کولوراڈو دے شہراں تے قصبےآں دی لسٹ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pnb">
  <siteinfo>
    <sitename>وکیپیڈیا</sitename>
    <dbname>pnbwiki</dbname>
    <base>https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میڈیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گل بات</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ورتنوالا</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ورتن گل بات</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وکیپیڈیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویونت گل بات</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل گل بات</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میڈیا وکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">میڈیاوکی گل بات</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچہ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچہ گل بات</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ہتھونڈائی</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ہتھونڈائی گل بات</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">گٹھ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">گٹھ گل بات</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڈیول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڈیول گل بات</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>کولوراڈو دے شہراں تے قصبےآں دی لسٹ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51347</id>
    <revision>
      <id>708898</id>
      <parentid>708547</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T02:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>708898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="279931" sha1="sj44ao9jd58w2v6i1rab66swdcbsisu" xml:space="preserve">[[امریکہ دیاں ریاستاں|امریکی ریاست]] [[کولوراڈو]] دیاں271 میونسپلٹیاں نیں۔ &lt;ref name=COmuniStatus&gt;{{cite web | url = http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/municipalities.html | title = Active Colorado Municipalities | publisher = [[کولوراڈو|State of Colorado]], Department of Local Affairs | accessdate = May 11, 2011 | archive-date = December 12, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091212060308/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/municipalities.html | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=COgovTypes&gt;{{cite web | url = http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgtypes.html | title = Colorado Local Government by Type | publisher = [[کولوراڈو|State of Colorado]], Department of Local Affairs | date = February 27, 2007 | accessdate = May 11, 2011 | archive-date = February 2, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070202163726/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgtypes.html | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+&lt;big&gt;'''The 271 Municipalities of the State of Colorado'''&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;
!Place Name
!Municipality
!Incorporation Date
!Government
!County
!class=unsortable|Map
!Pop Rank
!2014 Estimate
!2010 Census
!Change
!Pop Density
!Land Area
!Water Area
!Total Area
!INCITS
!WGS84
|-
|[[Aguilar, Colorado|Aguilar]]
|[http://www.aguilarco.us/ Town of Aguilar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317205950/http://www.aguilarco.us/oem/ |date=2011-03-17 }}
|{{Tri1|1894-01-10|January 10, 1894}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لاس انیماس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Aguilar.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083515/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Aguilar.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center| {{Number table sorting|197}}
| {{Change|invert=on|495|538}}
|align=right|{{ntsh|112}}1262&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;487&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|218}}0.3923&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0161&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|218}}0.3923&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0161&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0800760
|align=right|{{Coord|37.403626|-104.655036|format=dms}}
|-
|[[Aguilar, Colorado|Aguilar]]
|[http://www.aguilarco.us/ Town of Aguilar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317205950/http://www.aguilarco.us/oem/ |date=2011-03-17 }}
|{{Tri1|1894-01-10|January 10, 1894}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لاس انیماس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Aguilar.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083515/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Aguilar.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|198}}
|{{Change|invert=on|479|538}}
|align=right|{{ntsh|112}}1262&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;487&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|218}}0.3923&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0161&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|218}}0.3923&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0161&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0800760
|align=right|{{Coord|37.403626|-104.655036|format=dms}}
|-
|[[اکرون، کولوراڈو]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=1 Town of Akron]
|{{Tri1|1887-09-22|September 22, 1887}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[واشنگٹن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat&gt;[[County seat|Seat]] of [[کاؤنٹی (ریاستہائے متحدہ)]] government.&lt;/ref&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Akron.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304022907/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Akron.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|121}}
|{{Change|invert=on|1694|1702}}
|align=right|{{ntsh|190}}649&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;251&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|104}}2.6244&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.7973&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|104}}2.6244&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.7973&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0800925
|align=right|{{Coord|40.164382|-103.220685|format=dms}}
|-
|[[الاموسا، کولوراڈو]]
|[http://www.cityofalamosa.org/ City of Alamosa]
|{{Tri1|1878-08-12|August 12, 1878}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[الاموسا کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Alamosa.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041550/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Alamosa.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|48}}
|{{Change|invert=on|9531|8780}}
|align=right|{{ntsh|104}}1298&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;501&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|57}}7.3663&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.0788&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|32}}0.1244&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3222&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|57}}7.4908&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.4010&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0801090
|align=right|{{Coord|37.475041|-105.875314|format=dms}}
|-
|[[الما، کولوراڈو]]
|[http://www.almafoundation.com/town.htm Town of Alma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080131135043/http://www.almafoundation.com/town.htm |date=2008-01-31 }}
|{{Tri1|1873-12-02|December 2, 1873}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[پارک کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Alma.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083417/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Alma.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|221}}
|{{Change|invert=on|275|270}}
|align=right|{{ntsh|182}}742&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;286&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|223}}0.3600&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9325&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|110}}0.0019&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0049&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|223}}0.3619&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9374&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0801530
|align=right|{{Coord|39.285942|-106.066319|format=dms}}
|-
|[[Antonito, Colorado|Antonito]]
|[http://www.colorado.com/Antonito.aspx Town of Antonito]
|{{Tri1|1889-12-29|December 29, 1889}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کنیہوز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Antonito.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000148/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Antonito.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|163}}
|{{Change|invert=on|775|781}}
|align=right|{{ntsh|52}}1927&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;744&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|214}}0.4033&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0446&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|214}}0.4033&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0446&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0802355
|align=right|{{Coord|37.076605|-106.010222|format=dms}}
|-
|[[Arriba, Colorado|Arriba]]
|[http://www.lincolncountyco.us/town_of_arriba.htm Town of Arriba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610144319/http://www.lincolncountyco.us/town_of_arriba.htm |date=2010-06-10 }}
|{{Tri1|1918-08-29|August 29, 1918}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لنکن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Arriba.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041602/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Arriba.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|237}}
|{{Change|invert=on|194|193}}
|align=right|{{ntsh|221}}427&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;165&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|210}}0.4401&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.1398&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|210}}0.4401&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.1398&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0803235
|align=right|{{Coord|39.284058|-103.273902|format=dms}}
|-
|[[آرواڈا، کولوراڈو]]
|[http://arvada.org/ City of Arvada]
|{{Tri1|1904-08-24|August 24, 1904}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Arvada.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041752/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Arvada.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|7}}
|{{Change|invert=on|113574|106433}}
|align=right|{{ntsh|19}}2914&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1125&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|9}}38.3316&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;99.2785&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|13}}0.6235&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.6149&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|9}}38.9551&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;100.8933&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0803455
|align=right|{{Coord|39.833728|-105.150306|format=dms}}
|-
|[[ایسپن، کولوراڈو]]
|[http://www.aspenpitkin.com/ City of Aspen]
|{{Tri1|1881-04-01|April 1, 1881}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[پٹکن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Aspen.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041653/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Aspen.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|59}}
|{{Change|invert=on|6805|6658}}
|align=right|{{ntsh|64}}1734&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;670&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|84}}3.8796&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.0481&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|84}}3.8796&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.0481&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0803620
|align=right|{{Coord|39.194951|-106.837002|format=dms}}
|-
|[[Ault, Colorado|Ault]]
|[http://www.townofault.org/ Town of Ault]
|{{Tri1|1904-04-11|April 11, 1904}}&lt;ref name=Bergdorf&gt;[[Ault, Colorado|Ault]] was incorporated in 1904 as [[Ault, Colorado|Bergdorf]].&lt;/ref&gt;
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ault.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224416/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ault.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|123}}
|{{Change|invert=on|1603|1519}}
|align=right|{{ntsh|46}}1996&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;771&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|179}}0.7886&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.0426&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|180}}0.7886&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.0426&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0803950
|align=right|{{Coord|40.583454|-104.733962|format=dms}}
|-
|[[ارورا، کولوراڈو]]
|[http://www.auroragov.org/ City of Aurora]
|{{Tri1|1903-05-05|May 5, 1903}}&lt;ref name=Fletcher&gt;[[ارورا، کولوراڈو]] was incorporated in 1903 as [[ارورا، کولوراڈو]].&lt;/ref&gt;
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[ڈگلس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Aurora.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903150030/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Aurora.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|3}}
|{{Change|invert=on|353108|325078}}
|align=right|{{ntsh|35}}2248&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;868&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|2}}153.8290&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;398.4152&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|12}}0.6784&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.7570&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|3}}154.5074&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;400.1722&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0804000
|align=right|{{Coord|39.688002|-104.689740|format=dms}}
|-
|[[Avon, Colorado|Avon]]
|[http://www.avon.org/ Town of Avon]
|{{Tri1|1978-02-24|February 24, 1978}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایگل کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Avon.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225053/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Avon.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|63}}
|{{Change|invert=on|6447|6447}}
|align=right|{{ntsh|169}}798&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;308&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|51}}8.0338&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;20.8075&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|48}}0.0720&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1866&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|51}}8.1059&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;20.9941&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0804110
|align=right|{{Coord|39.641797|-106.515877|format=dms}}
|-
|[[Basalt, Colorado|Basalt]]
|[http://www.basalt.net/ Town of Basalt]
|{{Tri1|1901-08-26|August 26, 1901}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایگل کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[پٹکن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Basalt.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045207/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Basalt.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|86}}
|{{Change|invert=on|3919|3857}}
|align=right|{{ntsh|51}}1929&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;745&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|122}}1.9990&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.1774&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|92}}0.0078&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0203&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|123}}2.0068&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.1977&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0804935
|align=right|{{Coord|39.358174|-107.018557|format=dms}}
|-
|[[Bayfield, Colorado|Bayfield]]
|[http://www.bayfieldgov.org/ Town of Bayfield]
|{{Tri1|1906-08-18|August 18, 1906}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لا پلاٹا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bayfield.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304044126/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bayfield.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|102}}
|{{Change|invert=on|2533|2333}}
|align=right|{{ntsh|66}}1729&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;668&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|140}}1.4415&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.7335&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|140}}1.4415&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.7335&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0805265
|align=right|{{Coord|37.235248|-107.594814|format=dms}}
|-
|[[Bennett, Colorado|Bennett]]
|[http://www.townofbennett.org/ Town of Bennett] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020185300/http://www.townofbennett.org/ |date=2011-10-20 }}
|{{Tri1|1930-01-22|January 22, 1930}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bennett.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130194015/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bennett.pdf |date=2018-01-30 }}
|align=center|{{Number table sorting|103}}
|{{Change|invert=on|2443|2308}}
|align=right|{{ntsh|223}}416&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;161&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|68}}5.7934&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;15.0049&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|95}}0.0060&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0156&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|68}}5.7994&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;15.0205&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0806090
|align=right|{{Coord|39.745990|-104.442841|format=dms}}
|-
|[[Berthoud, Colorado|Berthoud]]
|[http://berthoud.org/ Town of Berthoud]
|{{Tri1|1888-08-28|August 28, 1888}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لیمیمر کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Berthoud.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041612/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Berthoud.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|70}}
|{{Change|invert=on|5807|5105}}
|align=right|{{ntsh|218}}448&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;173&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|35}}12.0289&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;31.1547&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|30}}0.1264&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3275&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|35}}12.1553&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;31.4822&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0806255
|align=right|{{Coord|40.284667|-104.965504|format=dms}}
|-
|[[Bethune, Colorado|Bethune]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=76 Town of Bethune]
|{{Tri1|1926-06-10|June 10, 1926}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کٹ کارسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bethune.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042029/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bethune.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|232}}
|{{Change|invert=on|240|237}}
|align=right|{{ntsh|88}}1438&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;555&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|261}}0.1620&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4196&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|261}}0.1620&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4196&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0806530
|align=right|{{Coord|39.303822|-102.423414|format=dms}}
|-
|[[Black Hawk, Colorado|Black Hawk]]
|[http://www.cityofblackhawk.org/ City of Black Hawk]
|{{Tri1|1886-06-12|June 12, 1886}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گلپن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Black%20Hawk.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303234554/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Black%20Hawk.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|250}}
|{{Change|invert=on|126|118}}
|align=right|{{ntsh|267}}62&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|124}}1.9449&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.0372&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|125}}1.9449&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.0372&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0807025
|align=right|{{Coord|39.801069|-105.489224|format=dms}}
|-
|[[Blanca, Colorado|Blanca]]
|[http://www.fone.net/~blancaco/ Town of Blanca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210082449/http://www.fone.net/~blancaco/ |date=2009-02-10 }}
|{{Tri1|1910-05-18|May 18, 1910}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کوسٹیلا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Blanca.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083343/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Blanca.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|211}}
|{{Change|invert=on|372|385}}
|align=right|{{ntsh|251}}208&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;80&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|126}}1.7857&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.6250&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|128}}1.7857&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.6250&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0807190
|align=right|{{Coord|37.439281|-105.513526|format=dms}}
|-
|[[Blue River, Colorado|Blue River]]&lt;ref name=Blue_River&gt;[[Blue River, Colorado|Blue River]] is served by the [[بریکنریج، کولوراڈو]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.townofblueriver.com/ Town of Blue River] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711200755/http://townofblueriver.com/ |date=2012-07-11 }}
|{{Tri1|1964-99-99|1964}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[سمٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Blue%20River.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304022911/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Blue%20River.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|155}}
|{{Change|invert=on|882|849}}
|align=right|{{ntsh|233}}345&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;133&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|108}}2.5149&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.5136&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|37}}0.0996&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2579&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|105}}2.6145&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.7715&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0807410
|align=right|{{Coord|39.448494|-106.036774|format=dms}}
|-
|[[Bonanza, Colorado|Bonanza]]&lt;ref name=Bonanza&gt;[[Bonanza, Colorado|Bonanza]] is served by the [[Villa Grove, Colorado|Villa Grove]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.sangres.com/colorado/saguache/bonanza.htm Town of Bonanza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160902204654/http://www.sangres.com/colorado/saguache/bonanza.htm |date=2016-09-02 }}
|{{Tri1|1881-01-13|January 13, 1881}}&lt;ref name=Bonanza_City&gt;[[Bonanza, Colorado|Bonanza]] was incorporated in 1881 as [[Bonanza, Colorado|Bonanza City]].&lt;/ref&gt;
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ساواچ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bonanza.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224030/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bonanza.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|270}}
|{{Change|invert=on|16|16}}
|align=right|{{ntsh|271}}37&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;14&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|211}}0.4365&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.1306&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|211}}0.4365&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.1306&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0807571
|align=right|{{Coord|38.296607|-106.141873|format=dms}}
|-
|[[Boone, Colorado|Boone]]
|[http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_pueblo.html Town of Boone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923225150/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_pueblo.html |date=2009-09-23 }}
|{{Tri1|1956-09-22|September 22, 1956}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[پوابلو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Boone.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041741/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Boone.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|213}}
|{{Change|invert=on|342|339}}
|align=right|{{ntsh|152}}932&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;360&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|222}}0.3616&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9365&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|86}}0.0098&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0253&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|222}}0.3713&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9618&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0807795
|align=right|{{Coord|38.250445|-104.260792|format=dms}}
|-
|[[بولڈر، کولوراڈو]]
|[http://www.bouldercolorado.gov/ City of Boulder]
|{{Tri1|1871-11-04|November 4, 1871}}&lt;ref name=Boulder_City&gt;[[بولڈر، کولوراڈو]] was incorporated in 1871 as [[بولڈر، کولوراڈو]].&lt;/ref&gt;
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Boulder.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304004127/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Boulder.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|11}}
|{{Change|invert=on|105112|97385}}
|align=right|{{ntsh|8}}4152&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1603&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|19}}24.8478&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;64.3556&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|9}}1.0187&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.6384&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|19}}25.8665&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;66.9940&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0807850
|align=right|{{Coord|40.027435|-105.251945|format=dms}}
|-
|[[Bow Mar, Colorado|Bow Mar]]
|[http://www.bowmar.gov/ Town of Bow Mar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121021230455/http://www.bowmar.gov/ |date=2012-10-21 }}
|{{Tri1|1958-08-99|August 1958}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bow%20Mar.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041638/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Bow%20Mar.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|151}}
|{{Change|invert=on|921|866}}
|align=right|{{ntsh|102}}1322&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;510&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|191}}0.6846&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.7732&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|27}}0.1511&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3913&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|177}}0.8357&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1645&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0808070
|align=right|{{Coord|39.626594|-105.050914|format=dms}}
|-
|[[برینسن، کولوراڈو]]
|[http://www.sangres.com/colorado/lasanimas/branson.htm Town of Branson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329033915/http://www.sangres.com/colorado/lasanimas/branson.htm |date=2016-03-29 }}
|{{Tri1|1921-03-26|March 26, 1921}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لاس انیماس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Branson.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303233536/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Branson.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|262}}
|{{Change|invert=on|67|74}}
|align=right|{{ntsh|239}}282&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;109&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|244}}0.2448&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6340&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|246}}0.2448&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6340&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0808345
|align=right|{{Coord|37.015493|-103.883777|format=dms}}
|-
|[[بریکنریج، کولوراڈو]]
|[http://www.townofbreckenridge.com/ Town of Breckenridge]
|{{Tri1|1880-03-03|March 3, 1880}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[سمٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Breckenridge.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040659/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Breckenridge.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|79}}
|{{Change|invert=on|4749|4540}}
|align=right|{{ntsh|172}}775&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;299&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|67}}5.9946&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;15.5259&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|67}}5.9946&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;15.5259&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0808400
|align=right|{{Coord|39.499619|-106.043292|format=dms}}
|-
|[[برائٹن، کولوراڈو]]
|[http://brightonco.gov/ City of Brighton]
|{{Tri1|1887-09-01|September 1, 1887}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;&lt;br/&gt;[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Brighton.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224423/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Brighton.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|22}}
|{{Change|invert=on|36765|33352}}
|align=right|{{ntsh|69}}1720&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;664&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|23}}20.7614&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;53.7719&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|20}}0.3013&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7803&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|23}}21.0627&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;54.5522&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0808675
|align=right|{{Coord|39.964790|-104.796581|format=dms}}
|-
|[[Brookside, Colorado|Brookside]]&lt;ref name=Brookside&gt;[[Brookside, Colorado|Brookside]] is served by the [[کینن سٹی، کولوراڈو]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_fremont.html Town of Brookside] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924004034/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_fremont.html |date=2009-09-24 }}
|{{Tri1|1913-99-99|1913}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[فریمونٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Brookside.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903145933/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Brookside.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|231}}
|{{Change|invert=on|243|233}}
|align=right|{{ntsh|211}}512&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;198&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|208}}0.4649&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.2041&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|208}}0.4649&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.2041&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0809115
|align=right|{{Coord|38.413543|-105.191060|format=dms}}
|-
|[[برومفیلڈ، کولوراڈو]]
|[http://www.broomfield.org/ City and County of Broomfield]
|{{Tri1|1961-06-06|June 6, 1961}}&lt;ref name=Broomfield&gt;The [[برومفیلڈ، کولوراڈو]] was [[consolidated city-county|consolidated]] on November 15, 2001.&lt;/ref&gt;
|[[#Consolidated city and county|consolidated city and county]]
|[[برومفیلڈ، کولوراڈو]]&lt;ref name=Broomfield2&gt;As a [[#Consolidated city and county|consolidated city and county]], the [[برومفیلڈ، کولوراڈو|City and County of Broomfield]] is its own [[county seat]].&lt;/ref&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Broomfield.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303235315/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Broomfield.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|15}}
|{{Change|invert=on|62138|55889}}
|align=right|{{ntsh|57}}1802&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;696&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|14}}33.0031&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;85.4775&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|14}}0.5455&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.4127&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|15}}33.5485&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;86.8903&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0809280
|align=right|{{Coord|39.953302|-105.052038|format=dms}}
|-
|[[Brush, Colorado|Brush]]
|[http://www.brushcolo.com/ City of Brush]
|{{Tri1|1884-11-24|November 24, 1884}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[مورگن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Brush.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304052948/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Brush.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|71}}
|{{Change|invert=on|5466|5463}}
|align=right|{{ntsh|38}}2159&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;834&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|107}}2.5474&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.5978&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|108}}2.5474&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.5978&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0809555
|align=right|{{Coord|40.258136|-103.632160|format=dms}}
|-
|[[بیونا وسٹا، کولوراڈو|Buena Vista]]
|[http://www.buenavistaco.gov/ Town of Buena Vista]
|{{Tri1|1879-11-08|November 8, 1879}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[چافی کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Buena%20Vista.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041535/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Buena%20Vista.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|96}}
|{{Change|invert=on|2734|2617}}
|align=right|{{ntsh|171}}792&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;306&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|89}}3.4544&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.9469&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|117}}0.0008&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0022&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|89}}3.4553&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.9491&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0810105
|align=right|{{Coord|38.829332|-106.139515|format=dms}}
|-
|[[برلنگٹن، کولوراڈو]]
|[http://www.burlingtoncolo.com/ City of Burlington]
|{{Tri1|1888-01-12|January 12, 1888}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[کٹ کارسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Burlington.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221635/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Burlington.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|85}}
|{{Change|invert=on|4014|4254}}
|align=right|{{ntsh|54}}1917&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;740&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|120}}2.0878&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.4073&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|121}}2.0878&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.4073&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0810600
|align=right|{{Coord|39.304491|-102.271463|format=dms}}
|-
|[[Calhan, Colorado|Calhan]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=81 Town of Calhan]
|{{Tri1|1919-05-10|May 10, 1919}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایل پاسو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Calhan.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041448/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Calhan.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|162}}
|{{Change|invert=on|797|780}}
|align=right|{{ntsh|155}}912&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;352&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|170}}0.8710&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2559&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|170}}0.8710&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2559&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0811260
|align=right|{{Coord|39.034438|-104.299139|format=dms}}
|-
|[[Campo, Colorado|Campo]]
|[http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_baca.html Town of Campo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921144557/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_baca.html |date=2009-09-21 }}
|{{Tri1|1950-03-06|March 6, 1950}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بیکا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Campo.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224419/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Campo.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|256}}
|{{Change|invert=on|105|109}}
|align=right|{{ntsh|181}}742&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;286&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|263}}0.1443&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3737&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|263}}0.1443&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3737&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0811645
|align=right|{{Coord|37.104711|-102.578798|format=dms}}
|-
|[[کینن سٹی، کولوراڈو]]
|[http://www.canoncity.org/ City of Cañon City]
|{{Tri1|1872-04-03|April 3, 1872}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[فریمونٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cañon%20City.pdf map]
|align=center|{{Number table sorting|34}}
|{{Change|invert=on|16337|16400}}
|align=right|{{ntsh|103}}1304&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;504&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|34}}12.5117&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;32.4051&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|84}}0.0122&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0315&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|34}}12.5238&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;32.4366&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0811810
|align=right|{{Coord|38.441889|-105.220891|format=dms}}
|-
|[[کاربنڈیل، کولوراڈو]]
|[http://www.carbondalegov.org/ Town of Carbondale]
|{{Tri1|1888-04-26|April 26, 1888}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گارفیلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Carbondale.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045331/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Carbondale.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|61}}
|{{Change|invert=on|6574|6427}}
|align=right|{{ntsh|17}}3205&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1238&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|121}}2.0443&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.2947&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|122}}2.0443&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.2947&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0812045
|align=right|{{Coord|39.394616|-107.214475|format=dms}}
|-
|[[Castle Pines, Colorado|Castle Pines]]
|[http://www.castlepinesgov.com/ City of Castle Pines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406084318/http://www.castlepinesgov.com/ |date=2016-04-06 }}
|{{Tri1|2007-11-06|November 6, 2007}}&lt;ref name=Castle_Pines_North&gt;The [[Castle Pines, Colorado|City of Castle Pines North]] was incorporated on November 6, 2007. An election on November 2, 2010, changed the name to the [[Castle Pines, Colorado|City of Castle Pines]].&lt;/ref&gt;
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[ڈگلس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Castle%20Pines.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104212518/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Castle%20Pines.pdf |date=2013-11-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|46}}
|{{Change|invert=on|10796|NA}}
|align=right|{{ntsh|127}}1121&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;433&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|44}}9.5674&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24.7793&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|45}}9.5674&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24.7793&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0812387
|align=right|{{Coord|39.462512|-104.870620|format=dms}}
|-
|[[کیسل راک، کولوراڈو|Castle Rock]]
|[http://www.townofcastlerock.org/ Town of Castle Rock]
|{{Tri1|1881-05-17|May 17, 1881}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ڈگلس کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Castle%20Rock.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180430050124/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Castle%20Rock.pdf |date=2018-04-30 }}
|align=center|{{Number table sorting|17}}
|{{Change|invert=on|55747|48231}}
|align=right|{{ntsh|82}}1567&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;605&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|13}}33.8639&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;87.7070&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|14}}33.8639&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;87.7070&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0812415
|align=right|{{Coord|39.376089|-104.853487|format=dms}}
|-
|[[Cedaredge, Colorado|Cedaredge]]
|[http://cedaredgecolorado.com/town/ Town of Cedaredge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812145207/http://cedaredgecolorado.com/town/ |date=2007-08-12 }}
|{{Tri1|1907-05-02|May 2, 1907}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ڈیلٹا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cedaredge.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041930/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cedaredge.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|111}}
|{{Change|invert=on|2187|2253}}
|align=right|{{ntsh|125}}1136&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;438&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|123}}1.9556&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.0650&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|124}}1.9556&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.0650&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0812635
|align=right|{{Coord|38.894137|-107.925498|format=dms}}
|-
|[[سینٹینیل، کولوراڈو]]
|[http://www.centennialcolorado.com/ City of Centennial]
|{{Tri1|2001-02-07|February 7, 2001}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Centennial.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224433/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Centennial.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|10}}
|{{Change|invert=on|107201|100377}}
|align=right|{{ntsh|9}}3672&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1418&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|16}}28.9014&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;74.8543&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|28}}0.1472&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3813&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|16}}29.0486&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;75.2356&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0812815
|align=right|{{Coord|39.590568|-104.869118|format=dms}}
|-
|[[سینٹر، کولوراڈو]]
|[http://www.townofcenter.org/ Town of Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120323161653/http://www.townofcenter.org/ |date=2012-03-23 }}
|{{Tri1|1907-01-18|January 18, 1907}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ریو گرینڈے کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[ساواچ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Center.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041635/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Center.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|109}}
|{{Change|invert=on|2199|2230}}
|align=right|{{ntsh|22}}2694&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1040&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|177}}0.8260&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1392&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|178}}0.8260&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1392&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0812855
|align=right|{{Coord|37.751351|-106.110195|format=dms}}
|-
|[[Central City, Colorado|Central City]]
|[http://www.centralcitycolorado.us/ City of Central] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018115739/http://www.centralcitycolorado.us/ |date=2015-10-18 }}
|{{Tri1|1886-06-12|June 12, 1886}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گلپن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;&lt;br/&gt;[[کلئیر کریک کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Central%20City.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041512/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Central%20City.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|170}}
|{{Change|invert=on|724|663}}
|align=right|{{ntsh|241}}280&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;108&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|110}}2.4493&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.3438&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|122}}0.0000&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0000&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|110}}2.4494&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.3438&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0812910
|align=right|{{Coord|39.795790|-105.514835|format=dms}}
|-
|[[Cheraw, Colorado|Cheraw]]
|[http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_otero.html Town of Cheraw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921113635/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_otero.html |date=2009-09-21 }}
|{{Tri1|1917-04-17|April 17, 1917}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[اوٹیرو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cheraw.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041612/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cheraw.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|230}}
|{{Change|invert=on|249|252}}
|align=right|{{ntsh|83}}1567&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;605&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|262}}0.1583&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4100&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|262}}0.1583&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4100&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0813460
|align=right|{{Coord|38.108104|-103.510926|format=dms}}
|-
|[[Cherry Hills Village, Colorado|Cherry Hills Village]]
|[http://www.cherryhillsvillage.com/ City of Cherry Hills Village]
|{{Tri1|1945-07-19|July 19, 1945}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cherry%20Hills%20Village.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083408/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cherry%20Hills%20Village.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|64}}
|{{Change|invert=on|6423|5987}}
|align=right|{{ntsh|142}}1018&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;393&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|65}}6.2038&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;16.0678&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|49}}0.0715&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1853&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|64}}6.2753&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;16.2531&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0813845
|align=right|{{Coord|39.637418|-104.947470|format=dms}}
|-
|[[Cheyenne Wells, Colorado|Cheyenne Wells]]
|[http://www.townofcheyennewells.com/ Town of Cheyenne Wells]
|{{Tri1|1890-05-14|May 14, 1890}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[شاین کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cheyenne%20Wells.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000144/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cheyenne%20Wells.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|159}}
|{{Change|invert=on|860|846}}
|align=right|{{ntsh|168}}814&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;314&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|157}}1.0696&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7702&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|158}}1.0696&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7702&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0814175
|align=right|{{Coord|38.819202|-102.352030|format=dms}}
|-
|[[Coal Creek, Fremont County, Colorado|Coal Creek]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=306 Town of Coal Creek]
|{{Tri1|1882-02-11|February 11, 1882}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[فریمونٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Coal%20Creek.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222242/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Coal%20Creek.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|214}}
|{{Change|invert=on|339|343}}
|align=right|{{ntsh|245}}266&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;103&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|147}}1.2719&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.2942&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|147}}1.2719&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.2942&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0815330
|align=right|{{Coord|38.362038|-105.141782|format=dms}}
|-
|[[Cokedale, Colorado|Cokedale]]
|[http://www.sangres.com/colorado/lasanimas/cokedale.htm Town of Cokedale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329053150/http://www.sangres.com/colorado/lasanimas/cokedale.htm |date=2016-03-29 }}
|{{Tri1|1948-03-15|March 15, 1948}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لاس انیماس کاؤنٹی، کولوراڈو|Las Animas County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cokedale.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304035511/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cokedale.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|251}}
|{{Change|invert=on|119|129}}
|align=right|{{ntsh|201}}581&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;224&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|254}}0.2049&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5308&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|255}}0.2049&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5308&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0815550
|align=right|{{Coord|37.144223|-104.621590|format=dms}}
|-
|[[Collbran, Colorado|Collbran]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=87 Town of Collbran]
|{{Tri1|1908-07-22|July 22, 1908}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[میسا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Collbran.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083413/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Collbran.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|172}}
|{{Change|invert=on|706|708}}
|align=right|{{ntsh|118}}1184&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;457&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|195}}0.5912&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.5312&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|195}}0.5912&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.5312&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0815605
|align=right|{{Coord|39.240016|-107.963956|format=dms}}
|-
|[[کولاریڈو سپرنگس، کولاریڈو|Colorado Springs]]
|[http://www.springsgov.com/ City of Colorado Springs]
|{{Tri1|1886-06-19|June 19, 1886}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایل پاسو کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Colorado%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303235547/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Colorado%20Springs.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|2}}
|{{Change|invert=on|445830|416427}}
|align=right|{{ntsh|34}}2257&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;872&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|1}}194.8701&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;504.7114&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|16}}0.3657&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9472&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|1}}195.2359&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;505.6585&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0816000
|align=right|{{Coord|38.867255|-104.760749|format=dms}}
|-
|[[Columbine Valley, Colorado|Columbine Valley]]&lt;ref name=Columbine_Valley&gt;[[Columbine Valley, Colorado|Columbine Valley]] is served by the [[لٹلٹن، کولوراڈو]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.columbinevalley.org/ Town of Columbine Valley]
|{{Tri1|1959-07-02|July 2, 1959}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Columbine%20Valley.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304022923/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Columbine%20Valley.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|133}}
|{{Change|invert=on|1328|1256}}
|align=right|{{ntsh|110}}1287&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;497&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|160}}1.0245&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.6534&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|80}}0.0144&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0372&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|161}}1.0388&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.6906&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0816385
|align=right|{{Coord|39.599580|-105.030771|format=dms}}
|-
|[[کامرس سٹی، کولوراڈو]]
|[http://www.c3gov.com/ City of Commerce City]
|{{Tri1|1952-12-18|December 18, 1952}}&lt;ref name=Commerce_Town&gt;[[کامرس سٹی، کولوراڈو]] was incorporated in 1952 as [[کامرس سٹی، کولوراڈو]].&lt;/ref&gt;
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Commerce%20City.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903151321/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Commerce%20City.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|18}}
|{{Change|invert=on|51762|45913}}
|align=right|{{ntsh|89}}1426&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;551&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|11}}34.9113&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;90.4199&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|15}}0.4119&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0669&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|12}}35.3233&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;91.4868&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0816495
|align=right|{{Coord|39.882968|-104.795452|format=dms}}
|-
|[[کورٹیز، کولوراڈو]]
|[http://www.cityofcortez.com/ City of Cortez]
|{{Tri1|1902-11-10|November 10, 1902}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[مونٹزوما کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cortez.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304022930/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cortez.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|52}}
|{{Change|invert=on|8602|8482}}
|align=right|{{ntsh|94}}1379&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;532&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|64}}6.2130&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;16.0916&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|69}}0.0272&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0704&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|65}}6.2402&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;16.1620&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0817375
|align=right|{{Coord|37.349783|-108.576687|format=dms}}
|-
|[[کریگ، کولوراڈو|Craig]]
|[http://www.ci.craig.co.us/ City of Craig]
|{{Tri1|1908-07-15|July 15, 1908}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[موفٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Craig.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041652/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Craig.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|50}}
|{{Change|invert=on|8846|9464}}
|align=right|{{ntsh|62}}1749&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;675&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|70}}5.1354&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;13.3007&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|70}}5.1354&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;13.3007&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0817760
|align=right|{{Coord|40.517034|-107.555674|format=dms}}
|-
|[[Crawford, Colorado|Crawford]]
|[http://www.colorado.com/Crawford.aspx Town of Crawford]
|{{Tri1|1910-12-19|December 19, 1910}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ڈیلٹا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crawford.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304022935/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crawford.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|205}}
|{{Change|invert=on|411|431}}
|align=right|{{ntsh|63}}1736&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;670&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|246}}0.2431&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6296&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|247}}0.2431&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6296&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0817925
|align=right|{{Coord|38.705183|-107.610061|format=dms}}
|-
|[[Creede, Colorado|Creede]]
|[http://www.creede.com/ City of Creede]&lt;ref name=Creede&gt;The municipality of [[Creede, Colorado|Creede]] uses the official title [[Creede, Colorado|City of Creede]] despite its status as a [[#Statutory town|Colorado statutory town]].&lt;/ref&gt;
|{{Tri1|1892-05-19|May 19, 1892}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[منرل کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Creede.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180206131607/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Creede.pdf |date=2018-02-06 }}
|align=center|{{Number table sorting|219}}
|{{Change|invert=on|282|290}}
|align=right|{{ntsh|237}}319&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;123&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|165}}0.9161&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.3727&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|165}}0.9161&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.3727&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0814765
|align=right|{{Coord|37.849102|-106.925415|format=dms}}
|-
|[[Crested Butte, Colorado|Crested Butte]]
|[http://www.crestedbutte-co.gov/ Town of Crested Butte]
|{{Tri1|1880-07-15|July 15, 1880}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گینیسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crested%20Butte.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303234746/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crested%20Butte.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|125}}
|{{Change|invert=on|1541|1487}}
|align=right|{{ntsh|56}}1805&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;697&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|174}}0.8417&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1800&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|175}}0.8417&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1800&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0818310
|align=right|{{Coord|38.867736|-106.977266|format=dms}}
|-
|[[Crestone, Colorado|Crestone]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=225 Town of Crestone]
|{{Tri1|1902-01-24|January 24, 1902}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ساواچ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crestone.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221040/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crestone.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|246}}
|{{Change|invert=on|137|127}}
|align=right|{{ntsh|231}}350&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;135&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|221}}0.3772&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9771&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|221}}0.3772&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9771&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0818420
|align=right|{{Coord|37.994497|-105.696273|format=dms}}
|-
|[[Cripple Creek, Colorado|Cripple Creek]]
|[http://www.cripplecreekgov.com/ City of Cripple Creek]
|{{Tri1|1892-06-09|June 9, 1892}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[ٹیلر کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cripple%20Creek.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083426/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Cripple%20Creek.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|136}}
|{{Change|invert=on|1172|1189}}
|align=right|{{ntsh|177}}763&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;294&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|135}}1.5328&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.9699&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|136}}1.5328&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.9699&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0818530
|align=right|{{Coord|38.746149|-105.184042|format=dms}}
|-
|[[Crook, Colorado|Crook]]
|[http://www.colorado.com/Crook.aspx Town of Crook]
|{{Tri1|1918-09-23|September 23, 1918}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لوگن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crook.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045118/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crook.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|254}}
|{{Change|invert=on|109|110}}
|align=right|{{ntsh|167}}815&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;315&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|264}}0.1338&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3464&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|264}}0.1338&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3464&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0818640
|align=right|{{Coord|40.858752|-102.801392|format=dms}}
|-
|[[Crowley, Colorado|Crowley]]
|[http://www.colorado.com/Crowley.aspx Town of Crowley]
|{{Tri1|1921-10-10|October 10, 1921}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کرولی کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crowley.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232515/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Crowley.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|238}}
|{{Change|invert=on|175|176}}
|align=right|{{ntsh|179}}754&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;291&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|252}}0.2255&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5840&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|253}}0.2255&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5840&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0818750
|align=right|{{Coord|38.193506|-103.859744|format=dms}}
|-
|[[Dacono, Colorado|Dacono]]
|[http://www.ci.dacono.co.us/ City of Dacono] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331122516/http://www.ci.dacono.co.us/ |date=2016-03-31 }}
|{{Tri1|1908-09-23|September 23, 1908}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dacono.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903151326/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dacono.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|81}}
|{{Change|invert=on|4544|4152}}
|align=right|{{ntsh|206}}539&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;208&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|50}}8.1208&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;21.0328&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|89}}0.0091&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0235&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|50}}8.1299&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;21.0563&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0819080
|align=right|{{Coord|40.063521|-104.946804|format=dms}}
|-
|[[De Beque, Colorado|De Beque]]
|[http://www.debeque.org/ Town of De Beque]
|{{Tri1|1890-01-18|January 18, 1890}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[میسا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/De%20Beque.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001405/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/De%20Beque.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|195}}
|{{Change|invert=on|496|504}}
|align=right|{{ntsh|262}}115&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;45&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|78}}4.3012&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;11.1401&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|71}}0.0256&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0664&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|78}}4.3269&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;11.2065&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0819355
|align=right|{{Coord|39.275733|-108.193405|format=dms}}
|-
|[[Deer Trail, Colorado|Deer Trail]]
|[http://www.deertrailcolorado.org/ Town of Deer Trail]
|{{Tri1|1920-02-03|February 3, 1920}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو|Arapahoe County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Deer%20Trail.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903151101/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Deer%20Trail.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|187}}
|{{Change|invert=on|576|546}}
|align=right|{{ntsh|208}}525&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;203&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|156}}1.0714&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7748&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|101}}0.0043&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0111&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|156}}1.0757&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7859&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0819630
|align=right|{{Coord|39.615892|-104.043007|format=dms}}
|-
|[[Del Norte, Colorado|Del Norte]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=91 Town of Del Norte]
|{{Tri1|1895-11-15|November 15, 1895}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ریو گرینڈے کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Del%20Norte.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304022946/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Del%20Norte.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|122}}
|{{Change|invert=on|1629|1686}}
|align=right|{{ntsh|79}}1643&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;634&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|161}}1.0075&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.6093&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|162}}1.0075&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.6093&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0819795
|align=right|{{Coord|37.678447|-106.353931|format=dms}}
|-
|[[ڈیلٹا، کولوراڈو]]
|[http://www.delta-co.gov/ City of Delta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013152055/http://www.delta-co.gov/ |date=2007-10-13 }}
|{{Tri1|1882-10-24|October 24, 1882}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ڈیلٹا کاؤنٹی، کولوراڈو|Delta County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Delta.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001344/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Delta.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|51}}
|{{Change|invert=on|8720|8915}}
|align=right|{{ntsh|189}}664&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;256&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|30}}13.3451&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;34.5635&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|21}}0.2813&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7286&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|31}}13.6264&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;35.2922&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0819850
|align=right|{{Coord|38.757372|-108.087959|format=dms}}
|-
|[[ڈینور, کولوراڈو]]
|[http://www.denvergov.org/ City and County of Denver]
|{{Tri1|1859-12-03|December 3, 1859}}&lt;ref name=Denver_1st&gt;The [[Jefferson Territory|Provisional Government of the Territory of Jefferson]] granted a charter to the consolidated [[History of Denver|City of Denver, Auraria, and Highland]] on December 3, 1859. The [[Territory of Colorado]] reincorporated the city as [[History of Denver|Denver City]] on November 7, 1861. Later, the city's common name was shortened to [[History of Denver|Denver]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Denver&gt;The [[History of Denver|City and County of Denver]] was [[consolidated city-county|consolidated]] on November 15, 1902.&lt;/ref&gt;
|[[#Consolidated city and county|consolidated city and county]]
|[[ڈینور, کولوراڈو]]&lt;ref name=Denver1&gt;The [[ڈینور, کولوراڈو]] is the [[دار الحکومت]] of the [[کولوراڈو]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Denver2&gt;As a [[#Consolidated city and county|consolidated city and county]], the [[ڈینور, کولوراڈو|City and County of Denver]] is its own [[county seat]].&lt;/ref&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Denver.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180807155729/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/DENVER.pdf |date=2018-08-07 }}
|align=center|{{Number table sorting|1}}
|{{Change|invert=on|663862|600158}}
|align=right|{{ntsh|7}}4244&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1639&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|3}}153.0374&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;396.3650&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|2}}1.6249&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.2086&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|2}}154.6623&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;400.5735&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0820000
|align=right|{{Coord|39.761850|-104.881105|format=dms}}
|-
|[[Dillon, Colorado|Dillon]]
|[http://www.townofdillon.com/ Town of Dillon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903044644/http://www.townofdillon.com/ |date=2011-09-03 }}
|{{Tri1|1883-01-26|January 26, 1883}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[سمٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dillon.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224427/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dillon.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|149}}
|{{Change|invert=on|937|904}}
|align=right|{{ntsh|199}}586&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;226&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|133}}1.5694&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.0648&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|10}}0.8587&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2241&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|111}}2.4281&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.2889&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0820440
|align=right|{{Coord|39.625881|-106.043728|format=dms}}
|-
|[[Dinosaur, Colorado|Dinosaur]]
|[http://www.colorado.com/Dinosaur.aspx Town of Dinosaur]
|{{Tri1|1947-12-18|December 18, 1947}}&lt;ref name=Artesia&gt;[[Dinosaur, Colorado|Dinosaur]] was incorporated in 1947 as [[Dinosaur, Colorado|Artesia]].&lt;/ref&gt;
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[موفٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Moffat County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dinosaur.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222017/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dinosaur.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|216}}
|{{Change|invert=on|312|339}}
|align=right|{{ntsh|225}}407&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;157&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|180}}0.7847&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.0324&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|181}}0.7847&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.0324&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0820495
|align=right|{{Coord|40.240551|-109.008590|format=dms}}
|-
|[[Dolores, Colorado|Dolores]]
|[http://www.townofdolores.com/ Town of Dolores] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401235730/http://www.townofdolores.com/ |date=2016-04-01 }}
|{{Tri1|1900-07-19|July 19, 1900}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[مونٹزوما کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dolores.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041730/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dolores.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|148}}
|{{Change|invert=on|948|936}}
|align=right|{{ntsh|107}}1296&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;500&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|184}}0.7279&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8852&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|185}}0.7279&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8852&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0820770
|align=right|{{Coord|37.473990|-108.499824|format=dms}}
|-
|[[Dove Creek, Colorado|Dove Creek]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=94 Town of Dove Creek]
|{{Tri1|1939-06-15|June 15, 1939}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ڈولوریس کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dove%20Creek.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180131023610/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Dove%20Creek.pdf |date=2018-01-31 }}
|align=center|{{Number table sorting|174}}
|{{Change|invert=on|703|735}}
|align=right|{{ntsh|99}}1342&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;518&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|202}}0.5373&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3916&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|202}}0.5373&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3916&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0821265
|align=right|{{Coord|37.766665|-108.906297|format=dms}}
|-
|[[ڈورینگو، کولوراڈو|Durango]]
|[http://www.durangogov.org/ City of Durango]
|{{Tri1|1881-04-27|April 27, 1881}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[لا پلاٹا کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Durango.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041745/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Durango.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|33}}
|{{Change|invert=on|17834|16887}}
|align=right|{{ntsh|81}}1586&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;612&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|38}}11.0712&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;28.6743&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|65}}0.0330&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0854&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|38}}11.1042&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;28.7597&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0822035
|align=right|{{Coord|37.273267|-107.871692|format=dms}}
|-
|[[Eads, Colorado|Eads]]
|[http://www.kcedfonline.org/eads.htm Town of Eads]
|{{Tri1|1916-01-29|January 29, 1916}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کآئیووا کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Eads.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903151121/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Eads.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|185}}
|{{Change|invert=on|599|609}}
|align=right|{{ntsh|106}}1296&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;501&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|207}}0.4698&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.2167&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|207}}0.4698&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.2167&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0822145
|align=right|{{Coord|38.481346|-102.779776|format=dms}}
|-
|[[Eagle, Colorado|Eagle]]
|[http://www.townofeagle.org/ Town of Eagle]
|{{Tri1|1905-04-05|April 5, 1905}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایگل کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Eagle.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304022952/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Eagle.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|62}}
|{{Change|invert=on|6572|6508}}
|align=right|{{ntsh|90}}1420&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;548&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|76}}4.5927&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;11.8949&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|74}}0.0201&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0520&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|76}}4.6127&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;11.9469&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0822200
|align=right|{{Coord|39.634496|-106.816402|format=dms}}
|-
|[[Eaton, Colorado|Eaton]]
|[http://www.eatonco.org/ Town of Eaton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316071202/http://www.eatonco.org/ |date=2016-03-16 }}
|{{Tri1|1892-12-05|December 5, 1892}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Eaton.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303235844/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Eaton.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|78}}
|{{Change|invert=on|4815|4365}}
|align=right|{{ntsh|47}}1967&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;760&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|112}}2.3620&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.1177&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|113}}2.3620&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.1177&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0822860
|align=right|{{Coord|40.525181|-104.713308|format=dms}}
|-
|[[Eckley, Colorado|Eckley]]
|[http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_yuma.html Town of Eckley] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921145036/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_yuma.html |date=2009-09-21 }}
|{{Tri1|1920-06-16|June 16, 1920}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[یوما کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Eckley.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221734/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Eckley.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|227}}
|{{Change|invert=on|255|257}}
|align=right|{{ntsh|205}}539&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;208&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|206}}0.4767&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.2346&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|206}}0.4767&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.2346&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0823025
|align=right|{{Coord|40.112467|-102.488545|format=dms}}
|-
|[[Edgewater, Colorado|Edgewater]]
|[http://www.edgewaterco.com/ City of Edgewater] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406164433/http://www.edgewaterco.com/ |date=2016-04-06 }}
|{{Tri1|1904-11-05|November 5, 1904}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Edgewater.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041416/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Edgewater.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|76}}
|{{Change|invert=on|5289|5170}}
|align=right|{{ntsh|3}}7531&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2908&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|189}}0.6978&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8072&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|190}}0.6978&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8072&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0823135
|align=right|{{Coord|39.750820|-105.062615|format=dms}}
|-
|[[الزبتھ، کولوراڈو|Elizabeth]]
|[http://www.townofelizabeth.org/ Town of Elizabeth]
|{{Tri1|1890-10-09|October 9, 1890}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایلبرٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Elizabeth.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303234143/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Elizabeth.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|130}}
|{{Change|invert=on|1395|1358}}
|align=right|{{ntsh|131}}1099&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;424&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|148}}1.2489&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.2348&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|149}}1.2489&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.2348&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0823740
|align=right|{{Coord|39.361015|-104.606172|format=dms}}
|-
|[[Empire, Colorado|Empire]]
|[http://www.empirecoloradogov.com/ Town of Empire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161005012514/http://www.empirecoloradogov.com/ |date=2016-10-05 }}
|{{Tri1|1882-04-12|April 12, 1882}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کلئیر کریک کاؤنٹی، کولوراڈو|Clear Creek County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Empire.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041531/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Empire.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|218}}
|{{Change|invert=on|283|282}}
|align=right|{{ntsh|126}}1128&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;436&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|245}}0.2446&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6335&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|106}}0.0022&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0058&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|244}}0.2468&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6393&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0824620
|align=right|{{Coord|39.759710|-105.682813|format=dms}}
|-
|[[اینگلووڈ، کولوراڈو|Englewood]]
|[http://www.ci.englewood.co.us/ City of Englewood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080111060613/http://www.ci.englewood.co.us/ |date=2008-01-11 }}
|{{Tri1|1903-05-09|May 9, 1903}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو|Arapahoe County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Englewood.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041659/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Englewood.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|23}}
|{{Change|invert=on|32480|30255}}
|align=right|{{ntsh|6}}4810&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1857&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|63}}6.5515&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;16.9684&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|41}}0.0878&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2274&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|62}}6.6393&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;17.1958&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0824785
|align=right|{{Coord|39.646505|-104.994001|format=dms}}
|-
|[[ایری، کولوراڈو|Erie]]
|[http://www.erieco.gov/index.cfm Town of Erie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323033446/http://www.erieco.gov/index.cfm |date=2009-03-23 }}
|{{Tri1|1885-11-15|November 15, 1885}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Erie.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224459/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Erie.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|28}}
|{{Change|invert=on|20493|18135}}
|align=right|{{ntsh|123}}1142&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;441&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|25}}17.2659&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;44.7185&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|31}}0.1263&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3271&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|25}}17.3922&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;45.0457&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0824950
|align=right|{{Coord|40.040351|-105.039365|format=dms}}
|-
|[[Estes Park, Colorado|Estes Park]]
|[http://www.estesnet.com/ Town of Estes Park]
|{{Tri1|1917-04-17|April 17, 1917}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لیمیمر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Estes%20Park.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304022958/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Estes%20Park.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|66}}
|{{Change|invert=on|6165|5858}}
|align=right|{{ntsh|156}}908&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;351&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|61}}6.6998&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;17.3525&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|42}}0.0864&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2238&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|61}}6.7863&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;17.5764&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0825115
|align=right|{{Coord|40.377117|-105.525514|format=dms}}
|-
|[[ایونز، کولوراڈو|Evans]]
|[http://www.cityofevans.org/ City of Evans]
|{{Tri1|1885-11-15|November 15, 1885}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Evans.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043213/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Evans.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|29}}
|{{Change|invert=on|20473|18537}}
|align=right|{{ntsh|48}}1964&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;758&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|40}}10.1524&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;26.2946&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|18}}0.3438&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8906&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|40}}10.4962&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;27.1851&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0825280
|align=right|{{Coord|40.350168|-104.748388|format=dms}}
|-
|[[فیئرپلے، کولوراڈو|Fairplay]]
|[http://fairplayco.us/ Town of Fairplay]
|{{Tri1|1872-11-15|November 15, 1872}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[پارک کاؤنٹی، کولوراڈو|Park County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fairplay.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042218/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fairplay.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|175}}
|{{Change|invert=on|679|679}}
|align=right|{{ntsh|198}}587&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;227&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|152}}1.1445&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.9642&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|88}}0.0095&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0247&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|152}}1.1540&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.9889&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0825610
|align=right|{{Coord|39.223780|-105.994005|format=dms}}
|-
|[[فیڈرل ہائٹس، کولوراڈو]]
|[http://www.ci.federal-heights.co.us/ City of Federal Heights]
|{{Tri1|1940-05-19|May 19, 1940}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Federal%20Heights.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041829/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Federal%20Heights.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|42}}
|{{Change|invert=on|12178|11467}}
|align=right|{{ntsh|4}}6742&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2603&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|127}}1.7759&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.5995&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|108}}0.0021&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0055&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|129}}1.7780&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.6049&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0826270
|align=right|{{Coord|39.864590|-105.016341|format=dms}}
|-
|[[Firestone, Colorado|Firestone]]
|[http://www.ci.firestone.co.us/ Town of Firestone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319115536/http://www.ci.firestone.co.us/ |date=2015-03-19 }}
|{{Tri1|1908-10-08|October 8, 1908}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Firestone.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903151146/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Firestone.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|43}}
|{{Change|invert=on|11537|10147}}
|align=right|{{ntsh|147}}979&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;378&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|36}}11.4095&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;29.5504&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|26}}0.1784&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4622&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|36}}11.5879&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;30.0126&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0826600
|align=right|{{Coord|40.149261|-104.961932|format=dms}}
|-
|[[Flagler, Colorado|Flagler]]
|[http://www.flaglercolorado.com/ Town of Flagler]
|{{Tri1|1916-11-02|November 2, 1916}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کٹ کارسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Flagler.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083347/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Flagler.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|189}}
|{{Change|invert=on|561|561}}
|align=right|{{ntsh|219}}444&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;171&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|146}}1.2768&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.3070&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|146}}1.2768&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.3070&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0826765
|align=right|{{Coord|39.295491|-103.076707|format=dms}}
|-
|[[Fleming, Colorado|Fleming]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=99 Town of Fleming]
|{{Tri1|1917-05-05|May 5, 1917}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لوگن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fleming.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903151126/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fleming.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|207}}
|{{Change|invert=on|399|408}}
|align=right|{{ntsh|175}}768&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;297&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|204}}0.5205&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3482&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|204}}0.5205&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3482&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0826875
|align=right|{{Coord|40.681771|-102.839443|format=dms}}
|-
|[[فلورنس، کولوراڈو]]
|[http://www.florenceco.govoffice2.com/ City of Florence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401041006/http://www.florenceco.govoffice2.com/ |date=2013-04-01 }}
|{{Tri1|1887-09-13|September 13, 1887}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[فریمونٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Fremont County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Florence.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304003418/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Florence.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|88}}
|{{Change|invert=on|3852|3881}}
|align=right|{{ntsh|153}}923&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;356&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|79}}4.1695&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.7990&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|102}}0.0037&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0097&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|79}}4.1732&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.8087&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0827040
|align=right|{{Coord|38.379826|-105.098107|format=dms}}
|-
|[[فورٹ کولنز، کولوراڈو]]
|[http://www.fcgov.com/ City of Fort Collins]
|{{Tri1|1883-02-12|February 12, 1883}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[لیمیمر کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fort%20Collins.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002325/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fort%20Collins.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|4}}
|{{Change|invert=on|156480|143986}}
|align=right|{{ntsh|21}}2784&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1075&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|4}}54.6183&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;141.4607&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|5}}1.2242&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.1707&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|4}}55.8425&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;144.6314&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0827425
|align=right|{{Coord|40.548216|-105.064833|format=dms}}
|-
|[[Fort Lupton, Colorado|Fort Lupton]]
|[http://www.fortlupton.org/ City of Fort Lupton]
|{{Tri1|1890-01-15|January 15, 1890}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fort%20Lupton.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041815/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fort%20Lupton.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|54}}
|{{Change|invert=on|7783|7377}}
|align=right|{{ntsh|146}}997&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;385&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|53}}7.7156&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.9833&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|62}}0.0373&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0965&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|55}}7.7529&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;20.0799&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0827700
|align=right|{{Coord|40.081503|-104.798544|format=dms}}
|-
|[[فورٹ مورگن، کولوراڈو]]
|[http://www.cityoffortmorgan.com/ City of Fort Morgan]
|{{Tri1|1887-06-15|June 15, 1887}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[مورگن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fort%20Morgan.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042210/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fort%20Morgan.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|44}}
|{{Change|invert=on|11329|11315}}
|align=right|{{ntsh|24}}2591&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1000&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|77}}4.4027&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;11.4030&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|51}}0.0689&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1785&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|77}}4.4716&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;11.5815&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0827810
|align=right|{{Coord|40.256029|-103.791319|format=dms}}
|-
|[[فاؤنٹین، کولوراڈو]]
|[http://www.ci.fountain.co.us/ City of Fountain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120517092747/http://www.ci.fountain.co.us/ |date=2012-05-17 }}
|{{Tri1|1903-04-23|April 23, 1903}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایل پاسو کاؤنٹی، کولوراڈو|El Paso County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fountain.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041422/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fountain.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|25}}
|{{Change|invert=on|27631|25846}}
|align=right|{{ntsh|129}}1113&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;430&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|20}}24.5017&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;63.4592&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|63}}0.0361&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0935&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|21}}24.5378&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;63.5527&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0827865
|align=right|{{Coord|38.699580|-104.699758|format=dms}}
|-
|[[Fowler, Colorado|Fowler]]
|[http://www.fowlercolorado.com/ Town of Fowler]
|{{Tri1|1900-08-25|August 25, 1900}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[اوٹیرو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fowler.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041617/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fowler.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|138}}
|{{Change|invert=on|1155|1182}}
|align=right|{{ntsh|36}}2233&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;862&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|203}}0.5236&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3560&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|203}}0.5236&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3560&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0827975
|align=right|{{Coord|38.129631|-104.025673|format=dms}}
|-
|[[Foxfield, Colorado|Foxfield]]
|[http://www.foxfieldco.us/ Town of Foxfield]
|{{Tri1|1994-12-15|December 15, 1994}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو|Arapahoe County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Foxfield.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041844/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Foxfield.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|168}}
|{{Change|invert=on|741|685}}
|align=right|{{ntsh|202}}573&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;221&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|145}}1.2775&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.3087&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|145}}1.2775&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.3087&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0828105
|align=right|{{Coord|39.588405|-104.785823|format=dms}}
|-
|[[Fraser, Colorado|Fraser]]
|[http://www.frasercolorado.com/ Town of Fraser]
|{{Tri1|1953-06-15|June 15, 1953}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[گرینڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fraser.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221742/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fraser.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|137}}
|{{Change|invert=on|1165|1224}}
|align=right|{{ntsh|235}}329&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;127&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|87}}3.5064&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;9.0815&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|98}}0.0050&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0129&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|87}}3.5114&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;9.0944&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0828305
|align=right|{{Coord|39.923324|-105.805286|format=dms}}
|-
|[[فریڈرک، کولوراڈو|Frederick]]
|[http://www.frederickco.gov/ Town of Frederick]
|{{Tri1|1908-09-09|September 9, 1908}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Frederick.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224122/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Frederick.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|45}}
|{{Change|invert=on|10927|8679}}
|align=right|{{ntsh|183}}733&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;283&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|28}}13.9101&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;36.0270&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|29}}0.1333&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3453&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|28}}14.0434&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;36.3723&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0828360
|align=right|{{Coord|40.109362|-104.965251|format=dms}}
|-
|[[فریسکو، کولوراڈو]]
|[http://www.townoffrisco.com/ Town of Frisco]
|{{Tri1|1880-12-03|December 3, 1880}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[سمٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Frisco.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083404/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Frisco.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|93}}
|{{Change|invert=on|2914|2683}}
|align=right|{{ntsh|74}}1674&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;646&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|129}}1.6851&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.3645&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|35}}0.1022&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2648&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|127}}1.7874&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.6293&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0828690
|align=right|{{Coord|39.578482|-106.090973|format=dms}}
|-
|[[Fruita, Colorado|Fruita]]
|[http://www.fruita.org/cityhome.htm City of Fruita]
|{{Tri1|1894-04-18|April 18, 1894}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[میسا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fruita.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002055/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Fruita.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|40}}
|{{Change|invert=on|12761|12646}}
|align=right|{{ntsh|76}}1669&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;644&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|55}}7.6236&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.7450&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|24}}0.1859&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4814&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|54}}7.8094&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;20.2264&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0828745
|align=right|{{Coord|39.153960|-108.728196|format=dms}}
|-
|[[گارڈن سٹی، کولوراڈو]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=23 Town of Garden City]
|{{Tri1|1936-09-14|September 14, 1936}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Garden%20City.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222238/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Garden%20City.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|223}}
|{{Change|invert=on|264|234}}
|align=right|{{ntsh|31}}2321&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;896&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|266}}0.1129&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2924&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|266}}0.1129&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2924&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0829185
|align=right|{{Coord|40.394591|-104.689494|format=dms}}
|-
|[[Genoa, Colorado|Genoa]]
|[http://www.genoacolorado.com/ Town of Genoa]
|{{Tri1|1905-07-27|July 27, 1905}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لنکن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Genoa.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041557/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Genoa.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|245}}
|{{Change|invert=on|140|139}}
|align=right|{{ntsh|228}}386&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;149&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|224}}0.3576&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9262&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|224}}0.3576&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9262&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0829680
|align=right|{{Coord|39.278330|-103.498786|format=dms}}
|-
|[[جارج ٹاؤن، کولوراڈو]]
|[http://www.town.georgetown.co.us/ Town of Georgetown] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120531032750/http://www.town.georgetown.co.us/ |date=2012-05-31 }}
|{{Tri1|1868-01-10|January 10, 1868}}
|[[#Territorial charter municipality|territorial charter municipality]]
|[[کلئیر کریک کاؤنٹی، کولوراڈو|Clear Creek County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Georgetown.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221101/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Georgetown.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|142}}
|{{Change|invert=on|1038|1034}}
|align=right|{{ntsh|137}}1061&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;410&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|162}}0.9689&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.5094&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|36}}0.1013&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2624&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|157}}1.0702&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7718&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0829735
|align=right|{{Coord|39.721298|-105.694029|format=dms}}
|-
|[[Gilcrest, Colorado|Gilcrest]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=104 Town of Gilcrest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010415211634/http://cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=104 |date=2001-04-15 }}
|{{Tri1|1912-03-18|March 18, 1912}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Gilcrest.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042054/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Gilcrest.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|140}}
|{{Change|invert=on|1080|1034}}
|align=right|{{ntsh|101}}1323&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;511&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|178}}0.8110&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1004&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|179}}0.8110&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1004&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0829955
|align=right|{{Coord|40.284156|-104.782024|format=dms}}
|-
|[[Glendale, Colorado|Glendale]]
|[http://www.glendale.co.us/ City of Glendale]
|{{Tri1|1952-05-19|May 19, 1952}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو|Arapahoe County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Glendale.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041925/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Glendale.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|77}}
|{{Change|invert=on|5115|4184}}
|align=right|{{ntsh|2}}7821&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3020&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|197}}0.5769&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.4943&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|107}}0.0022&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0057&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|197}}0.5792&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.5000&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0830340
|align=right|{{Coord|39.702917|-104.936069|format=dms}}
|-
|[[گلینووڈ سپرنگز، کولوراڈو]]
|[http://www.ci.glenwood-springs.co.us/ City of Glenwood Springs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160728090112/http://www.ci.glenwood-springs.co.us/ |date=2016-07-28 }}
|{{Tri1|1885-09-04|September 4, 1885}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گارفیلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Glenwood%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083431/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Glenwood%20Springs.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|47}}
|{{Change|invert=on|9840|9614}}
|align=right|{{ntsh|65}}1731&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;668&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|69}}5.6828&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;14.7184&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|90}}0.0089&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0231&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|69}}5.6917&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;14.7415&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0830780
|align=right|{{Coord|39.550626|-107.324308|format=dms}}
|-
|[[گولڈن، کولوراڈو]]
|[http://ci.golden.co.us/ City of Golden]
|{{Tri1|1871-01-02|January 2, 1871}}&lt;ref name=Golden_City&gt;[[گولڈن، کولوراڈو]] was incorporated in 1871 as [[گولڈن، کولوراڈو]].&lt;/ref&gt;
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Golden.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304053854/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Golden.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|30}}
|{{Change|invert=on|20201|18867}}
|align=right|{{ntsh|49}}1948&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;752&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|42}}9.9557&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;25.7852&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|38}}0.0968&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2507&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|42}}10.0525&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;26.0359&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0830835
|align=right|{{Coord|39.742483|-105.210561|format=dms}}
|-
|[[Granada, Colorado|Granada]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=281 Town of Granada]
|{{Tri1|1887-07-25|July 25, 1887}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[پراورز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Granada.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222948/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Granada.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|196}}
|{{Change|invert=on|490|517}}
|align=right|{{ntsh|185}}710&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;274&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|188}}0.7053&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8268&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|189}}0.7053&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8268&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0831550
|align=right|{{Coord|38.062975|-102.311707|format=dms}}
|-
|[[Granby, Colorado|Granby]]
|[http://www.townofgranby.com/ Town of Granby]
|{{Tri1|1905-12-11|December 11, 1905}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[گرینڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Granby.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023003/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Granby.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|117}}
|{{Change|invert=on|1808|1864}}
|align=right|{{ntsh|259}}138&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;53&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|31}}12.9832&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;33.6263&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|32}}12.9832&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;33.6263&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0831605
|align=right|{{Coord|40.036989|-105.900174|format=dms}}
|-
|[[گرینڈ جنکشن، کولوراڈو]]
|[http://www.gjcity.org/ City of Grand Junction]
|{{Tri1|1882-07-22|July 22, 1882}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[میسا کاؤنٹی، کولوراڈو|Mesa County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Grand%20Junction.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042023/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Grand%20Junction.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|16}}
|{{Change|invert=on|60210|58566}}
|align=right|{{ntsh|86}}1535&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;593&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|8}}38.9379&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;100.8486&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|17}}0.3545&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9181&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|8}}39.2924&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;101.7667&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0831660
|align=right|{{Coord|39.089062|-108.567452|format=dms}}
|-
|[[Grand Lake, Colorado|Grand Lake]]
|[http://www.townofgrandlake.com/ Town of Grand Lake]
|{{Tri1|1944-06-23|June 23, 1944}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[گرینڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Grand%20Lake.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303235326/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Grand%20Lake.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|200}}
|{{Change|invert=on|466|471}}
|align=right|{{ntsh|220}}435&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;168&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|159}}1.0490&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7170&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|118}}0.0005&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0013&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|160}}1.0495&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7183&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0831715
|align=right|{{Coord|40.246652|-105.825629|format=dms}}
|-
|[[گریلی، کولوراڈو]]
|[http://greeleygov.com/ City of Greeley]
|{{Tri1|1885-11-15|November 15, 1885}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Greeley.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303234208/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Greeley.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|12}}
|{{Change|invert=on|98596|92889}}
|align=right|{{ntsh|43}}2049&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;791&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|6}}47.1215&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;122.0442&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|33}}0.1225&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3172&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|6}}47.2440&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;122.3614&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0832155
|align=right|{{Coord|40.414034|-104.771043|format=dms}}
|-
|[[Green Mountain Falls, Colorado|Green Mountain Falls]]
|[http://www.greenmountainfalls.org/towninfo.htm Town of Green Mountain Falls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200204130005/http://www.greenmountainfalls.org/towninfo.htm |date=2020-02-04 }}
|{{Tri1|1880-08-19|August 19, 1880}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایل پاسو کاؤنٹی، کولوراڈو|El Paso County]]&lt;br/&gt;[[ٹیلر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Green%20Mountain%20Falls.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810175629/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/GREEN%20MOUNTAIN%20FALLS.pdf |date=2018-08-10 }}
|align=center|{{Number table sorting|176}}
|{{Change|invert=on|676|640}}
|align=right|{{ntsh|193}}627&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;242&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|158}}1.0673&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7642&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|113}}0.0016&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0041&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|159}}1.0688&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7683&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0832650
|align=right|{{Coord|38.934954|-105.019713|format=dms}}
|-
|[[گرینووڈ گاؤں، کولوراڈو]]
|[http://www.greenwoodvillage.com/ City of Greenwood Village]
|{{Tri1|1950-09-19|September 19, 1950}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو|Arapahoe County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Greenwood%20Village.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083519/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Greenwood%20Village.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|35}}
|{{Change|invert=on|15385|13925}}
|align=right|{{ntsh|59}}1775&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;685&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|49}}8.2539&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;21.3776&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|83}}0.0124&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0321&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|49}}8.2663&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;21.4097&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0833035
|align=right|{{Coord|39.615934|-104.911688|format=dms}}
|-
|[[Grover, Colorado|Grover]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=290 Town of Grover]
|{{Tri1|1916-10-06|October 6, 1916}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Grover.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221312/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Grover.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|243}}
|{{Change|invert=on|145|137}}
|align=right|{{ntsh|250}}233&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;90&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|194}}0.5954&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.5422&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|194}}0.5954&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.5422&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0833310
|align=right|{{Coord|40.869111|-104.225932|format=dms}}
|-
|[[گینیسن، کولوراڈو]]
|[http://www.cityofgunnison-co.gov/ City of Gunnison] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312101449/http://www.cityofgunnison-co.gov/ |date=2016-03-12 }}
|{{Tri1|1880-03-01|March 1, 1880}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گینیسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Gunnison.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221700/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Gunnison.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|68}}
|{{Change|invert=on|5973|5854}}
|align=right|{{ntsh|91}}1413&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;545&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|80}}4.1570&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.7667&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|80}}4.1570&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.7667&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0833640
|align=right|{{Coord|38.545479|-106.922551|format=dms}}
|-
|[[Gypsum, Colorado|Gypsum]]
|[http://www.townofgypsum.com/ Town of Gypsum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322005311/http://www.townofgypsum.com/ |date=2016-03-22 }}
|{{Tri1|1911-11-25|November 25, 1911}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایگل کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Gypsum.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225216/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Gypsum.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|60}}
|{{Change|invert=on|6797|6477}}
|align=right|{{ntsh|173}}771&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;298&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|48}}8.6514&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;22.4069&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|44}}0.0850&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2200&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|48}}8.7363&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;22.6270&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0833695
|align=right|{{Coord|39.639971|-106.911471|format=dms}}
|-
|[[Hartman, Colorado|Hartman]]
|[http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_prowers.html Town of Hartman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921145613/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/lgov_prowers.html |date=2009-09-21 }}
|{{Tri1|1910-05-14|May 14, 1910}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[پراورز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hartman.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043948/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hartman.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|260}}
|{{Change|invert=on|73|81}}
|align=right|{{ntsh|242}}275&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;106&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|235}}0.2725&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7059&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|235}}0.2725&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7059&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0834520
|align=right|{{Coord|38.121118|-102.221652|format=dms}}
|-
|[[Haswell, Colorado|Haswell]]
|[http://www.kcedfonline.org/haswell.htm Town of Haswell]
|{{Tri1|1920-09-02|September 2, 1920}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کآئیووا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Haswell.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041656/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Haswell.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|261}}
|{{Change|invert=on|68|68}}
|align=right|{{ntsh|266}}81&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|172}}0.8520&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2067&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|172}}0.8520&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2067&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0834740
|align=right|{{Coord|38.452451|-103.164896|format=dms}}
|-
|[[Haxtun, Colorado|Haxtun]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=110 Town of Haxtun]
|{{Tri1|1909-07-30|July 30, 1909}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[فلپس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Haxtun.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223234/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Haxtun.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|150}}
|{{Change|invert=on|933|946}}
|align=right|{{ntsh|67}}1728&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;667&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|201}}0.5375&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3920&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|201}}0.5375&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3920&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0834960
|align=right|{{Coord|40.641520|-102.629539|format=dms}}
|-
|[[Hayden, Colorado|Hayden]]
|[http://www.townofhayden.org/ Town of Hayden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903130229/http://www.townofhayden.org/ |date=2014-09-03 }}
|{{Tri1|1906-05-05|May 5, 1906}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[راوٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hayden.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083436/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hayden.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|116}}
|{{Change|invert=on|1837|1810}}
|align=right|{{ntsh|195}}599&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;231&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|99}}3.0047&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.7821&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|99}}3.0047&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.7821&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0835070
|align=right|{{Coord|40.485241|-107.242311|format=dms}}
|-
|[[Hillrose, Colorado|Hillrose]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=112 Town of Hillrose]
|{{Tri1|1919-05-20|May 20, 1919}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[مورگن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hillrose.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023008/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hillrose.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|229}}
|{{Change|invert=on|250|264}}
|align=right|{{ntsh|109}}1290&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;498&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|255}}0.1939&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5021&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|256}}0.1939&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5021&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0836610
|align=right|{{Coord|40.324654|-103.522175|format=dms}}
|-
|[[ہالی، کولوراڈو]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=113 Town of Holly]
|{{Tri1|1903-09-04|September 4, 1903}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[پراورز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Holly.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023014/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Holly.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|164}}
|{{Change|invert=on|766|802}}
|align=right|{{ntsh|135}}1075&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;415&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|185}}0.7252&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8784&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|115}}0.0010&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0026&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|186}}0.7263&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8810&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0837215
|align=right|{{Coord|38.055639|-102.124589|format=dms}}
|-
|[[Holyoke, Colorado|Holyoke]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=114 City of Holyoke]
|{{Tri1|1888-05-31|May 31, 1888}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[فلپس کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Holyoke.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041942/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Holyoke.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|108}}
|{{Change|invert=on|2263|2313}}
|align=right|{{ntsh|150}}957&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;369&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|111}}2.3657&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.1272&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|94}}0.0070&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0180&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|112}}2.3727&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.1452&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0837270
|align=right|{{Coord|40.582094|-102.298414|format=dms}}
|-
|[[Hooper, Colorado|Hooper]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=254 Town of Hooper]
|{{Tri1|1898-05-20|May 20, 1898}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[الاموسا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hooper.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041722/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hooper.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|257}}
|{{Change|invert=on|103|103}}
|align=right|{{ntsh|226}}401&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;155&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|241}}0.2520&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6527&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|241}}0.2520&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6527&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0837380
|align=right|{{Coord|37.745976|-105.877735|format=dms}}
|-
|[[Hot Sulphur Springs, Colorado|Hot Sulphur Springs]]
|[http://www.HotSulphurSpringsCO.com Town of Hot Sulphur Springs]
|{{Tri1|1903-04-01|April 1, 1903}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[گرینڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Grand County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hot%20Sulphur%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303230119/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hot%20Sulphur%20Springs.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|178}}
|{{Change|invert=on|656|663}}
|align=right|{{ntsh|161}}842&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;325&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|182}}0.7592&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.9664&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|183}}0.7592&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.9664&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0837600
|align=right|{{Coord|40.074834|-106.102486|format=dms}}
|-
|[[Hotchkiss, Colorado|Hotchkiss]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=116 Town of Hotchkiss]
|{{Tri1|1901-03-14|March 14, 1901}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ڈیلٹا کاؤنٹی، کولوراڈو|Delta County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hotchkiss.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041627/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hotchkiss.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|152}}
|{{Change|invert=on|907|944}}
|align=right|{{ntsh|145}}1007&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;389&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|166}}0.9125&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.3635&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|166}}0.9125&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.3635&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0837545
|align=right|{{Coord|38.799065|-107.713633|format=dms}}
|-
|[[Hudson, Colorado|Hudson]]
|[http://www.hudsoncolorado.org/ Town of Hudson]
|{{Tri1|1914-04-02|April 2, 1914}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hudson.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041645/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hudson.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|101}}
|{{Change|invert=on|2569|2356}}
|align=right|{{ntsh|212}}502&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;194&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|74}}4.7874&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;12.3994&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|75}}0.0200&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0519&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|74}}4.8075&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;12.4513&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0837820
|align=right|{{Coord|40.078388|-104.641005|format=dms}}
|-
|[[Hugo, Colorado|Hugo]]
|[http://www.cityofhugoco.org/ Town of Hugo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329192559/http://www.cityofhugoco.org/ |date=2016-03-29 }}
|{{Tri1|1909-06-21|June 21, 1909}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لنکن کاؤنٹی، کولوراڈو|Lincoln County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hugo.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222536/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Hugo.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|169}}
|{{Change|invert=on|731|730}}
|align=right|{{ntsh|174}}769&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;297&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|163}}0.9390&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.4319&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|163}}0.9390&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.4319&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0837875
|align=right|{{Coord|39.135962|-103.473373|format=dms}}
|-
|[[Idaho Springs, Colorado|Idaho Springs]]
|[http://www.idahospringsco.com/ City of Idaho Springs]
|{{Tri1|1885-11-15|November 15, 1885}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[کلئیر کریک کاؤنٹی، کولوراڈو|Clear Creek County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Idaho%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041824/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Idaho%20Springs.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|120}}
|{{Change|invert=on|1710|1717}}
|align=right|{{ntsh|170}}795&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;307&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|119}}2.1198&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.4902&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|64}}0.0334&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0864&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|120}}2.1532&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.5767&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0838370
|align=right|{{Coord|39.748923|-105.504759|format=dms}}
|-
|[[Ignacio, Colorado|Ignacio]]
|[http://www.townofignacio.com/ Town of Ignacio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111227061226/http://www.townofignacio.com/ |date=2011-12-27 }}
|{{Tri1|1913-07-07|July 7, 1913}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لا پلاٹا کاؤنٹی، کولوراڈو|La Plata County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ignacio.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303234547/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ignacio.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|171}}
|{{Change|invert=on|721|697}}
|align=right|{{ntsh|71}}1709&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;660&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|212}}0.4155&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0762&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|212}}0.4155&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0762&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0838535
|align=right|{{Coord|37.117729|-107.637460|format=dms}}
|-
|[[Iliff, Colorado|Iliff]]
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_logan.html Town of Iliff]
|{{Tri1|1906-02-20|February 20, 1906}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لوگن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Iliff.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023019/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Iliff.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|225}}
|{{Change|invert=on|258|266}}
|align=right|{{ntsh|141}}1018&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;393&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|240}}0.2524&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6537&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|240}}0.2524&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6537&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0838590
|align=right|{{Coord|40.758333|-103.066128|format=dms}}
|-
|[[جیمز ٹاون، کولوراڈو]]
|[http://www.colorado.com/Jamestown.aspx Town of Jamestown]
|{{Tri1|1883-06-22|June 22, 1883}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Jamestown.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225452/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Jamestown.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|224}}
|{{Change|invert=on|262|274}}
|align=right|{{ntsh|217}}454&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;175&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|193}}0.6236&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.6151&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|120}}0.0004&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0010&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|193}}0.6240&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.6161&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0839195
|align=right|{{Coord|40.117078|-105.389048|format=dms}}
|-
|[[Johnstown, Colorado|Johnstown]]
|[http://www.townofjohnstown.com/ Town of Johnstown] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160327142757/http://www.townofjohnstown.com/ |date=2016-03-27 }}
|{{Tri1|1907-05-13|May 13, 1907}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[لیمیمر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Johnstown.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023023/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Johnstown.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{Number table sorting|38}}
|{{Change|invert=on|13306|9887}}
|align=right|{{ntsh|158}}876&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;338&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|29}}13.8030&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;35.7496&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|43}}0.0853&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2209&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|29}}13.8883&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;35.9705&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0839855
|align=right|{{Coord|40.389789|-104.969443|format=dms}}
|-
|[[Julesburg, Colorado|Julesburg]]
|[http://www.townofjulesburg.com/ Town of Julesburg]
|{{Tri1|1886-11-18|November 18, 1886}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[سیڈجویک کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Julesburg.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222231/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Julesburg.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{Number table sorting|134}}
|{{Change|invert=on|1211|1225}}
|align=right|{{ntsh|165}}821&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;317&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|136}}1.4839&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.8432&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|137}}1.4839&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.8432&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0839965
|align=right|{{Coord|40.984988|-102.262580|format=dms}}
|-
|[[Keenesburg, Colorado|Keenesburg]]
|[http://www.keenesburgco.org/whatsnewin.html Town of Keenesburg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222094252/http://www.keenesburgco.org/whatsnewin.html |date=2007-12-22 }}
|{{Tri1|1919-06-04|June 4, 1919}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Keenesburg.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225319/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Keenesburg.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|135}}
|{{Change|invert=on|1191|1127}}
|align=right|{{ntsh|207}}529&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;204&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|114}}2.2341&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.7862&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|68}}0.0279&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0724&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|116}}2.2620&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.8586&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0840185
|align=right|{{coord|40.112932|-104.489163|format=dms}}
|-
|[[Kersey, Colorado|Kersey]]
|[http://www.townofkersey.com/ Town of Kersey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160326190152/http://www.townofkersey.com/ |date=2016-03-26 }}
|{{Tri1|1908-12-03|December 3, 1908}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kersey.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041824/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kersey.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|124}}
|{{Change|invert=on|1560|1454}}
|align=right|{{ntsh|111}}1266&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;489&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|151}}1.2082&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.1291&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|151}}1.2082&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.1291&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0840515
|align=right|{{coord|40.387430|-104.565866|format=dms}}
|-
|[[Kim, Colorado|Kim]]
|[http://www.colorado.com/Kim.aspx Town of Kim]
|{{Tri1|1910-99-99|1910}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لاس انیماس کاؤنٹی، کولوراڈو|Las Animas County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kim.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000948/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kim.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|262}}
|{{Change|invert=on|67|74}}
|align=right|{{ntsh|253}}182&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;70&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|220}}0.3787&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9809&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|220}}0.3787&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9809&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0840570
|align=right|{{coord|37.247062|-103.353411|format=dms}}
|-
|[[Kiowa, Colorado|Kiowa]]
|[http://www.townofkiowa.com/ Town of Kiowa]
|{{Tri1|1912-12-30|December 30, 1912}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایلبرٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Elbert County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kiowa.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224134/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kiowa.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|167}}
|{{change|invert=on|742|723}}
|align=right|{{ntsh|164}}824&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;318&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|168}}0.8845&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2908&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|109}}0.0021&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0054&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|168}}0.8866&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2963&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0840790
|align=right|{{coord|39.343530|-104.457176|format=dms}}
|-
|[[Kit Carson, Colorado|Kit Carson]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=294 Town of Kit Carson]
|{{sort|1931-07-13|July 13, 1931}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[شاین کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kit%20Carson.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221020/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kit%20Carson.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|234}}
|{{change|invert=on|235|233}}
|align=right|{{ntsh|224}}407&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;157&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|196}}0.5841&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.5128&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|196}}0.5841&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.5128&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0841010
|align=right|{{coord|38.762823|-102.795366|format=dms}}
|-
|[[Kremmling, Colorado|Kremmling]]
|[http://www.townofkremmling.org/ Town of Kremmling]
|{{sort|1904-05-14|May 14, 1904}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[گرینڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Grand County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kremmling.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040047/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Kremmling.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|129}}
|{{change|invert=on|1404|1444}}
|align=right|{{ntsh|139}}1051&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;406&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|144}}1.3231&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.4269&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|144}}1.3231&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.4269&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0841560
|align=right|{{coord|40.056543|-106.378160|format=dms}}
|-
|[[La Jara, Colorado|La Jara]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=298 Town of La Jara]
|{{sort|1910-11-11|November 11, 1910}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کنیہوز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/La%20Jara.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225745/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/La%20Jara.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|160}}
|{{change|invert=on|817|818}}
|align=right|{{ntsh|42}}2071&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;800&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|216}}0.3955&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0244&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|216}}0.3955&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0244&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0842055
|align=right|{{coord|37.273562|-105.959821|format=dms}}
|-
|[[لا جنتا، کولوراڈو]]
|[http://www.ci.la-junta.co.us/ City of La Junta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050612074142/http://www.ci.la-junta.co.us/ |date=2005-06-12 }}
|{{sort|1881-04-23|April 23, 1881}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[اوٹیرو کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/La%20Junta.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903150830/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/La%20Junta.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{nts|58}}
|{{change|invert=on|6964|7077}}
|align=right|{{ntsh|29}}2347&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;906&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|98}}3.0159&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.8112&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|96}}0.0059&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0152&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|98}}3.0218&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.8265&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0842110
|align=right|{{coord|37.979414|-103.547336|format=dms}}
|-
|[[La Veta, Colorado|La Veta]]
|[http://www.townoflaveta-co.gov/ Town of La Veta]
|{{sort|1886-06-16|June 16, 1886}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ہوئیرفانو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/La%20Veta.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023029/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/La%20Veta.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|166}}
|{{change|invert=on|758|800}}
|align=right|{{ntsh|203}}560&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;216&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|142}}1.3665&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.5392&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|142}}1.3665&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.5392&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0844100
|align=right|{{coord|37.508562|-105.008487|format=dms}}
|-
|[[لافائیٹ، کولوراڈو|Lafayette]]
|[http://www.cityoflafayette.com/ City of Lafayette]
|{{sort|1890-01-06|January 6, 1890}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lafayette.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041829/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lafayette.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|26}}
|{{change|invert=on|27081|24453}}
|align=right|{{ntsh|20}}2874&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1110&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|46}}9.3201&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24.1389&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|23}}0.2028&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5253&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|46}}9.5229&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24.6642&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0841835
|align=right|{{coord|39.995268|-105.099620|format=dms}}
|-
|[[لیک سٹی، کولوراڈو]]
|[http://www.townoflakecity.us/ Town of Lake City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818182003/http://www.townoflakecity.us/ |date=2016-08-18 }}
|{{sort|1884-09-19|September 19, 1884}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ہنزڈیل کاؤنٹی، کولوراڈو|Hinsdale County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lake%20City.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041735/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lake%20City.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|210}}
|{{change|invert=on|378|408}}
|align=right|{{ntsh|214}}471&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;182&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|176}}0.8321&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1551&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|87}}0.0097&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0250&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|174}}0.8417&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1801&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0842330
|align=right|{{coord|38.030504|-107.310176|format=dms}}
|-
|[[Lakeside, Colorado|Lakeside]]&lt;ref name=Lakeside&gt;[[Lakeside, Colorado|Lakeside]] is served by the [[ڈینور, کولوراڈو]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_jefferson.html Town of Lakeside]
|{{sort|1907-11-25|November 25, 1907}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lakeside.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043106/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lakeside.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|271}}
|{{change|invert=on|8|8}}
|align=right|{{ntsh|269}}43&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;16&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|257}}0.1876&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4860&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|55}}0.0607&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1573&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|242}}0.2484&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6432&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0842495
|align=right|{{coord|39.779075|-105.057825|format=dms}}
|-
|[[لیک ووڈ، کولوراڈو]]
|[http://www.ci.lakewood.co.us/ City of Lakewood]
|{{sort|1969-06-24|June 24, 1969}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lakewood.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041710/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lakewood.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|5}}
|{{change|invert=on|149643|142980}}
|align=right|{{ntsh|13}}3434&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1326&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|7}}42.8725&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;111.0391&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|6}}1.1800&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.0563&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|7}}44.0525&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;114.0954&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0843000
|align=right|{{coord|39.698942|-105.117551|format=dms}}
|-
|[[لامار، کولوراڈو|Lamar]]
|[http://www.ci.lamar.co.us/ City of Lamar]
|{{sort|1886-12-05|December 5, 1886}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[پراورز کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lamar.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180215023615/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lamar.pdf |date=2018-02-15 }}
|align=center|{{nts|55}}
|{{change|invert=on|7608|7804}}
|align=right|{{ntsh|85}}1546&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;597&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|71}}5.0305&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;13.0288&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|121}}0.0002&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0006&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|71}}5.0307&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;13.0294&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0843110
|align=right|{{coord|38.074729|-102.616682|format=dms}}
|-
|[[Larkspur, Colorado|Larkspur]]
|[http://www.townoflarkspur.org/ Town of Larkspur]
|{{sort|1979-99-99|1979}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ڈگلس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Larkspur.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232457/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Larkspur.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|236}}
|{{change|invert=on|198|183}}
|align=right|{{ntsh|261}}124&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;48&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|134}}1.5609&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.0426&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|134}}1.5609&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.0426&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0843550
|align=right|{{coord|39.229776|-104.885758|format=dms}}
|-
|[[Las Animas, Colorado|Las Animas]]
|[http://bentcounty.org/las-animas-about/ City of Las Animas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110502071348/http://bentcounty.org/las-animas-about/ |date=2011-05-02 }}
|{{sort|1886-05-15|May 15, 1886}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[بینٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Bent County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Las%20Animas.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041726/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Las%20Animas.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|110}}
|{{change|invert=on|2198|2410}}
|align=right|{{ntsh|93}}1390&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;537&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|131}}1.6200&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.1957&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|58}}0.0459&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1188&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|133}}1.6658&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.3145&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0843660
|align=right|{{coord|38.069668|-103.223229|format=dms}}
|-
|[[LaSalle, Colorado|LaSalle]]
|[http://www.lasalletown.com/ Town of LaSalle]
|{{sort|1910-99-99|1910}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/LaSalle.pdf map]
|align=center|{{nts|113}}
|{{change|invert=on|2047|1955}}
|align=right|{{ntsh|37}}2231&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;861&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|167}}0.9101&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.3572&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|167}}0.9101&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.3572&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0843605
|align=right|{{coord|40.348525|-104.705927|format=dms}}
|-
|[[لیڈویل، کولوراڈو|Leadville]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=275 City of Leadville]
|{{sort|1878-02-18|February 18, 1878}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[لیک کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Leadville.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221051/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Leadville.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|99}}
|{{change|invert=on|2595|2602}}
|align=right|{{ntsh|30}}2339&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;903&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|154}}1.1029&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.8565&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|154}}1.1029&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.8565&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0844320
|align=right|{{coord|39.246693|-106.293509|format=dms}}
|-
|[[Limon, Colorado|Limon]]
|[http://www.townoflimon.com/ Town of Limon]
|{{sort|1909-11-18|November 18, 1909}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لنکن کاؤنٹی، کولوراڈو|Lincoln County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Limon.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304003752/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Limon.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|115}}
|{{change|invert=on|1887|1880}}
|align=right|{{ntsh|194}}609&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;235&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|97}}3.0516&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.9037&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|67}}0.0317&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0821&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|97}}3.0833&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.9858&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0844980
|align=right|{{coord|39.264844|-103.683757|format=dms}}
|-
|[[لٹلٹن، کولوراڈو|Littleton]]
|[http://www.littletongov.org/ City of Littleton]
|{{sort|1890-03-13|March 13, 1890}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو|Arapahoe County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;&lt;br/&gt;[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Jefferson County]]&lt;br/&gt;[[ڈگلس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Littleton.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304003618/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Littleton.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|20}}
|{{change|invert=on|44669|41737}}
|align=right|{{ntsh|12}}3476&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1342&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|32}}12.7355&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;32.9849&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|7}}1.1279&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.9212&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|30}}13.8634&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;35.9061&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0845255
|align=right|{{coord|39.590375|-105.020084|format=dms}}
|-
|[[Lochbuie, Colorado|Lochbuie]]
|[http://www.lochbuie.org/ Town of Lochbuie]
|{{sort|1974-05-99|May 1974}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو|Adams County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lochbuie.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303233944/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lochbuie.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|75}}
|{{change|invert=on|5302|4726}}
|align=right|{{ntsh|92}}1396&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;539&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|85}}3.7191&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;9.6325&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|72}}0.0230&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0595&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|85}}3.7421&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;9.6920&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0845530
|align=right|{{coord|40.010496|-104.724484|format=dms}}
|-
|[[Log Lane Village, Colorado|Log Lane Village]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=239 Town of Log Lane Village]
|{{sort|1956-06-12|June 12, 1956}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[مورگن کاؤنٹی، کولوراڈو|Morgan County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Log%20Lane%20Village.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083457/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Log%20Lane%20Village.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|156}}
|{{change|invert=on|872|873}}
|align=right|{{ntsh|18}}3173&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1225&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|234}}0.2739&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7093&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|234}}0.2739&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7093&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0845695
|align=right|{{coord|40.270230|-103.829382|format=dms}}
|-
|[[Lone Tree, Colorado|Lone Tree]]
|[http://www.cityoflonetree.com/ City of Lone Tree]
|{{sort|1995-11-99|November 1995}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ڈگلس کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lone%20Tree.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083510/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lone%20Tree.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|37}}
|{{change|invert=on|13545|10218}}
|align=right|{{ntsh|95}}1371&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;529&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|43}}9.6759&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;25.0604&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|43}}9.6759&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;25.0604&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0845955
|align=right|{{coord|39.530744|-104.871031|format=dms}}
|-
|[[لونگمونٹ، کولوراڈو]]
|[http://www.ci.longmont.co.us/ City of Longmont] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501122528/http://www.ci.longmont.co.us/ |date=2011-05-01 }}
|{{sort|1885-11-15|November 15, 1885}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Longmont.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019072747/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Longmont.pdf |date=2019-10-19 }}
|align=center|{{nts|13}}
|{{change|invert=on|90237|86270}}
|align=right|{{ntsh|15}}3299&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1274&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|18}}27.2550&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;70.5901&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|3}}1.4700&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.8074&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|17}}28.7250&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;74.3974&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0845970
|align=right|{{coord|40.169842|-105.099006|format=dms}}
|-
|[[لوئیزویل، کولوراڈو]]
|[http://www.ci.louisville.co.us/ City of Louisville] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616105028/http://www.ci.louisville.co.us/ |date=2019-06-16 }}
|{{sort|1882-06-03|June 3, 1882}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Louisville.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041951/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Louisville.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|31}}
|{{change|invert=on|20112|18376}}
|align=right|{{ntsh|26}}2461&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;950&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|52}}7.9598&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;20.6158&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|34}}0.1140&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2952&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|52}}8.0738&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;20.9110&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0846355
|align=right|{{coord|39.969532|-105.143215|format=dms}}
|-
|[[لولینڈ، کولوراڈو]]
|[http://www.ci.loveland.co.us/ City of Loveland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120514103507/http://www.ci.loveland.co.us/ |date=2012-05-14 }}
|{{sort|1881-04-30|April 30, 1881}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[لیمیمر کاؤنٹی، کولوراڈو|Larimer County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Loveland.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232433/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Loveland.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|14}}
|{{change|invert=on|72651|66859}}
|align=right|{{ntsh|40}}2102&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;812&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|12}}33.9341&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;87.8889&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|4}}1.4678&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.8017&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|11}}35.4019&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;91.6906&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0846465
|align=right|{{coord|40.416905|-105.063111|format=dms}}
|-
|[[Lyons, Colorado|Lyons]]
|[http://www.townoflyons.com/ Town of Lyons]
|{{sort|1891-04-10|April 10, 1891}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lyons.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042041/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Lyons.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|112}}
|{{change|invert=on|2108|2033}}
|align=right|{{ntsh|72}}1697&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;655&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|149}}1.2390&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.2090&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|78}}0.0163&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0423&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|148}}1.2554&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.2514&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0847070
|align=right|{{coord|40.223050|-105.268665|format=dms}}
|-
|[[Manassa, Colorado|Manassa]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=217 Town of Manassa]
|{{sort|1889-06-06|June 6, 1889}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کنیہوز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Manassa.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223513/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Manassa.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|145}}
|{{change|invert=on|978|991}}
|align=right|{{ntsh|138}}1052&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;406&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|164}}0.9312&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.4118&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|164}}0.9312&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.4118&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0848060
|align=right|{{coord|37.173841|-105.937275|format=dms}}
|-
|[[Mancos, Colorado|Mancos]]
|[http://www.mancoscolorado.com/ Town of Mancos]
|{{sort|1894-11-30|November 30, 1894}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[مونٹزوما کاؤنٹی، کولوراڈو|Montezuma County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mancos.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225927/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mancos.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|132}}
|{{change|invert=on|1377|1336}}
|align=right|{{ntsh|39}}2132&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;823&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|192}}0.6383&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.6532&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|192}}0.6383&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.6532&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0848115
|align=right|{{coord|37.346597|-108.293856|format=dms}}
|-
|[[Manitou Springs, Colorado|Manitou Springs]]
|[http://manitousprings-co.gov/ City of Manitou Springs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225090800/http://manitousprings-co.gov/ |date=2011-02-25 }}
|{{sort|1888-01-25|January 25, 1888}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایل پاسو کاؤنٹی، کولوراڈو|El Paso County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Manitou%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043039/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Manitou%20Springs.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|74}}
|{{change|invert=on|5314|4992}}
|align=right|{{ntsh|77}}1662&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;642&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|93}}3.1565&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.1753&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|94}}3.1565&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.1753&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0848445
|align=right|{{coord|38.857602|-104.912429|format=dms}}
|-
|[[Manzanola, Colorado|Manzanola]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=245 Town of Manzanola]
|{{sort|1900-07-09|July 9, 1900}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[اوٹیرو کاؤنٹی، کولوراڈو|Otero County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Manzanola.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041807/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Manzanola.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|204}}
|{{change|invert=on|425|434}}
|align=right|{{ntsh|84}}1556&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;601&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|233}}0.2764&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7158&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|233}}0.2764&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7158&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0848500
|align=right|{{coord|38.108825|-103.866778|format=dms}}
|-
|[[Marble, Colorado|Marble]]
|[http://www.townofmarble.org/ Town of Marble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120323161657/http://www.townofmarble.org/ |date=2012-03-23 }}
|{{sort|1899-99-99|1899}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[گینیسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Marble.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041402/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Marble.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|248}}
|{{change|invert=on|131|131}}
|align=right|{{ntsh|234}}330&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;127&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|217}}0.3945&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0218&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|217}}0.3945&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0218&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0848555
|align=right|{{coord|39.071817|-107.190467|format=dms}}
|-
|[[Mead, Colorado|Mead]]
|[http://mead-co.gov/ Town of Mead] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080213205920/http://mead-co.gov/ |date=2008-02-13 }}
|{{sort|1908-03-17|March 17, 1908}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mead.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045419/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mead.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|84}}
|{{change|invert=on|4104|3405}}
|align=right|{{ntsh|229}}369&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;142&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|39}}10.8107&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;27.9996&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|45}}0.0847&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2194&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|39}}10.8954&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;28.2191&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0849600
|align=right|{{coord|40.226983|-104.988312|format=dms}}
|-
|[[Meeker, Colorado|Meeker]]
|[http://www.townofmeeker.org/ Town of Meeker]
|{{sort|1885-11-10|November 10, 1885}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ریو بلانکو کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Meeker.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040054/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Meeker.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|105}}
|{{change|invert=on|2429|2475}}
|align=right|{{ntsh|184}}711&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;275&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|88}}3.5052&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;9.0785&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|88}}3.5052&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;9.0785&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0849875
|align=right|{{coord|40.049800|-107.895355|format=dms}}
|-
|[[Merino, Colorado|Merino]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=289 Town of Merino]
|{{sort|1917-01-04|January 4, 1917}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لوگن کاؤنٹی، کولوراڈو|Logan County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Merino.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002145/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Merino.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|219}}
|{{change|invert=on|282|284}}
|align=right|{{ntsh|78}}1650&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;637&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|259}}0.1673&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4332&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|259}}0.1673&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4332&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0850040
|align=right|{{coord|40.484825|-103.353616|format=dms}}
|-
|[[Milliken, Colorado|Milliken]]
|[http://town.milliken.co.us/ Town of Milliken] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071224052759/http://town.milliken.co.us/ |date=2007-12-24 }}
|{{sort|1910-10-01|October 1, 1910}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Milliken.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224034/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Milliken.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|67}}
|{{change|invert=on|6091|5610}}
|align=right|{{ntsh|215}}471&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;182&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|33}}12.5898&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;32.6074&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|46}}0.0844&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2187&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|33}}12.6742&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;32.8261&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0850480
|align=right|{{coord|40.310502|-104.858384|format=dms}}
|-
|[[Minturn, Colorado|Minturn]]
|[http://www.minturn.org/ Town of Minturn]
|{{sort|1904-11-23|November 23, 1904}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایگل کاؤنٹی، کولوراڈو|Eagle County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Minturn.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043612/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Minturn.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|143}}
|{{change|invert=on|1035|1027}}
|align=right|{{ntsh|260}}134&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;52&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|54}}7.6599&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.8389&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|25}}0.1804&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4672&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|53}}7.8402&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;20.3061&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0850920
|align=right|{{coord|39.535508|-106.381727|format=dms}}
|-
|[[Moffat, Colorado|Moffat]]
|[http://www.moffatcolorado.org/index.html Town of Moffat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831090346/http://www.moffatcolorado.org/index.html |date=2009-08-31 }}
|{{sort|1911-04-20|April 20, 1911}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ساواچ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Moffat.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023035/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Moffat.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|252}}
|{{change|invert=on|116|116}}
|align=right|{{ntsh|265}}83&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;32&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|141}}1.4014&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.6296&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|141}}1.4014&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.6296&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0851250
|align=right|{{coord|38.001997|-105.905455|format=dms}}
|-
|[[Monte Vista, Colorado|Monte Vista]]
|[http://www.ci.monte-vista.co.us/ City of Monte Vista] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124121400/http://www.ci.monte-vista.co.us/ |date=2008-01-24 }}
|{{sort|1886-09-27|September 27, 1886}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ریو گرینڈے کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Monte%20Vista.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041938/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Monte%20Vista.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|82}}
|{{change|invert=on|4311|4444}}
|align=right|{{ntsh|73}}1692&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;653&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|105}}2.5927&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.7150&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|76}}0.0179&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0465&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|106}}2.6106&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.7614&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0851635
|align=right|{{coord|37.578541|-106.150630|format=dms}}
|-
|[[Montezuma, Colorado|Montezuma]]
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_summit.html Town of Montezuma]
|{{sort|1882-99-99|1882}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[سمٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Montezuma.pdf map]
|align=center|{{nts|262}}
|{{change|invert=on|67|65}}
|align=right|{{ntsh|163}}833&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;321&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|269}}0.0793&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2053&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|269}}0.0793&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2053&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0851690
|align=right|{{coord|39.581706|-105.868071|format=dms}}
|-
|[[مونٹروز، کولوراڈو|Montrose]]
|[http://www.cityofmontrose.org/ City of Montrose]
|{{sort|1882-05-01|May 1, 1882}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[مونٹروز کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Montrose.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304054332/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Montrose.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|32}}
|{{change|invert=on|19045|19132}}
|align=right|{{ntsh|134}}1080&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;417&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|24}}17.6085&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;45.6058&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|24}}17.6085&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;45.6058&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0851745
|align=right|{{coord|38.469173|-107.860682|format=dms}}
|-
|[[Monument, Colorado|Monument]]
|[http://www.townofmonument.net/ Town of Monument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309125420/http://www.townofmonument.net/ |date=2016-03-09 }}
|{{sort|1881-05-14|May 14, 1881}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایل پاسو کاؤنٹی، کولوراڈو|El Paso County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Monument.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903145831/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Monument.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{nts|65}}
|{{change|invert=on|6391|5530}}
|align=right|{{ntsh|160}}861&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;333&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|60}}6.7534&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;17.4913&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|57}}0.0497&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1288&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|60}}6.8031&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;17.6200&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0851800
|align=right|{{coord|39.074698|-104.843906|format=dms}}
|-
|[[Morrison, Colorado|Morrison]]
|[http://town.morrison.co.us/ Town of Morrison]
|{{sort|1906-01-29|January 29, 1906}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Jefferson County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Morrison.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304050250/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Morrison.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|203}}
|{{change|invert=on|431|428}}
|align=right|{{ntsh|252}}197&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;76&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|117}}2.1886&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.6683&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|103}}0.0035&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0089&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|118}}2.1920&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.6773&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0852075
|align=right|{{coord|39.625613|-105.207919|format=dms}}
|-
|[[Mount Crested Butte, Colorado|Mount Crested Butte]]&lt;ref name=Mount_Crested_Butte&gt;[[Mount Crested Butte, Colorado|Mount Crested Butte]] is served by the [[Crested Butte, Colorado|Crested Butte]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.mtcrestedbuttecolorado.us/ Town of Mount Crested Butte]
|{{sort|1973-99-99|1973}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گینیسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Gunnison County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mount%20Crested%20Butte.pdf map]
|align=center|{{nts|193}}
|{{change|invert=on|522|507}}
|align=right|{{ntsh|249}}233&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;90&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|116}}2.2187&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.7463&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|117}}2.2187&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.7463&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0852570
|align=right|{{coord|38.908453|-106.958673|format=dms}}
|-
|[[ماؤنٹین ویو، کولوراڈو]]&lt;ref name=Mountain_View&gt;[[ماؤنٹین ویو، کولوراڈو|Mountain View]] is served by the [[ڈینور, کولوراڈو|Denver]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.mountainviewco.org/ Town of Mountain View] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110143822/http://www.mountainviewco.org/ |date=2016-01-10 }}
|{{sort|1904-10-11|October 11, 1904}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Jefferson County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mountain%20View.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043208/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mountain%20View.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|131}}
|{{change|invert=on|1387|1320}}
|align=right|{{ntsh|1}}14702&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5677&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|268}}0.0930&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2408&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|268}}0.0930&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2408&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0852350
|align=right|{{coord|39.774776|-105.056711|format=dms}}
|-
|[[Mountain Village, Colorado|Mountain Village]]
|[http://www.mountain-village.co.us/ Town of Mountain Village] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080119143154/http://www.mountain-village.co.us/ |date=2008-01-19 }}
|{{sort|1995-03-10|March 10, 1995}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[سان میگیل کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mountain%20Village.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001329/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Mountain%20Village.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|161}}
|{{change|invert=on|809|801}}
|align=right|{{ntsh|248}}238&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;92&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|91}}3.3783&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.7498&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|91}}3.3783&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.7498&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0852550
|align=right|{{coord|37.932377|-107.857854|format=dms}}
|-
|[[Naturita, Colorado|Naturita]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=285 Town of Naturita]
|{{sort|1951-11-30|November 30, 1951}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[مونٹروز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Naturita.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041454/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Naturita.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|191}}
|{{change|invert=on|530|546}}
|align=right|{{ntsh|176}}764&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;295&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|190}}0.6872&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.7798&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|191}}0.6872&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.7798&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0853120
|align=right|{{coord|38.218554|-108.568286|format=dms}}
|-
|[[Nederland, Colorado|Nederland]]
|[http://www.town.nederland.co.us/ Town of Nederland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315020318/http://www.town.nederland.co.us/ |date=2016-03-15 }}
|{{sort|1885-11-15|November 15, 1885}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Nederland.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041518/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Nederland.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|126}}
|{{change|invert=on|1504|1445}}
|align=right|{{ntsh|144}}1009&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;389&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|137}}1.4781&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.8283&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|50}}0.0694&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1797&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|135}}1.5475&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.0080&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0853175
|align=right|{{coord|39.963815|-105.505864|format=dms}}
|-
|[[New Castle, Colorado|New Castle]]
|[http://www.newcastlecolorado.org/ Town of New Castle]
|{{sort|1890-03-27|March 27, 1890}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گارفیلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/New%20Castle.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041731/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/New%20Castle.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|80}}
|{{change|invert=on|4608|4518}}
|align=right|{{ntsh|68}}1721&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;665&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|103}}2.6574&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.8826&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|66}}0.0325&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0842&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|103}}2.6899&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.9669&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0853395
|align=right|{{coord|39.578289|-107.526243|format=dms}}
|-
|[[نارتھگلین، کولوراڈو|Northglenn]]
|[http://www.northglenn.org/ City of Northglenn]
|{{sort|1969-04-19|April 19, 1969}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو|Adams County]]&lt;br/&gt;[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Northglenn.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002200/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Northglenn.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|21}}
|{{change|invert=on|38596|35789}}
|align=right|{{ntsh|5}}5098&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1968&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|58}}7.3558&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.0514&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|40}}0.0923&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2391&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|58}}7.4481&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.2905&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0854330
|align=right|{{coord|39.911166|-104.978840|format=dms}}
|-
|[[Norwood, Colorado|Norwood]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=140 Town of Norwood]
|{{sort|1903-08-20|August 20, 1903}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[سان میگیل کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Norwood.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023047/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Norwood.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|190}}
|{{change|invert=on|554|518}}
|align=right|{{ntsh|55}}1869&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;722&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|232}}0.2900&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7511&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|232}}0.2900&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7511&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0854880
|align=right|{{coord|38.128846|-108.291711|format=dms}}
|-
|[[Nucla, Colorado|Nucla]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=190 Town of Nucla]
|{{sort|1915-03-14|March 14, 1915}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[مونٹروز کاؤنٹی، کولوراڈو|Montrose County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Nucla.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041717/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Nucla.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|173}}
|{{change|invert=on|704|711}}
|align=right|{{ntsh|149}}963&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;372&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|186}}0.7195&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8634&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|187}}0.7195&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8634&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0854935
|align=right|{{coord|38.266534|-108.548716|format=dms}}
|-
|[[Nunn, Colorado|Nunn]]
|[http://www.nunncolorado.com/ Town of Nunn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801212112/http://nunncolorado.com/ |date=2015-08-01 }}
|{{sort|1908-03-28|March 28, 1908}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Nunn.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000137/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Nunn.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|201}}
|{{change|invert=on|440|416}}
|align=right|{{ntsh|257}}140&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;54&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|95}}3.1165&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.0717&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|95}}3.1165&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.0717&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0855045
|align=right|{{coord|40.711917|-104.789804|format=dms}}
|-
|[[Oak Creek, Colorado|Oak Creek]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=243 Town of Oak Creek]
|{{sort|1907-12-26|December 26, 1907}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[راوٹ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Oak%20Creek.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041634/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Oak%20Creek.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|154}}
|{{change|invert=on|892|884}}
|align=right|{{ntsh|25}}2545&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;983&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|225}}0.3442&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8916&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|225}}0.3442&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8916&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0855155
|align=right|{{coord|40.273991|-106.957083|format=dms}}
|-
|[[Olathe, Colorado|Olathe]]
|[http://ci.olathe.co.us/ Town of Olathe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813145317/http://ci.olathe.co.us/ |date=2011-08-13 }}
|{{sort|1907-10-16|October 16, 1907}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[مونٹروز کاؤنٹی، کولوراڈو|Montrose County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Olathe.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001908/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Olathe.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|118}}
|{{change|invert=on|1804|1849}}
|align=right|{{ntsh|114}}1247&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;482&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|139}}1.4509&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.7579&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|139}}1.4509&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.7579&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0855540
|align=right|{{coord|38.608319|-107.982841|format=dms}}
|-
|[[Olney Springs, Colorado|Olney Springs]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=40 Town of Olney Springs]
|{{sort|1912-05-27|May 27, 1912}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کرولی کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Olney%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041607/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Olney%20Springs.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|215}}
|{{change|invert=on|334|345}}
|align=right|{{ntsh|97}}1363&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;526&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|248}}0.2406&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6231&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|249}}0.2406&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6231&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0855705
|align=right|{{coord|38.166274|-103.944491|format=dms}} 
|-
|[[Ophir, Colorado|Ophir]]
|[http://www.town-ophir.co.gov/ Town of Ophir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513061640/http://www.town-ophir.co.gov/ |date=2008-05-13 }}
|{{sort|1881-99-99|1881}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[سان میگیل کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ophir.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041859/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ophir.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|240}}
|{{change|invert=on|167|159}}
|align=right|{{ntsh|151}}932&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;360&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|258}}0.1759&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4555&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|258}}0.1759&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4555&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0855870
|align=right|{{coord|37.856840|-107.829023|format=dms}}
|-
|[[Orchard City, Colorado|Orchard City]]
|[http://www.orchardcityco.org/ Town of Orchard City]
|{{sort|1912-05-25|May 25, 1912}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ڈیلٹا کاؤنٹی، کولوراڈو|Delta County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Orchard%20City.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221338/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Orchard%20City.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|91}}
|{{change|invert=on|3025|3119}}
|align=right|{{ntsh|244}}268&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;104&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|37}}11.4068&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;29.5435&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|93}}0.0072&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0186&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|37}}11.4140&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;29.5621&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0855980
|align=right|{{coord|38.814059|-107.967542|format=dms}}
|-
|[[Ordway, Colorado|Ordway]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=206 Town of Ordway]
|{{sort|1900-09-04|September 4, 1900}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کرولی کاؤنٹی، کولوراڈو|Crowley County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ordway.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041644/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ordway.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|141}}
|{{change|invert=on|1059|1080}}
|align=right|{{ntsh|98}}1346&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;520&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|181}}0.7714&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.9980&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|182}}0.7714&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.9980&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0856145
|align=right|{{coord|38.220898|-103.756679|format=dms}}
|-
|[[Otis, Colorado|Otis]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=143 Town of Otis]
|{{sort|1917-03-27|March 27, 1917}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[واشنگٹن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Otis.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042007/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Otis.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|199}}
|{{change|invert=on|468|475}}
|align=right|{{ntsh|122}}1145&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;442&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|213}}0.4130&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0697&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|213}}0.4130&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0697&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0856365
|align=right|{{coord|40.150129|-102.962138|format=dms}}
|-
|[[Ouray, Colorado|Ouray]]
|[http://www.ci.ouray.co.us/ City of Ouray]
|{{sort|1884-03-24|March 24, 1884}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[اوریے کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ouray.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041639/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ouray.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|144}}
|{{change|invert=on|1021|1000}}
|align=right|{{ntsh|120}}1150&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;444&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|169}}0.8809&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2816&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|169}}0.8809&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2816&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0856420
|align=right|{{coord|38.027430|-107.673580|format=dms}}
|-
|[[Ovid, Colorado|Ovid]]
|[http://www.ovidcolorado.com/ Town of Ovid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929012129/http://www.ovidcolorado.com/ |date=2007-09-29 }}
|{{sort|1925-12-21|December 21, 1925}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[سیڈجویک کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ovid.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045323/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ovid.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|217}}
|{{change|invert=on|308|318}}
|align=right|{{ntsh|50}}1938&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;748&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|260}}0.1620&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4197&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|260}}0.1620&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4197&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0856475
|align=right|{{coord|40.960564|-102.388352|format=dms}}
|-
|[[Pagosa Springs, Colorado|Pagosa Springs]]
|[http://www.townofpagosasprings.com/ Town of Pagosa Springs]
|{{sort|1891-03-18|March 18, 1891}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آرچولیٹا کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pagosa%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041706/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pagosa%20Springs.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|119}}
|{{change|invert=on|1743|1727}}
|align=right|{{ntsh|230}}353&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;136&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|72}}4.8708&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;12.6154&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|70}}0.0261&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0675&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|72}}4.8969&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;12.6829&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0856860
|align=right|{{coord|37.263604|-107.003530|format=dms}}
|-
|[[Palisade, Colorado|Palisade]]
|[http://www.townofpalisade.org/ Town of Palisade]
|{{sort|1904-04-04|April 4, 1904}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[میسا کاؤنٹی، کولوراڈو|Mesa County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Palisade.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042011/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Palisade.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|97}}
|{{change|invert=on|2645|2692}}
|align=right|{{ntsh|27}}2436&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;941&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|155}}1.0807&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7991&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|97}}0.0055&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0143&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|155}}1.0863&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.8134&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0856970
|align=right|{{coord|39.107404|-108.359087|format=dms}}
|-
|[[Palmer Lake, Colorado|Palmer Lake]]
|[http://www.ci.palmer-lake.co.us/ Town of Palmer Lake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050607075623/http://www.ci.palmer-lake.co.us/ |date=2005-06-07 }}
|{{sort|1889-03-12|March 12, 1889}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایل پاسو کاؤنٹی، کولوراڈو|El Paso County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Palmer%20Lake.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222842/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Palmer%20Lake.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|100}}
|{{change|invert=on|2579|2420}}
|align=right|{{ntsh|166}}821&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;317&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|96}}3.0922&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.0088&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|73}}0.0216&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0560&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|96}}3.1138&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.0647&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0857025
|align=right|{{coord|39.113465|-104.899806|format=dms}}
|-
|[[Paoli, Colorado|Paoli]]
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_phillips.html Town of Paoli]
|{{sort|1930-08-06|August 6, 1930}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[فلپس کاؤنٹی، کولوراڈو|Phillips County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Paoli.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023052/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Paoli.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|269}}
|{{change|invert=on|33|34}}
|align=right|{{ntsh|263}}111&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;43&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|230}}0.3052&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7905&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|230}}0.3052&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7905&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0857245
|align=right|{{coord|40.612871|-102.472061|format=dms}}
|-
|[[Paonia, Colorado|Paonia]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=42 Town of Paonia]
|{{sort|1902-09-03|September 3, 1902}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ڈیلٹا کاؤنٹی، کولوراڈو|Delta County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Paonia.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042257/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Paonia.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|127}}
|{{change|invert=on|1413|1451}}
|align=right|{{ntsh|75}}1671&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;645&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|171}}0.8584&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2231&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|171}}0.8584&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.2231&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0857300
|align=right|{{coord|38.869824|-107.591433|format=dms}}
|-
|[[Parachute, Colorado|Parachute]]
|[http://www.parachutecolorado.com/ Town of Parachute]
|{{sort|1908-04-01|April 1, 1908}}&lt;ref name=Grand_Valley&gt;[[Parachute, Colorado|Parachute]] was incorporated in 1908 as [[Parachute, Colorado|Grand Valley]].&lt;/ref&gt;
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گارفیلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Parachute.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042626/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Parachute.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|139}}
|{{change|invert=on|1098|1085}}
|align=right|{{ntsh|187}}682&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;263&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|132}}1.6081&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.1649&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|54}}0.0618&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1601&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|132}}1.6699&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.3250&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0857400
|align=right|{{coord|39.450047|-108.055481|format=dms}}
|-
|[[پارکر، کولوراڈو]]
|[http://www.parkeronline.org/ Town of Parker]
|{{sort|1981-05-99|May 1981}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ڈگلس کاؤنٹی، کولوراڈو|Douglas County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Parker.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312072357/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Parker.pdf |date=2016-03-12 }}
|align=center|{{nts|19}}
|{{change|invert=on|49857|45297}}
|align=right|{{ntsh|33}}2295&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;886&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|22}}21.1821&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;54.8613&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|91}}0.0080&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0208&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|22}}21.1901&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;54.8821&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0857630
|align=right|{{coord|39.504167|-104.773173|format=dms}}
|-
|[[Peetz, Colorado|Peetz]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=148 Town of Peetz]
|{{sort|1917-05-17|May 17, 1917}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لوگن کاؤنٹی، کولوراڈو|Logan County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Peetz.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903150510/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Peetz.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{nts|233}}
|{{change|invert=on|237|238}}
|align=right|{{ntsh|116}}1196&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;462&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|256}}0.1914&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4958&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|257}}0.1914&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.4958&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0858235
|align=right|{{coord|40.962046|-103.114231|format=dms}}
|-
|[[Pierce, Colorado|Pierce]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=149 Town of Pierce]
|{{sort|1918-08-30|August 30, 1918}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pierce.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041622/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pierce.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|157}}
|{{change|invert=on|871|834}}
|align=right|{{ntsh|140}}1031&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;398&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|175}}0.8390&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1730&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|176}}0.8390&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1730&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0859005
|align=right|{{coord|40.633499|-104.755178|format=dms}}
|-
|[[Pitkin, Colorado|Pitkin]]
|[http://www.pitkincolorado.com/ Town of Pitkin]
|{{sort|1880-04-05|April 5, 1880}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[گینیسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Gunnison County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pitkin.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043943/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pitkin.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|262}}
|{{change|invert=on|67|66}}
|align=right|{{ntsh|247}}248&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;96&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|237}}0.2700&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6992&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|237}}0.2700&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6992&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0859830
|align=right|{{coord|38.608612|-106.516466|format=dms}}
|-
|[[پلیٹویل، کولوراڈو]]
|[http://www.plattevillegov.org/ Town of Platteville]
|{{sort|1887-01-01|January 1, 1887}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Platteville.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304053034/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Platteville.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|98}}
|{{change|invert=on|2608|2485}}
|align=right|{{ntsh|157}}894&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;345&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|101}}2.8731&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.4413&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|85}}0.0103&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0266&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|101}}2.8834&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.4680&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0860160
|align=right|{{coord|40.216683|-104.824077|format=dms}}
|-
|[[Poncha Springs, Colorado|Poncha Springs]]
|[http://www.ponchaspringscolorado.us/ Town of Poncha Springs]
|{{sort|1880-12-16|December 16, 1880}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[چافی کاؤنٹی، کولوراڈو|Chaffee County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Poncha%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304050925/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Poncha%20Springs.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|165}}
|{{change|invert=on|764|737}}
|align=right|{{ntsh|240}}281&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;109&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|102}}2.7146&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.0307&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|102}}2.7146&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.0307&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0860600
|align=right|{{coord|38.518844|-106.072576|format=dms}}
|-
|[[Pritchett, Colorado|Pritchett]]
|[http://www.sangres.com/colorado/baca/pritchett.htm Town of Pritchett] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924094027/http://www.sangres.com/colorado/baca/pritchett.htm |date=2015-09-24 }}
|{{sort|1923-99-99|1923}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بیکا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pritchett.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303235719/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pritchett.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|247}}
|{{change|invert=on|136|140}}
|align=right|{{ntsh|197}}588&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;227&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|251}}0.2330&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6036&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|252}}0.2330&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6036&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0861315
|align=right|{{coord|37.370009|-102.858749|format=dms}}
|-
|[[پوابلو، کولوراڈو]]
|[http://www.pueblo.us/ City of Pueblo]
|{{sort|1885-11-15|November 15, 1885}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[پوابلو کاؤنٹی، کولوراڈو|Pueblo County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pueblo.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312121456/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Pueblo.pdf |date=2016-03-12 }}
|align=center|{{nts|9}}
|{{change|invert=on|108423|106595}}
|align=right|{{ntsh|44}}2020&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;780&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|5}}53.5917&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;138.8020&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|11}}0.7852&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.0337&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|5}}54.3770&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;140.8357&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0862000
|align=right|{{coord|38.269934|-104.612294|format=dms}}
|-
|[[Ramah, Colorado|Ramah]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=227 Town of Ramah]
|{{sort|1927-07-18|July 18, 1927}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایل پاسو کاؤنٹی، کولوراڈو|El Paso County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ramah.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001059/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ramah.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|249}}
|{{change|invert=on|127|123}}
|align=right|{{ntsh|210}}517&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;200&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|243}}0.2454&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6356&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|245}}0.2454&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6356&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0862660
|align=right|{{coord|39.122238|-104.167334|format=dms}}
|-
|[[Rangely, Colorado|Rangely]]
|[http://www.rangely.com/ Town of Rangely]
|{{sort|1946-08-27|August 27, 1946}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ریو بلانکو کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rangely.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041603/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rangely.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|104}}
|{{change|invert=on|2430|2365}}
|align=right|{{ntsh|200}}586&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;226&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|81}}4.1505&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.7496&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|81}}4.1505&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.7496&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0862880
|align=right|{{coord|40.095177|-108.756740|format=dms}}
|-
|[[Raymer, Colorado|Raymer]]&lt;ref name=Raymer&gt;[[Raymer, Colorado|Raymer]] is served by the [[New Raymer, Colorado|New Raymer]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_weld.html Town of Raymer]
|{{sort|1919-99-99|1919}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Raymer.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041810/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Raymer.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|258}}
|{{change|invert=on|102|96}}
|align=right|{{ntsh|258}}139&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;54&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|187}}0.7188&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8616&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|188}}0.7188&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.8616&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0863045
|align=right|{{coord|40.607758|-103.844329|format=dms}}
|-
|[[Red Cliff, Colorado|Red Cliff]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=283 Town of Red Cliff]
|{{sort|1880-12-18|December 18, 1880}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایگل کاؤنٹی، کولوراڈو|Eagle County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Red%20Cliff.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041934/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Red%20Cliff.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|222}}
|{{change|invert=on|270|267}}
|align=right|{{ntsh|128}}1120&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;433&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|249}}0.2348&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6080&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|250}}0.2348&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6080&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0863265
|align=right|{{coord|39.509143|-106.370030|format=dms}}
|-
|[[Rico, Colorado|Rico]]
|[http://www.ricocolorado.org/gov/frame_gov.html Town of Rico] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308195759/http://www.ricocolorado.org/gov/frame_gov.html |date=2016-03-08 }}
|{{sort|1880-02-25|February 25, 1880}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ڈولوریس کاؤنٹی، کولوراڈو|Dolores County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rico.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041524/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rico.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|226}}
|{{change|invert=on|256|265}}
|align=right|{{ntsh|232}}346&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;134&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|183}}0.7567&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.9599&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|184}}0.7567&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.9599&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0864090
|align=right|{{coord|37.688569|-108.031434|format=dms}}
|-
|[[Ridgway, Colorado|Ridgway]]
|[http://www.town.ridgway.co.us/ Town of Ridgway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160402215702/http://www.town.ridgway.co.us/ |date=2016-04-02 }}
|{{sort|1891-04-02|April 2, 1891}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[اوریے کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ridgway.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083338/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ridgway.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|147}}
|{{change|invert=on|953|924}}
|align=right|{{ntsh|227}}399&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;154&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|113}}2.3350&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.0475&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|114}}2.3350&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.0475&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0864200
|align=right|{{coord|38.159128|-107.753111|format=dms}}
|-
|[[Rifle, Colorado|Rifle]]
|[http://www.rifleco.org/ City of Rifle]
|{{sort|1905-08-18|August 18, 1905}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گارفیلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Garfield County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rifle.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041819/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rifle.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|49}}
|{{change|invert=on|9488|9172}}
|align=right|{{ntsh|96}}1367&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;528&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|59}}6.9404&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;17.9755&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|53}}0.0629&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1628&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|59}}7.0033&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;18.1384&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0864255
|align=right|{{coord|39.537565|-107.770345|format=dms}}
|-
|[[Rockvale, Colorado|Rockvale]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=156 Town of Rockvale]
|{{sort|1886-09-30|September 30, 1886}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[فریمونٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Fremont County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rockvale.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303233239/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rockvale.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|194}}
|{{change|invert=on|498|487}}
|align=right|{{ntsh|246}}260&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;101&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|125}}1.9169&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.9648&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|126}}1.9169&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.9648&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0864970
|align=right|{{coord|38.364713|-105.164779|format=dms}}
|-
|[[Rocky Ford, Colorado|Rocky Ford]]
|[http://www.rockyfordcolo.com/ City of Rocky Ford]
|{{sort|1887-08-19|August 19, 1887}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[اوٹیرو کاؤنٹی، کولوراڈو|Otero County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rocky%20Ford.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002734/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rocky%20Ford.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|87}}
|{{change|invert=on|3873|3957}}
|align=right|{{ntsh|28}}2355&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;909&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|130}}1.6608&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.3014&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|81}}0.0140&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0362&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|131}}1.6748&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.3376&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0865190
|align=right|{{coord|38.050212|-103.722672|format=dms}}
|-
|[[Romeo, Colorado|Romeo]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=222 Town of Romeo]
|{{sort|1923-09-04|September 4, 1923}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کنیہوز کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Romeo.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041440/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Romeo.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|208}}
|{{change|invert=on|394|404}}
|align=right|{{ntsh|70}}1715&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;662&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|250}}0.2332&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6041&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|251}}0.2332&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6041&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0865740
|align=right|{{coord|37.171819|-105.985414|format=dms}}
|-
|[[Rye, Colorado|Rye]]
|[http://www.colorado.com/Rye.aspx Town of Rye]
|{{sort|1937-11-22|November 22, 1937}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[پوابلو کاؤنٹی، کولوراڈو|Pueblo County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rye.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000652/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Rye.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|241}}
|{{change|invert=on|154|153}}
|align=right|{{ntsh|80}}1588&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;613&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|267}}0.0951&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2462&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|267}}0.0951&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2462&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0866895
|align=right|{{coord|37.921281|-104.932135|format=dms}}
|-
|[[سگاچے، کولوراڈو]]&lt;ref name=Saguache&gt;Saguache is {{IPAc-en|s|ə|ˈ|w|ɒ|tʃ}}. This name comes from a [[Ute language]] word meaning &quot;sand dunes&quot;. The [[ہسپانوی زبان]] version of this name is usually spelled ''Saguache'', while the [[انگریزی زبان]] version is usually spelled ''Sawatch''.&lt;/ref&gt;
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=158 Town of Saguache]&lt;ref name=Saguache/&gt;
|{{sort|1891-08-13|August 13, 1891}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ساواچ کاؤنٹی، کولوراڈو|Saguache County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;&lt;ref name=Saguache/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Saguache.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303233743/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Saguache.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|197}}
|{{change|invert=on|480|485}}
|align=right|{{ntsh|115}}1215&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;469&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|215}}0.3985&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0321&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|215}}0.3985&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.0321&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0867005
|align=right|{{coord|38.086247|-106.140876|format=dms}}
|-
|[[سالیڈا، کولوراڈو|Salida]]
|[http://www.cityofsalida.com/ City of Salida]
|{{sort|1891-03-23|March 23, 1891}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[چافی کاؤنٹی، کولوراڈو|Chaffee County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Salida.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042811/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Salida.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|72}}
|{{change|invert=on|5406|5236}}
|align=right|{{ntsh|41}}2094&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;809&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|106}}2.5829&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.6896&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|107}}2.5829&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.6896&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0867280
|align=right|{{coord|38.530275|-105.998784|format=dms}}
|-
|[[San Luis, Colorado|San Luis]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=160 Town of San Luis]
|{{sort|1885-99-99|1885}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کوسٹیلا کاؤنٹی، کولوراڈو|Costilla County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/San%20Luis.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304003217/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/San%20Luis.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|182}}
|{{change|invert=on|622|629}}
|align=right|{{ntsh|130}}1108&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;428&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|200}}0.5595&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.4490&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|200}}0.5595&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.4490&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0868105
|align=right|{{coord|37.202341|-105.422469|format=dms}}
|-
|[[Sanford, Colorado|Sanford]]
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_conejos.html Town of Sanford]
|{{sort|1907-04-09|April 9, 1907}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[کنیہوز کاؤنٹی، کولوراڈو|Conejos County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sanford.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042955/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sanford.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|158}}
|{{change|invert=on|870|879}}
|align=right|{{ntsh|196}}594&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;229&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|138}}1.4645&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.7931&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|138}}1.4645&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.7931&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0867830
|align=right|{{coord|37.257425|-105.900741|format=dms}}
|-
|[[Sawpit, Colorado|Sawpit]]&lt;ref name=Sawpit&gt;[[Sawpit, Colorado|Sawpit]] is served by the [[Placerville, Colorado|Placerville]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_san_miguel.html Town of Sawpit]
|{{sort|1896-99-99|1896}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[سان میگیل کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sawpit.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042940/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sawpit.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|267}}
|{{change|invert=on|42|40}}
|align=right|{{ntsh|100}}1333&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;515&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|271}}0.0307&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0796&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|271}}0.0307&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0796&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0868655
|align=right|{{coord|37.994621|-108.001189|format=dms}}
|-
|[[Sedgwick, Colorado|Sedgwick]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=271 Town of Sedgwick]
|{{sort|1918-01-28|January 28, 1918}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[سیڈجویک کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sedgwick.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042920/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sedgwick.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|243}}
|{{change|invert=on|145|146}}
|align=right|{{ntsh|222}}425&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;164&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|228}}0.3338&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8647&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|228}}0.3338&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8647&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0868930
|align=right|{{coord|40.935068|-102.525674|format=dms}}
|-
|[[Seibert, Colorado|Seibert]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=161 Town of Seibert]
|{{sort|1917-06-21|June 21, 1917}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کٹ کارسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Seibert.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303222953/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Seibert.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|235}}
|{{change|invert=on|218|181}}
|align=right|{{ntsh|209}}525&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;203&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|226}}0.3428&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8880&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|226}}0.3428&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8880&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0869040
|align=right|{{coord|39.297967|-102.869524|format=dms}}
|-
|[[Severance, Colorado|Severance]]
|[http://www.townofseverance.org/ Town of Severance]
|{{sort|1920-11-20|November 20, 1920}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Severance.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304003406/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Severance.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|90}}
|{{change|invert=on|3525|3165}}
|align=right|{{ntsh|204}}555&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;214&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|66}}6.1160&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;15.8404&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|39}}0.0963&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2495&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|66}}6.2123&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;16.0899&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0869150
|align=right|{{coord|40.539441|-104.870121|format=dms}}
|-
|[[Sheridan, Colorado|Sheridan]]
|[http://www.ci.sheridan.co.us/ City of Sheridan]
|{{sort|1890-04-01|April 1, 1890}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[آریپاہو کاؤنٹی، کولوراڈو|Arapahoe County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sheridan.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041727/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sheridan.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|69}}
|{{change|invert=on|5949|5664}}
|align=right|{{ntsh|23}}2644&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1021&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|115}}2.2220&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.7549&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|52}}0.0665&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1723&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|115}}2.2885&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.9273&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0869700
|align=right|{{coord|39.647757|-105.017457|format=dms}}
|-
|[[Sheridan Lake, Colorado|Sheridan Lake]]
|[http://www.kcedfonline.org/sheridanlake.htm Town of Sheridan Lake]
|{{sort|1951-06-11|June 11, 1951}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کآئیووا کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sheridan%20Lake.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041711/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sheridan%20Lake.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|259}}
|{{change|invert=on|88|88}}
|align=right|{{ntsh|238}}284&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;110&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|229}}0.3171&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8212&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|229}}0.3171&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8212&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0869645
|align=right|{{coord|38.466677|-102.294142|format=dms}}
|-
|[[Silt, Colorado|Silt]]
|[http://www.townofsilt.org/ Town of Silt]
|{{sort|1915-05-19|May 19, 1915}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گارفیلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Garfield County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silt.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000728/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silt.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|92}}
|{{change|invert=on|3007|2930}}
|align=right|{{ntsh|60}}1762&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;680&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|128}}1.6915&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.3809&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|59}}0.0456&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1181&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|130}}1.7371&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;4.4990&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0870195
|align=right|{{coord|39.547648|-107.654073|format=dms}}
|-
|[[Silver Cliff, Colorado|Silver Cliff]]
|[http://silvercliffco.com/ Town of Silver Cliff]
|{{sort|1879-02-10|February 10, 1879}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کیسٹر کاؤنٹی، کولوراڈو|Custer County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silver%20Cliff.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041508/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silver%20Cliff.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|186}}
|{{change|invert=on|584|587}}
|align=right|{{ntsh|270}}37&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;14&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|27}}15.4639&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;40.0514&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|111}}0.0017&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0044&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|27}}15.4656&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;40.0558&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0870250
|align=right|{{coord|38.129203|-105.399189|format=dms}}
|-
|[[Silver Plume, Colorado|Silver Plume]]
|[http://www.townofsilverplume.org/ Town of Silver Plume] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615180352/http://www.townofsilverplume.org/ |date=2012-06-15 }}
|{{sort|1880-09-24|September 24, 1880}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کلئیر کریک کاؤنٹی، کولوراڈو|Clear Creek County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silver%20Plume.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041648/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silver%20Plume.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|239}}
|{{change|invert=on|172|170}}
|align=right|{{ntsh|191}}642&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;248&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|239}}0.2586&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6697&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|105}}0.0026&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0068&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|239}}0.2612&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6765&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0870360
|align=right|{{coord|39.695445|-105.726666|format=dms}}
|-
|[[Silverthorne, Colorado|Silverthorne]]
|[http://www.silverthorne.org/ Town of Silverthorne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129154446/http://www.silverthorne.org/ |date=2016-01-29 }}
|{{sort|1967-09-05|September 5, 1967}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[سمٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Summit County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silverthorne.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023103/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silverthorne.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|83}}
|{{change|invert=on|4271|3887}}
|align=right|{{ntsh|143}}1012&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;391&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|82}}3.9738&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.2920&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|56}}0.0568&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1472&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|82}}4.0306&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.4392&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0870525
|align=right|{{coord|39.654012|-106.092443|format=dms}}
|-
|[[Silverton, Colorado|Silverton]]
|[http://www.silverton.co.us/ Town of Silverton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200913023446/http://www.silverton.co.us/ |date=2020-09-13 }}
|{{sort|1885-11-15|November 15, 1885}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[سان خوان کاؤنٹی، کولوراڈو|San Juan County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silverton.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041411/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Silverton.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|179}}
|{{change|invert=on|655|637}}
|align=right|{{ntsh|180}}742&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;287&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|173}}0.8474&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1947&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|173}}0.8474&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.1947&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0870580
|align=right|{{coord|37.811092|-107.664643|format=dms}}
|-
|[[Simla, Colorado|Simla]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=46 Town of Simla]
|{{sort|1913-01-15|January 15, 1913}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ایلبرٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Elbert County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Simla.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903150547/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Simla.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{nts|181}}
|{{change|invert=on|627|618}}
|align=right|{{ntsh|132}}1099&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;424&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|199}}0.5677&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.4703&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|199}}0.5677&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.4703&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0870635
|align=right|{{coord|39.141051|-104.081754|format=dms}}
|-
|[[Snowmass Village, Colorado|Snowmass Village]]
|[http://www.tosv.com/ Town of Snowmass Village]
|{{sort|1977-99-99|1977}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[پٹکن کاؤنٹی، کولوراڈو|Pitkin County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Snowmass%20Village.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223837/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Snowmass%20Village.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|94}}
|{{change|invert=on|2898|2826}}
|align=right|{{ntsh|264}}105&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;40&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|17}}27.3167&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;70.7498&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|47}}0.0820&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.2123&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|18}}27.3986&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;70.9621&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0871755
|align=right|{{coord|39.216872|-106.943974|format=dms}}
|-
|[[South Fork, Colorado|South Fork]]
|[http://www.southfork.org/community/government.php Town of South Fork] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100803042517/http://www.southfork.org/community/government.php |date=2010-08-03 }}
|{{sort|1992-05-19|May 19, 1992}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[ریو گرینڈے کاؤنٹی، کولوراڈو|Rio Grande County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/South%20Fork.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083357/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/South%20Fork.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|212}}
|{{change|invert=on|364|386}}
|align=right|{{ntsh|256}}150&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;58&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|109}}2.4754&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.4112&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|116}}0.0009&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0023&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|109}}2.4763&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;6.4136&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0872395
|align=right|{{coord|37.669186|-106.642851|format=dms}}
|-
|[[Springfield, Colorado|Springfield]]
|[http://www.springfieldcolorado.com/ Town of Springfield] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406224452/http://www.springfieldcolorado.com/ |date=2016-04-06 }}
|{{sort|1889-01-16|January 16, 1889}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بیکا کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Springfield.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000336/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Springfield.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|128}}
|{{change|invert=on|1405|1451}}
|align=right|{{ntsh|113}}1260&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;486&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|153}}1.1263&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.9172&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|153}}1.1263&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.9172&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0873330
|align=right|{{coord|37.404915|-102.618898|format=dms}}
|-
|[[Starkville, Colorado|Starkville]]
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_las_animas.html Town of Starkville]
|{{sort|1954-03-02|March 2, 1954}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لاس انیماس کاؤنٹی، کولوراڈو|Las Animas County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Starkville.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304035958/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Starkville.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|266}}
|{{change|invert=on|53|59}}
|align=right|{{ntsh|178}}755&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;291&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|270}}0.0729&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1888&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|270}}0.0729&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1888&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0873715
|align=right|{{coord|37.116820|-104.523298|format=dms}}
|-
|[[سٹیمبوٹ سپرنگز، کولوراڈو|Steamboat Springs]]
|[http://steamboatsprings.net/ City of Steamboat Springs]
|{{sort|1900-07-19|July 19, 1900}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[راوٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Routt County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Steamboat%20Springs.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041638/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Steamboat%20Springs.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|41}}
|{{change|invert=on|12260|12088}}
|align=right|{{ntsh|117}}1192&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;460&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|41}}10.1468&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;26.2800&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|82}}0.0129&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0334&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|41}}10.1597&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;26.3134&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0873825
|align=right|{{coord|40.475587|-106.822935|format=dms}}
|-
|[[سٹرلنگ، کولوراڈو]]
|[http://www.sterlingcolo.com/ City of Sterling]
|{{sort|1884-12-03|December 3, 1884}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[لوگن کاؤنٹی، کولوراڈو|Logan County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sterling.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041622/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sterling.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|36}}
|{{change|invert=on|14629|14777}}
|align=right|{{ntsh|53}}1923&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;743&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|56}}7.6098&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.7092&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|56}}7.6098&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;19.7092&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0873935
|align=right|{{coord|40.620706|-103.191867|format=dms}}
|-
|[[Stratton, Colorado|Stratton]]
|[http://www.strattoncolorado.com/ Town of Stratton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010720092629/http://www.strattoncolorado.com/ |date=2001-07-20 }}
|{{sort|1917-04-15|April 15, 1917}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کٹ کارسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Kit Carson County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Stratton.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041810/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Stratton.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|177}}
|{{change|invert=on|663|658}}
|align=right|{{ntsh|108}}1293&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;499&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|205}}0.5137&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3305&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|205}}0.5137&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.3305&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0874485
|align=right|{{coord|39.302883|-102.603473|format=dms}}
|-
|[[Sugar City, Colorado|Sugar City]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=297 Town of Sugar City]
|{{sort|1900-07-02|July 2, 1900}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کرولی کاؤنٹی، کولوراڈو|Crowley County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sugar%20City.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045510/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Sugar%20City.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|228}}
|{{change|invert=on|253|258}}
|align=right|{{ntsh|192}}637&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;246&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|219}}0.3849&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9968&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|219}}0.3849&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.9968&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0874815
|align=right|{{coord|38.232773|-103.663312|format=dms}}
|-
|[[سپیریئر، کولوراڈو]]
|[http://www.townofsuperior.com/ Town of Superior]
|{{sort|1904-06-10|June 10, 1904}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;br/&gt;[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Jefferson County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Superior.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023107/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Superior.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|39}}
|{{change|invert=on|12855|12483}}
|align=right|{{ntsh|16}}3240&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1251&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|83}}3.9705&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.2835&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|60}}0.0406&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1052&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|83}}4.0111&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;10.3887&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0875640
|align=right|{{coord|39.931190|-105.159085|format=dms}}
|-
|[[Swink, Colorado|Swink]]
|[http://www.swinkcolorado.com/ Town of Swink] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529053023/http://www.swinkcolorado.com/ |date=2009-05-29 }}
|{{sort|1906-06-06|June 6, 1906}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[اوٹیرو کاؤنٹی، کولوراڈو|Otero County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Swink.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041755/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Swink.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|183}}
|{{change|invert=on|602|617}}
|align=right|{{ntsh|32}}2307&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;891&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|238}}0.2644&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6847&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|238}}0.2644&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6847&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0875970
|align=right|{{coord|38.014148|-103.628163|format=dms}}
|-
|[[Telluride, Colorado|Telluride]]
|[http://www.telluride-co.gov/ Town of Telluride] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403080857/http://www.telluride-co.gov/ |date=2016-04-03 }}
|{{sort|1887-02-10|February 10, 1887}}&lt;ref name=Columbia&gt;[[Telluride, Colorado|Telluride]] was incorporated in 1887 as [[Telluride, Colorado#History|Columbia]].&lt;/ref&gt;
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[سان میگیل کاؤنٹی، کولوراڈو|San Miguel County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Telluride.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042033/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Telluride.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|107}}
|{{change|invert=on|2369|2325}}
|align=right|{{ntsh|136}}1062&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;410&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|118}}2.1832&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.6545&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|119}}2.1832&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.6545&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0876795
|align=right|{{coord|37.939664|-107.817888|format=dms}}
|-
|[[تھورن ٹن، کولوراڈو|Thornton]]
|[http://www.cityofthornton.net/ City of Thornton]
|{{sort|1956-06-12|June 12, 1956}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو|Adams County]]&lt;br/&gt;[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Thornton.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224119/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Thornton.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|6}}
|{{change|invert=on|130307|118772}}
|align=right|{{ntsh|10}}3628&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1401&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|10}}35.1056&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;90.9232&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|8}}1.0541&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;2.7300&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|10}}36.1597&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;93.6532&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0877290
|align=right|{{coord|39.919420|-104.942808|format=dms}}
|-
|[[Timnath, Colorado|Timnath]]
|[http://www.timnathcolorado.org/ Town of Timnath] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021024093514/http://www.timnathcolorado.org/ |date=2002-10-24 }}
|{{sort|1920-07-06|July 6, 1920}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[لیمیمر کاؤنٹی، کولوراڈو|Larimer County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Timnath.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041947/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Timnath.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|114}}
|{{change|invert=on|1983|625}}
|align=right|{{ntsh|236}}320&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;124&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|73}}4.8220&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;12.4890&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|77}}0.0168&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0435&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|73}}4.8388&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;12.5325&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0877510
|align=right|{{coord|40.533090|-104.961193|format=dms}}
|-
|[[ٹرینیڈاڈ، کولوراڈو|Trinidad]]
|[http://www.historictrinidad.com/city/ City of Trinidad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002155601/http://www.historictrinidad.com/city/ |date=2011-10-02 }}
|{{sort|1879-12-30|December 30, 1879}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[لاس انیماس کاؤنٹی، کولوراڈو|Las Animas County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Trinidad.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304054527/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Trinidad.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|53}}
|{{change|invert=on|8193|9096}}
|align=right|{{ntsh|154}}913&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;352&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|47}}9.2756&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24.0238&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|119}}0.0004&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0010&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|47}}9.2760&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24.0248&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0878610
|align=right|{{coord|37.173157|-104.490326|format=dms}}
|-
|[[Two Buttes, Colorado|Two Buttes]]
|[http://www.colorado.com/TwoButtes.aspx Town of Two Buttes]
|{{sort|1911-10-19|October 19, 1911}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بیکا کاؤنٹی، کولوراڈو|Baca County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Two%20Buttes.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041803/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Two%20Buttes.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|267}}
|{{change|invert=on|42|43}}
|align=right|{{ntsh|255}}169&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;65&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|242}}0.2480&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6422&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|243}}0.2480&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6422&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0879270
|align=right|{{coord|37.560664|-102.396556|format=dms}}
|-
|[[ویل، کولوراڈو]]
|[http://www.vailgov.com/ Town of Vail] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111026064921/http://www.vailgov.com/ |date=2011-10-26 }}
|{{sort|1966-99-99|1966}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایگل کاؤنٹی، کولوراڈو|Eagle County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Vail.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041627/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Vail.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|73}}
|{{change|invert=on|5328|5305}}
|align=right|{{ntsh|124}}1137&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;439&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|75}}4.6711&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;12.0981&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|79}}0.0154&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0400&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|75}}4.6865&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;12.1381&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0880040
|align=right|{{coord|39.637527|-106.364526|format=dms}}
|-
|[[Victor, Colorado|Victor]]
|[http://www.victorcolorado.com/cityofvictor.htm City of Victor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030091929/http://www.victorcolorado.com/cityofvictor.htm |date=2012-10-30 }}
|{{sort|1894-07-16|July 16, 1894}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[ٹیلر کاؤنٹی، کولوراڈو]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Victor.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304035256/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Victor.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|206}}
|{{change|invert=on|400|397}}
|align=right|{{ntsh|87}}1458&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;563&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|236}}0.2701&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6997&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|236}}0.2701&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6997&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0880865
|align=right|{{coord|38.709004|-105.141855|format=dms}}
|-
|[[Vilas, Colorado|Vilas]]
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_baca.html Town of Vilas]
|{{sort|1888-06-25|June 25, 1888}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بیکا کاؤنٹی، کولوراڈو|Baca County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Vilas.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041854/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Vilas.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|253}}
|{{change|invert=on|110|114}}
|align=right|{{ntsh|159}}876&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;338&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|265}}0.1278&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3311&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|265}}0.1278&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.3311&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0881030
|align=right|{{coord|37.373664|-102.447416|format=dms}}
|-
|[[Vona, Colorado|Vona]]
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_kit_carson.html Town of Vona]
|{{sort|1919-08-09|August 9, 1919}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کٹ کارسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Kit Carson County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Vona.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304042639/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Vona.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|255}}
|{{change|invert=on|107|106}}
|align=right|{{ntsh|213}}488&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;188&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|253}}0.2213&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5732&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|254}}0.2213&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.5732&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0881690
|align=right|{{coord|39.302119|-102.743352|format=dms}}
|-
|[[Walden, Colorado|Walden]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=230 Town of Walden]
|{{sort|1890-12-02|December 2, 1890}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[جیکسن کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Walden.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041649/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Walden.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|184}}
|{{change|invert=on|601|608}}
|align=right|{{ntsh|61}}1760&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;680&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|227}}0.3352&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8683&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|227}}0.3352&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8683&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0882130
|align=right|{{coord|40.731584|-106.281336|format=dms}}
|-
|[[Walsenburg, Colorado|Walsenburg]]
|[http://www.cityofwalsenburg.com/ City of Walsenburg]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151206220338/http://www.cityofwalsenburg.com/ |date=2015-12-06 }}
|{{sort|1873-06-16|June 16, 1873}}
|[[#Statutory city|statutory city]]
|[[ہوئیرفانو کاؤنٹی، کولوراڈو|Huerfano County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Walsenburg.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304023113/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Walsenburg.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|95}}
|{{change|invert=on|2896|3068}}
|align=right|{{ntsh|148}}979&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;378&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|100}}2.9898&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.7435&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|100}}2.9898&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;7.7435&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0882350
|align=right|{{coord|37.630598|-104.781719|format=dms}}
|-
|[[Walsh, Colorado|Walsh]]
|[http://www.dola.colorado.gov/dlg/local_governments/lgov_baca.html Town of Walsh]
|{{sort|1928-07-19|July 19, 1928}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[بیکا کاؤنٹی، کولوراڈو|Baca County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Walsh.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224446/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Walsh.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|192}}
|{{change|invert=on|524|546}}
|align=right|{{ntsh|119}}1178&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;455&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|209}}0.4473&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.1584&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|209}}0.4473&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.1584&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0882460
|align=right|{{coord|37.386107|-102.279933|format=dms}}
|-
|[[وارڈ، کولوراڈو|Ward]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=226 Town of Ward]
|{{sort|1896-06-09|June 9, 1896}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[بولڈر کاؤنٹی، کولوراڈو|Boulder County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ward.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223013/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Ward.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|241}}
|{{change|invert=on|154|150}}
|align=right|{{ntsh|243}}270&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;104&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|198}}0.5731&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.4844&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|114}}0.0014&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0035&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|198}}0.5745&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1.4879&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0882735
|align=right|{{coord|40.073201|-105.515621|format=dms}}
|-
|[[Wellington, Colorado|Wellington]]
|[http://www.townofwellington.com/ Town of Wellington]
|{{sort|1905-11-10|November 10, 1905}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[لیمیمر کاؤنٹی، کولوراڈو|Larimer County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wellington.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221706/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wellington.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|57}}
|{{change|invert=on|7185|6289}}
|align=right|{{ntsh|45}}1999&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;772&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|92}}3.3645&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.7140&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|99}}0.0047&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0123&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|92}}3.3693&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.7263&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0883230
|align=right|{{coord|40.699366|-105.005825|format=dms}}
|-
|[[Westcliffe, Colorado|Westcliffe]]
|[http://www.townofwestcliffe.com/ Town of Westcliffe]
|{{sort|1887-11-21|November 21, 1887}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[کیسٹر کاؤنٹی، کولوراڈو|Custer County]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Westcliffe.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304043406/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Westcliffe.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|188}}
|{{change|invert=on|572|568}}
|align=right|{{ntsh|216}}457&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;177&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|150}}1.2351&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.1990&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|112}}0.0016&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0042&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|150}}1.2367&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.2032&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0883450
|align=right|{{coord|38.134203|-105.465306|format=dms}}
|-
|[[ویسٹ منسٹر، کولوراڈو|Westminster]]
|[http://www.ci.westminster.co.us/ City of Westminster]
|{{sort|1911-05-24|May 24, 1911}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ایڈمز کاؤنٹی، کولوراڈو|Adams County]]&lt;br/&gt;[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Jefferson County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Westminster.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041909/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Westminster.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|8}}
|{{change|invert=on|112090|106114}}
|align=right|{{ntsh|11}}3502&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1352&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|15}}31.6761&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;82.0407&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|1}}2.2765&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;5.8961&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|13}}33.9526&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;87.9368&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0883835
|align=right|{{coord|39.882190|-105.064426|format=dms}}
|-
|[[ویٹ ریج، کولوراڈو|Wheat Ridge]]
|[http://www.ci.wheatridge.co.us/ City of Wheat Ridge]
|{{sort|1969-08-20|August 20, 1969}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[جیفرسن کاؤنٹی، کولوراڈو|Jefferson County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wheat%20Ridge.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223849/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wheat%20Ridge.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|24}}
|{{change|invert=on|31034|30166}}
|align=right|{{ntsh|14}}3301&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;1274&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|45}}9.3671&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24.2606&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|22}}0.2458&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6367&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|44}}9.6129&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;24.8974&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0884440
|align=right|{{coord|39.772675|-105.104801|format=dms}}
|-
|[[Wiggins, Colorado|Wiggins]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=64 Town of Wiggins]
|{{sort|1974-10-11|October 11, 1974}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[مورگن کاؤنٹی، کولوراڈو|Morgan County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wiggins.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045424/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wiggins.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|153}}
|{{change|invert=on|895|893}}
|align=right|{{ntsh|188}}678&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;262&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|143}}1.3265&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.4355&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|100}}0.0044&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0113&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|143}}1.3308&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;3.4468&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0884770
|align=right|{{coord|40.226588|-104.073498|format=dms}}
|-
|[[Wiley, Colorado|Wiley]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=242 Town of Wiley]
|{{sort|1909-01-28|January 28, 1909}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[پراورز کاؤنٹی، کولوراڈو|Prowers County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wiley.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903150627/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wiley.pdf |date=2014-09-03 }}
|align=center|{{nts|209}}
|{{change|invert=on|387|405}}
|align=right|{{ntsh|105}}1298&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;501&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|231}}0.3051&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7902&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|231}}0.3051&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.7902&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0885045
|align=right|{{coord|38.155356|-102.719248|format=dms}}
|-
|[[ویلمزبرگ، کولوراڈو|Williamsburg]]&lt;ref name=Williamsburg&gt;[[ویلمزبرگ، کولوراڈو|Williamsburg]] is served by the [[فلورنس، کولوراڈو]] [[United States Postal Service|Post Office]].&lt;/ref&gt;
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=280 Town of Williamsburg]
|{{sort|1888-04-07|April 7, 1888}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[فریمونٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Fremont County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Williamsburg.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224452/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Williamsburg.pdf |date=2016-03-03 }}
|align=center|{{nts|180}}
|{{change|invert=on|653|662}}
|align=right|{{ntsh|254}}181&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;70&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|86}}3.5678&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;9.2405&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|86}}3.5678&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;9.2405&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0885155
|align=right|{{coord|38.383984|-105.171179|format=dms}}
|-
|[[ونڈسر، کولوراڈو|Windsor]]
|[http://www.ci.windsor.co.us/ Town of Windsor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981203125339/http://www.ci.windsor.co.us/ |date=1998-12-03 }}
|{{sort|1890-04-15|April 15, 1890}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ویلڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Weld County]]&lt;br/&gt;[[لیمیمر کاؤنٹی، کولوراڈو|Larimer County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Windsor.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083352/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Windsor.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|27}}
|{{change|invert=on|21106|18644}}
|align=right|{{ntsh|162}}836&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;323&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|21}}24.4316&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;63.2776&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|19}}0.3185&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.8248&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|20}}24.7501&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;64.1025&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0885485
|align=right|{{coord|40.477555|-104.916800|format=dms}}
|-
|[[Winter Park, Colorado|Winter Park]]
|[http://www.winterparkgov.com/ Town of Winter Park]
|{{sort|1979-09-01|September 1, 1979}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[گرینڈ کاؤنٹی، کولوراڈو|Grand County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Winter%20Park.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000941/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Winter%20Park.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|146}}
|{{change|invert=on|955|999}}
|align=right|{{ntsh|268}}57&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;22&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|26}}16.5337&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;42.8221&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|26}}16.5337&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;42.8221&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0885705
|align=right|{{coord|39.877821|-105.782813|format=dms}}
|-
|[[ووڈلینڈ پارک، کولوراڈو]]
|[http://www.city-woodlandpark.org/ City of Woodland Park]
|{{sort|1891-06-06|June 6, 1891}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[ٹیلر کاؤنٹی، کولوراڈو|Teller County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Woodland%20Park.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002801/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Woodland%20Park.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|56}}
|{{change|invert=on|7194|7200}}
|align=right|{{ntsh|133}}1083&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;418&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|62}}6.6065&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;17.1108&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|63}}6.6065&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;17.1108&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0886090
|align=right|{{coord|38.998706|-105.059533|format=dms}}
|-
|[[Wray, Colorado|Wray]]
|[http://www.wrayco.net/ City of Wray] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419220115/http://www.wrayco.net/ |date=2012-04-19 }}
|{{sort|1906-06-22|June 22, 1906}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[یوما کاؤنٹی، کولوراڈو]]&lt;ref name=County_Seat/&gt;
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wray.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304050245/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Wray.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|106}}
|{{change|invert=on|2400|2342}}
|align=right|{{ntsh|186}}695&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;268&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|90}}3.4376&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.9034&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|104}}0.0029&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.0075&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|90}}3.4405&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.9109&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0886310
|align=right|{{coord|40.079953|-102.228622|format=dms}}
|-
|[[یامپا، کولوراڈو]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=68 Town of Yampa]
|{{sort|1907-02-25|February 25, 1907}}
|[[#Statutory town|statutory town]]
|[[راوٹ کاؤنٹی، کولوراڈو|Routt County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Yampa.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304002105/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Yampa.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|202}}
|{{change|invert=on|436|429}}
|align=right|{{ntsh|58}}1782&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;688&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|247}}0.2408&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6235&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|{{ntsh|123}}none
|align=right|{{ntsh|248}}0.2408&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.6235&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0886475
|align=right|{{coord|40.152996|-106.908496|format=dms}}
|-
|[[یوما، کولوراڈو|Yuma]]
|[http://www.cmca.gen.co.us/Municipality.cfm?MunicipalityID=220 City of Yuma]
|{{sort|1887-03-24|March 24, 1887}}
|[[#Home rule municipality|home rule municipality]]
|[[یوما کاؤنٹی، کولوراڈو|Yuma County]]
|[http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Yuma.pdf map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304083447/http://dtdapps.coloradodot.info/staticdata/Downloads/CityMaps/Yuma.pdf |date=2016-03-04 }}
|align=center|{{nts|89}}
|{{change|invert=on|3606|3524}}
|align=right|{{ntsh|121}}1147&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;443&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|94}}3.1181&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.0760&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|61}}0.0387&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;0.1002&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=right|{{ntsh|93}}3.1568&amp;nbsp;mi&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&lt;br/&gt;8.1761&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;
|align=center|0886750
|align=right|{{coord|40.124400|-102.717612|format=dms}}
|}

