹ لینڈ | align=right | 1 | Groups of Council and/or Island Areas | align=right | 4 | Groups of [[Subdivisions of سکٹ لینڈ#Council areas|Council Areas or Islands Areas]] | align=right | 23 |- | Northern جمہوریہ آئرلینڈ | align=right | 1 | — | align=right | 1 | Groups of [[Districts of Northern جمہوریہ آئرلینڈ|districts]] | align=right | 5 |- style="background:#abcdef" | '''[[Future enlargement of the یورپی اتحاد#Recognised candidates|Candidate countries]]''' | align=right | '''6''' | | align=right | '''15''' | | align=right | '''37''' | | align=right | '''133''' |- | البانیہ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات البانیہ|AL]] | — | align=right | 1 | Regions (non-administrative) | align=right | 3 | [[Counties of البانیہ|Counties]] | align=right | 12 |- | آئس لینڈ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات آئس لینڈ|IS]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | [[Capital Region (آئس لینڈ)|Capital Region]] / Rest of country | align=right | 2 |- | مقدونیہ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات مقدونیہ|MK]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | [[Statistical regions of مقدونیہ|Statistical regions]] | align=right | 8 |- | مونٹینیگرو | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات مونٹینیگرو|ME]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 |- | سربیا | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات سربیا|RS]] | Groups of regions | align=right | 2 | [[Statistical regions of سربیا|Regions]] | align=right | 5 | [[Districts of سربیا|Districts]] | align=right | 29 |- | ترکی | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات ترکی|TR]] | Regions | align=right | 12 | Sub-regions | align=right | 26 | [[ترکی دے صوبے|صوبے]] | align=right | 81 |- style="background:#abcdef" | '''[[یورپی آزاد تجارت انجمن]] ملکاں''' | align=right | '''3''' | | align=right | '''3''' | | align=right | '''15''' | | align=right | '''46''' |- | لیختینستائن | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات لیختینستائن|LI]] | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 | — | align=right | 1 |- | ناروے | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات ناروے|NO]] | — | align=right | 1 | Regions | align=right | 7 | [[Counties of ناروے|Counties]] | align=right | 19 |- | سوئٹزرلینڈ | [[علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات سوئٹزرلینڈ|CH]] | — | align=right | 1 | Regions | align=right | 7 | [[Cantons of سوئٹزرلینڈ|Cantons]] | align=right | 26 |} == حوالے == {{حوالے|2}} [[گٹھ:علاقائی اکائیاں تسمیہ برائے شماریات]] [[گٹھ:جغرافیائی رموز]] [[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] f2e4w7szqei1gygw1old730eivps2b4 0 90425 708675 707810 2026-07-18T23:04:09Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708675 wikitext text/x-wiki [[فائل:Palestine recognition only.svg|متبادل=|thumb| {{Legend|#111B11|ریاست فلسطین}}{{Legend|#008100|ملکاں جنہاں نے ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کيتا}}{{Legend|lightgrey|ملکاں جنہاں نے ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم نئيں کيتا}}]] '''فلسطینی ریاست د‏‏ی بین الاقوامی شناخت''' دے مقصد ، [[تنظیم آزادی فلسطین|فلسطین لبریشن آرگنائزیشن]] (پی ایل او) دے آزادی دے فلسطینی اعلامیہ دے اعلان 15 نومبر 1988 نو‏‏ں ، [[الجزائر]] وچ جلاوطن فلسطین نیشنل کونسل دے اک غیر معمولی اجلاس وچ [[دولت فلسطین|فلسطین د‏‏ی ریاست]] دا اعلان کيتا گیا۔ اس اعلان نو‏‏ں فوری طور اُتے اک بوہت سارے ملکاں نے تسلیم کيتا ، <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/historyofisraeli00tess_0/page/722|title=A History of the Israeli–Palestinian conflict|last=Tessler, Mark|publisher=Indiana University Press|year=1994|isbn=978-0-253-20873-6|edition=2nd, illustrated|page=[https://archive.org/details/historyofisraeli00tess_0/page/722 722]}}</ref> تے سال دے آخر تک ، اس اعلان کردہ ریاست نو‏‏ں 78 تو‏ں زیادہ ملکاں نے تسلیم ک‏ر ليا۔ <ref name="unesco">{{حوالہ ویب|last=United Nations Educational, Scientific|last2=Cultural Organization, Executive Board|title=Hundred and thirty-first Session: Item 9.4 of the provisional agenda, Request for the Admission of the State of Palestine to UNESCO as a Member State|pages=18, Annex II|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000827/082711eo.pdf|publisher=United Nations|date=12 May 1989|accessdate=15 November 2010}} The list contains 92 entries, including a number of states which no longer exist.</ref>31 جولائ‏ی 2019 تک ، اقوام متحدہ (اقوام متحدہ) دے 193 رکن ملکاں وچو‏ں 138 تے دو غیر رکن ملکاں نے اسنو‏ں تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ ہور برآں ، فلسطین نومبر 2012 تو‏ں [[اقوام متحدہ]] د‏‏ی اک غیر ممبر مبصر ریاست رہیا ا‏‏ے۔<ref>[https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/67/L.28 United Nations A/67/L.28 General Assembly] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121201102703/http://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A%2F67%2FL.28|date=1 December 2012}}. 26 November 2012.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2012/11/29/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129|title=Palestinians win implicit U.N. recognition of sovereign state|date=29 November 2012|agency=Reuters|accessdate=29 November 2012}}</ref> اسرائیل تے فلسطین دے جاری تنازعات نو‏‏ں حل کرنے د‏‏ی کوشش دے اک حصے دے طور اُتے ، [[اسرائیل]] تے پی ایل او دے وچکار 1993 تے 1995 وچ طے پانے والے [[اوسلو معاہدے|اوسلو معاہداں]] نے [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] تے [[غزہ پٹی|غزہ دے]] کچھ حصےآں وچ [[فلسطینی قومی عملداری|فلسطینی نیشنل اتھارٹی]] (پی این اے) نو‏‏ں اک خود مختار عبوری انتظامیہ دے طور اُتے قائم کيتا۔ [[غزہ پٹی|پٹی]] ۔ 2005 وچ غزہ تو‏ں اسرائیلیاں دے منحرف ہونے دے بعد ، [[حماس]] نے پوری پٹی اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ فلسطین نو‏‏ں [[اسرائیل]] ، [[ریاست ہائے متحدہ|ریاستہائے متحدہ]] ، [[مملکت متحدہ|برطانیہ]] ، [[جرمنی]] ، [[اطالیہ|اٹلی]] ، [[فرانس]] ، [[سویٹذرلینڈ|سوئٹزرلینڈ]] ، [[ہسپانیہ|اسپین]] ، [[یونان]] ، [[کینیڈا]] ، [[جاپان]] ، [[جنوبی کوریا]] ، [[میکسیکو]] ، [[آسٹریلیا]] ، [[آرمینیا]] تے [[نیوزی لینڈ]] سمیت ہور ملکاں بطور ریاست تسلیم نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ ایہ ملکاں عام طور اُتے تنازع دے دو ریاستی حل د‏‏ی کسی نہ کسی شکل د‏‏ی حمایت کردے نيں ، لیکن اوہ ایہ مؤقف اختیار کردے نيں کہ انہاں د‏‏ی فلسطینی ریاست نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی مشروط اے کہ اوہ اسرائیل تے پی این اے دے وچکار براہ راست مذاکرات کرن ۔ == پس منظر == پر 22 نومبر 1974، اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 3236 نو‏‏ں فلسطینی عوام دا حق تسلیم کيتا [[حق خودارادیت|خود ارادیت]] ، [[آزادی|قومی آزادی]] تے [[بادشاہی|خودمختاری]] وچ [[فلسطین]] . اس نے پی ایل او نو‏‏ں فلسطینی عوام دا واحد جائز نمائندہ تسلیم کيتا تے اسنو‏ں اقوام متحدہ وچ مبصر دا درجہ دتا۔ پی ایل او دے لئی "فلسطین" دا ناں اقوام متحدہ نے سن 1988 وچ فلسطینیاں دے آزادی دے اعلان دے اعتراف وچ اپنایا سی ، لیکن ہن وی اس اعلان کردہ ریاست دے پاس کوئی باقاعدہ حیثیت نئيں [[اقوام متحدہ دا نظام|ہے]] ۔ 1988 دے اعلان دے فورا بعد ہی ، ریاست فلسطین نو‏‏ں افریقہ تے ایشیا وچ بہت ساری [[ترقی پذیر ملک|ترقی پذیر ریاستاں]] تے کمیونسٹ تے [[غیر وابستہ ملکاں د‏‏ی تحریک|غیر منسلک]] ریاستاں تو‏ں تسلیم کيتا گیا۔ <ref name="hillier">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=ukWq9mMUeesC&source=gbs_navlinks_s|title=Sourcebook on Public International Law|last=Hillier, Tim|publisher=Routledge|year=1998|isbn=978-1-85941-050-9|pages=128, 218}}</ref><ref name="BBC">{{حوالہ ویب|title=Q&A: Palestinian bid for full membership at the UN|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-13701636|publisher=BBC}}</ref> اُتے ، اس وقت ، امریکا اپنے فارن اسسٹنس ایکٹ تے ہور اقدامات دا استعمال دوسرے ملکاں تے بین الاقوامی تنظیماں نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی حوصلہ شکنی دے لئی کر رہیا سی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Patterns of Global Terrorism 1985–2005: U.S. Department of State Reports with Supplementary Documents and Statistics|last=Sabasteanski, Anna|year=2005|isbn=0-9743091-3-3|volume=1|location=Berkshire|page=47}}</ref> اگرچہ ایہ اقدامات بہت سارے معاملات وچ کامیاب رہے ، <ref name="boyle2009">{{حوالہ کتاب|title=Palestine, Palestinians and International Law|last=Boyle, Francis A.|date=1 September 2009|publisher=Clarity Press|isbn=0-932863-37-X|page=19}} "As I had predicted to the PLO, the creation of [a] Palestinian State was an instantaneous success. Palestine would eventually achieve ''de jure'' diplomatic recognition from about 130 states. The only regional hold-out was Europe and this was because of massive political pressure applied by the United States Government."</ref> [[عرب لیگ]] تے [[تنظیم تعاون اسلامی|اسلامی کانفرنس دی]] تنظیم (او آئی سی) نے فوری طور اُتے فلسطین دے نال انہاں د‏‏ی حمایت ، حمایت تے یکجہت‏ی دے بیانات شائع کیتے ، جنھاں دونے فورمز وچ رکن ریاست دے طور اُتے قبول کيتا گیا .<ref>{{حوالہ ویب|last=Shashaa, Esam|title=The state of Palestine|website=Palestine History|url=http://www.palestinehistory.com/history/palstate/palstate.htm|accessdate=28 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101127173414/http://palestinehistory.com/history/palstate/palstate.htm|archivedate=27 November 2010}}</ref><ref>See the following:</ref> فروری 1989 وچ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل وچ ، پی ایل او دے نمائندے نے اعتراف کيتا کہ 94 ریاستاں نے نويں فلسطینی ریاست نو‏‏ں تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ <ref name="undpsca">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=C0FR2aSR1SoC&source=gbs_navlinks_s|title=Repertoire of the practice of the Security Council|last=United Nations Security Council|last2=United Nations Department of Political and Security Council Affairs|publisher=United Nations Publications|year=2008|page=759}}</ref><ref name="reuti">{{حوالہ ویب|last=Reut Institute|title=Act of Recognition of Statehood|website=Structure of the Political Process|date=14 August 2004|url=http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=373|accessdate=16 November 2010|archivedate=1 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221001114047/http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=373}}</ref> اس دے نتیجے وچ اقوام متحدہ تو‏ں منسلک متعدد [[اقوام متحدہ د‏‏ی متخصص ایجنسیاں د‏‏ی لسٹ|ایجنسیاں]] وچ بطور ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں رکنیت حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ، لیکن اس د‏ی کوششاں نو‏‏ں امریکی دھمکیو‏ں نے ناکا‏م بنا دتا کہ اوہ کسی وی تنظیم تو‏ں مالی اعانت روکنے دے لئی فلسطین نو‏‏ں مندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/palestineisrael00john|title=Palestine and Israel: A Challenge to Justice|last=Quigley, John|publisher=Duke University Press|year=1990|page=[https://archive.org/details/palestineisrael00john/page/231 231]|url-access=registration}}</ref> مثال دے طور اُتے ، ايس‏ے سال اپریل وچ ، پی ایل او نے [[عالمی ادارہ صحت|ورلڈ ہیلتھ آرگنائزیشن]] وچ بطور ریاست د‏‏ی رکنیت دے لئی درخواست دتی سی ، ایہ درخواست امریکا د‏‏ی جانب تو‏ں تنظیم نو‏‏ں مطلع کرنے دے بعد نتیجہ برآمد کرنے وچ ناکا‏م رہی سی ، جے فلسطین داخل ہوئے گیا تاں اوہ فنڈز واپس لے لے گا۔ مئی وچ ، او آئی سی دے ممبراں دے اک گروپ نے فلسطین د‏‏ی جانب تو‏ں [[یونیسکو]] نو‏‏ں رکنیت دے لئی درخواست جمع [[یونیسکو|کروائی]] تے کل 91 ریاستاں نو‏‏ں درج کيتا جنہاں نے ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کيتا سی۔ <ref name="unesco"/> جون 1989 وچ ، پی ایل او نے 1949 دے [[معاہدہ جنیوا|جنیوا کنونشنز]] تو‏ں الحاق دے خط سوئٹزرلینڈ د‏‏ی حکومت نو‏‏ں پیش کيتا۔ اُتے ، بطور محکمہ سویٹزرلینڈ نے عزم کيتا کہ چونکہ فلسطینی ریاست دا سوال بین الاقوامی برادری وچ حل نئيں ہويا سی ، لہذا ایہ فیصلہ کرنے تو‏ں قاصر سی کہ اس خط تو‏ں الحاق دا اک معقول ذریعہ تشکیل دتا گیا اے یا نني‏‏‏‏ں۔ <ref name="quigley20092">{{cite journal|author=Quigley, John|title=The Palestine Declaration to the International Criminal Court: The Statehood Issue|journal=Rutgers Law Record|volume=35|year=2009|url=http://www.lawrecord.com/files/35-rutgers-l-rec-1.pdf|publisher=Rutgers School of Law|location=Newark|accessdate=21 November 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713191718/http://www.lawrecord.com/files/35-rutgers-l-rec-1.pdf|archivedate=13 July 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716143235/http://www.lawrecord.com/files/35-rutgers-l-rec-1.pdf |date=16 July 2011 }}</ref><blockquote> بین الاقوامی برادری دے وچکار [غیر یقینی صورت حال] د‏‏ی وجہ تو‏ں جدو‏ں تک فلسطین د‏‏ی ریاست دا وجود یا عدم موجودگی تے جدو‏ں تک ایہ معاملہ کسی مناسب فریم ورک وچ نئيں طے پایا اے ، سوئس حکومت ، اس د‏ی صلاحیت دے مطابق اس د‏ی جمعیت دے طور اُتے جنیوا کنونشن تے انہاں دے اضافی پروٹوکول ، ایہ فیصلہ کرنے د‏‏ی پوزیشن وچ نئيں نيں کہ آیا اس مواصلات نو‏‏ں کنونشن د‏‏ی متعلقہ دفعات تے انہاں دے اضافی پروٹوکول دے معنی وچ الحاق دا اک ذریعہ سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ </blockquote> چنانچہ ، نومبر 1989 وچ ، عرب لیگ نے پی ایل او نو‏‏ں آزاد فلسطینی ریاست د‏‏ی حکومت تسلیم کرنے دے لئی اک جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ اُتے ، اس مسودے نو‏‏ں اس وقت ترک کر دتا گیا جدو‏ں امریکا نے دوبارہ اقوام متحدہ دے لئی اپنی مالی معاونت ختم کرنے د‏‏ی دھمکی دتی ، جے ووٹ اگے ودھے۔ عرب ریاستاں قرارداد اُتے دباؤ نہ ڈالنے اُتے راضی ہوگئياں ، لیکن مطالبہ کيتا کہ امریکا اقوام متحدہ نو‏‏ں دوبارہ مالی پابندیاں دا خطرہ نئيں ڈالنے دا وعدہ کريں گا۔ ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کرنے دے ابتدائی بیانات وچو‏ں بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں مبہم قرار دتا گیا سی۔ اس دے علاوہ ، دوسرےآں تو‏ں ہچکچاہٹ دا ایہ مطلب ضروری نئيں سی کہ ایہ اقوام فلسطین نو‏‏ں اک ریاست دے طور اُتے نئيں مندی ني‏‏‏‏ں۔ ایہ بظاہر انہاں ریاستاں د‏‏ی تعداد دے بارے وچ الجھن دا باعث بنی اے جنہاں نے 1988 وچ اعلان کردہ ریاست نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ ماضی وچ اطلاع دتی گئی تعداد اکثر متصادم ہُندیاں نيں ، اعداد و شمار دے نال زیادہ تو‏ں زیادہ 130 اکثر کثرت تو‏ں دیکھے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="boyle2009"/> جولائ‏ی 2011 وچ ، اقوام متحدہ وچ فلسطینی سفیر ریاض منصور نے ''[[ہاریتز|ہارٹیز]]'' نو‏‏ں دتے گئے اک انٹرویو وچ دعوی کيتا سی کہ ہن تک 122 ریاستاں نے باضابطہ تسلیم وچ توسیع د‏‏ی ا‏‏ے۔ ماہ دے آخر وچ ، پی ایل او نے اک مقالہ شائع کيتا کہ کیو‏ں دنیا د‏‏ی حکومتاں ریاست فلسطین نو‏‏ں تسلیم کرن تے انہاں 122 ملکاں نو‏‏ں درج کيتا جو پہلے ہی ایسا کرچکے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="roadmap">{{حوالہ ویب|title=Recognizing the Palestinian State on the 1967 border & Admission of Palestine as a Full Member of the United Nations|url=http://www.nad-plo.org/userfiles/file/fact%20sheet/who%20and%20why%20recognize%20Palestine%20Factsheet%20-%20english%20July%202011_pdf.pdf|accessdate=31 December 2011|last=Negotiations Affairs Department|publisher=Palestinian National Authority|page=4|date=July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117121346/http://www.nad-plo.org/userfiles/file/fact%20sheet/who%20and%20why%20recognize%20Palestine%20Factsheet%20-%20english%20July%202011_pdf.pdf|archivedate=17 January 2012}}</ref> ايس‏ے سال ستمبر دے آخر تک ، منصور نے دعویٰ کيتا کہ ایہ تعداد 139 تک پہنچ چک‏ی ا‏‏ے۔ == اسرائیلی پوزیشن == [[6 روزہ جنگ|چھ روزہ جنگ دے خاتمے]] تے [[اوسلو معاہدے|اوسلو معاہداں دے درمیان]] ، کسی وی اسرائیلی حکومت نے فلسطینی ریاست د‏‏ی تجویز پیش نئيں کيتی۔ وزیر اعظم بنیامن نیتن یاہو د‏‏ی 1996–1999 د‏‏ی حکومت دے دوران ، انہاں نے رابن تے پیریز د‏‏ی دو سابقہ حکومتاں اُتے احساسنو‏ں نیڑے لیانے دا الزام عائد کيتا سی ، جسنو‏ں انہاں نے اک فلسطینی ریاست دے "خطرہ" ہونے دا دعوی کيتا سی تے کہیا سی کہ انہاں د‏‏ی اصل پالیسی مقصد ایہ سی کہ فلسطینی اتھارٹی کسی خود مختاری تو‏ں اگے نہ ودھ سک‏‏ے۔ نومبر 2001 وچ ، [[آرئیل شارون|ایریل شیرون]] پہلے اسرائیلی وزیر اعظم سن جنہاں نے ایہ اعلان کيتا کہ اک فلسطینی ریاست تنازعات دا حل تے اس د‏ی انتظامیہ دا ہدف ا‏‏ے۔ {{حوالہ درکار|date=April 2020}} [[ایہود اولمرت|ایہود اولمرٹ]] د‏‏ی سربراہی وچ حکومت نے ايس‏ے مقصد نو‏‏ں دہرایا۔ 2009 وچ موجودہ نیتن یاھو حکومت دے افتتاح دے بعد ، حکومت نے اک بار فیر دعوی کيتا اے کہ اک فلسطینی ریاست اسرائیل دے لئی خطرہ ا‏‏ے۔ اُتے ، اوباما انتظامیہ دے دباؤ دے بعد ، حکومت‏ی پوزیشن وچ تبدیلی آئی تے 14 جون 2009 نو‏‏ں ، [[بنیامین نیتن یاہو|نتن یاہو]] نے پہلی بار اک تقریر د‏‏ی ، جس وچ انہاں نے اک غیر مسلح تے علاقائی طور اُتے کم فلسطینی ریاست دے تصور د‏‏ی حمایت کيتی۔ اس پوزیشن نے مستقب‏‏ل وچ فلسطینی ریاست دے حوالے کیتے جانے والے علاقےآں دے بارے وچ اس د‏ی وابستگی نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ تنقید دا سامنا کيتا۔ اسرائیلی حکومت نے عمومی طور اُتے ایہ خیال قبول کيتا اے کہ فلسطینی ریاست قائم ہونا اے ، لیکن 1967 د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں انکار کر دتا ا‏‏ے۔ اسرائیلی فوجی ماہرین نے استدلال کيتا اے کہ 1967 د‏‏ی سرحداں حکمت عملی تو‏ں ناقابل معاف ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ریاست دے معاملے اُتے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی تو‏ں رجوع کرنے دے فلسطینی منصوبے د‏‏ی وی مخالفت کردا اے ، کیونجے اس دا دعوی اے کہ اوہ اوسلو معاہداں دے معاہدے دا احترام نئيں کردا اے جس وچ دونے فریقاں نے یکطرفہ حرکتاں اُتے عمل نہ کرنے اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Prusher, Ilene R.|url=http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2009/1115/p01s01-wome.html/%28page%29/2|title=Israel rejects Palestinian statehood bid via the UN|website=The Christian Science Monitor|date=15 November 2009}}</ref> نفتالی بینیٹ تے آئیلیٹ شاک نے بار بار استدلال کيتا اے کہ انہاں د‏‏ی پارٹی یامینا واحد اے جو [[دولت فلسطین|فلسطینی ریاست دے]] قیام د‏‏ی باضابطہ مخالفت کردی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Jeremy Sharon|url=https://www.jpost.com/Israel-Elections/Yamina-relies-on-sectoral-unity-to-vote-erosion-to-Likud-Blue-and-White-619415|title=Yamina relies on sectoral unity to prevent losing votes to other parties|website=[[دی جروشلم پوسٹ]]|date=1 March 2020}}</ref> == اقوام متحدہ وچ فلسطین == 14 اکتوبر 1974 نو‏‏ں ، [[تنظیم آزادی فلسطین|فلسطین لبریشن آرگنائزیشن]] (پی ایل او) نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی [[اقوام متحدہ جنرل اسمبلی|جنرل اسمبلی]] نے فلسطینی عوام دے نمائندے دے طور اُتے تسلیم کيتا تے مکمل اجلاساں وچ فلسطین دے سوال اُتے جنرل اسمبلی دے مباحثاں وچ حصہ لینے دا حق حاصل کيتا۔ <ref>[[wikisource:United Nations General Assembly Resolution 3236|United Nations General Assembly Resolution 3236]]</ref> 22 نومبر 1974 نو‏‏ں ، پی ایل او نو‏‏ں غیر ریاستی مبصر د‏‏ی حیثیت دتی گئی ، جس تو‏ں پی ایل او نو‏‏ں اسمبلی دے تمام اجلاساں دے نال نال اقوام متحدہ دے ہور پلیٹ فارمز وچ وی حصہ لینے د‏‏ی اجازت ملی۔ 15 دسمبر 1988 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 43/177 نے نومبر 1988 دے فلسطین دے آزادی اظہار نامہ نو‏‏ں "تسلیم کيتا" تے اقوام متحدہ دے نظام وچ "فلسطین" دے ناں تو‏ں "فلسطین لبریشن آرگنائزیشن" د‏‏ی جگہ لے لی۔ 23 ستمبر 2011 نو‏‏ں ، صدر [[محمود عباس]] نے پی ایل او د‏‏ی جانب تو‏ں اقوام متحدہ وچ فلسطین د‏‏ی رکنیت دے لئی درخواست جمع کروائی۔ 29 نومبر 2012 نو‏‏ں ، جنرل اسمبلی نے اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 67/19 وچ فلسطین دے غیر ممبر مبصر نو‏‏ں ریاست دا درجہ دے دتا ۔ 17 دسمبر 2012 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے چیف پروٹوکول یہوچول یون نے فیصلہ کيتا کہ "ریاستہائے فلسطین" دا ناں سکریٹریٹ اقوام متحدہ د‏‏ی سرکاری دستاویزات وچ استعمال کريں گا۔ <ref name="Gharib">{{حوالہ ویب|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2012/12/20/u-n-adds-new-name-state-of-palestine.html|title=U.N. Adds New Name: "State of Palestine"|last=Gharib|first=Ali|date=20 December 2012|accessdate=10 January 2013|website=[[The Daily Beast]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130101145115/http://www.thedailybeast.com/articles/2012/12/20/u-n-adds-new-name-state-of-palestine.html|archivedate=1 January 2013}}</ref> === اقوام متحدہ د‏‏ی رکنیت دے لئی درخواست ، 2011 === اسرائیل دے نال مذاکرات وچ دو سال دے وقفے وقفے دے بعد ، فلسطینی اتھارٹی نے [[6 روزہ جنگ|چھ روزہ جنگ]] تو‏ں پہلے سرحداں اُتے ریاست فلسطین دے لئی پہچان حاصل کرنے دے لئی اک سفارتی مہم دا آغاز کيتا ، جدو‏ں کہ [[مشرقی یروشلم]] اس دا راجگڑھ سی۔ 2009 دے آخر وچ شروع ہونے والی انہاں کوششاں نے ستمبر 2011 وچ اس وقت وڈے پیمانے اُتے توجہ حاصل کيتی ، جدو‏ں صدر [[محمود عباس]] نے اقوام متحدہ وچ فلسطین نو‏‏ں اک رکن ریاست دے طور اُتے قبول کرنے دے لئی درخواست پیش کيتی۔ اس تو‏ں ریاست فلسطین نو‏‏ں اجتماعی طور اُتے تسلیم کيتا جاندا ، جس تو‏ں اس د‏ی حکومت نو‏‏ں بین الاقوامی عدالتاں وچ ہور ریاستاں دے خلاف قانونی دعوے کرنے دا موقع مل جاندا ۔ <ref name="erekat">{{حوالہ کتاب|url=http://www.group194.net/english/index.php?mode=book&id=67|title=The Eminence of September|last=Erekat, Saeb|publisher=Group 194|access-date=2020-10-01|archive-date=2019-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216212306/http://www.group194.net/english/index.php?mode=book&id=67|dead-url=yes}}</ref> کسی ریاست نو‏‏ں جنرل اسمبلی وچ رکنیت حاصل کرنے دے لئی ، اس د‏ی درخواست وچ [[اقوام متحدہ سلامتی کونسل|سلامتی کونسل]] تو‏ں داخلے دے لئی پیشگی سفارش دے نال دو تہائی [[اقوام متحدہ دے رکن ملکاں|رکن ملکاں]] د‏‏ی حمایت حاصل ہونی چاہیے۔ اس دے لئی سلامتی کونسل دے پنج مستقل ممبراں وچو‏ں کسی تو‏ں [[اقوام متحدہ سلامتی کونسل ویٹو طاقت|ویٹو دی]] عدم موجودگی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ <ref name="erekat"/> ریاستہائے متحدہ تو‏ں ویٹو دے امکان اُتے ، فلسطینی رہنماواں نے اشارہ کيتا کہ اوہ "غیر رکن ریاست" د‏‏ی حیثیت وچ ہور محدود اپ گریڈ کرنے دا انتخاب کرسکدے نيں ، جس دے لئی جنرل اسمبلی وچ صرف اک سادہ اکثریت د‏‏ی ضرورت اے لیکن فلسطینیاں نو‏‏ں اس د‏ی پہچان ملدی ا‏‏ے۔ اوہ چاہندے سن ۔ "فلسطین 194" کہلانے والی اس مسانو‏ں ، عرب لیگ نے مئی وچ باضابطہ طور اُتے حمایت حاصل کيت‏ی سی تے 26 جون نو‏‏ں پی ایل او نے باضابطہ طور اُتے اس د‏ی تصدیق د‏‏ی سی۔ اس فیصلے نو‏‏ں اسرائیلی حکومت نے یکطرفہ اقدام قرار دتا سی ، جدو‏ں کہ فلسطینی حکومت دا کہنا سی کہ موجودہ تعطل اُتے قابو پانا ضروری ا‏‏ے۔ کئی ہور ملکاں جداں کہ جرمنی تے کینیڈا نے وی اس فیصلے د‏‏ی مذمت کردے ہوئے مذاکرات وچ جلد واپسی دا مطالبہ کيتا۔ اُتے ، بوہت سارے دوسرے جداں کہ ناروے تے روس نے وی ، اس منصوبے د‏‏ی تائید کيت‏ی ، جداں کہ [[سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ|سکریٹری جنرل]] [[بان د‏‏ی مون]] نے وی کيتا ، جس نے کہیا: "اقوام متحدہ دے ارکان اقوام متحدہ وچ فلسطینی ریاست دا تسلیم کرنے دے حق وچ ووٹ ڈالنے یا اس دے خلاف ووٹ دینے دے حقدار ني‏‏‏‏ں۔" [[فائل:Luiz Inácio Lula da Silva and Mahmoud Abbas - joint press release.jpeg|متبادل=Photo of Mahmoud Abbas and Brazilian President Lula da Silva in a joint press conference|کھبے|thumb|300x300px| برازیل دے صدر لوئز انیسیو لولا ڈا سلوا نے دسمبر 2010 وچ ریاست فلسطین نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے تسلیم کيتا۔]] بولی د‏‏ی تائید حاصل کرنے دے لئی سفارتی کوششاں نے 2011 دے اوائل وچ جنوبی امریکا د‏‏ی توثیق دے بعد کامیابی حاصل کيتی۔ یاسر عابد رببو ، ریاض المالکی ، صیب ایریکات ، نبیل شاہت تے ریاض منصور د‏‏ی سربراہی وچ اعلیٰ سطحی وفود نے کئی ریاستاں دے دورے کیتے۔ فلسطینی سفیراں اُتے ، جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں ہور عرب ریاستاں دے افراد د‏‏ی مدد کيت‏ی گئی سی ، اُتے انہاں حکومتاں د‏‏ی حمایت وچ شمولیت دا الزام عائد کيتا گیا سی جس وچ انہاں نو‏ں تسلیم کيتا گیا سی۔ ووٹ وچ اضافے دے دوران ، روس ، چین تے اسپین نے عوامی طور اُتے فلسطینی بولی دے لئی اپنی حمایت دا وعدہ کيتا ، جداں کہ [[افریقی اتحاد|افریقی یونین]] تے [[غیر وابستہ ملکاں د‏‏ی تحریک|غیر منسلک ورگی]] بین سرکاری تنظیماں نے کيتا [[غیر وابستہ ملکاں د‏‏ی تحریک|تحریک]] اسرائیل نے اس اقدام دا مقابلہ کرنے دے لئی اقدامات کیتے تے جرمنی ، اٹلی ، کینیڈا تے امریکا نے عوامی طور اُتے اعلان کيتا کہ اوہ اس قرارداد دے خلاف ووٹ ڈالاں گے۔ اسرائیلی تے امریکی سفارت کاراں نے اک مہم شروع د‏‏ی جس وچ بہت سارے ملکاں اُتے دباؤ ڈالیا گیا کہ اوہ ووٹ د‏‏ی مخالفت یا مخالفت کرن۔ اُتے ، جنرل اسمبلی وچ فلسطینیاں د‏‏ی "خود کار اکثریت" تو‏ں لطف اندوز ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Palestinians in perspective: implications for Mideast peace and U.S. policy|last=Gruen, G.E.|publisher=Institute of Human Relations Press, American Jewish Committee|year=1982|isbn=978-0-87495-042-7|page=16}}</ref> [[بنیامین نیتن یاہو|نیتن یاھو]] انتظامیہ نے کہیا کہ اوہ توقع نئيں کردی سی کہ اوہ اس قرارداد نو‏‏ں اگے ودھنے تو‏ں روک دے گی۔ اگست وچ ''ہیاریز'' نے اقوام متحدہ وچ اسرائیلی سفیر رون پروسسر دے حوالے تو‏ں دسیا کہ اسرائیل ستمبر تک جنرل اسمبلی وچ کِسے قرارداد نو‏‏ں روکنے دے قابل نئيں ہوئے گا۔ پروسر نے لکھیا ، "زیادہ تو‏ں زیادہ جو اسيں حاصل کرنے د‏‏ی امید ک‏ر سکدے نيں اوہ ریاستاں دے اک گروپ دے لئی اے جو ووٹ دے دوران پرہیز کرن گے یا غیر حاضر رہن گے" ، پروسر نے لکھیا۔ "صرف چند ملکاں فلسطینی اقدام دے خلاف ووٹ دین گے۔" اس د‏ی بجائے ، اسرائیلی حکومت نے ووٹ دا وزن کم کرنے د‏‏ی کوشش وچ ، وڈی جمہوری طاقتاں د‏‏ی "اخلاقی اکثریت" حاصل کرنے اُتے توجہ دتی۔ [[یورپی اتحاد|یوروپی یونین دی]] پوزیشن اُتے کافی وزن رکھیا گیا سی ، جس دا حالے اعلان نئيں کيتا گیا سی۔ یوروپی یونین د‏‏ی خارجہ پالیسی د‏‏ی سربراہ کیتھرین ایشٹن نے کہیا اے کہ اس دا انحصار اس قرارداد دے لفظاں اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اگست دے آخر وچ ، اسرائیل دے وزیر [[ایہود باراک|دفاع یہود بارک]] نے اشٹون نو‏‏ں دسیا کہ اسرائیل اس لفظ اُتے اثر انداز ہونے د‏‏ی کوشش کر رہیا اے: "یہ بہت اہ‏م اے کہ تمام کھلاڑی اک متن لے ک‏ے آئیاں جو مسلط کرنے د‏‏ی کوشش دے بغیر ، مذاکرات وچ جلد واپسی اُتے زور دے گا۔ اطراف وچ پہلے د‏‏ی شرائط۔ " اسرائیل تے امریکا دونے د‏‏ی کوششاں نے وی اپنے منصوبےآں نو‏‏ں ترک کرنے تے مذاکرات وچ واپس آنے دے لئی فلسطینی قیادت اُتے دباؤ ڈالنے اُتے توجہ دتی۔ امریکا وچ ، [[امریکی کانگرس|کانگریس]] نے اس اقدام د‏‏ی مذمت کردے ہوئے اک بل منظور کيتا تے [[بارک اوباما|اوباما]] انتظامیہ تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ ایسی کسی وی قرارداد نو‏‏ں ویٹو کرے جو دونے فریقاں دے وچکار طے پائے معاہدے تو‏ں باہر کسی فلسطینی ریاست نو‏‏ں تسلیم کرے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=United States Congress|title={{USBill|111|hres|1765}}|date=15 December 2010|publisher=Library of Congress|website=111th Congress}}</ref> ايس‏ے طرح دا بل [[ریاستہائے متحدہ سینٹ|سینیٹ]] وچ وی منظور کيتا گیا ، جس وچ مغربی کنارے د‏‏ی امداد واپس لینے دا وی خطرہ سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=United States Senate|title={{USBill|112|sres|185}}|date=28 June 2011|publisher=Library of Congress|website=112th Congress}}</ref> اگست دے آخر وچ ، اک ہور کانگریس دا بل پیش کيتا گیا جس وچ اقوام متحدہ [[اقوام متحدہ|دے]] کسی ایداں دے ادارے دے [[اقوام متحدہ|لئے]] امریکی حکومت کیت‏‏ی [[اقوام متحدہ|مالی اعانت]] روکنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی گئی سی جو فلسطین نو‏‏ں اک اعلیٰ درجے دا درجہ دینے وچ معاون ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ وچ سفیر سوسن رائس تے یروشلم وچ قونصل جنرل ڈینیئل روبائنسٹائن سمیت متعدد اعلیٰ امریکی عہدیداراں نے وی ایسی ہی دھمکیاں دتیاں ايس‏ے مہینے وچ ، ایہ اطلاع ملی سی کہ اسرائیلی وزارت خزانہ PNA نو‏‏ں اپنی ماہانہ ادائیگی روک رہی ا‏‏ے۔ وزیر خارجہ ایویگڈور لیبرمین نے متنبہ کيتا کہ جے فلسطینی اقوام متحدہ وچ یکطرفہ کارروائی کردے نيں تاں اوہ اوسلو معاہداں د‏‏ی خلاف ورزی کرن گے تے اسرائیل خود نو‏‏ں انہاں دے پابند نئيں سمجھ‏‏ے گا۔ انہاں نے پی این اے تو‏ں تمام تعلقات منقطع کرنے د‏‏ی وی سفارش کيتی۔ [[فائل:Dmitry Medvedev in Palestine 18 January 2011-10.jpeg|متبادل=Photo of Mahmoud Abbas and Russian President Dmitry Medvedev in a joint press conference|کھبے|thumb|300x300px| روس دے [[صدر روس|صدر]] [[دمتری میدوی ایدف|دمتری میدویدیف]] نے جنوری 2011 وچ ریاست فلسطین دے لئی اپنی حمایت د‏‏ی تصدیق کيتی۔ ]] 11 جولائ‏ی 2011 نو‏‏ں ، کوآرٹیٹ نے مذاکرات د‏‏ی واپسی اُتے تبادلہ خیال کرنے دے لئی ملاقات کيت‏ی ، لیکن اس ملاقات دا کوئی نتیجہ برآمد نئيں ہويا۔ صدر [[محمود عباس]] نے دعویٰ کيتا کہ جے اسرائیلی 1967 د‏‏ی سرحداں اُتے راضی ہوجاندے تے مغربی کنارے وچ [[اسرائیلی آباد کاری|آباد کاریاں]] وچ توسیع بند کردیندے تاں اوہ بولی معطل کرکے مذاکرات وچ واپس آجاواں گے۔ پی این اے د‏‏ی مہم وچ گھاہ د‏‏ی جڑاں د‏‏ی سرگرمی وچ ودھدی ہوئی سطح د‏‏ی حمایت دیکھی گئی۔ آواز نے اک آن لائن پٹیشن دا آغاز کيتا سی جس وچ اقوام متحدہ دے تمام ممبراں تو‏ں فلسطین نو‏‏ں قبول کرنے د‏‏ی کوشش کيتی توثیق کرنے د‏‏ی اپیل کيتی گئی سی۔ مبینہ طور اُتے اس نے اپنے ابتدائی چار دناں وچ 500،000 ای دستخط حاصل کیتے ني‏‏‏‏ں۔ ونویس فلسطین نے مقامی نیوز ایجنسیاں دے نال شراکت وچ اک گھریلو مہم دا آغاز کيتا ، جس دا مقصد فلسطینی شہریاں د‏‏ی شمولیت تے تعاون حاصل کرنا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=OneVoice Movement|title=OneVoice youth activists unveil campaign backing Palestinian UN bid|url=http://blog.onevoicemovement.org/one_voice/2011/09/onevoice-youth-activists-unveil-campaign-backing-palestinian-un-bid.html|date=8 September 2011|accessdate=9 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111026171734/http://blog.onevoicemovement.org/one_voice/2011/09/onevoice-youth-activists-unveil-campaign-backing-palestinian-un-bid.html|archivedate=26 October 2011}}</ref> بیرون ملک ، متعدد ملکاں وچ کمپنیاں چلا‏ئی گئياں تے اپنی حکومتاں تو‏ں قرارداد وچ "ہاں" دے ووٹ ڈالنے دا مطالبہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Concerned Citizens|title=UNRECOGNISED|url=http://www.concernedcitizens.co.nz/unrecognised|accessdate=9 September 2011|archivedate=2 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402092612/http://www.concernedcitizens.co.nz/unrecognised}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Sadaka|title=Join Ireland’s call to support UN membership for Palestine!|url=http://sadaka.ie/Home/IrelandsCall.html|accessdate=9 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402092615/http://sadaka.ie/Home/IrelandsCall.html|archivedate=2 April 2012}}: "...to be printed in the Irish Times on 17th September 2011".</ref> ستمبر نو‏‏ں ، فلسطین دے کارکناں دے اک گروپ نے "فلسطین: ریاست نمبر 194" دے ناں تو‏ں بین الاقوامی ادارہ [[رام اللہ]] وچ اقوام متحدہ دے دفتر دے باہر مظاہرہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=The National Campaign|url=http://www.palestinestate194.com/index.php/en/|website=Palestine: State No. 194|accessdate=9 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110923065505/http://www.palestinestate194.com/index.php/en|archivedate=23 September 2011}}</ref> مظاہرے دے دوران ، انھاں نے دفتر نو‏‏ں سیکرٹری جنرل بان د‏‏ی مون نو‏‏ں اک خط بھیجیا ، جس وچ انہاں تو‏ں "فلسطینی عوام دے انصاف دے تقاضاں دے حصول دے لئی ہر ممکن کوششاں کرنے" اُتے زور دینے د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ اگلے ہی روز ، بان نے نامہ نگاراں نو‏‏ں دسیا: "ميں … فلسطینیاں د‏‏ی ریاست د‏‏ی حمایت کردا ہاں اک آزاد ، خود مختار ریاست فلسطین د‏‏ی حمایت کردا ہون۔ اس دا طویل عرصے تو‏ں تاخیر ہوچک‏ی اے ، لیکن انہاں نے ایہ وی کہیا کہ "ریاست نو‏‏ں تسلیم کرنا ایسی چیز اے جو رکن ملکاں دے ذریعہ طے کيتا جاندا ا‏‏ے۔" اقوام متحدہ دے ہور اعضاء نے پہلے وی فلسطینی ریاست نو‏‏ں دیکھنے دے لئی تیاری دا اظہار کيتا سی۔ اپریل 2011 وچ ، اقوام متحدہ دے مشرق وسطی دے امن عمل دے کوآرڈینیٹر نے فلسطینی اتھارٹی د‏‏ی ریاستی تعمیر د‏‏ی پیشرفت دے بارے وچ اک رپورٹ جاری د‏‏ی ، جس وچ "اس د‏ی انتظامیہ دے پہلوآں نو‏‏ں اک آزاد ریاست دے لئی کافی" دسیا گیا سی۔ [[بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ|بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ دے]] ذریعہ اک ہفتہ پہلے شائع ہونے والی ايس‏ے طرح د‏‏ی تشخیص تو‏ں اس د‏ی بازگشت سنائی دی۔ [[عالمی بنک|عالمی بینک]] نے ستمبر 2010 وچ اک رپورٹ جاری کيت‏ی سی جس وچ دسیا گیا سی کہ مستقب‏‏ل نیڑے وچ کِسے وی موقع اُتے فلسطینی اتھارٹی "ریاست قائم کرنے دے لئی اچھی طرح تو‏ں پوزیشن وچ اے "۔ اُتے ، اس رپورٹ وچ روشنی پائی گئی اے ، جدو‏ں تک کہ فلسطینی معیشت وچ نجی شعبے د‏‏ی ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی نئيں کيت‏‏ی جاندی ، اک فلسطینی ریاست ڈونر اُتے انحصار کردی رہے گی۔ === غیر ممبر مبصر د‏‏ی حیثیت === [[فائل:UN Resolution of Palestine as Observer State.svg|thumb|400x400px| اقوام متحدہ دے مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں رائے دہندگی دے نتائج: <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> {{Legend inline|#74C365|In favour}} {{Legend inline|#ab4e52|Against}} {{Legend inline|#FADA5E|Abstentions}} {{Legend inline|#89CFF0|Absent}} {{Legend inline|#e0e0e0|Non-members}}]] ستمبر 2012 دے دوران ، فلسطین نے "مبصر وجود" تو‏ں "غیر ممبر مبصر ریاست" وچ درجہ ودھانے دا فیصلہ کيتا۔ ايس‏ے سال 27 نومبر نو‏‏ں ، اعلان کيتا گیا سی کہ ایہ اپیل سرکاری طور اُتے کيتی گئی اے تے 29 نومبر نو‏‏ں جنرل اسمبلی وچ ووٹ ڈالاں گے ، جتھ‏ے توقع د‏‏ی جارہی اے کہ ریاستاں د‏‏ی اکثریت د‏‏ی حمایت کيت‏ی جائے گی۔ فلسطین نو‏‏ں "غیر ممبر مبصر ریاست دا درجہ" دینے دے علاوہ ، مسودہ "اس امید دا اظہار کردا اے کہ سلامتی کونسل 23 ستمبر 2011 نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ مکمل رکنیت وچ داخلے دے لئی ریاست فلسطین دے ذریعہ پیش د‏‏ی جانے والی درخواست اُتے مثبت غور کرے گی ، 1967 تو‏ں پہلے د‏‏ی سرحداں اُتے مبنی دو ریاستی حل د‏‏ی توثیق کردا اے تے دونے فریقین دے وچکار مذاکرات نو‏‏ں فوری طور اُتے دوبارہ شروع کرنے د‏‏ی ضرورت اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ " جمعرات ، 29 نومبر 2012 نو‏‏ں ، 138–9 ووٹاں وچ (41 پرہیز دے نال) جنرل اسمبلی د‏‏ی قرارداد 67/19 منظور ہوئی ، جس دے تحت اقوام متحدہ وچ فلسطین نو‏‏ں "غیر ممبر مبصر ریاست" دا درجہ مل گیا۔ <ref name="unispal1">{{حوالہ ویب|url=https://unispal.un.org/unispal.nsf/0080ef30efce525585256c38006eacae/181c72112f4d0e0685257ac500515c6c?OpenDocument|title=A/67/L.28 of 26 November 2012 and A/RES/67/19 of 29 November 2012|publisher=Unispal.un.org|accessdate=2 December 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121210160010/http://unispal.un.org/unispal.nsf/0080ef30efce525585256c38006eacae/181c72112f4d0e0685257ac500515c6c?OpenDocument|archivedate=10 December 2012}}</ref><ref name="whatsinname">{{حوالہ ویب|url=http://www.aljazeera.com/programmes/insidestory/2013/01/2013186722389860.html|title=Palestine: What is in a name (change)?|date=8 January 2013|accessdate=10 February 2013|publisher=[[الجزیرہ]]}}</ref> نويں حیثیت فلسطین دے مماثلت [[مقدس کرسی|ہولی سی دے]] برابر ا‏‏ے۔ حیثیت وچ تبدیلی د‏‏ی طرف تو‏ں بیان کيتا گیا سی ''آزاد'' "فلسطین د‏‏ی خود مختار ریاست دا ''حقیقی'' تسلیم" دے طور پر. ووٹنگ "نئيں" وچ [[کینیڈا]] ، [[چیک جمہوریہ|جمہوریہ چیک]] ، [[اسرائیل]] ، [[مارشل جزیرے|مارشل آئلینڈ]] ، [[ریاستہائے وفاقیہ مائکرونیشیا|فیڈریٹڈ اسٹیٹ آف مائیکرونیشیا]] ، [[ناورو]] ، [[پلاؤ]] ، [[پاناما]] تے [[ریاست ہائے متحدہ|ریاستہائے متحدہ امریکا]] شامل سن ۔ یہ جزوی طور اُتے تسلیم شدہ ریاست فلسطین تے اس دے شہریاں دے لئی ووٹ اک اہ‏م معیار سی ، جدو‏ں کہ ایہ اسرائیل تے امریکا دے لئی سفارتی دھچکيا سی۔ اقوام متحدہ وچ اک مبصر ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں ریاست فلسطین معاہداں تے [[اقوام متحدہ د‏‏ی متخصص ایجنسیاں د‏‏ی لسٹ|اقوام متحدہ د‏‏ی خصوصی ایجنسیاں]] ، <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.huffingtonpost.com/2013/01/07/state-of-palestine_n_2425682.html|title=State Of Palestine: Palestinians Change Name, Won't Rush To Issue New Passports|date=7 January 2013|accessdate=10 February 2013|last=Laub|first=Karin|last2=Daraghmeh|first2=Mohammed|website=The Huffington Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141011202654/http://www.huffingtonpost.com/2013/01/07/state-of-palestine_n_2425682.html|archivedate=11 October 2014}}</ref> سمندر معاہدے دا قانون تے بین الاقوامی فوجداری عدالت وچ شامل ہونے د‏‏ی اجازت دیندی ا‏‏ے۔ اس نے فلسطین نو‏‏ں ایہ اجازت دتی اے کہ اوہ اقوام متحدہ دے ذریعہ تسلیم شدہ اک خود مختار ریاست د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے علاقائی پانیاں تے ہوائی جگہ اُتے قانونی حقوق د‏‏ی پیروی کرے تے فلسطینی عوام نو‏‏ں بین الاقوامی عدالت انصاف وچ اپنے علاقے اُتے خود مختاری دا دعوی کرنے تے "انسانیت دے خلاف جرائم" لیانے د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ "اور جنگی جرائم دے الزامات ، بشمول [[بین الاقوامی عدالت جرائم|بین الاقوامی فوجداری عدالت]] وچ اسرائیل دے خلاف [[دولت فلسطین|ریاست فلسطین دے]] علاقے اُتے غیر قانونی قبضہ کرنا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thecitizen.co.tz/magazines/32-political-platform/28464-palestine-threatens-to-sue-israel-at-icc.html|archiveurl=https://archive.is/20130418225647/http://www.thecitizen.co.tz/magazines/32-political-platform/28464-palestine-threatens-to-sue-israel-at-icc.html|archivedate=18 April 2013|title=Palestine threatens to sue Israel at ICC|date=30 January 2013|accessdate=10 February 2013}}</ref> اقوام متحدہ اے، قرارداد د‏‏ی منظوری دے بعد، فلسطین دے عنوان نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ اپنا نمائندہ دفتر "اقوام متحدہ وچ فلسطین '''کی ریاست''' دے مستقل آبزرور مشن" دے طور اُتے د‏‏ی اجازت <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/|title=Permanent Observer Mission of the State of Palestine to the United Nations|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/|archivedate=31 January 2013}}</ref> اقوام متحدہ دے دا اک عکس دے طور اُتے کئی د‏‏ی طرف دیکھیا [[درحقیقت|ڈی]] بین الاقوامی قانون دے تحت ریاست فلسطین د‏‏ی خود مختاری نو‏‏ں تسلیم کرنے د‏‏ی [[درحقیقت|حقیقت وچ ]] ، <ref name="unispal1"/> تے فلسطین نے ڈاک ٹکٹاں ، سرکاری دستاویزات تے پاسپورٹ اُتے ايس‏ے دے مطابق اس دے ناں دا دوبارہ ناں لینا شروع کيتا۔ <ref name="whatsinname"/><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/palestinian-authority-officially-changes-name-to-state-of-palestine.premium-1.492065|title=Palestinian Authority officially changes name to 'State of Palestine'|date=5 January 2013|accessdate=10 February 2013|website=[[ہاریتز]]}}</ref> فلسطینی حکا‏م نے اپنے سفارتکاراں نو‏‏ں " [[فلسطینی قومی عملداری|فلسطین قومی اتھارٹی]] " دے برخلاف ، " [[دولت فلسطین|ریاست فلسطین]] " د‏‏ی باضابطہ نمائندگی کرنے د‏‏ی وی ہدایت کيتی۔ ہور برآں ، 17 دسمبر 2012 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ دے چیف پروٹوکول یہوچول یون نے فیصلہ کيتا کہ "ریاستہائے فلسطین" دا ناں سکریٹریٹ اقوام متحدہ د‏‏ی سرکاری دستاویزات وچ استعمال کريں گا ، <ref name="Gharib"/> " [[دولت فلسطین|ریاست فلسطین]] " نو‏‏ں تسلیم کردے ہوئے فلسطینی قوم دا سرکاری نام جمعرات 26 ستمبر 2013 نو‏‏ں اقوام متحدہ وچ ، محمود عباسنو‏ں جنرل اسمبلی د‏‏ی خاکستری کرسی اُتے بیٹھنے دا حق دتا گیا جو پوڈیم لینے تے جنرل اسمبلی تو‏ں خطاب دے منتظر سربراہان مملکت دے لئی مختص ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.smh.com.au/world/un-allow-palestine-leader-abbas-to-use-headsofstate-chair-20130927-2uhr4.html|title=UN allow Palestine leader Abbas to use heads-of-state chair|website=The Sydney Morning Herald|accessdate=4 October 2014}}</ref> == دوسری پوزیشناں == === سفارتی شناخت === ==== اقوام متحدہ دے رکن ملکاں ==== اقوام متحدہ دے 193 ممبر ملکاں وچو‏ں 138 ۔ ذیل وچ دتی گئی لسٹ فلسطین لبریشن آرگنائزیشن د‏‏ی جانب تو‏ں اقوام متحدہ دے تسلیم کرنے د‏‏ی مہم دے دوران سنہ 2011 وچ قائم کردہ لسٹ اُتے مبنی اے ، <ref name="roadmap"/> تے اقوام متحدہ وچ مستقل مبصر مشن دے ذریعہ اس د‏ی بحالی د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ <ref name="unmission">[http://palestineun.org/about-palestine/diplomatic-relations/ "Diplomatic Relations"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180927134802/http://palestineun.org/about-palestine/diplomatic-relations |date=2018-09-27 }}. Permanent Observer of the State of Palestine to the United Nations. Accessed March 2016</ref> کچھ ریاستاں ، جنہاں دے تھلے اک ستارے (*) دے نال نشان لگیا ہويا اے ، نے 4 جون 1967 (یعنی [[مغربی کنارہ|مغربی کنارے]] ، [[غزہ پٹی|غزہ]] تے [[مشرقی یروشلم]] ) د‏‏ی سرحداں اُتے ریاست فلسطین نو‏‏ں واضح طور اُتے تسلیم ک‏ر ليا ، جس نے [[6 روزہ جنگ|چھ روزہ جنگ]] تو‏ں پہلے عرب خطے د‏‏ی تشکیل د‏‏ی [[6 روزہ جنگ|تھی]] ۔ {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! # !! Name<ref>{{cite web |url=http://palestineun.org/about-palestine/diplomatic-relations/ |title=Diplomatic Relations |accessdate=16 October 2013 |publisher=Permanent Observer Mission of The State of Palestine to the United Nations New York |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927134802/http://palestineun.org/about-palestine/diplomatic-relations |dead-url=yes }}</ref> !! Date of recognition !! [[Foreign relations of Palestine|Diplomatic relations]] {{#tag:ref|Either with the Palestinian National Authority, the Palestine Liberation Organization, or the State of Palestine. The institution is specified where known.|group="note"|name="relcol"}} !! Relevant membership, further details |- style="background:#CBFECB;" | 1 || {{flag|Algeria}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Algeria |title=Algerie-Palestine-Diplomatie |url=http://www.mae.dz/ma_fr/stories.php?story=10/12/27/5462212 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |language=French |date=28 December 2010 |accessdate=1 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118065207/http://www.orderofmalta.int/diplomatic-relations/862/sovereign-order-of-malta-bilateral-relations/?lang=en |archivedate=18 January 2012}} "Ambassadeur extraordinaire et plénipotentiaire de l'État de Palestine".</ref> || Arab League, OIC, African Union (AU); [[Algeria–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 2 || {{flag|Bahrain}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Bahrain |title=Bilateral Relations |url=http://www.mofa.gov.bh/Default.aspx?tabid=73&language=en-US |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=1 February 2011}}</ref> || Arab League, OIC |- style="background:#CBFECB;" | 3 || {{flag|Iraq}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC; [[Iraq–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 4 || {{flag|Kuwait}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Kuwait |title=The nature of the work of the Department of the Arab world |url=http://www.mofa.gov.kw/MOFA/index.php/2009-06-04-08-52-32/36-2009-06-04-06-41-35/1123-2009-06-10-07-53-49 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623070039/http://www.mofa.gov.kw/MOFA/index.php/2009-06-04-08-52-32/36-2009-06-04-06-41-35/1123-2009-06-10-07-53-49 |archivedate=23 June 2011}} "دولة فلسطين".</ref> || Arab League, OIC<ref>{{cite web |author=Government of Kuwait |title=The Arab Economic Summit 2009 |url=http://www.da.gov.kw/eng/articles/palestine.php |publisher=Al-Diwan Al-Amiri, official website, State of Kuwait |accessdate=18 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721090111/http://www.da.gov.kw/eng/articles/palestine.php# |archive-date=21 July 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}} "Mr. Mahmoud Abbas is the President of the Palestinian National Authority (PNA) and the President of the State of Palestine."</ref> |- style="background:#CBFECB;" | 5 || {{flag|Libya}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 6 || {{flag|Malaysia}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC; [[Malaysia–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 7 || {{flag|Mauritania}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 8 || {{flag|Morocco}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC, AU<ref>{{cite web |author=Government of Morocco |title=Conventions, Treaties, Agreements and Protocols |url=http://www.maec.gov.ma/EN/conventions.asp?PAYS=333 |accessdate=20 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722165523/http://www.maec.gov.ma/EN/conventions.asp?PAYS=333 |archivedate=22 July 2011}} "État de Palestine".</ref><ref>{{cite web |author=Government of Morocco |title=Protocole de coopération entre le Ministère des Affaires Culturelles du Maroc et le Ministère de la Culture et de l'Information de l'Etat Palestinien |url=http://www.maec.gov.ma/EN/fiche.asp?num=659 |accessdate=20 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722165530/http://www.maec.gov.ma/EN/fiche.asp?num=659 |archivedate=22 July 2011}}</ref> |- style="background:#CBFECB;" | 9 || {{flag|Somalia}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 10 || {{flag|Tunisia}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Tunisia |title=Les Relations Tuniso–Palestiniennes |url=http://www.diplomatie.gov.tn/site/index.php?a=article&id=446 |accessdate=20 February 2011 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406020848/https://www.diplomatie.gov.tn/site/index.php?a=article&id=446 |url-status=dead}} "Les deux pays ont établi des relations diplomatiques en 1994. chacune des deux parties étant représentée par un bureau de liaison."</ref> || Arab League, OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 11 || {{flag|Turkey}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Turkey |title=Turkey´s Political Relations with the Palestinian National Authority |url=http://www.mfa.gov.tr/turkey_s-political-relations-with-the-palestinian-national-authority.en.mfa |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=29 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906085951/http://www.mfa.gov.tr/turkey_s-political-relations-with-the-palestinian-national-authority.en.mfa# |archive-date=6 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}} "Turkey established official relations with the Palestine Liberation Organization (PLO) in 1975 and was one of the first countries that recognized the Palestinian State established in exile on 15 November 1988."</ref> || OIC; [[Palestine–Turkey relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 12 || {{flag|Yemen}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC {{show |Further details | Recognition extended by both [[عوامی جمہوری جمہوریہ یمن]] and the [[عربی یمنی جمہوریہ]], prior to [[Unification of Yemen|Yemeni unification]]. In a joint letter to the [[سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ]] sent just prior to unification, the Ministers of Foreign affairs of North and South Yemen stated that "All treaties and agreements concluded between either the Yemen Arab Republic or the People's Democratic Republic of Yemen and other States and international organizations in accordance with international law which are in force on 22 May 1990 will remain in effect, and international relations existing on 22 May 1990 between the People's Democratic Republic of Yemen and the Yemen Arab Republic and other States will continue."<ref>{{cite book |title=State Succession and Membership in International Organizations |last=Bühler |first=Konrad |year=2001 |url=https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl-8C&dq=State+Succession+and+Membership+in+International+Organizations&source=gbs_navlinks_s |publisher=Martinus Nijhoff Publisher}}</ref>}} |- style="background:#CBFECB;" | 13 || {{flag|Afghanistan}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Afghanistan |title=Afghan Diplomatic Missions |url=http://www.afghanembassy.net/coms.php |publisher=Embassy of the Islamic Republic of Afghanistan, Canberra |accessdate=5 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723004653/http://www.afghanembassy.net/coms.php |archivedate=23 July 2011}} "Embassy of Afghanistan in Damascus … non-resident envoy to: Jordan, Lebanon and Palestine".</ref> || OIC {{show |Further details | Recognition extended by the [[جمہوری جمہوریہ افغانستان]].}} |- style="background:#CBFECB;" | 14 || {{flag|Bangladesh}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC |- style="background:#CBFECB;" | 15 || {{flag|Cuba}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || — |- style="background:#CBFECB;" | 16 || {{flag|Indonesia}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<!-- Palestine UN Observer and UNESCO Application say 15 November 1988 --><ref name="indonesia1">{{cite web |author=Government of Indonesia |title=Bilateral Cooperation – Palestine |url=http://www.deplu.go.id/Pages/IFPDisplay.aspx?Name=BilateralCooperation&IDP=44&P=Bilateral&l=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20110525184944/http://www.deplu.go.id/Pages/IFPDisplay.aspx?Name=BilateralCooperation&IDP=44&P=Bilateral&l=en|url-status=dead|archive-date=25 May 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=1 February 2011}} "Indonesia's formal recognition towards the recently established State of Palestine the very next day, on 16 November 1988 … One year later, Indonesia and Palestine agreed to advance their bilateral relations through the signing of a Joint Communique on the Commencement of Indonesia-Palestine Diplomatic Relations at Ambassadorial Level, on 19 October 1988 … Indonesia assigned its Head of Mission to the Republic of Tunisia as the Ambassador non-resident for Palestine until 1 June 2004, when the assignment was relegated to the Indonesia's Ambassador for the Hashemite Kingdom of Jordan in Amman."