== بیرونی روابط ==
*[http://www.colorado.gov/ State of Colorado]
**[http://www.dola.state.co.us/ Colorado Department of Local Affairs]
***[http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/municipalities.html Active Colorado municipalities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212060308/http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/municipalities.html |date=2009-12-12 }}
***[http://www.colorado.gov/dpa/doit/archives/muninc.html Colorado municipal incorporations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202030057/http://www.colorado.gov/dpa/doit/archives/muninc.html |date=2010-12-02 }}
**[http://www.dot.state.co.us/ Colorado Department of Transportation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612125743/http://www.dot.state.co.us/ |date=2007-06-12 }}
***[http://www.dot.state.co.us/App_DTD_DataAccess/Maps/index.cfm?fuseaction=MapsMain&amp;MenuType=Maps CDOT maps]
*[http://www.cml.org/ Colorado Municipal League]
*[http://www.cmca.gen.co.us/ Colorado Municipal Clerks Association]
*[http://www.usa.gov/ United States Government]
**[http://www.census.gov/ United States Census Bureau]
***[http://2010.census.gov/2010census/ United States Census 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100320084325/http://2010.census.gov/2010census/ |date=2010-03-20 }}
***[http://www.census.gov/popest/estimates.php United States population estimates]
***[http://www.arcgis.com/home/webmap/viewer.html?url=http%3A%2F%2Ftigerweb.geo.census.gov%2Farcgis%2Frest%2Fservices%2FCensus2010%2FState_County%2FMapServer&amp;source=sd ArcGIS Map with main cities and counties]
***[http://www.census.gov/cgi-bin/gazetteer U.S. Gazetteer]
***[http://factfinder.census.gov/ American Factfinder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080521160844/http://factfinder.census.gov./ |date=2008-05-21 }}
**[http://www.doi.gov/ U.S. Department of the Interior]
***[http://www.usgs.gov/ U.S. Geological Survey]
****[http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/ Geographic Names Information System query]
***[http://www.nationalatlas.gov/ National Atlas of the United States of America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205020547/http://www.nationalatlas.gov/ |date=2008-12-05 }}
*[http://www.usps.com/ U.S. Postal Service]
**[http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp ZIP Code lookup]
*[http://wikimapia.org/#lat=39.05&amp;lon=-105.53&amp;z=7&amp;l=0&amp;m=a Wikimapia map of Colorado]

== حوالے ==
{{حوالے}}

{{کولوراڈو}}
{{امریکہ دے شہر اں دی بلحاظ ریاست لسٹ}}
[[گٹھ:امریکہ دے شہراں  بلحاظ آبادی لسٹ]]
[[گٹھ:امریکہ دے شہر]]
[[گٹھ:شہر]]
[[گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر]]
[[گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ]]
[[گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ]]
[[گٹھ:امریکین دے شہر]]
[[گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں]]
[[گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں]]
[[گٹھ:کولوراڈو دے قصبے]]
[[گٹھ:امریکہ دے شہر اں دی بلحاظ ریاست لسٹ]]
[[گٹھ:کولوراڈو دے شہر]]</text>
      <sha1>sj44ao9jd58w2v6i1rab66swdcbsisu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کیمیائی ہتھیار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65528</id>
    <revision>
      <id>708899</id>
      <parentid>641467</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T03:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>708899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3504" sha1="rdyuaocbsevvluwphti7jce78mj5awa" xml:space="preserve">'''کیمیائی ہتھیار''' اوہناں ہتھیاراں نوں کہندے ہن جس وچ کسے اجیہے کیمیا دی ورتوں کیتی جاندی اے جو انسان نوں مار سکدے ہن جاں انھاننوں کسے پرکار دا نقصان پہنچایا جا سکدا اے ۔ کیمیائی ہتھیار، جنسنہار کرن والے ہتھیاراں دی اک قسم ہن۔&lt;ref name=&quot;CW&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.opcw.org/about-chemical-weapons/what-is-a-chemical-weapon/ &quot;Brief Description of Chemical Weapons&quot;]۔ &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ورتوں ==
[[تصویر:Englische_Gasbomben.jpg|left|thumb|پہلی عالمی لڑائی وچ برطانیہ ولوں ورتے گئے کیمیائی ہتھیار]]

== حوالے ==
{{حوالے}}
== باہری جوڑ ==
* [http://www.opcw.org/ Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons] Home page
* [http://legal.un.org/avl/ls/Onate-Laborde_AC.html Lecture] by Santiago Oñate Laborde entitled ''The Chemical Weapons Convention: an Overview'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law]
* &lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/index-eng.php &quot;The Government of Canada &quot;&quot;Challenge&quot;&quot; for chemical substances that are a high priority for action&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604224037/http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/index-eng.php |date=2016-06-04 }}۔&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;Z3988&quot; title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AChemical+weapon&amp;rft.btitle=The+Government+of+Canada+%22%22Challenge%22%22+for+chemical+substances+that+are+a+high+priority+for+action&amp;rft.genre=unknown&amp;rft_id=http%3A%2F%2Fwww.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca%2Fchallenge-defi%2Findex-eng.php&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
* &lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.bt.cdc.gov/agent/agentlistchem-category.asp &quot;Chemical categories&quot;]۔&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;Z3988&quot; title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AChemical+weapon&amp;rft.btitle=Chemical+categories&amp;rft.genre=unknown&amp;rft_id=http%3A%2F%2Fwww.bt.cdc.gov%2Fagent%2Fagentlistchem-category.asp&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
* &lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://sis.nlm.nih.gov/enviro/chemicalwarfare.html#a1 &quot;Chemical Warfare Agents&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113223023/http://sis.nlm.nih.gov/enviro/chemicalwarfare.html#a1 |date=2012-11-13 }}۔&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;Z3988&quot; title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AChemical+weapon&amp;rft.btitle=Chemical+Warfare+Agents&amp;rft.genre=unknown&amp;rft_id=http%3A%2F%2Fsis.nlm.nih.gov%2Fenviro%2Fchemicalwarfare.html%23a1&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
* &lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.cma.army.mil/home.aspx &quot;U.S. Army Chemical Materials Agency (home page)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041015020742/http://www.cma.army.mil/home.aspx |date=2004-10-15 }}۔&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;Z3988&quot; title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AChemical+weapon&amp;rft.btitle=U.S.+Army+Chemical+Materials+Agency+%28home+page%29&amp;rft.genre=unknown&amp;rft_id=http%3A%2F%2Fwww.cma.army.mil%2Fhome.aspx&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;

[[گٹھ:ہتھیار]]
[[گٹھ:کیمیائی ہتھیار]]
[[گٹھ:جدید ہتھیار]]</text>
      <sha1>rdyuaocbsevvluwphti7jce78mj5awa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڈگلس ایڈمس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76808</id>
    <revision>
      <id>708897</id>
      <parentid>683999</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T00:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>708897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15308" sha1="rbkq0303833zp54a14uym65po3q4nd0" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات شخصیت}}{{Infobox person
|image=Douglas adams portrait cropped.jpg
|caption= ڈگلس نوئل ایڈمز
|occupation=لکھاری
|birth_date={{birth date|1952|3|11|df=yes}}
|death_date={{Death date and age|2001|5|11|1952|3|11|df=yes}}
|birth_place=[[کیمبرج]]، یو۔کے۔
|death_place= مونٹیٹیٹو، [[کیلیفورنیا]]، [[امریکہ]]
}}
'''ڈگلس نوئل ایڈمز''' (11 مارچ 1952 – 11 مئی 2001) اک [[انگریزی]] [[لکھاری]]، [[سکرینلکھاری|سکرپٹ لکھاری]]  اتے [[ناٹک کار]] سن۔

ایڈمز نے &quot;دا ہائیچائکرس گائیڈ ٹو د گلیکسی&quot; کتاب لکھی، جسدی شروعات 1978 وچ [[بی بی سی|بیبیسی]] ریڈیو کامیڈی دے طور تے پنج بکس دی &quot;ترکونی&quot; وچ ترقی یافتہ ہون توں پہلاں کیتی گئی سی، جو اپنے جیون دور وچ 15 ملیان توں ودھ کاپیاں ویچن اتے اک ٹیلیوژن لڑی، کئی سٹیج دے ناٹک، کامکس، اک کمپیوٹر گیم، اتے 2005 وچ اک فیچر فلم بنی۔ یونائیٹڈ ریڈیو وچ ایڈمز دا یوگدان نوں ریڈیو اکادمی دے ہال آف فیم وچ منایا جاندا اے۔&lt;ref name=&quot;radioacad&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.radioacademy.org/hall-of-fame|title=The Radio Academy Hall of Fame|website=The Radio Academy|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205051058/http://www.radioacademy.org/hall-of-fame/|archive-date=2011-12-05|dead-url=yes|access-date=8 دسمبر 2011}}&lt;/ref&gt;

ایڈمز نے ''Dirk Gently's Holistic Detective Agency'' (1987) اتے ''The Long Dark Tea-Time of the Soul'' (1988)، اتے ''The Meaning of Liff'' (1983) دی تریخ دا سہِ-لیکھ، ''The Deeper Meaning of Liff'' (1990)، ''Last Chance to See ''(1990)، اتے ٹیلیوژن لڑی دے ''Doctor Who'' لئی تن کہانیاں لکھیاں؛ اسنے 1979 وچ شو دے ستارویں سیزن لئی سکرپٹ ایڈیٹر دے طور تے وی کم کیتا۔ اسدی اک ادھوری ناول، جس وچ ادھورے ناول شامل ہن،نوں 2002 وچ''The Salmon of Doubt ''وجوں شائع کیتا گیا۔

ایڈمز ماحول اتے سنبھال لئی اک ایڈووکیٹ سی، فاسٹ کاراں، کیمرے، تکنیکی نوینتا اتے ایپل میکنتوش، اتے اک &quot;عقیدت مند ناستک&quot; دے اک پریمی۔