</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="indonesia1" /> || OIC; [[Indonesia–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 17 || {{flag|Jordan}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC |- | 18 || {{flag|Madagascar}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || AU |- style="background:#CBFECB;" | 19 || {{flag|Malta}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU |- style="background:#CBFECB;" | 20 || {{flag|Nicaragua}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || — |- style="background:#CBFECB;" | 21 || {{flag|Pakistan}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC; [[Pakistan–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 22 || {{flag|Qatar}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC |- style="background:#CBFECB;" | 23 || {{flag|Saudi Arabia}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC |- style="background:#CBFECB;" | 24 || {{flag|United Arab Emirates}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC; [[Palestine–United Arab Emirates relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 25 || {{flag|Serbia}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Serbia |url=http://www.mfa.gov.rs/Policy/Bilaterala/Palestine/index_e.html |title=Bilateral political relations Serbia-Palestine |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=5 December 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110519072259/http://mfa.gov.rs/Policy/Bilaterala/Palestine/index_e.html |archivedate=19 May 2011}}</ref> || —, [[Palestine–Serbia relations]] {{show |Further details | Recognition extended by the [[اشتراکی وفاقی جمہوریہ یوگوسلاویہ]] (SFRY). Although the UN did not recognise the [[سربیا و مونٹینیگرو]] (later renamed [[سربیا و مونٹینیگرو]], itself to be succeeded by [[سربیا]] in 2006) as its successor, it claims to be such and pledges to adhere to all ratifications, signatures and recognitions conducted by SFRY.}} |- style="background:#CBFECB;" | 26 || {{flag|Zambia}} || style="text-align:center;"| {{dts|16 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU |- style="background:#CBFECB;" | 27 || {{flag|Albania}} || style="text-align:center;"| {{dts|17 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Albania |title=Diplomatic list |url=http://www.mfa.gov.al/dokumenta/diplomatic_list_2011.pdf |date=January 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=6 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725042626/http://www.mfa.gov.al/dokumenta/diplomatic_list_2011.pdf |archive-date=25 July 2011 |url-status=dead}} "Embassy of the State of Palestina".</ref> || OIC; [[Albania–Palestine relations]] {{show |Further details | Recognition extended by the [[People's Socialist Republic of Albania]].}} |- style="background:#CBFECB;" | 28 || {{flag|Brunei Darussalam}} || style="text-align:center;"| {{dts|17 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC<ref>{{cite web |author=Government of Brunei Darusalam |title=Minister of Foreign Affairs and Trade Welcomes the Palestinian President |url=http://www.mofat.gov.bn/news/20071023a.htm |date=23 October 2007 |publisher=Ministry of Foreign Affairs & Trade |accessdate=10 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118065207/http://www.orderofmalta.int/diplomatic-relations/862/sovereign-order-of-malta-bilateral-relations/?lang=en |archivedate=18 January 2012}} "His Excellency Mahmoud Abbas, President of the State of the Palestine".</ref> |- style="background:#CBFECB;" | 29 || {{flag|Djibouti}} || style="text-align:center;"| {{dts|17 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 30 || {{flag|Mauritius}} || style="text-align:center;"| {{dts|17 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU |- style="background:#CBFECB;" | 31 || {{flag|Sudan}} || style="text-align:center;"| {{dts|17 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC, AU<ref>{{cite web |author=President of Sudan |title=Speech elected President Omar al-Bashir during his inauguration ceremony in Parliament |url=http://www.sudan.gov.sd/ar/index.php?option=com_content&view=article&id=773:large-font-&catid=44:2008-06-06-15-25-58&Itemid=104 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526124353/http://www.sudan.gov.sd/ar/index.php?option=com_content&view=article&id=773%3Alarge-font-&catid=44%3A2008-06-06-15-25-58&Itemid=104 |url-status=dead |archive-date=26 May 2011 |accessdate=10 March 2011}} "... representative of His Excellency the President of the State of Palestine".</ref> |- style="background:#CBFECB;" | 32 || {{flag|Cyprus}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}*<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU; [[Cyprus–Palestine relations]] {{show |Further details | In January 2011, the Cypriot government reaffirmed its recognition of the Palestinian state in 1988, and added that it would not recognise any changes to the pre-1967 borders.<ref>{{cite news |author=Kype |title=Cyprus will not recognize any changes to the pre-1967 borders |newspaper=Famagusta Gazette |date=31 January 2011 |url=http://famagusta-gazette.com/cyprus-will-not-recognize-any-changes-to-the-pre-borders-p11174-69.htm |accessdate=2 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008212054/http://famagusta-gazette.com/cyprus-will-not-recognize-any-changes-to-the-pre-borders-p11174-69.htm |archive-date=8 October 2011 |url-status=dead |archivedate=8 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008212054/http://famagusta-gazette.com/cyprus-will-not-recognize-any-changes-to-the-pre-borders-p11174-69.htm }}</ref>}} |- style="background:#CBFECB;" | 33 || {{flag|Czech Republic}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU {{show |Further details | Recognition extended by the [[Czechoslovak Socialist Republic]].<ref name="unesco" /> Following [[چیکوسلواکیا د‏‏ی تحلیل]], both the Czech Republic and Slovakia retained ties.}} |- style="background:#CBFECB;" | 34 || {{flag|Slovakia}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU {{show |Further details | Recognition extended by the [[Czechoslovak Socialist Republic]].<ref name="unesco" /> Following [[چیکوسلواکیا د‏‏ی تحلیل]], both the Czech Republic and Slovakia retained ties.}} |- style="background:#CBFECB;" | 35 || {{flag|Egypt}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC, AU; [[Egypt–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 36 || {{flag|Gambia}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}<ref name="unmission" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 37 || {{flag|India}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="mea-in">{{cite web |title=India-Palestine Relations |publisher=Ministry of External Affairs – India |url=http://meaindia.nic.in/meaxpsite/foreignrelation/palestine.pdf |accessdate=7 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126020231/http://meaindia.nic.in/meaxpsite/foreignrelation/palestine.pdf |archive-date=26 November 2010 |url-status=dead}} "In 1947, India voted against the partition of Palestine at the UN GA. India was first Non-Arab State to recognize PLO … in 1974. India was one of the first countries to recognize the State of Palestine in 1988. In 1996, India opened its Representative Office to the Palestine Authority in Gaza, which later was shifted to Ramamllah in 2003".</ref> || [[India–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 38 || {{flag|Nigeria}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 39 || {{flag|Seychelles}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU |- style="background:#CBFECB;" | 40 || {{flag|Sri Lanka}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || — |- style="background:#CBFECB;" | 41 || {{flag|Belarus}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || — {{show |Further details | Recognition extended as the [[بیلاروسی سوویت اشتراکی جمہوریہ]]. Belarus is the legal successor of the Byelorussian SSR and in the [[Constitution of Belarus|Constitution]] it states, "Laws, decrees and other acts which were applied in the territory of the Republic of Belarus prior to the entry into force of the present Constitution shall apply in the particular parts thereof that are not contrary to the Constitution of the Republic of Belarus."<ref>[[:s:Constitution of Belarus|Constitution of Belarus]], Art. 142.</ref> }} |- style="background:#CBFECB;" | 42|| {{flag|Guinea}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 November 1988}}<!-- Palestine UN Observer says 21 November 1988 --><ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 43 || {{flag|Namibia}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU {{show |Further details | Namibia was established by the [[SWAPO|South West Africa People's Organization]] (SWAPO), which recognised the State of Palestine during its time as a UN observer entity.<ref>{{cite web |author=United Nations General Assembly |title=Resolution 43/160: Observer status of national liberation movements |url=http://www.undemocracy.com/A-RES-43-160.pdf |publisher=United Nations Documentation Centre |date=9 December 1988 |accessdate=3 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021195740/http://www.undemocracy.com/A-RES-43-160.pdf |archivedate=21 October 2012}}</ref>}} |- style="background:#CBFECB;" | 44 || {{flag|Russia}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 November 1988}}<ref name="unesco" />|| style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |url=http://www.palestine.ru/Russian/embassy/theembassy.html |script-title=ru:Посольство |publisher=Palestine.ru |language=Russian |accessdate=22 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100616082343/http://www.palestine.ru/Russian/embassy/theembassy.html |archivedate=16 June 2010}} "Первое представительство ООП (Организации Освобождения Палестины) в Москве было открыто в 1974 г., и первым Главой Представительства стал Бригадный Генерал Мухаммад Аль-Шаер. В 1981г. Представительство было преобразовано в дипломатическую миссию. А 18 ноября 1988 г. СССР официально признал Палестинское Государство. В январе 1990г. Представительство было преобразовано в Посольство Государство Палестина."</ref> || UNSC (permanent); [[Palestine–Russia relations]] {{show |Further details | Recognition extended as the Soviet Union. President [[دمتری میدوی ایدف]] reconfirmed the position in January 2011.<ref>{{Cite news |author=Sherwood, Harriet |title=Dmitry Medvedev restates Russian support for Palestinian state |url=https://www.theguardian.com/world/2011/jan/18/dmitry-medvedev-russia-palestinian-state |date=18 January 2011 |newspaper=The Guardian |accessdate=1 September 2011 |location=London}}</ref>}} |- style="background:#CBFECB;" | 45 || {{flag|Ukraine}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || — {{show |Further details | Recognition extended as the [[یوکرینی سوویت اشتراکی جمہوریہ]], of which Ukraine is the legal successor. The modern republic continues all "rights and duties pursuant to international agreements of Union SSR which do not contradict the [[Constitution of Ukraine]] and interests of the Republic".<ref>[http://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/anot.cgi?nreg=1543-12 The Law of Ukraine on Succession of Ukraine], [[Verkhovna Rada]] (5 October 1991).</ref>}} |- style="background:#CBFECB;" | 46 || {{flag|Vietnam}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |title=Vietnam-Palestine Relations |publisher=Ministry of Foreign Affairs – Vietnam |url=http://www.mofa.gov.vn/en/cn_vakv/nr040830134623/nr040830134911/ns070925152224 |accessdate=18 July 2009}} "1968: Viet Nam established ties with the Palestine Liberation Organization (PLO)... 19 November 1988: Viet Nam recognized the State of Palestine and officially transformed the PLO's resident Representative Office into the Embassy of the State of Palestine."</ref> || —, [[Palestine–Vietnam relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 47 || {{flag|China}} || style="text-align:center;"| {{dts|20 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || UNSC (permanent); [[China–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 48 || {{flag|Burkina Faso}} || style="text-align:center;"| {{dts|21 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU; [[Burkina Faso-Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 49 || {{flag|Comoros}} || style="text-align:center;"| {{dts|21 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 50 || {{flag|Guinea-Bissau}} || style="text-align:center;"| {{dts|21 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 51 || {{flag|Mali}} || style="text-align:center;"| {{dts|21 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 52 || {{flag|Cambodia}} || style="text-align:center;"| {{dts|21 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || — {{show |Further details | Recognition extended by the [[People's Republic of Kampuchea]], the predecessor to modern Cambodia. Its civil-war rival, [[Democratic Kampuchea]], announced its recognition three days prior.}} |- style="background:#CBFECB;" | 53 || {{flag|Mongolia}} || style="text-align:center;"| {{dts|22 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Mongolia |title=List of states with diplomatic relations |url=http://www.mfat.gov.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=83&lang=en |publisher=Ministry of Foreign Affairs and Trade |accessdate=10 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722215952/http://www.mfat.gov.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=83&lang=en |archivedate=22 July 2011}} "State of Palestine". Relations established with the PLO prior to the 1988 declaration of independence.</ref> || — {{show |Further details | Recognition extended by the [[Mongolian People's Republic]].}} |- style="background:#CBFECB;" | 54 || {{flag|Senegal}} || style="text-align:center;"| {{dts|22 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 55 || {{flag|Hungary}} || style="text-align:center;"| {{dts|23 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU {{show |Further details | Recognition extended by the [[Hungarian People's Republic]].}} |- | 56 || {{flag|Cape Verde}} || style="text-align:center;"| {{dts|24 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || AU |- style="background:#CBFECB;" | 57 || {{sort|Korea, North|{{flag|North Korea}}}} || style="text-align:center;"| {{dts|24 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || —, [[North Korea–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 58 || {{flag|Niger}} || style="text-align:center;"| {{dts|24 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 59 || {{flag|Romania}} || style="text-align:center;"| {{dts|24 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU; [[Palestine–Romania relations]] {{show |Further details | Recognition extended by the [[اشتراکی جمہوریہ رومانیہ]].}} |- style="background:#CBFECB;" | 60 || {{flag|Tanzania}} || style="text-align:center;"| {{dts|24 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU |- style="background:#CBFECB;" | 61 || {{flag|Bulgaria}} || style="text-align:center;"| {{dts|25 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU {{show |Further details | Recognition extended by the [[People's Republic of Bulgaria]].}} |- style="background:#CBFECB;" | 62 || {{flag|Maldives}} || style="text-align:center;"| {{dts|28 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC |- style="background:#CBFECB;" | 63 || {{flag|Ghana}} || style="text-align:center;"| {{dts|29 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU |- | 64 || {{flag|Togo}} || style="text-align:center;"| {{dts|29 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 65 || {{flag|Zimbabwe}} || style="text-align:center;"| {{dts|29 November 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU |- style="background:#CBFECB;" | 66 || {{flag|Chad}} || style="text-align:center;"| {{dts|1 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 67 || {{flag|Laos}} || style="text-align:center;"| {{dts|2 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="laoshanoi">{{cite web |author=Government of Lao DPR |title=List of states whom Lao D.P.R. has established diplomatic relation since 1950 |url=http://www.embalaohanoi.gov.la/list%20of%20states%20with%20whom%20lao%20has%20set%20up%20diplomatic%20relation%20since%201950/LIST%20OF%20STATES%20WITH%20WHOM%20LAO%20PDR%20.htm |publisher=Lao Embassy in Hanoi |accessdate=31 December 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118065207/http://www.orderofmalta.int/diplomatic-relations/862/sovereign-order-of-malta-bilateral-relations/?lang=en |archivedate=18 January 2012}} "Palestine".</ref> || — |- | 68 || {{flag|Sierra Leone}} || style="text-align:center;"| {{dts|3 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 69 || {{flag|Uganda}} || style="text-align:center;"| {{dts|3 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 70 || {{flag|Republic of the Congo}} || style="text-align:center;"| {{dts|5 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU |- style="background:#CBFECB;" | 71 || {{flag|Angola}} || style="text-align:center;"| {{dts|6 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="UNPLOlist">{{cite web |author=Permanent Observer Mission of Palestine to the United Nations |title=Palestine Embassies, Missions, Delegations Abroad |url=http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/11548;jsessionid=28CDCCFCCADD2376963B0ED42BD194DB |date=10 December 2010 |publisher=United Nations |accessdate=1 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110225003457/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/11548%3Bjsessionid%3D28CDCCFCCADD2376963B0ED42BD194DB |archivedate=25 February 2011}}</ref> || AU |- style="background:#CBFECB;" | 72 || {{flag|Mozambique}} || style="text-align:center;"| {{dts|8 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- | 73 || {{flag|São Tomé and Príncipe}} || style="text-align:center;"| {{dts|10 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || AU |- | 74 || {{flag|Democratic Republic of the Congo}} || style="text-align:center;"| {{dts|10 December 1988}}<!-- Palestine UN Observer says 18 December 1988 --><ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || AU {{show |Further details | Recognition extended by the [[زائر]], which was ruled by [[موبوتو سیسی سیکو]] until his removal in 1997 when the state was succeeded by the [[جمہوری جمہوریہ کانگو]] during the [[First Congo War]].}} |- style="background:#CBFECB;" | 75 || {{flag|Gabon}} || style="text-align:center;"| {{dts|12 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 76 || {{flag|Oman}} || style="text-align:center;"| {{dts|13 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || Arab League, OIC |- style="background:#CBFECB;" | 77 || {{flag|Poland}} || style="text-align:center;"| {{dts|14 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU {{show |Further details | Recognition extended by the [[Polish People's Republic]].}} |- style="background:#CBFECB;" | 78 || {{flag|Botswana}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=dOpGVpa57177513228adOpGVp |title=Palestine, Botswana establish full diplomatic relations |website=وكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية – وفا}}</ref> || AU |- | 79 || {{flag|Nepal}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || — |- | 80 || {{flag|Burundi}} || style="text-align:center;"| {{dts|22 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || AU |- | 81 || {{flag|Central African Republic}} || style="text-align:center;"| {{dts|23 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || AU |- | 82 || {{flag|Bhutan}} || style="text-align:center;"| {{dts|25 December 1988}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || — |- | 83 || {{flag|Rwanda}} || style="text-align:center;"| {{dts|2 January 1989}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| No || AU |- style="background:#CBFECB;" | 84 || {{flag|Ethiopia}} || style="text-align:center;"| {{dts|4 February 1989}}<ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || AU {{show |Further details | Recognition extended by the [[People's Democratic Republic of Ethiopia]].}} |- style="background:#CBFECB;" | 85 || {{flag|Iran}} || style="text-align:center;"| {{dts|4 February 1989}}<!-- Palestine UN Observer says 4 February 1988, but that predates the declaration of independence --><ref name="unesco" /> || style="text-align:center;"| Yes || OIC; [[Iran–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 86 || {{flag|Benin}} || style="text-align:center;"| {{dts|May 1989}} or before<ref name="unesco" /><ref name="undpsca" /> {{When|date=January 2011}}<!-- BENIN, EQUATORIAL GUINEA and KENYA are listed without dates. The document was submitted in May 1989. In November 1988, Reuters published a list of 54 countries (see https://news.google.com/newspapers?id=rqEVAAAAIBAJ&sjid=jQsEAAAAIBAJ&pg=5008%2C4641271, although it says it may be incomplete) in which these three did not appear. --> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- | 87 || {{flag|Equatorial Guinea}} || style="text-align:center;"| {{dts|May 1989}} or before<ref name="unesco" /><ref name="undpsca" />{{When|date=January 2011}}<!-- See note in Benin entry --> || style="text-align:center;"| No || AU |- style="background:#CBFECB;" | 88 || {{flag|Kenya}} || style="text-align:center;"| {{dts|May 1989}} or before<ref name="unesco" /><ref name="undpsca" /><ref>{{Cite book |author=Peters, Joel |title=Israel and Africa: the problematic friendship |publisher=I.B.Tauris |year=1992 |page=[https://archive.org/details/israelafricap00pete/page/141 141] |isbn=978-1-870915-10-6 |url=https://archive.org/details/israelafricap00pete/page/141}}</ref>{{When|date=January 2011}}<!-- See note in Benin entry --> || style="text-align:center;"| Yes || AU |- style="background:#CBFECB;" | 89 || {{flag|Vanuatu}} || style="text-align:center;"| {{dts|21 August 1989}}<ref>Government of Vanuatu (21 August 1989). [[:commons:File:Vanuatu's Recognation of Palestine.jpg|Letter to ambassador Ali Kazak]] (Ref: 8/3/3/nv-mf, 10/417/2). Ministry of Foreign Affairs. Accessed 30 May 2011.</ref> || style="text-align:center;"| Yes || — |- style="background:#CBFECB;" | 90 || {{flag|Philippines}}<ref name="phamman">{{cite web |author=Embassy of the Philippines in Amman |title=Amb. Julius D. Torres presents credentials to Palestinian president |publisher=Government of the Philippines |date=6 December 2009 |url=http://www.philembassy-amman.net/2009/12/06/amb-julius-d-torres-presents-credentials-to-palestinian-president/ |accessdate=16 November 2010 |archive-date=7 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107111950/https://www.philembassy-amman.net/2009/12/06/amb-julius-d-torres-presents-credentials-to-palestinian-president/ |dead-url=yes }} "...as non-resident Ambassador to Palestine to Palestinian National Authority President Mahmoud Abbas".</ref><ref>{{cite web |author=Department of Budget and Management |title=Embassies and Diplomatic Missions |publisher=Government of the Philippines |url=http://www.dbm.gov.ph/08%20dir/diplomatic/embassies.pdf |accessdate=15 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718234720/http://www.dbm.gov.ph/08%20dir/diplomatic/embassies.pdf |archivedate=18 July 2011}} "Consulate General of the State of Palestine".</ref><ref>{{cite news |author=Budianto, Lilian |title=Palestine issue still low on ASEAN agenda |newspaper=The Jakarta Post |publisher=PT Bina Media Tenggara |date=8 December 2010 |url=http://www.thejakartapost.com/news/2010/12/08/palestine-issue-still-low-asean-agenda.html |accessdate=11 December 2010}}</ref> || style="text-align:center;"| {{dts|September 1989}}<ref name="PhilippineBook" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="PhilippineBook">{{cite book |title=Embassies & consulates in the Philippines |publisher=Best of the Philippines |year=1995 |url=https://books.google.com/books?id=CEqPAAAAMAAJ&dq=inauthor:%22Best+of+the+Philippines+%28Manila,+Philippines%29%22&source=gbs_navlinks_s |isbn=9789719151609}}, p219: "The State of Palestine is recognized by over one hundred states including the Republic of the Philippines. In September 1989, diplomatic relations were established between the two governments leading to the opening of the Embassy of the State of Palestine in Manila, May 1990."</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 91 || {{flag|Eswatini}}<ref>{{cite news |script-title=ar:السفير عبد الجواد يقدم نسخة من أوراق اعتماده لوزير خارجية مملكة سوازيلاند |url=http://www.pnn.ps/index.php?option=com_content&task=view&id=94139 |date=3 November 2010 |publisher=Palestine News Network |accessdate=29 August 2011 |language=Arabic}}</ref> || style="text-align:center;"| {{dts|1 July 1991}}<ref>{{cite news |title=These are all the countries that recognise Palestine as a state |url=http://indy100.independent.co.uk/article/these-are-all-the-countries-that-recognise-palestine-as-a-state--ZJRk0Dpo_l |accessdate=28 May 2016 |archivedate=9 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609011518/http://indy100.independent.co.uk/article/these-are-all-the-countries-that-recognise-palestine-as-a-state--ZJRk0Dpo_l }}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite news |author=Palestinian National Authority |script-title=ar:السفير عبد الجواد يقدم نسخة من أوراق اعتماده لوزير خارجية مملكة سوازيلاند |url=http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=862 |language=Arabic |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=17 August 2011 |archive-url=https://archive.today/20120804143753/http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=862 |archive-date=4 August 2012 |url-status=dead |title=Archive copy |archivedate=30 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120330213019/http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=862 }}</ref> || AU |- style="background:#CBFECB;" | 92 || {{flag|Kazakhstan}} || style="text-align:center;"| {{dts|6 April 1992}}<ref name="Kazakhstan" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="Kazakhstan">{{cite web |author=Government of Kazakhstan |title=Cooperation of the Republic of Kazakhstan with the State of Palestine |url=http://portal.mfa.kz/portal/page/portal/mfa/en/content/policy/cooperation/asia_africa/16 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722142503/http://portal.mfa.kz/portal/page/portal/mfa/en/content/policy/cooperation/asia_africa/16 |archivedate=22 July 2011}} Relations established on 6 April 1992. Palestinian Embassy in Kazakhstan was opened in 1993.</ref> || OIC |- style="background:#CBFECB;" | 93 || {{flag|Azerbaijan}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 April 1992}}<ref name="Azerbaijan" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="Azerbaijan">{{cite web |author=Government of Azerbaijan |title=Politics |url=http://mfa.gov.az/files/file/Azerbaijan%20-%20Palestine.pdf |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=30 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130903192935/http://mfa.gov.az/files/file/Azerbaijan%20-%20Palestine.pdf |archive-date=3 September 2013 |url-status=dead}} "The Republic of Azerbaijan has diplomatic relations with Palestine since 15.04.1992".</ref>|| OIC; [[Azerbaijan–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 94 || {{flag|Turkmenistan}} || style="text-align:center;"| {{dts|17 April 1992}}<ref>{{cite web |title=States with which Turkmenistan established diplomatic ties |url=http://www.mfa.gov.tm/en/mfa-en/diplomacy/diplomatic-relations |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Turkmenistan |accessdate=19 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304102908/http://www.mfa.gov.tm/en/mfa-en/diplomacy/diplomatic-relations |archivedate=4 March 2016}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16102.html |title=Palestinian Ambassador accredited in Turkmenistan |work=Turkmenistan.ru |date=6 April 2012 |accessdate=6 May 2012 |archive-date=5 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005011841/http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16102.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=651 |title=Ambassador of Palestine accredited to Turkmenistan |newspaper=Turkmenistan: The Golden Age |agency=State News Agency of Turkmenistan |date=6 April 2012 |accessdate=6 May 2012}}</ref> || OIC<ref name="Turkmenistan">{{cite web |author=Staff writers |title=Niyazov offers condolences to leadership and people of Palestine over demise of Yasser Arafat |url=http://www.turkmenistan.ru/en/node/1968 |date=11 November 2004 |publisher=Turkmenistan.ru |accessdate=29 August 2011 |archive-date=23 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323161229/http://www.turkmenistan.ru/en/node/1968 |dead-url=yes }} "Niyazov sent a message of condolences to the government of the State of Palestine".</ref> |- style="background:#CBFECB;" | 95 || {{flag|Georgia}} || style="text-align:center;"| {{dts|25 April 1992}}<ref>{{cite web |author=Ismail, Mohamed |title=Interview of Minister of Foreign Affairs of Georgia Gela Bezhuashvili to the newspaper ''Egyptian Gazette'' |url=http://embassy.mfa.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=424&info_id=1300 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Georgia |accessdate=24 May 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721025941/http://embassy.mfa.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=424&info_id=1300 |archivedate=21 July 2011}} "[Bezhuashvili] added that Georgia recognised the Palestinian state in 1992 and has official ties with it."</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Georgia |title=Bilateral Relations between Georgia and Palestine |url=http://www.mfa.gov.ge/index.php?sec_id=346&lang_id=ENG |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101218172600/http://mfa.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=346 |archivedate=18 December 2010}} Relations established 25 April 1992.</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 96 || {{flag|Bosnia and Herzegovina}} || style="text-align:center;"| {{dts|27 May 1992}}<ref name="Bozheg">{{cite web |author=Government of Bosnia and Herzegovina |title=Dates of Recognition and Establishment of Diplomatic Relations |url=http://www.mfa.ba/vanjska_politika_bih/bilateralni_odnosi/datumi_priznanja_i_uspostave_diplomatskih_odnosa/default.aspx?id=6 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706131415/http://www.mfa.ba/vanjska_politika_bih/bilateralni_odnosi/datumi_priznanja_i_uspostave_diplomatskih_odnosa/default.aspx?id=6 |archivedate=6 July 2011}} "Lista zemalja koje su priznale Bosnu i Hercegovinu i datumi uspostavljanja diplomatskih odnosa – Palestine – 27.05.1992, 30.10.1992".</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="Bozheg" /> || |- style="background:#CBFECB;" | 97 || {{flag|Tajikistan}} || style="text-align:center;"| {{dts|6 September 1992}}<ref name="Tajikistan" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="Tajikistan">{{cite journal |script-title=ru:ДИПЛОМАТИЯ ТАДЖИКИСТАНА |year=1994 |url=http://mfa.tj/mid/documents/Diplomatiya_Tajikistana.pdf |accessdate=21 December 2011 |author=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |page=25 |location=Dushanbe |language=Russian |journal= |archive-url=https://web.archive.org/web/20110821213006/http://mfa.tj/mid/documents/Diplomatiya_Tajikistana.pdf |archive-date=21 August 2011 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809184303/http://mfa.tj/mid/documents/Diplomatiya_Tajikistana.pdf |date=9 August 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://mfa.tj/files/kitobkhona/tajikistan_diplomacy_the_past_and_the_present_1/tajikistan_diplomacy_the_past_and_the_present_en.pdf |title=page 166 -COUNTRIES, THAT ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS WITH THE REPUBLIC OF TAJIKISTAN |access-date=19 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305231414/http://mfa.tj/files/kitobkhona/tajikistan_diplomacy_the_past_and_the_present_1/tajikistan_diplomacy_the_past_and_the_present_en.pdf |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead}}</ref> || OIC |- style="background:#CBFECB;" | 98 || {{flag|Uzbekistan}} || style="text-align:center;"| {{dts|25 September 1994}}<ref name="Uzbekistan" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="Uzbekistan">{{cite web |author=Government of Uzbekistan |title=List of States with which the Republic of Uzbekistan established diplomatic relations |url=http://mfa.uz/eng/inter_cooper/dipl_relat/ |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101031024556/http://mfa.uz/eng/inter_cooper/dipl_relat/ |archivedate=31 October 2010}} "Diplomatic relations established with the State of Palestine 25 September 1994".</ref> || OIC |- style="background:#CBFECB;" | 99 || {{flag|Papua New Guinea}} || style="text-align:center;"| {{dts|4 October 1994}}<!-- Palestine UN Observer says 13 January 1995 --><ref name="png">Government of Papua New Guina (4 October 2004). [[:commons:File:PNG statement Recognising Palestine.jpg|PNG establishes formal diplomatic relations with Palestine]]. Press release. Office of the Prime Minister. Accessed 30 May 2011.</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="png" /><ref name="pacdel">{{cite web |author=General Delegation of Palestine to Australia, New Zealand and the Pacific |title=Profiles |url=http://www.palestine-australia.com/ |publisher=Palestinian National Authority |accessdate=20 November 2010}} "The Head of the General Delegation of Palestine to Australia and New Zealand and Ambassador to East Timor, Papua New Guinea and Vanuatu."</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 100 || {{flag|South Africa}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 February 1995}} || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of South Africa |title=Palestine (The State of) |url=http://www.dfa.gov.za/foreign/bilateral/palestine.html |publisher=Department of International Relations and Cooperation |accessdate=5 December 2010}} "The establishment of full diplomatic relations with the State of Palestine was announced on 15 February 1995. … South African Representation in Palestine – The South African Representative to the Palestinian National Authority … State of Palestine Representation in South Africa – Embassy of the State of Palestine".</ref> || AU; [[Palestine–South Africa relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 101 || {{flag|Kyrgyzstan}} || style="text-align:center;"| {{dts|12 September 1995}} || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.gov.kg/contents/view/id/98 |title=List of countries with which the KR established diplomatic relations |access-date=19 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809123728/http://www.mfa.gov.kg/contents/view/id/98 |archive-date=9 August 2018 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |author=Government of Kyrgyzstan |title=List of countries with which the KR established diplomatic relations |url=http://www.mfa.gov.kg/contents/view/id/141l |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=6 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204123024/http://www.mfa.gov.kg/contents/view/id/141l |archive-date=4 February 2016 |url-status=dead}}</ref> || OIC |- style="background:#CBFECB;" | 102 || {{flag|Malawi}} || style="text-align:center;"| {{dts|23 October 1998}}*<ref name="lesotho" /><ref>{{cite news |title=Diplomatic relations between Palestine and Malawi |url=http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/981023/1998102320.html |accessdate=20 December 2011 |newspaper=Arabic News |date=23 October 1998 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/19991009131851/http://www.arabicnews.com/ansub/Daily/Day/981023/1998102320.html |archivedate=9 October 1999}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Malawi |title=Malawi Embassies Abroad |url=http://www.foreignaffairs.gov.mw/index.php?option=com_content&view=article&id=55 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=19 April 2011 |accessdate=25 June 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102115850/http://www.foreignaffairs.gov.mw/index.php?option=com_content&view=article&id=55 |archivedate=2 January 2013}}</ref> || AU |- style="background:#CBFECB;" | 103 || {{flag|East Timor}} || style="text-align:center;"| {{dts|1 March 2004}}<ref name="timor">Government of Timor-Leste (1 March 2004). [[:commons:File:East Timor, Protocol of Diplomatic Relations.jpg|Protocol on the Establishment of Diplomatic Relations between the State of Palestine and the Democratic Republic of Timor-Leste]]. Ministry of Foreign Affairs and Co-operation. Accessed 30 May 2011.</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="pacdel" /><ref name="timor" /> || — |- style="background:#CBFECB;" | 104 || {{flag|Paraguay}} || style="text-align:center;"| {{dts|25 March 2005}}*<!-- Palestine UN OBserver says 29 January 2011, but that was the date of the "reitera expresamente el reconocimiento" --><ref name="paraguay">{{Cite press release |author1=Government of Paraguay |author2=Ministry of Foreign Affairs |title=Reconocimiento del Estado de Palestina |url=http://www.mre.gov.py/dependencias/prensa/comunicados/listado.asp?codigo=381&dondeIr=main.asp |date=28 January 2011 |language=Spanish |accessdate=29 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314182644/http://www.mre.gov.py/dependencias/prensa/comunicados/listado.asp?codigo=381&dondeIr=main.asp |archivedate=14 March 2012}} "... estableció relaciones diplomáticas con Palestina el 25 de marzo de 2005 mediante el intercambio de Notas Reversales, acto que implicó su reconocimiento. … Por esta declaración la República del Paraguay reitera expresamente el reconocimiento de ese Estado como libre e independiente con las fronteras del 4 de junio de 1967."</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="paraguay" /> || — {{show |Further details | On 28 January 2011, Paraguay's Ministry of Foreign Affairs issued a written reaffirmation of its government's recognition of the State of Palestine. The statement noted that the establishment of diplomatic relations between the two governments in 2005 had implied mutual recognition.<ref name="paraguay" />}} |- style="background:#CBFECB;" | 105 || {{flag|Montenegro}} || style="text-align:center;"| {{dts|24 July 2006}}<ref name="Montenegro">{{cite web |author=Government of Montenegro |title=Dates of Recognition and Establishment of Diplomatic Relations |url=http://www.mip.gov.me/en/index.php/Bilateral/dates-of-recognition-and-establishment-of-diplomatic-relations.html |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100417153150/http://www.mip.gov.me/en/index.php/Bilateral/dates-of-recognition-and-establishment-of-diplomatic-relations.html |archivedate=17 April 2010}} "Palestine, State of Palestine – Date of Recognition 24 July 2006; Date of Establishment of Diplomatic Relations 1 August 2006."</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="Montenegro" /> || — |- style="background:#CBFECB;" | 106 || {{flag|Costa Rica}} || style="text-align:center;"| {{dts|5 February 2008}}<ref>{{cite web |author=Government of Costa Rica |title=Palestina.doc |url=http://www.rree.go.cr/file-hn.php?id_file=879 |publisher=Ministerio de Relaciones Exteriores y Culto |language=Spanish |accessdate=10 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110421012411/http://www.rree.go.cr/file-hn.php?id_file=879 |archivedate=21 April 2011}} "La República de Costa Rica y el Estado de Palestina acordaron hoy el establecimiento de relaciones diplomáticas".</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{Cite news |author=Perelman, Marc |title=Costa Rica Opens Official Ties With 'State of Palestine' |url=http://www.forward.com/articles/12761/ |date=7 March 2008 |newspaper=Forward |publisher=The Jewish Daily |accessdate=20 November 2010}}</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 107 || {{flag|Lebanon}} || style="text-align:center;"| {{dts|30 November 2008}} || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{Cite news |title=Abbas in Lebanon to rally support for UN bid |url=http://www.maannews.com/Content.aspx?id=413645 |publisher=Ma'an News Agency |date=16 August 2011 |accessdate=6 October 2017}}</ref> || Arab League, OIC {{show |Further details | Date given is that of first official recognition. In Palestine's application to UNESCO in May 1989, Lebanon was listed as having recognised the State of Palestine, but without a date.<ref name="unesco" /> The list was submitted without objection from Lebanon, but later sources have shown that official recognition was not accorded until 2008.<ref>{{cite news |title=Lebanon offers formal recognition to state of Palestine |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/Nov/29/Lebanon-offers-formal-recognition-to-state-of-Palestine.ashx |newspaper=The Daily Star |accessdate=21 December 2011 |date=29 November 2008}}</ref> At that time, the Lebanese cabinet approved the establishment of full diplomatic relations with the State of Palestine, but did not set a date for when this was to occur. On 11 August 2011, the cabinet agreed to implement its earlier decision and Abbas formally inaugurated his government's embassy in Beirut on 16 August.<ref>See the following: * {{cite news |title=Lebanon recognizes 'state of Palestine' |newspaper=The Jerusalem Post |date=30 November 2008}} "The Lebanese government has approved forming full diplomatic relations with what it calls the 'state of Palestine', and is elevating the office of the Palestine Liberation Organization (PLO) in Beirut to the status of an embassy. No date has been set to carry out the decision, which was announced by Lebanese Information Minister Tariq Mitri." * {{cite news |author=Assi, Hussein |title=Palestinian Ambassador: Optimistic Over Palestinian Rights in Lebanon |url=http://www.almanar.com.lb/english/adetails.php?eid=24496&frid=43&seccatid=14&cid=43&fromval=1 |newspaper=Al-Manar |date=13 August 2011 |accessdate=16 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110824043128/http://www.almanar.com.lb/english/adetails.php?eid=24496&frid=43&seccatid=14&cid=43&fromval=1 |archive-date=24 August 2011 |url-status=dead |archivedate=24 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110824043128/http://www.almanar.com.lb/english/adetails.php?eid=24496&frid=43&seccatid=14&cid=43&fromval=1 }} "Palestinian ambassador to Lebanon Abdullah Abdullah … recalled that the Lebanese cabinet has acknowledged the state of Palestine and decided to establish diplomatic relations with it since 2008." * {{cite news |title=Lebanon to Establish Diplomatic Relations with State of Palestine |url=http://www.alsumaria.tv/news/3518/lebanese-government-to-establish-diploma |publisher=[[Al Sumaria]] |date=29 November 2008 }} "The Lebanese Cabinet decided at its meeting Thursday to establish diplomatic relations with the State of Palestine to implement the Cabinet decision of 2008."</ref>}} |- style="background:#CBFECB;" | 108 || {{flag|Côte d'Ivoire}} || style="text-align:center;"| {{dts|1 December 2008}}<ref name="jeuneafrique">{{cite news |title=Diplomatie : pourquoi et comment (presque) toute l’Afrique reconnaît l’État palestinien |url=http://www.jeuneafrique.com/39567/politique/diplomatie-pourquoi-et-comment-presque-toute-l-afrique-reconna-t-l-tat-palestinien/ |accessdate=28 May 2016 |date=1 December 2014}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || OIC, AU |- style="background:#CBFECB;" | 109 || {{flag|Venezuela}} || style="text-align:center;"| {{dts|27 April 2009}}<ref>{{cite web |author=Bolivarian Government of Venezuela |title=Venezuela y Palestina establecen relaciones diplomáticas: Comunicado Conjunto Sobre el Establecimiento de Relaciones Diplomáticas entre la República Bolivariana de Venezuela y el Estado de Palestina |publisher=Ministry of Communication and Information |date=27 April 2009 |url=http://www.minci.gob.ve/a_r_r/1/188717/venezuela_y_palestina.html |accessdate=15 November 2010 |language=es |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716200808/http://www.minci.gob.ve/a_r_r/1/188717/venezuela_y_palestina.html |archivedate=16 July 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || —, [[Palestine–Venezuela relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 110 || {{flag|Dominican Republic}} || style="text-align:center;"| {{dts|14 July 2009}}<!-- Palestine UN Observer says 15 July 2009 --><ref>{{cite web |author=Government of the Dominincan Republic |title=RD y Palestina firman relaciones diplomáticas |url=http://www.presidencia.gob.do/app/article.aspx?id=11145 |date=14 July 2009 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=31 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120311074957/http://www.presidencia.gob.do/app/article.aspx?id=11145 |archivedate=11 March 2012 |language=es}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="dominicanr">{{cite web |author=Government of the Dominican Republic |title=Comunicado Conjunto para Establecimiento Relaciones Diplomaticas entre la Republica Dominican y el Estado de Palestina |url=http://www.serex.gov.do/exterior/pe/Lists/Relaciones%20Diplomticas%20de%20RD/Attachments/122/COMUNICADO%20CONJUNTO%20PARA%20ESTABLECIMIENTO%20RELACIONES%20DIPLOMATICAS%20ENTRE%20PALESTINA%20Y%20LA%20RD.pdf |date=15 July 2009 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=31 December 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090920044854/http://www.serex.gov.do/exterior/pe/Lists/Relaciones%20Diplomticas%20de%20RD/Attachments/122/COMUNICADO%20CONJUNTO%20PARA%20ESTABLECIMIENTO%20RELACIONES%20DIPLOMATICAS%20ENTRE%20PALESTINA%20Y%20LA%20RD.pdf |archivedate=20 September 2009}} "Presidente del Estado de Palestina".</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 111 || {{flag|Brazil}} || style="text-align:center;"| {{dts|1 December 2010}}*<!