== کیریئر ==

=== لکھتاں ===

* ''ہائیچائیکرس گائیڈ ٹو گلیکسی''
* ''ڈرک جینٹلی سیرز''
* ''ڈاکٹر ووہ''

== نجی یعقین ==

=== دھرم تے ناستکتا اپر وچار ===
ایڈمز نے اپنے آپ نوں &quot;کرانتک ناستک&quot; کیہا اتے زور دین لئی &quot;انقلابی&quot; کیہا اتے اس لئی اس توں ایہہ نہیں کیہا جاویگا کہ اس نوں ناستک سی اسنے امریکی ناستکاں نوں دسیا کہ اس نے اس حقیقت نوں ظاہر کیتا کہ اوہ اصل وچ اسدا مطلب سی۔ اس نے اک سنویدنشیل چکڑ دی سوچ کیتی جو اک سویر اٹھدا اے اتے سوچدا اے، &quot;ایہہ اک دلچسپ دنیا اے جو میں اپنے آپ نوں لبھّ لیندا ہاں - میرے لئی اک دلچسپ موہ اے - میرے لئی ایہہ چنگی نہیں اے، اے نہ؟ اصل وچ ایہہ مینوں بہت ودھیا ڈھنگ نال فٹ کردا اے، اس وچ میرے کول ہونا ضروری اے! &quot; اپنے نظریہ نوں درساؤن لئی کہ پرماتما لئی ودھیا ترکیب دلیل اک بھرم سی۔&lt;ref&gt;Adams 1998.&lt;/ref&gt;

اوہ انسانی معاملیاں اُتے اس دے اثر کارن دھرم ولوں موہیا رہا۔ &quot;میں اس تے پکڑ اتے پریشان رکھنا پسند کردا ہاں۔ میں سالاں دوران اس بارے بہت سوچیا اے کہ ایہہ موہ میرے لکھائی وچ پھیلن لئی تیار اے۔&quot;
&lt;ref name=&quot;amath&quot;&gt;{{Cite journal|last=Silverman|first=Dave|year=1998–1999|title=Interview: Douglas Adams|url=http://www.atheists.org/Interview٪3A__Douglas_Adams|dead-url=yes|journal=American Atheist|volume=37|issue=1|archive-url=https://www.webcitation.org/63mRFcWVO؟url=http://www.atheists.org/Interview:__Douglas_Adams|archive-date=8 دسمبر 2011|access-date=16 اگست 2009}}&lt;/ref&gt;

== نجی زندگی ==
ایڈمز 1981 دے درمیان اپر سٹریٹ، آئسنگٹن، اتے کجھ سکنٹاں وچ ڈنکن ٹیریس چلے گئے، 1980 دے اخیر وچ۔۔

1980 دے دہاکے دے شروع وچ ایڈمز دا ناول کار سیلی ایمرسن نال تعلقات سی، جو اس ویلے اپنے شوہر توں الگ ہو گئی سی۔ ایڈمز نے بعد وچ اپنی کتاب نوں لائیف، د بگز اتے ہر چیز ایمرسن نوں وقف کر دتا۔ 1981 وچ ایمرسن اپنے شوہر، پیٹر سٹوارڈ، برینٹوڈّ سکول وکھے ایڈمز دے ہم عصر، اتے بعد وچ دِ ٹائیمز دے اڈیٹر سن۔ ایڈمز چھیتی ہی دوستاں ولوں پیش کیتا گیا سی جین بیلسن، جس نال اوہ بعد وچ دلچسپی نال شامل ہو گیا۔ بیلسن 1980 دے دہاکے دے ادھ دوران اپنیاں کتاباں وچ جیکیٹ-پھلیپ جیونی وچ &quot;لیڈی بیرسٹر&quot; دا ذکر کیتا گیا سی (&quot;اوہ [ایڈمز] اک لینڈئل بیرسٹر اتے اک ایپل میکنتوش نال ایلنگٹن وچ رہندا اے&quot;)۔ اوہ دوویں 1983 دے دوران لوس اینجلس وچّاکٹھے ہوئے سن جدوں کہ ایڈمز نے ہائیچائکر دی شروعاتی سکرینپلے انوکولتا تے کم کیتا سی۔ جدوں سودا ڈگیا، اوہ لندن واپس چلے گئے، اتے کئی وکھرے وکھریواں دے بعد (&quot;اوہ اس ویلے ایہہ نہیں جاندا کہ اوہ کتھے رہندے ہن، جاں کسدے نال)&quot; اتے اک ٹٹے ہوئے شمولیت، اوہناں نے 25 نومبر 1991 نوں ویاہ کیتا۔&lt;ref name=&quot;sfweekly&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sfweekly.com/2011-07-06/calendar/big-three/|title=Big Three|last=Bowers|first=Keith|date=6 جولائی 2011|website=SF Weekly|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909083751/http://www.sfweekly.com/2011-07-06/calendar/big-three/|archive-date=2011-09-09|dead-url=yes|access-date=8 دسمبر 2011}}&lt;/ref&gt;

ایڈمز اتے بیلسن دی اک لڑکی، پولی جین روکیٹ ایڈمز، 22 جون 1994 نوں پیدا ہوئے، تھوڑھی دیر بعد ایڈمس 42 بن گئے۔ 1999 وچ پروار لندن توں کیلیفورنیا دے سانٹا باربرا تک رہن چلے گئے جتھے اوہ اپنی موت تک جیؤندے رہے۔ انتم-سنسکار توں بعد جین بیلسن اتے پولی ایڈمز لندن پرط آئے۔ جین دی موت 7 ستمبر 2011 نوں کینسر دی سی، جو 59 سال دی سی۔&lt;ref&gt;Webb، Chapter 10.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;timesobit&quot;&gt;{{Cite web|url=http://announcements.thetimes.co.uk/obituaries/timesonline-uk/obituary.aspx؟page=lifestory&amp;pid=153521790|title=Obituary &amp; Guest Book Preview for Jane Elizabeth BELSON|date=9 ستمبر 2011|website=The Times|archive-url=https://www.webcitation.org/63mSoMnJe؟url=http://announcements.thetimes.co.uk/obituaries/timesonline-uk/obituary-preview.aspx؟n=jane-elizabeth-belson&amp;pid=153521790&amp;referrer=2282|archive-date=8 دسمبر 2011|dead-url=no|access-date=8 دسمبر 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;h2g2obit&quot;&gt;{{Cite web|url=http://lifednah2g2.blogspot.com/2011/09/jane-belson-douglas-adams-widow-passed.html|title=Jane Belson، Douglas Adams's widow، passed away|website=h2g2|access-date=9 جولائی 2013}}&lt;/ref&gt;

== موت ==
کیلیفورنیا دے مونٹیٹیٹو وچ اک پرائیویٹ جم وچ اپنی ریگولر کسرت توں آرام کرن توں بعد ایڈمز دی بیماری 11 مئی 2001 نوں 49 سال دی عمر وچ دل دا دورہ پین کارن موت ہو گئی سی۔ اس نے انجانے نال کارونری ناڑیاں دی سنکچت کمی دا ساہمنا کیتا، جس نال مائیوکارڈیئل انفارکشن اتے گھاتک کارڈیاک ایریتھمیا پیدا ہو گیا۔&lt;ref&gt;https://h2g2.com/edited_entry/A3790659 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803220546/https://h2g2.com/edited_entry/A3790659 |date=2017-08-03 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.laweekly.com/2001-05-24/news/lots-of-screamingly-funny-sentences-no-fish/|title=Lots of Screamingly Funny Sentences. No Fish. – page 1|last=Lewis|first=Judith|last2=Shulman|first2=Dave|date=24 مئی 2001|publisher=LA Weekly|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010233102/http://www.laweekly.com/2001-05-24/news/lots-of-screamingly-funny-sentences-no-fish/|archive-date=2011-10-10|dead-url=yes|access-date=20 اگست 2009}}&lt;/ref&gt;ایڈمز 13 مئی نوں ہاروے موڈ کالج وکھے شروع ہون والے پڑائ اُتے پہنچن دے کارن سن۔ اس دا سسکار 16 مئی نوں سانٹا باربرا وچ ہویا سی جون 2002 وچ اتری لنڈن دے ہائیگیٹ قبرستان وچ اس دیاں استھیاں رکھیاں گئیاں سن۔ اک یادگار دی سیوا 17 ستمبر 2001 نوں سینٹ مارٹن-ان-د-پھیلڈز چرچ، ٹرپھللاگ سورور، لنڈن وچ ہوئی سی۔ ایہہ بیبیسی ولوں ویب اُتے براڈکاسٹ پہلی چرچ سیوا اے۔ سیوا دی ویڈیو کلپ ڈاؤنلوڈ لئی بیبیسی دی ویبسائیٹ اُتے اجے وی مہیا ہن۔&lt;ref name=&quot;Simpson_337-338&quot;&gt;{{Harvard citation no brackets|Simpson|2003|pp=337–338}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/cult/hitchhikers/celebration/|title=BBC Online – Cult – Hitchhiker's – Douglas Adams – Service of Celebration|date=17 ستمبر 2001|publisher=BBC|access-date=11 مارچ 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gaiman، 204.&lt;/ref&gt;

ایڈمس دی موت توں دو ہفتیاں بعد، 25 مئی 2001 نوں، اوہناں دے پرشنسکاں نے توویل دن وجوں جانے جاندے اک شردھانجلی دا پربندھ کیتا، جو ادوں توں ہر سال دیکھیا گیا اے۔
&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/books/authors/what-is-towel-day-the-hitchhikers-guide-to-the-galaxy-creator-do/|title=What is Towel Day؟ The Hitchhiker's Guide to the Galaxy creator Douglas Adams celebrated|last=Molloy|first=Mark|date=25 مئی، 2016|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|access-date=جولائی 27، 2017}}&lt;/ref&gt;

2011 وچ، اللنگٹن وچ پیپلز پلیکز دے موضوعاں دی چون کرن لئی 3،000 توں ودھ لوکاں نے اک عوامی ووٹ وچ حصہ لیا؛ ایڈمز نوں 489 ووٹاں ملیاں۔&lt;ref name=&quot;IPP&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.islington.gov.uk/Leisure/heritage/heritage_borough/bor_plaques/peoplesplaques.asp|title=Islington People's Plaques|date=25 جولائی 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318001614/http://www.islington.gov.uk/Leisure/heritage/heritage_borough/bor_plaques/peoplesplaques.asp|archive-date=18 مارچ 2012|dead-url=yes|access-date=13 اگست 2011}}&lt;/ref&gt;

11 مارچ 2013 نوں ایڈمز دے 61 ویں جم دن نوں اک گوگل ڈوڈل نال منایا گیا۔&lt;ref name=&quot;GoogleDoodle2013a&quot;&gt;{{Cite news|url=http://abcnews.go.com/blogs/technology/2013/03/dont-panic-google-doodle-honors-author-douglas-adams/|title=Don't Panic! Google Doodle Honors Author Douglas Adams|date=11 مارچ 2013|work=abc News|access-date=11 مارچ 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.google.com/doodles/douglas-adams-61st-birthday|title=Douglas Adams' 61st Birthday|access-date=11 مارچ 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cdef.com.br/2015/11/02/travessa-douglas-adams/|title=Travessa Douglas Adams – Cdef Blog|date=2 نومبر 2015|trans-title=Street in honor of Douglas Adams|access-date=19 نومبر 2017}}&lt;/ref&gt;

2018 وچ، جوہن لوئڈ نے بی ایسّ بی ایسّ ریڈیو چار ڈوکومینٹری آرچیو 4 دے اک گھنٹہ-لمبے ایپیسوڈ پیش کیتا، جس وچ ایڈمس دے پرائیویٹ پتراں دی چرچہ کیتی گئی، جو کہ سینٹ جانز کالج، کیمبرج وچ منعقد کیتی گئی۔ ایہہ ایپیسوڈ آنلائین مہیا اے۔&lt;ref name=&quot;BBC-b09tbl2s&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b09tbl2s|title=Don't Panic! It's The Douglas Adams Papers، Archive on 4 – BBC Radio 4|publisher=[[BBC]]|access-date=30 مارچ 2018}}&lt;/ref&gt;

برازیل وچ اک گلی&lt;ref&gt;{{Coord|-27.5893269|-48.662225|type:landmark_region:BR|name=Travessa Douglas Adams}}&lt;/ref&gt; ایڈمس دے اعزاز وچ رکھیا گیا اے۔&lt;ref name=&quot;TDA&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.cdef.com.br/2015/11/02/travessa-douglas-adams/|title=Travessa Douglas Adams|date=2 نومبر 2015|website=Cdef Blog|language=pt-BR|access-date=30 مارچ 2018}}&lt;/ref&gt;

== نوٹس ==
{{حوالے|30em}}

== حوالے ==

* Adams، Douglas (1998)۔ [http://www.biota.org/people/douglasadams/ Is there an Artificial God؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302151540/http://www.biota.org/people/douglasadams/ |date=2013-03-02 }}، speech at ''Digital Biota 2''، Cambridge، England، ستمبر 1998.
* {{Cite book|title=The Salmon of Doubt: Hitchhiking the Galaxy One Last Time|last=Adams|first=Douglas|publisher=Macmillan|year=2002|isbn=0-333-76657-1|location=London|ref=harv}}
* Dawkins، Richard (2003)۔ &quot;Eulogy for Douglas Adams،&quot; in ''A devil's chaplain: reflections on hope، lies، science، and love''۔ Houghton Mifflin Harcourt.
* Felch، Laura (2004)۔ [http://www.bookslut.com/nonfiction/2004_05_002057.php Don't Panic: Douglas Adams and the Hitchhiker's Guide to the Galaxy by Neil Gaiman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201108195950/http://www.bookslut.com/nonfiction/2004_05_002057.php |date=2020-11-08 }}، May 2004
* Ray، Mohit K (2007)۔ ''Atlantic Companion to Literature in English''، Atlantic Publishers and Distributors. {{ISBN|81-269-0832-7}}81-269-0832-7
* {{Cite book|title=[[Hitchhiker: A Biography of Douglas Adams]]|last=Simpson|first=M. J.|publisher=Justin، Charles &amp; Co|year=2003|isbn=1-932112-17-0|edition=1st|location=Boston، Mass.|ref=harv}}
* Webb، Nick (2005a)۔ ''Wish You Were Here: The Official Biography of Douglas Adams''۔ Ballantine Books. {{ISBN|0-345-47650-6}}0-345-47650-6
* Webb، Nick (2005b)۔ [http://www.oxforddnb.com/view/article/75853 &quot;Adams، Douglas Nol (1952–2001)&quot;]، ''Oxford Dictionary of National Biography''، Oxford University Press، جنوری 2005. Retrieved 25 اکتوبر 2005.
* Roberts، Jem (2014) &quot;The Frood: The Authorised &amp; Very Official Biography of Douglas Adams &amp; The Hitchhiker's Guide To The Galaxy&quot; Preface Publishing. {{ISBN|009959076X}}009959076X [https://www.penguin.co.uk/books/1097370/the-frood &quot;The Frood&quot;]
[[گٹھ:جم 1952]]
[[گٹھ:موت 2001]]
[[گٹھ:لکھاری]]</text>
      <sha1>rbkq0303833zp54a14uym65po3q4nd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پابلو گنگولی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104482</id>
    <revision>
      <id>708896</id>
      <parentid>707160</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T12:54:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>708896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9559" sha1="ox3c99zzcjkkxp3qe5k3yjxzftpy3cf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name             = Pablo Ganguli
| honorific_suffix =
| image            = Pablog.jpg
| image_size       =
| alt              =
| caption          =
| birth_name       =
| birth_date       = 
| birth_place      = [[Kolkata]]، India
| education        = [[Port Moresby International High School]]
| alma_mater       =
| occupation       = Director, Producer, Impresario
| years_active     = 2001–present
| agent            =
| known_for        = Founder, [[Liberatum]]
| notable_works    =
| style            =
| home_town        =
| height           = &lt;!-- {{height|m=}} --&gt;
| title            =
| term             =
| successor        =
| movement         =
| opponents        =
| religion         = &lt;!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| denomination     = &lt;!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| partner          =
| children         =
| awards           =
| signature        =
| signature_alt    =
| signature_size   =
| footnotes        =
| box_width        = 
}}

'''پابلو گانگلی''' اک صنعت کار،&lt;ref&gt;[http://www.anothermag.com/current/view/304/Pablo_Ganguli_on_Istancool &quot;Pablo Ganguli on Istancool&quot;]، ''Another Magazine''، 24 جون 2010&lt;/ref&gt; کلاکار، پروڈیؤسر،&lt;ref&gt;[http://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2016/05/17/pablo-ganguli-roi-de-la-people-connexion_4920718_4500055.html 'Pablo Ganguli, roi de la people connexion']، 'Le Monde'، 17 مئی 2016&lt;/ref&gt; ڈائریکٹر &lt;ref&gt;[http://www.gq-magazine.co.uk/comment/articles/2014-05/19/james-franco-inspiring-creativity-liberatum-films &quot;Watch James Franco, Hans Zimmer and Paul Schrader talk inspiration&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906155656/http://www.gq-magazine.co.uk/comment/articles/2014-05/19/james-franco-inspiring-creativity-liberatum-films|date=6 ستمبر 2014}}، ''GQ''، 19 مئی 2014&lt;/ref&gt; اتے امپریسریو &lt;ref&gt;[http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article6228501.ece Britain goes to Moscow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110617001650/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article6228501.ece |date=2011-06-17 }}، ''T2 The Times''، 6 مئی 2009&lt;/ref&gt; اے، جسنے بہت سارے &lt;ref&gt;[http://www.nowness.com/day/2011/12/28/1745/liberatum-all-tomorrows-parties &quot;Pablo Ganguli Reveals the Secrets of Hosting the World's Artistic Elite&quot;]، ''NOWNESS''، 28 دسمبر 2011&lt;/ref&gt; قومانتری تہوار &lt;ref&gt;[http://travel.cnn.com/hong-kong/life/liberatum-brings-pharell-williams-and-mike-figgis-hong-kong-176753 &quot;Liberatum brings Pharrell Williams and Mike Figgis to Hong Kong&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190701235121/http://travel.cnn.com/hong-kong/life/liberatum-brings-pharell-williams-and-mike-figgis-hong-kong-176753/ |date=2019-07-01 }}، ''CNN''، 22 مارچ 2012&lt;/ref&gt; تحریک اتے آرٹس کانفرنس، ساہت، میڈیا، فلم، فیشن اتے سبھیاچار سمیلناں نوں اپنی ادارہ لبریٹم ولوں منعقد کیتا اے۔&lt;ref name=&quot;Guardian-11-17-07&quot;&gt;Ganguli's Guardian Profile, [http://commentisfree.guardian.co.uk/pablo_ganguli/profile.html Comment is free] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101101210914/http://commentisfree.guardian.co.uk/pablo_ganguli/profile.html |date=2010-11-01 }}&lt;/ref&gt;

گانگلی نے &lt;ref&gt;[http://hk.asiatatler.com/culture-lifestyle/arts/interview-pablo-ganguli-brings-liberatum-to-hong-kong &quot;Interview: Pablo Ganguli in Hong Kong&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906161400/http://hk.asiatatler.com/culture-lifestyle/arts/interview-pablo-ganguli-brings-liberatum-to-hong-kong|date=6 ستمبر 2014}}، ''Asia Tatler''، 23 مئی 2012&lt;/ref&gt; تہذیبی کوٹپالیسی دے ادم دی اگوائی کیتی اے۔&lt;ref&gt;[http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2014/06/23/tagged-instagram-exhibit-kim-kardashian-kanye-west-lindsay-lohan-lorde-damien-hirst-w-hotel/?_php=true&amp;_type=blogs&amp;_r=0 &quot;Gallery | An Exhibit of Instagram Photos of Kimye with LiLo, Lorde, Damien Hirst and More&quot;]، ''T Magazine, The New York Times'، 23 جون 2014''&lt;/ref&gt; گانگلی دی ادارہ لبریٹم ماحول، انسانی حق، [[بولن دی آزادی]] اتے ہور اہم مدعیاں نوں وی مُتحرک کردی اے۔&lt;ref&gt;[http://www.vogue.it/en/people-are-talking-about/from-london/2010/11/pablo-ganguli &quot;Pablo Ganguli profile on Vogue Italia&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304055526/http://www.vogue.it/en/people-are-talking-about/from-london/2010/11/pablo-ganguli |date=2012-03-04 }}، ''Vogue Italia''، 23 نومبر 2010&lt;/ref&gt;

== مڈھلا جیون ==
گانگلی دا جم [[مغربی بنگال]]، [[کولکاتہ]] وچ اک بنگالی ہندو براہمن پروار وچ ہویا سی۔&lt;ref name=&quot;ESL-8-24-06&quot;&gt;Caroline Philips, [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qn4153/is_20060824/ai_n16700982 'The boy who beguiled London's literary luvvies']، ''Evening Standard'' (London)، 24 اگست 2006&lt;/ref&gt; کجھ سوتر دسدے ہن کہ اس دے پڑدادے وچوں اک [[ربندرناتھ ٹیگور|بنگالی شاعر ربندرناتھ ٹیگور]] دا نجی سیکٹری سی جو ایشیا دا پہلا نوبل انعام حاصل کرتا سی۔&lt;ref name=&quot;Scot-2-24-07&quot;&gt;David Robinson, [http://living.scotsman.com/books.cfm?id=293702007 &quot;Ariel perspectives&quot;]، ''The Scotsman''، 24 فروری 2007&lt;/ref&gt; اک بچے وجوں، گانگلی نوں اسدی دادی نے پالیا سی۔ اسنے دعوہ کیتا کہ اوہ اپنی ماں نوں کدے نہیں ملیا سی اتے بچپن وچ اس دے کلا-اتہاسکار پیؤ مہینے وچ اک وار اسنوں ملن آیا کردا سی۔&lt;ref name=&quot;Standard2010&quot;&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/lifestyle/article-23790891-the-talented-mr-ganguli-one-of-londons-best-connected-people.do 'The talented Mr Ganguli, one of London's best connected people'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107054616/http://www.thisislondon.co.uk/lifestyle/article-23790891-the-talented-mr-ganguli-one-of-londons-best-connected-people.do|date=7 جنوری 2010}}، ''London Evening Standard''، 5 جنوری 2010&lt;/ref&gt; اوہ [[کولکاتہ]] وچ فنی مقصداں دی پیروی کردیاں اک تعمیری ماحول وچ وڈا ہویا سی۔&lt;ref&gt;[http://hypebeast.com/2012/4/interview-with-pablo-ganguli-the-founder-of-liberatum 'Interview with Pablo Ganguli']، ''Hypebeast''، 26 اپریل 2012&lt;/ref&gt;

== کریئر ==
2001 وچ 17 سال دی عمر وچ گانگلی نے عالمی بھر وچ سماگماں دا انعقاد کرن لئی اپنی کمپنی لبریٹم دا قیام کیتا۔&lt;ref&gt;[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art/features/a-meeting-of-minds-on-the-bosphorus-2293430.html?origin=internalSearch &quot;A meeting of minds on the Bosphorus&quot;]، ''The Independent''، 6 جون 2011. Retrieved 16 ستمبر 2018.&lt;/ref&gt;

اگست 2006 وچ، لنڈن دے ایوننگ سٹینڈرڈ وچ اک کالم لکھاری نے نوٹ کیتا کہ گانگلی نے 'کلکتہ وچ فرینچ دی پڑھائی کر رہے اک طالب علم توں، شاید تن سالاں وچ دنیا دے اک پرمکھ ساہتی سیلونیسٹا وچ اک شاندار سفر کیتی اے &quot;۔&lt;ref name=&quot;ESL-8-24-06&quot;/&gt;

نومبر 2010 اتے 2011 وچ، گانگلی نوں ایوننگ سٹینڈرڈ ولوں لنڈن وچ 1000 سبھ توں بااثر شخصیتاں وچوں اک وجوں چنیا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thisislondon.co.uk/standard-home/article-24007174-londons-1000-most-influential-people-2011-literati.do|title=London's 1000 most influential people 2011: Literati|last=ES|date=15 نومبر 2011|work=Evening Standard|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126124959/http://www.thisislondon.co.uk/standard-home/article-24007174-londons-1000-most-influential-people-2011-literati.do|archive-date=26 جنوری 2012|accessdate=2021-05-02|archivedate=2012-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120126124959/http://www.thisislondon.co.uk/standard-home/article-24007174-londons-1000-most-influential-people-2011-literati.do}}&lt;/ref&gt;

مارچ، 2011 وچ گانگلی نے تیوہاراں دے تعلق وچ کیہا: 'ایہہ کم نہیں اے، ایہہ میری زندگی اے۔ ایہہ اوہ اے جسدے میں چنگے اتے برے سپنے لیندا ہاں۔” اسدے تیوہاراں لئی آمدنی دا مکھ سروت سپانسرشپ اے، جس لئی اوہ کہندا اے کہ &quot;حاصل کرنا کدے وی سوکھا نہیں ہندا اتے بہت محنت دی لوڑ ہندی اے۔&quot; اوہ اپنے تیوہاراں اُتے بولن والیاں نوں ادائیگی نہیں کردا: &quot;ایہہ کسے نوں آسکر وچ جان لئی فیس دین وانگ اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/c2a7f5fa-4e56-11e0-a9fa-00144feab49a.html#ixzz1HdJd6qzm|title=Lucrative celebration: earning money from festivals|last=Emma Jacobs|date=24 مارچ 2011|work=Financial Times}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہری لنک ==

* [https://www.liberatum.org/ لبریٹم]
[[گٹھ:بھارت دے ایلجیبیٹی حق کارکن]]
[[گٹھ:بھارت وچ ایلجیبیٹی لوک]]
[[گٹھ:جم 1983]]
[[گٹھ:بنگالی لوک]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]</text>
      <sha1>ox3c99zzcjkkxp3qe5k3yjxzftpy3cf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وارسا بغاوت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149249</id>
    <revision>
      <id>708900</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:pl:Special:Redirect/revision/80243254|Powstanie warszawskie]]&quot;</comment>
      <origin>708900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221617" sha1="tq2ja9s6alluy3xykc6ah9cp348ji1q" xml:space="preserve">{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}} 
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;ZagładaMiasta&quot;&gt;{{Cytuj książkę|tytuł=Zagłada miasta. Świadectwa ludzi Powstania|wydawca=Wydawnictwo Fundacja Ośrodka Karta|miejsce=Warszawa|rok=2020|isbn=9788365979865}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaجس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث داPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طورPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaرہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaشامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaنو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;ZagładaMiasta&quot;&gt;{{Cytuj książkę|tytuł=Zagłada miasta. Świadectwa ludzi Powstania|wydawca=Wydawnictwo Fundacja Ośrodka Karta|miejsce=Warszawa|rok=2020|isbn=9788365979865}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقیPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ںPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaنائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر،Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:

* pod koniec lipca 1944 mogło się wydawać, że III Rzesza znajduje się na krawędzi upadku. Wojska niemieckie ponosiły porażki na wszystkich frontach, a 20 lipca w „Wilczym Szańcu” miał miejsce nieudany zamach na życie Hitlera. Oznaki niemieckiej klęski były widoczne również w samej Warszawie. W związku z nadciąganiem Armii Czerwonej wśród Niemców w mieście szerzyła się panika, która osiągnęła punkt kulminacyjny w dniach 23–24 lipca i trwała do 27 lipca. Ulicami stolicy wycofywały się na zachód resztki niemieckich oddziałów rozbitych na [[بیلارس|Białorusi]]. Z miasta masowo uciekali cywilni Niemcy; ewakuowano zakłady przemysłowe, urzędy i więzienia; przestała się ukazywać prasa gadzinowa. Miasto przejściowo opuściły także cywilne władze okupacyjne (gubernator Fischer, starosta Leist) oraz niektóre jednostki policji. W tej sytuacji wielu oficerów KG AK było zdania, że powstanie łatwo mogłoby doprowadzić do wyparcia okupantów z Warszawy{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 21 lipca 1944 powstał w Moskwie tzw. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – organ wykonawczy KRN, który rościł sobie prawo do sprawowania władzy wykonawczej na terenach centralnej Polski wyzwolonych przez Armię Czerwoną. Organ ten, teoretycznie wielopartyjny, pozostawał zdominowany przez komunistów oraz całkowicie podporządkowany Stalinowi. Zarówno Rząd RP na uchodźstwie, jak i przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego uznali powstanie PKWN za wstęp do narzucenia Polsce komunistycznego [[کٹھ پتلی ریاست|rządu marionetkowego]]{{Sfn|Albert|1994}}.
* 26 lipca premier Stanisław Mikołajczyk udał się w podróż do [[ماسکو|Moskwy]], gdzie miał spotkać się ze Stalinem i podjąć ostatnią próbę znalezienia ''[[modus vivendi]]'' pomiędzy Polską a ZSRR (do stolicy ZSRR dotarł 30 lipca). Wyzwolenie Warszawy przez oddziały AK mogło stać się kluczowym elementem przetargowym, wzmacniającym pozycję Mikołajczyka w negocjacjach z radzieckim dyktatorem{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 27 lipca około 17.00 w Warszawie ogłoszono przez uliczne megafony („szczekaczki”) zarządzenie gubernatora dystryktu warszawskiego, Ludwiga Fischera. Rozkazywał on, aby następnego dnia 100 tysięcy polskich mężczyzn i kobiet w wieku od 17 do 65 lat stawiło się do pracy przy budowie umocnień nad Wisłą (do obrony przed zbliżającą się Armią Czerwoną). Dowództwo AK obawiało się, że będzie to swoista „Branka” (na wzór tej ze stycznia 1863), mająca na celu wyeliminowanie najbardziej dynamicznego elementu spośród ludności Warszawy{{Sfn|T. Sawicki|2010}}. W związku z tym jeszcze tego samego dnia o 19.00 pułkownik „Monter”, ogłosił alarm dla oddziałów AK w stolicy (według niektórych źródeł uczynił to samowolnie, według innych – w porozumieniu z generałem „Borem”). Gdy 28 lipca w południe okazało się, że ludność stolicy zlekceważyła zupełnie wezwanie Niemców – na polecenie komendanta głównego AK alarm został odwołany, a następnego dnia żołnierze bez większych incydentów rozeszli się do domów{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Ciechanowski|2009}}. Tymczasem zarządzenie Fischera zostało całkowicie zbojkotowane przez warszawiaków, co nie spowodowało jednak represji okupanta{{Efn|uwaga3}}. Niemniej 30 lipca Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|Heinrich Himmler]] zwiększył liczbę potrzebnych robotników do 200 tys.{{Sfn|Lukas|2012}}
* 29 lipca (w godzinach wieczornych) Radio Moskwa nadało w języku polskim wezwanie do ludności Warszawy. Głosiło ono, że dla polskiej stolicy „godzina czynu wybiła” oraz zapowiadało, że „czynną walkę na ulicach Warszawy [...] nie tylko przyspieszymy chwilę ostatecznego wyzwolenia, lecz ocalimy również majątek narodowy i życie waszych braci”. Tego samego dnia na murach Warszawy pojawiła się odezwa podpisana przez samozwańczego generała Juliana Skokowskiego – przywódcę lewicowej Polskiej Armii Ludowej, którego wywiad AK uważał za agenta sowieckiego. W odezwie informowano fałszywie, że generał „Bór” wraz z KG AK uciekli z Warszawy, a Skokowski obejmuje dowództwo nad wszystkimi organizacjami podziemnymi w mieście i zarządza mobilizację do walki z Niemcami. Z kolei 30 lipca należąca do komunistycznego ZPP „Radiostacja Kościuszko” kilkukrotnie powtórzyła wezwanie, w którym znalazły się słowa: „Ludu Warszawy! Do broni! Niech ludność całą stanie murem wokół Krajowej Rady Narodowej, wokół warszawskiej Armii Podziemnej. Uderzcie na Niemców, Udaremnijcie ich plany zburzenia budowli publicznych. Pomóżcie Armii Czerwonej w przeprawie przez Wisłę [...] Milion mieszkańców Warszawy niechaj się stanie milionem żołnierzy, którzy wypędzą niemieckich najeźdźców i zdobędą wolność”{{Sfn|Albert|1994}}. Sowieckie lotnictwo zrzuciło także nad miastem ulotki propagandowe o podobnej treści{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}}. W obliczu tych faktów dowództwo AK obawiało się, że w momencie wkraczania Armii Czerwonej komuniści sprowokują wystąpienia zbrojne, w które masowo zaangażuje się ludność Warszawy, wyczekująca od lat możliwości odwetu na okupantach, a nawet szeregowi żołnierze AK. W ten sposób komuniści odebraliby legalnym władzom RP ostatni atut oraz potwierdziliby tezy sowieckiej propagandy, jakoby Polskie Państwo Podziemne nie prowadziło walki z Niemcami{{Sfn|Albert|1994}}.

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaدے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کرPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہوPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلفPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہاتPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaوارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaتقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبرPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaوچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaتے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناںPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
{{Authority control}}
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]
{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}}قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaپہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نوPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaبمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاونPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوتPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaدے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلیPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوتPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaوی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaدور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں،Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔

* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>tq2ja9s6alluy3xykc6ah9cp348ji1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708901</id>
      <parentid>708900</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <origin>708901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145210" sha1="spwndq5f6ye4xpc4zekid1efgtbgrqt" xml:space="preserve">{{حرب}}{{معلومات-حرب}}{{معلومات-نزاع-عسكري}}
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;ZagładaMiasta&quot;&gt;{{Cytuj książkę|tytuł=Zagłada miasta. Świadectwa ludzi Powstania|wydawca=Wydawnictwo Fundacja Ośrodka Karta|miejsce=Warszawa|rok=2020|isbn=9788365979865}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:

* pod koniec lipca 1944 mogło się wydawać, że III Rzesza znajduje się na krawędzi upadku. Wojska niemieckie ponosiły porażki na wszystkich frontach, a 20 lipca w „Wilczym Szańcu” miał miejsce nieudany zamach na życie Hitlera. Oznaki niemieckiej klęski były widoczne również w samej Warszawie. W związku z nadciąganiem Armii Czerwonej wśród Niemców w mieście szerzyła się panika, która osiągnęła punkt kulminacyjny w dniach 23–24 lipca i trwała do 27 lipca. Ulicami stolicy wycofywały się na zachód resztki niemieckich oddziałów rozbitych na [[بیلارس|Białorusi]]. Z miasta masowo uciekali cywilni Niemcy; ewakuowano zakłady przemysłowe, urzędy i więzienia; przestała się ukazywać prasa gadzinowa. Miasto przejściowo opuściły także cywilne władze okupacyjne (gubernator Fischer, starosta Leist) oraz niektóre jednostki policji. W tej sytuacji wielu oficerów KG AK było zdania, że powstanie łatwo mogłoby doprowadzić do wyparcia okupantów z Warszawy{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 21 lipca 1944 powstał w Moskwie tzw. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – organ wykonawczy KRN, który rościł sobie prawo do sprawowania władzy wykonawczej na terenach centralnej Polski wyzwolonych przez Armię Czerwoną. Organ ten, teoretycznie wielopartyjny, pozostawał zdominowany przez komunistów oraz całkowicie podporządkowany Stalinowi. Zarówno Rząd RP na uchodźstwie, jak i przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego uznali powstanie PKWN za wstęp do narzucenia Polsce komunistycznego [[کٹھ پتلی ریاست|rządu marionetkowego]]{{Sfn|Albert|1994}}.
* 26 lipca premier Stanisław Mikołajczyk udał się w podróż do [[ماسکو|Moskwy]], gdzie miał spotkać się ze Stalinem i podjąć ostatnią próbę znalezienia ''[[modus vivendi]]'' pomiędzy Polską a ZSRR (do stolicy ZSRR dotarł 30 lipca). Wyzwolenie Warszawy przez oddziały AK mogło stać się kluczowym elementem przetargowym, wzmacniającym pozycję Mikołajczyka w negocjacjach z radzieckim dyktatorem{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 27 lipca około 17.00 w Warszawie ogłoszono przez uliczne megafony („szczekaczki”) zarządzenie gubernatora dystryktu warszawskiego, Ludwiga Fischera. Rozkazywał on, aby następnego dnia 100 tysięcy polskich mężczyzn i kobiet w wieku od 17 do 65 lat stawiło się do pracy przy budowie umocnień nad Wisłą (do obrony przed zbliżającą się Armią Czerwoną). Dowództwo AK obawiało się, że będzie to swoista „Branka” (na wzór tej ze stycznia 1863), mająca na celu wyeliminowanie najbardziej dynamicznego elementu spośród ludności Warszawy{{Sfn|T. Sawicki|2010}}. W związku z tym jeszcze tego samego dnia o 19.00 pułkownik „Monter”, ogłosił alarm dla oddziałów AK w stolicy (według niektórych źródeł uczynił to samowolnie, według innych – w porozumieniu z generałem „Borem”). Gdy 28 lipca w południe okazało się, że ludność stolicy zlekceważyła zupełnie wezwanie Niemców – na polecenie komendanta głównego AK alarm został odwołany, a następnego dnia żołnierze bez większych incydentów rozeszli się do domów{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Ciechanowski|2009}}. Tymczasem zarządzenie Fischera zostało całkowicie zbojkotowane przez warszawiaków, co nie spowodowało jednak represji okupanta{{Efn|uwaga3}}. Niemniej 30 lipca Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|Heinrich Himmler]] zwiększył liczbę potrzebnych robotników do 200 tys.{{Sfn|Lukas|2012}}
* 29 lipca (w godzinach wieczornych) Radio Moskwa nadało w języku polskim wezwanie do ludności Warszawy. Głosiło ono, że dla polskiej stolicy „godzina czynu wybiła” oraz zapowiadało, że „czynną walkę na ulicach Warszawy [...] nie tylko przyspieszymy chwilę ostatecznego wyzwolenia, lecz ocalimy również majątek narodowy i życie waszych braci”. Tego samego dnia na murach Warszawy pojawiła się odezwa podpisana przez samozwańczego generała Juliana Skokowskiego – przywódcę lewicowej Polskiej Armii Ludowej, którego wywiad AK uważał za agenta sowieckiego. W odezwie informowano fałszywie, że generał „Bór” wraz z KG AK uciekli z Warszawy, a Skokowski obejmuje dowództwo nad wszystkimi organizacjami podziemnymi w mieście i zarządza mobilizację do walki z Niemcami. Z kolei 30 lipca należąca do komunistycznego ZPP „Radiostacja Kościuszko” kilkukrotnie powtórzyła wezwanie, w którym znalazły się słowa: „Ludu Warszawy! Do broni! Niech ludność całą stanie murem wokół Krajowej Rady Narodowej, wokół warszawskiej Armii Podziemnej. Uderzcie na Niemców, Udaremnijcie ich plany zburzenia budowli publicznych. Pomóżcie Armii Czerwonej w przeprawie przez Wisłę [...] Milion mieszkańców Warszawy niechaj się stanie milionem żołnierzy, którzy wypędzą niemieckich najeźdźców i zdobędą wolność”{{Sfn|Albert|1994}}. Sowieckie lotnictwo zrzuciło także nad miastem ulotki propagandowe o podobnej treści{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}}. W obliczu tych faktów dowództwo AK obawiało się, że w momencie wkraczania Armii Czerwonej komuniści sprowokują wystąpienia zbrojne, w które masowo zaangażuje się ludność Warszawy, wyczekująca od lat możliwości odwetu na okupantach, a nawet szeregowi żołnierze AK. W ten sposób komuniści odebraliby legalnym władzom RP ostatni atut oraz potwierdziliby tezy sowieckiej propagandy, jakoby Polskie Państwo Podziemne nie prowadziło walki z Niemcami{{Sfn|Albert|1994}}.

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
{{Authority control}}
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]
{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}}قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔

* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>spwndq5f6ye4xpc4zekid1efgtbgrqt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708902</id>
      <parentid>708901</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>/* فٹ نوٹ */</comment>
      <origin>708902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145240" sha1="96hjx6klrrzjdq7l127r1vzygvpc99f" xml:space="preserve">{{حرب}}{{معلومات-حرب}}{{معلومات-نزاع-عسكري}}
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;ZagładaMiasta&quot;&gt;{{Cytuj książkę|tytuł=Zagłada miasta. Świadectwa ludzi Powstania|wydawca=Wydawnictwo Fundacja Ośrodka Karta|miejsce=Warszawa|rok=2020|isbn=9788365979865}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:

* pod koniec lipca 1944 mogło się wydawać, że III Rzesza znajduje się na krawędzi upadku. Wojska niemieckie ponosiły porażki na wszystkich frontach, a 20 lipca w „Wilczym Szańcu” miał miejsce nieudany zamach na życie Hitlera. Oznaki niemieckiej klęski były widoczne również w samej Warszawie. W związku z nadciąganiem Armii Czerwonej wśród Niemców w mieście szerzyła się panika, która osiągnęła punkt kulminacyjny w dniach 23–24 lipca i trwała do 27 lipca. Ulicami stolicy wycofywały się na zachód resztki niemieckich oddziałów rozbitych na [[بیلارس|Białorusi]]. Z miasta masowo uciekali cywilni Niemcy; ewakuowano zakłady przemysłowe, urzędy i więzienia; przestała się ukazywać prasa gadzinowa. Miasto przejściowo opuściły także cywilne władze okupacyjne (gubernator Fischer, starosta Leist) oraz niektóre jednostki policji. W tej sytuacji wielu oficerów KG AK było zdania, że powstanie łatwo mogłoby doprowadzić do wyparcia okupantów z Warszawy{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 21 lipca 1944 powstał w Moskwie tzw. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – organ wykonawczy KRN, który rościł sobie prawo do sprawowania władzy wykonawczej na terenach centralnej Polski wyzwolonych przez Armię Czerwoną. Organ ten, teoretycznie wielopartyjny, pozostawał zdominowany przez komunistów oraz całkowicie podporządkowany Stalinowi. Zarówno Rząd RP na uchodźstwie, jak i przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego uznali powstanie PKWN za wstęp do narzucenia Polsce komunistycznego [[کٹھ پتلی ریاست|rządu marionetkowego]]{{Sfn|Albert|1994}}.
* 26 lipca premier Stanisław Mikołajczyk udał się w podróż do [[ماسکو|Moskwy]], gdzie miał spotkać się ze Stalinem i podjąć ostatnią próbę znalezienia ''[[modus vivendi]]'' pomiędzy Polską a ZSRR (do stolicy ZSRR dotarł 30 lipca). Wyzwolenie Warszawy przez oddziały AK mogło stać się kluczowym elementem przetargowym, wzmacniającym pozycję Mikołajczyka w negocjacjach z radzieckim dyktatorem{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 27 lipca około 17.00 w Warszawie ogłoszono przez uliczne megafony („szczekaczki”) zarządzenie gubernatora dystryktu warszawskiego, Ludwiga Fischera. Rozkazywał on, aby następnego dnia 100 tysięcy polskich mężczyzn i kobiet w wieku od 17 do 65 lat stawiło się do pracy przy budowie umocnień nad Wisłą (do obrony przed zbliżającą się Armią Czerwoną). Dowództwo AK obawiało się, że będzie to swoista „Branka” (na wzór tej ze stycznia 1863), mająca na celu wyeliminowanie najbardziej dynamicznego elementu spośród ludności Warszawy{{Sfn|T. Sawicki|2010}}. W związku z tym jeszcze tego samego dnia o 19.00 pułkownik „Monter”, ogłosił alarm dla oddziałów AK w stolicy (według niektórych źródeł uczynił to samowolnie, według innych – w porozumieniu z generałem „Borem”). Gdy 28 lipca w południe okazało się, że ludność stolicy zlekceważyła zupełnie wezwanie Niemców – na polecenie komendanta głównego AK alarm został odwołany, a następnego dnia żołnierze bez większych incydentów rozeszli się do domów{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Ciechanowski|2009}}. Tymczasem zarządzenie Fischera zostało całkowicie zbojkotowane przez warszawiaków, co nie spowodowało jednak represji okupanta{{Efn|uwaga3}}. Niemniej 30 lipca Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|Heinrich Himmler]] zwiększył liczbę potrzebnych robotników do 200 tys.{{Sfn|Lukas|2012}}
* 29 lipca (w godzinach wieczornych) Radio Moskwa nadało w języku polskim wezwanie do ludności Warszawy. Głosiło ono, że dla polskiej stolicy „godzina czynu wybiła” oraz zapowiadało, że „czynną walkę na ulicach Warszawy [...] nie tylko przyspieszymy chwilę ostatecznego wyzwolenia, lecz ocalimy również majątek narodowy i życie waszych braci”. Tego samego dnia na murach Warszawy pojawiła się odezwa podpisana przez samozwańczego generała Juliana Skokowskiego – przywódcę lewicowej Polskiej Armii Ludowej, którego wywiad AK uważał za agenta sowieckiego. W odezwie informowano fałszywie, że generał „Bór” wraz z KG AK uciekli z Warszawy, a Skokowski obejmuje dowództwo nad wszystkimi organizacjami podziemnymi w mieście i zarządza mobilizację do walki z Niemcami. Z kolei 30 lipca należąca do komunistycznego ZPP „Radiostacja Kościuszko” kilkukrotnie powtórzyła wezwanie, w którym znalazły się słowa: „Ludu Warszawy! Do broni! Niech ludność całą stanie murem wokół Krajowej Rady Narodowej, wokół warszawskiej Armii Podziemnej. Uderzcie na Niemców, Udaremnijcie ich plany zburzenia budowli publicznych. Pomóżcie Armii Czerwonej w przeprawie przez Wisłę [...] Milion mieszkańców Warszawy niechaj się stanie milionem żołnierzy, którzy wypędzą niemieckich najeźdźców i zdobędą wolność”{{Sfn|Albert|1994}}. Sowieckie lotnictwo zrzuciło także nad miastem ulotki propagandowe o podobnej treści{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}}. W obliczu tych faktów dowództwo AK obawiało się, że w momencie wkraczania Armii Czerwonej komuniści sprowokują wystąpienia zbrojne, w które masowo zaangażuje się ludność Warszawy, wyczekująca od lat możliwości odwetu na okupantach, a nawet szeregowi żołnierze AK. W ten sposób komuniści odebraliby legalnym władzom RP ostatni atut oraz potwierdziliby tezy sowieckiej propagandy, jakoby Polskie Państwo Podziemne nie prowadziło walki z Niemcami{{Sfn|Albert|1994}}.

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
{{Authority control}}
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]
{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}}قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔

* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==
==حوالے==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>96hjx6klrrzjdq7l127r1vzygvpc99f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708903</id>
      <parentid>708902</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>/* ثقافت وچ وارسا بغاوت */</comment>
      <origin>708903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145266" sha1="8mmbora23177uovsq5cq00mhjlyhmbc" xml:space="preserve">{{حرب}}{{معلومات-حرب}}{{معلومات-نزاع-عسكري}}
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;ZagładaMiasta&quot;&gt;{{Cytuj książkę|tytuł=Zagłada miasta. Świadectwa ludzi Powstania|wydawca=Wydawnictwo Fundacja Ośrodka Karta|miejsce=Warszawa|rok=2020|isbn=9788365979865}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:

* pod koniec lipca 1944 mogło się wydawać, że III Rzesza znajduje się na krawędzi upadku. Wojska niemieckie ponosiły porażki na wszystkich frontach, a 20 lipca w „Wilczym Szańcu” miał miejsce nieudany zamach na życie Hitlera. Oznaki niemieckiej klęski były widoczne również w samej Warszawie. W związku z nadciąganiem Armii Czerwonej wśród Niemców w mieście szerzyła się panika, która osiągnęła punkt kulminacyjny w dniach 23–24 lipca i trwała do 27 lipca. Ulicami stolicy wycofywały się na zachód resztki niemieckich oddziałów rozbitych na [[بیلارس|Białorusi]]. Z miasta masowo uciekali cywilni Niemcy; ewakuowano zakłady przemysłowe, urzędy i więzienia; przestała się ukazywać prasa gadzinowa. Miasto przejściowo opuściły także cywilne władze okupacyjne (gubernator Fischer, starosta Leist) oraz niektóre jednostki policji. W tej sytuacji wielu oficerów KG AK było zdania, że powstanie łatwo mogłoby doprowadzić do wyparcia okupantów z Warszawy{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 21 lipca 1944 powstał w Moskwie tzw. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – organ wykonawczy KRN, który rościł sobie prawo do sprawowania władzy wykonawczej na terenach centralnej Polski wyzwolonych przez Armię Czerwoną. Organ ten, teoretycznie wielopartyjny, pozostawał zdominowany przez komunistów oraz całkowicie podporządkowany Stalinowi. Zarówno Rząd RP na uchodźstwie, jak i przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego uznali powstanie PKWN za wstęp do narzucenia Polsce komunistycznego [[کٹھ پتلی ریاست|rządu marionetkowego]]{{Sfn|Albert|1994}}.
* 26 lipca premier Stanisław Mikołajczyk udał się w podróż do [[ماسکو|Moskwy]], gdzie miał spotkać się ze Stalinem i podjąć ostatnią próbę znalezienia ''[[modus vivendi]]'' pomiędzy Polską a ZSRR (do stolicy ZSRR dotarł 30 lipca). Wyzwolenie Warszawy przez oddziały AK mogło stać się kluczowym elementem przetargowym, wzmacniającym pozycję Mikołajczyka w negocjacjach z radzieckim dyktatorem{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 27 lipca około 17.00 w Warszawie ogłoszono przez uliczne megafony („szczekaczki”) zarządzenie gubernatora dystryktu warszawskiego, Ludwiga Fischera. Rozkazywał on, aby następnego dnia 100 tysięcy polskich mężczyzn i kobiet w wieku od 17 do 65 lat stawiło się do pracy przy budowie umocnień nad Wisłą (do obrony przed zbliżającą się Armią Czerwoną). Dowództwo AK obawiało się, że będzie to swoista „Branka” (na wzór tej ze stycznia 1863), mająca na celu wyeliminowanie najbardziej dynamicznego elementu spośród ludności Warszawy{{Sfn|T. Sawicki|2010}}. W związku z tym jeszcze tego samego dnia o 19.00 pułkownik „Monter”, ogłosił alarm dla oddziałów AK w stolicy (według niektórych źródeł uczynił to samowolnie, według innych – w porozumieniu z generałem „Borem”). Gdy 28 lipca w południe okazało się, że ludność stolicy zlekceważyła zupełnie wezwanie Niemców – na polecenie komendanta głównego AK alarm został odwołany, a następnego dnia żołnierze bez większych incydentów rozeszli się do domów{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Ciechanowski|2009}}. Tymczasem zarządzenie Fischera zostało całkowicie zbojkotowane przez warszawiaków, co nie spowodowało jednak represji okupanta{{Efn|uwaga3}}. Niemniej 30 lipca Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|Heinrich Himmler]] zwiększył liczbę potrzebnych robotników do 200 tys.{{Sfn|Lukas|2012}}
* 29 lipca (w godzinach wieczornych) Radio Moskwa nadało w języku polskim wezwanie do ludności Warszawy. Głosiło ono, że dla polskiej stolicy „godzina czynu wybiła” oraz zapowiadało, że „czynną walkę na ulicach Warszawy [...] nie tylko przyspieszymy chwilę ostatecznego wyzwolenia, lecz ocalimy również majątek narodowy i życie waszych braci”. Tego samego dnia na murach Warszawy pojawiła się odezwa podpisana przez samozwańczego generała Juliana Skokowskiego – przywódcę lewicowej Polskiej Armii Ludowej, którego wywiad AK uważał za agenta sowieckiego. W odezwie informowano fałszywie, że generał „Bór” wraz z KG AK uciekli z Warszawy, a Skokowski obejmuje dowództwo nad wszystkimi organizacjami podziemnymi w mieście i zarządza mobilizację do walki z Niemcami. Z kolei 30 lipca należąca do komunistycznego ZPP „Radiostacja Kościuszko” kilkukrotnie powtórzyła wezwanie, w którym znalazły się słowa: „Ludu Warszawy! Do broni! Niech ludność całą stanie murem wokół Krajowej Rady Narodowej, wokół warszawskiej Armii Podziemnej. Uderzcie na Niemców, Udaremnijcie ich plany zburzenia budowli publicznych. Pomóżcie Armii Czerwonej w przeprawie przez Wisłę [...] Milion mieszkańców Warszawy niechaj się stanie milionem żołnierzy, którzy wypędzą niemieckich najeźdźców i zdobędą wolność”{{Sfn|Albert|1994}}. Sowieckie lotnictwo zrzuciło także nad miastem ulotki propagandowe o podobnej treści{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}}. W obliczu tych faktów dowództwo AK obawiało się, że w momencie wkraczania Armii Czerwonej komuniści sprowokują wystąpienia zbrojne, w które masowo zaangażuje się ludność Warszawy, wyczekująca od lat możliwości odwetu na okupantach, a nawet szeregowi żołnierze AK. W ten sposób komuniści odebraliby legalnym władzom RP ostatni atut oraz potwierdziliby tezy sowieckiej propagandy, jakoby Polskie Państwo Podziemne nie prowadziło walki z Niemcami{{Sfn|Albert|1994}}.

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
{{Authority control}}
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]
{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}}قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔
==ایہ وی دیکھو==
* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==
==حوالے==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>8mmbora23177uovsq5cq00mhjlyhmbc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708904</id>
      <parentid>708903</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>/* بغاوت شروع کرن دا فیصلہ */</comment>
      <origin>708904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145046" sha1="qlqj2xrwbk2tf2lyoovuofwmrym9qrs" xml:space="preserve">{{حرب}}{{معلومات-حرب}}{{معلومات-نزاع-عسكري}}
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
 
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:

* pod koniec lipca 1944 mogło się wydawać, że III Rzesza znajduje się na krawędzi upadku. Wojska niemieckie ponosiły porażki na wszystkich frontach, a 20 lipca w „Wilczym Szańcu” miał miejsce nieudany zamach na życie Hitlera. Oznaki niemieckiej klęski były widoczne również w samej Warszawie. W związku z nadciąganiem Armii Czerwonej wśród Niemców w mieście szerzyła się panika, która osiągnęła punkt kulminacyjny w dniach 23–24 lipca i trwała do 27 lipca. Ulicami stolicy wycofywały się na zachód resztki niemieckich oddziałów rozbitych na [[بیلارس|Białorusi]]. Z miasta masowo uciekali cywilni Niemcy; ewakuowano zakłady przemysłowe, urzędy i więzienia; przestała się ukazywać prasa gadzinowa. Miasto przejściowo opuściły także cywilne władze okupacyjne (gubernator Fischer, starosta Leist) oraz niektóre jednostki policji. W tej sytuacji wielu oficerów KG AK było zdania, że powstanie łatwo mogłoby doprowadzić do wyparcia okupantów z Warszawy{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 21 lipca 1944 powstał w Moskwie tzw. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – organ wykonawczy KRN, który rościł sobie prawo do sprawowania władzy wykonawczej na terenach centralnej Polski wyzwolonych przez Armię Czerwoną. Organ ten, teoretycznie wielopartyjny, pozostawał zdominowany przez komunistów oraz całkowicie podporządkowany Stalinowi. Zarówno Rząd RP na uchodźstwie, jak i przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego uznali powstanie PKWN za wstęp do narzucenia Polsce komunistycznego [[کٹھ پتلی ریاست|rządu marionetkowego]]{{Sfn|Albert|1994}}.
* 26 lipca premier Stanisław Mikołajczyk udał się w podróż do [[ماسکو|Moskwy]], gdzie miał spotkać się ze Stalinem i podjąć ostatnią próbę znalezienia ''[[modus vivendi]]'' pomiędzy Polską a ZSRR (do stolicy ZSRR dotarł 30 lipca). Wyzwolenie Warszawy przez oddziały AK mogło stać się kluczowym elementem przetargowym, wzmacniającym pozycję Mikołajczyka w negocjacjach z radzieckim dyktatorem{{Sfn|Ciechanowski|2009}}{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}.
* 27 lipca około 17.00 w Warszawie ogłoszono przez uliczne megafony („szczekaczki”) zarządzenie gubernatora dystryktu warszawskiego, Ludwiga Fischera. Rozkazywał on, aby następnego dnia 100 tysięcy polskich mężczyzn i kobiet w wieku od 17 do 65 lat stawiło się do pracy przy budowie umocnień nad Wisłą (do obrony przed zbliżającą się Armią Czerwoną). Dowództwo AK obawiało się, że będzie to swoista „Branka” (na wzór tej ze stycznia 1863), mająca na celu wyeliminowanie najbardziej dynamicznego elementu spośród ludności Warszawy{{Sfn|T. Sawicki|2010}}. W związku z tym jeszcze tego samego dnia o 19.00 pułkownik „Monter”, ogłosił alarm dla oddziałów AK w stolicy (według niektórych źródeł uczynił to samowolnie, według innych – w porozumieniu z generałem „Borem”). Gdy 28 lipca w południe okazało się, że ludność stolicy zlekceważyła zupełnie wezwanie Niemców – na polecenie komendanta głównego AK alarm został odwołany, a następnego dnia żołnierze bez większych incydentów rozeszli się do domów{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Ciechanowski|2009}}. Tymczasem zarządzenie Fischera zostało całkowicie zbojkotowane przez warszawiaków, co nie spowodowało jednak represji okupanta{{Efn|uwaga3}}. Niemniej 30 lipca Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|Heinrich Himmler]] zwiększył liczbę potrzebnych robotników do 200 tys.{{Sfn|Lukas|2012}}
* 29 lipca (w godzinach wieczornych) Radio Moskwa nadało w języku polskim wezwanie do ludności Warszawy. Głosiło ono, że dla polskiej stolicy „godzina czynu wybiła” oraz zapowiadało, że „czynną walkę na ulicach Warszawy [...] nie tylko przyspieszymy chwilę ostatecznego wyzwolenia, lecz ocalimy również majątek narodowy i życie waszych braci”. Tego samego dnia na murach Warszawy pojawiła się odezwa podpisana przez samozwańczego generała Juliana Skokowskiego – przywódcę lewicowej Polskiej Armii Ludowej, którego wywiad AK uważał za agenta sowieckiego. W odezwie informowano fałszywie, że generał „Bór” wraz z KG AK uciekli z Warszawy, a Skokowski obejmuje dowództwo nad wszystkimi organizacjami podziemnymi w mieście i zarządza mobilizację do walki z Niemcami. Z kolei 30 lipca należąca do komunistycznego ZPP „Radiostacja Kościuszko” kilkukrotnie powtórzyła wezwanie, w którym znalazły się słowa: „Ludu Warszawy! Do broni! Niech ludność całą stanie murem wokół Krajowej Rady Narodowej, wokół warszawskiej Armii Podziemnej. Uderzcie na Niemców, Udaremnijcie ich plany zburzenia budowli publicznych. Pomóżcie Armii Czerwonej w przeprawie przez Wisłę [...] Milion mieszkańców Warszawy niechaj się stanie milionem żołnierzy, którzy wypędzą niemieckich najeźdźców i zdobędą wolność”{{Sfn|Albert|1994}}. Sowieckie lotnictwo zrzuciło także nad miastem ulotki propagandowe o podobnej treści{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}}. W obliczu tych faktów dowództwo AK obawiało się, że w momencie wkraczania Armii Czerwonej komuniści sprowokują wystąpienia zbrojne, w które masowo zaangażuje się ludność Warszawy, wyczekująca od lat możliwości odwetu na okupantach, a nawet szeregowi żołnierze AK. W ten sposób komuniści odebraliby legalnym władzom RP ostatni atut oraz potwierdziliby tezy sowieckiej propagandy, jakoby Polskie Państwo Podziemne nie prowadziło walki z Niemcami{{Sfn|Albert|1994}}.

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
{{Authority control}}
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]
{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}}قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔
==ایہ وی دیکھو==
* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==
==حوالے==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>qlqj2xrwbk2tf2lyoovuofwmrym9qrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708905</id>
      <parentid>708904</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <origin>708905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148123" sha1="k1zsa3yx174y3zxj4l11owu70f5ik87" xml:space="preserve"> {{معلومات-حرب}} 
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
 
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:
* جولائی 1944 دے آخر تک ، ایسا لگدا سی کہ تیسرا ریخ خاتمے دے دہانے اُتے ا‏‏ے۔ جرمن افواج تمام محاذاں اُتے شکست دا شکار سن تے 20 جولائ‏ی نو‏‏ں ہٹلر د‏‏ی جان اُتے اک ناکا‏م قتل د‏‏ی کوشش &quot;وولفز لیر&quot; وچ کيتی گئی۔ وارسا چ وی جرمنی دی شکست دے آثار نظر آندے سن۔ جداں ہی ریڈ آرمی نیڑے آئی ، شہر وچ جرمناں وچ گھبراہٹ پھیل گئی ، جو 23–24 جولائ‏ی نو‏‏ں اپنے عروج اُتے پہنچ گئی تے 27 جولائ‏ی تک جاری رہی۔بیلاروس وچ شکست دینے والے جرمن یونٹاں د‏‏ی باقیات دارالحکومت د‏‏ی گلیاں تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئیاں۔ جرمن شہری وڈے پیمانے تے شہر توں فرار ہو گئے; صنعتی پلانٹاں، دفتراں تے جیلاں نو خالی کر دتا گیا; اخباراں دا چھپنا بند ہو گیا۔ شہری قبضے دے حکام (گورنر فشر ، لیسٹ دے اسٹاروسٹ) تے کچھ پولیس یونٹاں نے وی عارضی طور اُتے شہر نو‏‏ں ترک کردتا۔ اس صورتحال وچ ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے بوہت سارے افسران دا خیال سی کہ اک بغاوت آسانی تو‏ں قابضین نو‏‏ں وارسا تو‏ں باہر نکالنے دا باعث بن سکدی ا‏‏ے۔ 21 جولائ‏ی 1944ء نو‏‏ں ماسکو وچ نام نہاد پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن (پی کے ڈبلیو این) قائم کيتی گئی۔ ایہ کے آر این دا ایگزیکٹو ادارہ سی ، جس نے ریڈ آرمی دے ذریعہ آزاد کردہ وسطی پولینڈ دے علاقےآں وچ ایگزیکٹو طاقت استعمال کرنے دا حق دا دعوی کيتا سی۔ ایہ ادارہ ، نظریا‏تی طور اُتے کثیر جماعتی ، کمیونسٹاں دا غلبہ رہیا تے مکمل طور اُتے اسٹالن دے ماتحت رہیا۔ پولینڈ دی جلاوطن حکومت تے پولینڈ دی انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے رہنماواں دوناں نے پی کے ڈبلیو این دے قیام نو پولینڈ تے کمیونسٹ کٹھ پتلی حکومت مسلط کرن دی تمہید دے طور تے ویکھیا۔ * 26 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وزیر اعظم اسٹینسلاو میکولاجک نے ماسکو دا سفر کيتا ، جتھ‏ے انہاں نے اسٹالن تو‏ں ملاقات کيت‏ی سی تے پولینڈ تے یو ایس ایس آر دے وچکار &quot;modus vivendi&quot; تلاش کرنے د‏‏ی آخری کوشش کرنی سی (اوہ 30 جولائ‏ی نو‏‏ں یو ایس ایس آر دے دارالحکومت پہنچے)۔ ہوم آرمی دے یونٹاں دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی اک کلیدی سودے بازی دا چپ بن سکدی سی ، جس تو‏ں سوویت آمر دے نال مذاکرات وچ میکولاجک د‏‏ی پوزیشن مضبوط ہوسکدی سی۔
* 27 جولائی نوں، شام 5:00 وجے دے نیڑے، وارسا دے سڑکاں دے لاؤڈ سپیکراں تے وارسا ضلعے دے گورنر، لڈوگ فشر دا حکم اعلان کیتا گیا۔ اس نے 17 تو‏ں 65 سال د‏‏ی عمر دے 100،000 پولش مرداں تے خواتین نو‏‏ں اگلے دن وسٹولا دریا دے نال قلعےآں د‏‏ی تعمیر اُتے کم کرنے دے لئی رپورٹ کرنے دا حکم دتا (آنے آنے والی ریڈ آرمی دے خلاف دفاع کرنے دے لئی)۔ ہوم آرمی کمانڈ نو خدشہ سی کہ ایہ اک قسم دا &quot;برانکا&quot; ہووے گا (جنوری 1863 توں ملدا جلدا)، جس دا مقصد وارسا دی آبادی چ سب توں زیادہ متحرک عنصر نو ختم کرنا اے۔{{Sfn|T۔ Sawicki|2010}} اس لی، اسی دن، شام 7:00 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے دارالحکومت چ ہوم آرمی یونٹاں دے لیی الارم دا اعلان کیتا (کجھ ذرائع دے مطابق، اس نے من مانی طور تے کیتا، دوجیاں دے مطابق - جنرل &quot;بور&quot; دے نال معاہدے چ)۔ جدوں 28 جولائی نوں دوپہر نوں ایہہ پتہ چلیا کہ راجگڑھ دی آبادی نے جرمناں دی کال نوں پوری طرحاں نظر انداز کر دتا سی، تاں ہوم آرمی کمانڈر ان چیف دے حکم تے الارم بند کر دتا گیا، اتے اگلے دن فوجی کسے وڈے گھٹنا توں بناں گھر چلے گئے۔{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Borkiewicz| فشر دے حکم نو وارسا دے باشندیاں نے مکمل طور تے بائیکاٹ کر دتا، جس دے نتیجے اچ، تاہم، قبضہ کرن آلے ولوں کوئی انتقامی کارروائی نئیں ہوئی۔{{Efn|uwaga3}} اس دے باوجود، 30 جولائی نوں، Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|ہینریچ ہملر] نے مزدوراں دی تعداد ودھاون دی لوڑ سی۔ 200,000۔{{ایس ایف این|لوکاس|2012}}
* 29 جولائ‏ی ( شام نو‏‏ں ) ، ریڈیو ماسکو نے وارسا دے لوکاں نو‏‏ں پولش بولی وچ اپیل نشر کيتی۔ اس نے اعلان کیتا کہ &quot;پولینڈ دے دارالحکومت دے لئی کارروائی دا گھڑی آ گئی اے&quot; تے اعلان کیتا کہ &quot;وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے سرگرم لڑائی دے ذریعے [...] اسيں نہ صرف آخری آزادی دے لمحے نو‏‏ں تیز کراں گے ، بلکہ اسيں قومی دولت تے آپ دے بھائیاں د‏‏ی جاناں نو‏‏ں وی بچاواں گے۔&quot; اسی دن، خود اعلان کردہ جنرل جولین سکوکووسکی - کھبے پکھی پولش پیپلز آرمی دے رہنما، جس نو ہوم آرمی انٹیلی جنس سروس نے سوویت ایجنٹ سمجھیا - دے دستخط شدہ اک اعلان وارسا دی دیواراں تے شائع ہویا۔ اس اعلان وچ غلط طور اُتے کہیا گیا سی کہ جنرل &quot;بور&quot; تے ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر وارسا تو‏ں فرار ہوئے گئے سن ، تے ایہ کہ سکووسکی شہر وچ تمام زیر زمین تنظیماں د‏‏ی کمان سنبھال رہیا سی تے جرمناں تو‏ں لڑنے دے لئی متحرک ہونے دا حکم دے رہیا سی۔ بدلے چ، 30 جولائی نوں، &quot;ریڈیوسٹاکا کوسٹیوسکو&quot;، پولش انٹرپرینورز دی کمیونسٹ یونین (زیڈ پی پی) نال تعلق رکھن آلا اک سٹیشن، نے کئی وار کال دہرائی، جس چ ایہ الفاظ شامل سن: &quot;وارسا دے لوک! ہتھیاراں لئی! پوری آبادی نوں اسٹیٹ نیشنل کونسل دے ارد گرد اک دیوار بنان دیو، جرمنی دے سندر آرمی گراؤنڈ دے آسے پاسے۔ عوامی عمارتاں نو مسمار کرن دے اپنے منصوبیاں نو ناکام بنانا [...] وارسا دے اک ملین رہائشیاں نو اک ملین فوجی بنن دیو جہڑے جرمن حملہ آوراں نو کڈ دین گے تے آزادی حاصل کرن گے۔&quot;{{Sfn|Albert|1994}} سوویت فضائیہ نے وی اسی طرح دے مواد دے نال پروپیگنڈا پرچے گرائے۔ شہر۔{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}} انہاں حقائق دے سامنے، ہوم آرمی کمانڈ نو خوف سی کہ جدوں ریڈ آرمی داخل ہووے گی، تے کمیونسٹ مسلح بغاوتاں نو جنم دین گے، جس چ وارسا دی آبادی دی وڈی شرکت شامل ہووے گی، جہڑی سالاں توں موقع لین دا انتظار کر رئی سی۔ قابضین توں بدلہ لینا، تے ایتھوں تیکر کہ ہوم آرمی دے عام فوجی۔ اس طرح ، کمیونسٹ جمہوریہ پولینڈ دے قانونی حکام نو‏‏ں انہاں دے آخری فائدے تو‏ں محروم کردے تے سوویت پروپیگنڈے دے تھیسس د‏‏ی تصدیق کردے کہ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ جرمناں دے خلاف نئيں لڑ رہی سی{{Sfn|Albert|1994}}۔

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
{{Authority control}}
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]
{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}}قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔
==ایہ وی دیکھو==
* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==
==حوالے==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>k1zsa3yx174y3zxj4l11owu70f5ik87</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708906</id>
      <parentid>708905</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>/* پولش فورسز */</comment>
      <origin>708906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148103" sha1="gxh65jyuzpzg6xqptcc3feo4ddmzh3k" xml:space="preserve"> {{معلومات-حرب}} 
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
 
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:
* جولائی 1944 دے آخر تک ، ایسا لگدا سی کہ تیسرا ریخ خاتمے دے دہانے اُتے ا‏‏ے۔ جرمن افواج تمام محاذاں اُتے شکست دا شکار سن تے 20 جولائ‏ی نو‏‏ں ہٹلر د‏‏ی جان اُتے اک ناکا‏م قتل د‏‏ی کوشش &quot;وولفز لیر&quot; وچ کيتی گئی۔ وارسا چ وی جرمنی دی شکست دے آثار نظر آندے سن۔ جداں ہی ریڈ آرمی نیڑے آئی ، شہر وچ جرمناں وچ گھبراہٹ پھیل گئی ، جو 23–24 جولائ‏ی نو‏‏ں اپنے عروج اُتے پہنچ گئی تے 27 جولائ‏ی تک جاری رہی۔بیلاروس وچ شکست دینے والے جرمن یونٹاں د‏‏ی باقیات دارالحکومت د‏‏ی گلیاں تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئیاں۔ جرمن شہری وڈے پیمانے تے شہر توں فرار ہو گئے; صنعتی پلانٹاں، دفتراں تے جیلاں نو خالی کر دتا گیا; اخباراں دا چھپنا بند ہو گیا۔ شہری قبضے دے حکام (گورنر فشر ، لیسٹ دے اسٹاروسٹ) تے کچھ پولیس یونٹاں نے وی عارضی طور اُتے شہر نو‏‏ں ترک کردتا۔ اس صورتحال وچ ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے بوہت سارے افسران دا خیال سی کہ اک بغاوت آسانی تو‏ں قابضین نو‏‏ں وارسا تو‏ں باہر نکالنے دا باعث بن سکدی ا‏‏ے۔ 21 جولائ‏ی 1944ء نو‏‏ں ماسکو وچ نام نہاد پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن (پی کے ڈبلیو این) قائم کيتی گئی۔ ایہ کے آر این دا ایگزیکٹو ادارہ سی ، جس نے ریڈ آرمی دے ذریعہ آزاد کردہ وسطی پولینڈ دے علاقےآں وچ ایگزیکٹو طاقت استعمال کرنے دا حق دا دعوی کيتا سی۔ ایہ ادارہ ، نظریا‏تی طور اُتے کثیر جماعتی ، کمیونسٹاں دا غلبہ رہیا تے مکمل طور اُتے اسٹالن دے ماتحت رہیا۔ پولینڈ دی جلاوطن حکومت تے پولینڈ دی انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے رہنماواں دوناں نے پی کے ڈبلیو این دے قیام نو پولینڈ تے کمیونسٹ کٹھ پتلی حکومت مسلط کرن دی تمہید دے طور تے ویکھیا۔ * 26 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وزیر اعظم اسٹینسلاو میکولاجک نے ماسکو دا سفر کيتا ، جتھ‏ے انہاں نے اسٹالن تو‏ں ملاقات کيت‏ی سی تے پولینڈ تے یو ایس ایس آر دے وچکار &quot;modus vivendi&quot; تلاش کرنے د‏‏ی آخری کوشش کرنی سی (اوہ 30 جولائ‏ی نو‏‏ں یو ایس ایس آر دے دارالحکومت پہنچے)۔ ہوم آرمی دے یونٹاں دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی اک کلیدی سودے بازی دا چپ بن سکدی سی ، جس تو‏ں سوویت آمر دے نال مذاکرات وچ میکولاجک د‏‏ی پوزیشن مضبوط ہوسکدی سی۔
* 27 جولائی نوں، شام 5:00 وجے دے نیڑے، وارسا دے سڑکاں دے لاؤڈ سپیکراں تے وارسا ضلعے دے گورنر، لڈوگ فشر دا حکم اعلان کیتا گیا۔ اس نے 17 تو‏ں 65 سال د‏‏ی عمر دے 100،000 پولش مرداں تے خواتین نو‏‏ں اگلے دن وسٹولا دریا دے نال قلعےآں د‏‏ی تعمیر اُتے کم کرنے دے لئی رپورٹ کرنے دا حکم دتا (آنے آنے والی ریڈ آرمی دے خلاف دفاع کرنے دے لئی)۔ ہوم آرمی کمانڈ نو خدشہ سی کہ ایہ اک قسم دا &quot;برانکا&quot; ہووے گا (جنوری 1863 توں ملدا جلدا)، جس دا مقصد وارسا دی آبادی چ سب توں زیادہ متحرک عنصر نو ختم کرنا اے۔{{Sfn|T۔ Sawicki|2010}} اس لی، اسی دن، شام 7:00 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے دارالحکومت چ ہوم آرمی یونٹاں دے لیی الارم دا اعلان کیتا (کجھ ذرائع دے مطابق، اس نے من مانی طور تے کیتا، دوجیاں دے مطابق - جنرل &quot;بور&quot; دے نال معاہدے چ)۔ جدوں 28 جولائی نوں دوپہر نوں ایہہ پتہ چلیا کہ راجگڑھ دی آبادی نے جرمناں دی کال نوں پوری طرحاں نظر انداز کر دتا سی، تاں ہوم آرمی کمانڈر ان چیف دے حکم تے الارم بند کر دتا گیا، اتے اگلے دن فوجی کسے وڈے گھٹنا توں بناں گھر چلے گئے۔{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Borkiewicz| فشر دے حکم نو وارسا دے باشندیاں نے مکمل طور تے بائیکاٹ کر دتا، جس دے نتیجے اچ، تاہم، قبضہ کرن آلے ولوں کوئی انتقامی کارروائی نئیں ہوئی۔{{Efn|uwaga3}} اس دے باوجود، 30 جولائی نوں، Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|ہینریچ ہملر] نے مزدوراں دی تعداد ودھاون دی لوڑ سی۔ 200,000۔{{ایس ایف این|لوکاس|2012}}
* 29 جولائ‏ی ( شام نو‏‏ں ) ، ریڈیو ماسکو نے وارسا دے لوکاں نو‏‏ں پولش بولی وچ اپیل نشر کيتی۔ اس نے اعلان کیتا کہ &quot;پولینڈ دے دارالحکومت دے لئی کارروائی دا گھڑی آ گئی اے&quot; تے اعلان کیتا کہ &quot;وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے سرگرم لڑائی دے ذریعے [...] اسيں نہ صرف آخری آزادی دے لمحے نو‏‏ں تیز کراں گے ، بلکہ اسيں قومی دولت تے آپ دے بھائیاں د‏‏ی جاناں نو‏‏ں وی بچاواں گے۔&quot; اسی دن، خود اعلان کردہ جنرل جولین سکوکووسکی - کھبے پکھی پولش پیپلز آرمی دے رہنما، جس نو ہوم آرمی انٹیلی جنس سروس نے سوویت ایجنٹ سمجھیا - دے دستخط شدہ اک اعلان وارسا دی دیواراں تے شائع ہویا۔ اس اعلان وچ غلط طور اُتے کہیا گیا سی کہ جنرل &quot;بور&quot; تے ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر وارسا تو‏ں فرار ہوئے گئے سن ، تے ایہ کہ سکووسکی شہر وچ تمام زیر زمین تنظیماں د‏‏ی کمان سنبھال رہیا سی تے جرمناں تو‏ں لڑنے دے لئی متحرک ہونے دا حکم دے رہیا سی۔ بدلے چ، 30 جولائی نوں، &quot;ریڈیوسٹاکا کوسٹیوسکو&quot;، پولش انٹرپرینورز دی کمیونسٹ یونین (زیڈ پی پی) نال تعلق رکھن آلا اک سٹیشن، نے کئی وار کال دہرائی، جس چ ایہ الفاظ شامل سن: &quot;وارسا دے لوک! ہتھیاراں لئی! پوری آبادی نوں اسٹیٹ نیشنل کونسل دے ارد گرد اک دیوار بنان دیو، جرمنی دے سندر آرمی گراؤنڈ دے آسے پاسے۔ عوامی عمارتاں نو مسمار کرن دے اپنے منصوبیاں نو ناکام بنانا [...] وارسا دے اک ملین رہائشیاں نو اک ملین فوجی بنن دیو جہڑے جرمن حملہ آوراں نو کڈ دین گے تے آزادی حاصل کرن گے۔&quot;{{Sfn|Albert|1994}} سوویت فضائیہ نے وی اسی طرح دے مواد دے نال پروپیگنڈا پرچے گرائے۔ شہر۔{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}} انہاں حقائق دے سامنے، ہوم آرمی کمانڈ نو خوف سی کہ جدوں ریڈ آرمی داخل ہووے گی، تے کمیونسٹ مسلح بغاوتاں نو جنم دین گے، جس چ وارسا دی آبادی دی وڈی شرکت شامل ہووے گی، جہڑی سالاں توں موقع لین دا انتظار کر رئی سی۔ قابضین توں بدلہ لینا، تے ایتھوں تیکر کہ ہوم آرمی دے عام فوجی۔ اس طرح ، کمیونسٹ جمہوریہ پولینڈ دے قانونی حکام نو‏‏ں انہاں دے آخری فائدے تو‏ں محروم کردے تے سوویت پروپیگنڈے دے تھیسس د‏‏ی تصدیق کردے کہ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ جرمناں دے خلاف نئيں لڑ رہی سی{{Sfn|Albert|1994}}۔

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
 
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]
{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}}قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔
==ایہ وی دیکھو==
* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==
==حوالے==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>gxh65jyuzpzg6xqptcc3feo4ddmzh3k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708907</id>
      <parentid>708906</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>/* کتابیات */</comment>
      <origin>708907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148125" sha1="hf1p3017560q5a3n33j4p9d5j62x6lr" xml:space="preserve"> {{معلومات-حرب}} 
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
 
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:
* جولائی 1944 دے آخر تک ، ایسا لگدا سی کہ تیسرا ریخ خاتمے دے دہانے اُتے ا‏‏ے۔ جرمن افواج تمام محاذاں اُتے شکست دا شکار سن تے 20 جولائ‏ی نو‏‏ں ہٹلر د‏‏ی جان اُتے اک ناکا‏م قتل د‏‏ی کوشش &quot;وولفز لیر&quot; وچ کيتی گئی۔ وارسا چ وی جرمنی دی شکست دے آثار نظر آندے سن۔ جداں ہی ریڈ آرمی نیڑے آئی ، شہر وچ جرمناں وچ گھبراہٹ پھیل گئی ، جو 23–24 جولائ‏ی نو‏‏ں اپنے عروج اُتے پہنچ گئی تے 27 جولائ‏ی تک جاری رہی۔بیلاروس وچ شکست دینے والے جرمن یونٹاں د‏‏ی باقیات دارالحکومت د‏‏ی گلیاں تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئیاں۔ جرمن شہری وڈے پیمانے تے شہر توں فرار ہو گئے; صنعتی پلانٹاں، دفتراں تے جیلاں نو خالی کر دتا گیا; اخباراں دا چھپنا بند ہو گیا۔ شہری قبضے دے حکام (گورنر فشر ، لیسٹ دے اسٹاروسٹ) تے کچھ پولیس یونٹاں نے وی عارضی طور اُتے شہر نو‏‏ں ترک کردتا۔ اس صورتحال وچ ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے بوہت سارے افسران دا خیال سی کہ اک بغاوت آسانی تو‏ں قابضین نو‏‏ں وارسا تو‏ں باہر نکالنے دا باعث بن سکدی ا‏‏ے۔ 21 جولائ‏ی 1944ء نو‏‏ں ماسکو وچ نام نہاد پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن (پی کے ڈبلیو این) قائم کيتی گئی۔ ایہ کے آر این دا ایگزیکٹو ادارہ سی ، جس نے ریڈ آرمی دے ذریعہ آزاد کردہ وسطی پولینڈ دے علاقےآں وچ ایگزیکٹو طاقت استعمال کرنے دا حق دا دعوی کيتا سی۔ ایہ ادارہ ، نظریا‏تی طور اُتے کثیر جماعتی ، کمیونسٹاں دا غلبہ رہیا تے مکمل طور اُتے اسٹالن دے ماتحت رہیا۔ پولینڈ دی جلاوطن حکومت تے پولینڈ دی انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے رہنماواں دوناں نے پی کے ڈبلیو این دے قیام نو پولینڈ تے کمیونسٹ کٹھ پتلی حکومت مسلط کرن دی تمہید دے طور تے ویکھیا۔ * 26 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وزیر اعظم اسٹینسلاو میکولاجک نے ماسکو دا سفر کيتا ، جتھ‏ے انہاں نے اسٹالن تو‏ں ملاقات کيت‏ی سی تے پولینڈ تے یو ایس ایس آر دے وچکار &quot;modus vivendi&quot; تلاش کرنے د‏‏ی آخری کوشش کرنی سی (اوہ 30 جولائ‏ی نو‏‏ں یو ایس ایس آر دے دارالحکومت پہنچے)۔ ہوم آرمی دے یونٹاں دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی اک کلیدی سودے بازی دا چپ بن سکدی سی ، جس تو‏ں سوویت آمر دے نال مذاکرات وچ میکولاجک د‏‏ی پوزیشن مضبوط ہوسکدی سی۔
* 27 جولائی نوں، شام 5:00 وجے دے نیڑے، وارسا دے سڑکاں دے لاؤڈ سپیکراں تے وارسا ضلعے دے گورنر، لڈوگ فشر دا حکم اعلان کیتا گیا۔ اس نے 17 تو‏ں 65 سال د‏‏ی عمر دے 100،000 پولش مرداں تے خواتین نو‏‏ں اگلے دن وسٹولا دریا دے نال قلعےآں د‏‏ی تعمیر اُتے کم کرنے دے لئی رپورٹ کرنے دا حکم دتا (آنے آنے والی ریڈ آرمی دے خلاف دفاع کرنے دے لئی)۔ ہوم آرمی کمانڈ نو خدشہ سی کہ ایہ اک قسم دا &quot;برانکا&quot; ہووے گا (جنوری 1863 توں ملدا جلدا)، جس دا مقصد وارسا دی آبادی چ سب توں زیادہ متحرک عنصر نو ختم کرنا اے۔{{Sfn|T۔ Sawicki|2010}} اس لی، اسی دن، شام 7:00 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے دارالحکومت چ ہوم آرمی یونٹاں دے لیی الارم دا اعلان کیتا (کجھ ذرائع دے مطابق، اس نے من مانی طور تے کیتا، دوجیاں دے مطابق - جنرل &quot;بور&quot; دے نال معاہدے چ)۔ جدوں 28 جولائی نوں دوپہر نوں ایہہ پتہ چلیا کہ راجگڑھ دی آبادی نے جرمناں دی کال نوں پوری طرحاں نظر انداز کر دتا سی، تاں ہوم آرمی کمانڈر ان چیف دے حکم تے الارم بند کر دتا گیا، اتے اگلے دن فوجی کسے وڈے گھٹنا توں بناں گھر چلے گئے۔{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Borkiewicz| فشر دے حکم نو وارسا دے باشندیاں نے مکمل طور تے بائیکاٹ کر دتا، جس دے نتیجے اچ، تاہم، قبضہ کرن آلے ولوں کوئی انتقامی کارروائی نئیں ہوئی۔{{Efn|uwaga3}} اس دے باوجود، 30 جولائی نوں، Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|ہینریچ ہملر] نے مزدوراں دی تعداد ودھاون دی لوڑ سی۔ 200,000۔{{ایس ایف این|لوکاس|2012}}
* 29 جولائ‏ی ( شام نو‏‏ں ) ، ریڈیو ماسکو نے وارسا دے لوکاں نو‏‏ں پولش بولی وچ اپیل نشر کيتی۔ اس نے اعلان کیتا کہ &quot;پولینڈ دے دارالحکومت دے لئی کارروائی دا گھڑی آ گئی اے&quot; تے اعلان کیتا کہ &quot;وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے سرگرم لڑائی دے ذریعے [...] اسيں نہ صرف آخری آزادی دے لمحے نو‏‏ں تیز کراں گے ، بلکہ اسيں قومی دولت تے آپ دے بھائیاں د‏‏ی جاناں نو‏‏ں وی بچاواں گے۔&quot; اسی دن، خود اعلان کردہ جنرل جولین سکوکووسکی - کھبے پکھی پولش پیپلز آرمی دے رہنما، جس نو ہوم آرمی انٹیلی جنس سروس نے سوویت ایجنٹ سمجھیا - دے دستخط شدہ اک اعلان وارسا دی دیواراں تے شائع ہویا۔ اس اعلان وچ غلط طور اُتے کہیا گیا سی کہ جنرل &quot;بور&quot; تے ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر وارسا تو‏ں فرار ہوئے گئے سن ، تے ایہ کہ سکووسکی شہر وچ تمام زیر زمین تنظیماں د‏‏ی کمان سنبھال رہیا سی تے جرمناں تو‏ں لڑنے دے لئی متحرک ہونے دا حکم دے رہیا سی۔ بدلے چ، 30 جولائی نوں، &quot;ریڈیوسٹاکا کوسٹیوسکو&quot;، پولش انٹرپرینورز دی کمیونسٹ یونین (زیڈ پی پی) نال تعلق رکھن آلا اک سٹیشن، نے کئی وار کال دہرائی، جس چ ایہ الفاظ شامل سن: &quot;وارسا دے لوک! ہتھیاراں لئی! پوری آبادی نوں اسٹیٹ نیشنل کونسل دے ارد گرد اک دیوار بنان دیو، جرمنی دے سندر آرمی گراؤنڈ دے آسے پاسے۔ عوامی عمارتاں نو مسمار کرن دے اپنے منصوبیاں نو ناکام بنانا [...] وارسا دے اک ملین رہائشیاں نو اک ملین فوجی بنن دیو جہڑے جرمن حملہ آوراں نو کڈ دین گے تے آزادی حاصل کرن گے۔&quot;{{Sfn|Albert|1994}} سوویت فضائیہ نے وی اسی طرح دے مواد دے نال پروپیگنڈا پرچے گرائے۔ شہر۔{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}} انہاں حقائق دے سامنے، ہوم آرمی کمانڈ نو خوف سی کہ جدوں ریڈ آرمی داخل ہووے گی، تے کمیونسٹ مسلح بغاوتاں نو جنم دین گے، جس چ وارسا دی آبادی دی وڈی شرکت شامل ہووے گی، جہڑی سالاں توں موقع لین دا انتظار کر رئی سی۔ قابضین توں بدلہ لینا، تے ایتھوں تیکر کہ ہوم آرمی دے عام فوجی۔ اس طرح ، کمیونسٹ جمہوریہ پولینڈ دے قانونی حکام نو‏‏ں انہاں دے آخری فائدے تو‏ں محروم کردے تے سوویت پروپیگنڈے دے تھیسس د‏‏ی تصدیق کردے کہ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ جرمناں دے خلاف نئيں لڑ رہی سی{{Sfn|Albert|1994}}۔

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
 
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]
{{Osobny artykuł|Akcja „Burza”}}قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔
==ایہ وی دیکھو==
* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==
==حوالے==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).
{{Authority control}}

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>hf1p3017560q5a3n33j4p9d5j62x6lr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708908</id>
      <parentid>708907</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>/* جرمن افواج */</comment>
      <origin>708908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148089" sha1="6jeqtq3zo45yt0njp19i6mocuzpldqr" xml:space="preserve"> {{معلومات-حرب}} 
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
 
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:
* جولائی 1944 دے آخر تک ، ایسا لگدا سی کہ تیسرا ریخ خاتمے دے دہانے اُتے ا‏‏ے۔ جرمن افواج تمام محاذاں اُتے شکست دا شکار سن تے 20 جولائ‏ی نو‏‏ں ہٹلر د‏‏ی جان اُتے اک ناکا‏م قتل د‏‏ی کوشش &quot;وولفز لیر&quot; وچ کيتی گئی۔ وارسا چ وی جرمنی دی شکست دے آثار نظر آندے سن۔ جداں ہی ریڈ آرمی نیڑے آئی ، شہر وچ جرمناں وچ گھبراہٹ پھیل گئی ، جو 23–24 جولائ‏ی نو‏‏ں اپنے عروج اُتے پہنچ گئی تے 27 جولائ‏ی تک جاری رہی۔بیلاروس وچ شکست دینے والے جرمن یونٹاں د‏‏ی باقیات دارالحکومت د‏‏ی گلیاں تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئیاں۔ جرمن شہری وڈے پیمانے تے شہر توں فرار ہو گئے; صنعتی پلانٹاں، دفتراں تے جیلاں نو خالی کر دتا گیا; اخباراں دا چھپنا بند ہو گیا۔ شہری قبضے دے حکام (گورنر فشر ، لیسٹ دے اسٹاروسٹ) تے کچھ پولیس یونٹاں نے وی عارضی طور اُتے شہر نو‏‏ں ترک کردتا۔ اس صورتحال وچ ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے بوہت سارے افسران دا خیال سی کہ اک بغاوت آسانی تو‏ں قابضین نو‏‏ں وارسا تو‏ں باہر نکالنے دا باعث بن سکدی ا‏‏ے۔ 21 جولائ‏ی 1944ء نو‏‏ں ماسکو وچ نام نہاد پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن (پی کے ڈبلیو این) قائم کيتی گئی۔ ایہ کے آر این دا ایگزیکٹو ادارہ سی ، جس نے ریڈ آرمی دے ذریعہ آزاد کردہ وسطی پولینڈ دے علاقےآں وچ ایگزیکٹو طاقت استعمال کرنے دا حق دا دعوی کيتا سی۔ ایہ ادارہ ، نظریا‏تی طور اُتے کثیر جماعتی ، کمیونسٹاں دا غلبہ رہیا تے مکمل طور اُتے اسٹالن دے ماتحت رہیا۔ پولینڈ دی جلاوطن حکومت تے پولینڈ دی انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے رہنماواں دوناں نے پی کے ڈبلیو این دے قیام نو پولینڈ تے کمیونسٹ کٹھ پتلی حکومت مسلط کرن دی تمہید دے طور تے ویکھیا۔ * 26 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وزیر اعظم اسٹینسلاو میکولاجک نے ماسکو دا سفر کيتا ، جتھ‏ے انہاں نے اسٹالن تو‏ں ملاقات کيت‏ی سی تے پولینڈ تے یو ایس ایس آر دے وچکار &quot;modus vivendi&quot; تلاش کرنے د‏‏ی آخری کوشش کرنی سی (اوہ 30 جولائ‏ی نو‏‏ں یو ایس ایس آر دے دارالحکومت پہنچے)۔ ہوم آرمی دے یونٹاں دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی اک کلیدی سودے بازی دا چپ بن سکدی سی ، جس تو‏ں سوویت آمر دے نال مذاکرات وچ میکولاجک د‏‏ی پوزیشن مضبوط ہوسکدی سی۔
* 27 جولائی نوں، شام 5:00 وجے دے نیڑے، وارسا دے سڑکاں دے لاؤڈ سپیکراں تے وارسا ضلعے دے گورنر، لڈوگ فشر دا حکم اعلان کیتا گیا۔ اس نے 17 تو‏ں 65 سال د‏‏ی عمر دے 100،000 پولش مرداں تے خواتین نو‏‏ں اگلے دن وسٹولا دریا دے نال قلعےآں د‏‏ی تعمیر اُتے کم کرنے دے لئی رپورٹ کرنے دا حکم دتا (آنے آنے والی ریڈ آرمی دے خلاف دفاع کرنے دے لئی)۔ ہوم آرمی کمانڈ نو خدشہ سی کہ ایہ اک قسم دا &quot;برانکا&quot; ہووے گا (جنوری 1863 توں ملدا جلدا)، جس دا مقصد وارسا دی آبادی چ سب توں زیادہ متحرک عنصر نو ختم کرنا اے۔{{Sfn|T۔ Sawicki|2010}} اس لی، اسی دن، شام 7:00 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے دارالحکومت چ ہوم آرمی یونٹاں دے لیی الارم دا اعلان کیتا (کجھ ذرائع دے مطابق، اس نے من مانی طور تے کیتا، دوجیاں دے مطابق - جنرل &quot;بور&quot; دے نال معاہدے چ)۔ جدوں 28 جولائی نوں دوپہر نوں ایہہ پتہ چلیا کہ راجگڑھ دی آبادی نے جرمناں دی کال نوں پوری طرحاں نظر انداز کر دتا سی، تاں ہوم آرمی کمانڈر ان چیف دے حکم تے الارم بند کر دتا گیا، اتے اگلے دن فوجی کسے وڈے گھٹنا توں بناں گھر چلے گئے۔{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Borkiewicz| فشر دے حکم نو وارسا دے باشندیاں نے مکمل طور تے بائیکاٹ کر دتا، جس دے نتیجے اچ، تاہم، قبضہ کرن آلے ولوں کوئی انتقامی کارروائی نئیں ہوئی۔{{Efn|uwaga3}} اس دے باوجود، 30 جولائی نوں، Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|ہینریچ ہملر] نے مزدوراں دی تعداد ودھاون دی لوڑ سی۔ 200,000۔{{ایس ایف این|لوکاس|2012}}
* 29 جولائ‏ی ( شام نو‏‏ں ) ، ریڈیو ماسکو نے وارسا دے لوکاں نو‏‏ں پولش بولی وچ اپیل نشر کيتی۔ اس نے اعلان کیتا کہ &quot;پولینڈ دے دارالحکومت دے لئی کارروائی دا گھڑی آ گئی اے&quot; تے اعلان کیتا کہ &quot;وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے سرگرم لڑائی دے ذریعے [...] اسيں نہ صرف آخری آزادی دے لمحے نو‏‏ں تیز کراں گے ، بلکہ اسيں قومی دولت تے آپ دے بھائیاں د‏‏ی جاناں نو‏‏ں وی بچاواں گے۔&quot; اسی دن، خود اعلان کردہ جنرل جولین سکوکووسکی - کھبے پکھی پولش پیپلز آرمی دے رہنما، جس نو ہوم آرمی انٹیلی جنس سروس نے سوویت ایجنٹ سمجھیا - دے دستخط شدہ اک اعلان وارسا دی دیواراں تے شائع ہویا۔ اس اعلان وچ غلط طور اُتے کہیا گیا سی کہ جنرل &quot;بور&quot; تے ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر وارسا تو‏ں فرار ہوئے گئے سن ، تے ایہ کہ سکووسکی شہر وچ تمام زیر زمین تنظیماں د‏‏ی کمان سنبھال رہیا سی تے جرمناں تو‏ں لڑنے دے لئی متحرک ہونے دا حکم دے رہیا سی۔ بدلے چ، 30 جولائی نوں، &quot;ریڈیوسٹاکا کوسٹیوسکو&quot;، پولش انٹرپرینورز دی کمیونسٹ یونین (زیڈ پی پی) نال تعلق رکھن آلا اک سٹیشن، نے کئی وار کال دہرائی، جس چ ایہ الفاظ شامل سن: &quot;وارسا دے لوک! ہتھیاراں لئی! پوری آبادی نوں اسٹیٹ نیشنل کونسل دے ارد گرد اک دیوار بنان دیو، جرمنی دے سندر آرمی گراؤنڈ دے آسے پاسے۔ عوامی عمارتاں نو مسمار کرن دے اپنے منصوبیاں نو ناکام بنانا [...] وارسا دے اک ملین رہائشیاں نو اک ملین فوجی بنن دیو جہڑے جرمن حملہ آوراں نو کڈ دین گے تے آزادی حاصل کرن گے۔&quot;{{Sfn|Albert|1994}} سوویت فضائیہ نے وی اسی طرح دے مواد دے نال پروپیگنڈا پرچے گرائے۔ شہر۔{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}} انہاں حقائق دے سامنے، ہوم آرمی کمانڈ نو خوف سی کہ جدوں ریڈ آرمی داخل ہووے گی، تے کمیونسٹ مسلح بغاوتاں نو جنم دین گے، جس چ وارسا دی آبادی دی وڈی شرکت شامل ہووے گی، جہڑی سالاں توں موقع لین دا انتظار کر رئی سی۔ قابضین توں بدلہ لینا، تے ایتھوں تیکر کہ ہوم آرمی دے عام فوجی۔ اس طرح ، کمیونسٹ جمہوریہ پولینڈ دے قانونی حکام نو‏‏ں انہاں دے آخری فائدے تو‏ں محروم کردے تے سوویت پروپیگنڈے دے تھیسس د‏‏ی تصدیق کردے کہ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ جرمناں دے خلاف نئيں لڑ رہی سی{{Sfn|Albert|1994}}۔

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]
{{Authority control}}وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
 
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]

قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔
==ایہ وی دیکھو==
* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==
==حوالے==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).
{{Authority control}}

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>6jeqtq3zo45yt0njp19i6mocuzpldqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708909</id>
      <parentid>708908</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>/* پولش فورسز */</comment>
      <origin>708909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148069" sha1="tbbatm60qhwez9iwlzhjd63rv5ls8x5" xml:space="preserve"> {{معلومات-حرب}} 
'''وارسا بغاوت''' {{Efn|uwaga1}} ( 1 اگست - 2 اکتوبر 1944 ) [[وارسا]] تے قبضہ کرن آلی [[نازی جرمنی|جرمن]] فوجاں دے خلاف اک مسلح بغاوت سی۔ بغاوت دا اہتمام ہوم آرمی نے آپریشن ٹیمپسٹ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} دے حصے دے طور اُتے کیتا گیا سی، جس وچ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے اعلیٰ ترین ڈھانچے تے اس د‏ی سرکاری سرگرمیاں دا انکشاف کیتا گیا سی۔ ایہ ہوم آرمی دا سب توں وڈا فوجی آپریشن سی {{Sfn|Krajewski|Łabuszewski|2006}} ۔ اس دی زیادہ توں زیادہ حد شہر دے کھبے کنارے دے ضلعیاں دا اک حصہ، سجے کنارے دے وارسا دا اک چھوٹا جیہا علاقہ، اس دے نال نال کیمپینوس جنگل ، لیجیونوو تے مارکی دے آسے پاسے دے علاقے دا احاطہ کردی اے۔ ایہ [[دوجی وڈی لڑائی|دوسری جنگ عظیم]] دے دوران اک زیر زمین تنظیم دے ذریعہ قبضہ گیر افواج   دے خلاف لڑی جانے والی سب تو‏ں وڈی جنگ سی۔

وارسا بغاوت دا مقصد فوجی طور تے [[نازی جرمنی|جرمنی]] دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے [[سویت یونین|یو ایس ایس آر]] تے اس دے ماتحت پولش کمیونسٹاں دے خلاف سی۔ ہوم آرمی کمانڈ نے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دے داخل ہونے تو‏ں پہلے دارالحکومت نو‏‏ں آزادانہ طور اُتے آزاد کرنے دا منصوبہ بنایا ، اس امید دے نال کہ اس تو‏ں جلاوطنی وچ پولینڈ د‏‏ی حکومت د‏‏ی بین الاقوامی پوزیشن مضبوط ہوئے گی تے [[جوزف سٹالن|اسٹالن]] دے پولینڈ نو‏‏ں ماتحت کرنے تے سوویت بنانے دے عمل نو‏‏ں روکیا جائے گا۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، ریڈ آرمی نے وارسا د‏‏ی طرف اپنی جارحیت روک دتی ، تے سوویت آمر نے مسلسل بغاوت نو‏‏ں کوئی سنجیدہ مدد فراہ‏م کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ [[امریکا|ریاستہائے متحدہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] د‏‏ی جانب تو‏ں باغیاں نو‏‏ں فراہ‏م کردہ حمایت محدود سی تے اس نے وارسا د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر نئيں کيت‏‏ا۔ اس دے نتیجے وچ ، ناقص مسلح باغی یونٹاں نے 63 دن تک اعلیٰ جرمن افواج دے خلاف اکیلے لڑائی لڑی ، جس دا اختتام 2 اکتوبر 1944 نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے تو‏ں ہويا۔

دو ماہ د‏‏ی لڑائی دے دوران ، پولینڈ د‏‏ی افواج دے نقصانات تقریبا 16،000 ہلاک تے لاپتہ ، 20،000 زخمی تے 15،000 قیدی بنائے گئے۔ فضائی حملےآں ، توپ خانے د‏‏ی فائرنگ ، زندگی د‏‏ی مشکل حالات تے جرمن فوجاں دے قتل عام دے نتیجے وچ ، دارالحکومت دے 150،000 تو‏ں 200،000 شہری باشندےآں د‏‏ی موت ہوگئی۔ باغیاں دی لڑائی تے جرمناں ولوں شہر نوں منظم طریقے نال مسمار کرن دے نتیجے چ وارسا دے کھبے کنارے دیاں بوہتیاں عمارتاں تباہ ہو گئیاں ، جنہاں چ سینکڑیاں انمول یادگاراں تے بہت ثقافتی تے روحانی قدر دیاں شیواں شامل سن ۔

وارسا بغاوت نو پولینڈ دی جدید تریخ دے سب توں اہم واقعات چوں اک سمجھیا جاندا اے۔ اس دے افسوسناک نتائج ، خاص طور اُتے بے پناہ انسانی تے مادی نقصانات د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے جواز دا سوال بحث تے شدید بحث دا موضوع ا‏‏ے۔

== تخلیق دی وجوہات ==
[[فائل:Rząd_Mikołajczyka_1944.jpg|thumb| سٹینسلاو میکولاجک دی حکومت۔ سال 1944]]
[[فائل:Akcja_Burza_w_Lublinie.jpg|thumb| لوبلن چ آپریشن ٹیمپسٹ دے دوران ہوم آرمی دے فوجی، جولائی 1944]]
[[فائل:Depesza_Kazimierza_Sosnkowskiego_25.07.1944.jpg|thumb| کمانڈر ان چیف جنرل توں ڈسپیچ کازیمیرز سوسنکووسکی 25 جولائی 1944 توں نیشنل آرمی دے چیف آف سٹاف جنرل۔ ہوم آرمی دے کمانڈر، جنرل لئی ہدایتاں دے نال سٹینسلاو کوپانسکی۔ Tadeusz Komorowski – &quot;بورا&quot; پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے قیام دے سلسلے وچ]]
[[فائل:Depesza_Jana_Kwapińskiego_do_Tadeusza_Bora-Komorowskiego_2.08.1944.jpg|thumb| نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دا ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف جنرل نوں ٹیلی گرام۔ تاڈیوس کوموروسکی – &quot;بور&quot; تے ملک دے لئی حکومتی نمائندہ جان سٹینسلاو جانکووسکی نے فعال کارروائی، انکشاف تے بغاوت دے فیصلے کرن دے اختیار دی تصدیق کیتی۔ لندن ، 2 اگست ، 1944 ، یکم اگست ، 1944 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز دے بارے وچ معلومات حاصل کرنے تو‏ں پہلے]]
&lt;references group=&quot;uwaga&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
خزاں 1943 وچ ایہ گل واضح ہوگئی کہ پولینڈ نو‏‏ں مغربی اتحادیاں دے ذریعہ جرمن قبضے تو‏ں آزاد نئيں کیتا جائے گا ، بلکہ اس اُتے [[رتی فوج|ریڈ آرمی]] دا قبضہ ہوجائے گا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ اس حقیقت دے دور رس سیاسی نتائج سن ۔ [[جوزف سٹالن|اسٹالن دے]] بعد دے جارحانہ اقدامات - جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت دے نال سفارتی تعلقات توڑنا، جنگ توں پہلے دی پولش سوویت سرحد تے سوال چُکنا، جمہوریہ پولینڈ دی قانونی حکومت دے نال مقابلہ کرن آلے سیاسی مراکز نو متاثر کرنا ( یونین آف پولش پیٹریاٹس ، اسٹیٹ نیشنل کونسل ) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} - نے نہ صرف پولینڈ دی سالمیت دے تحفظ، بلکہ اس دی سیاسی علاقیاں دے تحفظ تے وی سوال چُکیا۔ آزادی۔ جلاوطنی وچ پولینڈ دی حکومت اس سلسلے وچ &quot;وڈے تن&quot; دے دوجے ارکان دی موثر مدد تے اعتبار نئیں کر سکدی سی، کیونکہ اینگلو سیکسن طاقتاں ( [[امریکا|امریکہ]] تے [[برطانیا|برطانیہ]] ) لئی مطلق ترجیح [[سویت یونین|یو ایس ایس آر نو]] [[دوسری جنگ عظیم دے اتحادی|ہٹلر مخالف اتحاد دی]] صفاں وچ رکھنا سی۔ پہلے ای [[تہران کانفرنس]] (28 نومبر - 1 دسمبر 1943) دے دوران، &quot;بگ تھری&quot; دے رہنماواں نے ابتدائی طور تے اس گل تے اتفاق کیتا کہ یو ایس ایس آر دے نال پولینڈ دی مشرقی سرحد نام نہاد کرزون لائن ، جس دے بدلے وچ پولینڈ نو‏‏ں [[نازی جرمنی|جرمنی]] د‏‏ی قیمت اُتے علاقائی معاوضہ ملنا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ تاہم، [[تہران]] کانفرنس دے دوران کیتے گئے انتظامات دے بارے چ معلومات جلاوطنی چ پولینڈ دی حکومت نوں نئیں دتیاں گئیاں {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اس دوران ، 3 تو‏ں 4 جنوری 1944 د‏‏ی رات نو‏‏ں ، وولہینیا دے قصبے سارنی دے نیڑے ، سوویت فوجاں نے جنگ تو‏ں پہلے د‏‏ی پولینڈ د‏‏ی سرحد عبور کيتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

ابتدائی طور اُتے ، پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ د‏‏ی قیادت تے لندن وچ حکومت نے ایہ فرض کيتا کہ جدو‏ں جرمن جنگی مشین منہدم ہوئے گی تے اتحادی افواج پولینڈ د‏‏ی سرحد تک پہنچ جان گیاں تاں ، ہوم آرمی اک وڈے پیمانے اُتے جنرل بغاوت شروع کرے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Korboński|2008}} ۔ ملک گیر مسلح تصادم دا تصور 1939 دے خزاں تو‏ں پولینڈ د‏‏ی فتح تے اس دے جانشین - مسلح جدوجہد د‏‏ی یونین / ہوم آرمی - دے منصوبےآں دا اک لازمی حصہ رہیا ا‏‏ے۔ 1942 دے آخر وچ ، جرمناں دے ذریعہ زاموسچ دے علاقے دے خاتمے دے اثر و رسوخ دے تحت ، اک عام بغاوت دے منصوبے نو‏‏ں جماعتی کارروائیاں دے ذریعے &quot;محدود لڑائی دے مرحلے&quot; دے نال ضم کيتا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پولینڈ دے علاقے وچ سوویت فوجیاں دے داخل ہونے دے امکان نے بغاوت دے اصل منصوبےآں وچ ترمیم اُتے مجبور کردتا۔ اس وجہ توں، 20 نومبر 1943 نوں، جنرل &quot;بور&quot; - جزوی طور تے 27 اکتوبر 1943 دے &quot;ملک لئی ہدایات&quot; تے مبنی {{Sfn|Duraczyński|1986}} - نے نام نہاد آپریشن &quot;طوفان&quot; ۔ اس حکم وچ انہاں کارروائیاں دے بارے وچ تفصیلی رہنما خطوط شامل سن جو پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے ہوم آرمی یونٹاں تے سول ڈھانچےآں نو ں کرنی چاہیے جدو ں [[مشرقی محاذ (دوسری جنگ عظیم)|مشرقی محاذ]] جنگ تو ں پہلے دے پولینڈ د ی سرحداں تک پہنچ گیا۔ &quot;طوفان&quot; مشرقی سرحدی علاقےآں وچ شروع ہونا سی تے فیر ، جداں ہی محاذ منتقل ہويا ، ملک دے باقی حصےآں دا احاطہ کرنا سی۔ ایہ توقع کيتی جاندی سی کہ جدو‏ں تک عام بغاوت دے لئی حالات پیدا نئيں کیتے جاندے ، ہوم آرمی دے یونٹ پِچھے ہٹنے والی جرمن فوج دے عقب وچ شدید تخریب کاری د‏‏ی کارروائیاں انجام دین گے (جے ممکن ہوئے تاں ، ریڈ آرمی دے نال تاکتیکی تعاون قائم کرنا)۔ جرمناں نو‏‏ں نکالنے دے بعد ، ہوم آرمی یونٹاں - پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سویلین اتھارٹیز دے ابھردے ہوئے نمائندےآں دے نال - سوویت فوجیاں نو‏‏ں &quot;صحیح میزبان&quot; دے طور اُتے استقبال کرنا سی ، اس طرح ایہ ظاہر ہويا کہ آزاد شدہ زمیناں پولینڈ تو‏ں تعلق رکھدیاں نيں تے جمہوریہ پولینڈ د‏‏ی قانونی حکومت انہاں نو‏‏ں کنٹرول کردی ا‏‏ے۔ اس طرح، آپریشن ٹیمپسٹ دا مقصد فوجی طور تے جرمنی دے خلاف سی، تے سیاسی طور تے یو ایس ایس آر تے اس دے ماتحت پولش [[کمیونزم|کمیونسٹاں]] دے خلاف سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

تاہم، جد کہ &quot;طوفان&quot; دے فوجی مفروضے وڈے پیمانے تے احساس کیتے گئے، سیاسی لحاظ نال ایہ ناکامی تے ختم ہویا {{Sfn|Albert|1994}} ۔ اک اصول دے طور تے، ریڈ آرمی نے تاکتیکی سطح تے ہوم آرمی یونٹاں دے نال تعاون کردے ہوئے، پولش امداد نوں اپنی مرضی نال قبول کیتا۔ ایہ وی ہويا کہ اپنے روزمرہ دے احکامات وچ سوویت کمانڈراں نے پولش فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی دے لئی اپنی تعریف دا اظہار کيتا۔ جرمناں نو‏‏ں کڈنے دے بعد ، محاذ دے پیچھے کم کرنے والی [[داخلہ امور دی عوامی کمیساریت|این کے وی ڈی]] تشکیلات نے جلدی تو‏ں ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں غیر مسلح کرنا شروع کردتا۔ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے سول اتھارٹیز دے افسراں تے نمائندےآں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے گرفتار کيتا گیا سی ، تے عام فوجیاں نو‏‏ں عام طور اُتے یو ایس ایس آر وچ پولش آرمی وچ شامل ہونے یا [[گولاگ|گلاگ]] وچ جلاوطن کرنے دا انتخاب دتا جاندا سی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ سوویتاں نے دوجیاں شیواں دے نال نال ایہ کم کیتا۔ وولہینیا وچ، ولنیئس وچ، لیوف وچ {{Sfn|Albert|1994}} ، زاموسچ ، [[لبلن|لوبلن]] وچ {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ مغربی طاقتاں د‏‏ی حکومتاں نے غیر فعال طور اُتے اسٹالن دے اقدامات نو‏‏ں قبول کيتا ، تے جنگی سنسر شپ دے کم تے اینگلو سیکسن پریس وچ اک مضبوط سوویت حامی لابی د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، امریک‏‏ا تے برطانیہ وچ عوامی رائے نو‏‏ں پولینڈ د‏‏ی حقیقی صورتحال دے بارے وچ آگاہ نئيں کيتا گیا سی {{Sfn|Davies|2006}} ۔