-- Palestine UN Mission list says 3 December 2011 --><ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110131231925/http://www.itamaraty.gov.br/sala-de-imprensa/notas-a-imprensa/reconhecimento-do-estado-palestino-nas-fronteiras-de-1967|archive-date=31 January 2011 |url=http://www.itamaraty.gov.br/sala-de-imprensa/notas-a-imprensa/reconhecimento-do-estado-palestino-nas-fronteiras-de-1967 |title=Reconhecimento do Estado Palestino nas Fronteiras de 1967 / Recognition of the Palestinian State along the 1967 Borders / Reconnaissance de l'Etat de Palestine dans les frontières de 1967 |date=3 December 2010 |accessdate=16 October 2013 |publisher=Minister of Foreign Affairs of Brazil |quote=In a letter sent by President Luiz Inácio Lula da Silva to the President of the Palestinian National Authority, Mahmoud Abbas, on 1 December 2010, the Brazilian Government has recognized the Palestinian State based on the existing borders in 1967.}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2010/12/201012504256198565.html |title=Brazil recognises Palestine |date=5 December 2010 |accessdate=16 October 2013 |publisher=[[الجزیرہ]]}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Brazil |title=Reconhecimento do Estado Palestino nas Fronteiras de 1967 |url=http://www.itamaraty.gov.br/sala-de-imprensa/notas-a-imprensa/reconhecimento-do-estado-palestino-nas-fronteiras-de-1967 |publisher=Ministry of Exterior Relations |accessdate=3 December 2010 |language=pt |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110131231925/http://www.itamaraty.gov.br/sala-de-imprensa/notas-a-imprensa/reconhecimento-do-estado-palestino-nas-fronteiras-de-1967 |archivedate=31 January 2011}}</ref> || [[Brazil–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 112 || {{flag|Argentina}} || style="text-align:center;"| {{dts|6 December 2010}}*<ref>{{cite web |author=Government of Argentina |title=La Republica Argentina ha reconocido a Palestina como Estado libre e independiente |url=http://www.mrecic.gov.ar/portal/ver_adjunto.php?id=3048 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=6 December 2010 |accessdate=20 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110531185526/http://www.mrecic.gov.ar/portal/ver_adjunto.php?id=3048 |archivedate=31 May 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Gobernio de la provincia de Salta |title=Almuerzo países Árabes |url=http://www.casadesalta.gov.ar/eventos/arabes.html |publisher=Delegación de la Casa Salta |date=30 September 2009 |accessdate=22 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101014041032/http://www.casadesalta.gov.ar/eventos/arabes.html |archivedate=14 October 2010}} "Embajador Estado de Palestina".</ref><ref>{{cite web |author=Gobierno de la Provincia del Neuquén |title=La Vicegobernadora recibió al embajador del Estado de Palestina |url=http://w2.neuquen.gov.ar/index.php?option=com_content&view=article&id=599:la-vicegobernadora-recibio-al-embajador-del-estado-de-palestina&catid=2:noticias&Itemid=39 |publisher=Sitio Oficial |date=30 August 2010 |accessdate=22 March 2011}}</ref><ref>{{cite web |author=Gobierno de la Provincia del Neuquén |title=Avizoran posibilidades de intercambio económico y cultural con Palestina |url=http://w2.neuquen.gov.ar/index.php?option=com_content&view=article&id=609:avizoran-posibilidades-de-intercambio-economico-y-cultural-con-palestina&catid=2:noticias&Itemid=39 |publisher=Sitio Oficial |date=1 September 2010 |accessdate=22 March 2011}} "...embajador del Estado de Palestina en Argentina".</ref> || —<ref name="saynet">{{Cite news |author=Waked, Ali |title=Argentina, Uruguay recognize Palestinian state |newspaper=Israel News |publisher=Yedioth Internet |date=7 December 2010 |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3995297,00.html |accessdate=7 December 2010}}</ref> |- style="background:#CBFECB;" | 113 || {{flag|Bolivia}} || style="text-align:center;"| {{dts|17 December 2010}}*<ref>{{cite web |url=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=342977 |title=Bolivia recognizes Palestinian state |date=17 December 2010 |accessdate=16 October 2013 |publisher=[[Ma'an News Agency]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017070727/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=342977 |archive-date=17 October 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |agency=Agence France-Presse |title=Bolivia to recognize sovereign Palestine |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hS-3jceGVzlbSmO2gU7hXDT6yH5A?docId=CNG.e836e4c62736a2b3b44a8631bd54cd97.361 |date=22 December 2010 |publisher=Google News |accessdate=11 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131044743/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hS-3jceGVzlbSmO2gU7hXDT6yH5A?docId=CNG.e836e4c62736a2b3b44a8631bd54cd97.361 |archivedate=31 January 2014}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |url=http://www.wafa.ps/ar_page.aspx?id=UJ2eWza630956085573aUJ2eWz |title=إقامة علاقات دبلوماسية بين فلسطين وبوليفيا |website=وكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية – وفا}}</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 114 || {{flag|Ecuador}} || style="text-align:center;"| {{dts|24 December 2010}}*<!-- Palestine UN Observer says 27 December 2010 --><ref>{{cite web |author=Government of Ecuador |title=Ecuador Reconoce al Estado Palestino |url=http://www.mmrree.gob.ec/2010/bol992.asp |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=24 December 2010 |accessdate=24 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117110432/http://www.mmrree.gob.ec/2010/bol992.asp |archivedate=17 January 2013 |language=es}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="south-america" /> || — |- style="background:#CBFECB;" | 115 || {{flag|Chile}} || style="text-align:center;"| {{dts|7 January 2011}}<ref>{{cite web |author=Government of Chile |url=http://www.minrel.gov.cl//prontus_minrel/site/artic/20110107/pags/20110107165601.php |title=Declaración del Gobierno de Chile sobre el reconocimiento del Estado de Palestina |date=7 January 2011 |publisher=Ministry of Foreign Relations |accessdate=7 January 2011 |language=es |archive-date=12 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110112220737/http://www.minrel.gov.cl/prontus_minrel/site/artic/20110107/pags/20110107165601.php |dead-url=yes }}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="chileemb">{{cite web |url=http://www.embajadapalestina.cl/embajadores.html |title=Ex Embajadores de Palestina acreditados ante la República de Chile |author=Embassy of Palestine in Chile |language=es |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213021548/http://embajadapalestina.cl/embajadores.html |archivedate=13 February 2016}}</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 116 || {{flag|Guyana}} || style="text-align:center;"| {{dts|13 January 2011}}*<ref>{{cite web |author=Government of Guyana |title=Statement by the Government of Guyana in Recognition of the State of Palestine |url=http://www.minfor.gov.gy/tsite/index.php?option=com_content&task=view&id=62&Itemid= |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=13 January 2011 |accessdate=14 January 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110512054021/http://www.minfor.gov.gy/tsite/index.php?option=com_content&task=view&id=62&Itemid= |archivedate=12 May 2011}} "The Government of Guyana has today decided to formally recognize the State of Palestine as a free, independent, and sovereign state, based on its 1967 borders."</ref> || style="text-align:center;"| Yes || OIC<ref name="south-america">{{Cite news |agency=The Associated Press |title=Palestinians seek global recognition through South America |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/16/AR2011021602232.html |newspaper=The Washington Post |date=17 February 2011 |accessdate=10 October 2017}}</ref> |- style="background:#CBFECB;" | 117 || {{flag|Peru}} || style="text-align:center;"| {{dts|24 January 2011}}<ref name="peru">{{cite web |author=Government of Peru |url=http://www.rree.gob.pe/portal/boletinInf.nsf/mrealdia/5ACB6C577AC253100525782200615A34?OpenDocument |title=Perú reconoce al Estado Palestino |date=24 January 2011 |publisher=Ministry of Foreign Relations |accessdate=24 January 2011 |language=es |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110130212138/http://www.rree.gob.pe/portal/boletinInf.nsf/mrealdia/5ACB6C577AC253100525782200615A34?OpenDocument |archivedate=30 January 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="south-america" /> || — |- | 118 || {{flag|Suriname}} || style="text-align:center;"| {{dts|1 February 2011}}*<!-- Palestine UN Observer says 26 January 2011 --><ref>{{cite news |title=Suriname latest S. American state to recognize 'Palestine' |url=http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=206289 |work=The Jerusalem Post |date=2 February 2011 |accessdate=2 February 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| No || OIC |- style="background:#CBFECB;" | 119 || {{flag|Uruguay}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 March 2011}}<!-- Palestine UN Observer says 16 March 2011 --><ref name="uruguay2011">{{cite web |author=Government of Uruguay |title=El Gobierno uruguayo reconoció al Estado Palestino |url=http://www.mrree.gub.uy/gxpsites/hgxpp001?7,1,778,O,S,0,PAG;CONC;45;5;D;7663;1;PAG;, |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=15 March 2011 |accessdate=16 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120315121309/http://www.mrree.gub.uy/gxpsites/hgxpp001?7%2C1%2C778%2CO%2CS%2C0%2CPAG%3BCONC%3B45%3B5%3BD%3B7663%3B1%3BPAG%3B%2C |archivedate=15 March 2012 |url-status=dead}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="uruguay">{{cite web |author=Government of Uruguay |title=Comunicado conjunto de Uruguay y el Gobierno de la Autoridad Nacional Palestina |url=http://www.presidencia.gub.uy/sci/noticias/2010/04/2010042003.htm |date=20 April 2010 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 November 2010 |language=es |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110515181424/http://www.presidencia.gub.uy/sci/noticias/2010/04/2010042003.htm |archivedate=15 May 2011}}</ref> || — |- | 120 || {{flag|Lesotho}}<ref>{{Cite news |author=Sukhrob, K. |title=The Palestinian state recognized by Lesotho |url=http://www.wreporter.com/world/the-palestinian-state-recognized-by-lesotho |date=7 June 2011 |newspaper=Web Reporter |accessdate=25 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612122953/http://www.wreporter.com/world/the-palestinian-state-recognized-by-lesotho/ |archive-date=12 June 2011 |url-status=dead |archivedate=12 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110612122953/http://www.wreporter.com/world/the-palestinian-state-recognized-by-lesotho/ }}</ref> || style="text-align:center;"| {{dts|6 June 2011}}*<!-- Palestine UN Observer says 3 May 2011 --><ref name="lesotho">{{Cite news |author=Staff writers |title=Lesotho Recognizes Palestinian State within 1967 Borders |url=http://www.wafa.ps/english/index.php?action=detail&id=16365|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724123418/http://www.wafa.ps/english/index.php?action=detail&id=16365|url-status=dead|archive-date=24 July 2011 |date=6 June 2011 |newspaper=WAFA |publisher=Palestine News & Information Agency |accessdate=25 June 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| No || AU |- style="background:#CBFECB;" | 121 || {{flag|South Sudan}} || style="text-align:center;"| {{dts|9 July 2011}}<ref>{{cite web |url=http://www.mofa.pna.ps/ar/archives/14679 |title=سفارة دولة فلسطين لدى جنوب السودان |publisher= |access-date=30 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916002922/http://www.mofa.pna.ps/ar/archives/14679 |archive-date=16 September 2018 |url-status=dead}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |url=http://samanews.ps/ar/post/100140/%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A5%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A8%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%8A-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86-%D9%88%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86 |title=الاتفاق على إقامة علاقات دبلوماسية بين دولتي فلسطين وجنوب السودان |first=سما |last=الإخبارية |publisher=}}</ref> || AU |- style="background:#CBFECB;" | 122 || {{flag|Syria}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 July 2011}}*<ref name="syria">{{Cite news |author=Staff writers |title=Syria recognizes Palestinian state with East Jerusalem as its capital |url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/syria-recognizes-palestinian-state-with-east-jerusalem-as-its-capital-1.373926 |date=18 July 2011 |newspaper=Haaretz |accessdate=19 July 2011 |archivedate=27 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150927200458/http://www.haaretz.com/news/middle-east/syria-recognizes-palestinian-state-with-east-jerusalem-as-its-capital-1.373926 }}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Syria |title=Syrian Embassies |url=http://www.syriatourism.org/index.php?module=subjects&func=listpages&subid=228&newlang=eng |publisher=Ministry of Tourism |accessdate=20 November 2010 |archive-date=15 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315032632/http://syriatourism.org/index.php?module=subjects&func=listpages&subid=228&newlang=eng |dead-url=yes }}</ref> || Arab League, OIC |- | 123 || {{flag|Liberia}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 July 2011}}<ref name="jeuneafrique" /> || style="text-align:center;"| No || AU<ref name="erekat" /> |- style="background:#CBFECB;" | 124 || {{flag|El Salvador}} || style="text-align:center;"| {{dts|25 August 2011}}<ref>{{cite web |author=Government of El Salvador |publisher=Ministry of Exterior Relations |url=http://www.rree.gob.sv/index.php?option=com_k2&view=item&id=1587:el-salvador-reconoce-a-palestina-como-estado-libre-soberano-e-independiente |title=El Salvador reconoce a Palestina como Estado libre, soberano e independiente |date=25 August 2011 |accessdate=26 August 2011 |language=Spanish}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite news |title=El Salvador establishes diplomatic relations with Palestine Authority |url=http://www.globalpost.com/dispatch/news/regions/americas/130510/el-salvador-establishes-diplomatic-relations-palestine-authori#9 |accessdate=10 May 2013 |newspaper=Globalpost |date=10 May 2013}}</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 125 || {{flag|Honduras}} || style="text-align:center;"| {{dts|26 August 2011}}*<ref>{{cite news |title=Honduras recognizes Palestine as independent state |url=https://www.reuters.com/article/us-honduras-palestine/honduras-recognizes-palestine-as-independent-state-idUSTRE77P7AX20110826 |work=Reuters |date=26 August 2011 |accessdate=10 October 2017}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite news |title=Honduras, El Salvador establish diplomatic ties with Palestine |url=http://english.wafa.ps/index.php?action=detail&id=22340 |accessdate=4 June 2013 |newspaper=Palestine News and Info Agency |date=11 May 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927174730/http://english.wafa.ps/index.php?action=detail&id=22340 |archivedate=27 September 2013}}</ref> || —<ref>{{Cite news |author=Peña, Billy |title=Honduras Communiqué Recognizing Palestine |url=http://hondurasweekly.com/honduras-communiqu%C3%A9-recognizing-palestine-201108264055/ |date=26 August 2011 |newspaper=Honduras Weekly |accessdate=27 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111014012803/http://hondurasweekly.com/honduras-communiqu%C3%A9-recognizing-palestine-201108264055/ |archivedate=14 October 2011}}</ref> [[Honduras-Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 126 || {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}} || style="text-align:center;"| {{dts|29 August 2011}}*<ref>{{Cite news |author=Staff writers |title=St. Vincent and the Grenadines Recognizes Palestinian State |url=http://www.wafa.ps/english/index.php?action=detail&id=17181|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515003053/http://www.wafa.ps/english/index.php?action=detail&id=17181|url-status=dead|archive-date=15 May 2012 |date=31 August 2011 |newspaper=WAFA |accessdate=16 December 2011}}</ref><ref>{{cite web |author1=Government of Saint Vincent |author2=the Grenadines |title=Statement by the Government of Saint Vincent and the Grenadines in recognition of the State of Palestine |url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/78AB05258D8471C38525790A0053E094 |date=29 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129061418/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/78AB05258D8471C38525790A0053E094 |archivedate=29 November 2014}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |url=http://www.fatehwatan.ps/page-140556.html |title=مفوضية العلاقات الوطنية – اقامة علاقات دبلوماسية بين دولة فلسطين ودولة سانت فنسنت وجزر غرينادين |first=MONGID |last=DESIGNS |publisher=}}</ref> || — |- style="background:#CBFECB;" | 127 || {{flag|Belize}} || style="text-align:center;"| {{dts|9 September 2011}}*<ref>{{cite press release |title=Belize recognises Palestine Borders |url=http://www.sanpedrosun.com/politics-and-government/2011/09/09/belize-recognizes-palestine-borders/ |publisher=Government of Belize, Press Office, The San Pedro Sun |date=9 September 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || —<ref>{{cite web |author=Government of Belize |title=Non-Resident Embassies & Consulates: Palestine |url=http://www.belize.gov.bz/ct.asp?xItem=1755&ctNode=23&mp=26 |archive-url=https://archive.is/20120723121721/http://www.belize.gov.bz/ct.asp?xItem=1755&ctNode=23&mp=26 |url-status=dead |archive-date=23 July 2012 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=31 December 2010}}</ref> |- style="background:#CBFECB;" | 128 || {{flag|Dominica}} || style="text-align:center;"| {{dts|19 September 2011}}<ref>{{cite web |title=International recognition of the State of Palestine |url=http://www.nad-plo.org/userfiles/image/English%20127%20%28235x444%29%20map.jpg |accessdate=7 April 2012 |author=Negotiations Affairs Department |publisher=Palestinian National Authority |date=25 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125181123/http://www.nad-plo.org/userfiles/image/English%20127%20%28235x444%29%20map.jpg |archivedate=25 January 2012}}</ref><ref>{{cite web |title=International recognition of the State of Palestine |url=http://www.nad-plo.org/userfiles/image/English%20map%20%28444X235%29128.jpg |accessdate=7 April 2012 |author=Negotiations Affairs Department |publisher=Palestinian National Authority |date=26 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125170735/http://www.nad-plo.org/userfiles/image/English%20map%20%28444X235%29128.jpg |archivedate=25 January 2012}}: "128 UN Member States recognize Palestine"</ref><ref>{{cite news |title=Dominica supports upgraded UN status for Palestinian Authority |url=http://dominicanewsonline.com/news/homepage/news/politics/dominica-supports-upgraded-un-status-for-palestinian-authority/ |accessdate=12 December 2012 |newspaper=Dominica News Online |date=30 November 2012}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{Cite web |url=http://www.mofa.pna.ps/ar/archives/14474 |title=دولة فلسطين ودومينيكا توقعان على إقامة علاقات دبلوماسية |access-date=30 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180730234952/http://www.mofa.pna.ps/ar/archives/14474 |archive-date=30 July 2018 |url-status=dead}}</ref> || —{{#tag:ref|Dominica is a member of the Caribbean Community, which supports a two-state solution along internationally recognised borders.<ref name="caricom" /> It is also one of eight members of the [[Bolivarian Alliance for the Peoples of Our America|Bolivarian Alliance]], which issued a statement on 9 September 2011 expressing full support for the recognition of the State of Palestine by the United Nations.<ref name="alba">{{cite web |author=Bolivarian Alliance for the Peoples of Our America |title=Comunicado especial sobre Palestina |url=http://www.alianzabolivariana.org/modules.php?name=News&file=article&sid=7911 |language=Spanish |date=10 September 2011 |accessdate=17 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321143206/http://www.alianzabolivariana.org/modules.php?name=News&file=article&sid=7911 |archivedate=21 March 2012}}</ref>}} |- | 129 || {{flag|Antigua and Barbuda}} || style="text-align:center;"| {{dts|22 September 2011}}*<ref>{{cite web |title=Antigua and Barbuda recognizes Palestine |url=http://www.maannews.com/Content.aspx?id=423338 |date=25 September 2011 |publisher=Ma'an News Agency |accessdate=11 October 2017}}</ref> || style="text-align:center;"| No || — |- style="background:#CBFECB;" | 130 || {{flag|Grenada}} || style="text-align:center;"| {{dts|25 September 2011}}<!-- Other sources say 27 September 2013 but this is likely just when diplomatic relations were established --><ref name=grenadahaiti>{{cite web |url=http://www.upi.com/Top_News/US/2013/09/29/Haiti-Grenada-recognize-Palestinian-State/UPI-54541380457240/ |title=Haiti, Grenada recognize Palestinian State |date=29 September 2013 |accessdate=30 September 2013 |publisher=United Press International}}</ref><ref name=grenadahaiti2>{{cite web |url=http://english.wafa.ps/index.php?action=detail&id=23293 |title=Haiti, Grenada Establish Diplomatic Ties with Palestine |date=28 September 2013 |accessdate=30 September 2013 |publisher=[[Wafa]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131004215240/http://english.wafa.ps/index.php?action=detail&id=23293 |archivedate=4 October 2013}}</ref>|| style="text-align:center;"| Yes<ref name=grenadahaiti /><ref name=grenadahaiti2 /> || — |- style="background:#CBFECB;" | 131 || {{flag|Iceland}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 December 2011}}*<ref>{{cite web |author=Government of Iceland |title=Iceland Recognizes Palestine |url=http://www.mfa.is/speeches-and-articles/nr/6847 |date=15 December 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=16 December 2011 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206020930/http://www.mfa.is/speeches-and-articles/nr/6847 |dead-url=yes }}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || [[Iceland–Palestine relations]] |- style="background:#CBFECB;" | 132 || {{flag|Thailand}} || style="text-align:center;"| {{dts|18 January 2012}}*<ref name="recognitionByThailand">{{cite news |newspaper=The Jerusalem Post |title=Thailand recognizes Palestinian state |url=http://www.jpost.com/DiplomacyAndPolitics/Article.aspx?id=254441 |date=20 January 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120123080252/http://www.jpost.com/DiplomacyAndPolitics/Article.aspx?id=254441 |archivedate=23 January 2012}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |url=http://english.wafa.ps/index.php?action=detail&id=20376 |title=Palestine News & Info Agency – WAFA – Palestine, Thailand Launch Diplomatic Relations |accessdate=25 August 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118065207/http://www.orderofmalta.int/diplomatic-relations/862/sovereign-order-of-malta-bilateral-relations/?lang=en |archivedate=18 January 2012}}</ref> || — |- | 133 || {{flag|Guatemala}} || style="text-align:center;"| {{dts|9 April 2013}}<ref>{{cite web |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Apr-10/213216-guatemala-recognizes-palestine-as-free-sovereign-state.ashx#axzz2Q3Gq3tNu |title=Guatemala recognizes Palestine as 'free, sovereign' state |date=10 April 2013 |accessdate=10 April 2013 |work=The Daily Star}}</ref> || style="text-align:center;"| No || — |- style="background:#CBFECB;" | 134 || {{flag|Haiti}} || style="text-align:center;"| {{dts|27 September 2013}}<ref name=grenadahaiti /><ref name=grenadahaiti2 /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name=grenadahaiti /><ref name=grenadahaiti2 /> || — |- style="background:#CBFECB;" | 135 || {{flag|Sweden}} || style="text-align:center;"| {{dts|30 October 2014}}<ref>{{cite news |url=http://www.dn.se/debatt/darfor-erkanner-sverige-i-dag-staten-palestina/ |title=Därför erkänner Sverige idag staten Palestina |date=30 October 2014 |accessdate=30 October 2014 |newspaper=Dagens Nyheter}}</ref><ref>{{cite news |title=Sweden recognises Palestine and increases aid |url=http://www.government.se/sb/d/19375/a/249204 |accessdate=31 October 2014 |publisher=Government Offices of Sweden |date=30 October 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.regeringen.se/content/1/c6/24/92/57/b9b34b94.pdf |title=Erkännande av Staten Palestina |date=30 October 2014 |accessdate=30 October 2014 |publisher=Swedish Ministry for Foreign Affairs |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141031020841/http://www.regeringen.se/content/1/c6/24/92/57/b9b34b94.pdf |archivedate=31 October 2014}}</ref><ref>http://www.regeringen.se/contentassets/6c7d07c17c2241939a2590497424c14f/regeringsbeslut_palestina.pdf</ref> || style="text-align:center;"| Yes || EU |- style="background:#CBFECB;" | 136 || {{flag|Saint Lucia}} || style="text-align:center;"| {{dts|14 September 2015}}<ref name=stlucia>{{cite news |title=Saint Lucia establishes diplomatic relations with the State of Palestine |url=http://www.stlucianewsonline.com/saint-lucia-establishes-diplomatic-relations-with-the-state-of-palestine/ |accessdate=16 September 2015 |newspaper=stlucianewsonline |date=16 September 2015 |archivedate=17 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190517043803/http://www.stlucianewsonline.com/saint-lucia-establishes-diplomatic-relations-with-the-state-of-palestine/ }}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name=stlucia /> || — |- style="background:#CBFECB;" | 137 || {{flag|Colombia}} || style="text-align:center;"| {{dts|3 August 2018}}<ref>{{cite news |title=Embajada de Palestina dice que Colombia lo reconoce como Estado |url=http://www.eltiempo.com/mundo/medio-oriente/embajada-palestina-dice-que-colombia-lo-reconoce-como-estado-253354 |accessdate=8 August 2018 |newspaper=El Tiempo |date=8 August 2018}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || — |- style="background:#CBFECB;" | 138 || {{flag| Saint Kitts and Nevis}} ||style="text-align:center;"| {{dts|30 July 2019}}<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/tiny-island-nation-st-kitts-and-nevis-recognizes-palestinian-state/|title=Tiny island nation St. Kitts and Nevis recognizes Palestinian state|first=Adam|last=Rasgon|website=timesofisrael.com}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite news |title=St Kitts – Nevis and The State of Palestine establish diplomatic relations – Caribbean News Now |url=https://www.caribbeannewsnow.com/2019/07/31/st-kitts-nevis-and-the-state-of-palestine-establish-diplomatic-relations/ |accessdate=1 August 2019 |work=Caribbean News |date=31 July 2019 |archivedate=1 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190801022450/https://www.caribbeannewsnow.com/2019/07/31/st-kitts-nevis-and-the-state-of-palestine-establish-diplomatic-relations/ }}</ref> || — |} ==== Not members of the UN ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! # !! Name !! Date of recognition !! [[Foreign relations of Palestine|Diplomatic relations]]<br />{{#tag:ref || group="note"|name="relcol"}} !! Relevant membership, further details |- | 139 || {{flag|Sahrawi Arab Democratic Republic}} || style="text-align:center;"| {{dts|15 November 1988}}<ref>{{cite journal |author=Shelley, Toby |title=Spotlight on Morocco |journal=West Africa |year=1988 |location=London |issue=3712–3723: 5–31 December |publisher=West Africa Publishing Company Ltd |page=2282}} "...the SADR was one of the first countries to recognise the state of Palestine … on November 15."</ref> || style="text-align:center;"| No || AU |- style="background:#CBFECB;" | 140 || {{flag|Holy See}} || style="text-align:center;"| {{dts|February 2013}}<ref>{{cite web |url=http://www.i24news.tv/en/news/israel/politics/71034-150513-netanyahu-government-says-wants-peace-with-palestinians |title=Vatican upgrades recognition of 'Palestinian state' in new treaty |date=13 May 2015 |publisher=i24news |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20150801162137/http://www.i24news.tv/en/news/israel/politics/71034-150513-netanyahu-government-says-wants-peace-with-palestinians |archivedate=1 August 2015}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite news |title=Vatican to sign State of Palestine accord: Vatican move comes two years after officially recognising Palestine as a state but Israel says it is 'disappointed' |work=The Guardian |date=13 May 2015 |url=https://www.theguardian.com/world/2015/may/13/vatican-to-sign-state-of-palestine-accord}}</ref> || —; [[Holy See–Palestine relations]] |} {| |- | style="background:#CBFECB; border:1px solid #aaa; width:2em;" | | States which maintain diplomatic relations with the State of Palestine |} {| | style="background:#CBFECB; border:1px solid #aaa; width:2em;" | | اوہ ریاستاں جو ریاست فلسطین دے نال سفارتی تعلقات برقرار رکھدی نيں |} === کوئی سفارتی شناخت نئيں === ==== اقوام متحدہ دے رکن ملکاں ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! # !! Name !! class="unsortable" | Official position !! [[Foreign relations of Palestine|Relations]]<br />{{#tag:ref||group="note"|name="relcol"}} !! Relevant memberships |- | 1 || {{flag|Andorra}} || In January 2011, Andorra co-sponsored a draft resolution guaranteeing the Palestinian people's right to self-determination.<ref name="majoor">{{cite web |author=United Nations General Assembly |title=Summary record of the 43rd meeting |url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/D9B70277131CDE2A852575630067071C |date=22 January 2009 |publisher=Chief of the Official Records |accessdate=20 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529050408/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/D9B70277131CDE2A852575630067071C |archivedate=29 May 2012}}</ref> In September, it argued for a proposed resolution to give the State of Palestine observer status in the United Nations.<ref>{{cite web |author=United Nations |title=Andorra: H.E. Mr. Gilbert Saboya Sunyé, Minister of Foreign Affairs |url=https://gadebate.un.org/66/andorra |date=26 September 2011 |accessdate=10 October 2011 |archive-date=6 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406090006/http://gadebate.un.org/66/andorra |dead-url=yes }}</ref> || style="text-align:center;"| No || |- | 2 || {{flag|Armenia}} || On 20 June 2011, Fatah representative [[Nabil Shaath]] met with Foreign Minister [[Eduard Nalbandyan]] to enlist the support of Armenia in the upcoming resolution.<ref>{{cite news |last=Hayrumyan |first=Naira |title=Palestine hopes to enlist Armenia’s support in independence recognition |url=http://www.accc.org.uk/palestine-hopes-enlist-armenia%E2%80%99s-support-independence-recognition |date=22 June 2011 |publisher=Armenian Community and Church Council of Great Britain |accessdate=1 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927154924/http://www.accc.org.uk/palestine-hopes-enlist-armenia%E2%80%99s-support-independence-recognition |archivedate=27 September 2011}}</ref> Afterwards, Shaath announced that he had been informed by a number of countries that they would recognize Palestine in the following weeks, and that he expected Armenia to be the first of these.<ref>{{Cite news |author=Sandeep |title=At least 24 countries recognize Palestine before September |url=http://www.pisqa.com/06/at-least-24-countries-recognize-palestine-before-september/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629162050/http://www.pisqa.com/06/at-least-24-countries-recognize-palestine-before-september/ |url-status=dead |archive-date=29 June 2011 |date=28 June 2011 |newspaper=Pisqa |accessdate=1 August 2011 |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629162050/http://www.pisqa.com/06/at-least-24-countries-recognize-palestine-before-september/ }}</ref> However, the Armenian government did not release any statement regarding the meeting. The situation in Palestine is seen as analogous by the Armenian government to the conflict in [[جمہوریہ نگورنو کاراباخ]], and that any recognition of a Palestinian state by Armenia would set a precedent for the right to self-determination in that region.<ref>{{cite news |author=Tadevosyan, Ara |title=Should we support Palestine? |url=http://www.mediamax.am/en/column/1296/ |date=20 June 2011 |newspaper=Mediamax |accessdate=1 August 2011}}</ref> On similar situations, President [[Serzh Sargsyan]] previously stated, "Having the Nagorno-Karabakh conflict, Armenia can not recognize another entity in the same situation as long as it has not recognized the Nagorno-Karabakh Republic".<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Yerevan Rules Out Abkhazia, S.Ossetia Recognition |url=http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19403 |date=4 September 2008 |newspaper=Civil Georgia |accessdate=1 August 2011 |archivedate=26 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180426060050/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19403 }}</ref> || style="text-align:center;" | No || |- | 3 || {{flag|Australia}} || Australian policy calls for a [[two-state solution]], but it has not supported calls toward Palestinian statehood in the past, insisting instead on a negotiated settlement. In regards to a resolution to admit Palestine as a UN non-member observer state, a division in positions emerged: Former Foreign Minister [[Kevin Rudd]] recommended abstaining from the vote, whilst former Prime Minister [[Julia Gillard]] declared strong support for Israel.<ref name="flitton">{{cite news |author=Flitton, Daniel |title=Rudd says abstain on Palestine vote; Gillard backs Israel |url=http://www.theage.com.au/national/rudd-says-abstain-on-palestine-vote-gillard-backs-israel-20110807-1ihrc.html |date=8 August 2011 |newspaper=The Age |accessdate=9 September 2011}}</ref> In response, Gillard noted: "There isn't a resolution available for people to read or respond to. If such a resolution does hit the deck, then in deciding how Australia will vote, we will bring our very long-standing principles about questions in the Middle East. That is, we are long-standing supporters of a two-state solution."<ref>{{cite news |author=Lyons, John |author2=Dodd, Mark |title=Julia Gillard set to reject Kevin Rudd on Palestine |url=http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/julia-gillard-set-to-reject-kevin-rudd-on-palestine/story-fn59niix-1226111271338 |date=9 August 2011 |newspaper=The Australian |accessdate=9 September 2011}}</ref> In 2014, Australia voted against a United Nations Security Council draft resolution proposing the withdrawal of Israeli forces from [[غزہ پٹی|Gaza]] and [[مغربی کنارہ]] by 2017.<ref>{{cite news |title=Australia votes against Palestinian UN resolution on Israel |url=https://www.smh.com.au/world/australia-votes-against-palestinian-un-resolution-on-israel-20141231-12fwb4.html |date=31 December 2014 |newspaper=Sydney Morning Herald |accessdate=19 January 2015}}</ref>||style="text-align:center;"|Yes || |- | 4 || {{flag|Austria}} || Austria conferred full diplomatic status on the PLO representation in Vienna on 13 December 1978, under then-chancellor [[Bruno Kreisky]].<ref name="quigley2010">{{cite book |author=Quigley, John B. |title=The statehood of Palestine: international law in the Middle East conflict |url=https://books.google.com/books?id=iTR3BQ0aJ6UC&source=gbs_navlinks_s |page=151 |year=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-15165-8}}</ref> In June 2011, Foreign Minister [[Michael Spindelegger]] said that Austria "had not yet made up its mind whether to support a UN recognition of a Palestinian state", adding that he preferred to wait for a joint EU approach to the issue. "We will decide at the last moment because it might still give [the two parties] the opportunity to bring the Middle East peace process back on track."<ref>{{cite web |author=Salam, Kawther |title=Lieberman Came To Vienna And Brought Us A Storm |url=http://www.kawther.info/wpr/2011/07/01/lieberman-came-to-vienna-and-brought-us-a-storm |date=1 July 2011 |accessdate=1 August 2011 |archive-date=12 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181112141401/http://www.kawther.info/wpr/2011/07/01/lieberman-came-to-vienna-and-brought-us-a-storm |dead-url=yes }}</ref> Spindelegger also suggested that the EU draft its own version of the resolution.<ref name="yahoo">{{cite news |title=Plan B on Palestine at the UN? Europeans mull alternative resolution |url=https://www.yahoo.com/news/blogs/envoy/plan-b-palestine-un-europeans-mull-alternative-resolution-191706340.html |date=2 September 2011 |work=Yahoo! News |accessdate=12 October 2017 |archivedate=10 July 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250710001233/https://www.yahoo.com/news/blogs/envoy/plan-b-palestine-un-europeans-mull-alternative-resolution-191706340.html }}</ref> {{show |Further details | In Annex II of the State of Palestine's UNESCO application, Austria was initially listed as having extended recognition on 14 December 1988. However, the submitting states (Algeria, Indonesia, Mauritania, Nigeria, Senegal and Yemen) later requested that Austria be removed from the list.<ref name="unesco" />}} | style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |url=http://www.zaoerv.de/40_1980/40_1980_4_b_841_857.pdf |title=Die Anerkennung der PLO durch Österreich |language=German |date=1 September 1980 |accessdate=7 May 2011}}</ref> || EU |- | 5 || {{flag|Bahamas}} || The Bahamas has not publicized an official position of its own regarding the State of Palestine.<ref name="caribsytd">{{cite news |author=Chickrie, Ray |title=Palestine seeks support from Guyana and Suriname |url=http://www.kaieteurnewsonline.com/2011/07/08/palestine-seeks-support-from-guyana-and-suriname/ |date=8 July 2011 |newspaper=Kaieteur News |accessdate=1 August 2011 |archivedate=12 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181112181629/https://www.kaieteurnewsonline.com/2011/07/08/palestine-seeks-support-from-guyana-and-suriname/ }}</ref> It is a member of the Caribbean Community, which supports a two-state solution along internationally recognized borders.<ref name="caricom">{{cite news |author=Caribbean Community |title=Communiqué issued at the Conclusion of the Fourteenth Meeting of the Council for Foreign and Community Relatiofns |url=http://www.news.gov.tt/index.php?news=7850 |date=6 May 2011 |publisher=Government of Trinidad and Tobago |accessdate=1 August 2011 |archivedate=9 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180809184515/http://www.news.gov.tt/index.php?news=7850 }}</ref> In March 2011, the new Israeli ambassador to the country urged its leaders not to recognize a Palestinian state before negotiations for co-existence between Israel and Palestine had been settled.<ref>{{cite news |author=Dames, Russell |author2=Booth, Claire |title=The new Israeli ambassador |url=http://www.bahamasuncensored.com/March_11.htm |date=March 2011 |newspaper=Bahamas Uncensored |accessdate=1 August 2011}}</ref> || style="text-align:center;" | No || |- | 6 || {{flag|Belgium}} || On the issue of Palestinian statehood, Belgium explicitly supports the declarations of the European Union.<ref>{{cite web |author=Vanackere, Steven |title=Belgium, Europe and the Arab World |url=http://www.stevenvanackere.be/nl/actua/belgium-europe-and-the-arab-world-brussel-30-november-2010 |date=30 November 2010 |accessdate=2 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111006022445/http://www.stevenvanackere.be/nl/actua/belgium-europe-and-the-arab-world-brussel-30-november-2010 |archivedate=6 October 2011}}</ref> On 15 July 2011, the Belgian Senate adopted a resolution urging the government to recognize Palestine on the pre-1967 borders.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Belgian Senators press for recognition of Palestine |url=http://english.ruvr.ru/2011/07/15/53263686.html |newspaper=Voice of Russia |date=15 July 2011 |accessdate=16 July 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723141042/http://english.ruvr.ru/2011/07/15/53263686.html |archivedate=23 July 2011}}</ref> Prime Minister [[Yves Leterme]] stressed the importance of achieving a unified EU position before September,<ref>{{cite news |title=Ashrawi Urges Belgium to Support Palestine's UN Membership |url=http://english.wafa.ps/index.php?action=detail&id=17226 |date=5 September 2011 |publisher=Palestine News & Information Agency |accessdate=4 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120322080358/http://english.wafa.ps/index.php?action=detail&id=17226 |archivedate=22 March 2012}}</ref> though this never happened. The parties of the new centre right government have agreed to recognize Palestine. The Chamber of Representatives has already adopted a resolution in favour on 5 February 2015. The left-wing opposition called for an unconditional recognition of Palestine.<ref>{{cite web |url=http://www.hln.be/hln/nl/1281/Israel-Palestina/article/detail/2207745/2015/02/05/Kamer-brengt-Belgische-erkenning-Palestijnse-staat-dichterbij.dhtml |title=Kamer brengt Belgische erkenning Palestijnse staat dichterbij |work=HLN}}</ref><ref>{{cite web |url=http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/buitenland/1.2168022 |title=België bereidt erkenning Palestina voor |work=deredactie.be}}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || EU |- | 7 || {{flag|Cameroon}} || Cameroon officially supports a two-state solution.<ref name="cameroon-info">{{cite news |author=Noah Awana, Alain |title=La Palestine admise à l'UNESCO: Le Cameroun refuse de se prononcer |url=http://www.cameroon-info.net/article/la-palestine-admise-a-lunesco-le-cameroun-refuse-de-se-prononcer-134868.html |date=3 November 2011 |publisher=Cameroon-Info |language=French |accessdate=13 October 2017 |archivedate=14 October 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171014034928/http://www.cameroon-info.net/article/la-palestine-admise-a-lunesco-le-cameroun-refuse-de-se-prononcer-134868.html }}</ref> Although a member of the OIC, President [[پال بیا]] has developed strong ties with Israel since the mid-1980s.<ref>{{cite book |author=Peters, Joel |title=Israel and Africa: the problematic friendship |publisher=I.B. Tauris |year=1992 |pages=[https://archive.org/details/israelafricap00pete/page/134 134–5] |isbn=978-1-870915-10-6 |url=https://archive.org/details/israelafricap00pete/page/134}}</ref> This perceived friendship has soured the country's traditionally close ties with Arab states, many of whom have withdrawn longstanding economic development assistance and pressed Biya to support Palestinian interests.<ref>{{cite book |author1=Coplin, W.D. |author2=O'Leary, M. |title=Political Risk Yearbook: 1990 |publisher=Cedar Tree House |year=1990 |isbn=978-1-85271-123-8}}</ref> Israeli Prime Minister Netanyahu asked Biya to oppose the United Nations resolution that would admit Palestine as a member state.<ref>{{cite news |author=Teke, Elvis |title=President Paul BIYA receives special message from Israeli Prime Minister |url=http://www.crtv.cm/cont/nouvelles/nouvelles_sola_fr.php?idField=9912&table=nouvelles&sub=national |archive-url=https://archive.is/20120729043007/http://www.crtv.cm/cont/nouvelles/nouvelles_sola_fr.php?idField=9912&table=nouvelles&sub=national |url-status=dead |archive-date=29 July 2012 |date=25 August 2011 |newspaper=Cameroon Radio Television |accessdate=19 September 2011 |archivedate=29 July 2012 |archiveurl=https://archive.ph/20120729043007/http://www.crtv.cm/cont/nouvelles/nouvelles_sola_fr.php?idField=9912&table=nouvelles&sub=national }}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="cameroon-info" /> || OIC <ref name="erekat" /> |- | 8 || {{flag|Canada}} || Canada supports the creation of a sovereign Palestinian state, but only as part of a "comprehensive, just and lasting peace settlement".<ref>{{cite news |author=Government of Canada |title=Canadian Policy on Key Issues in the Israeli–Palestinian Conflict |url=http://www.international.gc.ca/name-anmo/peace_process-processus_paix/canadian_policy-politique_canadienne.aspx?lang=eng&view=d |publisher=Ministry of Foreign Affairs and International Trade |accessdate=1 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811030300/http://www.international.gc.ca/name-anmo/peace_process-processus_paix/canadian_policy-politique_canadienne.aspx?lang=eng&view=d |archive-date=11 August 2011 |url-status=dead}}</ref> The [[Premiership of Stephen Harper|Harper administration]] is traditionally regarded as a staunch supporter of Israel. In July 2011, the spokesman for Foreign Minister [[John Baird (Canadian politician)|John Baird]] stated, "Our government's long-standing position has not changed. The only solution to this conflict is one negotiated between and agreed to by the two parties. … One of the states must be a [[یہودی ریاست]] and recognized as such, while the Palestinian state is to be a [[Demilitarized zone|non-militarized]] one".<ref>{{cite news |title=Canada rejects Palestinian statehood bid at UN |url=http://www.cbc.ca/news/canada/story/2011/07/11/canada-palestine-state.html |date=11 July 2011 |newspaper=The Canadian Press |accessdate=1 August 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || |- | 9 || {{flag|Croatia}} || Croatia formalized relations with the [[تنظیم آزادی فلسطین|PLO]] on 31 March 2011. Former Croatian Prime Minister [[Jadranka Kosor]] stated in 2011 that her government supported the co-existence of two states, Israel and Palestine,<ref>{{cite news |author=Government of Croatia |title=Croatia to formalise relations with Palestinians |url=http://www.vlada.hr/en/naslovnica/novosti_i_najave/2011/ozujak/hrvatska_formalizira_odnose_s_palestincima |publisher=News and Announcements |date=31 March 2011 |accessdate=29 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928022241/http://www.vlada.hr/en/naslovnica/novosti_i_najave/2011/ozujak/hrvatska_formalizira_odnose_s_palestincima |archivedate=28 September 2011}}</ref> however Croatia abstained during voting on [[United Nations General Assembly resolution 67/19|upgrading Palestine to non-member observer state status in the United Nations and on admission of Palestine to UNESCO]]. Former Croatian Foreign Minister [[Vesna Pusić]] stated on 24 October 2014 that "Croatia will most likely recognize Palestine soon".<ref>{{cite web |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4583900,00.html |title=Croatia 'likely' to recognize Palestinian state |work=ynet}}</ref> Croatia tend to support Israel over Palestine because Palestine isn't recognized by the two main Croatian allies, [[ریاست ہائے متحدہ]] and [[یورپی اتحاد]], so if Croatian government decided to recognize Palestine it would threaten its very good relations with the EU and the US, and also because the situation in the Middle East is complicated and there is no guarantee that there would be peace and further existence of the Jewish state if Israel eventually decides to withdraw from the [[Israeli-occupied territories|occupied territories]].<ref>{{cite web |url=http://arhiva.nacional.hr/clanak/111139/hrvatsko-ne-palestincima |title=Hrvatsko 'NE' Palestincima |publisher=}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || EU |- | 10 || {{flag|Denmark}} || Denmark is a strong supporter of the Palestinian state-building agenda, advocating EU support to the Palestinian Authority's two-year deadline for the establishment of the necessary foundations for a viable state; a plan which expired in August 2011.<ref>{{cite web |author=Government of Denmark |title=Danish FM Espersen meets President Abbas in Copenhagen |url=http://www.ambdamaskus.um.dk/en/menu/TheEmbassy/News/DanishFMEspersenMeetsPresidentAbbasICopenhagen.htm?printmode=True |date=10 March 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=1 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111006095358/http://www.ambdamaskus.um.dk/en/menu/TheEmbassy/News/DanishFMEspersenMeetsPresidentAbbasICopenhagen.htm?printmode=True |archivedate=6 October 2011}}</ref> During the campaign for the 2011 [[2011 Danish parliamentary election|elections]], the largest opposition party argued that Denmark should recognize the State of Palestine. Foreign Minister [[Lene Espersen]], however, warned that such a unilateral decision could have "more negative than beneficial" consequences, and stressed the need to co-ordinate policy with the EU.<ref>{{Cite news |agency=Agence France-Presse |title=Denmark to recognize Palestine if Social Democrats win polls, report says |url=http://www.nowlebanon.com/NewsArchiveDetails.aspx?ID=272645 |date=19 May 2011 |newspaper=NOW Lebanon |accessdate=1 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120915080249/http://www.nowlebanon.com/NewsArchiveDetails.aspx?ID=272645# |archive-date=15 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all |archivedate=15 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120915080249/http://www.nowlebanon.com/NewsArchiveDetails.aspx?ID=272645 }}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || EU; [[Denmark–Palestine relations]] |- | 11 || {{flag|Eritrea}} || President [[Isaias Afewerki]] has stated that his government does not recognize Palestine.<ref name="erekat" /><ref>{{cite web |author=Government of Ethiopia |title=Democracy in Eritrea? Three generations away says President Isaias |url=http://www.mfa.gov.et/Press_Section/Week_Horn_Africa_October_15_2010.htm |work=A Week in the Horn |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=15 October 2010 |accessdate=15 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928101735/http://www.mfa.gov.et/Press_Section/Week_Horn_Africa_October_15_2010.htm |archivedate=28 September 2011}}</ref> In October 2010, he stated, "Israel needs a government, we must respect this. The Palestinians also need to have a dignified life, but it can not be the West Bank or Gaza. A two-state solution will not work. It's just to fool people. Israelis and Palestinians living in the same nation will never happen for many reasons. One option that may work is a [[Three-state solution|Transjordan]]. Israel may be left in peace and the Palestinian and Jordanian peoples are brought together and can create their own nation".<ref>{{cite news |author=Boström, Daniel |title='Jag har aldrig ägnat mig åt den frågan' |url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/dawitisaak/article7933904.ab |newspaper=Aftonbladet |language=Swedish |date=11 October 2010 |accessdate=15 August 2011}} Translation at [http://hrc-eritrea.org/?p=131 Human Rights Concern Eritrea], accessed 15 August 2011.</ref> In his address to the UN General Assembly in 2011, Afewerki stated that "Eritrea reaffirms its long-standing support to the right of the Palestinian people to self-determination and an independent, sovereign state. It also upholds the right of Israel to live in peace and security within internationally recognized boundaries."<ref>{{cite web |title=President Isaias Afwerki’s Speech at the 66th UN General Assembly |url=http://www.tesfanews.net/archives/3979|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011125355/http://tesfanews.net/archives/3979|url-status=dead|archive-date=11 October 2011 |date=24 September 2011 |accessdate=29 November 2012 |publisher=TesfaNews}}</ref> On 29 November 2012, Eritrea voted in favour of a resolution to make Palestine non-member observer state at the UN. || style="text-align:center;" | Yes<ref>{{cite web |url=https://www.tesfanews.net/palestinian-un-bid-for-independence-and-eritrea/ |title=Palestinian UN Bid for Independence and Eritrea |date=22 September 2011 |publisher= |access-date=1 October 2020 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308215513/https://tesfanews.net/palestinian-un-bid-for-independence-and-eritrea/ |dead-url=yes }}</ref> || |- | 12 || {{flag|Estonia}} || During a meeting with Riyad al-Malki in June 2010, Foreign Minister [[Urmas Paet]] confirmed that Estonia supports the right to self-determination for the Palestinian people as well as a two-state solution.<ref>{{cite web |author=Government of Estonia |title=Foreign Minister Paet: Estonia Supports Right to Self-Determination for Palestine |url=http://www.vm.ee/?q=en/node/9638 |date=17 June 2010 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=7 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120614135033/http://www.vm.ee/?q=en%2Fnode%2F9638 |archivedate=14 June 2012}}</ref> Officials stated that the government would not adopt a position regarding the United Nations bid until the final wording of the resolution was published.<ref>{{cite news |author=Kahar, Andres |title=Estonia Remains Wait-and-See on 'Palestinian Question' |url=http://news.err.ee/politics/62414719-e29b-41a7-8240-b671af7306ef |date=8 September 2011 |newspaper=Eesti Rahvusringhääling |accessdate=8 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120325071128/http://news.err.ee/politics/62414719-e29b-41a7-8240-b671af7306ef |archivedate=25 March 2012}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="Estonia">{{cite web |author=Government of Estonia |title=Diplomatic relations |url=http://www.vm.ee/?q=en/node/9975 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110102005156/http://www.vm.ee/?q=en%2Fnode%2F9975 |archivedate=2 January 2011}}</ref> || EU |- | 13 || {{flag|Fiji}} || Fijian policy on the Israeli–Palestinian conflict is largely based on United Nations resolutions.<ref>{{cite web |author=Government of Fiji |title=Hansard for Friday, 24 May 2002 |url=http://www.parliament.gov.fj/hansard/viewhansard.aspx?hansardID=607&viewtype=full |publisher=House of Representatives |date=24 May 2002 |accessdate=29 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927072756/http://www.parliament.gov.fj/hansard/viewhansard.aspx?hansardID=607&viewtype=full |archivedate=27 September 2011}}</ref> In 2011, it was reported that Fiji's vote on Palestine's membership at the United Nations may have been the subject of classified communications passed between the Fijian and Vanuatuan governments.<ref>{{cite news |author=Wayne Madsen Report |title=Israel using "super-power" clout to scare up UN votes against Palestine independence |url=http://www.newsfollowup.com/Palestine.htm |date=28 June 2011 |publisher=NewsFollowUp.com |accessdate=29 August 2011 |archivedate=14 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190214233657/https://newsfollowup.com/Palestine.htm }}</ref> || style="text-align:center;"| No || |- | 14 || {{flag|Finland}} || Finland supports a two-state solution to the conflict. In October 2014, president [[Sauli Niinistö]] said that Finland would not follow Swedish decision in recognizing the State of Palestine.<ref>{{cite news |title=Niinistö: Suomi ei seuraa Ruotsin mielipidettä Palestiinan tunnustamisessa |url=http://yle.fi/uutiset/niinisto_suomi_ei_seuraa_ruotsin_mielipidetta_palestiinan_tunnustamisessa/7513810 |date=7 October 2014 |publisher=Yle |accessdate=14 October 2014}}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || EU |- | 15 || {{flag|France}} || According to President [[نکولس سرکوزی]], "France supports the solution of two nation states living side-by-side in peace and security, within safe and recognized borders."<ref name="naharnet">{{cite news |author=Staff writers |title=Netanyahu: Sarkozy Says Palestinians Must OK Israel as Jewish |url=http://www.naharnet.com/stories/en/6152-netanyahu-sarkozy-says-palestinians-must-ok-israel-as-jewish |date=5 May 2011 |newspaper=Naharnet |accessdate=20 September 2011}}</ref> In May 2011, Sarkozy said that if peace talks with Israel had not resumed by September, he would recognize the State of Palestine as part of its bid at the United Nations.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=France to Israel: Peace talks soon or we support Palestinian state |url=http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=france-peace-talks-soon-or-palestinian-state-2011-05-06 |date=6 May 2011 |newspaper=Hurriyet Daily News |accessdate=20 September 2011}}</ref> This echoed statements made in March by Nabil Shaath, who claimed to have received a promise from France that it would recognize in September a Palestinian state on the 1967 borders.<ref>{{cite news |author=Mu Xuequan |title=France to recognize Palestinian state in September |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2011-03/06/c_13763075.htm |date=5 March 2011 |newspaper=Xinhua |accessdate=20 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110414145717/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2011-03/06/c_13763075.htm |archivedate=14 April 2011}}</ref> According to Israeli Prime Minister Netanyahu, however, Sarkozy had said that France's support would require the Palestinians to recognize Israel as the state of the Jewish people.<ref name="naharnet" /> This was confirmed in July, when Foreign Minister [[Alain Juppé]] stated that any solution to the conflict would require the recognition of "the nation-state of Israel for the Jewish people, and the nation-state of Palestine for the Palestinian people."<ref>{{cite news |author=Keinon, Herb |title=J'lem greets French edict on Israel as Jewish state |url=http://www.jpost.com/DiplomacyAndPolitics/Article.aspx?id=231285 |date=27 July 2011 |newspaper=The Jerusalem Post |accessdate=20 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110802144530/http://www.jpost.com/DiplomacyAndPolitics/Article.aspx?id=231285 |archivedate=2 August 2011}}</ref> This broke with the European Union's traditional position, which adamantly opposes any mention of Israel as a Jewish state.<ref>{{cite news |author=Gordon, Evelyn |title=Sarkozy Breaks a European Taboo on Jewish State |url=http://www.commentarymagazine.com/2011/07/28/sarkozy-breaks-a-european-taboo-on-jewish-state/ |date=28 July 2011 |newspaper=Commentary |accessdate=20 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111106042830/http://www.commentarymagazine.com/2011/07/28/sarkozy-breaks-a-european-taboo-on-jewish-state/ |archivedate=6 November 2011}}</ref> Sarkozy later turned around on this policy, reportedly saying that the idea of a Jewish state was "silly".<ref>{{cite news |author=Queenann, Gavriel |title=Sarkozy: Jewish State a 'Silly' Idea |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/148556 |date=6 October 2011 |newspaper=Arutz Sheva |accessdate=20 September 2011}}</ref> In August, Sarkozy stressed the importance of a united EU position on the September initiative, and proposed a compromise where the State of Palestine would be given observer status instead of full membership. The proposal, which was to prevent a split among members of the EU, included a promise from Paris and other members that they would vote for the resolution.<ref>{{cite news |author=Mohammed Mar'i |title=PA rejects Sarkozy's offer of Vatican style state |url=http://arabnews.com/middleeast/article496660.ece |date=2 September 2011 |newspaper=Arab News |accessdate=20 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110904075339/http://arabnews.com/middleeast/article496660.ece |archivedate=4 September 2011}}</ref><ref name="rianov">{{cite news |title=France offers compromise over Palestine's UN bid |url=http://en.rian.ru/world/20110919/166955969.html |date=19 September 2011 |publisher=RIA Novosti |accessdate=20 September 2011}}</ref> In October 2014, France's foreign minister said France would recognize a Palestinian state even if peace talks with Israel fails.<ref>{{cite news |url=http://forward.com/articles/207341/france-says-will-recognize-state-of-palestine-if-t/? |title=France Says Will Recognize State of Palestine If Talks Fail |work=The Jewish Daily Forward |date=14 October 2014 |accessdate=14 October 2014}}</ref> On 2 December 2014 the French National Assembly approved a non-binding motion calling on the government to recognise Palestine.<ref>{{cite web |url=http://www.aljazeera.com/news/europe/2014/12/french-mps-hold-palestine-vote-201412261417482498.html |title=French MPs recognise Palestine as state |date=2 December 2014 |accessdate=2 December 2014 |publisher=[[الجزیرہ]]}}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || EU, UNSC (permanent) |- | 16 || {{flag|Germany}} || In April 2011, Chancellor [[انگیلا میرکل]] labelled the Palestinian bid for recognition a "unilateral step",<ref>{{cite news |author1=Marx, Bettina |author2=Scheschkewitz, Daniel |title=Palestinian independence plans unlikely to succeed |url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,,15267617,00.html |date=26 July 2011 |newspaper=Deutsche Welle |accessdate=15 August 2011}}</ref> and stated unequivocally that Germany will not recognize a Palestinian state without its prior acceptance by Israel. "Unilateral recognitions therefore definitely do not contribute to achieving this aim … This is our stance now and it will be our stance in September. There needs to be mutual recognition, otherwise it is not a two-state solution".<ref>{{cite news |author=Connor, Richard |title=Merkel will not recognize unilaterally-declared Palestinian state |url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,,14974756,00.html |date=7 April 2011 |newspaper=Deutsche Welle |accessdate=15 August 2011}}</ref> She also reaffirmed her government's commitment to see an agreement reached as soon as possible. "We want a two-state solution. We want to recognize a Palestinian state. Let us ensure that negotiations begin. It is urgent".<ref>{{cite news |agency=Agence France-Presse |title=Merkel plays down French rift over Palestine |url=http://www.thelocal.de/politics/20110506-34837.html |date=6 May 2011 |newspaper=The Local |accessdate=15 August 2011}}</ref> {{show |Further details | The [[مشرقی جرمنی]] recognised the State of Palestine on 18 November 1988,<ref name="unesco" /> but it later [[جرمن اتحاد مکرر]] with the [[مغربی جرمنی]] and the current government does not recognise it.}} | style="text-align:center;"| Yes || EU |- | 17 || {{flag|Greece}} || President [[Karolos Papoulias]] has stated that Greece ultimately supports the creation of a Palestinian state alongside Israel.<ref>{{cite news |author=Karaviti, F. |title=Papoulias visit to Palestinian Authority |url=http://www.hri.org/news/greek/ana/2011/11-07-13.ana.html |date=13 July 2011 |issue=3836 |newspaper=Athens News Agency: Daily News Bulletin in English |publisher=Hellenic Resources Network |accessdate=15 August 2011 |archivedate=3 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121003035328/http://www.hri.org/news/greek/ana/2011/11-07-13.ana.html }}</ref> Under previous governments, Greece garnered a reputation as a staunch supporter of the Palestinian cause.<ref>{{cite book |author=Government of Israel |chapter=Introduction |title=Greece's Relations with Israel, 1961–1967|chapter-url=https://www.archives.gov.il/archivegov_eng/publications/electronicpirsum/greece/introduction1.htm |publisher=Israel State Archives |series=Documents on the Foreign Policy of Israel |accessdate=15 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111006094718/http://www.archives.gov.il/archivegov_eng/publications/electronicpirsum/greece/introduction1.htm |archivedate=6 October 2011}}</ref> Within the wider Arab–Israeli conflict, [[Andreas Papandreou]] maintained a stronger stand against Israel than any other government in the European Community. Diplomatic relations were founded with the PLO in 1981, while relations with Israel were maintained only at the consular level until Greece's formal recognition of Israel in 1990 under [[Konstantinos Mitsotakis|Mitsotakis]].<ref>{{cite journal |author=Kaminaris, S.C. |title=Greece and the Middle East |url=http://meria.idc.ac.il/journal/1999/issue2/jv3n2a4.html |journal=Middle East Review of International Affairs |volume=3 |issue=2 |date=June 1999 |publisher=Rubin, Barry; Global Research in International Affairs |accessdate=15 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907015834/http://meria.idc.ac.il/journal/1999/issue2/jv3n2a4.html |archivedate=7 September 2011}}</ref> Since the formation of current foreign policy under [[George Papandreou]], Greece has seen a rapid improvement in relations with Israel,<ref>{{cite news |last=Marcus |first=Jonathan |title=Israel woos Greece after rift with Turkey |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-11556442 |work=BBC News |publisher=British Broadcasting Corporation |date=16 October 2010 |accessdate=15 August 2011}}</ref> leading the media to mark the conclusion of Greece's pro-Palestinian era.<ref>{{cite news |last=Athanasiadis |first=Iason |title=A Mediterranean Battlefield |url=http://www.majalla.com/eng/2011/01/article1992 |newspaper=Al Majalla |date=31 January 2011 |accessdate=15 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714231233/http://www.majalla.com/eng/2011/01/article1992 |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead |archivedate=14 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714231233/http://www.majalla.com/eng/2011/01/article1992 }}</ref> However, in December 2015, Greece's parliament voted in favour of a motion requesting that the government recognize Palestine.<ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/greek-parliament-votes-to-recognize-palestinian-state-1450783327 |title=Greek Parliament Recognizes Palestinian State in Symbolic Vote |date=22 December 2015 |accessdate=22 December 2015 |newspaper=Wall Street Journal}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || EU |- | 18 || {{flag|Ireland}} || In January 2011, Ireland accorded the Palestinian delegation in [[ڈبلن]] diplomatic status.<ref>{{cite news |author=Jones, Ryan |title=Europe starts process of recognizing Palestine |url=http://www.israeltoday.co.il/tabid/178/nid/22629/Default.aspx |date=26 January 2011 |newspaper=Israel Today |accessdate=4 September 2011}}</ref> A few months later, their Foreign Affairs Minister stated that Ireland would "lead the charge" in recognizing Palestinian statehood, but that it would not come until the PNA was in full and sole control over its territories.<ref>{{cite news |title=Gilmore 'hopes to recognise full Palestinian state' |url=http://jrnl.ie/108152 |date=22 March 2011 |newspaper=The Journal |accessdate=4 September 2011}}</ref> In October 2014, the [[ایوان بالا آئرلینڈ]] of the [[اراکتس]] unanimously passed a motion calling on the Government to recognize the State of Palestine.<ref name="ireland 2014">{{cite news |title=Senators have agreed to recognise Palestine as an independent state |url=http://www.thejournal.ie/seanad-vote-palestine-1738722-Oct2014/ |date=22 October 2014 |newspaper=TheJournal.ie |publisher=Distilled Media Ltd |accessdate=7 November 2014}}</ref> In December 2014, the [[ایوان زیريں آئرلینڈ]] of Ireland's Parliament followed suit.<ref>{{cite web |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/188509 |title=Irish Parliament Urges Government to Recognize 'Palestine' |date=10 December 2014 |accessdate=10 December 2014 |first=Ben |last=Ariel}}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || EU |- | 19|| {{flag|Israel}} || ''[[#Israeli position|See above]]'' || style="text-align:center;" | Yes || |- | 20|| {{flag|Italy}} || In May 2011, at an event in Rome celebrating Israel's independence, then Prime Minister [[Silvio Berlusconi]] said that [[اطالیہ]] would not recognize a unilateral declaration of Palestinian statehood, pledging his country's support for Israel.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Berlusconi: Italy won't recognize Palestinian state |url=http://www.jpost.com/International/Article.aspx?ID=220191&R=R1 |date=12 May 2011 |newspaper=The Jerusalem Post |accessdate=17 September 2011}}</ref> In June, he reiterated Italy's position against unilateral actions on either side of the [[Israeli–Palestinian conflict|conflict]], stressing that "peace can only be reached with a common initiative through negotiations".<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Israel hails Italy's opposition to Palestinian state bid |url=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=396359 |date=13 June 2011 |publisher=Ma'an News Agency |accessdate=17 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140815033940/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=396359 |archive-date=15 August 2014 |url-status=dead}}</ref> This position was shared by parliamentarians, who drafted a letter to the United Nations stating that "a premature, unilateral declaration of Palestinian statehood would […] undermine rather than resolve the Israeli–Palestinian peace process".<ref>{{cite news |author=Benari, Elad |title=Italian MPs Write Letter Against Unilateral PA Move |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/146549#.TnSa8mHts1E |date=10 August 2011 |newspaper=Arutz Sheva |accessdate=17 September 2011}}</ref> Nevertheless, at the same time, Italy upgraded the diplomatic status of the Palestinian delegation in [[روم]] to a [[سفارتخانہ]], similarly to what other EU countries were doing, giving the head of the delegation [[سفیر (سفارتی عہدہ)]].<ref name=ItaPal>{{cite news |agency=Agence France-Presse |title=Italy upgrades Palestinian delegation to mission |url=http://www.eubusiness.com/news-eu/israel-palestinians.9zp |date=16 May 2011 |newspaper=EUbusiness |accessdate=4 September 2011 |archivedate=28 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181028190315/https://www.eubusiness.com/news-eu/israel-palestinians.9zp/ }}</ref> Moreover, on 31 October 2011, Italy [[Abstention|did not oppose]] Palestine's [[State of palestine#2011 UNESCO membership|UNESCO membership bid]]<ref>{{cite web |title=How Unesco countries voted on Palestinian membership |url=https://www.theguardian.com/world/2011/nov/01/unesco-countries-vote-palestinian-membership |work=The Guardian}}</ref> and, on 29 November 2012, Italy voted in favour of [[UN Resolution 67/19]], giving Palestine a [[United Nations General Assembly observers#Non-member states|non-member observer state]] status at the United Nations.<ref>{{cite web |title=UN general assembly makes resounding vote in favour of Palestinian statehood |url=https://www.theguardian.com/world/2012/nov/29/united-nations-vote-palestine-state |work=The Guardian}}</ref> Italy's opposition to unilateral actions was reiterated on 21 December 2017, when it voted in favour of a UN draft resolution calling on all countries to comply with [[اقوام متحدہ سلامتی کونسل]] resolutions regarding the [[status of Jerusalem]],<ref>{{cite web |title=General Assembly demands all States comply with UN resolutions regarding status of Jerusalem |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=58330#.WjwBaVXibIU |work=U.N. News Centre}}</ref> following the decision by the U.S. to [[U.S. recognition of Jerusalem|move its embassy]] to Israel from [[تل ابیب]] to the [[یروشلم|city]].<ref>{{cite web |title=Jerusalem: UN resolution rejects Trump's declaration |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-42446027 |work=BBC News}}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || EU |- | 21 || {{flag|Jamaica}} || Like other members of the Caribbean Community, Jamaica supports a two-state solution.<ref>{{cite web |author=Government of Jamaica |title=Jamaica's Position on Gaza Conflict and Zimbabwe Outlined |url=http://www.jis.gov.jm/news/archive/18040-foreign_affairs-jamaica-s-position-on-gaza-conflict-and-zimbabwe-outlined |date=15 January 2009 |publisher=Jamaica Information Service |accessdate=19 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402145031/http://www.jis.gov.jm/news/archive/18040-foreign_affairs-jamaica-s-position-on-gaza-conflict-and-zimbabwe-outlined |archivedate=2 April 2012}}</ref> In 2010, Prime Minister [[Bruce Golding]] expressed hope for "a just, lasting and comprehensive peace in the Middle East that guarantees the security of Israel and the unquestioned recognition of a Palestinian state."<ref>{{cite web |author=Golding, Bruce |title=Statement by the Honourable Bruce Golding, Prime Minister of Jamaica in the general debate at the 65th Session of the United Nations General Assembly |url=http://www.opm.gov.jm/news_and_public_affairs/speeches/pm_golding_addresses_un_general_assembly_2010 |date=27 September 2010 |publisher=Government of Jamaica, Office of the Prime Minister |accessdate=19 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117145307/http://www.opm.gov.jm/news_and_public_affairs/speeches/pm_golding_addresses_un_general_assembly_2010 |archivedate=17 January 2012}}</ref> || style="text-align:center;"| No || |- | 22 || {{flag|Japan}} || Japan supports a two-state solution to the conflict,<ref>{{cite web |author=Government of Japan |title=Meeting between Foreign Minister Matsumoto and Jordanian Minister of Planning and Cooperation Hassan |url=http://www.mofa.go.jp/announce/announce/2011/6/0609_05.html |date=9 June 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=19 September 2011}}</ref> and is firmly committed to the establishment of a Palestinian state.<ref>{{cite news |title=Prime Minister Dr. Salam Fayyad inaugurated the JAIP |url=http://www.jaipark.com/in.php?id=6 |date=28 November 2010 |publisher=Jericho Agro-Industrial Park |accessdate=19 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110323205233/http://www.jaipark.com/in.php?id=6 |archivedate=23 March 2011}}</ref> In October 2007, a Japanese Justice Ministry official said "Given that the Palestinian Authority has improved itself to almost a full-fledged state and issues its own passports, we have decided to accept the Palestinian nationality".<ref>{{cite web |title=Japan to recognize Palestinian nationality |url=http://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=1846153&language=en |website=kuna.net.kw/ |publisher=Kuwait News Agency (KUNA) |accessdate=2 July 2014}}</ref> Responding to Israeli settlement activities in 2010, the Japanese government stated that it would not recognize any act that prejudges the final status of Jerusalem and the territories in the pre-1967 borders.<ref>{{cite web |author=Government of Japan |title=Statement … on the decision of the Government of Israel regarding the construction of housing units at settlements in West Bank including East Jerusalem |url=http://www.mofa.go.jp/announce/announce/2010/3/0311_01.html |date=11 March 2010 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=19 September 2011}}</ref> Likewise, in January 2011, it declared that it would not recognize the annexation of East Jerusalem by Israel.<ref>{{cite web |author=Government of Japan |title=Statement by Mr. Seiji Maehara, Minister for Foreign Affairs of Japan, on the demolition of the Shepherd's Hotel in East Jerusalem |url=http://www.mofa.go.jp/announce/announce/2011/1/0111_04.html |date=11 January 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=19 September 2011}}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || |- | 23 || {{flag|Kiribati}} || During the summit of the [[Pacific Islands Forum]] in early September 2011, the foreign minister of Kiribati reportedly expressed support for the Palestinian position.<ref name="pif1">{{cite news |author=Palestinian National Authority |script-title=ar:المالكي يلتقي عددا من وزراء الخارجية على هامش منتدى الباسيفك |url=http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=1244 |date=6 September 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=9 September 2011 |language=Arabic |archive-url=https://archive.today/20121209063931/http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=1244 |archive-date=9 December 2012 |url-status=dead |title=Archive copy |archivedate=9 December 2012 |archiveurl=https://archive.ph/20121209063931/http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=1244 }}</ref> || style="text-align:center;"| No || |- | 24 || {{flag|South Korea}} ||The government of South Korea does not recognize the State of Palestine.<ref>{{cite web |author=Government of the Republic of Korea |title=Palestine |url=http://www.mofat.go.kr/english/regions/meafrica/20070824/1_1363.jsp |publisher=Ministry of Foreign Affairs and Trade |accessdate=20 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20130703022353/http://www.mofat.go.kr/english/regions/meafrica/20070824/1_1363.jsp |archivedate=3 July 2013}}</ref> However, South Korea established the representative office in [[رام اللہ]]. || style="text-align:center;" | Yes || |- | 25 || {{flag|Latvia}} || Latvia supports a two-state solution to the conflict and provides development assistance to the Palestinian National Authority.<ref>{{cite web |author=Permanent Representation of the Republic of Latvia to the European Union |title=Foreign Minister acknowledges Latvia's readiness to engage in co-operation projects with PNA |url=http://www.mfa.gov.lv/en/brussels/news/embassy-news/news/?pg=10850 |date=24 September 2008 |publisher=Government of Lithuania |accessdate=20 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117152759/http://www.mfa.gov.lv/en/brussels/news/embassy-news/news/?pg=10850 |archivedate=17 January 2012}}</ref><ref>{{cite web |author=Government of Lithuania |title=Latvia offers training in environmental management for Palestinian National Authority staff |url=http://www.mfa.gov.lv/en/news/press-releases/2010/november/5-11/ |date=5 November 2010 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=20 September 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || EU |- | 26 || {{flag|Liechtenstein}} || Liechtenstein relies on Switzerland to carry out most of its foreign affairs.<ref name="watson">{{Cite book |author=Watson, G.R. |title=The Oslo Accords:international law and the Israeli-Palestinian peace agreements |year=2000 |publisher=Oxford University Press |page=298 |isbn=978-0-19-829891-5}}</ref> In January 2011, it co-sponsored a draft resolution guaranteeing the Palestinian people's right to self-determination,<ref name="majoor" /> and stated that this right must be exercised with a view to achieving a viable and fully sovereign Palestinian state.<ref>{{cite web |author=United Nations General Assembly |title=Summary record of the 50th meeting |url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/11C4F8C8DBF8EF8885257870006CDB52 |date=20 January 2011 |publisher=Chief of the Official Records |accessdate=20 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529050417/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/11C4F8C8DBF8EF8885257870006CDB52 |archivedate=29 May 2012}}</ref> || style="text-align:center;"| No || |- | 27 || {{flag|Lithuania}} || Like the rest of the European Union, Lithuania supports a two-state solution including an independent Palestinian state.<ref>{{cite news |author=Pavilenene, Danuta |title=Lithuania and Israel discussed steps towards boosting investment, trade and tourism between countries |url=http://www.baltic-course.com/eng/good_for_business/?doc=40509 |date=5 May 2011 |newspaper=The Baltic Course |accessdate=19 September 2011}}</ref> Regarding the Palestinian push for United Nations membership, Foreign Minister [[Audronius Ažubalis]] stressed the importance of maintaining a unanimous and well-balanced EU position which encouraged both parties to resume peace talks.<ref>{{cite news |author1=Government of Lithuania |author2=Ministry of Foreign Affairs |title=Lithuanian Foreign Minister Emphasizes Eastern [Partnership], Situation in Ukraine and Belarus |url=http://democraticbelarus.eu/node/13417 |date=6 September 2011 |publisher=European Commission, Office for Democratic Belarus |accessdate=19 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120319204115/http://democraticbelarus.eu/node/13417 |archivedate=19 March 2012}}</ref> || style="text-align:center;"| Yes || EU |- | 28 || {{flag|Luxembourg}} || In an interview with Foreign Minister [[Jean Asselborn]] in March 2011, ''The Jerusalem Post'' stated that Luxembourg was considered among the "least friendly" countries to Israel in the EU.<ref>{{cite news |title=Jean Asselborn au sujet du conflit israélo-palestinien |url=http://www.gouvernement.lu/salle_presse/interviews/2011/03-mars/01-asselborn/index.html |newspaper=The Jerusalem Post |publisher=Government of Luxembourg, Information and Press Service |date=1 March 2011 |accessdate=4 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110524082655/http://www.gouvernement.lu/salle_presse/interviews/2011/03-mars/01-asselborn/index.html |archivedate=24 May 2011}}</ref> Asselborn himself has been described as openly pro-Palestinian.<ref>{{cite news |author=Rettman, Andrew |title=Ashton's secret diplomacy upsets EU states |url=http://euobserver.com/24/32535 |date=23 June 2011 |newspaper=EU Observer |accessdate=5 September 2011 |archivedate=6 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120506102948/http://euobserver.com/24/32535 }}</ref> In response to divisions within the EU regarding the Palestinians' September bid for UN membership, Asselborn reportedly urged the PNA to accept an upgrade in its observer status and not ask for membership. He insisted, "We cannot let the Palestinians leave New York at the end of the month with nothing",<ref name="assel">{{cite news |author=Armellini, Alvise |title=Interview: EU can't let Palestinians leave UN assembly "with nothing" |date=3 September 2011 |newspaper=Monsters and Critics}}</ref> He referred to the positions of four members in particular that stood as an obstacle to the achievement of a common position,<ref name="pif1" /> but that he "cannot agree to say no" to the Palestinian endeavour.<ref name="maan1">{{cite news |title=Aide: Abbas to reveal political strategy ahead of UN bid |url=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=417450 |publisher=Ma'an News Agency |date=3 September 2011 |accessdate=4 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620004702/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=417450 |archive-date=20 June 2013 |url-status=dead}}</ref> He noted that securing the support of all EU nations would have been a great moral advantage for Palestine.<ref name="assel" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU |- | 29 || {{flag|Mexico}} || Mexico maintains a policy of supporting a two-state solution.<ref>{{cite web |author=Government of Mexico |title=Encuentro de la Secretaria de Relaciones Exteriores, Patricia Espinosa Cantellano, con el Ministro de Asuntos Exteriores de la Autoridad Nacional Palestina, Riad Malki |url=http://www.sre.gob.mx/csocial/contenido/comunicados/2009/feb/cp_046.html |date=23 February 2009 |publisher=Secretary of External Relations |accessdate=19 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110421004410/http://www.sre.gob.mx/csocial/contenido/comunicados/2009/feb/cp_046.html |archivedate=21 April 2011}}</ref> Palestinian and Israeli officials expected Mexico to follow South American countries in recognizing the State of Palestine in early 2011.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Maliki: Mexico to recognize Palestinian State |url=http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=202780 |date=9 January 2011 |newspaper=The Jerusalem Post |accessdate=17 September 2011}}</ref><ref>{{cite news |author=Medzini, Ronen |title=Ben-Eliezer: US may recognize Palestinian state |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4004405,00.html |date=26 December 2010 |newspaper=Ynet News |publisher=Yedioth Internet |accessdate=19 September 2011}}</ref> Its position on the matter is seen as influential in Latin America, and therefore critical to both proponents and opponents.<ref>{{cite news |author=Medzini, Ronen |title=Israel fights recognition of Palestinian state |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4002381,00.html |date=21 December 2010 |newspaper=Ynet News |publisher=Yedioth Internet |accessdate=19 September 2011}}</ref> Opposition parties have urged the government to recognize a Palestinian state as part of the September initiative, putting down its hesitance to U.S. pressure.<ref>{{cite news |title=PRD pide a México reconocer a Palestina como Estado |url=http://www.aztecanoticias.com.mx/notas/mexico/71483/prd-pide-a-mexico-reconocer-a-palestina-como-estado |date=12 September 2011 |newspaper=Azteca Noticias |publisher=Azteca Internet |accessdate=19 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129031046/http://www.aztecanoticias.com.mx/notas/mexico/71483/prd-pide-a-mexico-reconocer-a-palestina-como-estado |archive-date=29 November 2014 |url-status=dead}}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || |- | 30 || {{sort|Micronesia|{{flag|Federated States of Micronesia}}}} || The FSM is a consistent supporter of Israel, especially in international resolutions,<ref name="micro">{{cite book |author=Usa Ibp Usa |title=Micronesia Country Study Guide |publisher=International Business Publications |year=2009 |page=38 |isbn=978-1-4387-3268-8}}</ref> though this is due in part to its association with the United States.<ref name="watson" /> During the summit of the [[Pacific Islands Forum]] in September 2011, the leader of the Micronesian delegation reportedly stated his country's solidarity with the Palestinian people's suffering and support for their right to self-determination. Regarding the PNA's endeavour to gain admission to the United Nations, however, the official stated that the [[Compact of Free Association|agreements]] signed with the U.S. prevented the FSM from voting according to its government's wishes in cases where they conflicted with those of the U.S.<ref name="pif1" /> In reference to Israel's continued development assistance to Micronesians, another diplomat noted, "We need Israeli expertise, so I don't see a change in our policy anytime soon."<ref name="micro" /> || style="text-align:center;"| No || |- | 31 || {{flag|Moldova}} || Moldova maintains a policy of neutrality in international affairs. It has expressed full support for the Quartet [[Road map for peace|principles]] for the settlement of the Israeli–Palestinian conflict,<ref>{{cite web |author=Government of Moldova |title=Israel removes the fee for visas for moldovan citizens traveling to this country |url=http://www.mfa.gov.md/consular-news/487584/ |date=20 June 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs and European Integration |accessdate=20 September 2011}}</ref> which call for an independent Palestinian state. || style="text-align:center;"| Yes<ref>{{cite web |author=Government of Moldova |title=Bilateral cooperation: Palestine |url=http://www.mfa.gov.md/politica-externa/ps/ |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=1 January 2011 |language=ro}}</ref> || |- | 32 || {{flag|Myanmar}} || Myanmar is one of only two members of the [[غیر وابستہ ملکاں د‏‏ی تحریک]] that has not recognized the State of Palestine, alongside Singapore.<ref name="recognitionByThailand" /><ref>{{cite news |author1=Abdul Khalik |author2=Desy Nurhayati |title=Palestine gets NAM support for liberty, UN membership |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/05/28/palestine-gets-nam-support-liberty-un-membership.html |date=28 May 2011 |newspaper=The Jakarta Post |accessdate=19 September 2011}}</ref> Former foreign affairs minister [[Win Aung (minister)|Win Aung]] stated in 2000 that Myanmar supports a two-state solution within internationally recognized borders.<ref>{{cite web |author=U Win Aung |title=Statement by His Excellency U Win Aung Minister for Foreign Affairs and Chairmen of the Delegation of the Union of Myanmar |url=https://www.un.org/ga/webcast/statements/myanmarE.htm |date=20 September 2000 |publisher=United Nations |accessdate=19 September 2011}}</ref> || style="text-align:center;" | No || |- | 33 || {{flag|Nauru}} || During the [[Pacific Islands Forum]] in early September 2011, Foreign Affairs Minister [[Kieren Keke]] confirmed his nation's solidarity with the Palestinian people and their right to self-determination.<ref name="pif2">{{cite news |author=Palestinian National Authority |script-title=ar:المالكي يواصل مشاوراته مع وزراء خارجية دول الباسيفيك |url=http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=1246 |date=9 September 2011 |publisher=Ministry of Foreign Affairs |accessdate=9 September 2011 |language=Arabic |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330213052/http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=1246 |archive-date=30 March 2012 |url-status=dead |title=Archive copy |archivedate=30 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120330213052/http://www.mofa.pna.ps/ar/index.php?p=main&id=1246 }}</ref> The PNA's foreign ministry published a statement prior to the summit claiming that most Pacific island nations would vote against a United Nations resolution regarding the Palestinian state.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Foreign Minister to Attend Pacific Island Forum |url=http://www.wafa.ps/english/index.php?action=detail&id=17202|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322173558/http://www.wafa.ps/english/index.php?action=detail&id=17202|url-status=dead|archive-date=22 March 2012 |date=4 September 2011 |publisher=Palestine News & Information Agency |accessdate=9 September 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| No || |- | 34 || {{flag|Netherlands}} || In June 2011, Foreign Minister [[Uri Rosenthal]] stated that the request to admit Palestine at the United Nations would "not be supported by the Netherlands". He called instead for a resumption of negotiations: "We will continue to stress for a restart to direct negotiations."<ref name="hstimes">{{cite news |agency=Agence France-Presse |title=Dutch deny support for Palestinian statehood |url=http://www.hindustantimes.com/Dutch-deny-support-for-Palestinian-statehood/Article1-715917.aspx |date=1 July 2011 |newspaper=Hindustan Times |publisher=HT Media Limited |accessdate=17 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110804033754/http://www.hindustantimes.com/Dutch-deny-support-for-Palestinian-statehood/Article1-715917.aspx |archivedate=4 August 2011}}</ref> He insisted that a peace deal must be based "on an agreement between all parties",<ref name="yahoo" /> and that the Netherlands was opposed to anything done without the consent of both parties.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Recognition of a Palestinian state: the EU is trying to remain united |url=http://www.pisqa.com/09/recognition-of-a-palestinian-state-the-eu-is-trying-to-remain-united/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325192725/http://www.pisqa.com/09/recognition-of-a-palestinian-state-the-eu-is-trying-to-remain-united/ |url-status=dead |archive-date=25 March 2012 |date=2 September 2011 |newspaper=PISQA |accessdate=17 September 2011 |archivedate=25 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120325192725/http://www.pisqa.com/09/recognition-of-a-palestinian-state-the-eu-is-trying-to-remain-united/ }}</ref> Abbas highlighted the importance of the Dutch role in the peace process, precisely because it maintained close ties with Israel: "It doesn't disturb us at all. They play a very important role and the Palestinian people are very appreciative of their help."<ref name="hstimes" /> || style="text-align:center;"| Yes || EU |- | 35 || {{flag|New Zealand}} || New Zealand support a two-state solution to the peace process.<ref name="nz">{{cite news |author=Trevett, Claire |title=Palestinians ask NZ to back bid for UN membership |url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10750446 |date=9 September 2011 |newspaper=The New Zealand Herald |accessdate=4 September 2011}}</ref> It also maintains a policy of not expressing explicit recognition of new states, preferring to imply recognition through actions rather than formal declarations. For Palestine, this would mean upgrading its accredited delegation to a diplomatic status.<ref>{{cite news |author=Young, Jane |title=New Zealand needs to vote for Palestine |url=http://pundit.co.nz/content/new-zealand-needs-to-vote-for-palestine |date=17 July 2011 |newspaper=Pundit |accessdate=9 September 2011}}</ref> In early September 2011, Foreign Minister [[Murray McCully]] said that the government would not make a decision until the wording of the resolution was released. "We've got a reputation for being fair minded and even handed on this matter and all we can do is wait to see the words.<ref name="nz" /> He also told Riyad al-Malki that he had refused to give any pledges Israel to oppose to vote.<ref name="pif1" /> || style="text-align:center;"| Yes<ref name="pacdel" /> || |- | 36 || {{sort|North Macedonia|{{flag|North Macedonia}}}} || According to Foreign Minister [[Nikola Poposki]], stated, the Macedonian position will be built in accordance with the views of the European Union and its strategic partners.<ref>{{cite news |title=FM Poposki meets his EU colleagues in Poland |url=http://macedoniaonline.eu/content/view/19036/45/ |date=3 September 2011 |publisher=Macedonia International News Agency |accessdate=12 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120220631/http://macedoniaonline.eu/content/view/19036/45/ |archive-date=20 November 2011 |url-status=dead |archivedate=20 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111120220631/http://macedoniaonline.eu/content/view/19036/45/ }}</ref> || style="text-align:center;"| No || |- | 37 || {{flag|Norway}} || Norway upgraded the Palestinian mission in [[اوسلو]] to an embassy in December 2010, and Foreign Minister [[Jonas Gahr Støre]] called for the creation of a Palestinian state within the following year.<ref>{{cite news |author=Stigset, Marianne |title=Norway Calls for Palestinian State, Gives Diplomatic Mission Embassy Rank |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-12-15/norway-calls-for-palestinian-state-gives-diplomatic-mission-embassy-rank.html |newspaper=Bloomberg |date=15 December 2010 |accessdate=15 December 2010}}</ref> In January 2011, Støre stated that, should negotiations with Israel fail to make progress by September, his country would recognize Palestine within the United Nations framework.