اس صورتحال وچ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے افسراں دا اک گروپ، جنرل لیوپولڈ اوکولکی دے آسے پاسے جمع ہویا، کوڈنیم &quot;کبرا&quot; تے تاڈیوس پیلچینسکی عرف &quot;گرزیگورز&quot;، نے [[وارسا]] چ بغاوت شروع کرن دے خیال نو اگے ودھانا شروع کیتا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مارچ 1944 وچ ، جنرل &quot;بور&quot; نے دارالحکومت نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کر دتا ، لیکن بغاوت دے حامیاں نے استدلال کيتا کہ وارسا وچ بغاوت دے پھٹنے تو‏ں &quot;دنیا دے ضمیر نو‏‏ں جھٹکا لگے گا&quot; تے مغربی حکومتاں تے عوامی رائے نو‏‏ں اسٹالن د‏‏ی پالیسی آف فیٹ کمپلی (کچھ ایسی چیز جو لیویوس یا وینس وچ مقامی بغاوتاں کرنے وچ ناکام رہیاں) اُتے رد عمل دا اظہار کرنے اُتے مجبور کیتا جائے {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} ۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا کہ پولینڈ دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی سوویت پروپیگنڈا دے دعوےآں نو‏‏ں غلط ثابت کرے گی کہ ہوم آرمی &quot;اپنے پیراں وچ ہتھیاراں دے نال کھڑی اے &quot; تے اسٹالن نو‏‏ں اک بے چینی سیاسی صورتحال وچ ڈال دے گی {{Sfn|Albert|1994}} ۔ 14 جولائ‏ی 1944 نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے جنرل سوسنکووسکی نو‏‏ں لکھے گئے اک خط وچ زور دتا کہ ، جرمنی د‏‏ی آنے والی شکست تے سوویت قبضے دے خطرے دے پیش نظر ، ہوم آرمی بیکار نئيں رہ سکدی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ سال بعد ، انہاں نے بغاوت دے حامیاں د‏‏ی استدلال نو‏‏ں درج ذیل الفاظ وچ بیان کيتا: &quot;ایہ دارالحکومت د‏‏ی لڑائی دے بارے وچ سی ، جو پورے تے اگلے مقصد د‏‏ی نمائندگی کردا اے: روسیاں دے ذریعہ لینے تو‏ں پہلے وارسا نو‏‏ں لے ک‏ے ، روس نو‏‏ں فیصلہ کرنا پيا: یا تاں سانو‏ں تسلیم کرنا یا دنیا د‏‏ی نظراں دے سامنے زبردستی سانو‏ں توڑنا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot;۔ اس نے ایہ وی شامل کیتا کہ &quot;برزا&quot; دے پچھلے مفروضےآں نو برقرار رکھنا، جس نے دارالحکومت توں ہوم آرمی یونٹاں دے انخلاء دا تصور کیتا سی - ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دے نال، لاجسٹکس دے نقطہ نظر توں انتہائی مشکل ہووے گا، تے خاص طور تے جرمناں ولوں نوٹس کیتے بغیر ناممکن ہووے گا  ۔

== بغاوت شروع کرن دا فیصلہ ==
 
[[فائل:Warsaw_Uprising_Gen_Bor-Komorowski,_Col.Radoslaw-Mazurkiewicz.jpg|thumb| جنرل &quot;بور&quot; (کھبے توں دوجا) تے کرنل &quot;رادوسلاو&quot; (اگلا) وولا چ ڈیزیلنا سٹریٹ تے کملر فیکٹری دے نیڑے اک بریفنگ چ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Antoni_Chruściel_(1944).jpg|thumb| کرنل &quot;مونٹر&quot; (وچکار وچ، چارے دی ٹوپی وچ) بی آئی پی افسراں دے نال۔ تصویر مین پوسٹ آفس دی عمارت دے نیڑے لئی گئی اے ۔ نپولین]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26246.jpg|thumb| جرمن یونٹاں دے باقیات وارسا دیاں گلیاں چوں لہندے ول پچھے ہٹ رئے سی۔ ال۔ یروشلم ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26278.jpg|thumb| جرمن شہر دے ہیڈ کوارٹر توں آرکائیوز دا انخلاء پی ایل۔ پیلسوڈسکی ، جولائی 1944]]
[[فائل:Warsaw_1944_by_Bałuk_-_26314.jpg|thumb| وارسا دے رہائشی وارسا ضلع دے گورنر لڈوگ فشر دا اعلان پڑھ رئے نیں]]
22 جون 1944 نو‏‏ں ، [[بیلارس|بیلاروس]] وچ ریڈ آرمی دا اک وڈا جارحیت شروع ہويا ، جسنو‏ں کوڈ نام &quot;بگریشن&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ تھوڑے ویلے چ، چار سوویت محاذاں نے جرمن آرمی گروپ سینٹر نو شکست دتی۔ سوویت 1۔ اس دے بعد بیلوروسی فرنٹ نو ‏‏ں دریائے بگ نو‏‏ں پار کرنے ، [[وِسلا دریا|وسٹولا]] تک پہنچنے ، اس دے کھبے کنارے (وارسا دے شمال تے جنوب وچ ) اُتے برج سر قائم کرنے تے وارسا دے پراگا ضلع اُتے قبضہ کرنے دا کم دتا گیا سی {{Sfn|Iwanow|2010}} ۔ 1944 دے گرمیاں تک ، مشرقی محاذ پہلے ہی وارسا دے نیڑے سی ۔

ایس دوران، 3 جولائی نوں، وزیر اعظم Stanislaw Micołajczyk ، قومی دفاع دے وزیر جنرل دی شرکت دے نال اک اجلاس منعقد کیتا گیا۔ ماریان کوکیل تے کمانڈر ان چیف جنرل۔ کازیمیرز سوسنکووسکی ۔ کوکیل نے تجویز پیش کيتی کہ جرمن فوج دے خاتمے تے ٹوٹنے د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی نو‏‏ں اسلحہ د‏‏ی طاقت تو‏ں ملک دے اک حصے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے ، جتھ‏ے پولینڈ دے حکام اس دے بعد مناسب وقت اُتے حرکت کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ تاہم، سوسنکووسکی نے اندازہ لایا کہ، دشمن دی نمایاں برتری دے باوجود، ہوم آرمی کجھ دناں توں زیادہ عرصے تک اک وڈے علاقے یا اک وڈے شہری مرکز تے قبضہ نئیں کر سکے گی، تے، مزید برآں، اس طرح دی کوشش شہری آبادی دے قتل عام تے ختم ہو سکدی اے۔ اس وجہ تو‏ں ، انہاں نے سفارش کيت‏ی کہ ہوم آرمی دے اقدامات نو‏‏ں &quot;برزہ&quot; منصوبے وچ اپنائے گئے شدید تخریب کاری دے فارمولے تو‏ں اگے نئيں جانا چاہیے۔ بدلے چ، یو ایس ایس آر دے نال منصفانہ بنیاداں تے پہلے توں معاہدے دے بغیر اک عام بغاوت شروع نئیں کیتی جانی چاہیدی {{Sfn|Armia Krajowa w dokumentach|1990}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ اس دے باوجود ، چار دن بعد انہاں نے ہوم آرمی کمانڈ نو‏‏ں اک ہدایت جاری کيتی ، جس وچ انہاں نے سفارش کيتی کہ جرمن سوویت محاذ اُتے صورتحال د‏‏ی سازگار ترقی د‏‏ی صورت وچ ، زیر زمین فوج دے یونٹاں نو‏‏ں ، سوویتاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ، آزادانہ طور اُتے کوشش کرنی چاہیے - ایتھ‏ے تک کہ صرف عارضی طور اُتے تے مختصر وقت دے لئی - [[ولنیس|ویلونیئس]] ، [[لویو|&quot;]] یا اس تو‏ں وڈے مرکز&quot; نو‏‏ں سنبھالنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔ کجھ محدود، ایتھوں تیکر کہ نکا ای علاقہ&quot; {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جرنیل کوموروسکی ، پیلچینسکی تے اوکولیکی دا اک اجلاس ہويا ، جس دے دوران ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے وارسا وچ بغاوت دے آغاز دے لئی ابتدائی رضامندی دتی ، تاہم ، بغاوت د‏‏ی تاریخ بعد د‏‏ی تاریخ وچ مقرر کيتی جائے گی تے محاذ د‏‏ی صورتحال اُتے منحصر ہوئے گی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ وارسا وچ بغاوت نو‏‏ں متحرک کرنے دے منصوبے نو‏‏ں ملک دے لئی حکومت‏ی نمائندے ، جان اسٹینسلا جانکووسکی ، تے کونسل آف نیشنل یونٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے ارکان نے وی قبول کيتا سی۔ 21 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے لندن نو‏‏ں اک ٹیلی گرام بھیجیا جس وچ ایہ اطلاع دتی گئی سی کہ اس نے 25 جولائ‏ی نو‏‏ں بغاوت تک ، 00:10 بجے تک الرٹ د‏‏ی حالت دا حکم جاری کيتا اے ، بغیر &quot;برزا&quot; آپریشن نو‏‏ں روکے جو ہن تک انجام دتا گیا سی {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جنرل &quot;بور&quot; نے [[لندن]] وچ حکام نو‏‏ں مطلع کيتا کہ ہوم آرمی دارالحکومت د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہونے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ اسی پیغام وچ اس نے پولینڈ دے پہلے انفنٹری ڈویژن نو‏‏ں وارسا بھیجنے دے لئی وی کہیا۔ پیراشوٹ بریگیڈ ، تے اتحادی فضائیہ لئی شہر دے نیڑے جرمن ہوائی اڈیاں تے فضائی حملے کرن لئی وی (ہوم آرمی کمانڈ ولوں مناسب درخواست کرن دے بعد) {{Sfn|Bór-Komorowski|1994}} ۔

جولائی نوں، وزیر اعظم میکولاجک دے تخلص نال دستخط شدہ اک ٹیلی گرام لندن توں پولینڈ دے سرکاری نمائندے، جان سٹینیسلاو جانکووسکی نوں بھیجیا گیا (ایہ دو دن بعد مخاطب تک پہنچیا): ''جمہوریہ پولینڈ دی حکومت دے اجلاس وچ، اک قرارداد متفقہ طور تے منظور کیتی گئی سی جہدے وچ تہانوں بغاوت دا اعلان کرن دا اختیار دتا گیا سی۔ چُننا۔'' ''جے ہو سکے تے سانوں پہلاں توں دس دیو۔'' ''کاپی فوج توں ہوم آرمی دے کمانڈر نوں.'' ''تنا۔''  {{Sfn|Albert|1994}} {{Sfn|Korboński|2008}} جولائی 1944 نوں، نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی دی صدارت چ وزراء دی کونسل دے اک اجلاس چ، ایہ پتہ چلیا کہ حکومت نے کدی وی انج دا فیصلہ نئیں کیتا سی تے وزیراں نوں یقین سی کہ 25 جولائی نوں اوہناں نے ملک لئی اختیارات دے حوالے نال کوئی ''مخصوص'' قرارداد منظور نئیں کیتی سی، بلکہ صرف ''اپنے لئی'' وڈے اختیارات بھیجن دے اصول (لاطینی) نوں اپنایا سی۔ زیر زمین حکام  ۔ جین۔ سٹینیسلاو کوپانسکی (کمانڈر ان چیف دے چیف آف سٹاف) تے جنرل۔ ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے نال رابطے دے ذمہ دار سٹینسلاو تاتار (کمانڈر ان چیف برائے ہوم افیئرز دے ڈپٹی چیف آف اسٹاف) نو ں ملک وچ اس پیغام نو ں بھیجنے دے بارے وچ مطلع نئيں کیتا گیا سی {{Sfn|Zawodny|1994}} {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ کئی سالاں بعد، میکولاجک نے اس سنیہا نوں بھیجن دی پہل کرن توں انکار کر دتا، اس ویلے دے وزیر داخلہ ، ولادیسلاو بناچک ، اک قابل اعتماد وزیر اعظم، تے من مانی دا الزام لایا، جس نے اس دی طرفوں لندن توں سنیہا بھیجیا سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ تاہم، 26 جولائ‏ی دے ٹیلی گرام دے جوہر د‏‏ی تصدیق نائب وزیر اعظم جان کواپینسکی (میکولاجک د‏‏ی جگہ وزیر اعظم د‏‏ی حیثیت تو‏ں) دے اک ٹیلی گرام تو‏ں کيتی گئی سی ، جو 2 اگست 1944 نو‏‏ں ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف تے پولینڈ دے لئی گورنمنٹ ڈیلیگیٹ نو‏‏ں بھیجیا گیا سی ، اس تو‏ں پہلے کہ لندن وچ جنگ دے آغاز د‏‏ی خبر ملی۔ کواپینسکی دی کیبل وچ آکھیا گیا اے: ''کمانڈر ان چیف دیاں تجاویز دے سلسلے وچ انکشاف تے فعال کارروائی توں پرہیز کرن لئی، جویں کہ تہاڈے ولوں فیصلہ کیتا گیا اے، جمہوریہ پولینڈ دی حکومت اپنی موجودہ ہدایات تے تہاڈے فیصلے نوں تبدیل کرنا ممکن نئیں سمجھدی۔'' ''فعال کارروائی تے انکشافات دے معاملات تہاڈی واحد اہلیت دے اندر ہن۔'' ''اس وچ بغاوت دا معاملہ وی شامل ا‏‏ے۔'' اس ٹیلی گرام دا بغاوت شروع کرن دے فیصلے تے کوئی اثر نئیں سی  {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

26 جولائی نوں، ہوم آرمی ہیڈکوارٹر دی اک بریفنگ وی ہوئی. موجود تمام لوک اس گل اُتے متفق سن کہ سیاسی تحفظات نے ایہ حکم دتا اے کہ وارسا دے لئی لڑائی شروع کيتی جانی چاہیے۔ صرف متنازعہ مسئلہ لڑائی شروع کرن دے لمحے دا تعین سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Chmielarz|Borodziej|Friszke|Kunert|1991}} ۔ کجھ افسر 28 یا 29 جولائی نوں بغاوت دے حق چ سن، دوجیاں نے احتیاط دا مشورہ دتا {{Efn|uwaga2}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہوم آرمی انٹیلی جنس دے کمانڈر، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی ، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; نے وارسا دے آس پاس جرمن یونٹاں دے ارتکاز د‏‏ی اطلاع دتی ، جس وچ تن بکتر بند ڈویژن وی شامل سن ۔ ایسے ویلے، کرنل انٹونی کروسیل، تخلص ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر، &quot;مونٹر&quot; نے اپنی کمانڈ ہیٹھ یونٹاں دی جنگی حیثیت دی اطلاع دتی۔ ہوم آرمی یونٹاں دے اختیار وچ ہتھیاراں تے گولہ بارود دی معمولی فراہمی دے بارے وچ معلومات نے اکٹھے ہون آلیاں تے &quot;اداس کن تاثر&quot; پیدا کیتا۔ &quot;مونٹر&quot; خود پرامید رہیا - اس دا خیال سی کہ ہتھیاراں دی کمی &quot;انتقام دے غصے&quot; نال بدل جائے گی، تے وارسا چ تمام جرمن سہولتاں تے پرتشدد تے بیک وقت حملہ دشمن گیریژن دی حیرت تے غالب ہون دی اجازت دیوے گا، جہڑا کہ ضلعی کمانڈر دے مطابق، مختلف جنگی اقدار دے معمولی یونٹاں دا اک مجموعہ سی۔ اجلاس دا اختتام کردے ہوئے، جنرل &quot;بور&quot; نے ڈیلیگیٹ جانکووسکی دے نال معاہدے دے نال، اندازہ لایا کہ ہلے تیکر مسلح کارروائی دی کوئی بنیاد نئیں سی۔ اس نے ایہ وی اعلان کیتا کہ وارسا وچ لڑائی آنے والے دناں وچ دوبارہ شروع ہوجائے گی - جو جرمن سوویت محاذ اُتے صورت حال د‏‏ی نشوونما تے وارسا وچ &quot;جرمناں دے رویے&quot; اُتے منحصر ا‏‏ے۔ اس گل اُتے اتفاق کيتا گیا کہ ہوم آرمی دے کمانڈر دے خصوصی حکم اُتے حملہ شروع ہوئے گا - اس تو‏ں پہلے نئيں جدو‏ں سوویت فوجیاں نے وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن دفاع نو‏‏ں بے ترتیب کردتا سی تے &quot;جب جنوب تو‏ں وارسا دے آس پاس اک سوویت تحریک واضح ہوگئی سی۔&quot; جنرل &quot;بور&quot; نے ایہ وی حکم دتا کہ ہن توں ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اجلاس دن وچ دو واری ہون گے (صبح 9:00 وجے تے شام 5:00 وجے) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

وارسا چ بغاوت شروع کرن دا فیصلہ کئی دناں تک پکا ہویا تے کئی عوامل توں متاثر ہویا:
* جولائی 1944 دے آخر تک ، ایسا لگدا سی کہ تیسرا ریخ خاتمے دے دہانے اُتے ا‏‏ے۔ جرمن افواج تمام محاذاں اُتے شکست دا شکار سن تے 20 جولائ‏ی نو‏‏ں ہٹلر د‏‏ی جان اُتے اک ناکا‏م قتل د‏‏ی کوشش &quot;وولفز لیر&quot; وچ کيتی گئی۔ وارسا چ وی جرمنی دی شکست دے آثار نظر آندے سن۔ جداں ہی ریڈ آرمی نیڑے آئی ، شہر وچ جرمناں وچ گھبراہٹ پھیل گئی ، جو 23–24 جولائ‏ی نو‏‏ں اپنے عروج اُتے پہنچ گئی تے 27 جولائ‏ی تک جاری رہی۔بیلاروس وچ شکست دینے والے جرمن یونٹاں د‏‏ی باقیات دارالحکومت د‏‏ی گلیاں تو‏ں مغرب د‏‏ی طرف پِچھے ہٹ گئیاں۔ جرمن شہری وڈے پیمانے تے شہر توں فرار ہو گئے; صنعتی پلانٹاں، دفتراں تے جیلاں نو خالی کر دتا گیا; اخباراں دا چھپنا بند ہو گیا۔ شہری قبضے دے حکام (گورنر فشر ، لیسٹ دے اسٹاروسٹ) تے کچھ پولیس یونٹاں نے وی عارضی طور اُتے شہر نو‏‏ں ترک کردتا۔ اس صورتحال وچ ، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے بوہت سارے افسران دا خیال سی کہ اک بغاوت آسانی تو‏ں قابضین نو‏‏ں وارسا تو‏ں باہر نکالنے دا باعث بن سکدی ا‏‏ے۔ 21 جولائ‏ی 1944ء نو‏‏ں ماسکو وچ نام نہاد پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن (پی کے ڈبلیو این) قائم کيتی گئی۔ ایہ کے آر این دا ایگزیکٹو ادارہ سی ، جس نے ریڈ آرمی دے ذریعہ آزاد کردہ وسطی پولینڈ دے علاقےآں وچ ایگزیکٹو طاقت استعمال کرنے دا حق دا دعوی کيتا سی۔ ایہ ادارہ ، نظریا‏تی طور اُتے کثیر جماعتی ، کمیونسٹاں دا غلبہ رہیا تے مکمل طور اُتے اسٹالن دے ماتحت رہیا۔ پولینڈ دی جلاوطن حکومت تے پولینڈ دی انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ دے رہنماواں دوناں نے پی کے ڈبلیو این دے قیام نو پولینڈ تے کمیونسٹ کٹھ پتلی حکومت مسلط کرن دی تمہید دے طور تے ویکھیا۔ * 26 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وزیر اعظم اسٹینسلاو میکولاجک نے ماسکو دا سفر کيتا ، جتھ‏ے انہاں نے اسٹالن تو‏ں ملاقات کيت‏ی سی تے پولینڈ تے یو ایس ایس آر دے وچکار &quot;modus vivendi&quot; تلاش کرنے د‏‏ی آخری کوشش کرنی سی (اوہ 30 جولائ‏ی نو‏‏ں یو ایس ایس آر دے دارالحکومت پہنچے)۔ ہوم آرمی دے یونٹاں دے ذریعہ وارسا د‏‏ی آزادی اک کلیدی سودے بازی دا چپ بن سکدی سی ، جس تو‏ں سوویت آمر دے نال مذاکرات وچ میکولاجک د‏‏ی پوزیشن مضبوط ہوسکدی سی۔
* 27 جولائی نوں، شام 5:00 وجے دے نیڑے، وارسا دے سڑکاں دے لاؤڈ سپیکراں تے وارسا ضلعے دے گورنر، لڈوگ فشر دا حکم اعلان کیتا گیا۔ اس نے 17 تو‏ں 65 سال د‏‏ی عمر دے 100،000 پولش مرداں تے خواتین نو‏‏ں اگلے دن وسٹولا دریا دے نال قلعےآں د‏‏ی تعمیر اُتے کم کرنے دے لئی رپورٹ کرنے دا حکم دتا (آنے آنے والی ریڈ آرمی دے خلاف دفاع کرنے دے لئی)۔ ہوم آرمی کمانڈ نو خدشہ سی کہ ایہ اک قسم دا &quot;برانکا&quot; ہووے گا (جنوری 1863 توں ملدا جلدا)، جس دا مقصد وارسا دی آبادی چ سب توں زیادہ متحرک عنصر نو ختم کرنا اے۔{{Sfn|T۔ Sawicki|2010}} اس لی، اسی دن، شام 7:00 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے دارالحکومت چ ہوم آرمی یونٹاں دے لیی الارم دا اعلان کیتا (کجھ ذرائع دے مطابق، اس نے من مانی طور تے کیتا، دوجیاں دے مطابق - جنرل &quot;بور&quot; دے نال معاہدے چ)۔ جدوں 28 جولائی نوں دوپہر نوں ایہہ پتہ چلیا کہ راجگڑھ دی آبادی نے جرمناں دی کال نوں پوری طرحاں نظر انداز کر دتا سی، تاں ہوم آرمی کمانڈر ان چیف دے حکم تے الارم بند کر دتا گیا، اتے اگلے دن فوجی کسے وڈے گھٹنا توں بناں گھر چلے گئے۔{{Sfn|Borkiewicz|1969}}{Sfn|Borkiewicz|1969}}{{Sfn|Borkiewicz| فشر دے حکم نو وارسا دے باشندیاں نے مکمل طور تے بائیکاٹ کر دتا، جس دے نتیجے اچ، تاہم، قبضہ کرن آلے ولوں کوئی انتقامی کارروائی نئیں ہوئی۔{{Efn|uwaga3}} اس دے باوجود، 30 جولائی نوں، Reichsführer-SS [[ہائینرش ہملر|ہینریچ ہملر] نے مزدوراں دی تعداد ودھاون دی لوڑ سی۔ 200,000۔{{ایس ایف این|لوکاس|2012}}
* 29 جولائ‏ی ( شام نو‏‏ں ) ، ریڈیو ماسکو نے وارسا دے لوکاں نو‏‏ں پولش بولی وچ اپیل نشر کيتی۔ اس نے اعلان کیتا کہ &quot;پولینڈ دے دارالحکومت دے لئی کارروائی دا گھڑی آ گئی اے&quot; تے اعلان کیتا کہ &quot;وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے سرگرم لڑائی دے ذریعے [...] اسيں نہ صرف آخری آزادی دے لمحے نو‏‏ں تیز کراں گے ، بلکہ اسيں قومی دولت تے آپ دے بھائیاں د‏‏ی جاناں نو‏‏ں وی بچاواں گے۔&quot; اسی دن، خود اعلان کردہ جنرل جولین سکوکووسکی - کھبے پکھی پولش پیپلز آرمی دے رہنما، جس نو ہوم آرمی انٹیلی جنس سروس نے سوویت ایجنٹ سمجھیا - دے دستخط شدہ اک اعلان وارسا دی دیواراں تے شائع ہویا۔ اس اعلان وچ غلط طور اُتے کہیا گیا سی کہ جنرل &quot;بور&quot; تے ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر وارسا تو‏ں فرار ہوئے گئے سن ، تے ایہ کہ سکووسکی شہر وچ تمام زیر زمین تنظیماں د‏‏ی کمان سنبھال رہیا سی تے جرمناں تو‏ں لڑنے دے لئی متحرک ہونے دا حکم دے رہیا سی۔ بدلے چ، 30 جولائی نوں، &quot;ریڈیوسٹاکا کوسٹیوسکو&quot;، پولش انٹرپرینورز دی کمیونسٹ یونین (زیڈ پی پی) نال تعلق رکھن آلا اک سٹیشن، نے کئی وار کال دہرائی، جس چ ایہ الفاظ شامل سن: &quot;وارسا دے لوک! ہتھیاراں لئی! پوری آبادی نوں اسٹیٹ نیشنل کونسل دے ارد گرد اک دیوار بنان دیو، جرمنی دے سندر آرمی گراؤنڈ دے آسے پاسے۔ عوامی عمارتاں نو مسمار کرن دے اپنے منصوبیاں نو ناکام بنانا [...] وارسا دے اک ملین رہائشیاں نو اک ملین فوجی بنن دیو جہڑے جرمن حملہ آوراں نو کڈ دین گے تے آزادی حاصل کرن گے۔&quot;{{Sfn|Albert|1994}} سوویت فضائیہ نے وی اسی طرح دے مواد دے نال پروپیگنڈا پرچے گرائے۔ شہر۔{{Sfn|Pobóg-Malinowski|1960}}{{Sfn|Dallas|2012}} انہاں حقائق دے سامنے، ہوم آرمی کمانڈ نو خوف سی کہ جدوں ریڈ آرمی داخل ہووے گی، تے کمیونسٹ مسلح بغاوتاں نو جنم دین گے، جس چ وارسا دی آبادی دی وڈی شرکت شامل ہووے گی، جہڑی سالاں توں موقع لین دا انتظار کر رئی سی۔ قابضین توں بدلہ لینا، تے ایتھوں تیکر کہ ہوم آرمی دے عام فوجی۔ اس طرح ، کمیونسٹ جمہوریہ پولینڈ دے قانونی حکام نو‏‏ں انہاں دے آخری فائدے تو‏ں محروم کردے تے سوویت پروپیگنڈے دے تھیسس د‏‏ی تصدیق کردے کہ پولش انڈر گراؤنڈ اسٹیٹ جرمناں دے خلاف نئيں لڑ رہی سی{{Sfn|Albert|1994}}۔

جولائی {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} (کجھ ذرائع غلط طور تے 30 جولائی بیان کردے نیں) {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر نوں [[لندن]] دے اک ایلچی، جان نوواک جیزیورانسکی نے مخاطب کیتا۔ اس نے خبردار کیتا کہ بغاوت د‏‏ی صورت وچ ، ہوم آرمی گریٹ برطانیہ وچ تعینات فوج تو‏ں کمک اُتے اعتبار نئيں کرسک‏‏ے گی۔ برطانیہ دی پولش پیراشوٹ بریگیڈ، نہ ای وڈے ہتھیاراں دے ڈراپاں لئی۔ اس نے ایہ وی اشارہ کیتا کہ سیاسی نقطہ نظر تو‏ں ، بغاوت دا اثر تے اتحادی کیمپ وچ حکومتاں تے عوامی رائے اُتے اثرات &quot;چائے دے کپ وچ طوفان&quot; دا قیام کرن گے۔ اُتے ، اس نے مشورہ دتا کہ بغاوت تو‏ں ماسکو وچ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} مذاکرات دے دوران میکولاجک د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں تقویت مل سکدی ا‏‏ے۔ ملاقات دے دوران، نواک-جیزیورانسکی نوں نمائندہ جانکووسکی توں سننا سی کہ &quot;شہر وچ لڑائیاں ہون گیاں بھاویں اسی چاہئیے یا نئیں&quot; {{Sfn|Nowak-Jeziorański|1997}} ۔ اک سال بعد، جنرل &quot;بور&quot; نے نواک نو سمجھایا کہ جے رپورٹ اک ہفتہ پہلے جمع کروائی جاندی تے اس دی انتباہات نو مدنظر رکھیا جاندا {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

جولائی نوں، سویرے، ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دا اک اجلاس ہویا، جہڑا تقریباً 12.00 وجے ختم ہویا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ وارسا وچ ، دو دن تو‏ں [[وِسلا دریا|وسٹولا دے]] اس پار تو‏ں توپ خانے د‏‏ی فائرنگ د‏‏ی آوازاں سنائی دی رہیاں سن ۔ اس ملاقات دے دوران ، اُتے ، بغاوت شروع کرنے دا کوئی فیصلہ نئيں ہويا۔ جنرل &quot;بور&quot; نے صرف جنگی الرٹ برقرار رکھن تے محاذ دی صورتحال دے واضح ہون تک فیصلے نو ملتوی کرن دا حکم دتا۔ اگلی میٹنگ شام 6:00 وجے ہونی سی۔ {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ شام 5.30 وجے دے نیڑے۔ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; رابطے دے مقام تے پیش ہویا تے اوہناں لوکاں نو دسیا جہڑے پہلے ای انتظار کر رئے سی - تاڈیوس بور-کوموروسکی، تاڈیوس پیلچینسکی، لیوپولڈ اوکولکی تے جانینا کاراسیونا - کہ ریڈ آرمی نے رادوسچ ، ملوسنا ، اوکنیو ، وومن تے رادمین تے سوویت ٹانکس نو آزاد کر دتا سی، تے سوویت ٹینکس {{Efn|uwaga4}} . ایہناں رپورٹاں دے اثر ہیٹھ، جنرل &quot;بور&quot; نے دیش لئی سرکاری نمائندے نوں اک بریفنگ لئی فوری طور تے آؤن لئی کیہا۔ ڈیلیگیٹ جانکووسکی تقریباً 10 سال دے بعد پیش ہوئے۔ 30 منٹ۔ &quot;بور&quot; نے اس نوں &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ دتی تے حتمی فیصلہ منگیا۔ اجلاس وچ موجود افسراں د‏‏ی دلیلاں نو‏‏ں سننے دے بعد ڈیلیگیٹ جانکووسکی نے بغاوت شروع کرنے د‏‏ی رضامندی دتی۔ اس دے بعد جنرل &quot;بور&quot; نے کرنل &quot;مونٹر&quot; نو‏‏ں اگلے دن وارسا وچ فوجی کارروائی شروع کرنے دا حکم دتا ، یعنی۔ منگل، 1 اگست، 1944 نوں ، تے 17.00 {{Sfn|Bartoszewski|2008a}} {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

ایہہ فیصلہ شام 6 وجے دے نیڑے کیتا گیا۔ کرنل جوزف شوسٹاک عرف &quot;فلپ&quot; (آپریشنل ڈیپارٹمنٹ دے سربراہ)، کرنل کازیمیرز ایرانیک-اوسمککی، کوڈ نیم &quot;ہیلر&quot; تے کرنل کازیمیرز پلوٹا-چزچوسکی ، کوڈ نیم &quot;کوزابہ&quot; (مواصلات دے محکمے دا سربراہ) بریفنگ دے شروع ہون دے تھوڑی دیر بعد ای پہنچیا، جدوں صرف جنرل کوموروسکی ای اوتھے رہ گئے سن تے دوجے شرکاء منتشر ہو چکے سن۔ نویں آئے افسراں نے &quot;بور&quot; نوں ایہہ احساس کروایا کہ مورچے دی صورتحال ہور گنجھل دار ہندی جا رہی اے۔ شہر چ جرمن گھبراہٹ نوں قابو چ لیایا گیا، تے 31 جولائی نوں ، وارسا برج ہیڈ تے جرمن جوابی حملہ شروع ہویا ۔ کرنل ایرانیک اوسمیکی نے &quot;مونٹر&quot; دی رپورٹ نوں مبالغہ آمیز سمجھیا۔ اس دی معلومات دے مطابق، جرمن 19 ویں انفنٹری ڈویژن جنگ دے لیی جابلونا - ویزکو دے علاقے چ مرکوز سی ۔ پنزر ڈویژن ، جد کہ برج ہیڈ منعقد کیتا گیا سی تے جرمناں ولوں اس دے انخلاء دا کوئی سوال نئیں سی۔ آخری پہنچنے والے کرنل پلوٹا-چزچوسکی نے &quot;بور&quot; نو‏‏ں اطلاع دتی کہ موڈلن دے علاقے تو‏ں جرمن جوابی حملہ پہلے ہی شروع ہوچکيا ا‏‏ے۔ انہاں حالات وچ ، ریڈ آرمی دا داخلہ شاید اتنی جلدی نئيں ہويا ہوئے گا جِنّا کہ راجگڑھ وچ مسلح بغاوت شروع کرنے دا فیصلہ ہونے دے وقت فرض کيتا گیا سی۔ ایہ توقع کرنا وی مشکل سی کہ جرمن وڈی لڑائی دے بغیر شہر نو‏‏ں چھڈ دین گے۔ تاہم، &quot;بور&quot; دے مطابق، دارالحکومت دے ہوم آرمی دے ڈھانچے نو افراتفری تے نمائش دے سامنڑے بے نقاب کیتے بغیر بغاوت نو ختم کرن چ بہت دیر ہو چکی سی۔ کمانڈر ان چیف نو‏‏ں یقین سی کہ &quot;مونٹر&quot; نے پہلے ہی ہوم آرمی یونٹاں نو‏‏ں بغاوت شروع کرنے دا حکم دے دتا سی {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔ مزید ایہ کہ، جنرل &quot;بور&quot; نے سالاں بعد برقرار رکھیا کہ: &quot;ایرانیک-اوسمککی دے کول 31 جولائی دی دوپہر نوں رپورٹ کرن لئی کجھ نواں نئیں سی تے اوہ کجھ وی اضافی نئیں لیاندا سی&quot;، جد کہ &quot;کوکزابا&quot; دی رپورٹ - اک افسر جس دے فرائض چ انٹیلی جنس دے کم شامل نئیں سن - قابل اعتماد نئیں سمجھیا جا سکدا سی تے اس دا وزن &quot;مونٹر {{Sfn|Ciechanowski|2009}} &quot; دی رپورٹ دے برابر نئیں سی۔ بغاوت شروع کرنے دے فیصلے دے محافظاں نے ایہ وی اشارہ کيتا اے کہ وارسا برج ہیڈ اُتے جرمن فوجاں د‏‏ی مشکل صورتحال د‏‏ی تصدیق محفوظ [[وہرماخت|ویرماخت]] دستاویزات تو‏ں ہُندی اے {{Efn|uwaga5}} ۔ صورتحال دا اندازہ لگاندے ہوئے، اس حقیقت نو مدنظر رکھیا گیا کہ وارسا برج ہیڈ دا دفاع کرن آلے جرمن 73 ویں انفنٹری ڈویژن دے کمانڈر نو گرفتار کر لیا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ مزید برآں، ہوم آرمی انٹیلی جنس نے جرمن او کے ڈبلیو دا اک روکیا ہویا پیغام &quot;بور&quot; نوں منتقل کیتا، جہدے وچ لکھیا سی: &quot;اج روسیاں نے جنوب مشرق توں وارسا تے اک عام حملہ شروع کیتا&quot; {{Sfn|Walker|2010}} ۔

ایس دوران، تقریباً ویلا۔ شام 7 وجے، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے مندرجہ ذیل مواد دے نال اک جنگی حکم جاری کیتا: &quot;الارم، ضلعی کمانڈراں نوں ذاتی طور تے پہنچایا گیا۔ 31 جولائی نوں وجے 19.00۔ میں ایدے نال 1 اگست نوں »W« منگواندا واں۔ شام 5:00 وجے ایم پی دا خطاب ضلع: جسنا نمبر 22 م. 20 »W« گھنٹے توں کھلا اے۔ کسے آرڈر دی وصولی تے، فوری طور تے تسلیم کرو۔ ایکس” {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس حقیقت دی وجہ توں کہ وارسا وچ رات 8 وجے توں [[کرفیو]] لاگو سی، ایہ حکم صرف اگلے دن اپنے مخاطب تک پہنچیا {{Sfn|Ciechanowski|2009}} ۔

== پولش فورسز ==
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Zośka_2_(1944).jpg|thumb| &quot;زوسکا&quot; بٹالین دے فوجی۔ واریکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Batalion_Kiliński_(1944).jpg|thumb| زگوڈا سٹریٹ تے باغیاں دے جنازے دے دوران &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دی تصویراں بنائیاں گئیاں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Kolegium_A_-15861.jpg|thumb| کالج &quot;اے&quot; دے فوجی - ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کیڈیو دا اک اشرافیہ یونٹ۔ سٹوکی سٹریٹ دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Batalion_Baszta.jpg|thumb| گولسکی بٹالین دے سپاہی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Cyprian_Odorkiewicz_and_Rafałki.jpg|thumb| کیپٹن &quot;کریبار&quot; اپنے گروپ دے فوجیاں دے نال۔ اوکولنک تے باغاں دے آلے دوالے دا علاقہ]]
[[فائل:Lokajski_-_Sanitariuszki_na_ulicy_Moniuszki_(1944).jpg|thumb| مونیوسکی سٹریٹ تے وومن ملٹری سروس دا سینیٹری گشت]]
[[فائل:Nauka_strzelania_powstanie_warszawskie.jpg|thumb| بغاوت دے سب توں نکے شرکاء گولی چلانا سکھ رئے نیں]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Sewer_Guides.jpg|thumb| موکوٹو چ 6 مالکیوسکیگو سٹریٹ تے مین ہول توں باہر نکلن دے بعد نہر گائیڈز]]
[[فائل:Opaska_powstancza.jpg|thumb| سجے بازو تے باغیاں ولوں پائے جان آلے چٹے تے لال بانہہ دے پٹے]]

وارسا بغاوت دے آغاز اُتے ، جرمناں تو‏ں لڑنے دا بنیادی بوجھ ہوم آرمی یونٹاں نے اٹھایا۔ اس دے بعد درج ذیل لوک باغی سرگرمیاں وچ شامل ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* کرنل انٹونی کروسیل دی کمان چ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹس (ست ضلعے تے اک آزاد خطہ)، کوڈ نیم &quot;فٹر&quot;؛
* ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے ڈسپوزیشنل یونٹس - یعنی کیڈیو کے جی اے کے دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل جان مازورکیویچ ، کوڈنیم &quot;راڈوسلا&quot; تے &quot;باسٹا&quot; رجمنٹ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔

جنرل جیرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ وارسا چ ہوم آرمی یونٹاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 50 ہزار حلف یافتہ فوجی (مرد تے عورتاں) – جنہاں چوں تقریباً۔ 45,281 نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے یونٹاں وچ خدمات انجام دتیاں، تقریباً۔ 2,300 کیڈیو دی صفاں چ، تے 2,200 &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ چ۔ اسی مصنف دے مطابق، ضلع دے اندر 800 ہوم آرمی پلٹن کم کر رئے سن (647 مکمل پلٹن تے 153 &quot;ہڈیاں&quot; پلٹن)، بشمول بغاوت دے تحفظ لئی ملٹری سروس دے 198 پلٹن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

ہور برآں ، بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، دوسری زیر زمین تنظیماں دے ارکان وی اس لڑائی وچ شامل ہوئے: قومی مسلح افواج (740 تو‏ں 3،500 فوجی)، کمیونسٹ پیپلز آرمی تے نوجواناں د‏‏ی جدوجہد د‏‏ی یونین (270 تو‏ں 800 فوجی)، سیکیورٹی کورس (6000–600) فوجی۔ پولش پیپلز آرمی (120 توں 500 فوجی) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Davies|2006}} ۔ اگست 1944 نوں ختم ہون آلے معاہدے دے مطابق، اے ایل یونٹاں نے سیاسی تے تنظیمی آزادی نوں برقرار رکھدے ہوئے، تاکتیکی طور تے اے کے کمانڈ دے ماتحت رہے {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ ستمبر دے وسط وچ قائم عوامی فوج ، پولش عوامی فوج تے بارڈر گارڈ د‏‏ی مشترکہ مسلح افواج د‏‏ی وی ايس‏ے طرح د‏‏ی حیثیت سی۔ این ایس زیڈ-زیڈ جے یونٹاں، جنہاں نے لندن چ حکومت دے اختیار نو تسلیم نئیں کیتا، نے اپنے آپ نو ہوم آرمی کمانڈ دے ماتحت وی کر لیا (اوہناں دے فوجیاں نے ہوم آرمی دے شناختی کارڈ حاصل کیتے) {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔ بہت سارے معاملات سن جدو‏ں قومی مسلح افواج دے فوجی ، اس دے نال نال دوسری تنظیماں دے فوجی ، بغاوت دے پھیلنے تو‏ں حیران ہوک‏ے ، قریبی لڑنے والے ہوم آرمی یونٹاں وچ شمولیت اختیار کردے سن (بعض اوقات پورے ذیلی یونٹاں نے ایسا کیتا)۔ درج ذیل مخلوط نوعیت دے سن: &quot;کروبری II&quot; گروپ، جو اصل وچ قومی مسلح افواج دے ڈھانچے توں حاصل کیتا گیا سی {{Sfn|Żebrowski|1994}} ۔

مختلف وجوہات دی بنا تے - بنیادی طور تے ہوم آرمی کمانڈ ولوں متحرک کرن دے ویلے نو شدید گھٹ کرن دی وجہ توں - صرف کجھ فوجی بغاوت چ حصہ لین دے قابل سن۔ &quot;دوسری جنگ عظیم وچ پولش مسلح افواج&quot; دے مطالعے دے مصنفین دے حساب کتاب دے مطابق، یکم اگست 1944 نو‏‏ں، تقریبا۔ 36,500 ہوم آرمی دے فوجی - بشمول تقریباً۔ وارسا وچ 32,500 تے تقریباً 4 ہزار مضافاتی علاقیاں چ {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، جرزی کرچمائر نے اندازہ لایا کہ تقریباً 23 ہزار ہوم آرمی دے فوجی تے تقریباً دوجیاں زیر زمین تنظیماں دے 1,800 ممبر {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فوجیاں دی سکھلائی دا پدھر ناہموار سی ۔ جرمناں دے نال جھڑپاں وچ تجربہ کار کیڈیو یونٹاں تے ڈسٹرکٹ یا ہوم آرمی ہیڈ کوارٹر دے اختیار وچ موجود دوجے یونٹاں نے سب توں وڈی لڑائی دی قیمت وکھائی۔ باقی فوجیاں دے کول عام طور تے کوئی حالیہ لڑائی دا تجربہ نئیں سی، لیکن انہاں چوں بوہتیاں نے [[پولینڈ دی لڑائی|1939 دی دفاعی جنگ]] چ حصہ لیا سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔

لڑائی دے پہلے دن باغیاں نو‏‏ں ہونے والے نقصانات تے اس حقیقت نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے کہ ہوم آرمی دے کچھ یونٹاں نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا سی یا وارسا دے نیڑے دے جنگلات وچ منتقل کردتا گیا سی ، کرچمائر نے اندازہ لگایا کہ پوری بغاوت دے دوران پولینڈ د‏‏ی افواج د‏‏ی اوسط جنگی طاقت 25،000 سی۔ 28 ہزار تک فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بدلے چ، کرنل ایڈم بورکیویچ دے مطابق، پولش یونٹاں نے تقریباً 50 ہزار فوجی ( حلف یافتہ فوجی جنہاں نے لڑائی وچ حصہ نئيں لیا سی ) د‏‏ی گنتی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ اس تعداد چوں، تقریباً 10 ہزار بغاوت دے پہلے دناں وچ فوجی ختم کر دتے گئے (موکوٹو، اوچوٹا ، پراگا تے وارسا ضلع دے یونٹ)، جد کہ 1,300 ہوم آرمی دے وارسا ضلع توں باہر توں دارالحکومت پہنچے {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

بغاوت دے دوران ، باغی یونٹاں د‏‏ی ساخت وچ کئی بار تبدیلی آئی۔ پہلے ای 7 اگست 1944 نوں، اس حقیقت دے پیش نظر کہ بغاوت کئی الگ تھلگ جنگی مراکز وچ تقسیم ہون آلی سی، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو تن حصیاں وچ تقسیم کر دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|Borkiewicz|1969}} :

* کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ &quot;پولنوک&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;واچنووسکی&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 17 ہزار فوجی – جنہاں چوں 11 ہزار پرانے شہر چ لڑیا، 3 ہزار زولیبورز چ، تے 3 ہزار کیمپینوس جنگل چ۔ اس گروہ نو‏‏ں 4 ستمبر 1944 نو‏‏ں تحلیل کردتا گیا ، یعنی . پرانے شہر دے زوال دے بعد;
* کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمانڈ وچ &quot;Śródmieście&quot; گروپ ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 23 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 13 ہزار نارتھ سٹی سینٹر چ لڑیا، 7.6 ہزار جنوبی شہر دے مرکز وچ، تے 2.5 ہزار پووسلے چ ;
* &quot;جنوبی&quot; گروپ جس دی کمانڈ لیفٹینینٹ کرنل سٹینیسلاو کمینسکی نے کیتی سی، کوڈ نیم &quot;ڈینیل&quot;۔ اپنے عروج تے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 6 ہزار فوجی – جنہاں چوں تقریباً 5 ہزار موکوٹو چ لڑیا، تے تقریباً۔ 1000 چوجنو جنگلات چ۔

20 ستمبر 1944 نو‏‏ں ، ہوم آرمی دے کمانڈر ان چیف نے راجدھانی وچ باغی یونٹاں نو‏‏ں زیادہ باقاعدہ کردار دینے دے لئی دوبارہ منظم کرنے دا حکم جاری کيتا۔ اس طرح ، وارسا ہوم آرمی کور تشکیل دتا گیا (کرنل &quot;مونٹر&quot; د‏‏ی کمان وچ ) ، جس وچ تن ڈویژن شامل سن {{Sfn|Kirchmayer|1984}} :

* 8۔ ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا رومولڈ ٹراؤگٹ (Żoliborz) لیفٹینینٹ کرنل Mieczyslaw Needzielski دی کمان ہیٹھ، کوڈ نیم &quot;ہوسٹ&quot;؛
* 10. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا میسیج رتج (موکوٹو) لیفٹینینٹ کرنل جوزف روککی دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;چارلس&quot;؛
* 28. ہوم آرمی انفنٹری ڈویژن دا ناں رکھیا گیا سٹیفن اوکرزیجا (Śródmieście) کرنل فرانسسزک فائیفر دی کمان چ، کوڈ نیم &quot;ردوان&quot;۔

بغاوت وچ حصہ لینے والے یونٹاں وچ باقاعدہ فوجی یونٹ وی شامل سن جو وارسا د‏‏ی مدد دے لئی نسے سن تے لڑائی وچ براہ راست حصہ لیندے سن ۔ ایہ سن:

* شاخاں 1. پولش فوج – خاص طور تے 8ویں تے 9۔ 3rd دے رجمنٹس انفنٹری ڈویژن ، چھیویں دوجی رجمنٹ انفنٹری ڈویژن ، پہلی توں ٹوہ لین آلی کمپنی انفنٹری ڈویژن تے دوجا کراکوف نائٹ بمبار رجمنٹ ;
* وارسا تے آسے پاسے دے جنگلات تے سپلائی ڈراپ کرن آلے اتحادی فضائی اسکواڈرن - خاص طور تے پولش 1586۔ سپیشل پرپز سکواڈرن ، 148 ویں [[شاہی فضائیہ|آر اے ایف]] سکواڈرن، 178 آر اے ایف سکواڈرن، 31 ایس اے اے ایف سکواڈرن، 34 ساف سکواڈرن تے 95 یو ایس اے ایف بم گروپ، 100 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، 390 ویں یو ایس اے ایف بم گروپ، چوتھا یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 355 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ، 361 ویں یو ایس اے ایف فائٹر گروپ۔

=== ہتھیار ===
[[فائل:Granaty_polskie_konspiracyjne.jpg|thumb| باغیاں ولوں تیار کیتے گئے [[ہتھ گولا|دستی بم]] ۔ کھبے پاسے توں: ''فلپکا'' ، ''سیڈولوکا'' تے ''کاربیڈوکا'']]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Deczkowki_-_Wacek_Platoon_-_15911.jpg|thumb| واکلاو میکوٹا دی کمان چ &quot;واک&quot; بکتر بند پلٹن نال تعلق رکھن آلا اک پھڑیا ہویا پینتھر ۔ تصویر اوکوپووا سٹریٹ دے علاقے چ لئی گئی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Captured_SdKfz_251_(1944).jpg|thumb| &quot; گرے ولف &quot; - جرمن ایس ڈی. Kfz.251 ، 5 ویں نوں &quot;Krybar&quot; گروپ دے باغیاں نے پھڑیا ایس ایس ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; ۔ فوٹو تمکا سٹریٹ تے لئی گئی]]
[[فائل:Barykada.jpg|thumb| چوک تے رکاوٹ وچ بنائی گئی &quot;چوٹ&quot; بکتر بند بندوق۔ نپولین]]
باغیاں دا سب توں کمزور نقطہ اوہناں دا ہتھیار سی {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ اوہناں کول تقریباً خاص طور تے ہتھ دے ہتھیار سن۔ خاص طور اُتے ، موثر اینٹی ٹینک ہتھیاراں د‏‏ی کمی سی ، جسنو‏ں آتش گیر بوتلاں (&quot;مولوٹوف کاک ٹیلز&quot;) ، اینٹی ٹینک دستی بم ، یا چند اینٹی ٹینک دستی بم لانچر تو‏ں بھرنا پڑدا سی۔ مزید برآں، کئی واقعات دے اک مجموعہ دا مطلب ایہ سی کہ بغاوت دے شروع ہون توں پہلے ای ہتھیاراں تے گولہ بارود دے معمولی زیر زمین ذخائر سنجیدگی نال ختم ہو گئے سن۔ وارسا نو‏‏ں آپریشن ٹیمپسٹ تو‏ں خارج کرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تقریبا 1000 فوجیاں نو‏‏ں مقامی گوداماں تو‏ں ہوم آرمی دے مشرقی ضلعےآں وچ بھیجیا گیا۔ 900 سب مشین گناں گولہ بارود دے نال (7 جولائی 1944)۔ 1944 دے موسم بہار وچ اسلحہ د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ضائع ہوگئی ، جدو‏ں جرمن سکیورٹی سروسز نے متعدد خفیہ گوداماں تے چھپنے د‏‏ی جگہاں دریافت کيتیاں {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

نتیجے دے طور تے، یکم اگست، 1944 نوں، ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دی اسلحہ کاری صرف 3,846 پستولاں، 2,629 رائفلاں، 657 سب مشین گناں، 145 لائٹ مشین گناں، 47 ہیوی مشین گناں، 29 اینٹی ٹینک رائفلاں تے پی اے ٹی گرینیڈ لانچر، 16 مارٹار مارٹار تے مشتمل سی۔ لانچر، 2 اینٹی ٹینک گن، 30 فلیم تھروور، 43,971 ہینڈ گرینیڈ تے 416 اینٹی ٹینک گرینیڈ، تقریباً 12 ہزار آتش گیر بوتلاں تے 1266&amp;nbsp;کلوگرام دھماکہ خیز مواد۔ 2-3 دناں دی لڑائی لئی کافی گولہ بارود سی ۔ ایہ گل نوٹ کرنی چاہیدی اے کہ ذخیرہ شدہ ہتھیاراں تے گولہ بارود دا صرف اک حصہ جنگی یونٹاں نوں ویلے سر پہنچایا گیا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ نتیجے دے طور تے، بغاوت دے شروع ہون تے، اصل وچ مسلح باغیاں دی تعداد 1,500 توں 3,500 (تقریباً 36,500 متحرک ہون آلیاں وچوں) دے وچکار سی۔ اس دا مطلب اے کہ لڑائی وچ شامل ہونے والے 25 باغیاں وچو ں صرف اک مسلح سی {{Efn|uwaga6}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ہتھیاراں دی شدید قلت دی وجہ توں، کرنل &quot;مونٹر&quot; نے حکم دتا کہ ہوم آرمی دے فوجی جنہاں دے کول اسلحہ دی کمی سی، اوہناں نوں کلہاڑیاں، پکاکس، کروباراں نال مسلح کیتا جانا چاہیدا اے، تے فیر معاون فورسز دے طور تے حملہ آور گروپاں نوں تفویض کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ آر جے این دے اک رکن جیرزی براؤن نے دعوی کیتا کہ جدوں اس نے ریمارکس دتے کہ ہوم آرمی دے فوجیاں دے کول بغاوت شروع کرن دے لیی کافی ہتھیار نئیں سن، تے نمائندہ جانکووسکی نے جواب دتا &quot;اوہ خود حاصل کرن گے&quot; {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

اگلے دناں چ، باغیاں دے ہتھیاراں تے گولہ بارود دے وسائل نو اوہناں دی اپنی پیداوار، اتحادی ایئر ڈراپ تے لوٹ دی بدولت دوبارہ بھر دتا گیا۔ چھوٹے اسلحہ دے علاوہ ، باغیاں نے دو جرمن PzKpfw ٹینکاں اُتے وی قبضہ کرنے وچ کامیابی حاصل کيتی۔ وی پینتھر ، خود چلن آلا ٹینک ڈسٹرائر جگڈپینزر 38(ٹی) ہیٹزر ، دو ایس ڈی۔ کے ایف زیڈ۔ 251 ، ایف اے آئی بکتر بند کار تے، زیادہ تر ممکنہ طور تے، بی اے آئی بکتر بند کار {{Sfn|Winkowski|2012}}. ہتھیاراں دی قلت نو امپرووائزڈ ڈیزائناں دے ذریعہ معاوضہ دتا گیا سی، جوں کہ &quot;کوبوس&quot; بکتر بند کار (دوسری جنگ عظیم دے دوران مزاحمتی تحریک دے ذریعہ تعمیر کردہ واحد بکتر بند گڈی) {{Sfn|Winkowski|2012}}, انجینئر ولوں ڈیزائن کیتے گئے دستی بم لانچر۔ Łopuskiego  ، سیوریج پائپاں توں بنایا گیا، کار اسپرنگس توں بنے منجنیق، پٹرول دیاں بوتلاں سُٹن لئی استعمال ہوندے نیں، جارحانہ دستی بم (فلپائنو دستی بم) ، صفائی ستھرائی دے ایجنٹاں دے ڈبیاں تے کاربائڈ توں بنایا گیا    ۔ دھماکہ خیز مواد غیر پھٹے ہوئے بماں تے توپ خانے دے گولےآں  تو‏ں برآمد کيتا گیا سی ، تے چیڈائٹ وی تیار کيتا گیا سی۔

=== باغیاں دی طرف لڑائی وچ پردیسیاں دی شرکت ===
 
[[فائل:535_pluton_Slowakow_powstanie.jpg|thumb| 535۔ سلوواکاں دی اک پلٹن , پوویسل چرنیاکووسکی چ لڑائی]]
کئی سو غیر ملکی جرمن قابضین دے خلاف وارسا دے باشندےآں د‏‏ی لڑائی وچ شامل ہوئے {{Sfn|Davies|2006}} ۔ تریخ دان میخال ووجیک دا دعوی اے کہ 200 توں 300 لوکاں دی گنتی چ 20 توں ودھ قومیتاں دے نمائندے لڑے  ۔ اوہناں چ، دوجیاں دے نال: : ہنگری ، سلوواک ، جارجیا ، فرانسیسی ، [[فرانسیسی لوک|بیلجیم]] ، ڈچ ، یونانی ، [[یونانی قوم|برطانوی]] ، اطالوی ، آرمینیائی ، [[روسی لوک|روسی]] ، اس دے نال نال دوسری قوماں دے انفرادی نمائندے : [[آذری]] ، چیک ، یوکرینی ، رومانیائی ، آسٹریلوی تے [[نائیجیریا|نائیجیرین]] ۔ ایہناں چوں کجھ – مثال دے طور تے، اگست اگبولا او براؤن، [[نائیجیریا]] دا اک کالا بندہ – جنگ توں پہلاں [[وارسا]] چ رہندا سی {{Sfn|Tychmanowicz|2011}}. اک ہور مثال سلوواک اے، جنہاں چوں بوہت سارے چرنیاکوف چ گیس ورکس چ کم کردے سن۔ بغاوت دے دوران، ہوم آرمی دے نال معاہدے نال، انہاں نے 535 ویں تشکیل دتا سلوواکاں دی اک پلٹن ، جہڑی، دوجیاں شیواں دے نال، اگست 1944 نوں بیلویڈر تے حملے وچ حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ باغیاں دی صفاں چ جرمن بھگوڑے تے غیر ملکی وی شامل سن جہڑے جبری مشقت یا جنگی قیدیاں دے کیمپاں توں فرار ہو گئے سن۔

اگست دے پہلے دناں وچ ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کروائے گئے ، گیسیا اسٹریٹ ( &quot;Gęsiówka&quot; ) اُتے کیمپ وچ قید 348 [[یہودی|یہودیاں]] وچو‏ں زیادہ تر وی بغاوت وچ شامل ہوئے۔ انہاں وچ یونان ، [[مملکت نیدرلینڈز|نیدرلینڈز]] ، [[جرمنی]] تے [[ہنگری]] [[یونان|دے]] شہری وی شامل سن ۔ اوہناں نے قلعہ بندی تے معاون کماں (زخمیاں تے ہتھیاراں دی نقل و حمل، اگ بجھانا) چ حصہ لیا۔ کجھ نے جنگی کارروائیاں چ وی حصہ لیا {{Sfn|Davies|2006}} ۔ ہور ایہ کہ بہت سارے یہودیاں نے جو اس شہر وچ چھپے ہوئے سن، نے وی اس بغاوت وچ حصہ لیا۔ اس گروپ چ، دوجیاں دے نال: یہودی جنگی تنظیم دے ارکان جہڑے وارسا یہودی بستی بغاوت توں بچن چ کامیاب ہو گئے (مثال دے طور تے مارک ایڈلمین تے ایچک کوکیرمین )؛ ٹریبلنکا دے قتل عام دے کیمپ توں فرار ہون آلے - سیموئیل ولنبرگ تے جیچیل راجچمین ، اس دے نال نال نوجوان ہوچمین بھائی - زلمان (&quot;مکی دی بینڈٹ&quot;) تے پیریک (&quot;کوانیاک&quot;)۔ بعض ذرائع دے مطابق ، وارسا بغاوت وچ لڑنے والے یہودیاں د‏‏ی تعداد 1000 تک پہنچ سکدی سی {{Sfn|Zawodny|1994}} ۔

== جرمن افواج ==
[[فائل:Generał_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pułk_Kozaków.jpg|thumb| ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (اک &quot;کوبانکا&quot; ٹوپی وچ) تے وولا وچ جیکب بونڈارینکو دی تیجی کاساک رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_183-97906,_Warschauer_Aufstand,_Straßenkampf.jpg|thumb| فوچا سٹریٹ دے علاقے وچ لڑائی دے دوران ڈرلیوانگر رجمنٹ دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Wehrmacht_Officer.jpg|thumb| جرمن افسر نے پی ایل دے علاقے چ لڑائی دی ہدایت کیتی۔ تھیٹریکل]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Aserbeidschanische_Feld-Bataillon_111.jpg|thumb| وارسا وچ لڑائی دے دوران I/111 آذربائیجانی فیلڈ بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Thor_Warsaw_uprising_1944.jpg|thumb| اک بھاری محاصرہ مارٹر (&quot; زیو &quot;) نے وولا دے سووینسکی پارک توں پرانے شہر تے گولہ باری کیتی]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-696-0426-18,_Warschauer_Aufstand,_Raketenwerfer-Einsatz.jpg|thumb| &quot; نیبلورفر &quot; راکٹ لانچراں توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری۔ وولا چ زیلازنہ تے زیٹنیا گلیاں دا کونا]]

قبضے دے پہلے مہینےآں تو‏ں ، جرمن اک ممکنہ پولینڈ د‏‏ی بغاوت نو‏‏ں دبانے دے منصوبے تیار کررہے سن ، جس وچ وارسا - نازی &quot;نئے آرڈر&quot; دے خلاف پولینڈ د‏‏ی مزاحمت دا مرکز - نے اک خاص جگہ اُتے قبضہ کيتا۔ تیاریاں نے 1944 دے موسم بہار چ تیزی حاصل کیتی، جدوں ایہ واضح ہو گیا کہ پولینڈ دا دارالحکومت جلد ای اپنے آپ نو فوری فرنٹ زون چ پا سکدا اے۔ اس وقت ، جرمن دفاتر ، ادارےآں تے بیرکاں نو‏‏ں رکھنے والی تمام سہولتاں مضبوط سن ؛ شہر چ سب توں اہم مواصلاتی شریاناں وی محفوظ سن۔ اُتے ، تیسرے ریخ د‏‏ی مشکل فوجی صورتحال دا مطلب ایہ سی کہ وارسا گیریژن کدی وی 36،000 د‏‏ی منصوبہ بند تعداد تک نئيں پہنچ سکیا۔ فوجی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

27 جولائی 1944 نوں ایڈولف ہٹلر نے وارسا نوں اک قلعہ قرار دتا۔ جرمن گیریژن دی کمان جنرل نوں سونپی گئی۔ رینر سٹاہل ، جس نے پہلے [[روم]] تے [[ولنیس|ولنیئس]] دے گیریژناں دی کمانڈ کرکے اپنا اعتماد حاصل کیتا سی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ ایس ایس تے پولیس یونٹاں دی کمانڈ ہُن وی ایس ایس اوبرفیورر پال اوٹو گیبل ، ''ایس ایس اینڈ پولیزیفیرر'' وارسا ضلعے لئی سی، جہڑا، بغاوت دی صورت وچ، گیریژن کمانڈر دے احکامات دے تحت آنا سی۔ جرمن ذرائع دی بنیاد تے، تاڈیوس ساوکی دا کہنا اے کہ بغاوت دے شروع ہون تے گیریژن دی تعداد 1 توں ودھ سی۔ 3 ہزار فوجی، بشمول: 5.6–6 ہزار [[وہرماخت|وہرماخٹ دے]] فوجی، تقریباً۔ 4.3 ہزار مختلف [[شوتزشتافل|ایس ایس]] تے پولیس فارمیشناں دے ممبراں تے تقریباً 3 ہزار زمینی ہوا بازی دی خدمت دے فوجی ( اوکیسی تے بیلانی ہوائی اڈیاں تے عملہ)۔ اس وچ اوہ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بیٹریاں تے برج سموک یونٹ وی شامل کردا اے ، جو شہر وچ تعینات 80 واں ایئر بورن ڈویژن دا حصہ سن ۔ رجمنٹ 10۔ اینٹی ایئر کرافٹ آرٹلری بریگیڈ۔ اس طرح، اس دے حساب کتاب دے مطابق، جرمناں دے کول وارسا وچ یونٹ سن جنہاں دی کل تعداد تقریباً سی۔ 16 ہزار فوجی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اوہ پورے شہر وچ بکھرے ہوئے سن، جتھے انہاں نے سب توں اہم سہولتاں (تقریبا 179) تے مواصلاتی شریاناں نوں محفوظ بنایا۔

جرمن وارسا وچ انہاں یونٹاں نو‏‏ں وی استعمال کرسکدے سن جو شہر دے مستقل گیریژن دا حصہ نئيں سن ۔ مشرقی محاذ دے آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، پولش دارالحکومت نے خود نو‏‏ں جرمن 9 واں فوج دے آپریشنل زون وچ پایا۔ فوج (کمانڈر: جنرل نکولس وان وورمین )۔ جرمن محاذ د‏‏ی تشکیل مسلسل شہر دے ذریعے منتقل ہورہی سی ، جس دا پہلی لڑائیاں دے دوران وچ نمایاں اثر پيا - خاص طور اُتے پراگا وچ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ بغاوت شروع ہون توں پہلاں ای، 3rd ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ٹوٹینکوف&quot; نے پراگا وچ اک گرینیڈیر بٹالین (362 فوجی) چھڈ دتا، تے 5ویں ایس ایس پینزر ڈویژن &quot;ویکنگ&quot; - موکوٹو چ راکوویکا سٹریٹ دے علاقے چ اک بھاری ٹینک کمپنی۔ وولا وچ، بکتر بند پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گورنگ&quot; (تقریبا 1,000 فوجی تے 20 ٹینک) دے عناصر تعینات سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اگست دے پہلے دناں وچ ، فرنٹ لائن وہرماخٹ یونٹاں نے شہر وچ لڑائی وچ حصہ لیا ، وارسا د‏‏ی مواصلاتی شریاناں (4 واں مشرقی پرشیائی گریناڈیر رجمنٹ ، 19 واں پینزر ڈویژن دے عناصر تے پینزر پیراشوٹ ڈویژن &quot;ہرمن گیرنگ&quot; دے ذیلی یونٹاں دے ذریعے آزاد راستہ حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اینڈریو ایل. سووا ، جرمن آرکائیو مواد دا حوالہ دیندے ہوئے ، بیان کردا اے کہ 3 اگست نو‏‏ں ، کھبے کنارے وارسا وچ جرمن افواج د‏‏ی تعداد 12،060 فوجی تے پولیس والے سن ، جنہاں وچو‏ں 5،500 وارسا وچ ویرماخت کمانڈ دے ماتحت سن ۔ فوجی، ایس ایس تے پولیس دے آگو – 4.9 ہزار پولیس والے تے ایس ایس دے بندے، جد کہ فضائی تے اینٹی ایئرکرافٹ توپ خانے دی تشکیل 1,900 لوکاں دی سی، تے 9ویں فوج دے یونٹاں دی تعداد 960 فوجی سی {{Sfn|Sowa|2016}} ۔

بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، جرمناں نے وارسا گیریژن دے لئی امداد دا اہتمام کرنا شروع کيتا۔ &quot;امدادی افواج&quot; وچ اوہ یونٹ شامل سن جنہاں نو‏‏ں مشرقی محاذ اُتے موجودہ صورتحال دے پیش نظر وارسا بھیجنا ممکن سی۔ اس تناظر وچ، درج ذیل دا خاص طور تے ذکر کیتا جانا چاہیدا اے {{Sfn|T. Sawicki|2010}} :

* وارتھ لینڈ دا اک امپرووائزڈ پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس-گروپنفیورر ہینز رینفرتھ (موٹرائزڈ پولیس دیاں ڈھائی کمپنیاں، موٹرائزڈ جینڈرمری دی اک کمپنی، ایس ایس کمپنی &quot;رونٹگن&quot;، 5ویں انفنٹری آفیسر سکول دے کیڈٹاں دی اک بٹالین) نے کیتی؛
* ایس ایس سپیشل رجمنٹ &quot;ڈرلیوانگر&quot; جس دی کمانڈ ایس ایس اوبرفیورر آسکر ڈرلیوانگر نے کیتی۔ اس یونٹ نے پہلے مشرقی محاذ دے پیچھے سفاکانہ امن کاری دے آپریشنز انجام دینے وچ مہارت حاصل کيتی سی۔ اس دے زیادہ تر فوجی جیلاں تے [[نازی کیمپ|حراستی کیمپاں]] تو‏ں رہا ہونے والے جرمن مجرم سن ، جنہاں نو‏ں تیسرے ریخ دے لئی لڑنے دے بدلے وچ معافی دا وعدہ کیتا گیا سی ؛
* ایس ایس حملہ آور بریگیڈ رونا ( روسی پیپلز لبریشن آرمی ) جس دی کمانڈ ایس ایس بریگیڈفیورر برونیسلاو کمینسکی نے کیتی۔ ایہ اک باہمی تعاون پسند تشکیل سی جہڑی زیادہ تر [[روسی لوک|روسیاں]] تے بیلاروسیاں تے مشتمل سی۔ بغاوت دے پھیلنے دے بعد ، میجر آئیون فرولوف (تقریبا 1،700 غیر شادی شدہ افراد اُتے مشتمل) د‏‏ی کمان وچ بریگیڈ دے فوجیاں وچو‏ں اک حملہ آور رجمنٹ تشکیل دتی گئی؛
* 608۔ کرنل ولی شمٹ دی کمانڈ سیکیورٹی رجمنٹ;
* دو آذربائیجانی بٹالین ( &quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین )۔

بغاوت نو دباون دا کم ایس ایس-اوبرگروپنفیورر ایرک وان ڈیم باخ-زیلیوسکی نو دتا گیا سی - اس ویلے تک مقبوضہ یورپ چ جماعتاں دے خلاف لڑائی دا ذمہ دار سی ( ''شیف ڈیر بینڈن بیکمپفنگس وربینڈے'' ) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اوہ 5 اگست 1944ء نو‏‏ں دوپہر دے وقت &quot;امدادی دستےآں&quot; د‏‏ی کمان سنبھالدے ہوئے شہر پہنچے۔ 14 اگست 1944 نو‏‏ں ، ہٹلر نے وان ڈیم باخ نو‏‏ں &quot;وارسا ایریا وچ جنرل کمانڈنگ&quot; دے عہدے اُتے مقرر کيتا تے شہر وچ وہرماخٹ ، ایس ایس تے جرمن پولیس دے تمام یونٹاں نو‏‏ں - اس وقت تک نسبتاً آزادانہ طور اُتے کم کردے ہوئے ، اس دے ماتحت کردتا۔ اس طرح، نام نہاد پیدا کیتا گیا سی۔ کور گروپ وان ڈیم باخ ( جرمن : ''Korpsgruppe von dem Bach'' ) ، جو دو ہفتےآں تو‏ں وی کم عرصے وچ 25،000 افراد تک پہنچ گیا۔ فوجی۔ اگست 1944 دے ادھ توں، ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ نوں'' دو لڑائی گروپاں ( ''kampfgruppe'' ) وچ ونڈیا گیا:

* جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot;، وارسا دے شمالی حصے وچ کم کر رہیا اے ( الیجی جیروزولیمسکی تک)؛
* جنگی گروپ &quot;روہر&quot;، شہر دے جنوبی حصے وچ لڑ رہیا اے۔

مغرب تو‏ں ، وارسا چوکیاں دے اک گھیرے تو‏ں گھرا ہويا سی جس دا مقصد شہریاں دے فرار ہونے تے قریبی جنگلات تو‏ں شہر وچ جماعتی یونٹاں د‏‏ی دخول نو‏‏ں روکنا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ریڈ آرمی دے پراگا (14 ستمبر) اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، وارسا نے خود نو‏‏ں براہ راست فرنٹ زون وچ پایا۔

اس وجہ توں، جرمن کمانڈ نے XXXXVI پنزر کور نو شہر بھیجیا، جس دی کمانڈ جنرل [[Smilo von Lüttwitz|سمیلو وان لٹوٹز]] نے کیتی، جس دا کم ریڈ آرمی دے فوجیاں دے ممکنہ لینڈنگ دے خلاف وسٹولا دے کھبے کنارے نو محفوظ کرنا سی (19 ستمبر)۔ باغیاں دے خلاف لڑائی وچ XXXXVI کور دے یونٹاں نے وی باخ کور گروپ د‏‏ی حمایت کيتی۔ دوجیاں دے نال، 25ویں دے یونٹ 19ویں بکتر بند ڈویژن نے میریمونٹ (14–16 اگست) چ لڑائی چ حصہ لیا، تے اگلے دناں چ 19ویں بکتر بند ڈویژن نوں اپنی تھاں تے منتقل کر دتا گیا۔ بکتر بند ڈویژن نے زولیبورز (29–30 ستمبر) تے آخری حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

''کورپسگرپ وان ڈیم باخ'' وچ شامل پیدل فوج د‏‏ی تشکیل عام طور اُتے ایس ایس تے پولیس ڈھانچے تو‏ں آندی سی ، جدو‏ں کہ وہرماخٹ دے وسائل وچ عام طور اُتے بھاری ہتھیاراں تو‏ں لیس یونٹ (توپ خانہ ، ٹینک تے بکتر بند گڈیاں) یا خصوصی یونٹ (جیسے حملہ آور سیپرز) شامل ہُندے سن ۔ اُتے ، جداں جداں وقت گزردا گیا ، وہرماخٹ یونٹاں نے وان ڈیم باخ دے کور گروپ {{Sfn|T. Sawicki|2010}} وچ ایس ایس تے پولیس یونٹاں تو‏ں زیادہ ہونے لگے۔ جرمن فوجی جدید ہتھیاراں نال چنگی طراں لیس سن۔ اوہناں دے ہتھیاراں چ، مثال دے طور تے، کیلیبر دے چھ بیرل راکٹ مارٹر شامل سن۔ 300 ملی میٹر تے 380 ملی میٹر، سیلف پروپیلڈ گن کمپنی &quot;گرل&quot; کیل۔ 150 ملی میٹر ( Pzkfw-38 ٹینک چیسس تے)، [[38 cm Siegfried K (E)|&quot;سیگفریڈ&quot; ریلوے مارٹر کیل۔]] [[38 cm Siegfried K (E)|380 ملی میٹر]] تے بھاری محاصرہ مارٹر &quot;کارل&quot; کیل۔ 600 ملی میٹر ۔ وارسا چ جرمناں ولوں استعمال ہون آلے اک خاص قسم دے ہتھیار وی دور دراز توں کنٹرول کیتے جان آلے ٹریکڈ سیلف پروپلڈ مائنز &quot;گولیتھ&quot; سن، &quot;ٹائیفون&quot; سسٹم (کوئلے دی دھوڑ یا کاربن مونو آکسائیڈ تے ایتھیلین دے مرکب دی بنیاد تے اک گیسی دھماکہ خیز مادہ، جس نوں مادہ اے وی آکھیا جاندا اے، جہنوں صحیح تناسب چ آکسیجن دے نال ملایا گیا سی تے فیر سیلف پروپلڈ کیتا گیا سی {{Sfn|Bączyk|Jasiński|2020}} دھماکہ خیز مواد بردار ایس ڈی 500 کلوگرام ٹی این ٹی لے کے۔ Kfz.301 بورگوارڈ بی IV {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ ''کورپس گروپ وان ڈیم باخ دے'' اقدامات نو‏‏ں 9 واں انفنٹری ڈویژن دے توپ خانے د‏‏ی حمایت حاصل سی۔ فوج - اپنے عروج تے 188 بندوقاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ فضائی مدد جرمن 6ویں ایئربورن ڈویژن دے جہازاں نال دتی جاندی سی۔ ایئر فلیٹ ( ''لوفٹ فلوٹ 6'' )، جس دی کمانڈ فیلڈ مارشل [[رابرٹ رتر فان گرائم|رابرٹ وان گریم]] {{Efn|uwaga7}} نے کیتی، وارسا تے روزانہ بمباری کیتی {{Sfn|Korboński|2008}} ۔

شہر دی گیریژن فورسز تے وارسا توں لنگھن آلے فرنٹ لائن یونٹاں دے نال مل کے، جرمناں نے کل تقریباً۔ 50 ہزار فوجی {{Sfn|Ney-Krwawicz|1999}} {{Sfn|Komorowski|2001}} ، جنرل دے عہدے دے نال چودہ کمانڈراں دی کمانڈ {{Sfn|Korboński|2008}} سی۔ بغاوت نو‏‏ں دبانے والی جرمن افواج د‏‏ی اک خصوصیت یو ایس ایس آر دے سابق شہریاں اُتے مشتمل باہمی تعاون پسند یونٹاں د‏‏ی لڑائی وچ وڈی شرکت سی۔ وارسا دے باشندے اجتماعی طور اُتے انہاں نو‏‏ں &quot; یوکرینی &quot; یا &quot; کلمیک &quot; کہندے سن تے ایہ اصطلاحات اکثر انہاں د‏‏ی یاداں وچ نظر آندیاں نيں {{Sfn|Ludność cywilna|1974}} ۔ ایہ وڈی حد تک یوکرینیائی قوم پرستاں دے ذریعہ کریسی دے علاقے وچ کیتے گئے [[وولہینیا تے مشرقی گیلیشیا وچ پولاں دا قتل عام|جرائم]] دے بارے وچ معلومات دے ذریعہ پورے پولینڈ وچ بنائے گئے تاثر دی وجہ توں سی۔ حقیقت چ، 1944 دے گرمیاں چ وارسا چ صرف اک مربوط یوکرینیائی یونٹ لڑیا۔ ایہ یوکرینیائی سیلف ڈیفنس لیجن {{Sfn|Davies|2006}} (کمانڈر: کرنل پیٹرو ڈائچینکو ) سی، جس نے 15 توں 23 ستمبر 1944 تک چرنیاکوف برج ہیڈ تے لڑائی وچ حصہ لیا، تے فیر ''31ویں'' دے طور تے ''شٹزمینشافٹس-بٹیلون ڈیر ایس ڈی نے'' کیمپینوس جنگل (27–30 ستمبر) وچ ہوم آرمی گروپنگ دے خلاف کارروائیاں وچ حصہ لیا۔ [[دوجی وڈی لڑائی|جنگ دے]] خاتمے دے بعد عام عقیدے دے برعکس (سوویت پروپیگنڈے توں متاثر ہو کے)، جنرل آندرے ولاسوف دی کمان ہیٹھ [[روسی لبریشن آرمی|روسی لبریشن آرمی (آر او اے) دے]] یونٹاں نے بغاوت دے دباؤ وچ حصہ نئیں لیا، کیونکہ اس ویلے ایہ تشکیل حالے تک موجود نئیں سی (بغاوت وچ حصہ لین آلیاں کجھ مشرقی تعاون پسند تشکیلات، تاہم، ولاسوف دی فوج نو اس دی سرکاری تشکیل دے بعد - مثال دے طور تے، رونا بریگیڈ دے سابق فوجیاں نو آر او اے دے پہلے ڈویژن اچ شامل کیتا گیا سی) {{Sfn|Davies|2006}} ۔ وارسا دے آس پاس دے گھیرے وچ ہنگری II ریزرو کور دے یونٹ وی شامل سن ، لیکن انہاں نو‏‏ں اس وقت واپس لے لیا گیا جدو‏ں جرمناں نو‏‏ں احساس ہويا کہ ہنگری پولینڈ دے نال کھلے عام ہمدردی رکھدے نيں {{Sfn|Davies|2006}}  ۔{{Osobny artykuł|Siły polskie w powstaniu warszawskim}}

== بغاوت دا سلسلہ ==
[[فائل:Warsaw_Uprising.svg|thumb| وارسا بغاوت دا سلسلہ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 اگست – 3 اکتوبر 1944]]
وارسا بغاوت 1 اگست 1944 نوں شام 7:00 وجے ہوم آرمی یونٹاں دی مسلح بغاوت نال شروع ہوئی۔ شام 5:00 وجے (نام نہاد &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹہ )۔ مسلح لڑائی 2 اکتوبر 1944 نوں شام نوں ختم ہو گئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ کرنل ایڈم بورکیویچ نے بغاوت دی مندرجہ ذیل مدت دی تجویز پیش کیتی: وارسا تے قبضہ کرن لئی عام باغی حملہ (1–4 اگست)، باغی جارحانہ دفاع دا دور (5 اگست–2 ستمبر)، بقا لئی لڑائی (3 ستمبر–2 اکتوبر) {{Sfn|Przygoński|1980}} ۔ جنرل جیرزی کرچمائر نے بغاوت نو‏‏ں دو ادوار وچ تقسیم کيتا: پولش حملے دا دور (1–4 اگست) تے پولش دفاع دا دور (5 اگست – 2 اکتوبر) {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

بغاوت دا منصوبہ ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ دے کمانڈر کرنل انٹونی کروسیل &quot;مونٹر&quot; نے تیار کیتا سی۔ ایہ فرض کیتا گیا سی کہ پولش یونٹ 2–3 دن تک جارحانہ کارروائیاں کرن دے قابل ہون گے، تے واقعات دے ناپسندیدہ موڑ دی صورت وچ، اوہ زیادہ توں زیادہ 14 دن تک دفاع کرن دے قابل ہون گے (فرض کردے ہوئے کہ لٹ تے ایئر ڈراپ توں ہتھیار حاصل کرنا ممکن ہووے گا) {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اصل وچّ ایہہ لڑائی 63 دن چلدی رہی ۔
 

=== 2–4 اگست نوں پولش جارحانہ کاروائیاں ===
[[فائل:Warszawa_Powstanie_1944-08-04.jpg|thumb| اگست 1944ء تک باغیاں دے زیر قبضہ علاقے - بغاوت دی زیادہ توں زیادہ علاقائی حد]]
یکم اگست نو‏‏ں ہونے والی شکست دے نتیجے وچ ، باغی افواج نے خود نو‏‏ں اک انتہائی ناپسندیدہ پوزیشن وچ پایا۔ اس مشکل صورتحال وچ، تاہم، دو عوامل نے فیر وی پولش دھر دے حق وچ کم کیتا۔ انہاں وچو‏ں پہلا جرمن گیریژن دا نسبتاً غیر فعال رویہ سی ، جس نے کمزور باغی افواج دے خلاف فیصلہ کن جوابی حملہ کرنے د‏‏ی ہمت نئيں کيت‏‏ی۔ دوجا اوہ بے پناہ جوش و خروش سی جس نال راجدھانی دے وسنیکاں نے بغاوت دے شروع ہون دا سواگت کیتا ۔ پہلے ای اک توں دو اگست دی رات نوں، باغیاں دے زیر کنٹرول ضلعے رکاوٹاں دے گھنے جال نال ڈھکے ہوئے سن۔ آبادی دے جوش و خروش تے پہل نو‏‏ں فوج نو‏‏ں منتقل کيتا گیا تے اس بحران اُتے قابو پانے وچ مدد ملی جس وچ بغاوت نے خود نو‏‏ں پایا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اگلے دناں وچ ، ہوم آرمی یونٹاں نے متعدد فاتحانہ لڑائیاں لڑیاں ، جس نے نويں علاقائی فوائد حاصل کیتے تے باغی دفاع نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 2–3 اگست نو‏‏ں ، پولش سیکیورٹی پرنٹنگ ورکس د‏‏ی عمارت ، بیلانسکا اسٹریٹ اُتے پولش بینک ، تے بلانکا محل اُتے قبضہ کرلیا گیا ، جس د‏‏ی بدولت پرانے شہر دا دفاع مضبوط ستوناں اُتے مبنی سی۔ ایسے ویلے، شہر دے مرکز وچ، مین پوسٹ آفس دی عمارت ، زیلازنا سٹریٹ، کلوڈنا سٹریٹ ( ''نورڈواچے'' ) دے کونے تے پارٹوویچ ٹینمنٹ ہاؤس وچ بھاری دفاع شدہ جرمن پولیس سٹیشن، تے یونیورسٹی آف ٹیکنالوجی دیاں عمارتاں تے قبضہ کر لیا گیا۔ تاہم، خاص اہمیت دی گل ایہ سی کہ ال وچ ڈاک خانے دے سٹیشن تے قبضہ کیتا گیا۔ &quot;کروبری II&quot; بٹالین ولوں۔ یروشلم۔ اس کامیابی نے باغیاں نو‏‏ں شہر د‏‏ی کلیدی مواصلاتی شریاناں وچو‏ں اک نو‏‏ں روکنے د‏‏ی اجازت دتی۔ 3–4 اگست نو‏‏ں ، اس راستے اُتے شدید لڑائی ہوئی ، جس دے دوران جرمن فریق نے بکتر بند گاڑیاں دا استعمال کيتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

3 اگست نو‏‏ں ، کرنل &quot;Zywiciel&quot; د‏‏ی فوج وارسا واپس آئی تے زولیبورز دے وسطی حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اک دن پہلے، موکوٹو وچ، 8 ورونیکزا سٹریٹ دے سکول تے قبضہ کر لیا گیا سی، جہڑا اودوں توں اوس ضلعے دے کلیدی پولش گڑھاں وچوں اک بن گیا۔ وولا وچ، 2 اگست توں، باغی یونٹاں جرمن بکتر بند یونٹاں دے خلاف شدید دفاعی لڑائیاں وچ مصروف سن جنہاں نے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے رستے تے راہ حاصل کرن دی کوشش کیتی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ پراگا چ، بغاوت بنیادی طور تے 3 اگست نوں ختم ہو گئی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

=== وولا تے اوچوٹا دا زوال ===
[[فائل:Jewish_prisones_of_KZGesiowka_liberated_by_Polish_Soldiers_of_Home_Army_Warsaw1944.jpg|thumb| گیسیا سٹریٹ (&quot;Gęsiówka&quot;) تے کے ایل وارشاؤ حراستی کیمپ دی یہودی خواتین قیدیاں نو ہوم آرمی دے فوجیاں نے آزاد کر دتا]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_by_Bałuk_-_25976.jpg|thumb| وولا چ ایونجیلیکل قبرستان دے علاقے چ &quot;Pięść&quot; بٹالین دے فوجی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Barricade_on_Corner_of_Karolkowa_and_Żytnia_Streets.jpg|thumb| زیٹنیا تے کارولکووا سڑکاں دے سنگم تے باغیاں دی رکاوٹ]]
[[فائل:Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-08A,_Warschauer_Aufstand,_Soldaten_mit_&quot;Goliath&quot;.jpg|thumb| جرمن فوجی پووزکوسکا سٹریٹ دے نال &quot; جالوت &quot; چلاندے ہوئے]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Kaminski_(1944).jpg|thumb| میجر آئیون فرولوف تے رونا بریگیڈ دے افسران]]
بغاوت د‏‏ی خبر اُتے [[اڈولف ہٹلر|ہٹلر دا]] پہلا رد عمل پولینڈ دے دار الحکومت اُتے قالین بمباری شروع کرنے دا حکم جاری کرنا سی ۔ جرمن [[لفتوفا|لفٹ وافے]] نے &quot;مرکزی محاذ دے تمام طیارےآں دے وڈے پیمانے اُتے استعمال دے ذریعے ، بشمول ٹرانسپورٹ طیارےآں ، وارسا نو‏‏ں زمین اُتے گرا دینا سی تے اس طرح بغاوت دے ماخذ نو‏‏ں دبا دینا سی۔&quot; تاہم، ایہ جلدی ای پتہ چلیا کہ حکم تے عمل کرنا غیر حقیقت پسندانہ سی۔ شہر وچ متعدد جرمن دفاتر تے فوجی تے پولیس یونٹاں نو‏‏ں کٹ دتا گیا سی ، تے انہاں دا انخلاء عارضی طور اُتے ناممکن سی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اس صورتحال وچ ، ہٹلر نے وارسا گیریژن د‏‏ی امداد دے انعقاد دا کم ریخسفورر-ایس ایس [[ہائینرش ہملر|ہینرش ہملر]] تے فوج د‏‏ی سپریم کمانڈ (او کے ایچ) دے جنرل اسٹاف دے سربراہ ، جنرل [[ہائینز گڈرئین|ہینز گڈیرین]] {{Sfn|Borkiewicz|1969}} نو‏‏ں سونپیا۔

جد کہ بغاوت دے پھیلاؤ نے جرمناں نو تاکتیکی سطح تے حیران نئیں کیتا، ایہ آپریشنل پیمانے تے حیران کن سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ ایہ مشرقی محاذ دے مرکزی شعبے وچ اک عام بحران دے نال وی میل کھاندا سی۔ اس صورتحال وچ ، دستیاب یونٹاں ، جنہاں وچ مختلف پولیس ، تربیتی تے معاون یونٹاں دا اک مجموعہ شامل سی ، بغاوت تو‏ں لڑنے دے لئی بھیجیا گیا ، جدو‏ں کہ مکمل تاکتیکی یونٹاں نو‏‏ں ریڈ آرمی دے خلاف سُٹ دتا گیا {{Sfn|Sowa|2016}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; چ شامل سن، دوجیاں دے نال: : وارتھ لینڈ توں اک جلد بازی نال منظم پولیس گروپ، جس دی کمانڈ ایس ایس گروپنفیورر ہینز رینفرتھ نے کیتی; ایس ایس &quot;ڈرلیوانگر&quot; رجمنٹ، جہڑی جیلاں تے حراستی کیمپاں توں کڈھے گئے جرمن مجرماں تے مشتمل سی; تعاون پسند ایس ایس رونا بریگیڈ; 608ویں حفاظتی رجمنٹ، اس دے نال نال دو آذربائیجانی بٹالین (&quot;برگمین&quot; بٹالین تے 111ویں رجمنٹ دی پہلی بٹالین) {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ &quot;امدادی افواج&quot; دے یونٹ 4 اگست دے آس پاس وارسا وچ ظاہر ہوئے۔ ڈیرلوانگر د‏‏ی رجمنٹ ، رینفرتھ دے پولیس گروپ تے آذربائیجان د‏‏ی فوجاں دے نال مل ک‏ے وولا د‏‏ی طرف ہدایت کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں گورنر فشر تے جنرل اسٹاہل ( پلسوڈسکی چوک دے نیڑے &quot; سرکاری ضلع &quot; وچ کٹیا گیا ) نو‏‏ں آزاد کرنے تے وولسکا - چلوڈنا - الیکٹرالنا - سینیٹورسک - کیربڈزیا پل دے راستے نو‏‏ں غیر مسدود کرنے دا کم سونپیا گیا سی۔ رونا بریگیڈ نے اوچوٹا تے حملہ کرنا سی، گروجیکا - ال دے نال اگے ودھنا سی۔ روٹ۔ جیروزولیمسکی نے پونیاتوسکی پل تک رسائی نو غیر مسدود کرن لئی {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

5 اگست نو‏‏ں ، صبح سویرے تو‏ں ، رینفرتھ تے ڈرلیوانگر دے یونٹاں نے وولسکا تے گورکزوسکا گلیاں اُتے پولش رکاوٹاں اُتے حملہ کيتا ، جس وچ ضلع د‏‏ی شہری آبادی نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے قتل کيتا گیا۔ تاہم، جرمن ترقی شروع چ کافی سست سی۔ جرمن کمانڈ نے اپنی رپورٹاں وچ اس گل اُتے زور دتا کہ پولینڈ &quot;شدید تے عزم دے نال&quot; لڑ رہے سن تے &quot;مزاحمت د‏‏ی طاقت وچ کوئی قابل ذکر کمی نئيں ہوئی&quot;۔ اگست نو‏‏ں ، ڈرلوانگر د‏‏ی اک بٹالین نے سیکسن گارڈن تک پہنچیا ، جتھ‏ے اس نے &quot;حکومت‏ی ضلع&quot; دے جرمن محافظاں دے نال رابطہ کيتا۔ ایہ صرف اگلے دن سی کہ جرمن چوک تک وولا شریان نو محفوظ کرن اچ کامیاب ہو گئے۔ بینک ۔ ولسکا - چلوڈنا - ساسکی گارڈن - کیربیڈزیا پل دا رستہ صرف 17 اگست نوں مکمل طور تے غیر مسدود کیتا جا سکدا سی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔
[[فائل:WarsawUprising_-_StuG_III_Ausf._G.jpg|thumb| جرمن StuG III Ausf حملہ آور بندوق۔ پولش سیکورٹی پرنٹنگ ورکس دی لڑائی دے دوران جی]]
[[فائل:Street_fights_in_in_Warsaw_Uprising_1944.jpg|thumb| بیلانسکا سٹریٹ دے نیڑے سڑکاں تے لڑائی]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_Canon_in_Krasiński_Garden.jpg|thumb| &quot;لیسنک&quot; کمپنی دے فوجی 5 سینٹی میٹر پی اے کے 38 اینٹی ٹینک گن دے نال۔ کراسینسکی گارڈن]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Germans_at_Teatr_Wielki.jpg|thumb| مشرقی سہیوگی گرینڈ تھیٹر دے کالونیڈ دے پچھے توں باغیاں دے عہدیاں تے گولہ باری کر رئے نے۔]]
[[فائل:Warsaw_1944.jpg|thumb| پرانے شہر دا چوک باغیاں دی لڑائی دے شعلیاں وچ، اگست 1944]]
[[فائل:Warsaw_Uprising_-_Warecka_10_(1944).jpg|thumb| &quot;میوٹلا&quot; بٹالین دے فوجیاں نو گٹراں دے ذریعے شروڈمیسچی تک انخلاء دے بعد۔ وارکا سٹریٹ تے سیور مین ہول دے آسے پاسے دا علاقہ (2 ستمبر)]]
وولا تے اوچوٹا دے زوال دے بعد، ہوم آرمی یونٹاں دے زیر کنٹرول علاقہ کئی باہمی طور تے الگ تھلگ ضلعیاں تک سکڑ گیا - زولیبورز، پرانا شہر، پووسلے تے موکوٹو دے نال سروڈمیسی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ ہن جرمناں نے وارسا دے پرانے شہر دے خلاف اپنے حملے دی وڈی فوج نوں ہدایت کیتی ۔ انہاں دا مقصد وسٹولا تک وسیع رسائی حاصل کرنا سی - خاص طور اُتے کراس سٹی پل تو‏ں کیئربیڈزیا پل تک جانے والے حصے اُتے - جو دریا دے سجے کنارے اُتے تعینات جرمن فوجیاں دے پچھلے حصے نو‏‏ں مستقل طور اُتے محفوظ بنائے گا {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ اس طرح پرانا شہر &quot;عام جنگ&quot; دا میدان بن گیا، جو بغاوت دی اگلی قسمت دے لیی بہوں اہم {{Sfn|Borkiewicz|1969}} کرنل &quot;مونٹر&quot; نے ہوم آرمی دے وارسا ڈسٹرکٹ نو‏‏ں تن جنگی مراکز وچ تقسیم کيتا: &quot;Śródmieście&quot;، &quot;جنوب&quot;، &quot;Północ&quot; (5 اگست)۔ &quot;Północ&quot; گروپ ، کرنل کارول زیمسکی دی کمانڈ چ، کوڈ نیم &quot;زیمسکی&quot;، پرانے شہر دے دفاع لئی ذمہ دار سی۔ &quot;واچنووسکی&quot; (زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی یونٹ وی اس دے ماتحت سن)۔ اس دے قیام دے ویلے اس دی تعداد تقریباً سی۔ 9 ہزار فوجی، جہناں چوں تقریباً 7.2 ہزار پرانے شہر چ رہ گیا۔ &quot;واچنووسکی&quot; دا ارادہ ضلعے دا فعال دفاع کرنا سی، نال ای اوہ زولیبورز تے کیمپینوس جنگل دے نال رابطہ حاصل کرن دی کوشش کردا سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

پرانے شہر دی لڑائی اصل چ 7 اگست نوں شروع ہوئی سی۔ اس دن توں، ڈرلیوانگر دی رجمنٹ نے پی ایل دے علاقے چ پولش پوزیشناں تے حملے شروع کیتے۔ بینکووی، پی ایل ٹیٹرالنی تے پی ایل قلعہ ۔ شروع چ جرمن حملے دی پیش رفت کافی سست سی ۔ اگست تک، جرمن صرف شاہی قلعے دے کھنڈرات تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے سن، تے صرف دو دن بعد، شدید لڑائی دے بعد، اوہ چوک دے آسے پاسے دے علاقے تے قابو پان چ کامیاب ہو گئے۔ بینک۔ وولا قبرستاناں لئی لڑائی دے خاتمے دے بعد، جرمناں نے مورانوف تے وی حملہ شروع کیتا، جس دا دفاع کیڈیو تے &quot;لیسنک&quot; گروپ دے یونٹاں نے کیتا سی۔ خاص طور تے سٹاکی دے گوداماں دے علاقے وچ شدید لڑائی ہوئی {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ دس دناں دی لڑائی دے بعد، پرانے شہر دا دفاع کرن آلیاں افواج تقریباً گھٹ ہو گئیاں سن۔ 5 ہزار فوجی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 18 اگست نو‏‏ں ، وان ڈیم باخ نے باغیاں دے سامنے ہتھیار ڈالنے د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، لیکن اس د‏ی تجویز نو‏‏ں جواب نئيں دتا گیا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اگلے دن، جرمن جنگی گروپ &quot;رینفارتھ&quot; نے پرانے شہر تے اک عام حملہ کیتا {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔

پرانے شہر لئی دو ہفتیاں توں ودھ دی لڑائی بغاوت دی سب توں زبردست تے ڈرامائی لڑائیاں چوں اک ثابت ہونی سی۔ ہر گھر تے ہر رکاوٹ لئی لڑائیاں لڑیاں گئیاں {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ مضبوط توپ خانے تے فضائی حمایت دے نال اچھی طرح تو‏ں لیس جرمن حملہ آور دستے طویل عرصے تک باغیاں د‏‏ی مزاحمت نو‏‏ں توڑنے وچ ناکا‏م رہے {{Sfn|Majewski|2004}} ۔ 21 اگست نو‏‏ں ، جرمن کمانڈ نو‏‏ں ایہ تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا کہ: &quot;وارسا وچ پولینڈ دے ڈاکو جنونی تے شدت تو‏ں لڑ رہے ني‏‏‏‏ں۔&quot; تن ہفتیاں دی لڑائی دے بعد ساڈے اپنے فوجیاں ولوں حاصل کیتے گئے نتائج، متعدد جدید ترین ہتھیاراں دی حمایت دے باوجود، بہت گھٹ نیں&quot; {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ اک ہفتے بعد، بدلے چ، ایہ اطلاع ملی کہ ساڈے اپنے فوجی &quot;بہت تھکے ہوئے تے تھکے ہوئے&quot; سن، جد کہ پولینڈ نے &quot;شدید تے مسلسل لڑائی لڑی، تے انہاں دی مزاحمت تیز ہو رئی سی۔&quot; ایس ایس-اوبرگروپنفیورر وان ڈیم باخ نے اندازہ لگایا کہ پرانے شہر دے لئی لڑائیاں دے دوران ، روزانہ 150 فوجی جرمن صفاں تو‏ں ختم ہوجاندے سن {{Sfn|Borkiewicz|1969}} {{Sfn|T. Sawicki|2010}} ۔ بھاری نقصانات نے آخر کار جرمناں نو‏‏ں حکمت عملی تبدیل کرنے اُتے مجبور کردتا۔ اک وسیع محاذ تے حملہ کرن دی بجائے، انہاں نے انفرادی مزاحمت دے نقطیاں دی منظم، بتدریج قبضے تے توجہ مرکوز کرنا شروع کر دتی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔

اُتے ، دشمن د‏‏ی تکنیکی تے فائر برتری نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ، باغی جرمنی دے حملے نو‏‏ں روکنے وچ ناکا‏م رہے۔ جد کہ کثیر دن دے حملے پولینڈ دے دفاع وچ کدھرے وی گھس نئیں گئے، اوہناں نے منظم طریقے نال باغیاں نوں پرانے شہر وچ دھکیل دتا {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔ اگست نوں جرمناں نے موستوسکی محل تے قبضہ کر لیا ۔ 20-21 اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں ، آخر کار &quot;لیسنک&quot; گروپ دے فوجیاں نو‏‏ں مورانوف چھڈنا پيا۔ اگست نوں، باغیاں نے آرسنل کھو دتا، تے دو دن بعد - جان آف گاڈ ہسپتال دے کھنڈرات دا اک حصہ {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ 28 اگست نو‏‏ں ، کئی دن د‏‏ی شدید لڑائی دے بعد ، جرمناں نے بالآخر پولینڈ دے دفاع دے کلیدی ستوناں وچو‏ں اک اُتے قبضہ ک‏ر ليا - پی ڈبلیو پی ڈبلیو عمارت۔ اسی دن ، اتنی ہی طویل تے شدید لڑائی دے بعد ، باغیاں نے ملحقہ گرجا گھر دے نال مل ک ے کیتھیڈرل دے کھنڈرات نو ں وی کھو دتا۔ جیسویٹس {{Efn|uwaga9}} ۔ محافظاں دی افواج اس ویلے تک تقریباً گھٹ ہو گئی سی۔ 2 ہزار فوجی (کجھ پلٹناں چ صرف اک درجن یا ایس توں ودھ فوجی سن)۔ فوج جسمانی تھکاوٹ دے دہانے تے سی; ہزاراں زخمیاں لئی گولہ بارود، خوراک تے دوائیاں دی کمی سی۔ شہری آبادی اک ہور افسوسناک صورتحال وچ سی - بھکھ تے پیاس دا شکار سی، تہہ خانیاں وچ پودیاں لگیاں ہوئیاں سن، جرمن فضائی حملیاں تے توپ خانے دی فائرنگ توں ہزاراں دی گنتی وچ مر رہی سی {{Sfn|Borkiewicz|1969}} ۔ باہر دی مدد لئی امیداں ختم ہو گئیاں۔ کیمپینوس جنگل دے ہوم آرمی دے کمانڈراں دے باہمی اختلافات تے بے فیصلی دی وجہ توں، پووزکی دے علاقے وچ &quot;رینفرتھ&quot; جنگی گروپ دے عقبی حصے تے حملے دا اہتمام کرنا ممکن نئیں سی۔ زوولیبورز دے نال رابطہ قائم کرنا وی ناممکن سی ، کیونجے گدانسک ریلوے اسٹیشن اُتے دو باغی حملے شکست تے تقریبا 500 فوجیاں دے نقصان اُتے ختم ہوئے {{Sfn|Kirchmayer|1984}} ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:Polish_Committee_of_National_Liberation_in_September_1944.PNG|thumb| ستمبر 1944 وچ پولش کمیٹی آف نیشنل لبریشن دے زیر کنٹرول علاقے]]

=== بغاوت دے نقاداں دے دلائل ===
[[فائل:Stolica_-_1957-08-01.jpg|thumb| یکم اگست 1957 توں ہفتہ وار &quot;سٹولیکا&quot; دا اک خاص شمارہ، جس چ بغاوت دیاں کئی تصویراں شامل سن، جنہاں چ پہلی وار چھپیاں تصویراں وی شامل سن (جس چ یوجینیوس لوکاجسکی دیاں تصویراں وی شامل نیں)]]
وارسا بغاوت دے بارے وچ تمام معلومات سنسر شپ دے تابع سن ۔ 1974 وچ، سنسراں لئی اپنیاں سفارشاں وچ ، پریس، پبلیکیشنز اینڈ پرفارمنس دے کنٹرول دے مین آفس نے مقامی پریس وچ یادگار دے متعلق کسی وی معلومات دی اشاعت تے پابندی عائد کر دتی، تے ایتھوں تیکر کہ بغاوت دے سابق فوجیاں دی موتاں دے بارے وچ اوہناں دے ٹبراں ولوں ادائیگی کیتی گئی موتاں دی اشاعت تے وی پابندی لا دتی۔ پولش پیپلز ریپبلک وچ سنسر شپ اُتے اپنی کتاب وچ ، توماس سٹرزیوسکی نے 26 جولائ‏ی 1974 تو‏ں کنٹرول آفس د‏‏ی اک سرکاری خفیہ دستاویز دا حوالہ دتا اے ، جس وچ سنسر شپ د‏‏ی مداخلت د‏‏ی دائرہ کار د‏‏ی وضاحت کيتی گئی اے: &quot;پریس ، ریڈیو تے ٹی وی وچ موت نامے ، اندراجات تے ہور شکلاں دے نال نال موت خبراں وغیرہ ، مختلف قبرستاناں وچ ، قبرستاناں اُتے اجلاساں دا اعلان کردے ہوئے۔&quot; میدان جنگ وغیرہ (وارسا بغاوت دے پھیلن دی سالگرہ یا اس دے انفرادی واقعات دے موقع تے) ہوم آرمی دے گروپاں، یونٹاں وغیرہ دے سابقہ فوجیاں تے وارسا بغاوت وچ حصہ لین آلی دوجیاں سجے پکھی تنظیماں نوں اشاعت لئی جاری نئیں کیتا جا سکدا۔ تاہم، گرجا گھراں وچ منعقد ہون آلیاں خدمتاں دے بارے وچ موت دیاں خبراں تے معلومات جاری کیتیاں جا سکدیاں نیں&quot; {{Sfn|Strzyżewski|2015}} ۔

== یادگار ==

=== عوامی جمہوریہ پولینڈ چ ===
[[فائل:Gloria_Victis_1944_Monument_in_Warsaw.jpg|thumb| پووزکی ملٹری قبرستان چ 1946 توں وارسا چ گلوریا وکٹس یادگار]]
[[فائل:Wolska_Street_55_(at_Płocka_Street)_-_place_of_remembrance.JPG|thumb| وولسک سٹریٹ تے وڈے پیمانے تے پھانسیاں دی تھاں دی یادگار چوریک دی تختی]]
[[فائل:Pomnik_&quot;Polegli_Niepokonani&quot;_02.JPG|thumb| وارسا باغیاں دے قبرستان وچ 1973 دے ناقابل شکست لوکاں دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Malego_Powstanca.JPG|thumb| وارسا دی پوڈویل سٹریٹ تے 1983 توں نکے باغی دی یادگار]]
[[فائل:Pomnik_Powstania_Warszawskiego_1_sierpnia_2015.JPG|thumb| چوک تے 1989 دے وارسا بغاوت دی یادگار دا ٹکڑا۔ وارسا چ کراسینسکی]]
[[فائل:Warszawa_9077.jpg|thumb| وارسا بغاوت میوزیم]]
[[فائل:Uroczystości_70._rocznicy_wybuchu_powstania_warszawskiego_Kancelaria_Senatu_01.JPG|thumb| بغاوت دے سابق فوجی۔ 70ویں سالگرہ دی تقریبات فالن انڈیفیٹڈ دی یادگار تے بغاوت دی سالگرہ]]
[[فائل:Upamiętnienie_godziny_W_1_sierpnia_2016_rondo_Romana_Dmowskiego_01.jpg|thumb| رومن ڈمووسکی راؤنڈاباؤٹ تے &quot;ڈبلیو&quot; گھنٹے دی یادگار (2016)]]
جولائ‏ی 1945 دے آغاز وچ ، جیرزی البرچٹ نے &quot;وارسا بغاوت دے ہیروآں د‏‏ی یاد وچ کمیٹی&quot; دے قیام د‏‏ی اپیل کيتی۔ اس دے نتیجے وچ ، 6 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں ، وارسا پاور پلانٹ وچ خاص طور اُتے بلایا گیا ریلی وچ حصہ لینے والے مزدوراں نے وارسا بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے سلسلے وچ وارسا د‏‏ی حکومت تے شہری حکام نو‏‏ں اپیل بھیجی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ تن دن بعد، ٹریڈ یونین کونسل دے مکمل اجلاس دی قرارداد شائع کیتی گئی، جس نے اس مقصد لئی فنڈ ریزنگ مہم شروع کیتی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2017}} ۔ اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ وی منعقد کیتا گیا سی، جس دا اعلان کیپیٹل ری کنسٹرکشن آفس {{Sfn|Napiórkowski|2016}} نے کیتا سی۔ 11 جولائ‏ی نو‏‏ں ، وارسا وچ اگست د‏‏ی بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ د‏‏ی یادگار دے لئی دارالحکومت کمیٹی قائم کيتی گئی ، جس وچ ہور شامل سن: جین۔ ماریان سپائیچلسکی تے دارالحکومت دے میئر ، سٹینسلاو ٹولوینسکی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

بغاوت د‏‏ی پہلی سالگرہ اُتے ، صدر تولوینسکی نے پووزکی قبرستان وچ زوال پذیر افراد د‏‏ی اک عارضی یادگار د‏‏ی نقاب کشائی کيتی۔ وارسا دے &quot;روما&quot; وچ اسٹیٹ نیشنل کونسل دے اجلاس روم وچ اک رسمی تقریب وی منعقد کيتی گئی۔ اوس ویلے دے چوک تے۔ نپولین تے کراکووسکی پرزیڈمیسی تے خصوصی عوام منائی گئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔

وارسا بغاوت دی پہلی یادگار 1946ء چ سلپسک چ نقاب کشائی کیتی گئی ۔ ایہ جنگ دے خاتمے دے بعد اس شہر وچ آباد ہونے والے بغاوت دے سابق فوجیاں دے پہل اُتے قائم کيتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔ فروری 1946 وچ، سابقہ دے لیکویڈیشن کمیشن نے ہوم آرمی سینٹرل ایریا نے ہوم آرمی دے مرن آلے فوجیاں دی یادگاری یادگار لئی اک مقابلہ دا اعلان کیتا۔ کمیشن د‏‏ی سرگرمیاں دا نتیجہ 1 اگست 1946 نو‏‏ں بغاوت دے آغاز د‏‏ی دوسری سالگرہ اُتے پووزکی فوجی قبرستان وچ گلوریا وکٹس یادگار د‏‏ی نقاب کشائی ہوئی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ اس دے علاوہ بغاوت د ی دوسری برسی اُتے ، 1 اگست 1946 نو ں ، ڈابرونو وچ اک ماریان چیپل د ی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو زوال پذیر باغیاں دے اعزاز وچ  سی۔ 1946 توں 1950 تک، وارسا اپرائزنگ ماؤنڈ دارالحکومت دے ملبے توں تعمیر کیتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} (اس دے بعد ایہ کئی سالاں تک نظر انداز رہیا - بالکل وارسا باغیاں دے قبرستان دی طرح جنگ دے فورا بعد قائم کیتا گیا سی)۔

1948 وچ، وولا قتل عام وچ قتل ہون آلیاں دی یاد وچ وولا قبرستان وچ اک یادگاری تختی دی نقاب کشائی کیتی گئی، جس تے لکھیا سی &quot;نازی قتلاں دے 40,000 جلے ہوئے شکار - 20,000 کلوگرام راکھ&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ 1949 تو‏ں شروع ہوک‏ے ، قبضے تے وارسا بغاوت دے دور تو‏ں وارسا وچ لڑائیاں تے پھانسیاں د‏‏ی جگہاں نو‏‏ں کارول چوریک دے ذریعہ ڈیزائن کردہ ریت دے پتھر د‏‏ی تختیاں یا ZBoWiD (عام طور اُتے چوریک د‏‏ی تختیاں تو‏ں ملدے جلدے) دے ذریعہ تعمیر کردہ تختیاں دے نال یاد کيتا گیا سی۔ بغاوت دی لڑائیاں نوں وارسا چ نامعلوم سپاہی دے مقبرے تے وی یاد کیتا گیا سی، تختیاں چوں اک تے اک کتبہ سی: &quot;بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot; (1990 دے بعد تبدیل کیتا گیا: &quot;وارسا بغاوت 1 اگست - 2 اکتوبر 1944&quot;)۔

1949 وچ، گردش ہلے وی تقریباً سی۔ 7 ہزار نجی پبلشنگ ہاؤس &quot;Mieczysław Fuksiewicz i S-ka&quot; نے بغاوت دے شریک Stanislaw Podlewski دے ''&quot;March through hell&quot;'' دے عنوان نال اک ناول شائع کیتا، جہڑا بغاوت دے دوران پرانے شہر دی قسمت نال متعلق اے {{Sfn|Mieszkowski|2014}} ۔