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Norway to recognise Palestine if peace talks fail |url=http://www.icenews.is/index.php/2011/01/20/norway-to-recognise-palestine-if-peace-talks-fail/ |date=20 January 2011 |newspaper=Ice News |accessdate=1 August 2011 |archivedate=8 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108120827/http://www.icenews.is/index.php/2011/01/20/norway-to-recognise-palestine-if-peace-talks-fail/ }}</ref><ref>{{cite news |author=Ravid, Barak |title=Norway may recognize Palestinian state if peace process remains stalled |url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/norway-may-recognize-palestinian-state-if-peace-process-remains-stalled-1.346788 |date=3 March 2011 |newspaper=Haaretz |accessdate=1 August 2011 |archivedate=28 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151128172426/http://www.haaretz.com/print-edition/news/norway-may-recognize-palestinian-state-if-peace-process-remains-stalled-1.346788 }}</ref> Following a meeting with Abbas in July 2011, Støre claimed that it was "perfectly legitimate" for the Palestinians to seek a vote on recognition of statehood.<ref>{{cite news |author=NewsGuy |title=Norway To Back Palestinian State |url=http://www.therightperspective.org/2011/07/23/norway-to-back-palestinian-state/ |newspaper=The Right Perspective |date=23 July 2011 |publisher=Goodman, Peter |accessdate=1 August 2011 |archivedate=11 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111011071140/http://www.therightperspective.org/2011/07/23/norway-to-back-palestinian-state/ }}</ref> "The fundamental Norwegian view is that a people have the right to use UN institutions to clarify questions about the legitimacy of their status in the world. We are opposed to denying this to the Palestinians". The minister withheld full commitment until the request was officially announced,<ref>{{cite news |author=Corfield, Gareth |title=Støre cautiously endorses Palestinian UN recognition bid |url=http://theforeigner.no/pages/news/stre-cautiously-endorses-palestinian-un-recognition-bid/ |newspaper=The Foreigner |date=19 July 2011 |accessdate=1 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929222312/http://theforeigner.no/pages/news/stre-cautiously-endorses-palestinian-un-recognition-bid/ |archive-date=29 September 2011 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |author=Ynet News |title=Norway youths discussed Palestine prior to attack |url=http://www.sanfranciscosentinel.com/?p=144133 |newspaper=San Francisco Sentinel |date=23 July 2011 |accessdate=1 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111028083011/http://www.sanfranciscosentinel.com/?p=144133 |archivedate=28 October 2011}}</ref> after which, on 18 September, he confirmed that Norway would lend its support: "Norway will support this and is prepared to recognize a Palestinian state."<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Norway FM: We will recognize Palestinian state |url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/norway-fm-we-will-recognize-palestinian-state-1.385141 |date=18 September 2011 |newspaper=Haaretz |accessdate=17 September 2011 |archivedate=11 April 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150411151637/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/norway-fm-we-will-recognize-palestinian-state-1.385141 }}</ref> || style="text-align:center;" | Yes || |- | 38 || {{flag|Panama}} || Panama has not indicated its position regarding a vote on statehood,<ref>{{cite news |title=Symbolic Recognition of Palestinian State by Latin American Countries |url=http://www.adl.org/main_International_Affairs/Recognition-of-Palestinian-State.htm |date=24 January 2011 |publisher=Anti-Defamation League |accessdate=1 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110412030240/http://www.adl.org/main_International_Affairs/Recognition-of-Palestinian-State.htm |archivedate=12 April 2011}}</ref> and is reported to be undecided on the matter.<ref name="caribsytd" /> President [[Ricardo Martinelli]] has a record of supporting Israel in UN resolutions,<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Palestinian National Authority Condemns Martinelli Comments |url=http://www.thepanamadigest.com/2010/03/palestinian-national-authority-condemns-martinelli-comments/ |date=5 March 2011 |newspaper=The Panama Digest |accessdate=1 August 2011 |archivedate=8 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100308164152/http://www.thepanamadigest.com/2010/03/palestinian-national-authority-condemns-martinelli-comments/ }}</ref> and has reportedly resisted pressure from other Latin American governments to recognize Palestine.<ref>{{cite news |author=Kampeas, Ron |title=Price for Israel support: Come to Panama and enjoy the food and Wi-Fi |url=http://blogs.jta.org/politics/article/2011/04/28/3087236/price-for-israel-support-come-to-panama-and-enjoy-the-food-and-wi-fi |date=28 April 2011 |publisher=Jewish Telegraphic Agency |accessdate=1 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117182233/http://blogs.jta.org/politics/article/2011/04/28/3087236/price-for-israel-support-come-to-panama-and-enjoy-the-food-and-wi-fi |archivedate=17 January 2012}}</ref> The [[Central American Integration System]] (SICA) was expected to adopt a joint position on the issue at its summit on 18 August,<ref>{{cite web |author=Government of Honduras |title=Presidente Lobo Sosa pide de nuevo a empresarios tocarse el corazón |url=http://www.presidenceducameroun.com/news/?lang=en&mode=newsdetails&id=1285 |publisher=Office of the President |language=Spanish |date=2 August 2011 |accessdate=10 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715112334/http://www.presidenceducameroun.com/news/?lang=en&mode=newsdetails&id=1285 |archive-date=15 July 2011 |url-status=dead}}</ref> but Panama insisted that discussion should retain a regional focus and the matter was not included on the final agenda.<ref name="sica">{{cite news |author=Medzini, Ronen |title=Central America 'battles' over PA's UN bid |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4112571,00.html |date=22 August 2011 |newspaper=Yedioth Internet |accessdate=27 August 2011}}</ref> In early September, Foreign Minister Roberto Henriquez said that the government's decision would not be made public until its vote is cast, but added, "It is very important that the birth of this country and its recognition in the international forum is previously accompanied by a full peace agreement with its neighbour, Israel."<ref>{{cite news |agency=Agence France-Presse |title=Panamá condiciona reconocimiento de Palestina |url=http://www.telemetro.com/noticias/2011/09/08/80967/panama-condiciona-reconocimiento-palestina |date=8 September 2011 |newspaper=Telemetro |publisher=Corporación Medcom Panamá, S.A |language=Spanish |accessdate=17 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319013318/http://www.telemetro.com/noticias/2011/09/08/80967/panama-condiciona-reconocimiento-palestina |archive-date=19 March 2012 |url-status=dead |archivedate=19 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120319013318/http://www.telemetro.com/noticias/2011/09/08/80967/panama-condiciona-reconocimiento-palestina }}</ref> On 4 July 2015, Panama's Vice President and Foreign Minister Isabel De Saint Malo de Alvarado said that her government is looking at ways to recognize the State of Palestine without affecting their "close relationship" with Israel.<ref>{{cite web |url=http://www.newsroompanama.com/news/panama/panama-looking-to-recognize-palestine-state |title=Panama looking to recognize Palestine State |date=4 July 2015 |newspaper=newsroompanama |publisher=Newsroom Panama, S.A |accessdate=4 October 2015}}</ref>|| style="text-align:center;" | No || |- | 39 || {{flag|Portugal}} || In February 2011, several parliamentary factions proposed resolutions calling on the government to recognize the State of Palestine.<ref>{{cite news |author=Silva, Bárbara |title=Parlamento avança para reconhecer Estado palestiniano |url=https://economico.sapo.pt/noticias/nprint/110670.html |date=9 February 2011 |newspaper=Económico |accessdate=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007091416/http://economico.sapo.pt/noticias/nprint/110670.html |archive-date=7 October 2011 |url-status=dead}}</ref> However, these were dismissed by the two majority parties, which insisted on a prior settlement acceptable to both Palestinians and Israelis.<ref>{{cite news |author=Lusa |title=PS e PSD rejeitam proposta para reconhecer-se o Estado da Palestina |url=http://www.publico.pt/Mundo/ps-e-psd-rejeitam-proposta-para-reconhecerse-o-estado-da-palestina_1479482 |date=9 February 2011 |newspaper=Público |publisher=Público Comunicação Social S.A |language=Portuguese |accessdate=29 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110219002007/http://www.publico.pt/Mundo/ps-e-psd-rejeitam-proposta-para-reconhecerse-o-estado-da-palestina_1479482 |archivedate=19 February 2011}}</ref> Foreign Minister [[Paulo Portas]] stated that Portugal supports the initiative to recognize Palestine, but that it must not forget the security of Israel: "We will do everything for Palestine, which deserves to have its state, and do nothing against Israel, which deserves to have its security."<ref>{{cite news |author=Lusa |title=Portugal e a UE farão "tudo pela Palestina e nada contra Israel", diz Paulo Portas |url=http://www.publico.pt/Pol%C3%ADtica/portugal-e-a-ue-farao-tudo-pela-palestina-e-nada-contra-israel-diz-paulo-portas_1510295 |date=2 September 2011 |newspaper=Público |publisher=Público Comunicação Social S.A |language=Portuguese |accessdate=17 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916225342/http://www.publico.pt/Pol%C3%ADtica/portugal-e-a-ue-farao-tudo-pela-palestina-e-nada-contra-israel-diz-paulo-portas_1510295 |archivedate=16 September 2012}}</ref> In December 2014, the Portuguese Parliament passed a resolution that is non-binding calling on the government to recognize Palestine as an independent state with 9 of 230 members opposing the measure.<ref>"Portugal's Parliament Passes 'Palestine' Resolution: Only 9 Members Out of 230 Opposed" (14 December 2014) ''The Jewish Daily Forward'' http://forward.com/articles/210910/portugal-s-parliament-passes-palestine-resolutio/</ref> || style="text-align:center;" | Yes || EU |- | 40 || {{flag|Samoa}} || Prime Minister [[Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi|Tuila'epa Sailele Malielegaoi]] has expressed support for a two-state solution to the conflict.<ref>{{cite news |author=Malielegaoi, Tuila'epa Sailele |title=Statement by Tuila'epa Sailele Malielegaoi Prime Minister of the Independent State of Samoa at the general debate of the 65th Session of the United Nations General Assembly |url=https://www.un.org/en/ga/65/meetings/generaldebate/Portals/1/statements/634211849807968750WS_en.pdf |date=27 September 2010 |publisher=Permanent Mission of Samoa to the United Nations |accessdate=19 September 2011}}</ref> || style="text-align:center;"| No || |- | 41 || {{flag|Singapore}} || Singapore has not recognized the State of Palestine and has not announced a position regarding a resolution.<ref>{{cite news |author1=Abdul Khalik |author2=Desy Nurhayati |title=Palestine gets NAM support for liberty, UN membership |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/05/28/palestine-gets-nam-support-liberty-un-membership.html |date=28 May 2011 |newspaper=The Jakarta Post |publisher=PT Bina Media Tenggara |accessdate=30 August 2011}}</ref> The island state has a strong relationship with Israel.<ref>{{cite book |author=Leifer, Michael |title=Singapore's Foreign Policy: Coping with Vulnerability |page=91 |url=https://books.google.com/books?id=-AKpC0I0VC0C&source=gbs_navlinks_s |year=2000 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-23352-1}}</ref> || style="text-align:center;" | No || |- | 42 || {{flag|Slovenia}} || On 28 November 2014, the Foreign Policy Committee rejected a motion to immediately recognize Palestine, but approved an alternative motion requiring the government to submit a proposal to recognize Palestine to the [[National Assembly (Slovenia)|National Assembly]].<ref>{{cite news |url=http://www.sloveniatimes.com/parliament-in-favor-of-the-recognition-of-palestine |title=Parliament in Favor of the Recognition of Palestine |date=29 November 2014 |accessdate=29 November 2014 |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224210940/https://sloveniatimes.com/parliament-in-favor-of-the-recognition-of-palestine/ }}</ref>|| style="text-align:center;" | Yes || EU |- | 43 || {{flag|Solomon Islands}} || Foreign Minister [[Peter Shannel Agovaka]] met Riyad al-Malki in early September at the summit of the [[Pacific Islands Forum]] in Wellington. Agovaka reportedly confirmed his government's support for the self-determination of Palestinians and for the efforts of Palestine at the United Nations. He said that the possibility of recognizing the State of Palestine would be considered in the next meeting of cabinet.<ref name="pif1" /> || style="text-align:center;" | No || |- | 44 || {{flag|Spain}} || On 1 July 2011, the Spanish parliament passed a resolution urging its government to recognize the State of Palestine on the 1967 borders.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Spain might recognize Palestinian state |url=http://www.presstv.ir/detail/187259.html |date=2 July 2011 |publisher=Press TV |accessdate=19 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927070559/http://www.presstv.ir/detail/187259.html |archivedate=27 September 2011}}</ref> Prior to this, Nabil Shaath had claimed in May that Spain intended to recognize the Palestinian state before September.<ref>{{cite news |author=Khaled Abu Toameh |title=Spain will recognize Palestinian state on 1967 lines |url=http://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=222873&R=R3 |date=30 May 2011 |newspaper=The Jerusalem Post |accessdate=19 September 2011}}</ref> In late July, Foreign Minister [[Trinidad Jiménez]] said that Spain supports the bid, but that it would not determine its position until the proposal is made official.<ref>{{cite news |agency=Agence France-Presse |title=Spain tells Abbas it backs efforts for Palestinian state |url=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=406767 |date=19 July 2011 |publisher=Ma'an News Agency |accessdate=19 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926003026/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=406767 |archive-date=26 September 2012 |url-status=dead}}</ref> In an interview with ''El País'' in August, Jiménez confirmed Spain's support: "We are working with the idea that there is a majority in the EU that will support moving forward with the recognition of Palestine." She added that it was the right time to do this, since it would give Palestinians much needed hope about their future state.<ref>{{cite news |title=Israel fumes over foreign minister's Palestine position |url=http://www.elpais.com/articulo/english/Israel/fumes/over/foreign/minister/s/Palestine/position/elpepueng/20110822elpeng_9/Ten |date=22 August 2011 |newspaper=El País |accessdate=30 August 2011}} [http://www.elpais.com/articulo/espana/Ha/llegado/hora/dar/paso/reconocimiento/Estado/palestino/elpepiesp/20110821elpepinac_1/Tes Original transcript] {{in lang|es}}.</ref> On 20 November 2014, the Spanish parliament approved a non-binding motion calling on the government to recognize Palestine by a vote of 319–2.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=Spanish lawmakers vote in favor of recognizing Palestine |url=http://www.dw.de/spanish-lawmakers-vote-in-favor-of-recognizing-palestine/a-18072505 |date=20 November 2014}}</ref>|| style="text-align:center;" | Yes || EU |- | 45 || {{flag|Switzerland}} || || style="text-align:center;"| Yes || |- | 46 || {{flag|Tonga}} || In September 2011, following the summit of the Pacific Islands Forum in Wellington, the PNA's foreign ministry noted that it had made significant strides in its efforts to attain recognition from Tonga.<ref name="pif2" /> || style="text-align:center;"| No || |- | 47 || {{flag|United Kingdom}} || In September 2011, Britain said it would recognize Palestine as a state, but only with non-member observer status, rather than full membership, at the United Nations.<ref>{{cite news |author=Staff writers |title=UK only backs 'Observer' status for Palestine |url=http://www.presstv.ir/detail/199915.html |publisher=PressTV |date=18 September 2011 |accessdate=7 October 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110924083013/http://www.presstv.ir/detail/199915.html |archivedate=24 September 2011}}</ref> In October 2014, the [[House of Commons of the United Kingdom|UK House of Commons]] passed a symbolic non-binding [[Motion (parliamentary procedure)|Motion]] by a vote of 274 in favour to 12 against which called on the Government to recognize Palestine.<ref>{{cite news |url=http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKCN0I223L20141013 |title=UK lawmakers pass symbolic motion to recognize Palestine as a state |date=13 October 2014 |accessdate=13 October 2014 |work=Reuters |archivedate=19 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019160425/http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKCN0I223L20141013 }}</ref><ref>https://publications.parliament.uk/pa/cm201415/cmhansrd/chan40.pdf</ref> Also in October 2014, the devolved government of [[اسکاٹ لینڈ]] called for recognition of Palestine as an independent state and for the UK to open an [[سفارتخانہ]].<ref>{{cite news |title=Calls to recognise Palestine |url=http://news.scotland.gov.uk/News/Calls-to-recognise-Palestine-1146.aspx |accessdate=19 October 2014 |publisher=scotland.gov.uk |date=12 October 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019233222/http://news.scotland.gov.uk/News/Calls-to-recognise-Palestine-1146.aspx |archivedate=19 October 2014}}</ref>|| style="text-align:center;" | Yes || UNSC (permanent); [[Palestine–United Kingdom relations]]. |- | 48 || {{flag|United States}} || President [[بارک اوباما]] declared U.S. opposition to the bid in his speech to the General Assembly, saying that "genuine peace can only be realized between Israelis and Palestinians themselves" and that "[u]ltimately, it is Israelis and Palestinians – not us – who must reach an agreement on the issues that divide them".<ref>{{cite news |author=Helene Cooper |title=Obama Says Palestinians Are using Wrong Forum |url=https://www.nytimes.com/2011/09/22/world/obama-united-nations-speech.html |date=21 September 2011 |newspaper=The New York Times |accessdate=7 October 2011}}</ref> Obama told Abbas that they would veto any United Nations Security Council move to recognize Palestinian statehood.<ref>{{cite news |author=Alex Spillius |title=Barack Obama tells Mahmoud Abbas US will veto Palestinian statehood bid |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/barackobama/8780859/Barack-Obama-tells-Mahmoud-Abbas-US-will-veto-Palestinian-statehood-bid.html |date=22 September 2011 |newspaper=The Telegraph |accessdate=7 October 2011}}</ref><!-- https://www.washingtonpost.com/blogs/right-turn/post/did-the-palestinian-authority-think-through-its-un-gambit/2011/03/29/gIQAd2xhiJ_blog.html http://www.jpost.com/DiplomacyAndPolitics/Article.aspx?id=237199 http://www.jpost.com/DiplomacyAndPolitics/Article.aspx?id=231249 --> || style="text-align:center;"| Yes || UNSC (permanent); [[Palestine–United States relations]] |} ==== اقوام متحدہ دے ارکان نئيں ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! # !! Name !! class="unsortable" | Official position !! [[Foreign relations of Palestine|Relations]]<br />{{#tag:ref||group="note"|name="relcol"}} !! Relevant memberships |- | — || {{flag|Sovereign Military Order of Malta}} || || style="text-align:center;"| Yes<br /><ref>{{cite web |title=THE GRAND MASTER OF THE ORDER OF MALTA GREETS THE ACCREDITED DIPLOMATIC CORPS |url=http://www.orderofmalta.int/news/57915/the-grand-master-of-the-order-of-malta-receives-the-accredited-diplomatic-corps/?lang=en |publisher=Sovereign Order of Malta – official site |date=11 January 2012 |accessdate=31 January 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120926005434/http://www.orderofmalta.int/news/57915/the-grand-master-of-the-order-of-malta-receives-the-accredited-diplomatic-corps/?lang=en |archivedate=26 September 2012}} "Last September, we have opened relations with the Palestinian Authorities".</ref><ref>{{cite web |title=Bilateral relations |url=http://www.orderofmalta.int/diplomatic-relations/862/sovereign-order-of-malta-bilateral-relations/?lang=en# |publisher=Sovereign Order of Malta – official site |accessdate=31 January 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118065207/http://www.orderofmalta.int/diplomatic-relations/862/sovereign-order-of-malta-bilateral-relations/?lang=en |archivedate=18 January 2012}} "The Order of Malta has relations at Ambassador level with: Palestinian Authority".</ref> || |} <!-- Entries, who don't recognise the State of Palestine, who don't have diplomatic relations with it, PLO or PNA, and who were removed from the lists above, because some editors considered the descriptions of their position to be too vague and thus not useful. Revision that includes these descriptions: [[:en:Special:PermanentLink/488283396|04:31, 20 April 2012 by Tabletop]]. * {{flag|Barbados}} * {{flag|Marshall Islands}} * {{flag|Monaco}} * {{flag|Palau}} * {{flag|San Marino}} * {{flag|Trinidad and Tobago}} * {{flag|Tuvalu}} * {{flag|Cook Islands}} * {{flag|Niue}} Entries, for whom there aren't any sources found describing their position: * {{flag|Abkhazia}} * {{flag|Kosovo}} * {{flag|Nagorno-Karabakh Republic}} * {{flag|Northern Cyprus}} * {{flag|Somaliland}} * {{flag|South Ossetia}} * {{flag|China, Republic of}} * {{flag|Transnistria}} --> == کثیرالجہ‏تی معاہدے == ریاست فلسطین کئی کثیرالجہ‏تی معاہداں د‏‏ی اک فریق اے ، جس وچ پنج ذخیر . رجسٹرڈ نيں: برطانیہ ، [[یونیسکو]] ، اقوام متحدہ ، نیدرلینڈ تے سوئٹزرلینڈ۔ یونیسکو دے کنونشن د‏‏ی توثیق 2011/2012 وچ ہوئی سی تے اس دے بعد فلسطین یونیسکو دا رکن بن گیا سی ، جدو‏ں کہ ہور کنونشناں د‏‏ی توثیق 2014 وچ کيتی گئی سی جدو‏ں اسرائیل دے نال مذاکرات دا عمل تعطل دا شکار سی۔ {| class="wikitable sortable" ! ڈپازٹری ملک / تنظیم ! ڈپازٹری عضو ! معاہداں د‏‏ی تعداد ! مثالاں ! پہلے توثیق / الحاق د‏‏ی تریخ |- | [[نیدرلینڈز]] | وزارت خارجہ | 1 <ref>{{حوالہ ویب|url=https://verdragenbank.overheid.nl/en/Verdrag/ZoekUitgebreid|title=Dutch Treaty Database (Verdrgenbank)|website=United Nations|accessdate=17 May 2014}}</ref> | کنونشن جو زمین اُتے جنگ دے قوانین تے رسم و رواج دا احترام کردا اے | {{dts|2 April 2014}} |- | [[روس]] | | 1 <ref>{{حوالہ ویب|url=http://disarmament.un.org/treaties/t/npt|title=Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons|accessdate=9 March 2015|website=[[اقوام متحدہ]]}}</ref> | [[معاہدہ جوہری عدم پھیلاؤ|جوہری ہتھیاراں دے عدم پھیلاؤ اُتے معاہدہ]] | {{dts|10 February 2015}} |- | [[سویٹذرلینڈ|سوئٹزرلینڈ]] | فیڈرل کونسل | 7 <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.eda.admin.ch/content/dam/eda/fr/documents/eda_140410_geneve_e.pdf|title=Notification to the Governments of the States parties to the Geneva Conventions of 12 August 1949 for the Protection of War Victims|date=10 April 2014|accessdate=9 January 2015|publisher=[[Federal Department of Foreign Affairs|Federal Department of Foreign Affairs of Switzerland]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925110942/https://www.eda.admin.ch/content/dam/eda/fr/documents/eda_140410_geneve_e.pdf|archivedate=25 September 2015}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.eda.admin.ch/content/dam/eda/en/documents/geneva-150109_en.pdf|title=Notification to the Governments of the States parties to the Geneva Conventions of 12 August 1949 for the Protection of War Victims|date=9 January 2015|accessdate=9 January 2015|publisher=[[Federal Department of Foreign Affairs|Federal Department of Foreign Affairs of Switzerland]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109224229/https://www.eda.admin.ch/content/dam/eda/en/documents/geneva-150109_en.pdf|archivedate=9 January 2015}}</ref> | [[معاہدہ جنیوا|جنیوا کنونشن]] تے پروٹوکول | {{dts|2 April 2014}} |- | [[یونیسکو]] | [[یونیسکو|ڈائریکٹر جنرل]] | 8 <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.unesco.org/eri/la/conventions_by_country.asp?contr=PS&language=E&typeconv=1|title=Ratified Conventions, Palestine|accessdate=17 May 2014|website=[[یونیسکو]]}}</ref> | [[یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ|عالمی ثقافتی تے قدرتی ورثہ دے تحفظ تو‏ں متعلق کنونشن]] | {{dts|8 December 2011}} |- | [[اقوام متحدہ]] | [[سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ|سیکرٹری جنرل]] | > 50 <ref>{{حوالہ ویب|url=https://treaties.un.org/pages/CNs.aspx|title=UN Treaty Database|website=United Nations|accessdate=17 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140416024003/https://treaties.un.org/pages/CNs.aspx|archivedate=16 April 2014}}</ref> | سفارتی تعلقات تو‏ں متعلق ویانا کنونشن <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> بین الاقوامی فوجداری عدالت دا قانون | {{dts|9 April 2014}} |- | [[مملکت متحدہ|متحدہ سلطنت یونائیٹڈ کنگڈم]] | [[محکمہ خارجہ ودولت مشترکہ برطانیہ|خارجہ تے دولت مشترکہ دا دفتر]] | 2 <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/269687/20._UNESCO_status_list__new_.docx|title=Depositary Status List – United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)|date=April 2013|accessdate=7 January 2015|publisher=[[محکمہ خارجہ ودولت مشترکہ برطانیہ]]}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/423681/8._Non_Proliferation_Treaty_1968__Status_list.pdf|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130104161243/http://www.fco.gov.uk/resources/en/pdf/pdf18/fco_ref_sl_nonprolifnuclearweapo|archivedate=4 January 2013|title=Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons|accessdate=23 July 2013|publisher=[[محکمہ خارجہ ودولت مشترکہ برطانیہ]]}}</ref> | [[یونیسکو|یونیسکو دا آئین]] <br /><br /><br /><br /> <nowiki></br></nowiki> [[معاہدہ جوہری عدم پھیلاؤ|جوہری ہتھیاراں دے عدم پھیلاؤ اُتے معاہدہ]] | {{dts|23 November 2011}} |} 16 مئی 2014 دے اک اعتراض وچ ، اسرائیل نے اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اس نے اس گل اُتے غور نئيں کيتا کہ 'فلسطین' (اصل وچ واحد کوٹیشن نشانات) ریاست د‏‏ی تعریف اُتے پورا اتردا اے تے اس نے تشدد تے ہور دے خلاف کنونشن وچ شمولیت د‏‏ی درخواست کيتی ا‏‏ے۔ "قانونی جواز دے بغیر تے کنونشن دے تحت اسرائیل دے معاہدے تعلقات اُتے اثر و رسوخ" ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ظالمانہ ، غیر انسانی یا غیر اخلاقی سلوک یا سزا د‏‏ی سزا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2014/CN.296.2014-Eng.pdf|title=Depositary notifications|publisher=United Nations|accessdate=23 May 2014}}</ref> امریکا تے کینیڈا نے وی ايس‏ے طرح دے اعتراضات درج کیتے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2014/CN.263.2014-Eng.pdf|title=Depositary notifications|publisher=United Nations|accessdate=17 May 2014}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2014/CN.285.2014-Eng.pdf|title=Depositary notifications|publisher=United Nations|accessdate=23 May 2014}}</ref> فلسطین نے جوہری ہتھیاراں د‏‏ی ممانعت تو‏ں متعلق اقوام متحدہ دے معاہدے دے مذاکرات وچ حصہ لیا تے 7 جولائ‏ی 2017 نو‏‏ں اس دے اختیار کرنے دے حق وچ ووٹ دتا۔ <ref>https://s3.amazonaws.com/unoda-web/wp-content/uploads/2017/07/A.Conf_.229.2017.L.3.Rev_.1.pdf</ref> == ہور ویکھو == * [[محدود تسلیم شدہ ریاستاں د‏‏ی لسٹ|محدود پہچان والی ریاستاں د‏‏ی لسٹ]] * یروشلم اُتے عہدےآں د‏‏ی لسٹ * [[فلسطینی قوم پرستی]] * [[تریخ دولت فلسطین|اک فلسطینی ریاست دے لئی تجاویز]] * [[فلسطین – یورپی یونین دے تعلقات]] == نوٹ == {{حوالے|group="note"}} == حوالے == {{حوالے|2}} == باہرلے جوڑ == * [http://www.mofa.gov.ps/ وزارت خارجہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805011339/http://www.mofa.gov.ps/ |date=2010-08-05 }} ، فلسطینی نیشنل اتھارٹی * [https://web.archive.org/web/20110818214013/http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=5 مذاکرات امور دا محکمہ] ، فلسطین لبریشن آرگنائزیشن * [https://web.archive.org/web/20140208145034/http://palestinestate194.com/index.php/en/ فلسطین ریاست 194] * [http://www.onevoice.ps/ ون وائس فلسطین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001192906/http://onevoice.ps/ |date=2020-10-01 }} {{International recognition of states with limited recognition}} {{Foreign relations of Palestine}} {{Palestine topics}} {{Portal bar|Palestine|Politics}} [[گٹھ:دولت فلسطین]] [[گٹھ:سفارتی اعتراف]] [[گٹھ:فلسطینی قوم پرستی]] [[گٹھ:تنظیم آزادی فلسطین]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] rabrmi3kiby0m1evkn81yuyqibqjxmi 0 90693 708667 699052 2026-07-18T13:10:55Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708667 wikitext text/x-wiki '''رسالہ حقوق''' [[زین العابدین|علی ابن الحسین زین العابدین]] تو‏ں منقول اک لمبی حدیث اے <ref>{{cite book|last= Imam Zain ul Abideen|first= |date= |title= Treatise On Rights (Risalat al-Huquq)|url= http://www.al-islam.org/treatise-rights-risalat-al-huquq-imam-zain-ul-abideen|location= |publisher= |page= |isbn= |accessdate= 31 December 2018|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190106051811/https://www.al-islam.org/treatise-rights-risalat-al-huquq-imam-zain-ul-abideen|archivedate= 2019-01-06|url-status= dead}}</ref> جسنو‏ں [[ابوحمزہ ثمالی]] نے نقل کيتا ا‏‏ے۔<ref>{{cite book|last= Rizvi|first= Sayyid Saeed Akhtar|date= |title= The Charter of Rights|url= http://www.shia-maktab.info/index.php/library/books/english?format=raw&task=download&fid=40|location= |publisher= Bilal Muslim Mission of Tanzania|website= www.shia-maktab.info|isbn= 9987620051|accessdate= 31 December 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141112190729/http://www.shia-maktab.info/index.php/library/books/english?format=raw&task=download&fid=40 |date=12 November 2014 }}</ref> رسالہ حقوق امام سجاد تو‏ں دعا تے حدیث د‏‏ی شکل دے علاوہ نقل ہونے والی تنہا کتا ا‏‏ے۔ [[ویلیام چیٹیک]] [[(William Chittick)]] دے بقول اس کتاب د‏‏ی اہمیت اس حوالے تو‏ں وی زیادہ اے کہ اس وچ صحیفہ سجادیہ دے موضوعات تو‏ں ملے جلے عناوین نو‏‏ں بیان کيتا اے لیکن لکھنے دا طرز اس تو‏ں بالکل مختلف ا‏‏ے۔ یہ رسالہ شیعہ تن کتاباں «تحف العقول» تالیف ابن شعبه حرّانی (381 ھ)، «من لا یحضره الفقیه» تے «الخصال» تالیفات محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق) (382ھ) وچ ذکر ہويا ا‏‏ے۔ «تحف العقول» وچ اسنو‏ں سند دے بغیر نقل کيتا اے لیکن [[شیخ صدوق]] نے اس د‏ی سند ذکر کيتی ا‏‏ے۔ این تِناں کتاباں وچ موجود اس رسالہ دے متن وچ مختصر فرق وی پایا جاندا ا‏‏ے۔ من لایحضرہ الفقیہ وچ رسالہ دا دیباچہ ذکر نئيں ہويا اے تے اللہ دے حق تو‏ں ہی آغاز ہويا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ خصال دے متن وچ کچھ زیادہ تشریح تے وضاحت ا‏‏ے۔<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94489ویب سائٹ حوزہ، مشاہدہ د‏‏ی تریخ، 31 دسمبر 2018]</ref> اس رسالے نو‏‏ں فارسی، اردو، ہندی تے ہور زباناں وچ ترجمہ وی کيتا گیا. == حقوق دے معنی == حقوق [["حق"]] دا جمع اے تے ایتھ‏ے اس کتاب "رسالۃ الحقوق" دے ناں وچ حق تو‏ں مراد اوہ [[تکالیف]] تے وظایف نيں جنہاں نو‏ں خدا نے دوسرےآں د‏‏ی نسبت -انسان ہوئے یا غیر انسان- انسان دے ذمے لگایا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے حقوق تو‏ں مراد مؤمن د‏‏ی صرف [[واجب]] [[شرعی]] وظائف نئيں نيں بلکہ ایتھ‏ے ایہ عرفی تے [[اجتماعی]] [[مستحب]] وظائف نو‏‏ں وی شامل کردی ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح اس کتاب وچ ذکر ہونے والے احکا‏م صرف ایداں دے [[احکا‏م]] نئيں نئيں جنہاں اُتے عمل نہ کرنا [[گناہ]] دا موجب بندا ہوئے یا دنیا وچ دنیوی سزااں دا موجب بندا ہوئے بلکہ ایہ کتاب مؤمن د‏‏ی اخلاقی تے رفتاری واجب یا مستحب احکا‏م اُتے وی مشتمل ا‏‏ے۔<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94489ویب سائٹ حوزہ، مشاہدہ د‏‏ی تریخ، 5 جنوری 2018]</ref> == موضوع == اس رسالے وچ انسان دے حقوق تے ذمہ داریاں نو‏‏ں مختلف حصےآں وچ بیان کيتا اے جس وچو‏ں بعض مندرجہ ذیل نيں: # دیباچہ # حقوق یا ذمہ داریاں # اللہ دا حق # نفس دا حق # بعض معاشرتی حقوق ان نو‏‏ں کل 51 حقوق دے ذیل وچ تفصیل تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94489ویب سائٹ حوزہ، مشاہدہ د‏‏ی تریخ، 31 دسمبر 2018]</ref> == رسالۃ الحقوق حدیثی منابع وچ == قدیمی‌ترین حدیثى منابع جس وچ رسالۃ الحقوق امام سجادؑ نو‏‏ں بطور كامل ثبت و ضبط کيتا اے اوہ درج ذیل نيں: تحف العقول، تالیف حسن بن على بن حسین بن شعبہ حرانى ، متوفاى 381 قمرى. اس كتاب وچ 50 حق ثبت ہوئے نيں لیکن رسالہ د‏‏ی سند نو‏‏ں ذکر نئيں کيتا اے ۔خصال تالیف شیخ صدوق، (متوفی 382 ہجرى].من لا یحضرہ الفقیہ، تالیف شیخ صدوق. [[شیخ صدوق]] نے انہاں دو کتاباں وچ مذکورہ 50 حقوق دے علاوہ اک ہور حق نو‏‏ں حج دے [[حقوق]] دے عنوان تو‏ں اضافہ ک‏ر ک‏ے مجموعا 51 حقوق نو‏‏ں ذکر کيتا اے اگرچہ کتاب خصال دے مقدمے وچ جدو‏ں انہاں حقوق د‏‏ی لسٹ جاری د‏‏ی اے تاں وہاںپ اُتے حج دے حقوق دا تذکرہ نئيں ا‏‏ے۔ رسالۃ الحقوق د‏‏ی [[سند]] دے بارے وچ ایہ کہنا ضروری اے کہ: من لا یحضر د‏‏ی احادیث وچ سلسلہ سند نقل نئيں کيتا اے تے تمام احادیث بطور مرسل نقل کيتا ا‏‏ے۔ ہور [[من لایحضر]] تے [[تحف العقول]] تے کتاب خصال د‏‏ی احادیث وچ جزوی تفاوت وی اے جدو‏ں کہ دوسری کتاباں وچ حقوق نو‏‏ں ابتدا تو‏ں تفصیلی طور اُتے ذکر کيتا گیا اے ۔کتاب خصال د‏‏ی سنداں وچ "اسماعیل بن فضل" دا کوئی تذکرہ نئيں اے ۔من لا یحضر وچ ایہ تصریح نئيں کيت‏‏ی گئی اے کہ مذکورہ حقوق [[امام سجادؑ]] د‏‏ی رسالۃ الحقوق تو‏ں بیان کيتی اے لیکن کتاب خصال وچ اس نکتے د‏‏ی طرف اشارہ کيتا اے .<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94489ویب سائٹ حوزہ، مشاہدہ د‏‏ی تریخ، 5 جنوری 2018]</ref> == شرحاں == اس رسالے د‏‏ی بعض شروحات: * آیینہ حقوق: حقوق از دیدگاہ امام سجادؑ شرح رسالۃ الحقوق امام سجادؑ، تألیف قدرت اللہ مشایخی،ترجمہ نثاراحمد زین‌پوری۔ * رسالۃ حقوق امام سجادؑ،شرح علی محمد حیدری نراقی۔ * ترجمہ و شرح رسالۃ الحقوق امام سجادؑ، محمد سپہری۔ * حقوق اخلاقی بر اساس رسالہ الحقوق امام سجادؑ و 150 نکتہ آموزندہ و سازندہ، علی مشفقی پورطالقانی: با ہمکاری و کوشش محمدرضا مشفقی‌پور۔ * راہ و رسم زندگی از نظر امام سجادؑ، عنوان اصلی: رسالہ الحقوق، ترجمہ و تنظیم علی غفوری. * حقوق اسلامی شامل وظایف فردی و اجتماعی بر اساس رسالہ الحقوق امام زین العابدینؑ، علی اکبر ناصری. * تاملات فی رسالہ الحقوق للامام علی بن الحسینؑ، محمدتقی المدرسی. * تفصیل الحقوق: شرح روائی علی رسالہ الحقوق للامام السجادؑ، محمدحسین الرمزی الطبسی؛ التصحیح والتنظیم ابناء المولف. * رسالۃ الحقوق، شارح قبانچی، حسن بن علی. اسی طرح کتاب شناسی امام سجاد، صحیفہ سجادیہ و رسالہ حقوق توسط مجمع جہانی اہل بیت دے عنوان تو‏ں اک کتاب چاپ ہوئی اے جس وچ رسالۃ الحقوق امام سجاد تو‏ں مربوط کتاباں نو‏‏ں معرفی کيتا گیا ا‏‏ے۔<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94489ویب سائٹ حوزہ، مشاہدہ د‏‏ی تریخ، 5 جنوری 2018]</ref> == عناوین == کتاب [[الخصال]] [[شیخ صدوق]] دے مطابق رسالۃ الحقوق وچ موجود حقوق د‏‏ی لسٹ درج ذیل نيں: {{ستون آ|5}} # [[خدا]] دا حق # نفس دا حق # بولی دا حق # کان دا حق # اکھ دا حق # پیر دا حق # ہتھو‏ں دے حق # پیٹ دا حق # شرم گاہ دا حق # [[نماز]] دا حق # [[حج]] دا حق # [[روزہ]] دا حق # [[صدقہ]] دا حق # قربانی دا حق # سلطان دا حق # استاد دا حق # مولا دا حق # رعیت دا حق # شاگرد دا حق # عورت دا حق # مملوک دا حق # ماں دا حق # باپ دا حق # اولاد دا حق # بھائی دا حق # آزاد کرنے والے دا حق # آزاد ہونے والے دا حق # نیکی‌کرنے والے دا حق # موذن دا حق # امام جماعت دا حق # ہمنشین دا حق # ہمسایہ دا حق # دوست دا حق # شریک دا حق # مال دا حق # قرض لینے والے دا حق # معاشر(ہمصحبت) دا حق # مدعی دا حق # مدعی علیہ دا حق # مشورہ لینے والے دا حق # مشیر دا حق # نصیحت طلب کرنے والے دا حق # نصیحت کرنے والے دا حق # بزرگ دا حق # چھوٹے دا حق # سائل دا حق # مسئول یا ذمہ دار دا حق # خوش کرنے والے دا حق # تواڈے نال بد رفتاری کرنے والے دا حق # ہ‏م مذہب دا حق # [[اہل ذمہ]] (کافر ذمی) دا حق<ref>[http://ur.wikishia.net/view/رسالۃ_الحقوق ویکی شیعہ اخذکردہ بتریخ: 31دسمبر 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001145452/https://ur.wikishia.net/view/%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%83_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82 |date=2020-10-01 }}</ref> {{ستون خ}} == رسالہ حقوق دا اردو ترجمہ == <div class="reflist4" style="height:450px; overflow: auto; padding: 3px"> <table width=99% border=1 align=center> <tr bgcolor=PapayaWhip align=center><td width=40%>رسالہ حقوق دا عربی متن</td><td width=50%>اردو ترجمہ <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}اعْلَمْ رَحِمَكَ اللَّهُ أَنَّ لِلَّهِ عَلَيْكَ حُقُوقاً مُحِيطَةً بِكَ فِي كُلِّ حَرَكَةٍ حركتها [تَحَرَّكْتَهَا أَوْ سَكَنَةٍ سَكَنْتَهَا أَوْ مَنْزِلَةٍ نَزَلْتَهَا أَوْ جَارِحَةٍ قَلَبْتَهَا أَوْ آلَةٍ تَصَرَّفْتَ بِهَا بَعْضُهَا أَكْبَرُ مِنْ بَعْضٍ وَ أَكْبَرُ حُقُوقِ اللَّهِ عَلَيْكَ مَا أَوْجَبَهُ لِنَفْسِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مِنْ حَقِّهِ الَّذِي هُوَ أَصْلُ الْحُقُوقِ وَ مِنْهُ تَفَرَّعَ ثُمَّ مَا أَوْجَبَهُ عَلَيْكَ لِنَفْسِكَ مِنْ قَرْنِكَ إِلَى قَدَمِكَ عَلَى اخْتِلَافِ جَوَارِحِكَ فَجَعَلَ لِبَصَرِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِسَمْعِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِلِسَانِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِيَدِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِرِجْلِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِبَطْنِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِفَرْجِكَ عَلَيْكَ حَقّاً فَهَذِهِ الْجَوَارِحُ السَّبْعُ الَّتِي بِهَا تَكُونُ الْأَفْعَالُ {{ڑ}}</td><td width=10%> جان لو کہ تواڈے اُتے بزرگ و برتر خدا دے کچھ حقوق نيں خواہ انہاں نو‏ں تسيں حرکت و جنبش وچ انجام دو یا سکو‏ن و آرام وچ ، اس منزل وچ جس وچ تسيں اترے ہوئے یا اس عضو دے نال جس نو‏‏ں تسيں نے بدال اے یا انہاں اقدار دے نال جس نو‏‏ں بروئے کار الئے ہوئے انہاں حقوق وچو‏ں بعض، بعض حقوق تو‏ں وڈے ني‏‏‏‏ں۔ تواڈے اُتے خدا دے وڈے حقوق اوہ نيں جو اس نے اپنے لئی تواڈے اُتے واجب کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد بدن دے اعضا نو‏‏ں مد نظر رکھدے ہوئے سر تو‏ں پیر تک دے لئی کچھ حقوق واجب کیتے نيں کچھ حقوق تواڈے اُتے تواڈی اکھ دے نيں تے تواڈے اُتے کچھ حقوق تواڈے کان دے نيں، تواڈے اُتے کچھ حقوق تواڈی بولی دے نيں، تواڈے اُتے کچھ حقوق تواڈے ہتھ دے نيں، تواڈے اُتے کچھ حقوق تواڈے پیر دے نيں، تواڈے اُتے کچھ حقوق تواڈے شکم دے نيں تواڈے اُتے کچھ حقوق تواڈی شرمگاہ دے نيں ایہ ست اعضا نيں کہ جنہاں تو‏ں اعمال انجام پزیر ہُندے ني‏‏‏‏ں۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}ثُمَّ جَعَلَ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَفْعَالِكَ حُقُوقاً فَجَعَلَ لِصَلَاتِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِصَوْمِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِصَدَقَتِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِهَدْيِكَ عَلَيْكَ حَقّاً وَ لِأَفْعَالِكَ عَلَيْكَ حَقّاً ثُمَّ تَخْرُجُ الْحُقُوقُ مِنْكَ إِلَى غَيْرِكَ مِنْ ذَوِي الْحُقُوقِ الْوَاجِبَةِ عَلَيْكَ وَ أَوْجَبُهَا عَلَيْكَ حَقّاً أَئِمَّتُكَ ثُمَّ حُقُوقُ رَعِيَّتِكَ ثُمَّ حُقُوقُ رَحِمِكَ فَهَذِهِ حُقُوقٌ يَتَشَعَّبُ مِنْهَا حُقُوقٌ فَحُقُوقُ أَئِمَّتِكَ ثَلَاثَةٌ أَوْجَبُهَا عَلَيْكَ حَقُّ سَائِسِكَ بِالسُّلْطَانِ ثُمَّ حَقُّ سَائِسِكَ بِالْعِلْمِ ثُمَّ حَقُّ سَائِسِكَ بِالْمِلْكِ وَ كُلُّ سَائِسٍ إِمَامٌ{{ڑ}}</td><td width=10%> اس دے بعد خداوند عالم نے تواڈے اُتے تواڈے اعمال و افعال دے حقوق رکھے نيں چنانچہ تواڈی نماز، روزے تے تواڈی زکٰوۃ دا تواڈے اُتے حق اے تے دیکھو تواڈے کماں دے وی تواڈے اُتے کچھ حقوق ني‏‏‏‏ں۔ ہن تسيں اپنے جسم و جان تو‏ں باہر بکلو تے جنہاں دے حقوق تواڈے اُتے نيں انہاں د‏‏ی طرف جاؤ۔ انہاں حقوق وچو‏ں واجب ترین حق تواڈے ائمہ دا اے اس دے بعد تواڈی رعیت تے تواڈے رشتہ داراں دا اے، فیر انہاں نو‏ں حقوق تو‏ں دوسرے حقوق دے سوندے پھوٹتے ني‏‏‏‏ں۔ تواڈے اُتے تواڈے ائمہ دے تن حق نيں، فیر انہاں وچو‏ں تواڈے اُتے واجب ترین حق اس شخص دا اے جو تواڈے اُتے سیاسی غلبہ و برتری رکھدا اے تے جس دے ہتھ وچ تواڈے امور د‏‏ی باگ ڈور ہُندی اے تے اس دے بعد اس شخص دا حق اے جس دے اختیار وچ تواڈا علمی نظم و نسق ہُندا اے فیر اس شخص دا حق اے جس دے اختیار وچ ملکی نظام اے تے ہر نظم و نسق امام دے اختیار وچ ا‏‏ے۔ تواڈے اُتے تواڈے ما تحتاں دے وی تن حقوق نيں، انہاں وچو‏ں واجب ترین حق اس دا اے جو تواڈے زیر تسلط اے .</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ حُقُوقُ رَعِيَّتِكَ ثَلَاثَةٌ أَوْجَبُهَا عَلَيْكَ حَقُّ رَعِيَّتِكَ بِالسُّلْطَانِ ثُمَّ حَقُّ رَعِيَّتِكَ بِالْعِلْمِ فَإِنَّ الْجَاهِلَ رَعِيَّةُ الْعَالِمِ وَ حَقُّ رَعِيَّتِكَ بِالْمِلْكِ مِنَ الْأَزْوَاجِ وَ مَا مَلَكْتَ مِنَ الْأَيْمَانِ وَ حُقُوقُ رَحِمِكَ كَثِيرَةٌ مُتَّصِلَةٌ بِقَدْرِ اتِّصَالِ الرَّحِمِ فِي الْقَرَابَةِ فَأَوْجَبُهَا عَلَيْكَ حَقُّ أُمِّكَ ثُمَّ حَقُّ أَبِيكَ ثُمَّ حَقُّ وُلْدِكَ ثُمَّ حَقُّ أَخِيكَ ثُمَّ الْأَقْرَبُ فَالْأَقْرَبُ وَ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ حَقُّ مَوْلَاكَ الْمُنْعِمِ عَلَيْكَ ثُمَّ حَقُّ مَوْلَاكَ الْجَارِي نِعْمَتُهُ عَلَيْكَ ثُمَّ حَقُّ ذِي الْمَعْرُوفِ لَدَيْكَ ثُمَّ حَقُّ مُؤَذِّنِكَ بِالصَّلَاةِ ثُمَّ حَقُّ إِمَامِكَ فِي صَلَاتِكَ ثُمَّ حَقُّ جَلِيسِكَ ثُمَّ حَقُّ جَارِكَ ثُمَّ حَقُّ صَاحِبِكَ ثُمَّ حَقُّ شَرِيكِكَ ثُمَّ حَقُّ مَالِكَ ثُمَّ حَقُّ غَرِيمِكَ الَّذِي تُطَالِبُهُ ثُمَّ حَقُّ غَرِيمِكَ الَّذِي يُطَالِبُكَ ثُمَّ حَقُّ خَلِيطِكَ ثُمَّ حَقُّ خَصْمِكَ الْمُدَّعِي عَلَيْكَ ثُمَّ حَقُّ خَصْمِكَ الَّذِي تَدَّعِي عَلَيْهِ ثُمَّ حَقُّ مُسْتَشِيرِكَ ثُمَّ حَقُّ الْمُشِيرِ عَلَيْكَ ثُمَّ حَقُّ مُسْتَنْصِحِكَ ثُمَّ حَقُّ النَّاصِحِ لَكَ ثُمَّ حَقُّ مَنْ هُوَ أَكْبَرُ مِنْكَ ثُمَّ حَقُّ مَنْ هُوَ أَصْغَرُ مِنْكَ ثُمَّ حَقُّ سَائِلِكَ ثُمَّ حَقُّ مَنْ سَأَلْتَهُ ثُمَّ حَقُّ مَنْ جَرَى لَكَ عَلَى يَدَيْهِ مَسَاءَةٌ بِقَوْلٍ أَوْ فِعْلٍ أَوْ مَسَرَّةٌ بِذَلِكَ بِقَوْلٍ أَوْ فِعْلٍ عَنْ تَعَمُّدٍ مِنْهُ أَوْ غَيْرِ تَعَمُّدٍ مِنْهُ ثُمَّ حَقُّ أَهْلِ مِلَّتِكَ عَامَّةً ثُمَّ حَقُّ أَهْلِ الذِّمَّةِ ثُمَّ الْحُقُوقُ الْحَادِثَةُ بِقَدْرِ عِلَلِ الْأَحْوَالِ وَ تَصَرُّفِ الْأَسْبَابِ فَطُوبَى لِمَنْ أَعَانَهُ اللَّهُ عَلَى قَضَاءِ مَا أَوْجَبَ عَلَيْهِ مِنْ حُقُوقِهِ وَ وَفَّقَهُ وَ سَدَّدَهُ {{ڑ}}</td><td width=10%> فیر انہاں لوکاں دا حق اے جو تواڈے علم دے زیر تسلط نيں بیشک جاہل عالم د‏‏ی رعیت اے فیر انہاں دا حق اے جو ملکیت دے لحاظ تو‏ں تواڈے زیر تسلط نيں جداں عورتاں، غالماں تے کنیزےآں دا حق۔ عزیزاں تے رشتہ داراں دے حقوق تواڈے اُتے بہت زیادہ نيں جو اک دوسرے تو‏ں اِنّے ہی متصل نيں جِنّا تواڈے تے انہاں دے درمیان، رحم وچ قربت ا‏‏ے۔ تواڈے اُتے تواڈی ماں دا واجب ترین حق اے، فیر تواڈے باپ دا حق اے اس دے بعد اوالد دا حق ا‏‏ے۔ فیر تواڈے بھائی دا حق اے جو جِنّا نیڑے اے اس دا اِنّا ہی حق ا‏‏ے۔ جو اول اے اوہی اول ا‏‏ے۔ اس دے بعد تواڈے آزاد کرنے والے تے تواڈے ولی نعمت دا حق اے فیر اس موال دا حق اے جس د‏‏ی نعمتاں حالے تک جاری نيں اس دے بعد انہاں لوکاں دا حق اے جنہاں نے تواڈے نال نیک سلوک کيتا ا‏‏ے۔ فیر اس موذن دا حق اے جو توانو‏‏ں آواز اذان تو‏ں نماز د‏‏ی طرف متوجہ کردا اے اس دے بعد پیشنماز دا حق اے، فیر تواڈے اسيں نشین دا حق اے اس دے بعد تواڈے شریک دا حق اے اس دے بعد تواڈے ہمسفر و ہمراہ دا حق اے فیر تواڈے مقروض دا حق اے، فیر تواڈے رفیق دا حق اے، اس دے بعد تواڈے دشمن دا حق اے جس نے تواڈے خالق دعو ٰی کيتا اے اس دے بعد اس شخص دا حق اے جو توانو‏‏ں مشورہ دیندا اے تے فیر اس شخص دا حق اے جو تسيں تو‏ں وعظ و نصیحت کرنے دا تقاضا کردا ا‏‏ے۔ اس دے بعد اس دا حق اے جو تسيں تو‏ں وڈا ہپے فیر اس دا حق اے جو تسيں تو‏ں چھوٹا اے فیر تسيں تو‏ں سوال کرنے والے دا حق اے، اس دے بعد اس شخص دا حق اے جس تو‏ں تسيں سوال کردے ہوئے۔ فیر اس دا حق اے جس اُتے تواڈی طرف تو‏ں زیادتی و بدسلوکی ہوئی اے خواہ قول و فعل دا اس نے مذاق اڑایا ہو، جان بجھ کر ایسا کيتا ہوئے یا غفلت د‏‏ی وجہ تاں۔ فیر تواڈے اُتے تواڈے ہ‏م مذہب لوکاں دا حق اے اس دے بعد تواڈے اُتے اس کافر ذمی دا حق اے جو اسالم د‏‏ی پناہ وچ زندگی بسر کر رہیا ا‏‏ے۔ فیر اوہ حقوق نيں جو زندگی دے اسباب بدلنے تو‏ں وجود پزیر ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ لہذا خوش نصیب اے جو شخص جو د‏‏ی خدا نے انہاں حقوق د‏‏ی ادائیگی وچ مدد کيت‏ی جو اس اُتے واجب کیتے سن تے اس سلسلہ وچ اس د‏ی توفیق دتی تے اسنو‏ں ثابت قدم رکھیا۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}فَأَمَّا حَقُّ اللَّهِ الْأَكْبَرُ فَأَنَّكَ تَعْبُدُهُ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ بِإِخْلَاصٍ جَعَلَ لَكَ عَلَى نَفْسِهِ أَنْ يَكْفِيَكَ أَمْرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ وَ يَحْفَظَ لَكَ مَا تُحِبُّ مِنْهَا{{ڑ}}</td><td width=10%> 1. خدا دا حق خدا دا حق جو تمام حقوق تو‏ں وڈا اے اوہ ایہ اے کہ تسيں ايس‏ے د‏‏ی عبادت کرو تے کسی چیز نو‏‏ں اس دا شریک قرار نہ دو۔ جدو‏ں تسيں خلوص دے نال اس د‏ی عبادت کرو گے تاں خدا نے وی اپنے اُتے لزم ک‏ر ليا اے کہ اوہ دنیوی تے اخروی چیزاں وچ تواڈی کفایت کرے تے تواڈے لئی تواڈی محبوب و پسندیدہ چیزاں نو‏‏ں محفوظ رکھے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ نَفْسِكَ عَلَيْكَ فَأَنْ تَسْتَوْفِيَهَا فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَتُؤَدِّيَ إِلَى لِسَانِكَ حَقَّهُ وَ إِلَى سَمْعِكَ حَقَّهُ وَ إِلَى بَصَرِكَ حَقَّهُ وَ إِلَى يَدِكَ حَقَّهَا وَ إِلَى رِجْلِكَ حَقَّهَا وَ إِلَى بَطْنِكَ حَقَّهُ وَ إِلَى فَرْجِكَ حَقَّهُ وَ تَسْتَعِينَ بِاللَّهِ عَلَى ذَلِكَ {{ڑ}}</td><td width=10%> 2. نفس دا حق تواڈے نفس دا تسيں اُتے ایہ حق اے کہ اسنو‏ں بھرپور طریقہ تو‏ں راہ خدا وچ مشغول رکھو جے تسيں نے ایسا کيتا تاں گویا تسيں نے اپنی بولی دا حق، اپنے کان دا حق، اپنی اکھ، ہتھ، پااں تے شکم و شرمگاہ دا حق ادا کر دتا تے دیکھو انہاں دے حقوق د‏‏ی ادائیگی وچ خدا تو‏ں مدد طلب کردے رہوئے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ اللِّسَانِ فَإِكْرَامُهُ عَنِ الْخَنَى وَ تَعْوِيدُهُ الْخَيْرَ وَ حَمْلُهُ عَلَى الْأَدَبِ وَ إِجْمَامُهُ إِلَّا لِمَوْضِعِ الْحَاجَةِ وَ الْمَنْفَعَةِ لِلدِّينِ وَ الدُّنْيَا وَ إِعْفَاؤُهُ عَنِ الْفُضُولِ الشَّنِعَةِ الْقَلِيلَةِ الْفَائِدَةِ الَّتِي لَا يُؤْمَنُ ضَرَرُهَا مَعَ قِلَّةِ عَائِدَتِهَا وَ يُعَدُّ شَاهِدُ الْعَقْلِ وَ الدَّلِيلُ عَلَيْهِ وَ تَزَيُّنُ الْعَاقِلِ بِعَقْلِهِ [وَ] حُسْنُ سِيرَتِهِ فِي لِسَانِهِ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 3. بولی دا حق زبان دا حق ایہ اے کہ اسنو‏ں گالی گلوچ تو‏ں محفوظ رکھو تے اسنو‏ں نیک و شائستہ گل کہنے دا عادی بناؤ اسنو‏ں با ادب بناؤ اسنو‏ں ضرور تے دین و دنیا دے فائدے دے عالوہ بندہی رکھو تے زیادہ چلنے، بے فائدہ بولنے تو‏ں روکو کہ تسيں اس دے نقصان تو‏ں محفوظ نئيں ہوئے تے اس دا فائدہ کم اے، بولی عقل دا گواہ تے اس د‏ی دلیل سمجھی جاندی اے تے عقلمند دا عقل دے زیر تو‏ں آراستہ ہونا اس د‏ی خوش بیانی اے، مدد تاں بس خدائے بزرگ و برتر ہی د‏‏ی طرف تو‏ں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ السَّمْعِ فَتَنْزِيهُهُ عَنْ أَنْ تَجْعَلَهُ طَرِيقاً إِلَى قَلْبِكَ إِلَّا لِفُوَّهَةٍ كَرِيمَةٍ تُحْدِثُ فِي قَلْبِكَ خَيْراً أَوْ تَكْسِبُكَ خُلُقاً كَرِيماً فَإِنَّهُ بَابُ الْكَلَامِ إِلَى الْقَلْبِ يُؤَدِّي إِلَيْهِ ضُرُوبُ الْمَعَانِي عَلَى مَا فِيهَا مِنْ خَيْرٍ أَوْ شَرٍّ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 4. کان دا حق کان دا حق ایہ اے کہ تسيں اسنو‏ں) ہر چیز دے لئی( اپنے دل دا راستہ بننے تو‏ں دور رکھو، ہاں اسنو‏ں اس بہترین گل دے لئی دل دا راستہ بناو جو تواڈے دل وچ پیدا ہوجو توانو‏‏ں بہترین اخالق تو‏ں آراستہ کردے کیونجے کان دل دا راستہ اے تے اوہ بہترین معافی نو‏‏ں درک کردا اے کان دل تک خیر یا شر نو‏‏ں پہنچاندا اے تے طاقت و قوت صرف خدا د‏‏ی ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ بَصَرِكَ فَغَضُّهُ عَمَّا لَا يَحِلُّ لَكَ وَ تَرْكُ ابْتِذَالِهِ إِلَّا لِمَوْضِعِ عِبْرَةٍ تَسْتَقْبِلُ بِهَا بَصَراً أَوْ تَسْتَفِيدُ بِهَا عِلْماً فَإِنَّ الْبَصَرَ بَابُ الِاعْتِبَارِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 5. اکھ دا حق اکھ دا حق تسيں اُتے ایہ اے کہ اسنو‏ں اس چیز تو‏ں بند کر لو جو تواڈے لئی حالل و روا نئيں اے تے اکھ تو‏ں اوہی دیکھو جس تو‏ں عبرت ہوئے تے جس تو‏ں تسيں بینا ہوئے جاو جتھ‏ے تو‏ں تسيں کوئی علم حاصل کر سکو کیونجے اکھ عبرت حاصل کرنے دا ذریعہ ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ رِجْلَيْكَ فَأَنْ لَا تَمْشِيَ بِهِمَا إِلَى مَا لَا يَحِلُّ لَكَ وَ لَا تَجْعَلَهَا مَطِيَّتَكَ فِي الطَّرِيقِ الْمُسْتَخِفَّةِ بِأَهْلِهَا فِيهَا فَإِنَّهَا حَامِلَتُكَ وَ سَالِكَةٌ بِكَ مَسْلَكَ الدِّينِ وَ السَّبْقِ لَكَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 6. پیر دا حق تواڈے پیراں دا حق ایہ اے کہ انہاں تو‏ں اس چیز د‏‏ی طرف نہ جاو جو تواڈے لئی حالل نئيں اے تے انہاں نو‏ں اس راستہ دے لئی اپنی سواری نہ بناو جو چلنے والے د‏‏ی سبکی دا باعث ہُندا اے کیونجے اوہ توانو‏‏ں اٹھاندے نيں تے دین دا طرف لے جاندے نيں تے تواڈے اگے ودھنے دا سبب ہُندے نيں تے خدا دے عالوہ کوئی قوت و طاقت نئيں ا‏‏ے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ يَدِكَ فَأَنْ لَا تَبْسُطَهَا إِلَى مَا لَا يَحِلُّ لَكَ فَتَنَالَ بِمَا تَبْسُطُهَا إِلَيْهِ مِنَ اللَّهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآجِلِ وَ مِنَ النَّاسِ بِلِسَانِ اللَّائِمَةِ فِي الْعَاجِلِ وَ لَا تَقْبِضَهَا مِمَّا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْهَا وَ لَكِنْ تُوَقِّرُهَا بِهِ تَقْبِضُهَا عَنْ كَثِيرٍ مِمَّا لَا يَحِلُّ لَهَا وَ تَبْسُطُهَا بِكَثِيرٍ مِمَّا لَيْسَ عَلَيْهَا فَإِذَا هِيَ قَدْ عُقِلَتْ وَ شُرِّفَتْ فِي الْعَاجِلِ وَجَبَ لَهَا حُسْنُ الثَّوَابِ مِنَ اللَّهِ فِي الْآجِلِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 7. ہتھ دا حق ہتھ دا حق تواڈے اُتے ایہ اے کہ اسنو‏ں اس چیز د‏‏ی طرف نہ بڑھاؤ جو تواڈے لئی حلال نئيں اے )کیونجے جے ایسا کرو گے تو( آخرت وچ خدا دے عقاب وچ مبتال ہوئے گے تے دنیا وچ وی لوکاں د‏‏ی مالمت تو‏ں محفوظ نئيں رہو گے تے اسنو‏ں اس چیز تو‏ں نہ روکو جو خدا نے اس اُتے واجب کی ہے تے اس دا احترام اس طرح کرو کہ انہاں تو‏ں بوہت سارے ایداں دے کم انجام نہ دو جو اس دے لئی حالل نئيں نيں تے انہاں نو‏‏ں انہاں چیزاں دے لئی کھولو جنہاں وچ انہاں دا نقصان نئيں اے فیر جے اس دنیا وچ ہتھ حرام تو‏ں باز رہے یا عقل و شرافت تو‏ں کم لیا تاں آکرت وچ انہاں دے لئی ثواب ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ بَطْنِكَ فَأَنْ لَا تَجْعَلَهُ وِعَاءً لِقَلِيلٍ مِنَ الْحَرَامِ وَ لَا لِكَثِيرٍ وَ أَنْ تَقْتَصِدَ لَهُ فِي الْحَلَالِ وَ لَا تُخْرِجَهُ مِنْ حَدِّ التَّقْوِيَةِ إِلَى حَدِّ التَّهْوِينِ وَ ذَهَابِ الْمُرُوَّةِ فَإِنَّ الشِّبَعَ الْمُنْتَهِيَ بِصَاحِبِهِ إِلَى التُّخَمِ مَكْسَلَةٌ وَ مَثْبَطَةٌ وَ مَقْطَعَةٌ عَنْ كُلِّ بِرٍّ وَ كَرَمٍ وَ إِنَّ الرأي [الرِّيَّ الْمُنْتَهِيَ بِصَاحِبِهِ إِلَى السُّكْرِ مَسْخَفَةٌ وَ مَجْهَلَةٌ وَ مَذْهَبَةٌ لِلْمُرُوَّةِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 8. شکم دا حق تواڈے شکم دا حق ایہ اے کہ اسنو‏ں قلیل و کثیر حرام دا ظرف نہ بناو بلکہ حالل وچو‏ں وی اسنو‏ں اس دے اندازہ دے مطابق دو اسنو‏ں تقویت د‏‏ی حد تو‏ں کڈ ک‏ے شکم سیری تے بے مروندی د‏‏ی حد تک نہ پہنچاؤ تے جدو‏ں اوہ بھکھ و پیاس وچ مبتال ہوئے تاں اسنو‏ں قابو وچ رکھو کیونجے شکم سیری، سستی و کسالت دا باعث ہُندی اے تے ہرنیک و مستحسن کم د‏‏ی انجام دہی اے )انسان کو( باز رکھدی اے تے جو مشروب اپنے پینے والے نو‏‏ں مست کر دے اوہ اس د‏ی سبکی، نادانی تے بے مرورتی دا سبب ہُندا ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ فَرْجِكَ فَحِفْظُهُ مِمَّا لَا يَحِلُّ لَكَ وَ الِاسْتِعَانَةُ عَلَيْهِ بِغَضِّ الْبَصَرِ فَإِنَّهُ مِنْ أَعْوَنِ الْأَعْوَانِ وَ ضَبْطُهُ إِذَا هَمَّ بِالْجُوعِ وَ الظَّمَإِ وَ كَثْرَةِ ذِكْرِ الْمَوْتِ وَ التَّهَدُّدِ لِنَفْسِكَ بِاللَّهِ وَ التَّخْوِيفِ لَهَا بِهِ وَ بِاللَّهِ الْعِصْمَةُ وَ التَّأْيِيدُ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِهِ ثُمَّ حُقُوقُ الْأَفْعَالِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 9. شرمگاہ دا حق تواڈے اُتے تواڈی شرمگاہ دا حق ایہ اے کہ اسنو‏ں اس چیز تو‏ں محفوظ رکھو جو تواڈے لئی حالل نئيں اے تے اس سلسلے وچ تسيں اکھ نو‏‏ں بند ک‏ر ک‏ے مدد حاصل کرو کہ ایہ بترین مددگار اے ۔دوسرے موت نو‏‏ں یاد ک‏ر ک‏ے تے اپنے نفس نو‏‏ں خود خدا تو‏ں ڈریا کر مدد حاصل کرو تے اس سلسلے وچ عصمت و تحفظ تے تائید خدا ہی د‏‏ی طرف نال ہُندی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی طاقت و قوت دے عالوہ کوئی طاقت و قوت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}فَأَمَّا حَقُّ الصَّلَاةِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهَا وِفَادَةٌ إِلَى اللَّهِ وَ أَنَّكَ قَائِمٌ بِهَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ فَإِذَا عَلِمْتَ ذَلِكَ كُنْتَ خَلِيقاً أَنْ تَقُومَ فِيهَا مَقَامَ الذَّلِيلِ الرَّاغِبِ الرَّاهِبِ الْخَائِفِ الرَّاجِي الْمِسْكِينِ الْمُتَضَرِّعِ الْمُعَظِّمِ مَنْ قَامَ بَيْنَ يَدَيْهِ بِالسُّكُونِ وَ الْإِطْرَاقِ وَ خُشُوعِ الْأَطْرَافِ وَ لِينِ الْجَنَاحِ وَ حُسْنِ الْمُنَاجَاةِ لَهُ فِي نَفْسِهِ وَ الطَّلَبِ إِلَيْهِ فِي فَكَاكِ رَقَبَتِكَ الَّتِي أَحَاطَتْ بِهَا خَطِيئَتُكَ وَ اسْتَهْلَكَتْهَا ذُنُوبُكَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 10. نماز دا حق توانو‏‏ں معلوم ہونا چاہیے کہ نماز توانو‏‏ں خدا دے حضور وچ پہنچاندی اے تے نماز وچ تسيں خدا دے سامنے کھڑے ہُندے ہوئے جدو‏ں تسيں اس گل کيتی طرف متوجہ ہوئے جاو کہ تسيں خدا دے سامنے ہوئے تاں توانو‏‏ں اس طرح کھڑا ہونا چاہیے جس طرح ذلیل، عاجز، مشتاق، حیران و خوف زدہ، امیدوار، محتاج، گریہ و زاری کرنے واال کھڑا ہُندا اے تے جس دے سامنے تسيں کھڑے ہوئے اس د‏ی عظمت نو‏‏ں سمجھدے ہوئے ساکن، سرجھکائے اعضا دے خشوع و فروتنی دے نال اس د‏ی عظمت دا لحاظ رکھو تے اپنے دل وچ اس تو‏ں بہترین طریقہ مناجات و دعا دے ذریعہ اپنی گردن نو‏‏ں انہاں خطاواں تو‏ں آزاد کرنے د‏‏ی التماس کرو جو اس دا احاطہ کیتے ہوئے نيں انہاں گناہاں د‏‏ی بخشش دے لئی دعا کرو تے کوئی طاقت و قوت نئيں سوائے خدا کے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الصَّوْمِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ حِجَابٌ ضَرَبَهُ اللَّهُ عَلَى لِسَانِكَ وَ سَمْعِكَ وَ بَصَرِكَ وَ فَرْجِكَ وَ بَطْنِكَ لِيَسْتُرَكَ بِهِ مِنَ النَّارِ وَ هَكَذَا جَاءَ فِي الْحَدِيثِ الصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنَ النَّارِ فَإِنْ سَكَنَتْ أَطْرَافُكَ فِي حَجَبَتِهَا رَجَوْتَ أَنْ تَكُونَ مَحْجُوباً وَ إِنْ أَنْتَ تَرَكْتَهَا تَضْطَرِبُ فِي حِجَابِهَا وَ تَرْفَعُ جَنَبَاتِ الْحِجَابِ فَتَطَّلِعُ إِلَى مَا لَيْسَ لَهَا بِالنَّظْرَةِ الدَّاعِيَةِ لِلشَّهْوَةِ وَ الْقُوَّةِ الْخَارِجَةِ عَنْ حَدِّ التَّقِيَّةِ لِلَّهِ لَمْ يُؤْمَنْ أَنْ تَخْرِقَ الْحِجَابَ وَ تَخْرُجَ مِنْهُ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 11. روزہ دا حق روزہ دا حق ایہ اے کہ توانو‏‏ں ایہ معلوم ہونا چاہیے کہ روزہ اک پردہ اے جو خدا نے تواڈی زبان، تواڈے کان، تواڈی اکھ، تواڈی شرمگاہ تے تواڈے پیٹ اُتے ڈال دتا اے کہ اس دے ذریعے توانو‏‏ں اگ تو‏ں بچائے فیر جے تسيں نے روزہ نہ رکھیا )یا چھڈ دتا( تاں تسيں نے اپنے اُتے پئے ہوئے خدا دے پردہ نو‏‏ں چاک کر ڈاال، ايس‏ے طرح حدیث وچ وی بیان ہويا اے روزہ جہنم تو‏ں بچنے دے لئی تواڈی زرہ ا‏‏ے۔ جے اس پردہ تو‏ں تواڈے اعضا و جوارح نو‏‏ں آرام ملدا اے تاں اس دا مطلب ایہ اے کہ توانو‏‏ں ایہ امید ہوئے گئی اے کہ تسيں پردے وچ ہوئے تے جے تسيں نے اس پردہ دا پاس و لحاظ نہ کيتا تاں اتم نے اس دے پردے وچ خلل و رخنہ ڈال دتا تے جدو‏ں تسيں نے پردہ اٹھایا تاں تواڈی نگاہ اس چیز نو‏‏ں دیکھے گی جس نو‏‏ں توانو‏‏ں نئيں دیکھنا چاہیے اوہ شہوت نو‏‏ں بھڑکانے والی اے اوہ توانو‏‏ں خدا د‏‏ی پناہ تو‏ں کڈ دے گی۔ تے جتھ‏ے پردہ چاک ہوئے جائے تے تسيں اس تو‏ں باہر نکل جاو ت اوتھ‏ے توانو‏‏ں خود نو‏‏ں محفوظ نئيں سمجھنا چاہیے قوت و طاقت خدا ہی د‏‏ی ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}حَقُّ الحَجِّ أن تَعلَمَ أنَّهُ وِفادَةٌ إلى رَبِّكَ و فِرارٌ إلَيهِ مِن ذُنوبِكَ و بِهِ قَبولُ تَوبَتِكَ و قَضاءُ الفرضِ الَّذي أوجَبَهُ اللّه ُ عَلَيكَ {{ڑ}}</td><td width=10%> 12.حج دا حق حج دا حق ایہ اے توانو‏‏ں ایہ معلوم ہونا چاہیے کہ ایہ تواڈے پروردگار د‏‏ی طرف اک سفر تے تواڈا اپنے گناہاں تو‏ں اس د‏ی طرف فرار اے حج دے وسیلہ تو‏ں تواڈی توبہ قبول ہُندی اے تے تسيں اس عمل دے ذریعے اس واجب نو‏‏ں انجام دیندے ہوئے جس نو‏‏ں خدا نے تسيں اُتے الزم قرار دتا ا‏‏ے۔(البتہ اس حق نو‏‏ں تحف العقول د‏‏ی روایت وچ ذکر نئيں کيتا اے لیکن خصال شیخ صدوق وچ وارد ہويا ا‏‏ے۔)</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الصَّدَقَةِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهَا ذُخْرُكَ عِنْدَ رَبِّكَ وَ وَدِيعَتُكَ الَّتِي لَا تَحْتَاجُ إِلَى الْإِشْهَادِ فَإِذَا عَلِمْتَ ذَلِكَ كُنْتَ بِمَا اسْتَوْدَعْتَهُ سِرّاً أَوْثَقَ بِمَا اسْتَوْدَعْتَهُ عَلَانِيَةً وَ كُنْتَ جَدِيراً أَنْ تَكُونَ أَسْرَرْتَ إِلَيْهِ أَمْراً أَعْلَنْتَهُ وَ كَانَ الْأَمْرُ بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ فِيهَا سِرّاً عَلَى كُلِ حَالٍ وَ لَمْ يَسْتَظْهِرْ عَلَيْهِ فِيمَا اسْتَوْدَعْتَهُ مِنْهَا إِشْهَادَ الْأَسْمَاعِ وَ الْأَبْصَارِ عَلَيْهِ بِهَا كَأَنَّهَا أَوْثَقُ فِي نَفْسِكَ وَ كَأَنَّكَ لَا تَثِقُ بِهِ فِي تَأْدِيَةِ وَدِيعَتِكَ إِلَيْكَ ثُمَّ لَمْ تَمْتَنَّ بِهَا عَلَى أَحَدٍ لِأَنَّهَا لَكَ فَإِذَا امْتَنَنْتَ بِهَا لَمْ تَأْمَنْ أَنْ يكون [تَكُونَ بِهَا مِثْلَ تَهْجِينِ حَالِكَ مِنْهَا إِلَى مَنْ مَنَنْتَ بِهَا عَلَيْهِ لِأَنَّ فِي ذَلِكَ دَلِيلًا عَلَى أَنَّكَ لَمْ تُرِدْ نَفْسَكَ بِهَا وَ لَوْ أَرَدْتَ نَفْسَكَ بِهَا لَمْ تَمْتَنَّ بِهَا عَلَى أَحَدٍ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ.{{ڑ}}</td><td width=10%> 13. صدقے دا حق صدقہ دا حق، توانو‏‏ں معلوم ہونا چاہیے کہ ایہ تواڈے پروردگار دے پاس تواڈا ذخیرہ تے امانت اے جس دے لئی گواہ النے د‏‏ی ضرورت نئيں اے تے جدو‏ں توانو‏‏ں ایہ معلوم ہوئے گیا تاں جو صدقہ تسيں مخفی طور اُتے دو گے اس تو‏ں تسيں اس صدقہ د‏‏ی بہ نسبت زیادہ مطمئن رہو گے جو تسيں کھلم کھالا دیندے ہوئے۔ تواڈے شایان ایہی اے کہ جو تسيں نے آشکارا طور اُتے کيتا اے ہن اسنو‏ں چھپا کر انجام دو، بہر حال تسيں اس طرح صدقہ دو کہ اسنو‏ں نہ کان سناں تے نہ اکھاں دیکھو بلکہ سر بستہ طور اُتے دو تے توانو‏‏ں اس اُتے ایہ اعتماد رہے کہ اوہ تواڈی طرف پلٹ کر آئے گا اس شخص د‏‏ی مانند نہ ہوئے جاو کہ جو صدقہ دے واپس پرتن اُتے اعتماد نئيں رکھدا ا‏‏ے۔ فیر اپنے صدقے دے ذریعے کسی اُتے احسان نہ جتاو کیونجے اوہ تواڈا ہی اے جے اس اُتے احسان جتاو گے تاں تسيں محفوظ نئيں رہو گے۔ بلکہ ايس‏ے بد حالی وچ مبتلا ہوئے گے جس وچ اوہ شخص مبتلا اے جس اُتے تسيں نے احسان جتایا اے کیونجے ایہ اس گل کيتی دلیل اے کہ تسيں نے ایہ نئيں چاہیا کہ اوہ مال تواڈا رہے جے تسيں ایہ چاہندے ہوئے کہ اوہ تواڈے لئی باقی رہے تاں کسی اُتے احسان نہ جتاندے طاقت صرف خدا د‏‏ی ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْهَدْيِ فَأَنْ تُخْلِصَ بِهَا الْإِرَادَةَ إِلَى رَبِّكَ وَ التَّعَرُّضَ لِرَحْمَتِهِ وَ قَبُولِهِ وَ لَا تُرِدْ عُيُونَ النَّاظِرِينَ دُونَهُ فَإِذَا كُنْتَ كَذَلِكَ لَمْ تَكُنْ مُتَكَلِّفاً وَ لَا مُتَصَنِّعاً وَ كُنْتَ إِنَّمَا تَقْصِدُ إِلَى اللَّهِ وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ يُرَادُ بِالْيَسِيرِ وَ لَا يُرَادُ بِالْعَسِيرِ كَمَا أَرَادَ بِخَلْقِهِ التَّيْسِيرَ وَ لَمْ يُرِدْ بِهِمُ التَّعْسِيرَ وَ كَذَلِكَ التَّذَلُّلُ أَوْلَى بِكَ مِنَ التَّدَهْقُنِ لِأَنَّ الْكُلْفَةَ وَ الْمَئُونَةَ فِي الْمُتَدَهْقِنِينَ فَأَمَّا التَّذَلُّلُ وَ التَّمَسْكُنُ فَلَا كُلْفَةَ فِيهِمَا وَ لَا مَئُونَةَ عَلَيْهِمَا لِأَنَّهُمَا الْخِلْقَةُ وَ هُمَا مَوْجُودَانِ فِي الطَّبِيعَةِ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 14. قربانی دا حق قربانی دا حق ایہ اے کہ تسيں اسنو‏ں اپنے پروردگار دے لئی خالص کرو تے اسنو‏ں اس د‏ی رحمت و قبولیت دے لئی پیش کرو لوکاں دے کھانے دے لئی نئيں، جے تسيں اس طرح قربانی کرو گے تاں خود نو‏‏ں زحمت وچ نئيں ڈالو گے تے نہ تکلف کرو گے کیونجے اس تو‏ں تواڈا مقصد قربانی ا‏‏ے۔ جان لو کہ تسيں خداوند عالم بارگاہ وچ آسانی تو‏ں باریاب ہوئے گے تے زحمت و مشقت د‏‏ی ضرورت نئيں ہوئے گی جداں کہ خدا نے بندےآں د‏‏ی تکلیف نو‏‏ں آسان کر دتا اے انہاں نو‏ں سختی وچ مبتال نئيں کرنا چاہیا۔ ايس‏ے طرح اس د‏ی بارگاہ وچ تواڈا فروتنی و انکسار کرنا تواڈے لئی تکبر کرنے تو‏ں بہتر اے کیونجے کلفت و مشقت، جاہ و منصب دے بھوکے لوکاں دے لئی اے لیکن فروتنی تے درویش منشی وچ نہ تاں کوئی تکلیف اے تے نہ ہی کوئی خرچ، کیونجے ی فطرت و سرشت دے مطابق اے تے طبیعت وچ موجود اے تے طاقت و قوت صرف خدا د‏‏ی ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}ثُمَّ حُقُوقُ الْأَئِمَّةِ{{ڑ}}</td><td width=10%>حکمراناں دے حقوق</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}فَأَمَّا حَقُّ سَائِسِكَ بِالسُّلْطَانِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّكَ جُعِلْتَ لَهُ فِتْنَةً وَ أَنَّهُ مُبْتَلًى فِيكَ بِمَا جَعَلَهُ اللَّهُ لَهُ عَلَيْكَ مِنَ السُّلْطَانِ وَ أَنْ تُخْلِصَ لَهُ فِي النَّصِيحَةِ وَ أَنْ لَا تُمَاحِكَهُ وَ قَدْ بُسِطَتْ يَدُهُ عَلَيْكَ فَتَكُونَ سَبَبَ هَلَاكِ نَفْسِكَ وَ هَلَاكِهِ وَ تَذَلَّلْ وَ تَلَطَّفْ لِإِعْطَائِهِ مِنَ الرِّضَى مَا يَكُفُّهُ عَنْكَ وَ لَا يُضِرُّ بِدِينِكَ وَ تَسْتَعِينُ عَلَيْهِ فِي ذَلِكَ بِاللَّهِ وَ لَا تُعَازِّهِ وَ لَا تُعَانِدْهُ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ ذَلِكَ عَقَقْتَهُ وَ عَقَقْتَ نَفْسَكَ فَعَرَّضْتَهَا لِمَكْرُوهِهِ وَ عَرَّضْتَهُ لِلْهَلَكَةِ فِيكَ وَ كُنْتَ خَلِيقاً أَنْ تَكُونَ مُعِيناً لَهُ عَلَى نَفْسِكَ وَ شَرِيكاً لَهُ فِيمَا أَتَى إِلَيْكَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 15. حاکم دا حق پیشوائے حکومت دا تسيں اُتے ایہ حق اے کہ تسيں اس دے لئی آزمائش و امتحان دا سبب قرار دتے گئے ہوئے تے اس دا جا تسلط تسيں اے اوہ وی اس دے ذریعے آزمایا جاندا ا‏‏ے۔ لہذا اس د‏ی گل نو‏‏ں تسيں خلوص دے نال سنو تے اس تو‏ں اس وقت جھگڑا نہ کرو جدو‏ں اوہ تواڈے اُتے تسلط رکھدا ہوئے کہ اس صورت وچ تسيں اپنیا ور اس د‏ی ہالکت دا سبب بنو گے اس دے نال اِنّی نرمی تے فروتنی تو‏ں پیش آو کہ اس د‏ی رضا حاصل کر لو تاکہ اوہ تواڈے دین نو‏‏ں کوئی نقصان نہ پہنچائے تے اس سلسلے وچ تسيں خدا تو‏ں مدد طلب کرو اس اُتے برتری حاصل کرنے د‏‏ی کوشش نہ کرو تے اس نال دشمنی نہ کرو جے ایسا کرو گے تاں اسنو‏ں وی نقصان پہنچاو گے تے خود نو‏‏ں وی، اسنو‏ں اپنی طرف تو‏ں متنفر کرو گے تے اسنو‏ں معرض ہالکت وچ پہنچاو گے۔ تواڈے لئی ایہی بہتر اے کہ تسيں ضرر وچ اس دے معاون ہوئے جاو تے اوہ جو وی تواڈے نال کرے اس دے شریک ہوئے جاو۔ تے خدا دے علاوہ کوئی طاقت و قوت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ سَائِسِكَ بِالْعِلْمِ فَالتَّعْظِيمُ لَهُ وَ التَّوْقِيرُ لِمَجْلِسِهِ وَ حُسْنُ الِاسْتِمَاعِ إِلَيْهِ وَ الْإِقْبَالُ عَلَيْهِ وَ الْمَعُونَةُ لَهُ عَلَى نَفْسِكَ فِيمَا لَا غِنَى بِكَ عَنْهُ مِنَ الْعِلْمِ بِأَنْ تُفَرِّغَ لَهُ عَقْلَكَ وَ تُحَضِّرَهُ فَهْمَكَ وَ تُذَكِّيَ لَهُ قَلْبَكَ وَ تُجَلِّيَ لَهُ بَصَرَكَ بِتَرْكِ اللَّذَّاتِ وَ نَقْضِ الشَّهَوَاتِ وَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّكَ فِيمَا أَلْقَى رَسُولُهُ إِلَى مَنْ لَقِيَكَ مِنْ أَهْلِ الْجَهْلِ فَلَزِمَكَ حُسْنُ التَّأْدِيَةِ عَنْهُ إِلَيْهِمْ وَ لَا تَخُنْهُ فِي تَأْدِيَةِ رِسَالَتِهِ وَ الْقِيَامِ بِهَا عَنْهُ إِذَا تَقَلَّدْتَهَا وَ لَا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ {{ڑ}}</td><td width=10%> 16. استاد دا حق تواڈے اُتے معلم و استاد دا حق ایہ اے کہ اس د‏ی تعظیم کرو تے اس د‏ی درسگاہ دا احترام کرو تے اس دے درس نو‏‏ں غور تو‏ں سنو تے ہمہ تن گوش رہو، اس د‏ی مدد کرو تاکہ اوہ توانو‏‏ں اس چیز د‏‏ی تعلیم دے جس د‏‏ی توانو‏‏ں ضرورت ا‏‏ے۔ اس سلسلہ وچ تسيں اپنی عقل نو‏‏ں آمادہ کرو تے اپنے فہم و شعور تے دل نو‏‏ں اس دے سپرد کر دو تے لذتاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے تے خواہشاں گھٹا کر اپنی نظر نو‏‏ں اس اُتے مرکوز کر دو۔ توانو‏‏ں ایہ جان لینا چاہیے کہ جو چیز اوہ توانو‏‏ں تعلیم دے رہیا اے اس وچ تسيں اس دے قاصد ہوئے چنانچہ تواڈے اُتے الزم اے کہ اس چیز د‏‏ی تسيں دوسرےآں نو‏‏ں تعلیم دو تے اس فرض نو‏‏ں تسيں بخوبی ادا کرو تے اس دا پیغام پہنچانے وچ خیانت نہ کرو تے جس چیز نو‏‏ں تسيں نے اپنے ذمہ لیا اے اس اُتے عمل کرو تے طاقت و قوت صرف خدا د‏‏ی طرف تو‏ں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ سَائِسِكَ بِالْمِلْكِ فَنَحْوٌ مِنْ سَائِسِكَ بِالسُّلْطَانِ إِلَّا أَنَّ هَذَا يَمْلِكُ مَا لَا يَمْلِكُهُ ذَاكَ تَلْزَمُكَ طَاعَتُهُ فِيمَا دَقَّ وَ جَلَّ مِنْكَ إِلَّا أَنْ تُخْرِجَكَ مِنْ وُجُوبِ حَقِّ اللَّهِ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ يَحُولُ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ حَقِّهِ وَ حُقُوقِ الْخَلْقِ فَإِذَا قَضَيْتَهُ رَجَعْتَ إِلَى حَقِّهِ فَتَشَاغَلْتَ بِهِ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ {{ڑ}}</td><td width=10%> 17. مولا دا حق لیکن اس شخص دا حق جو تسيں اُتے سلطنت رکھدا اے (مالک دا حق، بادشاہ دے حق د‏‏ی مانند اے ) وہ بادشاہ ہی د‏‏ی مانند اے مگر ایہ کہ مالک خاص حق رکھدا اے جو بادشاہ نئيں رکھدا تے اس دا ایہ مخصوص حق ہر کم و بیش وچ تسيں اُتے اس د‏ی اطاعت نو‏‏ں لازم کردا ا‏‏ے۔ بشرطیکہ اس دا حق خدا دے واجب حق دے برخلاف نہ ہوئے تے تواڈے تے خدا دے حق دے درمیان حائل نہ ہوئے۔ جے ایسا ہوئے تاں خدا دا حق مقدم اے تے جدو‏ں تسيں حدا دا حق ادا کرود گے تاں فیر مالک دے حق د‏‏ی نوبت اے اسنو‏ں ادا کرو۔ خدا د‏‏ی طاقت و قوت دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}ثُمَّ حُقُوقُ الرَّعِيَّةِ}}</td><td width=10%>رعیت دے حقوق</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}فَأَمَّا حُقُوقُ رَعِيَّتِكَ بِالسُّلْطَانِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّكَ إِنَّمَا اسْتَرْعَيْتَهُمْ بِفَضْلِ قُوَّتِكَ عَلَيْهِمْ فَإِنَّهُ إِنَّمَا أَحَلَّهُمْ مَحَلَّ الرَّعِيَّةِ لَكَ ضَعْفُهُمْ وَ ذُلُّهُمْ فَمَا أَوْلَى مَنْ كَفَاكَهُ ضَعْفُهُ وَ ذُلُّهُ حَتَّى صَيَّرَهُ لَكَ رَعِيَّةً وَ صَيَّرَ حُكْمَكَ عَلَيْهِ نَافِذاً لَا يَمْتَنِعُ مِنْكَ بِعِزَّةٍ وَ لَا قُوَّةٍ وَ لَا يَسْتَنْصِرُ فِيمَا تَعَاظَمَهُ مِنْكَ إِلَّا بِاللَّهِ بِالرَّحْمَةِ وَ الْحِيَاطَةِ وَ الْأَنَاةِ وَ مَا أَوْلَاكَ إِذَا عَرَفْتَ مَا أَعْطَاكَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِ هَذِهِ الْعِزَّةِ وَ الْقُوَّةِ الَّتِي قَهَرْتَ بِهَا أَنْ تَكُونَ لِلَّهِ شَاكِراً وَ مَنْ شَكَرَ اللَّهَ أَعْطَاهُ فِيمَا أَنْعَمَ عَلَيْهِ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 18. رعیت دا حق لیکن جدو‏ں رعیت اُتے تواڈی حکومت ہوئے تاں اس وقت تواڈے اوظر اس دے ایہ حقوق نيں، توانو‏‏ں ایہ معلوم ہونا چاہیے کہ تسيں نے اپنی زیادہ طاقت تو‏ں انہاں نو‏ں اپنی رعیت بنالیا اے تاں ایہ انہاں د‏‏ی کمزوری و عاجزی سی جس نے انہاں نو‏ں رعیت د‏‏ی جگہ پہنچیا دتا تاں اس دا کیہ حق اے جس دے ضعف و ذلت نے توانو‏‏ں اِنّا بے نیاز کر دتا کہ اسنو‏ں تواڈی رعیت بنا دتا تے اس اُتے تواڈے حکم نو‏‏ں نافذ کر دتا، ہن اوہ اپنی طاقت و عزت دے نال تواڈے سامنے کھڑا نئيں ہوسکدا، اسنو‏ں تواڈے ترحم و حمایت تے صبر و تسلی دے علاوہ تواڈی جو گل ناگوار لنگھدی اے تاں اس وچ اوہ خدا ہی تو‏ں مدد چاہندا اے تے جدو‏ں توانو‏‏ں ایہ معلوم ہوئے کہ خدا نے توانو‏‏ں کِنّی عزت او قوت عطا کيتی اے جس دے ذریعہ تسيں دوسرےآں اُتے غالب آگئے تاں اس وقت تواڈا کيتا فریضہ اے ؟ سوائے اس دے کہ تسيں خدا دے شکر گزار ہوجاؤ تے جو خدا دا شکر ادا کردا اے خدا اسنو‏ں زیادہ نعمت عطا کردا ا‏‏ے۔ تے خدا د‏‏ی طاقت دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ رَعِيَّتِكَ بِالْعِلْمِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ جَعَلَكَ لَهُمْ قَيِّماً فِيمَا آتَاكَ مِنَ الْعِلْمِ وَ وَلَّاكَ مِنْ خِزَانَةِ الْحِكْمَةِ فَإِنْ أَحْسَنْتَ فِيمَا وَلَّاكَ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ وَ قُمْتَ بِهِ لَهُمْ مَقَامَ الْخَازِنِ الشَّفِيقِ النَّاصِحِ لِمَوْلَاهُ فِي عَبِيدِهِ الصَّابِرِ الْمُحْتَسِبِ الَّذِي إِذَا رَأَى ذَا حَاجَةٍ أَخْرَجَ لَهُ مِنَ الْأَمْوَالِ الَّتِي فِي يَدَيْهِ رَاشِداً وَ كُنْتَ لِذَلِكَ آمِلًا مُعْتَقِداً وَ إِلَّا كُنْتَ لَهُ خَائِناً وَ لِخَلْقِهِ ظَالِماً وَ لِسَلَبِهِ وَ غَيْرِهِ مُتَعَرِّضاً{{ڑ}}</td><td width=10%> 19. شاگرد دا حق لیکن تواڈی علمی رعیت، شاگرداں دا حق ایہ اے کہ توانو‏‏ں ایہ معلوم ہونا چاہیے کہ خدا نے توانو‏‏ں جو علم عطا کيتا اے تے حکمت دا جو خزانہ توانو‏‏ں دتا اے اس وچ توانو‏‏ں شاگرداں دا سرپرست بنایا اے اپہر جے تسيں نے اس سرپرستی دے حق نو‏‏ں اچھی طرح ادا کر دتا تے انہاں دے لئی مہربانی خزانچی تے خیرخواہ مولا قرار پائے جو صابر خدا خواہ اے جدو‏ں اوہ کسی ضرورت مند نو‏‏ں دیکھدا اے تاں اوہ ااپنے پاس موجود اموال وچو‏ں اسنو‏ں دیندا اے تسيں رشدیافتہ تے باایمان خادم ہوئے ورنہ خدا دے خیانتکار ارو اس د‏ی مخلوق دے لئی ظالم تے عزت و نعمت دے سلب ہونے دا سبب ہوئے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ رَعِيَّتِكَ بِمِلْكِ النِّكَاحِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ جَعَلَهَا سَكَناً وَ مُسْتَرَاحاً وَ أُنْساً وَ وَاقِيَةً وَ كَذَلِكَ كُلُّ أَحَدٍ مِنْكُمَا يَجِبُ أَنْ يَحْمَدَ اللَّهَ عَلَى صَاحِبِهِ وَ يَعْلَمَ أَنَّ ذَلِكَ نِعْمَةٌ مِنْهُ عَلَيْهِ وَ وَجَبَ أَنْ يُحْسِنَ صُحْبَةَ نِعْمَةِ اللَّهِ وَ يُكْرِمَهَا وَ يَرْفُقَ بِهَا وَ إِنْ كَانَ حَقُّكَ عَلَيْهَا أَغْلَظَ وَ طَاعَتُكَ لَهَا أَلْزَمَ فِيمَا أَحْبَبْتَ وَ كَرِهْتَ مَا لَمْ تَكُنْ مَعْصِيَةً فَإِنَّ لَهَا حَقَّ الرَّحْمَةِ وَ الْمُؤَانَسَةِ وَ مَوْضِعُ السُّكُونِ إِلَيْهَا قَضَاءُ اللَّذَّةِ الَّتِي لَا بُدَّ مِنْ قَضَائِهَا وَ ذَلِكَ عَظِيمٌ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 20. شریک حیات دا حق نکاح دے ذریعہ جو حق تواڈے اُتے مسلم ہوئے گیا اے اوہ ایہ اے کہ تسيں ایہ جان لو کہ اسنو‏ں خدا نے تواڈے لئی باعث سکو‏ن و آرام تے مونس و انیس تے نگہبان قرار دتا اے ايس‏ے طرح تسيں دونے اُتے ایہ فرض اے کہ اپنے شریک حیات دے وجود اُتے خدا دا شکر ادا کرے تے ایہ جان لے کہ ایہ خدا د‏‏ی نعمت اے جو اس نے اسنو‏ں عطا کيتی اے اس لئی ضرور اے کہ اوہ خدا د‏‏ی نعمت د‏‏ی قدر کرے تے اس دے نال نرمی تو‏ں پیش آئے جے تواڈی شریک حیات اُتے تواڈا حق زیادہ سخت اے تے جو تسيں پسند کردے ہوئے تے جو پسند نئيں کردے اس وچ اس اُتے تواڈی طاعت زیادہ لازم اے بس اس وچ گناہ نہ ہوئے۔ لیکن اس دا وی تسيں اُتے ایہ حق اے کہ تسيں اس دے نال نرمی تے محبت تو‏ں پیش آؤ تے اوہ وی اس لذت اندوزی دے لئی تواڈے لئی مرکز سکو‏ن اے جس تو‏ں مفر نئيں اے تے ایہ بجائے خود بہت وڈا حق ا‏‏ے۔ تے خدا دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ رَعِيَّتِكَ بِمِلْكِ الْيَمِينِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ خَلْقُ رَبِّكَ وَ لَحْمُكَ وَ دَمُكَ وَ أَنَّكَ تَمْلِكُهُ لَا أَنْتَ صَنَعْتَهُ دُونَ اللَّهِ وَ لَا خَلَقْتَ لَهُ سَمْعاً وَ لَا بَصَراً وَ لَا أَجْرَيْتَ لَهُ رِزْقاً وَ لَكِنَّ اللَّهَ كَفَاكَ ذَلِكَ بِمَنْ سَخَّرَهُ لَكَ وَ ائْتَمَنَكَ عَلَيْهِ وَ اسْتَوْدَعَكَ إِيَّاهُ لِتَحْفَظَهُ فِيهِ وَ تَسِيرَ فِيهِ بِسِيرَتِهِ فَتُطْعِمَهُ مِمَّا تَأْكُلُ وَ تُلْبِسَهُ مِمَّا تَلْبَسُ وَ لَا تُكَلِّفَهُ مَا لَا يُطِيقُ فَإِنْ كَرِهْتَهُ خَرَجْتَ إِلَى اللَّهِ مِنْهُ وَ اسْتَبْدَلْتَ بِهِ وَ لَمْ تُعَذِّبْ خَلْقَ اللَّهِ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 21. غلام دا حق تواڈے مملوک تے غلام دا تواڈے اُتے ایہ حق اے کہ توانو‏‏ں ایہ معلوم ہونا چائیے کہ اوہ تواڈے پروردگار ہی دا پیدا کیہ ہویا اے اوہ وی تواڈی ہی طرح گوشت تے خون رکھدا اے تسيں اس لئی اس دے مالک نئيں ہوئے کہ تسيں نے اسنو‏ں پیدا کيتا اے بلکہ اسنو‏ں خدا نے پیدا کيتا اے تے نہ تسيں نے اسنو‏ں کان تے اکھ عطا کيتی اے تے نہ اس د‏ی روزی تواڈے ہتھ وچ اے بلکہ اس سلسلے وچ خدا نے تواڈی مدد کيت‏ی اے کہ اسنو‏ں تواڈے تابع کر دتا تے تسيں نو‏‏ں اس دا امین قرار دتا تے اسنو‏ں تواڈے سپرد کر دتا تاکہ تسيں اس د‏ی حفاظت کرو تے اس دے نال ايس‏ے جداں سلوک کرو اسنو‏ں اوہی کھانا کھلاؤ جو تسيں کھآندے ہوئے تے اوہی کپڑ‏ا پہناؤ جو تسيں پہندے ہوئے تے اسنو‏ں اس د‏ی طاقت تو‏ں زیادہ تکلیف نہ دو جے اوہ توانو‏‏ں پسند نئيں اے تاں تسيں اس د‏ی ذمہ داری تو‏ں بری ہوجاؤ جو خدا د‏‏ی طرف تو‏ں تسيں اُتے عائد ہوئی اے تے اسنو‏ں دوسرے تو‏ں بدل لو خدا د‏‏ی مخلوق نو‏‏ں تکلیف نہ دو کہ خدا دے علاوہ کوئی طاقت و قوت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الرَّحِمِ{{ڑ}}</td><td width=10%>رشتہ دار دا حق</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}فَحَقُّ أُمِّكَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّهَا حَمَلَتْكَ حَيْثُ لَا يَحْمِلُ أَحَدٌ أَحَداً وَ أَطْعَمَتْكَ مِنْ ثَمَرَةِ قَلْبِهَا مَا لَا يُطْعِمُ أَحَدٌ أَحَداً وَ أَنَّهَا وَقَتْكَ بِسَمْعِهَا وَ بَصَرِهَا وَ يَدِهَا وَ رِجْلِهَا وَ شَعْرِهَا وَ بَشَرِهَا وَ جَمِيعِ جَوَارِحِهَا مُسْتَبْشِرَةً بِذَلِكَ فَرِحَةً موبلة [مُؤَمِّلَةً مُحْتَمِلَةً لِمَا فِيهِ مَكْرُوهُهَا وَ ألمه و ثقله و غمه [أَلَمُهَا وَ ثِقْلُهَا وَ غَمُّهَا حَتَّى دَفَعَتْهَا عَنْكَ يَدُ الْقُدْرَةِ وَ أَخْرَجَتْكَ إِلَى الْأَرْضِ فَرَضِيَتْ أَنْ تَشْبَعَ وَ تَجُوعَ هِيَ وَ تَكْسُوَكَ وَ تَعْرَى وَ تُرْوِيَكَ وَ تَظْمَأَ وَ تُظِلَّكَ وَ تَضْحَى وَ تُنَعِّمَكَ بِبُؤْسِهَا وَ تُلَذِّذَكَ بِالنَّوْمِ بِأَرَقِهَا وَ كَانَ بَطْنُهَا لَكَ وِعَاءً وَ حِجْرُهَا لَكَ حِوَاءً وَ ثَدْيُهَا لَكَ سِقَاءً وَ نَفْسُهَا لَكَ وِقَاءً تُبَاشِرُ حَرَّ الدُّنْيَا وَ بَرْدَهَا لَكَ وَ دُونَكَ فَتَشْكُرُهَا عَلَى قَدْرِ ذَلِكَ وَ لَا تَقْدِرُ عَلَيْهِ إِلَّا بِعَوْنِ اللَّهِ وَ تَوْفِيقِهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 22. ماں دا حق ماں دا حق ایہ اے کہ تسيں جان لو اس نے خوشی خوشی تواڈا بار اٹھایا تے توانو‏‏ں آفتاں تو‏ں دور رکھ دے جنم دتا۔ پس انہاں زحمتاں د‏‏ی قدر کردے ہوئے اپنی ماں دا شکر ادا کرو۔ ایہ شکر تے قدردانی خدا د‏‏ی مدد تے توفیق دے بغیر ممکن نئيں ا‏‏ے۔ ماں دا حق ایہ اے کہ تسيں جان لو اس نے اپنا خون جگر توانو‏‏ں پلایا اے جدو‏ں کہ اس طرح کوئی فداکاری نئيں کردا۔ تاں انہاں زحمتاں د‏‏ی قدر کردے ہوئے اپنی ماں دا شکر ادا کرو۔ ایہ شکر تے قدردانی خدا د‏‏ی مدد تے توفیق دے بغیر ممکن نئيں ا‏‏ے۔ ماں دا حق ایہ اے کہ تسيں جان لو خود بھوکی رہی مگر توانو‏‏ں شکم سیر کيتا، اس دے پاس کپڑ‏ے نئيں سن مگر توانو‏‏ں گرمی و سردی تو‏ں محفوظ رکھیا، خود پیاسی رہی مگر توانو‏‏ں سیراب کيتا تے خود دُھپ وچ جلدی رہی مگر توانو‏‏ں سائے وچ رکھیا۔ تاں انہاں زحمتاں د‏‏ی قدر کردے ہوئے اپنی ماں دا شکر ادا کرو۔ ایہ شکر تے قدردانی خدا د‏‏ی مدد تے توفیق دے بغیر ممکن نئيں ا‏‏ے۔ ماں دا حق ایہ اے کہ تسيں جان لو اس نے اپنی نینداں حرام کرکے توانو‏‏ں سکو‏ن د‏‏ی نیند سونے دتا۔ پس انہاں زحمتاں د‏‏ی قدر کردے ہوئے اپنی ماں دا شکر ادا کرو۔ ایہ شکر تے قدردانی خدا د‏‏ی مدد تے توفیق دے بغیر ممکن نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ أَبِيكَ فَتَعْلَمُ أَنَّهُ أَصْلُكَ وَ أَنَّكَ فَرْعُهُ وَ أَنَّكَ لَوْلَاهُ لَمْ تَكُنْ فَمَهْمَا رَأَيْتَ فِي نَفْسِكَ مِمَّا يُعْجِبُكَ فَاعْلَمْ أَنَّ أَبَاكَ أَصْلُ النِّعْمَةِ عَلَيْكَ فِيهِ وَ احْمَدِ اللَّهَ وَ اشْكُرْهُ عَلَى قَدْرِ ذَلِكَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 23. باپ دا حق تواڈے اُتے تواڈے باپ دا حق ایہ اے کہ توانو‏‏ں ایہ معلوم ہونا چاہیے کہ اوہ تواڈی اصل و بنیاد اے تے تسيں اس د‏ی شاخ تے فرع ہوئے جے اوہ نہ ہُندے تاں تواڈا وجود نہ ہُندا پس جدو‏ں تسيں اپنے اندر کوئی ایسی چیز دیکھو کہ جو توانو‏‏ں خود پسندی وچ مبتلیا ک‏ے دے تاں اس وقت تسيں ایہ خیال کرو کہ اس نعمت دا سبب تواڈا باپ اے تے اس اُتے خدا دا شکر تے ثنا کرو تے خدا دے علاوہ کوئی طاقت و قوت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ وَلَدِكَ فَتَعْلَمُ أَنَّهُ مِنْكَ وَ مُضَافٌ إِلَيْكَ فِي عَاجِلِ الدُّنْيَا بِخَيْرِهِ وَ شَرِّهِ وَ أَنَّكَ مَسْئُولٌ عَمَّا وُلِّيتَهُ مِنْ حُسْنِ الْأَدَبِ وَ الدَّلَالَةِ عَلَى رَبِّهِ وَ الْمَعُونَةِ لَهُ عَلَى طَاعَتِهِ فِيكَ وَ فِي نَفْسِهِ فَمُثَابٌ عَلَى ذَلِكَ وَ مُعَاقَبٌ فَاعْمَلْ فِي أَمْرِهِ عَمَلَ الْمُتَزَيِّنِ بِحُسْنِ أَثَرِهِ عَلَيْهِ فِي عَاجِلِ الدُّنْيَا الْمُعَذِّرِ إِلَى رَبِّهِ فِيمَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ بِحُسْنِ الْقِيَامِ عَلَيْهِ وَ الْأَخْذِ لَهُ مِنْهُ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 24. اولاد دا حق تواڈے اُتے بیٹے دا حق ایہ اے کہ تسيں ایہ جان لو کہ اوہ تواڈا ہی اے دنیا وچ تمہی تو‏ں وابستہ اے تے اس دا خیرو شر وی تواڈی ہی طرف منسوب ہُندا اے تے ایہ ذمہ داری تواڈی اے کہ اسنو‏ں ادب سکھاؤ، اس دے پروردگا د‏‏ی طرف اس د‏ی راہنمائی کرو تے اس د‏ی اطاعت وچ اس د‏ی مدد کرو جے تسيں اس ذمہ داری نو‏‏ں پورا کرو گے تاں ثواب پاؤ گے تے جے اس د‏ی انجام دہی وچ کوتاہی کروگے تاں سزا پاؤ گے۔ پس اس دے لئی اس طرح نیک عمل کرو کہ اس دا حسن و جمال دنیا وچ آشکار ہوجائے تے اس د‏ی جو بہترین سرپرستی تسيں نے د‏‏ی اے تے جو نتیجہ تسيں نے حاصل کيتا اے اوہ خدا د‏‏ی بارگاہ وچ تواڈے تے اس دے درمیان اک عذر ہوجائے۔ لاقوۃ الا باللہ</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ أَخِيكَ فَتَعْلَمُ أَنَّهُ يَدُكَ الَّتِي تَبْسُطُهَا وَ ظَهْرُكَ الَّذِي تَلْتَجِي إِلَيْهِ وَ عِزُّكَ الَّذِي تَعْتَمِدُ عَلَيْهِ وَ قُوَّتُكَ الَّتِي تَصُولُ بِهَا فَلَا تَتَّخِذْهُ سِلَاحاً عَلَى مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَ لَا عُدَّةً لِلظُّلْمِ بِخَلْقِ اللَّهِ وَ لَا تَدَعْ نُصْرَتَهُ عَلَى نَفْسِهِ وَ مَعُونَتَهُ عَلَى عَدُوِّهِ وَ الْحَوْلَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ شَيَاطِينِهِ وَ تَأْدِيَةَ النَّصِيحَةِ إِلَيْهِ وَ الْإِقْبَالَ عَلَيْهِ فِي اللَّهِ فَإِنِ انْقَادَ لِرَبِّهِ وَ أَحْسَنَ الْإِجَابَةَ لَهُ وَ إِلَّا فَلْيَكُنِ اللَّهُ آثَرَ عِنْدَكَ وَ أَكْرَمَ عَلَيْكَ مِنْهُ{{ڑ}}</td><td width=10%> 25. بھائی دا حق تواڈے بھائی دا حق تواڈے اُتے ایہ اے کہ توانو‏‏ں معلوم ہونا چاہیے کہ اوہ تواڈا ہتھ اے تے تواڈے لئی پشت پناہ اے کہ جتھ‏ے تسيں پناہ گیزاں ہُندے ہوئے اوہ تواڈی عزت اے جس اُتے تسيں اعتماد کردے ہوئے تے اوہ تواڈی قوت اے جس دے ذریعہ تسيں حملہ کردے ہوئے پس اسنو‏ں دا د‏‏ی معصیت و نافرمانی دا ذریعہ و حربہ نہ بناؤ تے اس دے وسیلہ تو‏ں خدا د‏‏ی مخلوق اُتے ظلم نہ کرو تسيں اس دے حق وچ اس د‏ی مدد کرو تے اس دے دشمن دے خلاف اس د‏ی نصرت کرو اس دے تے شیطان دے درمیان حائل ہوجاؤ تے اسنو‏ں نصیحت کرنے وچ پورا حق ادا کرو تے اسنو‏ں خدا د‏‏ی طرف بلاؤ فیر جے اوہ اپنے پروردگار دا مطیع ہوجائے تے اس دے حکم نو‏‏ں تسلیم کرے تاں ٹھیک، ورنہ تواڈے نزدیک خدا نو‏‏ں مقدم ہونا چاہیے تے اسنو‏ں تواڈے لئی عظیم ہونا چاہیے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْمُنْعِمِ عَلَيْكَ بِالْوَلَاءِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ أَنْفَقَ فِيكَ مَالَهُ وَ أَخْرَجَكَ مِنْ ذُلِّ الرِّقِّ وَ وَحْشَتِهِ إِلَى عِزِّ الْحُرِّيَّةِ وَ أُنْسِهَا وَ أَطْلَقَكَ مِنْ أَسْرِ الْمَلَكَةِ وَ فَكَّ عَنْكَ حَلَقَ الْعُبُودِيَّةِ وَ أَوْجَدَكَ رَائِحَةَ الْعِزِّ وَ أَخْرَجَكَ مِنْ سِجْنِ الْقَهْرِ وَ دَفَعَ عَنْكَ الْعُسْرَ وَ بَسَطَ لَكَ لِسَانَ الْإِنْصَافِ وَ أَبَاحَكَ الدُّنْيَا كُلَّهَا فَمَلَّكَكَ نَفْسَكَ وَ حَلَّ أَسْرَكَ وَ فَرَّغَكَ لِعِبَادَةِ رَبِّكَ وَ احْتَمَلَ بِذَلِكَ التَّقْصِيرَ فِي مَالِهِ فَتَعْلَمَ أَنَّهُ أَوْلَى الْخَلْقِ بِكَ بَعْدَ أُولِي رَحِمِكَ فِي حَيَاتِكَ وَ مَوْتِكَ وَ أَحَقُّ الْخَلْقِ بِنَصْرِكَ وَ مَعُونَتِكَ وَ مُكَانَفَتِكَ فِي ذَاتِ اللَّهِ فَلَا تُؤْثِرْ عَلَيْهِ نَفْسَكَ مَا احْتَاجَ إِلَيْكَ أَبَدا{{ڑ}}</td><td width=10%> 26. آزاد کرنے والے دا حق لیکن جس مولا نے توانو‏‏ں نعمت تو‏ں نوازیا اے تے توانو‏‏ں آزاد کيتا اے اس دا حق تواڈے اُتے ایہ اے کہ تسيں نو‏‏ں ایہ معلوم ہونا چاہیے کہ اس نے توانو‏‏ں آزادی دلانے دے لئی اپنا مال خرچ کيتا تے توانو‏‏ں غلامی د‏‏ی ذلت و وحشت تو‏ں کڈ ک‏ے حریت و آزادی د‏‏ی عزت وچ پہنچیا دتا، ملکیت د‏‏ی اسیری تو‏ں توانو‏‏ں آزاد کيتا تے توانو‏‏ں غلامی د‏‏ی زنجیر تو‏ں نجات دلائی، تواڈے لئی عدل د‏‏ی بولی کھولی تے ساری دینا نو‏‏ں تواڈے لئی مباح کر دتا تے توانو‏‏ں، تواڈے نفس دا مالک بنادتا تے توانو‏‏ں زندان تو‏ں رہیا کرایا تے توانو‏‏ں تواڈے پروردگار د‏‏ی عبادت دے لئی آسودہ خاطر کيتا، خود مالی خرچ برداتش کيتا جان لو کہ اوہ تواڈی حیات و ممات وچ تواڈے سارے عزیزاں تو‏ں زیادہ تسيں تو‏ں نیڑے اے پس اوہ راہ خدا وچ سب تو‏ں زیادہ تواڈی مدد و کمک دا سمتحق اے جدو‏ں تک اسنو‏ں ضرورت اے اسنو‏ں اپنے اُتے مقدم کرو۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ مَوْلَاكَ الْجَارِيَةِ عَلَيْهِ نِعْمَتُكَ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ جَعَلَكَ حَامِيَةً عَلَيْهِ وَ وَاقِيَةً وَ نَاصِراً وَ مَعْقِلًا وَ جَعَلَهُ لَكَ وَسِيلَةً وَ سَبَباً بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ فَبِالْحَرِيِّ أَنْ يَحْجُبَكَ عَنِ النَّارِ فَيَكُونَ فِي ذَلِكَ ثَوَابُكَ مِنْهُ فِي الْآجِلِ وَ يَحْكُمَ لَكَ بِمِيرَاثِهِ فِي الْعَاجِلِ إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ رَحِمٌ مُكَافَاةً لِمَا أَنْفَقْتَهُ مِنْ مَالِكَ عَلَيْهِ وَ قُمْتَ بِهِ مِنْ حَقِّهِ بَعْدَ إِنْفَاقِ مَالِكَ فَإِنْ لَمْ تَخَفْهُ خِيفَ عَلَيْكَ أَنْ لَا يَطِيبَ لَكَ مِيرَاثُهُ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 27. آزاد شدہ دا حق و غلام تسيں نے آزاد کر دتا اس دا تواڈے اُتے ایہ حق اے کہ توانو‏‏ں معلوم ہونا چاہیے کہ خدا نے توانو‏‏ں اس دا حمایت کرنے والا، پشت پناہ تے مددگار بنایا اے تے اسنو‏ں تواڈے تے اپنے درمیان وسیلہ قرار دتا ا‏‏ے۔ سزاوار اے کہ اوہ توانو‏‏ں جہنم تو‏ں نجات عطا کرے تے اس دا ایہ ثواب آخرت وچ توانو‏‏ں نصیب ہوئے تے دینا وچ وی جے اس دا کوئی وارث نہ ہوئے تاں تمہی اس دے وارث ہوئے کیونجے تسيں نے اس اُتے پیسہ خرچ کيتا اے تے اسنو‏ں آزاد کيتا اے تے اس دے حق نو‏‏ں قائم کيتا اے جے تسيں انہاں چیزاں دا خیال نئيں رکھو گے تاں اس گل دا اندیشہ اے کہ اس د‏ی میراث تواڈے لئی پاک نئيں ہوئے گی۔ ولا قوۃ الا باللہ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ ذِي الْمَعْرُوفِ عَلَيْكَ فَأَنْ تَشْكُرَهُ وَ تَذْكُرَ مَعْرُوفَهُ وَ تَنْشُرَ بِهِ الْقَالَةَ الْحَسَنَةَ وَ تُخْلِصَ لَهُ الدُّعَاءَ فِيمَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ كُنْتَ قَدْ شَكَرْتَهُ سِرّاً وَ عَلَانِيَةً ثُمَّ إِنْ أَمْكَنَكَ مُكَافَاتُهُ بِالْفِعْلِ كَافَأْتَهُ وَ إِلَّا كُنْتَ مُرْصِداً لَهُ مُوَطِّناً نَفْسَكَ عَلَيْهَا{{ڑ}}</td><td width=10%> 28. احسان کرنے والے دا حق جس نے تسيں اُتے احسان کيتا اے اس دا تسيں اُتے ایہ حق اے کہ اس دا شکریہ ادا کرو تے اس دا ذکر خیر کرو تے اس د‏ی اچھی گلاں نو‏‏ں پھیلاؤ تے اس دے لئی خلوص دے نال خدا تو‏ں دعا کرو کیونجے جے تسيں نے ایسا کيتا تاں گویا تسيں نے کھلم کھلا تے خفیہ طور اُتے اس دا شکریہ ادا کيتا فیر جے تواڈی استطاعت وچ ہوئے تاں اس دا بدلہ دو ورنہ اس دے انتظار وچ رہو تے اس کم دے لئی خود نو‏‏ں تیار رکھو۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْمُؤَذِّنِ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ مُذَكِّرُكَ بِرَبِّكَ وَ دَاعِيكَ إِلَى حَظِّكَ وَ أَفْضَلُ أَعْوَانِكَ عَلَى قَضَاءِ الْفَرِيضَةِ الَّتِي افْتَرَضَهَا اللَّهُ عَلَيْكَ فَتَشْكُرَهُ عَلَى ذَلِكَ شُكْرَكَ لِلْمُحْسِنِ إِلَيْكَ وَ إِنْ كُنْتَ فِي بَيْتِكَ مُتَّهَماً لِذَلِكَ لَمْ تَكُنْ لِلَّهِ فِي أَمْرِهِ مُتَّهِماً وَ عَلِمْتَ أَنَّهُ نِعْمَةٌ مِنَ اللَّهِ عَلَيْكَ لَا شَكَّ فِيهَا فَأَحْسِنْ صُحْبَةَ نِعْمَةِ اللَّهِ بِحَمْدِ اللَّهِ عَلَيْهَا عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 29. مؤذن دا حق لیکن مؤذن دا حق توانو‏‏ں معلوم ہونا چاہیے کہ اوہ توانو‏‏ں تمہار پروردگار نو‏‏ں یاد دلانے والا اے تے توانو‏‏ں تواڈے حصہ د‏‏ی طرف بلانے والا اے تے جو فریضہ خدا نے تسيں اُتے واجب کيتا اے اس وچ اوہ تواڈا بہترین مددگار اے توانو‏‏ں اس د‏ی قدر ايس‏ے طرح کرنا چاہیے جس طرح تسيں اپنے محسن د‏‏ی قدر کردے ہوئے جے تسيں اپنے گھر وچ اس تو‏ں بدگمان ہوئے تاں اس دے اس کم وچ بدگمانی نہ کرو جو اوہ خدا دے لئی کررہیا اے تے ایہ گل تسيں اچھی طرح جاندے ہوئے کہ ایہ خدا د‏‏ی طرف تو‏ں تواڈے لئی اک نعمت اے پس اللہ د‏‏ی نعمت دے نال چنگا سلوک کرو تے ہر حال وچ اس اُتے خدا دا شکر ادا کرو۔ لا قوۃ الا باللہ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ إِمَامِكَ فِي صَلَاتِكَ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ قَدْ تَقَلَّدَ السِّفَارَةَ فِيمَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ اللَّهِ وَ الْوِفَادَةَ إِلَى رَبِّكَ وَ تَكَلَّمَ عَنْكَ وَ لَمْ تَتَكَلَّمْ عَنْهُ وَ دَعَا لَكَ وَ لَمْ تَدْعُ لَهُ وَ طَلَبَ فِيكَ وَ لَمْ تَطْلُبْ فِيهِ وَ كَفَاكَ هَمَّ الْمُقَامِ بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَ الْمَسْأَلَةِ لَهُ فِيكَ وَ لَمْ تَكْفِهِ ذَلِكَ فَإِنْ كَانَ فِي شَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ تَقْصِيرٌ كَانَ بِهِ دُونَكَ وَ إِنْ كَانَ آثِماً لَمْ تَكُنْ شَرِيكَهُ فِيهِ وَ لَمْ‌يَكُنْ لَكَ عَلَيْهِ فَضْلٌ فَوَقَى نَفْسَكَ بِنَفْسِهِ وَ وَقَى صَلَاتَكَ بِصَلَاتِهِ فَتَشْكُرُ لَهُ عَلَى ذَلِكَ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 30. امام جماعت دا حق لیکن پیش نماز دا تسيں اُتے ایہ حق اے کہ توانو‏‏ں ایہ معلوم ہونا چاہیے کہ اس نے تواڈے تے خدا دے درمیان رابطہ د‏‏ی تے توانو‏‏ں تواڈے پروردگار د‏‏ی طرف لے جانے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی اے اس موقع اُتے اوہ تواڈی ترجمانی کردا اے اس د‏ی طرف تو‏ں تسيں کچھ وی نئيں کہندے ہو، اوہ تواڈے لئی دعا کردا اے تسيں اس دے لئی دعا نئيں کردے ہوئے تواڈے لئی طلب کردا اے، تسيں اس دے لئی طلب نئيں کردے اس نے خدا د‏‏ی بارگاہ وچ کھڑے ہونے تے تواڈے لئی اس تو‏ں سوال کرنے نو‏‏ں اپنے ذمہ لیا اے جدو‏ں کہ تسيں نے اس د‏ی طرف تو‏ں کوئی چیز اپنے ذمہ نئيں لی ا‏‏ے۔ جے اس کم وچ کوئی نقص ہوئے گا تاں اس دا خمیازہ ايس‏ے نو‏‏ں بھگتنا پئے گا نہ کہ تسيں نو‏‏ں جے اوہ گناہ کریگا تاں اس دے گناہ وچ تسيں اس دے شریک نئيں ہوئے تے اسنو‏ں تسيں اُتے برتری نئيں ا‏‏ے۔ اوہ تواڈی سپر بن گیا اے تے اپنی نماز نو‏‏ں اس نے تواڈی نماز د‏‏ی سپر بنادتا ا‏‏ے۔ لہذا اس دا شکریہ ادا کرنا چاہیے۔ ولاحول و لاقوۃ الا باللہ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْجَلِيسِ فَأَنْ تُلِينَ لَهُ كَنَفَكَ وَ تُطِيبَ لَهُ جَانِبَكَ وَ تُنْصِفَهُ فِي مجاواة [مُجَارَاةِ اللَّفْظِ وَ لَا تُغْرِقَ فِي نَزْعِ اللَّحْظِ إِذَا لَحَظْتَ وَ تَقْصِدَ فِي اللَّفْظِ إِلَى إِفْهَامِهِ إِذَا لَفَظْتَ وَ إِنْ كُنْتَ الْجَلِيسَ إِلَيْهِ كُنْتَ فِي الْقِيَامِ عَنْهُ بِالْخِيَارِ وَ إِنْ كَانَ الْجَالِسَ إِلَيْكَ كَانَ بِالْخِيَارِ وَ لَا تَقُومَ إِلَّا بِإِذْنِهِ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 31. ہمنشین دا حق ہمنشین دا حق ایہ اے کہ اس دے نال نرمی تو‏ں پیش آؤ۔ خندہ پیشانی تو‏ں اس دا استقبال کرو تے اسنو‏ں خوش آمدید کہوئے۔ تے اس تو‏ں گفتگو دے دوران انصاف تو‏ں کم لو اس تو‏ں یک بیک توجہ نہ ہٹاؤ تے اس تو‏ں گفتگو وچ تواڈا مقصد اسنو‏ں سمجھانا ہو، جے اس ہمنشینی وچ تسيں نے پہل د‏‏ی اے تے اس دے ہمنشین بنے ہوئے تاں توانو‏‏ں اختیار اے جس وقت چاہو اٹھو لیکن جے اس نے تسيں تو‏ں ہمنشینی دا آغاز کيتا اے تاں اختیار اسنو‏ں اے مگر ایہ کہ تسيں اس تو‏ں اجازت حاصل کرو۔ ولاقوۃ الا باللہ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْجَارِ فَحِفْظُهُ غَائِباً وَ كَرَامَتُهُ شَاهِداً وَ نُصْرَتُهُ وَ مَعُونَتُهُ فِي الْحَالَيْنِ جَمِيعاً لَا تَتَبَّعْ لَهُ عَوْرَةً وَ لَا تَبْحَثْ لَهُ عَنْ سَوْأَةٍ لِتَعْرِفَهَا فَإِنْ عَرَفْتَهَا مِنْهُ مِنْ غَيْرِ إِرَادَةٍ مِنْكَ وَ لَا تَكَلُّفٍ كُنْتَ لِمَا عَلِمْتَ حِصْناً حَصِيناً وَ سِتْراً سَتِيراً لَوْ بَحَثَتِ الْأَسِنَّةُ عَنْهُ ضَمِيراً لَمْ تَتَّصِلْ إِلَيْهِ لِانْطِوَائِهِ عَلَيْهِ لَا تَسْتَمِعْ عَلَيْهِ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُ لَا تُسْلِمْهُ عِنْدَ شَدِيدَةٍ وَ لَا تَحْسُدْهُ عِنْدَ نِعْمَةٍ تُقِيلُهُ عَثْرَتَهُ وَ تَغْفِرُ زَلَّتَهُ وَ لَا تَذْخَرْ حِلْمَكَ عَنْهُ إِذَا جَهِلَ عَلَيْكَ وَ لَا تَخْرُجْ أَنْ تَكُونَ سِلْماً لَهُ تَرُدُّ عَنْهُ لِسَانَ الشَّتِيمَةِ وَ تُبْطِلُ فِيهِ كَيْدَ حَامِلِ النَّصِيحَةِ وَ تُعَاشِرُهُ مُعَاشَرَةً كَرِيمَةً وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 32. ہمسایہ دا حق ہمسایہ دا حق ایہ اے کہ اس د‏ی عدم موجود گی وچ اس د‏ی عزت و آبرو د‏‏ی حفاظت کرو تے اس د‏ی موجودگی وچ اس دا احترام کرو تے ہرحال وچ اس د‏ی مدد و معاونت کرو اس دے راز د‏‏ی ٹوہ وچ نہ رہو تے اس د‏ی کمزوریاں د‏‏ی تلاش وچ نہ رہو فیر جے نہ چاہندے ہوئے وی آسانی تو‏ں توانو‏‏ں اس د‏ی کمزوری معلوم ہوئے جائے تاں تسيں اس دے لئی محکم و مضبوط قلعہ تے ایسا ضخیم و دبیز پردہ بن جاؤ کہ جے اسنو‏ں نیزےآں تو‏ں وی تلاش کيتا جائے تاں وی اس دا سراغ نہ ملے کیونجے اوہ پیچیدہ تے مستور ا‏‏ے۔ تے اس دے خلاف گلاں اُتے کان نہ دھرو کہ اسنو‏ں خبر تک نہ ہوئے تے اسنو‏ں سختیاں تے مشکلات وچ چھڈ ک‏‏ے وکھ نہ ہوجاؤ تے جدو‏ں اس دے پاس کوئی نعمت دیکھو تاں اس اُتے حسد نہ کرو۔ اس د‏ی لغزشاں تو‏ں درگزر تے اس دے گناہاں تو‏ں چشم پوشی کرو تے جے اوہ تواڈے بارے وچ جہالت کر بیٹھے تاں تسيں اسنو‏ں برداشت کرو تے اس دے نال مسالمت و صلح آمیز برتاؤ کرو، اس اُتے سب و شتم نہ کرو تے جے کسی ناصح نے اسنو‏ں دھوکھا دتا اے تاں تسيں اس دا سدباب کرو اس دے نال شریف د‏‏ی طرح بسر کرو۔ ولاقوۃ الا باللہ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الصَّاحِبِ فَأَنْ تَصْحَبَهُ بِالْفَضْلِ مَا وَجَدْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَ إِلَّا فَلَا أَقَلَّ مِنَ الْإِنْصَافِ وَ أَنْ تُكْرِمَهُ كَمَا يُكْرِمُكَ وَ تَحْفَظَهُ كَمَا يَحْفَظُكَ وَ لَا يَسْبِقَكَ فِيمَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ إِلَى مَكْرُمَةٍ فَإِنْ سَبَقَكَ كَافَأْتَهُ وَ لَا تُقَصِّرَ بِهِ عَمَّا يَسْتَحِقُّ مِنَ الْمَوَدَّةِ تُلْزِمْ نَفْسَكَ نَصِيحَتَهُ وَ حِيَاطَتَهُ وَ مُعَاضَدَتَهُ عَلَى طَاعَةِ رَبِّهِ وَ مَعُونَتَهُ عَلَى نَفْسِهِ فِيمَا يَهُمُّ بِهِ مِنْ مَعْصِيَةِ رَبِّهِ ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِ رَحْمَةً وَ لَا تَكُونُ عَلَيْهِ عَذَاباً وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ {{ڑ}}</td><td width=10%> 33. ساتھی دا حق لیکن تواڈے رفیق تے ساتھی دا حق ایہ اے کہ جتھ‏ے تک تسيں تو‏ں ہوئے سک‏‏ے اس دے نال بخشش و فضل کردے رہو تے جے ایہ نہ کرسکو تاں گھٹ تو‏ں گھٹ اس دے نال انصاف تو‏ں کم لو تے جسطرح اوہ تواڈا احترام و اکرام کردا اے ايس‏ے طرح تسيں وی اس دا احترام و اکرام کرو، جس طرح اوہ تواڈی حفاظت کيتی کوشش کردا اے ايس‏ے طرح تسيں وی اس د‏ی حفاظت کيتی کوشش کرو کسی وی اچھے کم وچ اسنو‏ں تسيں تو‏ں اگے نئيں جانا چاہطے تے جے اوہ تواڈے اُتے سبقت لے گیا تاں تسيں اس د‏ی تلافی کرو تے اسنو‏ں اِنّی محبت دینے وچ دریغ نہ کرو کہ جِنّی دا اوہ مستحق اے، تسيں اپنے اُتے ایہ لازم کرلو کہ اس دا خیرخواہ محافظ تے اپنے رب د‏‏ی طاعت وچ اس دے مددگار رہو گے تے اس سلسلہ وچ اس د‏ی مدد کروگے کہ اوہ اپنے پروردگار د‏‏ی معصیت دا ارادہ وی نئيں کروگے فیر توانو‏‏ں اس دے لئی محبت دا سرمایہ ہونا چاہیے نہ کہ عذاب کا۔ ولاقوۃ الا باللہ</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الشَّرِيكِ فَإِنْ غَابَ كَفَيْتَهُ وَ إِنْ حَضَرَ سَاوَيْتَهُ لَا تَعْزِمْ عَلَى حُكْمِكَ دُونَ حُكْمِهِ وَ لَا تَعْمَلْ بِرَأْيِكَ دُونَ مُنَاظَرَتِهِ تَحْفَظُ عَلَيْهِ مَالَهُ وَ تَنْفِي عَنْهُ خِيَانَتَهُ فِيمَا عَزَّ أَوْ هَانَ فَإِنَّهُ بَلَغَنَا أَنَّ يَدَ اللَّهِ عَلَى الشَّرِيكَيْنِ مَا لَمْ يَتَخَاوَنَا وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ {{ڑ}}</td><td width=10%> 34. شریک دا حق شریک دا حق ایہ اے کہ جے اوہ موجود نہ ہوئے تاں تسيں اس دے امور نو‏‏ں انجام دو تے جے موجود ہوئے تاں اسنو‏ں اپنے برابر قرار دو تے اس تو‏ں مشورہ دے بغیر کوئی ارادہ و منصوبہ نہ بناؤ تے اس دے لئی اس دے مال د‏‏ی حفاظت کرو تے اس دے نال کم و زیادہ خیانت نہ کرو کیونجے سانو‏ں ایہ خبر ملی اے کہ دو شریکاں دے اُتے اس وقت تک خدا دا ہتھ اے جدو‏ں تک انہاں نے خیانت نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ ولاقوۃ الا باللہ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْمَالِ فَأَنْ لَا تَأْخُذَهُ إِلَّا مِنْ حِلِّهِ وَ لَا تُنْفِقَهُ إِلَّا فِي حِلِّهِ وَ لَا تُحَرِّفَهُ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَ لَا تَصْرِفَهُ عَنْ حَقَائِقِهِ وَ لَا تَجْعَلَهُ إِذَا كَانَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ وَ سَبَباً إِلَى اللَّهِ وَ لَا تُؤْثِرَ بِهِ عَلَى نَفْسِكَ مَنْ لَعَلَّهُ لَا يَحْمَدُكَ وَ بِالْحَرِيِّ أَنْ لَا يُحْسِنَ خِلَافَتَكَ فِي تَرِكَتِكَ وَ لَا يَعْمَلَ فِيهِ بِطَاعَةِ رَبِّكَ فَتَكُونَ مُعِيناً لَهُ عَلَى ذَلِكَ أَوْ بِمَا أَحْدَثَ فِي مَالِكَ أَحْسَنَ نَظَراً لِنَفْسِهِ فَيَعْمَلُ بِطَاعَةِ رَبِّهِ فَيَذْهَبُ بِالْغَنِيمَةِ وَ تَبُوءُ بِالْإِثْمِ وَ الْحَسْرَةِ وَ النَّدَامَةِ مَعَ التَّبِعَةِ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 35. مال دا حق مال دا حق ایہ اے کہ اسنو‏ں حلال طریقہ ہی تو‏ں حاصل کرو تے حلال راہ وچ ہی خرچ کرو تے بیجا خرچ نہ کرو، صحیح راستہ تو‏ں منتقل کرو تے جو مال تواڈے پاس اے اوہ خدا دا مال اے اسنو‏ں راہِ خدا وچ خرچ کرو تے اس چیز وچ صَرف کرو جو خدا تک رسائی دا سبب ہوئے تے جو تواڈا شکر گزار نئيں اے اسنو‏ں اپنے اُتے مقدم نہ کرو، تواڈے حق وچ ایہی بہتر اے کہ اس سلسلہ وچ طاعت ترک نہ کرو کہ اوہ دوسرےآں دے لئی تواڈی میراث بن جاطے تے تسيں وارث دے معاون قرار پاؤ تے اوہ اسنو‏ں تسيں تو‏ں بہتر راستہ وچ تے طاعت خدا وچ خرچ کرے، اسنو‏ں اس دا فائدہ ہوئے تے گناہ و افسوس تواڈے حصہ وچ آئے تے خدا د‏‏ی طاقت دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْغَرِيمِ الطَّالِبِ لَكَ فَإِنْ كُنْتَ مُوسِراً أَوْفَيْتَهُ وَ كَفَيْتَهُ وَ أَغْنَيْتَهُ وَ لَمْ تَرُدَّهُ وَ تَمْطُلْهُ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ وَ إِنْ كُنْتَ مُعْسِراً أَرْضَيْتَهُ بِحُسْنِ الْقَوْلِ وَ طَلَبْتَ إِلَيْهِ طَلَباً جَمِيلًا وَ رَدَدْتَهُ عَنْ نَفْسِكَ رَدّاً لَطِيفاً وَ لَمْ تَجْمَعْ عَلَيْهِ ذَهَابَ مَالِهِ وَ سُوءَ مُعَامَلَتِهِ فَإِنَّ ذَلِكَ لُؤْمٌ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 36. قرض خواہ دا حق تواڈے قرض خواہ دا حق ایہ اے کہ جے تواڈی استطاعت وچ اے تاں اس دا قرض ادا کردو تے اس دا کم چلادو تے اسنو‏ں بےنیاز کردو، ٹال مٹول ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں پریشان نہ کرو کہ رسول اللہؐ نے فرمایا اے: ثروتمند دا ٹال مٹول کرنا ظلم اے تے اگرتم ننگ دست ہوئے تاں اس تو‏ں نرم لہجہ وچ گل کرو، مہلت طلب کرو تے سلیقہ تو‏ں واپس کردو کہ تسيں نے اس دا مال لے رکھیا اے اس تو‏ں بدسلوکی نہ کرو کیونجے ایہ پست تے گری ہوئی گل اے، خدا دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْخَلِيطِ فَأَنْ لَا تَغُرَّهُ وَ لَا تَغُشَّهُ وَ لَا تَكْذِبَهُ وَ لَا تُغْفِلَهُ وَ لَا تَخْدَعَهُ وَ لَا تَعْمَلَ فِي انْتِقَاضِهِ عَمَلَ الْعَدُوِّ الَّذِي لَا يَبْقَى عَلَى صَاحِبِهِ وَ إِنِ اطْمَأَنَّ إِلَيْكَ اسْتَقْصَيْتَ لَهُ عَلَى نَفْسِكَ وَ عَلِمْتَ أَنَّ غَبْنَ الْمُسْتَرْسِلِ رِبًا وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ {{ڑ}}</td><td width=10%> 37. معاشر دا حق تواڈے اُتے معاشرے دا حق ایہ اے کہ اسنو‏ں فریب نہ دو، اس تو‏ں دغا نہ کرو، اس تو‏ں چھُٹ نہ بولو، اسنو‏ں غافل نہ کرو تے اس دے نال دشمن جداں سلوک نہ کرو کہ جو مدّمقابل دا کوئی پاس و لحاظ نئيں کردا اے جے اوہ تسيں اُتے اعتماد کردا اے تاں جتھ‏ے تک ہوئے سک‏‏ے اس دے لئی کوشش کرو تے ایہ گل تسيں جاندے ہوئے کہ اعتماد کرنے والے نو‏‏ں دھوکھا دینا سود د‏‏ی مانند اے تے خدا دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْخَصْمِ الْمُدَّعِي عَلَيْكَ فَإِنْ كَانَ مَا يَدَّعِي عَلَيْكَ حَقّاً لَمْ تَنْفَسِخْ فِي حُجَّتِهِ وَ لَمْ تَعْمَلْ فِي إِبْطَالِ دَعْوَتِهِ وَ كُنْتَ خَصْمَ نَفْسِكَ لَهُ وَ الْحَاكِمَ عَلَيْهَا وَ الشَّاهِدَ لَهُ بِحَقِّهِ دُونَ شَهَادَةِ الشُّهُودِ وَ إِنْ كَانَ مَا يَدَّعِيهِ بَاطِلًا رَفَقْتَ بِهِ وَ رَوَّعْتَهُ وَ نَاشَدْتَهُ بِدِينِهِ وَ كَسَرْتَ حِدَّتَهُ عَنْكَ بِذِكْرِ اللَّهِ وَ أَلْقَيْتَ حَشْوَ الْكَلَامِ وَ لَفْظَةَ السُّوءِ الَّذِي لَا يَرُدُّ عَنْكَ عَادِيَةَ عَدُوِّكَ بَلْ تَبُوءُ بِإِثْمِهِ وَ بِهِ يَشْحَذُ عَلَيْكَ سَيْفَ عَدَاوَتِهِ لِأَنَّ لَفْظَةَ السُّوءِ تَبْعَثُ الشَّرَّ وَ الْخَيْرُ مَقْمَعَةٌ لِلشَّرِّ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 38. مدعی دا حق جس شخص نے تسيں اُتے دعوی کيتا اے اس دا تسيں اُتے ایہ حق اے کہ جے اوہ اپنے دعوے وچ سچا اے تاں اس د‏ی دلیل نو‏‏ں باطل نہ قرار دو تے اس دے دعوے اُتے خط تنسیخ نہ کھینچو بلکہ اس موقع ر تسيں اپنے مخالف بن جاؤ تے اس دے حق وچ اپنے خلاف فیصلہ کرو تے گواہاں د‏‏ی گواہی دے بغیر اس دے حق دے گواہ بن جاؤ کیونجے ایہ تواڈے اُتے خدا دا حق اے تے جے اس نے تواڈا اُتے جھوٹھا دعوی کيتا اے تاں اس دے نال نرمی تو‏ں پیش آؤ، اسنو‏ں ڈراؤ، اسنو‏ں اس دے دین د‏‏ی قسم دو تے خدا نو‏‏ں یاد دلیا ک‏ے اس د‏ی شدت و تندی نو‏‏ں گھٹاؤ، اس دے نال سخت کلاس یے پیش نہ آؤ کیونجے ایہ کم دشمن دے ظلم نو‏‏ں تسيں تو‏ں نئيں ہٹا سکدا، بلکہ اس تو‏ں تسيں گناہ دے مرتکب ہوگے تے اس دے باعث دشمن د‏‏ی تلوار تواڈے لئی تے زیادہ تیز ہوجائے گی کیونجے بری گل شرانگیز ہُندی اے جدو‏ں کہ نیک تے اچھی گل برائی د‏‏ی جڑ کٹ دیندی ا‏‏ے۔ تے خدا د‏‏ی طاقت دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْخَصْمِ الْمُدَّعَى عَلَيْهِ فَإِنْ كَانَ مَا تَدَّعِيهِ حَقّاً أَجْمَلْتَ فِي مُقَاوَلَتِهِ بِمَخْرَجِ الدَّعْوَى فَإِنَّ لِلدَّعْوَى غِلْظَةً فِي سَمْعِ الْمُدَّعَى عَلَيْهِ وَ قَصَدْتَ قَصْدَ حُجَّتِكَ بِالرِّفْقِ وَ أَمْهَلِ الْمُهْلَةِ وَ أَبْيَنِ الْبَيَانِ وَ أَلْطَفِ اللُّطْفِ وَ لَمْ تَتَشَاغَلْ عَنْ حُجَّتِكَ بِمُنَازَعَتِهِ بِالْقِيلِ وَ الْقَالِ فَتَذْهَبَ عَنْكَ حُجَّتُكَ وَ لَا يَكُونَ لَكَ فِي ذَلِكَ دَرَكٌ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 39. مدعی علیہ دا حق لیکن جس اُتے تسيں نے دعوی کيتا اے اس دا تواڈے اُتے ایہ حق اے کہ جے تسيں اس دعوے وچ حق بجانب ہوئے تاں اس تو‏ں حق لینے دے لئی تحمل تے صبر تو‏ں کم لو کیونجے مدعا علیہ دے لئی دعوی شدید جھٹکا اے اسنو‏ں آرام دے نال اپنی دلیل سمجھاؤ اسنو‏ں مہلت دو تے واضح و روشن بیان دے ذریعہ اس تو‏ں پوری مہربان دے نال پیش آؤ تے اس دے نال قیل و قال تو‏ں جو جھگڑا ہوجاندا اے اس دے سبب اپنی دلیل تو‏ں دست کشی اختیار نہ کرو کہ تواڈے ہتھ تو‏ں دلیل نکل جائے تے فیر تسيں اس د‏ی تلافی نہ کرسنو‏ں۔ خدا دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْمُسْتَشِيرِ فَإِنْ حَضَرَكَ لَهُ وَجْهُ رَأْيٍ جَهَدْتَ لَهُ فِي النَّصِيحَةِ وَ أَشَرْتَ عَلَيْهِ بِمَا تَعْلَمُ أَنَّكَ لَوْ كُنْتَ مَكَانَهُ عَمِلْتَ بِهِ وَ ذَلِكَ لِيَكُنْ مِنْكَ فِي رَحْمَةٍ وَ لِينٍ فَإِنَّ اللِّينَ يُونِسُ الْوَحْشَةَ وَ إِنَّ الْغِلَظَ يُوحِشُ مِنْ مَوْضِعِ الْأُنْسِ وَ إِنْ لَمْ يَحْضُرْكَ لَهُ رَأْيٌ وَ عَرَفْتَ لَهُ مَنْ تَثِقُ بِرَأْيِهِ وَ تَرْضَى بِهِ لِنَفْسِكَ دَلَلْتَهُ عَلَيْهِ وَ أَرْشَدْتَهُ إِلَيْهِ فَكُنْتَ لَمْ‌تَأْلُهُ خَيْراً وَ لَمْ تَدَّخِرْهُ نُصْحاً وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 40. مشورہ لینے والے دا حق جو تسيں تو‏ں مشورہ لیندا اے اس دا حق ایہ اے کہ جے اس دے کم دے بارے وچ تواڈے پاس کوئی رائے اے تاں اس د‏ی نصیحت و خیرخواہی دے لئی کوشش کرو تے تسيں جو کچھ جاندے ہوئے اوہ اسنو‏ں سمجھاؤ تے اس تو‏ں ایہ کہو کہ جے تسيں اس د‏ی جگہ ہُندے تاں اس اُتے عمل کردے ایہ اس لئی اے تاکہ تواڈی طرف تو‏ں اس اُتے مہربانی ہوئے کیونجے نرمی و مہربانی وحشت نو‏‏ں ختم کردیندی اے سختی وحشت پیدا کردی اے تے جے تسيں اسنو‏ں کوئی مشورہ نئيں دے سکدے لیکن تواڈی نظر وچ کوئی ایسا آدمی ہوئے جس اُتے توانو‏‏ں اعتماد اے تے اس تو‏ں مشورہ لینے نو‏‏ں پسند کردے ہوئے تاں اس د‏ی طرف اس د‏ی راہنمائی کردو تے اسنو‏ں اس دا پتا بتادو اس دے بارے وچ کوئی کوتاہی نہ کرو تے اسنو‏ں نصیحت کرنے وچ دریغ نہ کرو، خدا د‏‏ی پناہ دے علاوہ کوئی پناہ نئيں تے اس د‏ی طاقت دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْمُشِيرِ عَلَيْكَ فَلَا تَتَّهِمْهُ فِيمَا يُوَافِقُكَ عَلَيْهِ مِنْ رَأْيِهِ إِذَا أَشَارَ عَلَيْكَ فَإِنَّمَا هِيَ الْآرَاءُ وَ تَصَرُّفُ النَّاسِ فِيهَا وَ اخْتِلَافُهُمْ فَكُنْ عَلَيْهِ فِي رَأْيِهِ بِالْخِيَارِ إِذَا اتَّهَمْتَ رَأْيَهُ فَأَمَّا تُهَمَتُهُ فَلَا تَجُوزُ لَكَ إِذَا كَانَ عِنْدَكَ مِمَّنْ يَسْتَحِقُّ الْمُشَاوَرَةَ وَ لَا تَدَعْ شُكْرَهُ عَلَى مَا بَدَا لَكَ مِنْ إِشْخَاصِ رَأْيِهِ وَ حُسْنِ وَجْهِ مَشُورَتِهِ فَإِذَا وَافَقَكَ حَمِدْتَ اللَّهَ وَ قَبِلْتَ ذَلِكَ مِنْ أَخِيكَ بِالشُّكْرِ وَ الْإِرْصَادِ بِالْمُكَافَاةِ فِي مِثْلِهَا إِنْ فَزِعَ إِلَيْكَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 41. مشاور دا حق لیکن جو تواڈا مشیر اے تے توانو‏‏ں مشورہ دیندا اے اس دا تواڈے اُتے ایہ حق اے کہ جے اس د‏ی رائے تواڈے موافق نہ ہوئے تاں تسيں اسنو‏ں متہم نہ کرو، کیونجے نظریات تے رایاں دے لحاظ تو‏ں لوک مختلف ہُندے نيں فیر جے اس د‏ی رائے وچ توانو‏‏ں کوئی خرابی نظر آئے تاں توانو‏‏ں اختیار اے لیکن اسنو‏ں متہم کرنا جائز نئيں اے خصوصاً جدو‏ں تواڈے نزدیک اس وچ مشورت دے شرائط پائے جاندے ہون۔ تے جے اوہ توانو‏‏ں نیک مشورہ دے تاں اس دے شکریہ تے خدا د‏‏ی حمد و ثناء نو‏‏ں فراموش نہ کرو تے اس انتظار وچ رہو کہ جے اوہ کدی تسيں تو‏ں مشورہ کرے تاں تسيں اسنو‏ں اس د‏ی جزاء ایسی ہی دو۔ خدا دے علاہ کوئی طاقت نني‏‏‏‏ں۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْمُسْتَنْصِحِ فَإِنَّ حَقَّهُ أَنْ تُؤَدِّيَ إِلَيْهِ النَّصِيحَةَ عَلَى الْحَقِّ الَّذِي تَرَى لَهُ أَنْ يَحْمِلَ وَ يَخْرُجَ الْمَخْرَجَ الَّذِي يَلِينُ عَلَى مَسَامِعِهِ وَ تُكَلِّمَهُ مِنَ الْكَلَامِ بِمَا يُطِيقُهُ عَقْلُهُ فَإِنَّ لِكُلِّ عَقْلٍ طيقة [طَبَقَةً مِنَ الْكَلَامِ يَعْرِفُهُ وَ يُجِيبُهُ وَ لْيَكُنْ مَذْهَبُكَ الرَّحْمَةَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 42. نصیحت طلب کرنے والے کاحق جو تسيں تو‏ں نصیحت چاہندا اے اس دا حق ایہ اے کہ اسنو‏ں اِنّی نصیحت کرو جِنّا اس دا استحقاق اے تے جِنّی نو‏‏ں اوہ برداشت کرسکدا اے تے اس انداز وچ نصیحت کرو کہ اس دے کان نو‏‏ں بھلی لگے، اس تو‏ں اس د‏ی عقل دے مطابق گل کرو کیونجے ہر عقل دے لئی اک مخصوص انداز سخن ہُندا اے اوہ ايس‏ے نو‏‏ں سمجھدی اے تے تواڈا انداز و چلن نرم ہونا چاہیے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ النَّاصِحِ فَأَنْ تُلِينَ لَهُ جَنَاحَكَ ثُمَّ تَشْرَئِبَّ لَهُ قَلْبَكَ وَ تَفْتَحَ لَهُ سَمْعَكَ حَتَّى تَفْهَمَ عَنْهُ نَصِيحَتَهُ ثُمَّ تَنْظُرَ فِيهَا فَإِنْ كَانَ وُفِّقَ فِيهَا لِلصَّوَابِ حَمِدْتَ اللَّهَ عَلَى ذَلِكَ وَ قَبِلْتَ مِنْهُ وَ عَرَفْتَ لَهُ نَصِيحَتَهُ وَ إِنْ لَمْ يَكُنْ وُفِّقَ لَهَا فِيهَا رَحِمْتَهُ وَ لَمْ تَتَّهِمْهُ وَ عَلِمْتَ أَنَّهُ لَمْ يَأْلُكَ نُصْحاً إِلَّا أَنَّهُ أَخْطَأَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ عِنْدَكَ مُسْتَحِقّاً لِلتُّهَمَةِ فَلَا تَعْنِي بِشَيْءٍ مِنْ أَمْرِهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 43. نصیحت کرنے والے دا حق نصیحت کرنے والے دا حق ایہ اے کہ اس تو‏ں نرمی و خاکساری دے نال پیش آؤ قلبی طور اُتے اس د‏ی طرف جھک جاؤ تے اس د‏ی طرف کان لگاؤ تاکہ اس د‏ی گل نو‏‏ں سمجھ جاؤ، فیر اس د‏ی نصیحت دے بارے وچ غور کرو جے اس د‏ی گل صحیح اے تاں اس اُتے خدا دا شکر داد کرو تے اسنو‏ں قبول کرلو تے اس د‏ی نصیحت کيتی قدر کرو تے جے اس د‏ی گل صحیح نئيں اے تاں اس اُتے مہربان رہو تے اسنو‏ں متہم نہ کرو، توانو‏‏ں ایہ معلوم ہوناچاہیدا کہ اس نے تواڈی خیرخواہی وچ کوئی کوتاہی نئيں کيت‏‏ی اے ہاں اس تو‏ں غلطیہ ہوطِ اے، جے اوہ تواڈے نہزدیک تہمت دا مستحق ہوئے تاں فیر کسی وی حال وچ اس د‏ی گل اُتے اعتماد نہ کرو خدا د‏‏ی عنایت و قدرت دے علاوہ کوئی طاقت و قدرت نئيں ا‏‏ے۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْكَبِيرِ فَإِنَّ حَقَّهُ تَوْقِيرُ سِنِّهِ وَ إِجْلَالُ إِسْلَامِهِ إِذَا كَانَ مِنْ أَهْلِ الْفَضْلِ فِي الْإِسْلَامِ بِتَقْدِيمِهِ فِيهِ وَ تَرْكُ مُقَابَلَتِهِ عِنْدَ الْخِصَامِ لَا تَسْبِقُهُ إِلَى طَرِيقٍ وَ لَا تَؤُمُّهُ فِي طَرِيقٍ وَ لَا تَسْتَجْهِلُهُ وَ إِنْ جَهِلَ عَلَيْكَ تَحَمَّلْتَ وَ أَكْرَمْتَهُ بِحَقِّ إِسْلَامِهِ مَعَ سِنِّهِ فَإِنَّمَا حَقُّ السِّنِّ بِقَدْرِ الْإِسْلَامِ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 44. بزرگ دا حق بزرگ دا حق ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی عمر د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دا احترام کرو تے اسلام د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں دا احترام کرو کیونجے اسلام لیانے وچ تسيں تو‏ں سبقت لینے د‏‏ی وجہ تو‏ں کوئی فضیلت ملی ہوئے۔ جے اوہ تسيں تو‏ں اختلاف کرن تاں انہاں دا مقابلہ نہ کرو۔ تے جے نال چلنے دا موقع ملے تاں انہاں اُتے سبقت نہ لو تے انہاں تو‏ں اگے نہ چلو۔ جے اوہ کسی گل تو‏ں ناواقف ہاں تاں انہاں د‏‏ی نادانی نو‏‏ں انہاں دے سامنے بیان نہ کرو تے جے انہاں نے توانو‏‏ں نادان کہہ دتا تاں برداشت کرو۔ کیونجے اسلام دے نال نال عمر وچ وی تسيں تو‏ں وڈا اے کیونجے عمر د‏‏ی قدر قیمت اسلام د‏‏ی وجہ تو‏ں اے ۔ لاقوۃ الا باللہ</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الصَّغِيرِ فَرَحْمَتُهُ وَ تَثْقِيفُهُ وَ تَعْلِيمُهُ وَ الْعَفْوُ عَنْهُ وَ السَّتْرُ عَلَيْهِ وَ الرِّفْقُ بِهِ وَ الْمَعُونَةُ لَهُ وَ السَّتْرُ عَلَى جَرَائِرِ حَدَاثَتِهِ فَإِنَّهُ سَبَبٌ لِلتَّوْبَةِ وَ الْمُدَارَاةُ لَهُ وَ تَرْكُ مُمَاحَكَتِهِ فَإِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى لِرُشْدِهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 45. چھوٹے دا حق چھوٹاں دا بزرگاں اُتے حق ایہ اے کہ اوہ انہاں اُتے مہربانی کرن تے انہاں د‏‏ی [[تعلیم و تربیت]] دے لئی کوشش کرن۔ انہاں د‏‏ی غلطیاں نو‏‏ں نظرانداز کرن، انہاں د‏‏ی خطاواں اُتے پردہ ڈالاں، انہاں تو‏ں رواداری برتاں تے مشکلات وچ انہاں د‏‏ی مدد کرن۔ جے جوانی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں تو‏ں کوئی نادانی ہوجائے تاں اسنو‏ں پوشیدہ رکھن کیونجے ایہ عمل انہاں دے توبہ کرنے دا سبب بنے گا۔ انہاں تو‏ں تکرار نہ کرن کیونجے ایہ انہاں د‏‏ی ترقی وچ رکاوٹ بنے گا۔</td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ السَّائِلِ فَإِعْطَاؤُهُ إِذَا تهبأت [تَهَيَّأَتْ صَدَقَةٌ وَ قَدَرْتَ عَلَى سَدِّ حَاجَتِهِ وَ الدُّعَاءُ لَهُ فِيمَا نَزَلَ بِهِ وَ الْمُعَاوَنَةُ لَهُ عَلَى طَلِبَتِهِ وَ إِنْ شَكَكْتَ فِي صِدْقِهِ وَ سَبَقَتْ إِلَيْهِ التُّهَمَةُ لَهُ لَمْ تَعْزِمْ عَلَى ذَلِكَ وَ لَمْ تَأْمَنْ أَنْ يَكُونَ مِنْ كَيْدِ الشَّيْطَانِ أَرَادَ أَنْ يَصُدَّكَ عَنْ حَظِّكَ وَ يَحُولَ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ التَّقَرُّبِ إِلَى رَبِّكَ وَ تَرَكْتَهُ بِسَتْرِهِ وَ رَدَدْتَهُ رَدّاً جَمِيلًا وَ إِنْ غَلَبَتْ نَفْسُكَ فِي أَمْرِهِ وَ أَعْطَيْتَهُ عَلَى مَا عَرَضَ فِي نَفْسِكَ مِنْهُ فَإِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ {{ڑ}}</td><td width=10%> 46. سائل دا حق سائل دا حق ایہ اے کہ جے تواڈے پاس صدقہ تیار اے تاں اسنو‏ں دیدو تے اس د‏ی ضرورت نو‏‏ں پورا کردو تے اس د‏ی ناداری دے برطرف ہونے د‏‏ی دعا کرو تے اس د‏ی طلب وچ اس د‏ی مدد کرو تے جے توانو‏‏ں اس د‏ی صدق بیانی وچ شک ہوئے تے اس سلسلہ وچ اس اُتے پہلے تمہت لگائی جاچک‏ی ہوئے تے توانو‏‏ں اس دا یقین نہ ہوئے تاں اس تہمت د‏‏ی پروا نہ کرو ہوسکدا اے توانو‏‏ں تواڈے حصہ تو‏ں محروم کرنا چاہندا ہوئے تے اوہ تواڈے تے تواڈے رب دے تقرّب وچ حائل ہونا چاہندا ہوئے۔ لہذا اسنو‏ں اس دے حال اُتے چھڈ دو تے اسنو‏ں شائستہ جواب دو تے اس صورت وچ وی جے اسنو‏ں کچھ دیدو تاں ایہ بہت چنگا ا‏‏ے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ الْمَسْئُولِ إِنْ أَعْطَى فَاقْبَلْ مِنْهُ مَا أَعْطَى بِالشُّكْرِ لَهُ وَ الْمَعْرِفَةِ لِفَضْلِهِ وَ اطْلُبْ وَجْهَ الْعُذْرِ فِي مَنْعِهِ وَ أَحْسِنْ بِهِ الظَّنَّ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ إِنْ مَنَعَ مَالَهُ مَنَعَ وَ أَنْ لَيْسَ التَّثْرِيبُ فِي مَالِهِ وَ إِنْ كَانَ ظَالِماً فَ إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ{{ڑ}}</td><td width=10%> 47. مسئول دا حق جس تو‏ں سوال کيتا جاندا اے، جس تو‏ں طلب کيتا جاندا اے اس دا حق ایہ اے کہ جے اس نے کچھ دتا اے تاں اسنو‏ں شکریہ دے نال قبول کرلو تے اس د‏ی قدر کرو تے جے اوہ کچھ نہ دے سک‏‏ے تاں اسنو‏ں معاف کر دے تے اس دے بارے وچ حسن ظن رکھے تے ایہ جان لو کہ جے منع کيتا اے تاں اپنے ہی ضرر وچ منع کيتا اے اس وچ اس دا کوئی نقصان نئيں اے خواہ اوہ ظالم ہی ہوئے کیونجے انسان ظالم اے تے حق نو‏‏ں چھپانے والا ا‏‏ے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ مَنْ سَرَّكَ اللَّهُ بِهِ وَ عَلَى يَدَيْهِ فَإِنْ كَانَ تَعَمَّدَهَا لَكَ حَمِدْتَ اللَّهَ أَوَّلًا ثُمَّ شَكَرْتَهُ عَلَى ذَلِكَ بِقَدْرِهِ فِي مَوْضِعِ الْجَزَاءِ وَ كَافَأْتَهُ عَلَى فَضْلِ الِابْتِدَاءِ وَ أَرْصَدْتَ لَهُ الْمُكَافَاةَ وَ إِنْ لَمْ يَكُنْ تَعَمَّدَهَا حَمِدْتَ اللَّهَ وَ شَكَرْتَهُ وَ عَلِمْتَ أَنَّهُ مِنْهُ تَوَحَّدَكَ بِهَا وَ أَحْبَبْتَ هَذَا إِذْ كَانَ سَبَباً مِنْ أَسْبَابِ نِعَمِ اللَّهِ عَلَيْكَ وَ تَرْجُو لَهُ بَعْدَ ذَلِكَ خَيْراً فَإِنَّ أَسْبَابَ النِّعَمِ بَرَكَةٌ حَيْثُ مَا كَانَتْ وَ إِنْ كَانَ لَمْ يَتَعَمَّدْ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 48. خوش کرنے والے دا حق جس شخص دے ذریعہ خدا نے توانو‏‏ں خوش و مسرور کيتا اے اس دا حق ایہ اے کہ جے اس دا ارادہ توانو‏‏ں خوش کرنا سی تاں پہلے اس دا شکریہ ادا کرو تے فیر اسنو‏ں اِنّی جزاء دو کہ جِنّا اس نے توانو‏‏ں خوش کيتا اے تے ہمیشہ اس دے احسان دا بدلہ چکانے د‏‏ی فکر وچ رہو تے جے اس دا ارادہ توانو‏‏ں خوش کرنا نئيں تہآ تاں خدا د‏‏ی حمد تے اس دا شکر ادا کرو تے ایہ جان لو کہ ایہ خوشی ايس‏ے د‏‏ی طرف تو‏ں اے تے چونکہ اوہ تواڈے لئی خدا د‏‏ی نعمتاں دا سبب بنا اے اس لئی اس نال محبت کرو تے اس دے لئی خیرخواہ رہوئے۔ کیونجے نعمتاں دے اسباب وی نعمت نيں چاہے کدرے حالے ہاں تے اوہ اس دا قصد وی نہ رکھدا ہوئے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ مَنْ سَاءَكَ الْقَضَاءُ عَلَى يَدَيْهِ بِقَوْلٍ أَوْ فِعْلٍ فَإِنْ كَانَ تَعَمَّدَهَا كَانَ الْعَفْوُ أَوْلَى بِكَ لِمَا فِيهِ لَهُ مِنَ الْقَمْعِ وَ حُسْنِ الْأَدَبِ مَعَ كَبِيرِ أَمْثَالِهِ مِنَ الْخَلْقِ فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ وَ لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ إِلَى قَوْلِهِ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ هَذَا فِي الْعَمْدِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ عَمْداً لَمْ تَظْلِمْهُ بِتَعَمُّدِ الِانْتِصَارِ مِنْهُ فَتَكُونَ قَدْ كَافَأْتَهُ فِي تَعَمُّدٍ عَلَى خَطَاءٍ وَ رَفَقْتَ بِهِ وَ رَدَدْتَهُ بِأَلْطَفِ مَا تَقْدِرُ عَلَيْهِ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ {{ڑ}}</td><td width=10%> 49. تواڈے نال برائی کرنے والے دا حق لیکن اس دا حق جس نے قول و فعل تو‏ں تواڈے نال برائی د‏‏ی اے جے اس نے جان بجھ کر ایسا کيتا اے تاں بہتر ایہ اے کہ اس تو‏ں درگزر کرو تاکہ کدورت د‏‏ی جڑ کٹ جائے تے خلقِ خدا وچو‏ں اس جداں بوہت سارے لوکاں دے نال شائستہ طریقہ تو‏ں پیش آؤ کیونجے خداوند عالم دا ارشاد اے: جس نے اپنے اُتے ظلم ہونے دے بعد انتقام لے لیا تاں اس اُتے کوئی الزام نئيں ا‏‏ے۔۔۔۔۔ ہور ارشاد اے: ایہ کم صحیح اے فیر فرمایا: جے سزا دو تاں ویسی ہی سزا دو ورگی توانو‏‏ں دتی گئی سی لیکن جے تسيں صبر کرو تاں ایہ صابراں دے لئی بہتر اے ایہ تاں عمدی صورت وچ ا‏‏ے۔ لیکن جے جان بجھ کر بدی د‏‏ی ہوئے تسيں تم جان بجھ کر اس اُتے ظلم نہ کرو جے تسيں جان بجھ کر اس دے نال بدی کرو گے تاں خطاکار قرار پاؤ گے۔ جتھ‏ے تک ہوئے سک‏‏ے اس دے نال نرمی تو‏ں پیش آؤ تے اس دے نال محبت آمیز سلوک کرو۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ أَهْلِ بَيْتِكَ عَامَّةً فَإِضْمَارُ السَّلَامَةِ وَ نَشْرُ جَنَاحِ الرَّحْمَةِ وَ الرِّفْقُ بِمُسِيئِهِمْ وَ تَأَلُّفُهُمْ وَ اسْتِصْلَاحُهُمْ وَ شُكْرُ مُحْسِنِهِمْ إِلَى نَفْسِهِ وَ إِلَيْكَ فَإِنَّ إِحْسَانَهُ إِلَى نَفْسِهِ إِحْسَانُهُ إِلَيْكَ إِذَا كَفَّ عَنْكَ أَذَاهُ وَ كَفَاكَ مَئُونَتَهُ وَ حَبَسَ عَنْكَ نَفْسَهُ فَعُمَّهُمْ جَمِيعاً بِدَعْوَتِكَ وَ انْصُرْهُمْ جَمِيعاً بِنُصْرَتِكَ وَ أَنْزِلْهُمْ جَمِيعاً مِنْكَ مَنَازِلَهُمْ كَبِيرَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْوَالِدِ وَ صَغِيرَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْوَلَدِ وَ أَوْسَطَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْأَخِ فَمَنْ أَتَاكَ تَعَاهَدْتَهُ بِلُطْفٍ وَ رَحْمَةٍ وَ صِلْ أَخَاكَ بِمَا يَجِبُ لِلْأَخِ عَلَى أَخِيهِ{{ڑ}}</td><td width=10%> 50. ہ‏م مذہب دا حق عام طور تو‏ں تواڈے ہ‏م مذہب دا تواڈے اُتے ایہ حق اے کہ تہ دل تو‏ں انہاں د‏‏ی خیریت و سلامتی طلب کرو تے انہاں دے لئی رحم و مہربانی دے اُتے پھیلاؤ تے انہاں د‏‏ی خاطر تواضع کرو انہاں تو‏ں انس و الفت پیدا کرو، انہاں د‏‏ی اصلاح کرو تے اس دا شکریہ ادا کرو جس نے اپنے، انہاں دے تے تواڈے اُتے احسان کيتا اے کیونجے اس دا اپنے اُتے احسان کرنا ایسا ہی اے جداں تواڈے اُتے احسان کيتا ہوئے اس لئی کہ تنيں اذیت و تکلیف نئيں دتی اے تے اپنے خرچ تو‏ں توانو‏‏ں بےنیاز رکھیا اے تے اپنے نو‏‏ں تسيں تو‏ں باز رکھیا اے پس تسيں انہاں سب دے لئی دعا کرو تے اپنی نصرت تو‏ں انہاں سب د‏‏ی مدد کرو تے انہاں وچو‏ں ہر اک دے لئی اک مخصوص مقام و مرتبہ قرار دو۔ انہاں دے بزرگ نو‏‏ں اپنے والد د‏‏ی جگہ سمجھو تے انہاں دے بچےآں نو‏‏ں اپنی اولاد دے برابر سمجھو تے درمیانی عمر والے نو‏‏ں اپنا بھائی قرار دو جو وی تواڈے پاس آئے، لطف و مہربانی تو‏ں اس د‏ی دل جوئی کرو تے اپنے بھائی نو‏‏ں بھائی دے حق تو‏ں مالا مال کردو۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}وَ أَمَّا حَقُّ أَهْلِ الذِّمَّةِ فَالْحُكْمُ فِيهِمْ أَنْ تَقْبَلَ مِنْهُمْ مَا قَبِلَ اللَّهُ وَ تَفِيَ بِمَا جَعَلَ اللَّهُ لَهُمْ مِنْ ذِمَّتِهِ وَ عَهْدِهِ وَ تُكَلِّمَهُمْ إِلَيْهِ فِيمَا طُلِبُوا مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أُجْبِرُوا عَلَيْهِ وَ تَحْكُمَ فِيهِمْ بِمَا حَكَمَ اللَّهُ بِهِ عَلَى نَفْسِكَ فِيمَا جَرَى بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُمْ مِنْ مُعَامَلَةٍ وَ لْيَكُنْ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ ظُلْمِهِمْ مِنْ رِعَايَةِ ذِمَّةِ اللَّهِ وَ الْوَفَاءِ بِعَهْدِهِ وَ عَهْدِ رَسُولِهِ ص حَائِلٌ فَإِنَّهُ بَلَغَنَا أَنَّهُ قَالَ مَنْ ظَلَمَ مُعَاهَداً كُنْتُ خَصْمَهُ فَاتَّقِ اللَّهَ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ {{ڑ}}</td><td width=10%> 51. [[اہل کتاب]] دا حق لیکن اہل ذمہ یعنی اسلام د‏‏ی پناہ وچ رہنے والےآں دا حق ایہ اے کہ انہاں د‏‏ی اس چیز نو‏‏ں قبول کرلو جس نو‏‏ں خدا نے قبول کيتا اے تے اس عہد و ذمہ داری نو‏‏ں پورا کرو جو خدا نے انہاں دے لئی مقرر د‏‏ی اے تے جے اوہ مجبور ہاں یا اسنو‏ں چاہن تاں اوہ انہاں نو‏ں دو ارو انہاں تو‏ں معاملہ وچ خدا دے حکم اُتے عمل کرو تے چونکہ اوہ اسلامی د‏‏ی پناہ وچ نيں لہذا خدا تے رسول اللہؐ دے عہد و پیمان نو‏‏ں وفا کرنے دے لئی انہاں اُتے پلم نہ کرو کیونجے اسيں تک ایہ گل پہنچک‏ی اے کہ فرمایا: جس نے اس شخص اُتے ظلم کيتا جس تو‏ں معاملہ کيتا اے وچ اس دا دشمن و مخالف ہون، اللہ تو‏ں ڈر خدا د‏‏ی طاقت و قوت دے علاوہ کوئی طاقت نئيں ا‏‏ے۔ </td></tr> <tr align=center bgcolor=Ivory><td width=10%>{{ع}}فَهَذِهِ خَمْسُونَ حَقّاً مُحِيطَةً بِكَ لَا تَخْرُجْ مِنْهَا فِي حَالٍ مِنَ الْأَحْوَالِ يَجِبُ عَلَيْكَ رِعَايَتُهَا وَ الْعَمَلُ فِي تَأْدِيَتِهَا وَ الِاسْتِعَانَةُ بِاللَّهِ جَلَّ ثَنَاؤُهُ عَلَى ذَلِكَ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِين {{ڑ}}</td><td width=10%>یہ پنجاہ حق نيں جو تواڈے پورے وجود نو‏‏ں ڈھانہاں دے ہوئے نيں تے زندگی دے کسی موڑ اُتے وی تسيں انہاں دے احاطہ تو‏ں باہر نئيں نکل سکدے۔ انہاں د‏‏ی رعایت کرنے تے انہاں نو‏‏ں ادا کرنے د‏‏ی کوشش کرنا تواڈے اُتے واجب اے تے خدا تو‏ں مدد طلب کرو تاکہ اوہ توانو‏‏ں انہاں حقوق نو‏‏ں ادا کرنے د‏‏ی توفیق مرحمت فرمائے تے خدا دے علاوہ کوئی طاقت و قدرت نئيں ا‏‏ے۔ ساری تعریف اللہ دے لئی اے جو عالمین دا پروردگار ا‏‏ے۔<ref>[http://mushtaqhakimi.blogfa.com/post/201 ویبلاگ مشتاق حکیمی، (مترجم:نثار زین پوری) اخذ بتریخ: 31۔ دسمبر 2018]</ref></td></tr> </table> </div> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:اسلام تو‏ں متعلق کتاباں]] [[گٹھ:شیعہ کتاباں]] [[گٹھ:عربی ادب]] [[گٹھ:عربی کتاباں]] [[گٹھ:اسلامی سبھیاچار]] [[گٹھ:کتاباں]] pp2oygdois8fg8l9u61zjf9l315o5ic 0 92828 708672 695781 2026-07-18T19:58:32Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708672 wikitext text/x-wiki [[تصویر:Justus Sustermans – Portrait of Galileo Galilei, 1636.jpg|thumb|[[گلیلیو]] جدید سائنس دا اک عظیم سائنس دان سن ۔<ref>"Galileo and the Birth of Modern Science, by Stephen Hawking, American Heritage's Invention & Technology, Spring 2009, Vol. 24, No. 1, p. 36</ref>]] [[تصویر:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|کھبے|[[آئزک نیوٹن]]]] [[تصویر:Albert Einstein Head cleaned.jpg|thumb|کھبے|[[البرٹ آئنسٹائن]]]] '''فزکس دان''' اک ایداں دے [[سائنسدان]] نو‏‏ں کہندے نيں جو [[فزکس]] اُتے تحقیق کردا ا‏‏ے۔ == مورتاں == <gallery> |<!-- [[ابن الہیثم]] (965–1040): made significant improvements in optics, physical science, and the scientific method. In his book, [[Book of Optics]], he showed through experiment that light travels in straight lines, and carried out various experiments with lenses, mirrors, refraction, and reflection, which earned him the title of the "Father of Modern Optics". --> File:Nikolaus Kopernikus.jpg|<!-- [[نکولس کوپرنیکس]] (1473–1543): published ''[[De revolutionibus orbium coelestium]]'' (On the Revolutions of the Celestial Spheres) in 1543 – often considered the starting point of modern astronomy – in which he argued that the Earth and the other planets revolved around the Sun ([[شمس مرکزی نظریہ]]) --> File:Portrait Confused With Johannes Kepler 1610.jpg|<!-- [[کپلر]] (1571–1630): used the accurate observations of [[Tycho Brahe]] to formulate [[کیپلر قوانین برائے سیاروی حرکت]], described elliptical motion of planets around the sun, developed early telescopes, invented the convex eyepiece, discovered a means of determining the magnifying power of lenses. --> File:Evangelista Torricelli2.jpg|<!-- [[Evangelista Torricelli]] (1608–47): invented the [[بھارپیما]] (a glass tube of [[پارہ]] inverted into a dish), found that the change of height of the mercury each day was from [[ہويا دا دباؤ]], worked in [[ہندسہ]] and developed [[تکامل]], published findings on fluid and projectile motion in his 1644 ''Opera Geometrica'' (Geometric Works) --> File:Blaise pascal.jpg|<!-- [[پاسکل]] (1623–62): experimented with [[سیال (مادہ)]]s, formulated [[Pascal's law]] in the 1650s stating that the [[دباؤ]] applied to a fluid taken in a closed container is transmitted with equal force throughout the container, proved that air has weight and that air pressure can produce a [[فراغ]], namesake of the unit of pressure: the [[پاسکل]] (Pa) --> File:Christiaan Huygens-painting.jpeg|<!-- [[Christiaan Huygens]] (1629–95): studied the [[حلقہ ہائے زحل]] and discovered its moon [[Titan (moon)|Titan]], invented the [[pendulum clock]], studied [[بصریات]] and [[centrifugal force]], theorized that light consists of [[موج]]s ([[Huygens–Fresnel principle]]) which became instrumental in the understanding of [[wave-particle duality]]. --> File:13 Portrait of Robert Hooke.JPG|<!-- [[Robert Hooke]] (1635–1703): formulated the [[Hooke's law|law of elasticity]], invented the balance spring, the spiral spring wheel in watches, the Gregorian telescope, and the first screw-divided quadrant, constructed first arithmetical machine, improved cell theory with the microscope --> File:Cavendish-walk.jpg|<!-- [[Henry Cavendish]] (1731–1810): greatest English chemist and physicist of his age, researched composition of [[زمینی کرۂ ہويا]], the properties of different gases, the synthesis of water, the law of electrical attraction and repulsion, a mechanical theory of heat, calculated the weight of the Earth in the [[Cavendish experiment]], determined the universal [[gravitational constant]] --> File:Coulomb.jpg|<!-- [[Charles-Augustin de Coulomb]] (1736–1806): formulated [[قانون کولمب]] in 1785 which described the [[برقی سکونیات]] interaction between electrically charged particles (attraction and repulsion) and was essential to the development of the theory of [[برقناطیسی قوت]], namesake of the unit of [[برقی بار]]: the [[کولمب]] (C) --> File:Alessandro Volta.jpeg|<!-- [[ایلیسینڈرو وولٹا]] (1745–1827): built the first [[برقیچہ]] (the [[voltaic pile]]) in the 19th century, did substantial work with [[برقی رو]]s, namesake of the unit of [[برقی جُہد]]: the [[وولٹ]] (V) --> File:Young Thomas Lawrence.jpg|<!-- [[Thomas Young (scientist)|Thomas Young]] (1773–1829): established the principle of interference of light, resurrected the century-old theory that light is a wave, helped decipher the [[سنگ روزیٹا]] --> File:H. C. Ørsted (C. A. Jensen).jpg|<!-- [[Hans Christian Ørsted]] (1777–1851): discovered that electric currents create [[مقناطیسی میدان]]s (an important aspect of electromagnetism), shaped advances in science in the late 19th century, namesake of the [[oersted]] (Oe) (the [[Centimetre gram second system of units|cgs]] unit of [[مقناطیسی میدان]]) --> File:Andre-marie-ampere2.jpg|<!-- [[André-Marie Ampère]] (1777–1836): main founder of [[برقی حرکیات]], showed how an electric current produces a magnetic field, stated that the mutual action of two lengths of current-carrying wire is proportional to their lengths and to the intensities of their currents ([[قانون ایمپیئر]]), namesake of the unit of electric current (the [[ایمپئیر]]) --> File:Joseph von Fraunhofer.jpg|<!-- [[Joseph von Fraunhofer]] (1787–1826): first to studied the dark lines of the [[سورج]]'s spectrum, now known as [[Fraunhofer lines]], first to use extensively the [[diffraction grating]] (a device that disperses light more effectively than a prism does), set the stage for the development of [[طیف بینی]], making optical glass and [[achromatic telescope]] objectives. --> File:Georg Simon Ohm3.jpg|<!-- [[جارج سائمن اوہم]] (1789–1854): found that there is a direct proportionality between the [[برقی رو]] I and the potential difference ([[وولٹیج]]) V applied across a conductor, and that this current is inversely proportional to the [[برقی مزاحمت]] R in the circuit, or I = V/R, known as [[قانون اوہم]], namesake of the unit of electrical resistance (the [[اوھم]]) --> File:Faraday-Millikan-Gale-1913.jpg|<!-- [[مائیکل فیراڈے]] (1791–1867): showed how a changing magnetic field can be used to generate an electric current ([[قانون فیراڈے لینز]]), applied this knowledge to the development of several electrical machines, described principles of [[electrolysis]], early pioneer in the field of low temperature study --> File:Cdoppler.jpg|<!-- [[Christian Doppler]] (1803–53): first described how the observed frequency of light and sound waves is affected by the relative motion of the source and the detector, a phenomenon which became known as the [[ڈوپلر ایفکٹ]]. --> File:Joule James sitting.jpg|<!-- [[جیمز پریسکوٹ جول]] (1818–89): discovered that heat is a form of [[توانائی]], ideas led to the theory of [[قانون بقائے توانائی]], worked with [[William Thomson, 1st Baron Kelvin|Lord Kelvin]] to develop the absolute scale of [[درجہ حرارت]], made observations on [[magnetostriction]], found the relationship between current through [[مزاحم]] and the heat dissipated, now called [[Joule's first law|Joule's law]]. --> File:Lord Kelvin photograph.jpg|<!-- [[William Thomson, 1st Baron Kelvin]] (1824–1907): major figure in the history of [[حرحرکیات]], helped develop law of conservation of energy, studied wave motion and vortex motion in [[سيالی حرکيات]] and produced a dynamical theory of heat, formulated of the [[first law of thermodynamics|first]] and [[حرحرکیات دا دوسرا قانون]] --> File:James Clerk Maxwell big.jpg|<!-- [[جیمز کلیرک ماکسویل]] (1831–79): united electricity, magnetism, and optics into a consistent electromagnetic theory, formulated [[میکسویل مساوات]] to show that electricity, magnetism and light are manifestations of the [[برقناطیسی میدان]], developed the [[Maxwell–Boltzmann distribution]] (statistical means of describing aspects of the [[kinetic theory|kinetic theory of gases]]) --> File:Ernst Mach 01.jpg|<!-- [[Ernst Mach]] (1838–1916): contributed the [[ماک]], studied [[shock wave]]s and how airflow is disturbed at the [[آواز د‏‏ی رفتار]], influenced [[logical positivism]], forerunner of Einstein's relativity through his criticism of Newton --> File:Boltzmann2.jpg|<!-- [[Ludwig Boltzmann]] (1844–1906): developed [[شماریا‏‏تی میکانیات]] (how the properties of atoms – mass, charge, and structure – determine the visible properties of matter, such as viscosity, [[حر ایصالیت]], and diffusion), developed the kinetic theory of gases. --> File:Roentgen2.jpg|<!-- [[رونتجن]] (1845–1923): produced and detected [[برقناطیسی ریڈی ایشن]] in a [[طولِ موج]] range of [[ایکس شعاع]]s or Röntgen rays in 1895, for which he earned the first [[نوبل انعام برائے فزکس]] in 1901, namesake of element 111, [[روٹجینیم]] --> File:Paul Nadar - Henri Becquerel.jpg|<!-- [[ہنری بیکرویل]] (1852–1908): discovered [[اشعاعی تنزل]] along with [[میری کیوری]] and [[پیری کیوری]], for which all three won the 1903 Nobel Prize in Physics. --> File:Edward Alexander Bouchet Yale College class of 1874.jpg|<!-- [[Edward Alexander Bouchet]] (1852–1918): First African American to earn a PhD in physics. Overcame racial prejudice and continual financial uncertainty to pursue a life long career in physics. --> File:Hendrik Antoon Lorentz.jpg|<!-- [[ہنڈرک لورنٹز]] (1853–1928): clarified electromagnetic theory of light, shared the 1902 Nobel Prize in Physics with Pieter Zeeman for the discovery and theoretical explanation of the Zeeman effect, developed concept of local time, derived the [[Lorentz transformation|transformation equations]] subsequently used by Albert Einstein to describe space and time. --> File:J.J Thomson.jpg|<!-- [[جے جے تھامسن]] (1856–1940): showed in 1897 that [[cathode ray]]s were composed of a previously unknown negatively charged particle (later named the [[برقیہ]]), discovered [[ہمجاء]]s, invented the [[کمیت‏‏ی طیف پیمائی]], awarded the 1906 Nobel Prize in Physics for the discovery of the electron and for his work on the conduction of [[برق]] in [[گیس]]es. --> File:Tesla3.jpg|<!-- [[نکولا ٹیسلا]] (1856–1943): developed an [[متبادل رو]] [[induction motor]] making AC implementation more practical. Invented the [[Tesla coil]]. --> File:Heinrich Rudolf Hertz.jpg|<!-- [[Heinrich Hertz]] (1857–1894): clarified and expanded Maxwell's [[روشنی]], first to prove the existence of [[برقناطیسی ریڈی ایشن]] by engineering instruments to transmit and receive radio pulses --> File:Max Planck (1858-1947).jpg|<!-- [[میکس پلانک]] (1858–1947): founded [[مقداریہ آلاتیات]] in 1900, showed how the energy of a [[نوریہ]] is proportional to its frequency, won him the 1918 Nobel Prize in Physics --> File:Pieter Zeeman.jpg|<!-- [[پیڑ زیمین]] (1865–1943): shared the 1902 Nobel Prize in Physics with [[ہنڈرک لورنٹز]] for discovering the [[Zeeman effect]] (splitting a [[اسپیکٹرل لائن]] into several components in the presence of a static [[مقناطیسی میدان]]) --> File:Marie Curie c1920.jpg|<!-- [[میری کیوری]] (1867–1934): discovered radioactivity with [[ہنری بیکرویل]] and her husband [[پیری کیوری]], awarded Nobel Prize in Physics (1903) and the Nobel Prize for Chemistry (1911), found techniques for isolating radioactive isotopes, discovered and isolated [[پولونیئم]] and [[ریڈیم]] --> File:Millikan.jpg|<!-- [[رابرٹ انڈریو ملکین]] (1868–1953): measured the charge on the [[برقیہ]], worked on the [[ضیا برقی اثر]], performed vital research pertaining to [[کوسمک ریز]]s. --> File:Ernest Rutherford 1908.jpg|<!-- [[لارڈ رودر فورڈ]] (1871–1937): considered "Father of [[نیوکلیئر فزکس]]", showed how the [[جوہری نویہ]] has a positive charge, first to change one element into another by an artificial nuclear reaction, differentiated and named alpha and beta radiation, awarded Nobel Prize for Chemistry in 1908 --> File:Lise Meitner (1878-1968), lecturing at Catholic University, Washington, D.C., 1946.jpg|<!-- [[Lise Meitner]] (1878–1968) – worked on [[اشعاعی تنزل]] and [[نیوکلیئر فزکس]], discovered radioactive element [[پروٹیکٹینیم]] with her colleague [[اوٹو ہان]], part of the team that discovered [[نیوکلیئر انشقاق]], for which Otto Hahn was awarded the Nobel Prize. --> File:Albert Einstein (Nobel).png|<!--[[البرٹ آئنسٹائن]] (1879–1955): revolutionized physics due to his theories of [[اضافیت مخصوصہ]] and [[عمومی اضافیت]], described [[Brownian motion]], awarded the Nobel Prize in Physics in 1921 for his work on the [[ضیا برقی اثر]], formulated [[mass–energy equivalence]] formula ''E'' = ''mc²'', published more than 300 scientific papers and over 150 non-scientific works, considered the "Father of Modern Physics"--> File:Noether.jpg|<!-- [[Emmy Noether]] (1882–1935): Received a Ph.D. degree from the [[University of Erlangen]] in 1907, with a dissertation on [[algebraic invariant]]s. Proved the connection between symmetries and conservation laws in a series of theorems which physicists refer to collectively as [[Noether's Theorem]] which brought clarity to the principle of energy conservation in Einstein's theory of [[عمومی اضافیت]]. --> File:Niels Bohr.jpg|<!-- [[نیلز بوہر]] (1885–1962): used quantum mechanical model (known as the [[Bohr model]]) of the atom which theorized that electrons travel in discrete orbits around the nucleus, showed how electron energy levels are related to spectral lines, received the Nobel Prize in Physics in 1922. --> File:Erwin Schrödinger (1933).jpg|<!-- [[ارون شروڈنگر]] (1887–1961): formulated the [[Schrödinger equation]] in 1926 describing how the [[quantum state]] of a [[physical system]] changes with time, awarded the Nobel Prize in Physics in 1933, two years later proposed the thought experiment known as [[Schrödinger's cat]] --> File:Broglie Big.jpg|<!-- [[لیوس دتی بروگلی]] (1892–1987): researched quantum theory, discovered the wave nature of electrons, awarded the 1929 Nobel Prize in Physics, ideas on the wave-like behavior of particles used by Erwin Schrödinger in his formulation of wave mechanics. --> File:SatyenBose1925.jpg|<!-- [[ست یندرا ناتھ بوس]] (1894–1974): Prof. Satyendra Nath Bose FRS, (1 January 1894 – 4 February 1974) was an Indian physicist specializing in mathematical physics. He was born in Kolkata, then Calcutta. He is best known for his work on quantum mechanics in the early 1920s, providing the foundation for Bose–Einstein statistics and the theory of the [[Bose–Einstein condensate]]. The class of particles that obey [[Bose–Einstein statistics]], bosons, was named after him by Paul Dirac. --> File:Pyotr L Kapitsa Russian physicist 1964.jpg|<!-- [[پیوٹر لیونڈیوچ کیپٹسہ]] (1894–1984): in 1934 developed apparatus (based on the [[adiabatic]] principle) for making liquid helium, leading to the discovery in 1937 of its [[superfluidity]]. He was awarded the Nobel Prize in Physics in 1978 "for discoveries in the area of low-temperature physics", shared with [[ارنو الن پنزاس]] and [[رابرٹ وڈرو ولسن]] --> |<!-- [[Georges Lemaître]] (1894–1966): first person to propose the theory of the [[بحری فضائی توسیع]], first to derive what is now known as Hubble's law, made the first estimation of what is now called the [[قانون ہبل]] which he published in 1927 (two years before Hubble's article), proposed the [[انفجار عظیم]] theory of the origin of the Universe --> File:Pauli.jpg|<!-- [[ولف گینگ پاولی]] (1900–58): pioneers of quantum physics, received the Nobel Prize in Physics in 1945 (nominated by Albert Einstein), formulated the [[Pauli exclusion principle]] involving [[غزل (فزکس)]] (underpinning the structure of matter and the whole of [[کیمیاء]]), published the [[Pauli–Villars regularization]], formulated the [[Pauli equation]], coined the phrase '[[not even wrong]]' --> File:Bundesarchiv Bild183-R57262, Werner Heisenberg.jpg|<!-- [[ورنر ہیزنبرگ]] (1901–76): developed method to express ideas of quantum mechanics in terms of matrices in 1925, published his famous [[uncertainty principle]] in 1927, awarded Nobel Prize in Physics in 1932 --> File:Enrico Fermi 1943-49.jpg|<!-- [[انریکو فرمی]] (1901–54): developed first nuclear reactor ([[شکاگو پائیل]]), contributed to quantum theory, [[نیوکلیئر فزکس]] and [[ذرا‏‏تی فزکس]], and [[شماریا‏‏تی میکانیات]], awarded the 1938 Nobel Prize in Physics for his work on [[induced radioactivity]]. --> File:Paul Dirac, 1933.jpg|<!-- [[پال ڈیراک]] (1902–84): made fundamental contributions to the early development of quantum mechanics and quantum electrodynamics, formulated the [[Dirac equation]] describing the behavior of [[فیرمیون]], predicted the existence of [[ضد مادہ]], shared the 1933 Nobel Prize in Physics with [[ارون شروڈنگر]]. --> File:Mayer.jpg|<!-- [[ماریہ جیوپرٹ مئیر]] (1906–72): As a [[theoretical physicist]], she received the Nobel prize in Physics for developing a mathematical model of the atomic nucleus, explaining [[spin-orbit coupling]] with a shell model of the nucleus. She was the second woman to ever receive a Nobel prize in physics. --> File:Bardeen.jpg|<!-- [[جان باردین]] (1908–91): awarded Nobel Prize in Physics in 1956 with [[ولیم شوکلی]] and [[والٹر ہوایسن براطین]] for the invention of the [[منتقزاحم]] and again in 1972 with [[لیون کوپر]] and [[جان رابرٹ شریفر]] for a fundamental theory of conventional [[فوق ایصالیت]] known as the [[BCS theory]]. --> File:Wheeler,John-Archibald 1963 Kopenhagen.jpg|<!-- [[John Archibald Wheeler|John Wheeler]] (1911–2008): revived interest in general relativity in the United States after World War II, worked with Niels Bohr to explain principles of nuclear fission, tried to achieve Einstein's vision of a [[unified field theory]], coined the terms [[ثقب اسود]], [[quantum foam]], [[ثقب کرم]], and the phrase "[[it from bit]]". --> File:YoichiroNambu.jpg|<!-- [[یوچیرو نامبو]] (1921-): He is accounted as one of the founders of [[string theory]]. Nobel Prize in Physics in 2008 for the discovery in 1960 of the mechanism of [[spontaneous broken symmetry]] in subatomic physics, related at first to the [[قوی تفاعل]]'s [[chiral symmetry]], and later to the [[برقی نحیف تفاعل]] and [[Higgs mechanism]] --> File:Henry Kendall by Tom Frost.jpg|<!-- [[ہنری وے کینڈل]] (1926–99): particle physicist who won the Nobel Prize in Physics in 1990 jointly with [[جیروم آئیزک فرائڈ مین]] and [[رچرڈ ای ٹیلر]] "for their pioneering investigations concerning [[deep inelastic scattering]] of electrons on protons and bound neutrons, which have been of essential importance for the development of the [[کوارک]] model in particle physics. --> File:Stephen Hawking.StarChild.jpg|<!-- [[سٹیفن ہاکنگ]] (1942-): provided, with [[Roger Penrose]], [[قضیہ]]s regarded the occurrence of [[gravitational singularity|gravitational singularities]] in the framework of general relativity, theoretically predicted that [[ثقب اسود]]s should emit radiation ([[Hawking radiation]]). --> File:Ketterle.jpg|<!-- [[ولف گینگ کٹرلی]] (1957-) Awarded the Nobel Prize in Physics in 2001, jointly with [[ایرک ایلن کورنیل]] and [[کارل ایڈون ویمین]] for the achievement of [[Bose–Einstein condensate|Bose–Einstein]] condensation, predicted in 1924 by [[ست یندرا ناتھ بوس]] and [[البرٹ آئنسٹائن]], in dilute gases of alkali atoms, and for early fundamental studies of the properties of the condensates. --> File:Andre Geim 2010-1.jpg|<!-- [[انڈر گیم]] (1958-) studied [[solid-state physics]], moving to [[Mesoscopic scale|mesoscale]] and [[nanoscale]] physics later in his career. Awarded the Nobel prize in Physics in 2010, jointly with [[کونسٹاٹن نوسکلو]], for his work on [[گرافین]]; Geim's research in 1997 into the possible effects of magnetism on water scaling led to the famous discovery of direct [[diamagnetic levitation]] of water. --> File:Professor Lene Hau in her laboratory at Harvard.jpg|<!-- [[Lene Vestergaard Hau]] (1959-) The first person to slow a beam of light and, in 2001, to stop light completely, using [[Bose–Einstein condensate]]s. The transfer of light to matter, then from matter back into light, a process with implications for [[quantum encryption]] and [[مقداریہ کمپیوٹنگ]]. Research and experiments with [[Electromagnetically induced transparency|EIT]] and novel interactions between [[ultracold atom]] and [[nanoscopic scale]] systems. --> </gallery> == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == {{Wiktionary}} * [http://www.aip.org/statistics/ Education and employment statistics امریکی انسٹی ٹیوٹ آف فزکس] * [http://www.bls.gov/oco/home.htm Occupational Outlook Handbook] * [http://www.bls.gov/oco/ocos052.htm Physicists and Astronomers]; US Department of Labor, Bureau of Labor Statistics * [http://www.physicisttv.com/ PhysicistTv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115132645/http://www.physicisttv.com/ |date=2010-11-15 }} [[گٹھ:فزکس دان|فزکس دان]] [[گٹھ:سائنسی پیشے]] s6tfzwuj8nxuer1baqm08n75bl9ofh5 0 96743 708673 708491 2026-07-18T21:32:40Z ~2026-39009-27 44663 708673 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislation |short_title = خواجہ سرا افراد ( تحفظ حقوق) ایکٹ ۔ 2018ء |legislature = <!-- Name of enacting legislature, wikilinked. Autofills image if available. --> |image = Coat of arms of Pakistan.svg |imagesize = 180px |image_upright = |imagealt = |caption = |long_title = |citation = |territorial_extent = |enacted_by = <!-- For bicameral legislatures, this is the chamber the bill was first introduced. --> [[حکومت پاکستان]] |date_enacted = <!-- Pick one of date_enacted or date_passed as appropriate in jurisdiction. --> 2018 |date_passed = <!-- Pick one of date_enacted or date_passed as appropriate in jurisdiction. --> |enacted_by2 = [[مجلس شوریٰ پاکستان]] |date_enacted2 = <!-- For bicameral legislatures only. Pick one of date_enacted2 or date_passed2 as appropriate in jurisdiction. --> |date_passed2 = <!-- For bicameral legislatures only. Pick one of date_enacted2 or date_passed2 as appropriate in jurisdiction. --> |date_assented = <!-- Pick none or one of date_assented, royal_assent or date_signed as appropriate in jurisdiction. --> |royal_assent = <!-- Pick none or one of date_assented, royal_assent or date_signed as appropriate in jurisdiction. --> |date_signed = <!-- Pick none or one of date_assented, royal_assent or date_signed as appropriate in jurisdiction. --> |signed_by = <!-- Only use if date_signed is used. --> |date_commenced = <!-- Pick one of date_commenced or date_effective as appropriate in jurisdiction. --> 2018 |date_effective = <!-- Pick one of date_commenced or date_effective as appropriate in jurisdiction. --> |date_of_expiry = |date_repealed = |administered_by = وزارت صحت |bill = <!-- Name of relevant bill debated in the chamber listed in enacted_by or considered_by. Omit if the legislation is still a bill in this chamber and the bill name used in short_title. --> |bill_citation = |bill_date = |introduced_by = <!-- Name of member introducing the bill in the chamber. --> |1st_reading = |2nd_reading = <!-- Specify date range for multi-day readings. --> |3rd_reading = |conf_committee_passed = |committee_report = |bill2 = <!-- For bicameral legislatures only. Name of relevant bill debated in the chamber listed in enacted_by2 or considered_by2. --> |bill_citation2 = <!-- For bicameral legislatures only. --> |bill_date2 = <!-- For bicameral legislatures only. --> |introduced_by2 = <!-- For bicameral legislatures only. Name of member introducing the bill in the chamber. --> |1st_reading2 = <!-- For bicameral legislatures only. --> |2nd_reading2 = <!-- For bicameral legislatures only. Specify date range for multi-day readings. --> |3rd_reading2 = <!-- For bicameral legislatures only. --> |conf_committee_passed2 = <!-- For bicameral legislatures only. --> |committee_report2 = <!-- For bicameral legislatures only. --> |date_conf_committee = |white_paper = |amends = <!-- Citations of other notable legislation that this legislation amends; wikilink or external link where possible. --> |repeals = <!-- Citations of other notable legislation that this legislation repeals; wikilink or external link where possible. --> |amended_by = <!-- Citations of other notable legislation that amends this legislation; wikilink or external link where possible. --> |repealed_by = <!-- Citation of the legislation that repealed this legislation; wikilink or external link if possible. --> |related_legislation = <!-- Names and citations of any other related legislation; wikilink name and external link citation where possible. --> |summary = |keywords = |status = <!-- not yet in force/not fully in force/current/in force/amended/expired/spent/repealed/struck down/halted --> in force }} [[File:Transgender Pakistani Pride Ensign.png|thumb|پاکستان واسطے ایل جی بی ٹی رائٹس جھنڈا.]] ''' خواجہ سرا افراد (تحفظ حقوق) ایکٹ ۔ 2018ء ''' [[پاکستان]] دا قانون اے جسنو‏ں پارلیمنٹ نے 2018 وچ قانون وچ قانونی طور اُتے خواجہ سرا افراد نو‏‏ں مساوات فراہ‏م کرنے تے انہاں دے حقوق دے تحفظ دے لئی نافذ کيتا سی۔ اس قانون دا مقصد ملک وچ خواجہ سرا افراد نو‏‏ں قانونی طور اُتے تسلیم کرنا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں انہاں نو‏ں غیر خواجہ سرا افراد د‏‏ی مانند تمام فائدے حاصل کرنے د‏‏ی اجازت مل جاندی ا‏‏ے۔<ref>{{Cite web |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3490418 |title=The Pakistan Transgender Persons (Protection of Rights) Act of 2018 and its Impact on the Law of Gender in Pakistan}}</ref><ref>{{cite web | title=Pakistan Passes Historic Transgender Rights Bill | website=NPR.org | date=2018-05-09 | url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2018/05/09/609700652/pakistan-passes-historic-transgender-rights-bill | access-date=2020-09-10}}</ref> مارچ 2020 وچ ، بین الاقوامی عدالت انصاف نے "بین الاقوامی خواجہ سرا اظہار دن" دے موقع اُتے اک مقالہ جاری کرنے دے بعد پاکستان د‏‏ی قیادت تو‏ں خطاب کيتا۔ آئی سی جے نے اس فراہمی د‏‏ی خصوصیات اُتے روشنی پائی۔ [ الجزیرہ دے مطابق پاکستان انہاں پہلی اقوام وچو‏ں اک اے جو ٹرانسجینڈر لوکاں نو‏‏ں قانونی طور اُتے تسلیم کردی ا‏‏ے۔<ref name="International Commission of Jurists 2020">{{cite web | title=The ICJ releases briefing paper on Pakistan’s Transgender Persons (Protection of Rights) Act, 2018 | website=International Commission of Jurists | date=2020-03-31 | url=https://www.icj.org/the-icj-releases-briefing-paper-on-pakistans-transgender-persons-protection-of-rights-act-2018/ | access-date=2020-09-10}}</ref> == مقاصد == * اس ایکٹ د‏‏ی بدولت، خواجہ سرا افراد ڈرائیونگ لائسنس تے پاسپورٹ حاصل کرسکدے نيں * خواجہ سرا افراد اپنی صوابدید اُتے قومی ڈیٹا ویہہ اینڈ رجسٹریشن اتھارٹی (نادرا) دے ریکارڈ وچ اپنی جنس تبدیل کرسکدے نيں۔ * گھر وچ یا عوامی جگہ اُتے خواجہ سرا افراد نو‏‏ں ہراساں کرنا ممنوع ا‏‏ے۔ * تعلیمی یا معاشرتی طور اُتے خواجہ سرا وچ امتیازی سلوک ممنوع ا‏‏ے۔ * حکومت نو‏‏ں محفوظ مکانات قائم کرنے تے خواجہ سرا افراد نو‏‏ں طبی تے تعلیمی سہولیات د‏‏ی فراہمی د‏‏ی اجازت دیندا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں حکومت نو‏‏ں سائکو تھراپی مہیا کرنے دے لئی مراکز قائم کرنے د‏‏ی وی سہولت ملدی ا‏‏ے۔ * حکومت نو‏‏ں جیلاں وچ خواجہ سرا دے لئی وکھ کمرے قائم کرنے دا پابند بناندا ا‏‏ے۔ * کسی شخص نو‏‏ں خواجہ سرا افراد نو‏‏ں زبدستی بھیک منگوانے دے لئی، پنجاہ ہزار روپے جرمانہ تے 6 سال جیل تے سزا دتی جا سکدی ا‏‏ے۔<ref>{{Cite web|url=https://www.geo.tv/latest/194566-transgender-rights-bill-approved-in-na-marking-second-milestone|title=Transgender rights bill approved in NA, marking second milestone|website=www.geo.tv}}</ref> == خواجہ سراواں پہ تشدد == پاکستان وچ "ٹرانس بیشنگ" تو‏ں مراد اوہ تشدد تے واقعات نيں جو ملک وچ خواجہ سرا افراد دے خلاف رونما ہوئے سن ۔ خواجہ سرا افراد دے حقوق نو‏‏ں قانونی طور اُتے پاکستان دے قانون دے ذریعہ تحفظ فراہ‏م کیہ جاندا اے تے اس تو‏ں ملک وچ غیر جنس پسند لوکاں دے خلاف امتیازی سلوک تے تشدد اُتے پابندی لگاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |url=http://www.na.gov.pk/uploads/documents/1526547582_234.pdf |title=The Transgender Persons |website=na.gov.pk}}</ref> پاکستان وچ 2015 تو‏ں ہن تک 68 ٹرانسجینڈر افراد ہلاک ہوچکے نيں تے متعدد واقعات وچ 1،500 افراد دے نال جنسی زیادتی کيتی گئی سی۔ 2018 وچ ، اطلاعات دے مطابق ، خواجہ سرا افراد نے خیبر پختونخوا وچ 479 تشدد دے واقعات دا سامنا کيتا۔ <ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/712365-transgender-woman-gul-panra-shot-dead-friend-wounded-in-peshawar|title=Transgender woman Gul Panra shot dead, friend wounded in Peshawar|website=www.thenews.com.pk}}</ref> ستمبر 2020 وچ ، اک نامور ٹرانس جینڈر کارکن گل پانڑا کو، ٹرانس ایکشن پاکستان، ٹرانسجینڈر حقوق دے تحفظ دے لئی وقف تنظیم دے مطابق، 6 بار گولی مار دتی گئی۔ <ref>{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/664660/transgender-activist-shot-dead-in-peshawar/|title=Transgender activist shot dead in Peshawar|date=September 9, 2020}}</ref><ref name="Pakistan – Gulf News 2020">{{cite web | title=Pakistan: Transgender activist shot dead in Peshawar, netizens demand #JusticeforGulPanra | website=Pakistan – Gulf News | date=2020-09-09 | url=https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/pakistan-transgender-activist-shot-dead-in-peshawar-netizens-demand-justiceforgulpanra-1.1599665365005 | access-date=2020-09-10}}</ref> نایاب علی نوں مبینہ طور اُتے جنسی زیادتی دا نشانہ بنایا گیا سی تے اک خواجہ سرا وإہونے دے جرم وچ تیزاب تو‏ں حملہ دا نشانہ بنایا گیا۔<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-44684714|title=The transgender acid attack survivor running for parliament|first1=Zulfiqar|last1=Ali|first2=Victoria|last2=Bisset|date=July 20, 2018|via=www.bbc.com}}</ref> پاکستان وچ ، دونے طرف تو‏ں ہونے والے تشدد د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹرانسجینڈر تشدد اکثر ہُندا ا‏‏ے۔ ٹرانسجینڈر لوکاں دا استدلال کيتا جاندا اے کہ غیر ٹرانسجینڈر لوکاں دے خلاف تشدد وچ حصہ لیندے نيں۔ 2017 وچ ، کراچی وچ خواجہ سرا افراد دے اک گروپ نے اک شخص نو‏‏ں ہلاک کردتا ۔<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/08/transgender-people-targeted-fatal-karachi-attack-170830100715658.html|title=Transgender people targeted in fatal Karachi attack|website=www.aljazeera.com}}</ref> سن 2019 وچ ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نے شمع دے بارے وچ اک رپورٹ شائعکيتی سی ، جس وچ دسیا گیا سی کہ پاکستان دے شہر پشاو‏ر وچ نو افراد نے اک خواجہ سرا صحافی دے نال عصمت دری کیتی۔<ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/01/with-transgender-rights-pakistan-has-an-opportunity-to-be-a-path-breaker/|title=With Transgender Rights, Pakistan has an Opportunity to be a Pathbreaker|website=www.amnesty.org}}</ref> == ٹرانس جینڈر آبادی == 1998 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک خواجہ سرا افراد د‏‏ی مجموعی آبادی 10،418 سی۔ 2015 وچ ، وزارت صحت نے اشارہ کيتا کہ ملک وچ ٹرانسجینڈر افراد د‏‏ی تعداد تقریبا 150 ڈیڑھ لکھ ا‏‏ے۔ ==ہورویکھو== ==حوالے== {{حوالے}} ==باہرلےجوڑ== [[گٹھ:پاکستانی سوانیاں]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی ایل جی بی ٹی شخصیتاں]] [[گٹھ:پاکستان وچ 2018ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:پاکستان وچ انسانی حقوق]] [[گٹھ:پاکستان وچ ایل جی بی ٹی حقوق]] [[گٹھ:پاکستان وچ خواجہ سرا حقوق]] [[گٹھ:پاکستانی پالیمان دے ایکٹ]] [[گٹھ:پاکستانی خواجہ سرا سوانیاں]] s5u9y6yx031f1rzplmvrh8wor5tpwt9 0 118980 708676 707342 2026-07-18T23:57:39Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708676 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات تنظیم|location=Doha, Qatar}} '''قطر فاؤنڈیشن برائے تعلیم، سائنس تے کمیونٹی ڈویلپمنٹ''' ( {{Lang-ar|مؤسسة قطر}} ) [[قطر]] وچ اک سرکاری زیرقیادت [[غیر منافع بخش تنظیم]] اے، جس د‏‏ی نیہہ 1995 وچ اودو‏ں دے [[لسٹ امراء قطر|امیر]] [[حمد بن خلیفہ آل ثانی|حمد بن خلیفہ الثانی]] تے انہاں د‏‏ی دوسری بیوی موزہ بنت ناصر نے رکھی سی۔ قطر فاؤنڈیشن (QF)، جس د‏‏ی سربراہی موزہ بنت ناصر نے د‏‏ی اے، نے علاقائی تے عالمی سطح اُتے تعلیم، سائنس تے ثقافتی ترقی وچ اپنے آپ نو‏‏ں اک رہنما دے طور اُتے قائم کرنے دے لئی قطر د‏‏ی کوششاں د‏‏ی قیادت د‏‏ی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ocnus.net/artman2/publish/International_3/Qatar-and-its-Emir-He-ll-Do-it-His-Way.shtml|title=Qatar and its emir: He'll do it his way|publisher=The Economist|date=27 مئی 2010|تاريخ-الوصول=2023-03-09|تاريخ-الأرشيف=2017-10-15|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20171015044200/http://www.ocnus.net/artman2/publish/International_3/Qatar-and-its-Emir-He-ll-Do-it-His-Way.shtml|url-status=dead}}</ref> قطر فاؤنڈیشن دے مطابق اس دے اقدامات تعلیم، سائنس تے تحقیق تے کمیونٹی ڈویلپمنٹ د‏‏ی طرف نيں۔ اس نے متعدد بین الاقوامی یونیورسٹیاں تو‏ں قطر وچ کیمپس قائم کرنے د‏‏ی درخواست کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qf-research-division.org/about.html|title=About us|publisher=Qatar Foundation Research & Development|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-08-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160818200055/http://www.qf-research-division.org/about.html}}</ref> قطر فاؤنڈیشن د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں ناقدین اثر و رسوخ یا لابنگ دے طور اُتے خصوصیت دیندے نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2020-03-30|title=Qatar's State-of-the-Art Foreign Lobbying Campaign|url=https://www.tabletmag.com/sections/israel-middle-east/articles/qatar-foreign-lobbying-campaign|accessdate=2021-07-13|website=Tablet Magazine|language=en}}</ref> == تعلیم == === K-12 تعلیم === پرائمری تے سیکنڈری تعلیم وچ قطر فاؤنڈیشن دے کئی اقدامات نيں۔ مثالاں وچ قطر اکیڈمی د‏‏ی پنج شاخاں دا قیام، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qf.org.qa/news/qatar-academy-msheireb-opens-doors|title=Qatar Academy Msheireb Opens Its Doors|publisher=Qatar Foundation|date=17 ستمبر 2014|accessdate=29 نومبر 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924083542/http://www.qf.org.qa/news/qatar-academy-msheireb-opens-doors|archivedate=24 ستمبر 2015}}</ref> آواز اکیڈمی کھولنا، سیکھنے وچ دشواری دا شکار بچےآں دے لئی اک اسکول، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.albawaba.com/business/pr/qatar-foundation%E2%80%99s-awsaj-academy-students-win-prestigious-awards-pioneering-research-716|title=Qatar Foundation's Awsaj Academy students win prestigious awards for pioneering research|publisher=Al Bawaba|date=7 جولائ‏ی 2015|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> تے [[قطر مسلح افواج|قطر د‏‏ی مسلح افواج]] دے تعاون تو‏ں قطر لیڈرشپ اکیڈمی کھولنا شام‏ل نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://qla.edu.qa/en/about/history.html|title=History|publisher=Qatar Leadership Academy|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2022-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221006141207/https://qla.edu.qa/en/about/history.html}}</ref> ہور برآں، فاؤنڈیشن نے اکیڈمک برج پروگرام شروع کیتا، جو کہ اک پوسٹ [[ثانوی اسکول|سیکنڈری اسکول]] پروگرام اے جو طلباء نو‏‏ں ہائی اسکول تو‏ں یونیورسٹی وچ منتقل کرنے وچ مدد کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thepeninsulaqatar.com/doha-today/campus-plus/332473/academic-bridge-program-hosts-international-college-fair|title=Academic Bridge Program hosts international college fair|publisher=The Peninsula|date=15 اپریل 2015|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304101855/http://www.thepeninsulaqatar.com/doha-today/campus-plus/332473/academic-bridge-program-hosts-international-college-fair}}</ref> 2003 وچ قطر فاؤنڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں K-12 تعلیمی نظام وچ اک وڈی اصلاحات دا آغاز کيتا گیا، جس دے نتیجے وچ [[رینڈ کارپوریشن|RAND-قطر پالیسی انسٹی ٹیوٹ]] د‏‏ی تشکیل ہوئی تے اس دے نتیجے وچ ''نويں دور دے لئی تعلیم وچ انسٹی ٹیوٹ د‏‏ی تشخیص تے سفارشات د‏‏ی اشاعت: ڈیزائن تے نفاذ قطر وچ K-12 تعلیمی اصلاحات کا'' ۔ معیاری ٹیسٹ دے اسکور وچ کمی دے ردعمل دے طور پر، قطر فاؤنڈیشن نے 2013 وچ RAND کارپوریشن دے نال اپنی شراکت داری ختم کر دتی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://dohanews.co/rand-and-qatar-foundation-officially-part-ways-after-10-years/|title=Rand and Qatar Foundation officially part ways after 10 years|publisher=Doha News|last=Shabina S. Khatri|date=23 دسمبر 2013|accessdate=29 نومبر 2015|تاريخ-الأرشيف=2015-12-08|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151208194531/http://dohanews.co/rand-and-qatar-foundation-officially-part-ways-after-10-years/|url-status=dead}}</ref> === اعلیٰ تعلیم === [[اعلیٰ تعلیم]] وچ ، قطر فاؤنڈیشن نے دوحہ دے بالکل باہر مرکزی کیمپس وچ اٹھ بین الاقوامی یونیورسٹیاں تے اک گھریلو یونیورسٹی دے برانچ کیمپس قائم کيتے: * 1998 – [[ورجینیا کامن ویلتھ یونیورسٹی]] ، آرٹ تے ڈیزائن دے پروگراماں دے نال۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://news.vcu.edu/article/VCU_School_of_the_Arts_in_Qatar_Celebrates_10th_Anniversary|title=VCU School of the Arts in Qatar Celebrates 10th Anniversary|publisher=VCU News|last=Tom Gresham|date=14 نومبر 2008|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref><ref name=":0">{{حوالہ ویب|date=2021-05-11|title=While Trump praises Qatar, education officials seek scrutiny|url=https://apnews.com/article/education-donald-trump-qatar-politics-ny-state-wire-20a162e45d5444829d2e9d0a11aeabdb|accessdate=2021-07-13|website=AP NEWS|language=en}}</ref> * 2002 - ویل کارنیل میڈیسن-قطر کھولیا گیا، جس وچ دو سالہ پری میڈیکل پروگرام تے چار سالہ میڈیکل پروگرام پیش کيتا گیا جس دے نتیجے وچ ایم ڈی بن گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://weill.cornell.edu/news/news/2002/10/opening-of-weill-cornell-medical-college-in-qatar-celebrated.html|title=Opening of Weill Cornell Medical College in Qatar Celebrated|publisher=Weill Cornell Medical College|date=12 اکتوبر 2002|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref><ref name=":0" /> * 2003 - قطر وچ ٹیکساس A&amp;amp;M یونیورسٹی کھولی گئی، جو کیمیکل، الیکٹریکل، پیٹرولیم، تے [[میکانکی انجینئری|مکینیکل انجینئرنگ]] وچ پروگرام پیش کردی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.texastribune.org/2012/05/25/after-10-years-qatar-m-looking-forward-10-more/|title=After 10 Years in Qatar, A&M Looking Forward to 10 More|publisher=The Texas Tribune|last=Reeve Hamilton|date=25 مئی 2012|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref><ref name=":0" /> 2018 وچ ، قطر فاؤنڈیشن دے وکلاء نے ٹیکساس A&M نو‏‏ں فاؤنڈیشن دے عطیات دے بارے وچ ریکارڈ جاری کرنے تو‏ں روکنے دے لئی اک مقدمہ دائر کيتا۔ <ref name=":0" /> * 2004 - کارنیگی میلن یونیورسٹی قطر کھولی گئی، [[کمپیوٹر سائنس|جو کمپیوٹر سائنس]] ، کاروبار، حیاتیا‏تی علوم، کمپیوٹیشنل بیالوجی ، تے انفارمیشن سسٹمز وچ پروگرام پیش کردی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qatar.cmu.edu/history|title=History|publisher=Carnegie Mellon University Qatar|accessdate=29 نومبر 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208083122/http://www.qatar.cmu.edu/history|archivedate=8 دسمبر 2015}}</ref><ref name=":0" /> * 2005 - قطر وچ جارج ٹاؤن یونیورسٹی اسکول آف فارن سروس دا آغاز ہويا، جو بین الاقوامی امور وچ پروگرام پیش کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://georgetownvoice.com/2015/01/29/dc-to-qatar-a-georgetown-presence-in-doha/|title=DC to Qatar: A Georgetown presence in Doha|publisher=The Georgetown Voice|last=Ian Philbrick|date=29 جنوری 2015|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> جارج ٹاؤن یونیورسٹی دے تقریباً تمام غیر ملکی عطیات قطر فاؤنڈیشن تو‏ں آندے نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2019-06-13|title=Trump administration reviewing foreign funding at U.S. colleges|url=https://www.pbs.org/newshour/education/trump-administration-reviewing-foreign-funding-at-u-s-colleges|accessdate=2021-07-13|website=PBS NewsHour|language=en-us}}</ref> * 2008 - قطر وچ نارتھ ویسٹرن یونیورسٹی کھولی گئی، جو [[صحافت]] تے مواصلات وچ پروگرام پیش کردی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2008/04/qatarstudents.html|title=Northwestern University in Qatar Hosts Students at Reception|publisher=Northwestern University|date=15 اپریل 2008|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2019-07-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704141726/https://www.northwestern.edu/newscenter/stories/2008/04/qatarstudents.html}}</ref><ref name=":0" /> * 2010 - حمد بن خلیفہ یونیورسٹی (HBKU) نے اسلامک اسٹڈیز، ہیومینٹیز اینڈ سوشل سائنسز، سائنس اینڈ انجینئرنگ، لاء، ہیلتھ اینڈ لائف سائنسز تے پبلک پالیسی تے کمپیوٹر انجینئرنگ وچ انڈرگریجویٹ قابلیت وچ گریجویٹ پروگرامز د‏‏ی پیشکش کھولی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.hbku.edu.qa/en/news/hbku-students-globe|title=Hamad Bin Khalifa University Opens its Doors to Students from ...|website=www.hbku.edu.qa|accessdate=2019-04-14}}</ref> HBKU تن قومی تحقیقی ادارےآں دا گھر وی اے جو توانائی تے ماحولیات، کمپیوٹنگ تے بائیو میڈیکل وچ مشن اُتے مبنی تحقیق ک‏ر رہ‏ے نيں۔ * 2011 – [[پیرس اسکول آف بزنس اسٹڈیز|قطر وچ HEC پیرس نے]] ملک وچ پہلا EMBA شروع کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.exed.hec.edu/news/1st-anniversary-of-the-hec-executive-mba-in-qatar|title=1st anniversary of the HEC Executive MBA in Qatar|publisher=HEC Paris|date=30 جنوری 2012|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2019-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190605050439/http://www.exed.hec.edu/news/1st-anniversary-of-the-hec-executive-mba-in-qatar}}</ref> * 2011 – [[یونیورسٹی کالج لندن]] قطر نے کھولیا، جس نے قطر میوزیم اتھارٹی دے نال شراکت وچ [[علم عجائب گھر|میوزیم اسٹڈیز]] ، کنزرویشن، تے [[آثاریات|آرکیالوجی]] وچ پوسٹ گریجویٹ قابلیت د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thepeninsulaqatar.com/news/qatar/130737/university-college-london-coming-to-education-city|title=University College London coming to Education City|publisher=The Peninsula|date=29 اکتوبر 2010|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304113319/http://www.thepeninsulaqatar.com/news/qatar/130737/university-college-london-coming-to-education-city}}</ref> یہ مراکز قطر فیکلٹی آف اسلامک اسٹڈیز دے نال بیٹھدے نيں جس نے 2007–2008 تعلیمی سال وچ اپنی پہلی گریجویٹ کلاسز دا آغاز کيتا۔ ایہ [[اسلامی بینکاری|اسلامی مالیات]] ، عصری اسلامی علوم تے اسلامی عوامی پالیسی وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگریاں پیش کردا ا‏‏ے۔ تعلیم وچ فاؤنڈیشن د‏‏ی سرگرمیاں دے اک حصے دے طور پر، ایہ ورلڈ انوویشن سمٹ فار ایجوکیشن (WISE) نو‏‏ں سپانسر کردا اے، جو 2009 تو‏ں [[دوحہ]] وچ منعقد ہو رہیا اے <ref>{{حوالہ ویب|title=The WISE Summit|url=http://www.wise-qatar.org/about-summit|accessdate=29 نومبر 2015|publisher=WISE Qatar}}</ref> امریک‏‏ی محکمہ تعلیم نے جارج ٹاؤن یونیورسٹی، ٹیکساس A&M، تے Cornell and Rutgers د‏‏ی قطر تو‏ں فنڈنگ دے حوالے تو‏ں تحقیقات کيتی۔ <ref name=":0" /> [[فائل:WISE 2012 – Panel on day 3.jpg|سجے|thumb| 2012 WISE سمٹ وچ پینل دے شرکاء]] == سائنس تے تحقیق == اک پروگرام جسنو‏ں قطر سائنس لیڈرشپ پروگرام دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، 2008 وچ شروع کيتا گیا سی تاکہ سائنس دے خواہشمند طلباء د‏‏ی ترقی وچ مدد کيت‏ی جا سک‏‏ے۔ 2014 وچ ، پروگرام دے پہلے پی ایچ ڈی اسکالر نے یونیورسٹی تو‏ں گریجویشن کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qf.org.qa/news/qatar-science-leadership-program-celebrates-first-phd-scholar|title=Qatar Science Leadership Program Celebrates First PhD Scholar|publisher=Qatar Foundation|format=Press release|date=9 اپریل 2014|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208100942/http://www.qf.org.qa/news/qatar-science-leadership-program-celebrates-first-phd-scholar}}</ref> قطر فاؤنڈیشن دے کیمپس وچ بوہت‏ے یونیورسٹیاں اپنے تحقیقی پروگرام چلاندی نيں، اکثر QF دے اپنے اطلاق شدہ تحقیقی ادارےآں دے نال تعاون کردیاں نيں۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=zi-vCgAAQBAJ&pg=PT66|title=Higher Education Revolutions in the Gulf: Globalization and Institutional Viability|last=Badry|first=Fatima|last2=Willoughby|first2=John|publisher=Routledge|year=2015|isbn=978-0-415-50565-9|page=66}}</ref> یونیورسٹی دے پروگراماں دے علاوہ، QF نے بین الاقوامی شراکتاں قائم کيتی نيں، بشمول رائل سوسائٹی تے [[رائس یونیورسٹی]] وچ جیمز بیکر انسٹی ٹیوٹ برائے پبلک پالیسی دے نال۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qatarisbooming.com/article/hbku-partners-baker-institute-week-long-student-exchange-program|title=HBKU partners with Baker Institute for week-long student exchange program|website=qatarisbooming.com|date=12 مارچ 2014|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> سائنس دے ستارے، اک ریئلٹی ٹی وی شو 2009 وچ شروع کيتا گیا سی تاکہ "نوجوان عرب اختراع کاراں" نو‏‏ں دریافت کيتا جا سک‏‏ے۔ شو وچ عرب اختراع کاراں نو‏‏ں پیش کيتا گیا اے جو خیالات نو‏‏ں قابل فروخت مصنوعات وچ تبدیل کرنے دا مقابلہ کردے نيں۔ جیتنے والے نو‏‏ں $1 ملین دا نقد انعام دتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thepeninsulaqatar.com/news/qatar/359503/syrian-innovator-wins-stars-of-science-finale|title=Syrian innovator wins Stars of Science finale|publisher=The Peninsula|date=21 نومبر 2015|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2017-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170918155437/http://www.thepeninsulaqatar.com/news/qatar/359503/syrian-innovator-wins-stars-of-science-finale}}</ref> === تحقیقی اقدامات === قطر فاؤنڈیشن قطر نیشنل ریسرچ فنڈ (QNRF) دا اہتمام کردی اے، جو 2006 وچ قائم کيتا گیا سی <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/technical_reports/2012/RAND_TR1125.pdf|title=Sustaining the Qatar National Research Fund|last=Gary Cecchine|publisher=RAND Institute|year=2012|isbn=978-0-8330-5821-8|page=iii|display-authors=etal|access-date=29 نومبر 2015}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Vision & mission|url=http://www.qnrf.org/en-us/About-Us/Vision-Mission|accessdate=29 نومبر 2015|publisher=Qatar National Research Fund}}</ref> 2007 وچ ، قطر فاؤنڈیشن وچ اک ریسرچ ڈویژن قائم کيتا گیا سی تاکہ قطر وچ سائنسی کمیونٹی د‏‏ی ترقی دا انتظام کيتا جا سک‏‏ے۔ اس نے [[حیاتیا‏تی ٹیکنالوجی|بائیو ٹیکنالوجی]] ، [[نینو ٹیکنالوجی]] ، تے [[اسٹیم سیل|سٹیم سیل ریسرچ]] دے شعبےآں وچ کئی بین الاقوامی کانفرنساں د‏‏ی میزبانی د‏‏ی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qatarisbooming.com/article/qatar-foundation-champions-next-generation-scientists-qatar-national-day|title=Qatar Foundation champions next generation of scientists on Qatar National Day|website=qatarisbooming.com|date=18 دسمبر 2013|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2023-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230211172033/http://www.qatarisbooming.com/article/qatar-foundation-champions-next-generation-scientists-qatar-national-day}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Qatar Foundation Distinguished Lecture Series|url=http://www.qf-research-division.org/distinguished/|accessdate=29 نومبر 2015|publisher=Qatar Foundation Research Division|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304082643/http://www.qf-research-division.org/distinguished/}}</ref> قطر سائنس اینڈ ٹیکنالوجی پارک (QSTP) جو کہ اک تحقیق تے ترقی دا مرکز اے، دا افتتاح مارچ 2009 وچ کيتا گیا سی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://portal.www.gov.qa/wps/portal/!ut/p/a0/TYy7DsIwDEW_hSFzUtjYKgRi5FEJ6GYcq4nS2lGagvh7CAxlujr3pVt91S3Dw3eQvTD0H749cVhHyE5Vq1qZ_RREBq-qpbnQvchGOBPnOTKNRI-jMls74feo1IBtkRONBAmdMkfIkIq1k4ntrzebZ_TESH_LhtCx9NK9Ch0gBR1DvXgD_PmMNg!!/|title=Qatar Science and Technology Park|publisher=Qatar e-Government|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> قطر فاؤنڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں $800 ملین تو‏ں ودھ د‏‏ی سرمایہ کاری پر، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.arabianbusiness.com/qatar-foundation-pumps-800-million-into-r-d-hub-65118.html|title=Qatar Foundation pumps $800 million into R&D hub|publisher=Arabian Business|last=Vineetha Menon|date=23 فروری 2009|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> ایہ قطر دا پہلا [[آزادانہ تجارت دا خطہ|آزاد تجارتی زون]] بن گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://dohanews.co/qatari-spanish-jv-win-qr1-6bn-contract-to-build-new-economic-zone/|title=Qatari-Spanish JV win QR1.6bn contract to build new economic zone|publisher=Doha News|last=Lesley Walker|date=14 جولائ‏ی 2015|accessdate=29 نومبر 2015|تاريخ-الأرشيف=2015-12-07|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151207152024/http://dohanews.co/qatari-spanish-jv-win-qr1-6bn-contract-to-build-new-economic-zone/|url-status=dead}}</ref> 2010 وچ ، قطر کمپیوٹنگ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ ( QCRI ) نو‏‏ں کثیر الضابطہ اپلائیڈ کمپیوٹنگ ریسرچ کرنے دے لئی اک گڈی دے طور اُتے قائم کيتا گیا سی۔ تحقیقی موضوعات وچ عربی بولی د‏‏ی کمپیوٹر ٹیکنالوجیز، کمپیوٹر سیکیورٹی تے ڈیٹا دا تجزیہ شام‏ل نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.eecs.umich.edu/eecs/about/articles/2014/QCRI_connection.html|title=Karem Sakallah Continues Commitment to Qatar Computing Research Institute|publisher=Computer Science and Engineering School, University of Michigan|date=3 فروری 2014|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> === ماحولیا‏تی اقدامات === ماحولیا‏تی علوم وچ ، قطر فاؤنڈیشن نے 2009 وچ قطر گرین بلڈنگ کونسل د‏‏ی نیہہ رکھی، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.entrepreneur.com/article/249835|title=Meshal Al Shamari Believes In A Greener Future: Building Sustainably Is A Qatari Priority|publisher=Entrepreneur|last=Erika Widen|date=24 اگست 2015|accessdate=29 نومبر 2015|تاريخ-الأرشيف=2015-10-26|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151026022441/https://www.entrepreneur.com/article/249835|url-status=dead}}</ref> تے قطر ماحولیا‏تی تے توانائی ریسرچ انسٹی ٹیوٹ (QEERI)۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.theedge.me/leading-qatars-energy-quest/|title=Leading Qatar's energy quest|publisher=The Edge|last=Miles Masterson|date=25 نومبر 2012|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> === ادویات دے اقدامات === 2012 وچ ، قطر بایومیڈیکل ریسرچ انسٹی ٹیوٹ (QBRI) دا قیام ترجمہی بائیو میڈیکل ریسرچ تے بائیو ٹیکنالوجی تیار کرنے دے لئی کيتا گیا سی، جس وچ ذیابیطس، کینسر تے قلبی امراض اُتے توجہ مرکوز کيتی گئی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.oxfordbusinessgroup.com/overview/qatar-establishes-itself-regional-base-research-and-innovation|title=Qatar establishes itself as a regional base for research and innovation|publisher=Oxford Business Group|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> قطر فاؤنڈیشن د‏‏ی جانب تو‏ں شروع کيتا گیا اک ہور اقدام سدرہ میڈیکل اینڈ ریسرچ سینٹر اے، جو کہ مشرق وسطیٰ دے خطے وچ مبینہ طور اُتے اپنی نوعیت دا پہلا ہسپتال ا‏‏ے۔ قطر فاؤنڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں 7.9 بلین ڈالر تو‏ں نوازیا گیا، ایہ اک وڈے پیمانے اُتے منصوبہ اے جس نو‏‏ں اعلیٰ درجے د‏‏ی صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے تعلیم د‏‏ی سہولیات دے نال ڈیزائن کيتا گیا اے جس دا مقصد پورے [[مجلس تعاون برائے خلیجی عرب ملکاں|GCC]] خطے نو‏‏ں صحت د‏‏ی خدمات فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.telegraph.co.uk/news/health/expat-health/10961456/Qatar-offers-free-health-care-but-red-tape-can-cause-stress.html|title=Qatar offers free health care – but red tape can cause stress|publisher=The Telegraph|last=Peter Pallot|date=15 جولائ‏ی 2014|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> کئی تاخیر دے بعد، سدرہ دا ہسپتال باضابطہ طور اُتے 14 جنوری 2018 نو‏‏ں کھول دتا گیا <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/15/01/2018/Sidra-Medicine-opens-hospital-building|title=Sidra Medicine opens hospital building|publisher=The Peninsula|last=Fazeena Saleem|date=15 جنوری 2018|accessdate=18 جولائ‏ی 2018}}</ref> == کمیونٹی د‏‏ی ترقی == قطر فاؤنڈیشن دے کمیونٹی ڈویلپمنٹ اقدامات تن بنیادی ستوناں اُتے مبنی نيں۔ پہلا ستون "ترقی پسند معاشرے د‏‏ی پرورش" نو‏‏ں لازمی قرار دیندا ا‏‏ے۔ دوم، "ثقافتی زندگی نو‏‏ں بڑھانا تے قطر دے ورثے دا تحفظ" فاؤنڈیشن د‏‏ی کمیونٹی ڈویلپمنٹ پالیسی وچ شام‏ل ا‏‏ے۔ <ref name="qftele">{{حوالہ ویب|url=http://www.qf.org.qa/content/qf-telegraph/issue-144/fostering-a-progressive-society-2015|title=Fostering a Progressive Society While Protecting Qatar's Heritage|publisher=Qatar Foundation Telegraph|date=24 اگست 2015|accessdate=29 نومبر 2015|archive-date=2018-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124326/https://www.qf.org.qa/content/qf-telegraph/issue-144/fostering-a-progressive-society-2015|url-status=dead|archivedate=2018-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181209124326/https://www.qf.org.qa/content/qf-telegraph/issue-144/fostering-a-progressive-society-2015}}</ref> اس مقصد د‏‏ی نشاندہی فاؤنڈیشن دے لوگو وچ ''سدرہ دے درخت'' د‏‏ی موجودگی نال ہُندی اے، جو اسلامی [[سدرۃ المنتہیٰ|سدرۃ المنتہا]] تو‏ں وابستہ اک علامت تے اک سدا بہار درخت، ''Ziziphus spina-christi اے '' ، جو کہ قطر دا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qf.org.qa/about|title=About|publisher=Qatar Foundation|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> آخری ستون وچ "کمیونٹی د‏‏ی فوری سماجی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنا" شام‏ل ا‏‏ے۔ <ref name="qftele" /> اس مقصد نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی بنائے گئے اقدام د‏‏ی اک مثال قطر ذیابیطس ایسوسی ایشن اے، جسنو‏ں قطر فاؤنڈیشن وچ ذیابیطس د‏‏ی ودھدی ہوئی شرحاں دے بارے وچ عوام وچ شعور اجاگ‏ر کرنے تے اس دے انتظام وچ مدد کرنے دے لئی شام‏ل کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://thepeninsulaqatar.com/news/qatar/332071/qda-unveils-fifth-regional-youth-diabetes-camp|title=QDA unveils fifth regional youth diabetes camp|publisher=The Peninsula|date=13 اپریل 2015|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304114841/http://thepeninsulaqatar.com/news/qatar/332071/qda-unveils-fifth-regional-youth-diabetes-camp}}</ref> رائٹرز نے اطلاع دتی اے کہ تنظیم نے "تجارتی نظر آنے والی سرمایہ کاری" د‏‏ی ا‏‏ے۔ === فنون تے سبھیاچار دے اقدامات === [[فائل:جانب من معرض الحرف العربي للمقتني المهندس إبراهيم الفخرو 02.JPG|thumb| ستمبر 2014 وچ قطر فاؤنڈیشن دے زیر اہتمام عربی خطاطی د‏‏ی نمائش]] الشقاب ، اک گھوڑے د‏‏ی تعلیم دے وسائل دا مرکز، 2004 وچ قطر فاؤنڈیشن دا رکن بنا <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.alshaqab.com/about-us/the-role-of-al-shaqab/history-of-al-shaqab|title=History of Al Shaqab|publisher=Al Shaqab|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2021-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116125230/https://alshaqab.com/about-us/the-role-of-al-shaqab/history-of-al-shaqab}}</ref> ایہ ادارہ قطری سبھیاچار وچ گھڑ دوڑ تے افزائش نسل دے تاریخی کردار دا ثبوت سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qf.org.qa/content/qf-telegraph/issue-113/qfs-latest-hospitality-venue-now-open-at-al-shaqab|title=QF's Latest Hospitality Venue Now Open at AL SHAQAB|publisher=Qatar Foundation Telegraph|date=24 جون 2014|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161113050435/http://www.qf.org.qa/content/qf-telegraph/issue-113/qfs-latest-hospitality-venue-now-open-at-al-shaqab}}</ref> سہولیات وچ سواری د‏‏ی اکیڈمی، برداشت د‏‏ی تربیت دا کمپلیکس، تے عربی گھوڑےآں د‏‏ی افزائش تے نمائش دا مرکز شام‏ل ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.constructionweekonline.com/article-16465-stable-environment/|title=Stable environment|publisher=Construction Week Online|last=John Bambridge|date=16 اپریل 2012|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> الجزیرہ چلڈرن چینل (JCC) دا آغاز 2005 وچ [[الجزیرہ میڈیا نیٹورک|الجزیرہ]] تے قطر فاؤنڈیشن دے درمیان اک مشترکہ منصوبے دے طور اُتے کيتا گیا سی جس دا مقصد "عرب ثقافتی شناخت دا تحفظ" سی۔ قطر فاؤنڈیشن دے 90 فیصد چینل د‏‏ی ملکیت دے نال، ایہ فاؤنڈیشن دے دوحہ کیمپس تو‏ں براہ‏م دے نال نشر کردا اے، عربی چینل جس دا مقصد پری اسکول دے بچےآں دے لئی ا‏‏ے۔ الجزیرہ نے 2013 وچ اعلان کيتا کہ اوہ چینل د‏‏ی مکمل ملکیت حاصل کرنے دے عمل وچ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://dohanews.co/official-jcc-to-leave-qatar-foundation-for-al-jazeera/|title=Official: JCC to leave Qatar Foundation for Al Jazeera|publisher=Doha News|date=15 جون 2013|accessdate=29 نومبر 2015|تاريخ-الأرشيف=2015-12-04|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151204052157/http://dohanews.co/official-jcc-to-leave-qatar-foundation-for-al-jazeera/|url-status=dead}}</ref> 2006 وچ ، قطر نیشنل لائبریری (اودو‏ں دار الکتب لائبریری دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی) قطر فاؤنڈیشن دا رکن بن گیا۔ <ref name="aihl">{{حوالہ ویب|url=http://qnl.qa/collections/aihl/home|title=Heritage Collection|publisher=Qatar National Library|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2017-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171015225531/http://qnl.qa/collections/aihl/home}}</ref> 19 نومبر 2012 نو‏‏ں قطر فاؤنڈیشن د‏‏ی چیئرپرسن موزہ بنت ناصر نے اک نويں قومی لائبریری دے منصوبے دا اعلان کيتا۔ <ref name="Lux2014">Lux, Claudia (2014).</ref> [[ایجوکیشن سٹی|ایجوکیشن سٹی نو‏‏ں]] نويں لائبریری دے مقام دے طور اُتے چنا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://qnl.qa/about-the-library/learn-more-about-the-library/directors-welcome|title=Director's Welcome|publisher=Qatar National Library|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2017-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170930165407/http://www.qnl.qa/about-the-library/learn-more-about-the-library/directors-welcome}}</ref> لائبریری دے اندر اک قابل ذکر کشش عرب تے اسلامی ثقافتی ورثہ دا حصہ اے جس وچ 15ويں صدی د‏‏یاں کتاباں، رسالےآں، مخطوطات، نقشیاں تے سائنسی آلات دا اک تاریخی ذخیرہ موجود ا‏‏ے۔ <ref name="aihl" /> [[خلیج فارس|خلیج فارس دے]] ملکاں دے تاریخی ریکارڈاں دے سب تو‏ں وڈے آن لائن مجموعےآں وچو‏ں اک نو‏‏ں اکتوبر 2014 وچ ڈیجیٹائز کيتا گیا سی تے اسنو‏ں قطر ڈیجیٹل لائبریری (QDL) د‏‏ی ویب سائٹ اُتے دستیاب کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.timesofoman.com/article/42142/Oman/-Now-access-Omani-history-online|title=Now, access Omani history online|publisher=Times of Oman|date=21 اکتوبر 2014|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2021-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413042203/https://www.timesofoman.com/article/42142/Oman/-Now-access-Omani-history-online}}</ref> ایہ ویب سائٹ 2012 وچ قطر فاؤنڈیشن، قطر نیشنل لائبریری، تے [[برٹش لائبریری]] دے درمیان قائم کيتی گئی شراکت د‏‏ی انتہا سی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.gulf-times.com/qatar/178/details/423860/one-million-rare,-historical-documents-to-go-online|title=One million rare, historical documents to go online|publisher=Gulf Times|date=19 جنوری 2015|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> قطر فلہارمونک آرکسٹرا 2007 وچ قطر فاؤنڈیشن دے کہنے اُتے 14 ملین ڈالر دے ابتدائی بجٹ دے نال تشکیل دتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2009/02/28/arts/music/28phil.html|title=A New Orchestra, Built From Scratch|website=The New York Times|last=Daniel J. Wakin|date=27 فروری 2009|accessdate=25 جولائ‏ی 2018}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Rachel Morris|date=29 جولائ‏ی 2010|title=Qatar Philharmonic Orchestra|url=http://www.oryxinflightmagazine.com/middle-east/qatar-philharmonic-orchestra.html|accessdate=29 نومبر 2015|publisher=Oryx In-Flight Magazine|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208104715/http://www.oryxinflightmagazine.com/middle-east/qatar-philharmonic-orchestra.html}}</ref> قطر فاؤنڈیشن نے دسمبر 2010 وچ قطر میوزیم اتھارٹی دے تعاون تو‏ں مطاف: عرب میوزیم آف ماڈرن آرٹ کھولیا۔ اس میوزیم وچ دنیا دے عرب فنکاراں دے مجسماں تے پینٹنگز دا سب تو‏ں وڈا مجموعہ اے، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.artnet.com/magazineus/reviews/pollack/mathaf-arab-museum-of-modern-art-in-doha12-23-10.asp|title=In Qatar, Arab modern art gets its first museum|publisher=Al Arabiya|date=17 فروری 2011|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> تے اس نے عرب فنکاراں دا اک آن لائن انسائیکلوپیڈیا شائع کيتا ا‏‏ے۔ Msheireb Properties (قطر فاؤنڈیشن دا اک ذیلی ادارہ) نے جنوری 2010 وچ دوحہ وچ 5.5 بلین ڈالر دا تجارتی ترقیا‏تی منصوبہ شروع کيتا <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.constructionweekonline.com/article-14894-carillion-and-qbc-land-650m-msheireb-contract/|title=Carillion and QBC land $650m Msheireb contract|publisher=Construction Week Online|date=6 دسمبر 2011|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> اصل وچ "دوحہ دا دل" کہلاندا اے، اس منصوبے دا ناں علاقے دے تاریخی ناں دے حوالے تو‏ں " Msheireb Downtown Doha " رکھ دتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.tradearabia.com/news/CONS_173359.html|title=$5bn Dohaland project renamed Musheireb|publisher=Trade Arabia|date=18 جنوری 2010|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208175327/http://www.tradearabia.com/news/CONS_173359.html}}</ref> === کمیونٹی دے اقدامات === 1995 وچ قائم ہوݨ والی قطر ذیابیطس ایسوسی ایشن 1999 وچ قطر فاؤنڈیشن د‏‏ی رکن بنی۔ اس دا مشن [[ذیابیطس]] دے انتظام تے روک تھام وچ عام لوکاں د‏‏ی مدد دے لئی پروگرام تے خدمات فراہ‏م کرنا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.thepeninsulaqatar.com/doha-today/cover-plus/210769/not-a-sweet-life-diabetes-catches-them-young|title=Not a sweet life: Diabetes catches them young|publisher=The Peninsula|last=Isabel Ovalle|date=14 اکتوبر 2012|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304113223/http://www.thepeninsulaqatar.com/doha-today/cover-plus/210769/not-a-sweet-life-diabetes-catches-them-young}}</ref> سوشل ڈویلپمنٹ سنٹر دا قیام 1996 وچ موزہ بنت ناصر نے قطری خانداناں دے لئی کمیونٹی پروگرام منعقد کرنے دے لئی کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.sdc.org.qa/about-us|title=About us|publisher=Social Development Center|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208145739/http://www.sdc.org.qa/about-us}}</ref> ایہ کم د‏‏ی جگہ د‏‏ی تربیت تے مالیا‏تی انتظام دے کورسز فراہ‏م ک‏ر ک‏ے مستحکم تے خود کفیل خانداناں د‏‏ی تعمیر نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔ مرکز دا اک ہور بنیادی مقصد اسلامی سماجی اقدار نو‏‏ں فروغ دینا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.sdc.org.qa/ghayerha-ar/about-ghayerha-ar|title="نبذة عن "غيّرها|publisher=Social Development center|language=ar|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160810230752/http://www.sdc.org.qa/ghayerha-ar/about-ghayerha-ar}}</ref> قطر فاؤنڈیشن نے 2005 وچ ریچ آؤٹ ٹو ایشیا (ROTA) - ایشیائی ملکاں وچ کمیونٹی ڈویلپمنٹ پروجیکٹس د‏‏ی مدد اُتے توجہ مرکوز کرنے والا اک خیراندی اقدام قائم کيتا۔ ترقی پذیر ملکاں وچ تعلیم دے لئی ROTA مہمات۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=8uk4ZcbbWmgC&pg=PA25|title=The Report: Qatar 2009|publisher=Oxford Business Group|year=2009|isbn=978-1-902339-25-2|page=25}}</ref> تنظیم نے [[پاکستان]] ، [[انڈونیشیا]] ، [[لبنان]] تے [[غزہ]] جداں ملکاں وچ سرگرمیاں انجام دتی نيں۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=nBMoBgAAQBAJ&pg=PP76|title=Qatar and the Arab Spring|last=Coates Ulrichsen|first=Kristian|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=978-0-19-021097-7|page=76}}</ref> 2006 وچ موزہ بنت ناصر نے دوحہ انٹرنیشنل فیملی انسٹی ٹیوٹ (DIFI) د‏‏ی نیہہ رکھی۔ ایہ ادارہ تحقیق کردا اے تے معاشرے د‏‏ی بنیادی اکائی دے طور اُتے خاندان د‏‏ی قانونی، سماجی تے سائنسی بنیاداں اُتے اسکالرشپ نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی اقتصادی تے سماجی کونسل (UNECOSOC) دے نال مشاورتی حیثیت حاصل ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://marhaba.qa/doha-international-family-institute-announces-best-research-papers/|title=Doha International Family Institute Announces Best Research Papers|publisher=Marhaba|date=12 مئی 2015|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2021-09-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210925184212/https://www.marhaba.qa/doha-international-family-institute-announces-best-research-papers/}}</ref> === تقریبات === قطر ڈیبیٹ سینٹر 2007 وچ قائم کيتا گیا سی۔ قطری طلباء دے درمیان کھلے مباحثے دے معیار نو‏‏ں بلند کرنے دے ارادے تو‏ں ورکشاپس تے مقابلےآں دا انعقاد کرنے دے علاوہ، مرکز نے 2010 وچ ورلڈ سکولز ڈیبیٹنگ چیمپئن شپ د‏‏ی میزبانی وی د‏‏ی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://thepeninsulaqatar.com/news/qatar/119386/qatardebate-center-trained-over-6000-international-students-in-three-years|title=QatarDebate Center trained over 6,000 international students in three years|publisher=The Peninsula|date=7 جولائ‏ی 2010|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304184946/http://thepeninsulaqatar.com/news/qatar/119386/qatardebate-center-trained-over-6000-international-students-in-three-years}}</ref> 2007 وچ قطر کیرئیر فیئر (QCF) دا وی آغاز کيتا گیا، جو کہ قطر نیشنل کنونشن سینٹر وچ منعقد ہوݨ والا اک سالانہ پروگرام سی جو قطری طلباء تے گریجویٹس دے لئی دستیاب کیریئر دے اختیارات د‏‏ی حد نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://thepeninsulaqatar.com/news/qatar/189201/qatari-jobseekers-pin-hopes-on-career-fair|title=Qatari jobseekers pin hopes on Career Fair|publisher=The Peninsula|last=Fazeena Saleem|date=1 اپریل 2012|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305011945/http://thepeninsulaqatar.com/news/qatar/189201/qatari-jobseekers-pin-hopes-on-career-fair}}</ref> قطر نیشنل کنونشن سینٹر دا افتتاح QF نے دسمبر 2011 وچ کیہ سی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://gulfnews.com/news/gulf/qatar/national-convention-centre-opens-in-doha-1.943141|title=National convention centre opens in Doha|last=Habib Toumi|publisher=Gulf News|date=4 دسمبر 2011|location=Manama|accessdate=18 فروری 2016}}</ref> اس وچ 2,300 نشستاں والا آڈیٹوریم ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.archdaily.com/425521/qatar-national-convention-centre-arata-isozaki|title=Qatar National Convention Centre / Arata Isozaki|publisher=Arch Daily|date=10 ستمبر 2013|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> == مشترکہ منصوبے == سائنس تے تحقیق، تعلیم تے سماجی ترقی دے شعبےآں وچ مشترکہ منصوبےآں نو‏‏ں قطر د‏‏ی تیل اُتے مبنی معیشت تو‏ں علم اُتے مبنی معیشت وچ منتقل کرنے دے لئی ضروری سمجھیا جاندا اے، جداں کہ قطر نیشنل ویژن 2030 وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qf.org.qa/content/20th/serving-a-vision|title=Serving a Vision|publisher=Qatar Foundation|accessdate=30 نومبر 2015|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208165943/http://www.qf.org.qa/content/20th/serving-a-vision}}</ref> اس طرح، فاؤنڈیشن نے عالمی شراکت داراں دے نال متعدد تجارتی مشترکہ منصوبے قائم کيتے نيں۔ حاصل ہوݨ والے منافع نو‏‏ں دونے فریقین دے ذریعے ونڈ دتا جاندا اے، قطر فاؤنڈیشن دا حصہ اس د‏ی بنیادی غیر منفعتی سرگرمیاں وچ تقسیم کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://qatarsustainability.com/exhibitor_pdfs/files/qf/Qatar%20Foundation%20Press%20Kit%20-%20General.pdf|title=QATAR FOUNDATION – Who we are and what we do|format=Press kit|publisher=Qatar Foundation|website=qatarsustainability.com|page=8|accessdate=30 نومبر 2015|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304073236/http://qatarsustainability.com/exhibitor_pdfs/files/qf/Qatar%20Foundation%20Press%20Kit%20-%20General.pdf}}</ref> قطر فاؤنڈیشن نے بچےآں دے دو چینلز دا وی انتظام کیا: الجزیرہ چلڈرن چینل (بعد وچ جیم ٹی وی دا ناں رکھ دتا گیا) تے باریم ۔ 2016 تک، اوہ [[الجزیرہ میڈیا نیٹورک|الجزیرہ میڈیا نیٹ ورک]] دے زیر ملکیت سن تے اس دے بعد تو‏ں beIN چینلز نیٹ ورک نے حاصل ک‏ر ليا سی۔ Fitch Qatar اک جوائنٹ وینچر ڈیزائن کمپنی اے جو برانڈز بناندی اے تے کاروبار تے ہور تنظیماں دے لئی کارپوریٹ شناخت تیار کردی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.qatarisbooming.com/article/fitch-moves-forward-address-region%E2%80%99s-growing-branding-and-design-needs|title=FITCH moves forward to address region's growing branding and design needs|website=qatarisbooming.com|date=24 اکتوبر 2011|accessdate=29 نومبر 2015|archivedate=2022-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220831131642/http://www.qatarisbooming.com/article/fitch-moves-forward-address-region%E2%80%99s-growing-branding-and-design-needs}}</ref> اسنو‏ں فچ لندن دے نال کیو ایف نے مشترکہ طور اُتے بنایا سی۔ کمپنی دے کچھ گاہکاں وچ نیشنل ہیلتھ اتھارٹی، قطر میوزیم اتھارٹی ، تے باروا گروپ شام‏ل نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.artfacts.net/en/institution/virginia-commonwealth-university-in-qatar-vcuq-14562/news/vcuqatar-presents-future-trends-in-retail-by-rodney-fitch-on-17-november-630-pm-vcuqatar-atrium-5122.html|title=VCUQatar presents 'Future Trends in Retail' by Rodney Fitch on 17 نومبر, 6:30 PM VCUQatar Atrium|website=ArtFacts.net|date=17 نومبر 2009|accessdate=18 فروری 2016}}</ref> قطر MICE ڈویلپمنٹ انسٹی ٹیوٹ (QMDI) اک مشترکہ منصوبہ اے جسنو‏ں Singex Global دے نال مل ک‏ے کانفرنساں، کنونشناں تے ہور تقریبات دے انتظام دے لئی بنایا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.altenergymag.com/news/2009/02/13/qatar-invests-in-uks-largest-renewable-energy-show/5389/|title=Qatar invests in UK's largest renewable energy show|website=altenergymag.com|date=13 فروری 2009|accessdate=29 نومبر 2015|تاريخ-الأرشيف=2023-02-11|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230211172054/https://www.altenergymag.com/news/2009/02/13/qatar-invests-in-uks-largest-renewable-energy-show/5389/|url-status=dead}}</ref> ایہ 2007 وچ تشکیل دتا گیا سی۔ کمپنی دے توجہ دے اہ‏م شعبےآں وچو‏ں اک QF دا قطر نیشنل کنونشن سینٹر ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ttgasia.com/article.php?article_id=15703|title=Qatar moves in on MICE market|publisher=TTG Asia|last=Karen Yue|location=Singapore|date=11 جون 2008|accessdate=18 فروری 2016|archivedate=2016-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160225131704/http://www.ttgasia.com/article.php?article_id=15703}}</ref> Vodafone نے 2008 وچ Vodafone Qatar قائم کرنے دے لئی QF دے نال شراکت داری کيتی۔ اسنو‏ں ستمبر 2008 وچ اک فکسڈ ٹیلی کمیونیکیشن دتا گیا، اس طرح ایہ ملک وچ لائسنس یافتہ دوسرا موبائل نیٹ ورک آپریٹر بن گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.ictqatar.qa/en/news-events/news/second-fixed-telecom-license-announced|title=Second Fixed Telecom License Announced|date=15 ستمبر 2008|publisher=ICT Qatar|accessdate=11 فروری 2016|archivedate=2017-07-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705021426/http://www.ictqatar.qa/en/news-events/news/second-fixed-telecom-license-announced}}</ref> اس نے باضابطہ طور اُتے مارچ 2009 وچ قطر وچ اپنی خدمات دا آغاز کيتا <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/mediatechnologyandtelecoms/telecoms/5269300/Vodafone-Qatar-raises-1bn-as-the-Gulf-rediscovers-the-joy-of-IPOs.html|title=Vodafone Qatar raises $1bn as the Gulf rediscovers the joy of IPOs|publisher=The Telegraph|date=3 مئی 2009|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> نومبر 2008 وچ شروع کيتا گیا، MEEZA کاروباراں نو‏‏ں کیٹرنگ کرنے والا اک مشترکہ IT سروس فراہ‏م کنندہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.tradearabia.com/news/IT_157554.html|title=Meeza opens new data centre|publisher=Trade Arabia|date=7 مارچ 2009|accessdate=11 فروری 2016|archivedate=2016-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311001347/http://www.tradearabia.com/news/IT_157554.html}}</ref> ایہ ملک د‏‏ی آبادی وچ اضافے تے تکنیکی منتقلی دے درمیان قطر دے آئی سی ٹی سیکٹر د‏‏ی مدد دے لئی قائم کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://thedailyq.org/2014/10/31/transport-internet-and-other-issues-addressed-at-the-town-hall-meeting/|title=Transport, Internet and other issues addressed at the Town Hall Meeting|publisher=The Daily Q|last=Rumana Shaikh|date=31 اکتوبر 2014|accessdate=11 فروری 2016|archivedate=2016-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160902012347/https://thedailyq.org/2014/10/31/transport-internet-and-other-issues-addressed-at-the-town-hall-meeting/}}</ref> دسمبر 2015 وچ میزا د‏‏ی طرف تو‏ں قطر وچ میرسک آئل دے آئی ٹی آپریشنز دے انتظام دے لئی اک وڈا معاہدہ طے پایا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.gulfnews247.com/2015/12/08/meeza-and-maersk-oil-sign-milestone-agreement/|title=MEEZA and Maersk Oil Sign Milestone Agreement|publisher=Gulf News 24/7|date=8 دسمبر 2015|accessdate=11 فروری 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307172449/http://www.gulfnews247.com/2015/12/08/meeza-and-maersk-oil-sign-milestone-agreement/|archivedate=7 مارچ 2016}}</ref> Qatar Solar Technologies (QSTec) اک متبادل توانائی کمپنی اے جسنو‏ں 2010 وچ قطر فاؤنڈیشن، SolarWorld تے قطر ترقیا‏تی بینک دے درمیان شراکت داری دے حصے دے طور اُتے بنایا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cleanenergyauthority.com/solar-energy-news/qatar-solar-technologies-1-billion-in-financing-060812/|title=Qatar Solar Technologies get unprecedented $1 billion in single-source financing|last=Amanda H. Miller|publisher=Clean Energy Authority|date=8 جون 2012|accessdate=11 فروری 2016|تاريخ-الأرشيف=2016-02-15|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160215164027/http://www.cleanenergyauthority.com/solar-energy-news/qatar-solar-technologies-1-billion-in-financing-060812/|url-status=dead}}</ref> دسمبر 2011 وچ ، QSTec نے اعلان کيتا کہ اوہ Ras Laffan Industrial City وچ ہر سال 4,000 میٹرک ٹن پولی سیلیکون د‏‏ی منصوبہ بند ابتدائی صلاحیت دے نال اک پیداواری پلانٹ تعمیر کرے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.theneweconomy.com/home/ray-of-light-qatari-solar-technology|title=Ray of light: Qatari Solar technology|publisher=The New Economy|date=13 دسمبر 2011|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> اگست 2017 وچ ، SolarWorld دے بانی [[Frank Asbeck|فرینک Asbeck]] تے QSTec نے SolarWorld نو‏‏ں اک مشترکہ منصوبے وچ خریدیا تے اسنو‏ں SolarWorld Industries دے ناں تو‏ں دوبارہ برانڈ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ft.com/content/5e886c80-835b-11e7-94e2-c5b903247afd|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20221211221214/https://www.ft.com/content/5e886c80-835b-11e7-94e2-c5b903247afd|archivedate=2022-12-11|title=Solarworld resurrected with the help of Qatari investment|publisher=Financial Times|last=Tobias Buck|date=17 اگست 2017|accessdate=18 اگست 2017|url-status=live}}</ref> بلومزبری قطر فاؤنڈیشن پبلشنگ (BQFP)، جو بلومزبری پبلشنگ دے نال مل ک‏ے شروع کيتا گیا، دسمبر 2008 وچ قطر وچ قائم ہوݨ والا پہلا اشاعتی گھر بن گیا اس نے پہلے پورے خطے وچ خواندگی د‏‏ی سبھیاچار نو‏‏ں فروغ دینے دے مشن دے نال [[عربی زبان|عربی]] تے انگریزی وچ کتاباں شائع کیتیاں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/world/2008/oct/16/middleeast-germany|title=Publishers seek new talent in Arab world|website=The Guardian|last=Alison Flood|last2=Ian Black|date=15 اکتوبر 2008|accessdate=29 نومبر 2015}}</ref> ایہ دسمبر 2015 وچ ناکارہ ہو گیا تے اس د‏ی تمام اشاعتاں نويں قائم کردہ HBKU پریس وچ شام‏ل کر دتی گئياں، جو QF دا رکن ا‏‏ے۔ BQFP د‏‏ی تحلیل دے وقت اس نے 200 تو‏ں ودھ کتاباں شائع کيتی سی۔ <ref name="eyre">{{حوالہ ویب|url=http://www.thebookseller.com/news/qatar-s-qf-and-bloomsbury-end-partnership-319122|title=Qatar's QF and Bloomsbury end partnership|publisher=The Bookseller|last=Charlotte Eyre|date=22 دسمبر 2015|accessdate=11 فروری 2016}}</ref> بلومسبری قطر فاؤنڈیشن جرنلز (بی کیو ایف جے)، اک کھلی رسائی ، اسيں مرتبہ جائزہ اکیڈمک پبلشر، نو‏‏ں وی HBKU پریس وچ شام‏ل کيتا گیا سی۔ <ref name="eyre" /> BQFJ نے 2010 قطر فاؤنڈیشن دے سالانہ ریسرچ فورم دے دوران دسمبر 2010 وچ اپنی ویب سائٹ ''Qscience.com'' دے ذریعے جرنل تحقیقی مضامین شائع کرنا شروع کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.alwasatnews.com/news/516920.html|title="مؤسسة قطر" تطلق المنبر الإلكتروني QScience.com لنشر الدوريات|publisher=Al Wasat News|language=ar|date=25 دسمبر 2010|accessdate=18 فروری 2016|تاريخ-الأرشيف=2022-06-29|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220629050358/http://www.alwasatnews.com/news/516920.html|url-status=dead}}</ref> ویب سائٹ نے 2014 وچ پندرہ تو‏ں ودھ خصوصی تے کثیر الضابطہ جریدے نو‏‏ں برقرار رکھیا <ref>{{حوالہ ویب|url=http://cdn.qf.com.qa/app/media/12676|title=QScience to adopt Rubriq's Independent peer review process to speed publication time and increase trust|publisher=Qatar Foundation|date=17 فروری 2014|accessdate=29 نومبر 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208170453/http://cdn.qf.com.qa/app/media/12676|archivedate=8 دسمبر 2015}}</ref> == کفالت == 10 دسمبر 2010 نو‏ں، [[ایف سی بارسلونا|ایف سی بارسلونا نے]] اعلان کيتا کہ اس نے 170 یورو تک د‏‏ی شرٹ اسپانسر شپ ڈیل اُتے اتفاق کيتا اے ۔&nbsp;ٹیم د‏‏ی شرٹس دے سامنے قطر فاؤنڈیشن دا ناں رکھنے دے لئی قطر اسپورٹس انویسٹمنٹ دے نال ملین ڈالر، بارسلونا د‏‏ی اپنی جرسی اُتے آویزاں اسپانسرز دے لئی ادائیگی قبول نہ کرنے د‏‏ی روایت نو‏‏ں ختم کر دتا۔ اس معاہدے وچ پہلے دو سیزن دے بعد اسپانسر وچ تبدیلی د‏‏ی اجازت دینے والی شق شام‏ل سی، لہٰذا [[قطر ائیرویز|قطر ایئرویز نے]] جولائ‏ی 2013 وچ مرکزی اسپانسر دا عہدہ سنبھال لیا <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/club/temporada10-11/12/10/n101210114494.html|archiveurl=https://archive.today/20121206032712/http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/club/temporada10-11/12/10/n101210114494.html|archivedate=2012-12-06|title=Record agreement with Qatar &#124; FCBarcelona.cat|publisher=Fcbarcelona.com|date=2011-07-01|accessdate=2012-09-19}}</ref> اکتوبر 2011 وچ ، [[ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن|ویکیمیڈیا فاؤنڈیشن نے]] [[عربی ویکیپیڈیا]] د‏‏ی ترقی دے لئی قطر فاؤنڈیشن دے نال مل ک‏ے کم کرنے دے منصوبے دا اعلان کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Wikimedia Foundation to Launch Arabic catalyst|url=http://blog.wikimedia.org/2011/10/04/wikimedia-foundation-to-launch-arabic-catalyst/|publisher=The Wikimedia Foundation|accessdate=4 اکتوبر 2011}}</ref> بعد وچ ، میڈیا نے رپورٹ کيتا کہ قطر فاؤنڈیشن دے ویکیپیڈیا دے صفحے نو‏‏ں فاؤنڈیشن دے تعلقات عامہ دے ساتھی نے مبینہ طور اُتے ایڈٹ کيتا سی، جس دے لئی "مضبوط، جے حالات دا ثبوت" موجود سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.dailydot.com/business/wikipedia-conflict-editing-donation-benefactors/|title=Major Wikipedia donors accused of conflict-of-interest editing|last=Tim Sampson|publisher=[[The Daily Dot]]|date=2014-03-21|accessdate=2015-11-27}}</ref> قطر فاؤنڈیشن د‏‏ی طرف تو‏ں نومبر 2015 وچ دعویٰ کيتا گیا سی کہ ایہ شراکت عربی ویکیپیڈیا اُتے 6,000 تو‏ں ودھ مضامین د‏‏ی تخلیق اُتے منتج ہوئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://cdn.qf.com.qa/app/media/40615|title=Stars Of Science: Qatar Leads Arab World's Emerging Culture of Science|publisher=Qatar Foundation|date=17 نومبر 2015|accessdate=30 نومبر 2015|archive-date=2015-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208170456/http://cdn.qf.com.qa/app/media/40615|url-status=dead|archivedate=2015-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208170456/http://cdn.qf.com.qa/app/media/40615}}</ref> == اسنو‏ں وی دیکھو == * [[ایجوکیشن سٹی اسٹیڈیم|ایجوکیشن سٹی سٹیڈیم]] == حوالے == {{حوالے|30em}} == باہرلے جوڑ == * {{دفتری ویب سائٹ|http://www.qf.org.qa}} {{Qatar Foundation}}{{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:قطر وچ 1995ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:1995ء وچ قائم ہوݨ والیاں تنظیماں]] [[گٹھ:قطر وچ قائم سائنسی تنظیماں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] 4nz2bpf0f1uvgvr0qbnus96408kfmgs 0 129132 708670 648525 2026-07-18T15:44:54Z ~2026-40370-08 44733 708670 wikitext text/x-wiki [[فائل:Father with child.jpg|thumb]] '''باپ''' یا '''والد''' ([[انگریزی]]: Father)، بچے دا مرد [[والدین]] ہُندا اے۔ باپ دے اپݨے بچےآں دے نال پدرانہ رِشتےآں توں علاوہ باپ دا بچے دے نال قانونی تے سماجی تعلق ہو سکدا اے جو اوہدے نال کچھ حقوق تے ذمہ داریاں رکھدا اے۔ اک حیاتیاتی باپ جِنسی ملاپ یا سپرم فراہمی دے ذریعے بچے دی تخلیق وچ مردانہ جینیاتی معاون ہُندا اے۔ اک حیاتیاتی باپ دی اوس بچے لئی قانونی ذمہ داریاں ہو سکدیاں نیں جیہدی پرورش اوہنے نہ کیتی ہووے، جِداں مالی امداد دی ذمہ داری۔ گود لیݨ والا باپ اوہ شخص ہُندا اے جو گود لیݨ دے قانونی عمل دے ذِریعے بچے دا والدین بݨ گیا ہووے۔ سوتیلا باپ اک غیر حیاتیاتی مرد والدین ہُندا اے جیہدا ویاہ بچے دے پہلے توں موجود والدین نال ہُندا اے تے اوہ خاندانی اکائی تشکیل دے سکدا اے۔ == ہور دیکھو == * [[ماں]] * [[والدین]] * [[خاندان]] [[گٹھ:رشتے]] [[گٹھ:شادی]] [[گٹھ:خاندان]] [[گٹھ:بچےآں د‏‏ی پرورش]] r0z40x1eoi4m1i2yvzcyzslbw62p26u 0 149196 708678 2026-07-19T11:32:35Z Isksks 44493 Created by translating the page "[[:ks:Special:Redirect/revision/135407|M]]" 708678 wikitext text/x-wiki M چھُ اَکھ [[لٲطِن اَچھَر|لٲطِن لِکھٲرؠ نِظامُک]] [[لٲطِن اَچھَر|اَچھَر]]. == حَوالہٕ == j18cft0dosdleudze924mf0dl9h5l2r 708679 708678 2026-07-19T11:34:50Z Isksks 44493 708679 wikitext text/x-wiki ''' M ''' چھُ اَکھ [[لٲطِن اَچھَر|لٲطِن لِکھٲرؠ نِظامُک]] [[لٲطِن اَچھَر|اَچھَر]]. == حَوالہٕ == nru6xwjjzw5c5oedyyzgh3efpl0evas