اسٹالنسٹ دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے 1954 تک ، حکام نے بغاوت د‏‏ی یاد تو‏ں لڑنے د‏‏ی حکمت عملی نافذ کيتی {{Sfn|Napiórkowski|2016}} ۔ بغاوت دی یادگاری تقریبات نو بہت گھٹ تشہیر دتی گئی سی تے خالص طور تے مقامی کردار دتا گیا سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ وارسا بغاوت دی یادگار دی تعمیر وی کئی دہائیاں تک روکی گئی سی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

1954 توں، بغاوت دی یاد بحال ہو گئی اے، اگرچہ جزوی طور تے۔ ہن تک بغاوت دی یاد دے حوالے نال پالیسی نو &quot;بے جان&quot; {{Sfn|Napiórkowski|2016}} آکھیا جاندا اے۔ 11 مارچ 1956ء نو‏‏ں رسالہ &quot;پو پروسٹو&quot; نے جیرزی امبروزیویچ ، والیری نامیوٹکیویچ تے جان اولزوسکی دا اک مضمون شائع کيتا جس دا عنوان سی: &quot;ہوم آرمی دے لوکاں نال ملن لئی&quot;، جس نے صرف ہوم آرمی دے حوالے نال منفی سرکاری داستان نوں توڑ دتا، دوجیاں دے نال نال، وارسا بغاوت وچ ہوم آرمی دے فوجیاں دا مسئلہ۔ &quot;Twórczość&quot; دے اپریل دے شمارے وچ Jerzy Stawiński &quot;Kanały&quot; دی اک مختصر کہانی شائع ہوئی، تے 15 اپریل 1956 نوں &quot;Trybuna Ludu&quot; وچ Alicja Solska - اوس ویلے دے نائب وزیر اعظم پیوٹر Jaroszewicz دی بیوی، پیپلز آرمی دے لیفٹیننٹ تے بغاوت دے شریک مضمون &quot;Male - سابقہ ہوم آرمی افسران&quot; جس وچ بغاوت وچ لڑن آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی تعریف شامل اے {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔ اگست 1956 وچ ، میگزین &quot;Świat&quot; وچ ، ولادیسلاو بارٹوشیوسکی نے بغاوت دے واقعات دا اک کرونکل شائع کرنا شروع کيتا جس وچ یوجینیوس لوکاجسکی  د‏‏ی تصاویر سن ۔

1956 وچ، بغاوت دے شروع ہون دی برسی اک خاص طور تے پختہ کردار رکھدی سی۔ اس سالگرہ دے موقع اُتے ، وارسا د‏‏ی سڑکاں اُتے فوجیاں دے ہیلمٹ وچ رکھے گئے موم بتیاں جلائیاں گئیاں ، تے بغاوت دے شرکاء دے محافظ ، پولش پیپلز آرمی دے سپاہی ، سکاؤٹس تے پولش یوتھ یونین دے ارکان یادگاری مقامات اُتے کھڑے سن ۔ یکم اگست نو‏‏ں ، پووزکی فوجی قبرستان وچ تقریبات منعقد کيتیاں گئیاں ، جتھ‏ے اک گارڈ آف آنر وی بلند کيتا گیا سی تے ہوم آرمی تے پیپلز آرمی دونے دے فوجیاں د‏‏ی یادگاراں اُتے چادراں چڑھائیاں گئیاں سن ۔ گرینڈ تھیٹر وچ بغاوت دے ہیروآں دے اعزاز وچ اک گالا کنسرٹ منعقد کیتا گیا سی، جس وچ، دوجیاں دے نال، باربرا ہیسے بوکوسکا تے میچیسلاو فوگ۔ حکام د‏‏ی طرف تو‏ں ، پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے سیکرٹری ، جیرزی البرچٹ ، تے پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی د‏‏ی وارسا کمیٹی دے پہلے سیکرٹری ، اسٹیفن سٹاسزوسکی نے حصہ لیا۔ سابقہ ہوم آرمی کمانڈ دے ارکان - کرنل جان رزیپیکی تے کرنل جان مازورکیویچ - &quot;رادوسلاو&quot; - نے تمام تقریبات وچ حصہ لیا۔ وارسا دے ہیروز (1944 دے باغیاں سمیت) د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک سماجی کمیٹی وی قائم کيتی گئی سی ، جس وچ سابقہ ہوم آرمی دے فوجی وی شامل سن ، ہور افراد دے نال۔ مائیکل اساجیوچ ، سٹینسلاو جانکووسکی ، جان مازورکیویچ، سٹینسلاو پلوسکی تے جان رزیپیکی {{Sfn|Na spotkanie ludziom z AK|1956}} ۔

1957 وچ، گدانسک ریلوے سٹیشن تے حملے وچ ہلاک ہون آلے ہوم آرمی دے فوجیاں دی یادگار زولیبورز وچ نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ، اس دے نال نال بغاوت وچ پہلی لڑائیاں دی یاد وچ سوزینا سٹریٹ وچ ڈبلیو ایس ایم بوائلر روم دی عمارت تے اک تختی  ۔ اسی سال، سینٹرل پارک آف کلچر {{Sfn|Głębocki|1990}} وچ پہلی پولش فوج دے چرنیاکوف باغیاں تے فوجیاں دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی، تے پی ایل۔ نپولین دا ناں بدل کے پی ایل رکھ دتا گیا۔ وارسا باغیاں {{Sfn|Handke|1998}} ۔ بغاوت دی سالگرہ دے موقعے تے، نامعلوم سپاہی دے مقبرے دے سامنڑے زوال پذیراں دی رول کال منعقد کیتی گئی، جس چ جنگی وردیاں چ سابقہ باغیاں نے شرکت کیتی  ۔

یکم اگست 1959 نو‏‏ں ، پولینڈ د‏‏ی عوامی فوج  بغاوت د‏‏ی یاد وچ تمام جگہاں دے سامنے اک گارڈ آف آنر لگایا۔ اس سال، جیرزی کرچمائر دی اک کتاب چھپی جس دا عنوان سی: ''وارسا بغاوت'' {{Sfn|Korotyński|1987}} ۔

1964  تے 1984  وچ پولش پوسٹ نے بالترتیب پولش عوامی جمہوریہ د‏‏ی 20 واں تے 21 واں سالگرہ دے موقع اُتے ڈاک ٹکٹاں جاری کيتیاں۔ تے 40۔ بغاوت دی سالگرہ۔

1973 وچ ، وارسا باغیاں دے قبرستان وچ فالن ناقابل شکست یادگار تعمیر کیتی گئی۔

1975 وچ ، 13 اگست 1944 دے دھماکے دے متاثرین (220 تو‏ں زیادہ افراد) د‏‏ی یاد وچ اک یادگار نقاب کشائی کيتی گئی۔ جرمن بورگوارڈ کلینسکیگو سٹریٹ {{Sfn|Mieszkowski|2014}} تے اک دھماکہ خیز مواد دے نال۔

1979 وچ چوک تے۔ وارسا بغاوت وچ ، ہوم آرمی &quot;کلینسکی&quot; بٹالین دے فوجیاں دے اعزاز وچ اک تختی نقاب کشائی کيتی گئی سی جو بغاوت دے پہلے گھنٹےآں تو‏ں اس علاقے وچ لڑدے سن ۔ ايس‏ے سال پہلی بار بغاوت د‏‏ی سالگرہ د‏‏ی تقریبات نو‏‏ں حکام تو‏ں آزادانہ طور اُتے منعقد کيتا گیا۔ اس لمحے تو‏ں لے ک‏ے 1989 تک ، سرکاری تقریبات تے آزاد تقریبات وکھ وکھ منعقد کيتیاں جاندیاں سن ، جو [[کیتھولک چرچ|کیتھولک چرچ د‏‏ی]] حمایت تو‏ں مخالف گروہاں دے ذریعہ منعقد کيتیاں جاندیاں سن {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1983 وچ، وارسا سکاؤٹس دے پہل تے، پرانے شہر دی بیرونی دفاعی دیوار تے لٹل انسرجنٹ یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ اوس سال جولائی چ ، نمائش &quot;وارسا لڑ رئی اے۔ وارسا بغاوت دے 63 دن۔ نمائش دا دورہ 20 لکھ توں ودھ لوکاں نے کیتا تے دوجے شہراں چ پریزنٹیشناں دے دوران وی بہت دلچسپی دا لطف اٹھایا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔

1984 وچ، پولش پوسٹ نے بغاوت دی 40ویں سالگرہ دی یاد وچ چار ڈاک ٹکٹاں دا اک سلسلہ جاری کیتا  ۔

1985 وچ ، بغاوت دے آخری دناں وچ اوتھے قتل کیتے گئے &quot;بسٹا&quot; رجمنٹ دے فوجیاں دی یاد وچ اک یادگار ، موکوٹوو وچ ڈورکووا سٹریٹ تے نقاب کشائی کیتی گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔ ایسے سال، نام نہاد کوسٹیوسکو یادگار ، پہلی دے فوجیاں لئی وقف پولش فوج وارسا برج ہیڈز لئی لڑائیاں چ ڈگ گئی {{Sfn|Głębocki|1990}} ۔

اگست 1980 دے واقعات دے بعد، بغاوت دی یادگار بنان تے اوہناں لئی وقف اک آرکائیو تے میوزیم دا اہتمام کرن دے خیال تے دوبارہ غور کیتا گیا {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} ۔ 1980ء وچ 1944 د‏‏ی بغاوت د‏‏ی یادگار د‏‏ی تعمیر دے لئی اک آزاد سماجی کمیٹی قائم کيتی گئی۔ ناپسندیدہ سیاسی ماحول دے باوجود، کمیٹی نے اک آرکیٹیکچرل ڈیزائن مقابلہ تے اک فنڈ ریزنگ مہم منعقد کیتی۔ مقابلہ چ جتن آلی اندراج [[Piotr T. Rzeczkowski|پیوٹر ٹی]] ولوں ڈیزائن کیتی گئی سی۔ [[Piotr T. Rzeczkowski|رزیکووسکی]] تے [[Marek Ambroziewicz|مارک امبروزیوچ]] {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ تاہم، 1984 وچ، حکام نے کمیٹی دے پریزیڈیم نو معطل کر دتا تے نویں حکام مقرر کیتے، جہڑے ZBoWiD دے نمائندیاں تے مشتمل سن۔ کمیٹی دے فنڈز تے قبضہ کرن دے بعد، نویں بورڈ نے اک ہور مقابلہ دا اعلان کیتا، جس دے نتیجے وچ ونسینٹی کوکما تے [[Jacek Budyn|جیک بڈن]] دا ڈیزائن منتخب کیتا گیا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ اس یادگار دا ناں وی &quot;1944 دے وارسا بغاوت دے ہیروز د‏‏ی یادگار&quot; {{Sfn|J.Z. Sawicki|2004}} رکھ دتا گیا سی۔ بالآخر، دوجیاں دے نال، احتجاج دے باوجود، آرکیٹیکچرل تے آرٹسٹک حلقیاں دا حصہ، وارسا دے حکام نے اپریل 1988 وچ کوکما تے بودن دے ڈیزائن دے مطابق اک یادگار تعمیر کرن دا فیصلہ جاری کیتا {{Sfn|Życieński|2007}} ۔ یادگار دی بنیاد پولش یونائیٹڈ ورکرز پارٹی دے اوس ویلے دے پہلے سیکرٹری، جنرل دی موجودگی چ رکھی گئی۔ ووجیچ جاروزلسکی {{Sfn|Utracka|2019}} ۔ یادگار - جو اس وقت وارسا بغاوت یادگار دے ناں تو ں جانی جاندی اے - 1 اگست 1989 نو ں اس چوک وچ نقاب کشائی کيتی گئی سی۔ وارسا وچ کراسینسکی {{Sfn|J.Z. Sawicki|2009}} ۔

وارسا بغاوت دی مکمل یادگار 1989 دی سیاسی پیش رفت دے بعد ای ممکن ہوئی {{Sfn|Richie|2014}} ۔ 31 جولائ‏ی 2004  نو‏‏ں ، وارسا بغاوت میوزیم کھولیا گیا ، جو بغاوت د‏‏ی تریخ تے  زمین ریاست د‏‏ی تریخ تے کامیابیاں دے لئی وقف سائنسی ، تحقیقی تے تعلیمی سرگرمیاں انجام دیندا ا‏‏ے۔ اسی سال ، دارالحکومت دی لیسنو سٹریٹ تے وولا قتل عام دے متاثرین دی یادگار دی نقاب کشائی کیتی گئی۔ یکم اکتوبر 2010 نو، پرشکو چ ڈولاگ 121 میوزیم کھولیا گیا، جس چ جرمن ڈولاگ 121 ٹرانزٹ کیمپ دی تریخ تے 1944 دی بغاوت دے دوران شہر توں کڈھے گئے وارسا دے رہائشیاں دی قسمت دی دستاویزات پیش کیتیاں گئیاں {{Sfn|Zalewska|2011}} ۔ ہور برآں ، 1989 دے بعد ، شہر دے حکام تے سابق فوجیاں دے گروہاں دے اقدام اُتے ، وارسا وچ انفرادی باغی یونٹاں یا شرکاء دے لئی وقف متعدد یادگاری تختیاں ، پتھراں ، صلیباں تے چھوٹی یادگاراں د ی نقاب کشائی کيتی گئی۔

2009 وچ، جمہوریہ پولینڈ دے سیجم نے، جمہوریہ پولینڈ دے صدر ، لیخ کاچینسکی دے اقدام تے، وارسا بغاوت دا قومی یادگار دن قائم کیتا۔ اسنو‏ں عوامی چھٹی دا درجہ حاصل اے تے ہر سال یکم اگست  نو‏‏ں منایا جاندا ا‏‏ے۔ مزید برآں، 2003 وچ سٹی کونسل نے وارسا نے اک مقامی چھٹی دا قیام کیتا جسنو‏ں وارسا ریمیمبرنس ڈے کہیا جاندا اے ، جو ہر سال وارسا بغاوت  دے پھیلنے د‏‏ی سالگرہ اُتے وی منایا جاندا ا‏‏ے۔

2018 وچ، وارسا دے باغیاں لئی سپورٹ ہاؤس وارسا وچ 22 نوولیپی سٹریٹ تے کھولیا گیا  ۔

== ثقافت وچ وارسا بغاوت ==
[[فائل:20080809_mokotow_44_reenactment_IMG_2837.jpg|thumb| 1944 وچ موکوٹو وچ لڑائی دی تاریخی تعمیر نو]]
وارسا بغاوت دا موضوع پہلی وار فکشن تے نان فکشن چ آیا۔ بغاوت دے دوران وارسا چ لڑائی تے زندگی نو دوجیاں دے نال بیان کیتا گیا سی، میرون بیالوسزوسکی ( ''وارسا بغاوت دیاں یاداں'' )، کازیمیرز برینڈیز ( ''دی انڈیفیٹڈ سٹی'' )، رومن برٹنی ( ''دی کولمبس۔ سال 20'' )، جان ڈوبراچینسکی ( ''اک برباد گھر چ'' )، الیگزینڈر کامنسکی ( ''زوسکا اینڈ دی پیراسول'' )، چزلاو [[چیسلاو میلوش|تھیلو میلوسکی]] ( ''پوورسز آف پاورسز'' ) (بشمول ''مارچ تھرو ہیل'' تے ''زولیبورز ریپسوڈی'' )، جاروسلاو مارک ریمکیویچ ( ''کنڈرزینن'' )، جیرزی اسٹیفن سٹاوینسکی ( ''دی &quot;ڈبلیو&quot; آور، دی ہنگری، دی کینال'' اینڈ ''نوٹس آف اے ینگ وارسووین آن اے برتھ'' )، الیگزینڈر سیبور-ریسکی ( ''آرسینگ'' )، اینہیرنگ Świrszczyńska ( ''میں اک بیریکڈ بنا رہیا سی'' )، Bronislaw Troński ( ''موت ایس راہ توں لنگھ گئی'' )، Melchior Wańkowicz ( ''کریٹر تے جڑی بوٹی'' )، Władyslaw Zambrzycki ( ''دی ہیڈ کوارٹر آف گاڈز لونز'' ) تے الیگزینڈرا زیولکو-بوڈوسکا ( ''کاڈوس کاڈوس، تھیوری آف تھیوریٹوری، ہبل دی کراس'' ) {{Sfn|Masłoń|2010}}.

بغاوت دے لئی متعدد دستاویزی فلماں تے پیرا دستاویزی فلماں وی وقف کيتیاں گئیاں سن ، جنہاں وچ شامل نيں: : ''12 ٹن۔'' ''اوہ سارے اوتھے نیں'' (ڈائرکشن مائیکال روگلسکی )، ''دھوکہ دہی: وارسا لئی لڑائی'' (ڈائریکٹر اینڈریو روتھسٹین)، ''محبت دی وباء'' (ڈائریکٹر میسیج پیووارچوک)، ''خانقاہ وچ قتل عام'' (ڈائریکٹری کرزیسٹوف زوروسکی )، ''وارسا دے محافظ 1943–44'' (اینڈیر: ''وارسافروسنگ'' ) ''دوجی جنگ عظیم دے فوجی'' (ڈائریکٹر ڈیوڈ اینسور)، ''ٹیکنگ دی سٹی'' (ڈائریکٹر ایوا ایورٹ )۔

وارسا بغاوت بہت سارے موسیقی دے کماں لئی اک پریرنا اے - مختلف موسیقی دی اصناف دی نمائندگی کردی اے تے پولش تے غیر ملکی فنکاراں دوناں ولوں پیش کیتی جاندی اے۔ دوویں تصوراتی البمز اس دے لئی وقف سن - جنہاں چ شامل نیں: ''وارسا بغاوت'' ( لاؤ چی )، ''محبت سانوں بچائے گی'' ( آرگنیک )، ''واوا 2010. پی ایل'' (کیرولینا سیچا ایٹ ال.)، ''موروو میڈنز'' ( ڈیریوس مالیجونک ایٹ ال.)، یا ''گجسی!'' , دے نال نال انفرادی گانے – جنہاں چ شامل نیں: &quot;بغاوت&quot; ( سباتون )۔

پولش پینٹنگ وچ ، برونسلا لنکے نے اپنی سیریز &quot;سکریمنگ سٹونز&quot; (1946) وچ وارسا یہودی بستی بغاوت تے وارسا بغاوت دے متاثرین د‏‏ی یاد منائی  ۔
==ایہ وی دیکھو==
* [[وارسا یہودی بستی بغاوت]]
* [[پیرس بغاوت]]
* [[پراگ بغاوت]]

== فٹ نوٹ ==
==حوالے==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* Jak przebiegało powstanie warszawskie na Pradze?. [dostęp 2015-06-25].
* Antoni Żurowski: W walce z dwoma wrogami. 1991.
* Powstanie Warszawskie na Pradze. Decyzja podpułkownika Żurowskiego. [dostęp 2015-06-25].
* Andrzej Albert: Najnowsza historia Polski 1914–1993. T. I. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994. ISBN 1-85917-024-2.
* Dariusz Baliszewski: Historia nadzwyczajna. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8762-9.
* Władysław Bartoszewski: 1859 Dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008. ISBN 978-83-240-1057-8.
* Władysław Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Świat Książki, 2014. ISBN 978-83-7943-446-6.
* Norbert Bączyk, Grzegorz Jasiński: Dawid kontra Goliat: niemieckie specjalne środki bojowe w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Instytut Pileckiego, 2020. ISBN 978-83-66340-30-5.
* Robert Bielecki: Długa 7 w powstaniu warszawskim. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.
* Emilia Borecka [et al.]: Exodus Warszawy. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944. T. I–V. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992. &lt;nowiki&gt;ISBN 83-06-01589-4&lt;/nowiki&gt;.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1969.
* Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2018. ISBN 978-83-64308-20-8.
* Andrzej Chmielarz, Włodzimierz Borodziej, Andrzej Friszke, Andrzej Krzysztof Kunert: Polska Podziemna 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991. ISBN 83-02-04302-8.
* Jan M. Ciechanowski: Powstanie Warszawskie. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11575-0.
* Gregor Dallas: Zatruty Pokój. Wrocław: Bukowy Las, 2012. ISBN 978-83-62478-28-6.
* Szymon Datner, Kazimierz Leszczyński (red.): Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach). Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.
* Szymon Datner: Zburzenie Warszawy. W: Straty wojenne Polski w latach 1939–1945. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.
* Norman Davies: Powstanie ’44. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 978-83-240-1386-9.
* Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04207-9.
* Eugeniusz Duraczyński: Między Londynem a Warszawą. Lipiec 1943 – lipiec 1944. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986. ISBN 83-06-01406-5.
* Marek Getter. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.
* Andrzej Godlewski: Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim. polskatimes.pl, 2008-10-02. [dostęp 2008-07-29].
* Anna Górzyńska: Powstanie warszawskie w tekstach kultury. sppw1944.org, 2010. [dostęp 2013-12-30].
* Tadeusz Grigo: Powiśle Czerniakowskie. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989. ISBN 83-11-07667-7.
* Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Wojsko Polskie na froncie wschodnim 1943–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 83-88973-27-4.
* Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. ISBN 83-86619-97X.
* Joanna K.M. Hanson: Nadludzkiej poddani próbie. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02987-2.
* Nikołaj Iwanow: Powstanie warszawskie widziane z Moskwy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1409-5.
* Jerzy Kirchmayer: Powstanie Warszawskie. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984. ISBN 83-05-11-080-X.
* Krzysztof Komorowski: Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 83-88794-11-6.
* Tadeusz Bór-Komorowski: Armia Podziemna. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08338-X.
* Stefan Korboński: Polskie Państwo Podziemne. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939–1945. Warszawa: Świat Książki, 2008. ISBN 978-83-247-1033-1.
* Henryk Korotyński: Trzy czwarte prawdy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987. ISBN 83-06-01361-1.
* Jerzy Koszada: „Grupa Kampinos”. Partyzanckie zgrupowanie Armii Krajowej walczące w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: ZP GRUPA Sp. z o.o., 2007. ISBN 978-83-925916-6-5.
* Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Powstanie Warszawskie. Fakty i mity. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006. ISBN 83-60464-03-0.
* Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940–1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976. ISBN 83-11-07695-2.
* Józef Krzyczkowski: Konspiracja i powstanie w Kampinosie. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1962.
* Hubert Kuberski. Walki SS-Sonderregiment Dirlewanger o Wolę a egzekucje zbiorowe ludności cywilnej. „Dzieje Najnowsze”. LIII (1), 2021. ISSN 0419-8824. 
* Andrzej Krzysztof Kunert: Kronika powstania warszawskiego. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska&amp;Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004. ISBN 83-7298-662-2.
* Kazimierz Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995. ISBN 83-85218-89-0.
* Richard C. Lukas: Zapomniany holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939–1944. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012. ISBN 978-83-7510-832-3.
* Piotr M. Majewski. Największa bitwa miejska II wojny światowej. „Biuletyn IPN”. 8–9 (43–44), sierpień – wrzesień 2004. 
* Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989. ISBN 83-217-2641-0.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.rp.pl/artykul/516007.html}}
* Marian B. Michalik (red.): Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1994. ISBN 83-86079-02-9.
* Łukasz Mieszkowski: Tajemnicza rana. Mit czołgu-pułapki w powstaniu warszawskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0997-4.
* {{حوالہ رسالہ|url=https://www.samilitaryhistory.org/vol131pm.html}}
* Maja Motyl, Stanisław Rutkowski: Powstanie Warszawskie – rejestr miejsc i faktów zbrodni. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.
* Marcin Napiórkowski: Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944–2014. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016. ISBN 978-83-65369-24-6.
* Marek Ney-Krwawicz: Armia Krajowa. Szkic Historyczny. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999. ISBN 83-87224-17-0.
* Jan Nowak-Jeziorański: Kurier z Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997. ISBN 83-7006-680-1.
* George Orwell: I ślepy by dostrzegł. Wybór esejów i felietonów. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-03075-2.
* Władysław Pobóg-Malinowski: Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. T. III. Londyn: 1960.
* Antoni Przygoński: Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r. T. I i II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-00293-X.
* Alexandra Richie: Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2014. ISBN 978-83-280-0986-8.
* Andrew Roberts: Wicher wojny. Warszawa: Magnum, 2009. ISBN 978-83-89656-67-4.
* Jacek Zygmunt Sawicki. Najdłuższa bitwa Peerelu. Powstanie Warszawskie w propagandzie i pamięci. „Więź”. 8–9 (2004). ISSN 0511-9405. 
* Jacek Zygmunt Sawicki: „Obroża” w konspiracji i Powstaniu Warszawskim. Dzieje Armii Krajowej na przedpolu Warszawy. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 83-11-09407-1.
* {{حوالہ رسالہ|url=http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rns/article/view/4519}}
* Jacek Zygmunt Sawicki. Walka o pomnik. „Tygodnik Powszechny”. 31 (3134), 2009-08-02. 
* Jerzy Sawicki: Zburzenie Warszawy. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.
* Tadeusz Sawicki: Rozkaz zdławić powstanie. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim. Warszawa: Bellona, 2010. ISBN 978-83-11-11892-8.
* Piotr Skwieciński. Ofiary pana Leona. „Uważam Rze”, 2012-04-23. 
* Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.
* Andrzej Leon Sowa: Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940–1944) i sposoby ich realizacji. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-08-06095-7.
* Piotr C. Śliwowski. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Marta Tychmanowicz: Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?. wp.pl, 2011-08-01. [dostęp 2012-05-01].
* Paweł Ukielski. Spór o Powstanie Warszawskie. „Biuletyn IPN”. 8–9 (103–104), sierpień – wrzesień 2009. 
* Piotr Ukielski: Spór o Powstanie Warszawskie. Najgorętsza debata toczyła się na emigracji. rp.pl, 2018-07-27. [dostęp 2019-01-03].
* Bohdan Urbankowski: Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa: Alfa-Wero, 1998. ISBN 83-7001-971-4.
* Katarzyna Utracka. Walka o pamięć Powstania Warszawskiego. „w Sieci Historii”. 7–8 (74–75), 2019. 
* Jonathan Walker: Polska osamotniona: Dlaczego Wielka Brytania zdradziła swojego najwierniejszego sojusznika?. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010. ISBN 978-83-240-1301-2.
* Paweł Wieczorkiewicz: ''Między dwoma wrogami'', Łomianki [[2014]], Wydawnictwo LTW,  ISBN 978-83-7565-385-4.
* Marcin Winkowski: „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.pl, 2012-03-01. [dostęp 2014-05-06].
* Agnieszka Zalewska. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121. „Przegląd Pruszkowski”. 2(84), 2011. 
* Janusz Kazimierz Zawodny: Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11572-6.
* Janusz Kazimierz Zawodny: Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-11586-6.
* Leszek Żebrowski. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim. „Ład”. 9/94, 1994. 
* Tadeusz Żenczykowski: Polska lubelska 1944. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.
* Zdzisław Życieński. O pomnik Powstania Warszawskiego. „Biuletyn IPN”. 8–9 (79–80), sierpień-wrzesień 2007. 
* Armia Krajowa w dokumentach. T. III: kwiecień 1943 – lipiec 1944. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1990. ISBN 83-04-03591-X.
* Ludność cywilna w powstaniu warszawskim. T. I–III. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.
* Na spotkanie ludziom z AK. Warszawa: Iskry, 1956.
* Raport o stratach wojennych Warszawy. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, 2004.
* Debata – Powstanie Warszawskie. Akt założycielski Polski. teologiapolityczna.pl, 2 października 2008. [dostęp 2012-05-04].
* Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. fpnp.pl. [dostęp 2011-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 listopada 2017)].
* Muzeum Powstania Warszawskiego. 1944.pl. [dostęp 2014-05-05].
* {{Cite book|url=}}
* Wojciech Gawor: 80 rocznica. Najstarsze upamiętnienie Powstania Warszawskiego znajdziemy w Dąbrównie. dzialdowo.naszemiasto.pl, 2024. [dostęp 2014-05-05]. (pol.).
{{Authority control}}

== باہرلے جوڑ ==

* [https://www.warsawuprising.com وارسا بغاوت 1944] (انگریزی )
* وچ Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego – پولش فلم کرونکل، پی کے ایف، 27/46۔
* [https://lekarzepowstania.pl وارسا بغاوت میڈکس: تقریباً دا ڈیٹا بیس۔] [https://lekarzepowstania.pl 5 ہزار] [https://lekarzepowstania.pl ڈاکٹراں، نرساں تے پیرامیڈکس دے ناں; یاداں، کھاتے تے سوانح عمریاں]
* [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# گواہیاں دا مجموعہ] [http://zapisyterroru.pl/dlibra/results?action=AdvancedSearchAction&amp;type=-3&amp;search_attid1=69&amp;search_value1=Powstanie+Warszawskie# وارسا بغاوت دے دوران جرمن جرائم پولینڈ چ جرمن جرائم دی تحقیقات لئی مین کمیشن نوں پیش کیتے گئے]
* [https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=141 &quot;وارسا بغاوت پریس&quot; مجموعہ]
* Michał فیسکیو : زولیبورز چ وارسا دی بغاوت ۔ زولیبورز اخبار، 2016-07-17۔ [2020-07-31 تک رسائی حاصل کیتی گئی]۔ ( پولش ) ۔
[[گٹھ:پولینڈ دوسری جنگ عظیم وچ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>tbbatm60qhwez9iwlzhjd63rv5ls8x5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پرتگال دا افونسو اول</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149250</id>
    <revision>
      <id>708910</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:35:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1365890924|Afonso I of Portugal]]&quot;</comment>
      <origin>708910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62566" sha1="tdj7krt96ifexackzemww5k0mkk33r1" xml:space="preserve">
{{ڈبہ جانکاری شاہی اقتدار|name=الفانسو اول|image=D. Afonso Henriques - Compendio de crónicas de reyes (Biblioteca Nacional de España).png|image_size=|caption=کاسٹیلین مخطوطہ '' بادشاہاں دے تواریخ دا خلاصہ '' وچ تصویر کشی, {{circa|1312–1325}}|succession=[[پرتگال دا بادشاہ|پرتگالیاں دا بادشاہ]]|reign={{nowrap|26 July 1139 – 6 December 1185}}|coronation=25 جولائی 1139|successor=[[پرتگال دا سانچو I|سانچو I]]|birth_name=الفونسو اینریکس|birth_date=1106, 25 جولائی 1109, اگست 1109 یا  1111|birth_place=[[گویماریس]] (کجھ [[ویسو]] دلیل دیندے نیں)|death_date=6 دسمبر 1185 (aged {{Circa|73–79}})|death_place=[[کوئمبرا]], [[پرتگال]]|spouse={{marriage|[[پرتگال دی ملکہ ساووے دی ماتیلڈا|ساووے دی متیلڈا]]|1146|1157|end=died}}|issue=[[پرتگال دی یورکا|یورکا، لیون دی ملکہ]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دی تھریسا، کاؤنٹیس آف فلینڈرز|ٹریسا، کاؤنٹیس آف فلینڈرز]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دی مافالڈا (پیدائش 1153)|مفالڈا]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دا سانچو I|پرتگال دا بادشاہ سانچو I]]&lt;br&gt;{{ill|Henrique Afonso, Infante of Portugal|pt|Henrique Afonso, Infante de Portugal|lt=Henry}}&lt;br&gt;{{ill|João Afonso of Portugsl|pt|João Afonso de Portugal|lt=John}}&lt;br&gt;{{ill|Sancha Afonso of Portugsl|pt|Sancha Afonso de Portugal|lt=Sancha}}&lt;br&gt;[[Theresa of Portugal]]&lt;br&gt;[[Fernando Afonso of Portugal]]&lt;br&gt;Urraca Afonso, Lady of Aveiro&lt;br&gt;Pedro Afonso, Master of Aviz&lt;br&gt;Teresa Afonso|house=[[پرتگالی برگنڈی راجٹبر|برگنڈی]]|father=[[ہینری،  پرتگال دا کاؤنٹ ]]|mother=[[تھریسا،  پرتگال دی کاؤنٹیس ]]|succession1=[[پرتگال دا کاؤنٹ]]|reign1=22 مئی 1112 – 25 جولائی 1139|predecessor1=[[ہینری،  پرتگال دا کاؤنٹ  |ہینری]]|regent1=[[تھریسا،  پرتگال دی کاؤنٹیس |تھریسا]] (1112–1128)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=HOE8AAAAYAAJ&amp;pg=PA527 |title=A dictionary of dates relating to all ages and nations: for universal reference; comprehending remarkable occurrences, ancient and modern, the foundation, laws, and governments of countries, ... and particularly of the British Empire. By Joseph Haydn |date=1860 |publisher=Edward Moxon, Dover Street |page=527 |language=en}}&lt;/ref&gt;|burial_place=[[مقدس صلیب دی خانقاہ (کوئمبرا)|سانتا کروز خانقاہ]]، کوئمبرا}}

'''ڈوم افونسو اول''' {{Efn|{{IPA|pt|ɐˈfõsu}}}}  (پیدائش '''افونسو ہینریکس''' ؛ 1106/1109/1111 – 6 دسمبر 1185) نوں &quot; '''فاتح''' &quot; ( Portuguese   دا عرفی ناں دتا گیا )، &quot; '''بانی''' &quot; ( {{Lang|pt|O Fundador}} )   تے &quot; '''عظیم''' &quot; ( ''او میگنو'' ) &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Costa|first=Antonio Carvalho da|url=https://www.google.pt/books/edition/Corografia_portugueza_e_descrip%C3%A7am_topo/JDQBAAAAQAAJ?hl=pt-PT&amp;gbpv=1|title=Corografia portugueza, e descripçam topografica do famoso reyno de Portugal|publisher=Deslandes}}&lt;/ref&gt; پرتگالیاں ولوں ، پرتگال دا پہلا بادشاہ سی ، 26 جولائی 1139 توں لے کے 6 دسمبر 1185 نوں اپنی موت تک ۔ اس نے کاؤنٹی آف پرتگال دی آزادی حاصل کیتی ، جس نے اک نویں بادشاہت دا قیام کیتا تے ''{{Lang|es|[[Reconquista]]}}'' دے نال اس دا رقبہ دوگنا کر دتا ۔ Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania، اک مقصد جہنوں اس نے اپنی موت تک پورا کیتا۔

افونسو تھریسا آف لیون تے ہنری آف برگنڈی دا پتر سی، جو پرتگال دی کاؤنٹی دے حکمران سن۔ ہنری 1112 چ مر گیا تے تھریسا نوں اکلا راج کرنا پیا۔ گیلیشین فرنانڈو پیریز ڈی ٹریبا دے نال تھریسا دے رومانٹک تعلقات تے اس دے سیاسی اثر و رسوخ تو‏ں ناخوش ، پرتگالی شرافت نے افونسو دے گرد جمع ہوئے ، جس نے بغاوت د‏‏ی تے 1128 وچ ساؤ میمڈ د‏‏ی لڑائی وچ اپنی ماں نو‏‏ں شکست دتی تے جلد ہی پرتگال داPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania واحد کاؤنٹ بن گیا۔ 1139 وچ ، افونسو نے [[مملکت لیون|لیون د‏‏ی بادشاہت]] د‏‏ی حکمرانی تو‏ں انکار کردتا تے [[مملکت پرتگال|پرتگال د‏‏ی آزاد بادشاہت]] قائم کيتی۔

افونسو نے جنوب چ موراں دے خلاف فعال مہم چلائی۔ 1139 وچ اس نے اوریک دی لڑائی وچ اک فیصلہ کن فتح حاصل کیتی، تے 1147 وچ اس نے [[دوجی صلیبی جنگ]] دے لیی [[ارض مقدسہ|مقدس سرزمین]] دے راہ تے جان آلے لوکاں دی مدد نال موراں توں سانٹارم تے لزبن تے قبضہ کر لیا۔ اس نے والڈیوز وچ لیون اُتے فتح دے بعد پرتگال د ی آزادی حاصل کيتی تے ''منشور پروبیٹم'' دے ذریعے پوپ د ی منظوری حاصل کيتی۔ افونسو 1185 چ مر گیا تے اوہدے مگروں اوہدا پتر سانچو اول راج تے بیٹھا۔

== ابتدائی زندگی ==
افونسو تھریسا دا پتر Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaسی، جو لیون دے بادشاہ الفونسو VI دی ناجائز دھی سی، تے اوہدا شوہر، ہنری آف برگنڈی ۔ اوہ 3 بچیاں چ سب توں نکا سی، سب توں وڈا یوراکا ہینریکس تے سانچا ہینریکس وچکارلا بچہ سی۔ تریخ داناں نے ایہ وی اتفاق کیتا اے کہ برگنڈی دے ہنری توں اک چوتھا ناجائز بچہ پیدا ہویا سی، یعنی پیڈرو افونسو، جہڑا اپنے سوتیلے بھرا دیاں فتوحات دے بعد آیا تے بعد چ الکوباکا خانقاہ چ اک راہب دے طور تے آباد ہویا۔

اس دی پیدائش دی تھاں ودواناں تے مورخین دے وچکار بہوں تنازعہ رہی اے، جس دے چار الگ الگ امکانات ہن: 1) اوہ گیماریس چ پیدا ہویا سی، جہڑا کہ پرتگال دی کاؤنٹی چ اک اہم قلعہ بند پوزیشن سی; 2) اوہ [[ویسیؤ|ویسو]] چ پیدا ہویا سی، جہڑا کہ کاؤنٹی لئی اک اہم معاشی مرکز سی; 3) اوہ [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] چ پیدا ہویا، اک بہوں اہم شہر جتھے اوہنے بعد چ سب توں بوہتا ویلہ لنگھایا تے دفن کیتا گیا; یا 4) اوہ کدھرے ہورPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania پیدا ہویا سی، یا تے ٹیرا ڈی کیمپس ، سہاگون یا [[براگا]] ۔

''{{Lang|pt|[[1419 دا پرتگال دا کرونکل]]}}'' دے مطابق مستقبل دا پرتگالی بادشاہ [[ویسیؤ|ویسو]] چ پیدا ہویا، جہڑا اوس ویلے اوہدے ماں پیو دا سب توں اہم سیاسی مرکز سی۔ اسنو‏ں زیادہ تر پرتگالی اسکالراں نے 1990 تک قبول کيتا ، جدو‏ں تورکوٹو ڈی سوسا سوارس نے کوئمبرا ، کوئمبرا کاؤنٹی دا مرکز تے افونسو دے آباؤ اجداد دا اک ہور سیاسی مرکز ، اپنی پیدائش د‏‏ی حیثیت تو‏ں تجویز کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں گویماریس وچ ناراضگی تے اس تریخ دان تے جوز ہرمانیو سرائوا دے وچکار تنازعہ پیدا ہويا۔ المیڈا فرنانڈیز نے بعد چ ''{{Lang|la|[[گوتھاں دا کرونکل]]}}'' دی بنیاد تے [[ویسیؤ|ویسو نو]] افونسو دی پیدائش دی تھاں دے طور تے تجویز کیتا۔ ، جس وچ آکھیا گیا اے کہ افونسو 1109 وچ پیدا ہویا سی، اک موقف جس دی پیروی تریخ دان جوز ماٹوسو نے بادشاہ دی اپنی سوانح عمری وچ کیتی سی، {{Sfn|Mattoso|2014}} اس توں قطع نظر، ایہ ہُن وی عوامی ضمیر وچ وڈے پیمانے تے قبول کیتا جاندا اے کہ افونسو گوئیماریس وچ پیدا ہویا سی۔ ایبل ایسٹیفانیو نے اک مختلف تاریخ تے تھیسس تجویز کیتا اے، 1106 نو پیدائش دی تاریخ دے طور تے تجویز کیتا اے تے ہنری تے تھریسا دے معلوم سفری پروگراماں دی Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaبنیاد تے ٹیرا ڈی کیمپس یا ایتھوں تیکر کہ سہاگون دے علاقے نو ممکنہ پیدائش دی تھاں دے طور تے تجویز کیتا اے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ رسالہ|last=Estefânio|first=Abel|title=A data de nascimento de Afonso I|url=http://www2.fcsh.unl.pt/iem/medievalista/MEDIEVALISTA8/estefanio8002.html|access-date=14 April 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ رسالہ|last=Estefânio|first=Abel|title=De novo a data e o local de nascimento de Afonso I|url=http://www2.fcsh.unl.pt/iem/medievalista/MEDIEVALISTA19/estefanio1906.html|access-date=14 April 2017}}&lt;/ref&gt;

اس دے بپتسمہ دی تھاں وی شک دے تحت اے: روایت دے مطابق اس جگہ دا اشارہ کیتا گیا اے کہ اوہ چرچ آف ساؤ میگوئل ڈو کاسٹیلو وچ اے، گوئماریس وچ، تاہم، حالیہ اسکالر شپ، جس دی حمایت آرکیٹیکچرل تے آثار قدیمہ دے ثبوتاں نال کیتی گئی اے، نے اس دعوے تے شکوک و شبہات پیدا کیتے ہن۔ ایہ حساب لایا گیا اے کہ چرچ Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaدی تقدیس دی تاریخ 1239 وچ ہوئی سی، اس لی چرچ دی تعمیر اس دی پیدائش دے اک پوری صدی بعد رکھی گئی اے۔ ایسے لوک وی نیں جیہڑے دلیل دیندے نیں کہ بپتسمہ اصل وچ براگا دے گرجا گھر وچ ہویا سی جتھے اوہنوں براگا دے پرائمیٹ آرچ بشپ [[بزرگ|سینٹ]] جیرالڈ نے بپتسمہ دتا سی،  &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Cunha|first=D. Rodrigo da|url=https://play.google.com/store/books/details/Rodrigo_da_Cunha_Primeira_segunda_parte_da_histori?id=tEu_dU66MQkC|title=Primeira [-segunda] parte, da historia ecclesiastica dos arcebispos de Braga, e dos Santos, e Varoes illustres, que florecerão neste arcebispado. Por dom Rodrigo da Cunha arcebispo, &amp; senhor de Braga, primàz das Hespanhas|publisher=Manoel Cardozo mercador de livros}}&lt;/ref&gt; جو کاؤنٹ ہنری لئی اک سیاسی طور تے ٹھیک اقدام سی کہ اوہ اپنے وارث نوں بپتسمہ دیوے۔

ہنری تے تھریسا نے پرتگال دے کاؤنٹ تے کاؤنٹیس دے طور تے مل کے 22 مئی 1112Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania نوں استورگا دے محاصرے دے دوران اپنی موت تک حکومت کیتی، {{Sfn|Mattoso|2014}} جس دے بعد تھریسا نے اک بیوہ دے طور تے پرتگال تے حکومت کیتی۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;/ref&gt; دوناں عورتاں، کاؤنٹیس تھریسا تے ملکہ ارکا، نے اپنے تارکین وطن شوہراں دی موت دے بعد اکیلے حکومت کیتی، بظاہر اپنے چھوٹے بچیاں دے دفاع لئی، لیکن اپنے حق وچ وی۔ &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Reconquest Kings of Portugal: Political and Cultural Reorientation on the Medieval Frontier|date=2008|publisher=Springer|isbn=978-0-230-58313-9|language=en}}&lt;/ref&gt; تھریسا نے اپنے آپ نو ملکہ قرار دتا (1116 وچ [[پاشل دوم|پوپ پاسچل II]] ولوں تسلیم کیتا گیا دعویٰ) لیکن اوہنوں گرفتار کر لیا گیا تے اپنی سوتیلی بھین، یوراکا آف لیون دے نال اپنڑی غلامیت دی دوبارہ تصدیق کرن تے مجبور کیتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot; /&gt;

ایہ معلومPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania نئيں اے کہ افونسو دا ٹیوٹر کون سی ۔ بعد دیاں روایات، شاید João Soares Coelho دے نال شروع ہوئیاں (اک خاتون نسب دے ذریعے ایگاس مونیز دا اک کمینا اولاد) 13 ویں صدی دے وسط وچ تے بعد دے تواریخ جداں ''{{Lang|pt|Crónica de Portugal de 1419}}'' دے ذریعہ ودھایا گیا ، نے دعوی کیتا کہ اوہ ایگاس مونیز ڈی ریباڈورو سی، ممکنہ طور تے زبانی یاداں دی مدد نال جہناں نے ٹیوٹر نو ریباڈورو دے گھر نال جوڑیا۔ فیر وی، عصری دستاویزات، یعنی پورٹوکال دے کاؤنٹ دے طور تے اپنڑے ابتدائی سالاں چ افونسو دے چانسلری توں، میٹوسو دے مطابق اشارہ کردے نیں کہ افونسو ہینریکس دا سب توں زیادہ ممکنہ ٹیوٹر ایگاس مونیز دا سب توں وڈا بھرا، ارمیجیو مونیز سی، جہڑا، ریباڈورو دے خاندان دے اندر سینئر بھرا ہون دے علاوہ، &quot;آفونسو تے &quot;ایموسڈو&quot; دا میجر بن گیا۔ 1128 تک 1135 وچ اس دی موت تک، جو اس دے شہزادے دے نیڑے ہون دا اشارہ کردا اے۔  

لیون دی وراثت چ وڈا حصہ حاصل کرن دی کوشش چ، اوہدی ماں تھریسا نے گیلیشیا دے سب توں طاقتور کاؤنٹ فرنانڈو پیریز ڈی ٹراوا دے نال رلتی ہو گئے۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFGerli2013&quot;&gt;Gerli, E. Michael, ed. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; پرتگالی شرافت نے گیلیشیا تے پرتگال دے اتحاد نو‏‏ں ناپسند کيتا تے افونسو دے گرد جمع ہوئے گئے۔ براگا دے آرچ بشپ ، موریس بورڈن ، گیلیشیا دے غلبے توں وی فکر مند سن، اپنے نویں حریف سینٹیاگو ڈی کمپوسٹیلا دے گیلیشیا دے آرچ بشپ ، ڈیاگو گیلمریز دے کلیسیائی دکھاوے توں خوفزدہ سن، جنہاں نے اپنے شہر وچ [[یعقوب بن زبدی|سینٹ جیمز]] دے اوشیشاں دی مبینہ دریافت دا دعوی کیتا سی، جو کہ دوجیاں ملکاں توں طاقت حاصل کرن تے دولت حاصل کرن دا اک طریقہ سی۔ آئیبیریا جزیرہ نما۔ اپنے بیٹے افونسو نو‏‏ں تختہ الٹنے تو‏ں روکنے دے لئی ، تھریسا نے اسنو‏ں 1120ء وچ بارہ سال د‏‏ی عمر وچ جلاوطن کردتا۔ 1122 وچ، افونسو چودہ سال دا ہو گیا، جو 12ویں صدی وچ بالغ عمر سی۔ اپنے کزن افونسو VII دے نال ہم آہنگی چ، افونسو ہینریکس نے 1125 چ [[زامورا وڈا گرجاگھر|زامورا دے گرجا گھر]] چ اپنے آپ نوں نائٹ بنا لیا۔ 1127Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania وچ اپنی ماں دے خلاف الفونسو ہفتم د‏‏ی فوجی مہم دے بعد ، افونسو نے اپنے خلاف بغاوت د‏‏ی تے اس دے حکمران تو‏ں کاؤنٹی دا کنٹرول سنبھالنے دے لئی اگے ودھیا۔

== واحد حکمرانی دی راہ ==
[[فائل:Guimaraes_Portugal_Paço-dos-Duques-de-Bragança-01.jpg|left|thumb| پرتگال دے شہر گیماریس چ افونسو ہینریکس دا مجسمہ]]
1128 وچ، ساؤ میمڈ دی لڑائی وچ گوئیماری دے نیڑے، افونسو تے اوہدے حامیاں نے اپنی ماں تے اوہدے پریمی، گیلیشیا دے کاؤنٹ فرنانڈو پیریز ڈی ٹرابا دوناں دے ماتحت فوجیاں تے قابو پا لیا۔ افونسو نے اپنی ماں نوں گیلیشیا جلاوطن کر دتا، تے پورٹوکال کاؤنٹی دی حکومت سنبھال لئی۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFGerli2013&quot;&gt;Gerli, E. Michael, ed. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; اس طرح پہلے د‏‏ی طرح پرتگال تے گیلیشیا د‏‏ی بادشاہت وچ پرتگال تے گیلیشیا د‏‏ی بادشاہت وچ پورٹوکال نو‏‏ں دوبارہ شامل کرنے دا امکان ختم ہوچکيا سی تے کاؤنٹی دے چرچ تے امرا تو‏ں زیادہ آزادی دے مطالبات دے بعد افونسو واحد حکمران بن گیا۔ اس لڑائی نو زیادہ تر لیون دے سوزرین نے نظر انداز کر دتا سی، جہڑا اس ویلے کاسٹیل چ بغاوت دے نال قبضہ کر چکا سی۔ اوہ وی، زیادہ تر امکان، گیلیشیائی خانداناں دے رد عمل دا انتظار کر رہیا سی۔ 1131 وچ تھریسا د‏‏ی موت دے بعد ، لیون دے الفانسو ہفتم نے اپنے کزن تو‏ںPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania واسلگی دا مطالبہ کيتا۔ 6 اپریل 1129 نو‏‏ں ، افونسو ہینریکس نے رٹ ڈکٹیٹ کيتا جس وچ اس نے اپنے آپ نو‏‏ں پرتگال دا شہزادہ یا پرتگالیاں دا شہزادہ قرار دتا ، اک ایسا عمل جس د‏‏ی الفانسو ہفتم نے غیر رسمی طور اُتے اجازت دتی ، کیونجے ایہ سمجھیا جاندا سی کہ ایہ افونسو ہینریکس دا خون دے ذریعہ حق اے ، ہسپانیا دے شہنشاہ دے دو پوتےآں وچو‏ں اک۔

اس دے بعد افونسو نے جنوب وچ موراں دے مسلسل مسئلے دے خلاف اپنی باہاں موڑ دتیاں۔ اس دیاں مہماں کامیاب رہیاں تے 25 جولائی 1139 نوں، اس نے اوریک دی لڑائی وچPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania اک زبردست فتح حاصل کیتی، تے فوراً بعد اس دے فوجیاں ولوں (ممکنہ طور تے متفقہ طور تے) پرتگالیاں دا بادشاہ قرار دتا گیا، جس نے جزیرہ نما دے دوجے سلطنتاں دے نال اس دی مساوات قائم کیتی، حالانکہ اس دا شاہی ٹائٹل پہلی تاریخاں توں سی۔ 1140۔

پرتگالی کورٹس دی پہلی اسمبلی مبینہ طور تے لامیگو چ منعقد ہوئی، جس چ افونسو نو براگا دے آرچ بشپ توں تاج دتا جائے گا۔ تاہم، لامیگو دا ایہ کورٹس 17ویں صدی دی پرتگالی تریخ دا اک زینت اے، جدوں بادشاہ نو بلند کرن تے / یا ریجنٹ مقرر Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaکرن لئی کورٹس دی جائزیت ضروری سی۔

== راج ==
لیون دی اقتدار دے الفونسو VII توں مکمل آزادی، تاہم، صرف فوجی ذرائع نال حاصل نئیں کیتی جا سکدی سی۔ پرتگال دی کاؤنٹی نو ہُن وی گوانڈھی ملکاں ولوں سفارتی طور تے اک بادشاہت دے طور تے تسلیم کرنا پیا سی تے، سب توں اہم گل، [[کیتھولک چرچ]] تے [[پوپ]] ولوں۔ افونسو نے سیووی دے کاؤنٹ اماڈیوس سوم دی دھی سیووی دی میٹلڈا نال ویاہ کیتا تے پوپ نال گل بات کرن لئی روم سفیر گھلے۔ اوہ اپنے کزن ، لیون دے الفونسو ہفتم د‏‏ی حکمرانی تو‏ں دستبردار ہونے وچ کامیاب ہويا ، اس د‏ی بجائے اوہ پوپ دا غلام بن گیا ، جداں کہ سسلی تے اراگون دے بادشاہاں نے اس تو‏ں پہلے کیتا سی۔
[[فائل:Siege_of_Lisbon_-_Muslim_surrender.jpg|thumb| لزبن دے محاصرے وچ بادشاہ افونسو اول (جواکیم روڈریگس براگا ولوں کینوس تے تیل)]]
پرتگال چ اس نے کئی خانقاہواں تے کانونٹس تعمیر کیتیاں تے مذہبی احکامات نو اہم مراعات عطا کیتیاں۔ اوہ خاص طور تے الکوباکا خانقاہ دا معمار اے، جس نوں اس نے برگنڈی دے کلیئرواکس دے اپنے چاچے برنارڈ دے سسٹرشیئن آرڈر نوں بلایا۔ 1143 وچ ، اس نے پوپ انوسنٹ II نو‏‏ں اپنے آپ نو‏‏ں تے بادشاہت نو‏‏ں گرجا گھر دے خادم قرار دینے دے لئی خط لکھیا ، اس نے جزیرہ نما ایبیریا تو‏ں موراں نو‏‏ں کڈنے دا پیچھا کرنے د‏‏ی قسم کھادی۔ لیون دے کسی وی بادشاہ نو بائی پاس کردے ہوئے، افونسو نے اپنے آپ نو پوپ دے براہ راست [[wiktionary:liege|لیج مین]] قرار دتا۔ افونسو نے موراں دے خلاف اپنے کارنامیاں نال اپنے آپ نو ممتاز کرنا جاری رکھیا، جہناں توں اس نے 1147 چ [[سانتارای، پرتگال|سانٹارم]] (ویکھو سانٹارم دی فتح ) تے [[لزبن]] ( لزبن دا محاصرہ Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaویکھو) کھوہ لیا۔  اس نے دریائے [[ٹیگس]] دے جنوب وچ زمین دا اک اہ‏م حصہ وی فتح کيتا ، حالانکہ ایہ آنے والے سالاں وچ موراں دے ہتھو‏ں دوبارہ کھو گیا۔

اس دوران ، لیون دے بادشاہ الفونسو ہفتم نے پرتگال دے آزاد حکمران نو‏‏ں اک باغی دے علاوہ کچھ نئيں سمجھیا۔ اگلے سالاں چ دوناں دے وچکار تنازعہ مسلسل تے تلخ رہیا۔ افونسو اک لڑائی چ ملوث ہو گیا ، جس نے قشتالہ دے دشمن اراگونی بادشاہ دا ساتھ دتا ۔ اتحاد نو یقینی بنان دے لی، اس دا پتر سانچو دی منگنی ڈولس آف اراگون نال کیتی گئی۔ آخر کار والڈیوز دی لڑائی جتن دے بعد، معاہدہ زامورا (1143) نے کزناں دے وچکار امن قائم کیتا تے لیون دی بادشاہی ولوں تسلیم کیتا کہ پرتگال اک مکمل طور تے آزاد بادشاہی سی۔

1169 وچ ہن بڈھا بادشاہ افونسو ممکنہ طور تے باداجوز دے نیڑے اک مصروفیت وچ معذور ہو گیا سی، اپنے گھوڑے توں ڈگ کے قلعے دے بوہے نال ٹکرایا سی، تے لیون دے بادشاہ فرڈینینڈ II دے فوجیاں نے، اس دے داماد، نوں قیدی بنا دتا سی۔ اس نےPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania ساؤ پیڈرو ڈو سل دے گرم چشماں تے کئی مہینے گزارے، لیکن کدی وی صحت یاب نئیں ہویا تے اس ویلے توں پرتگالی بادشاہ نے فیر کدی وی گھوڑے تے نئیں سوار ہویا۔ اُتے ، ایہ یقینی نئيں اے کہ آیا ایہ معذوری د‏‏ی وجہ تو‏ں سی: بعد د‏‏ی پرتگالی دائمی روایت دے مطابق ، ایہ اس لئی ہويا کہ اگر افونسو نو‏‏ں کدی دوبارہ گھوڑے اُتے سوار ہوئے تاں خود نو‏‏ں دوبارہ فرڈینینڈ دے حوالے کرنا پڑے گا یا دونے بادشاہتاں دے درمیان جنگ دا خطرہ ہوئے گا۔ پرتگال نوں پچھلے سالاں چ گیلیشیا ( دریائے منہو دے شمال چ) چ افونسو دیاں تقریباً ساریاں فتوحات اپنے تاوان دے طور تے ہتھیار سٹن تے پابند سی۔  ایہ واقعہ پرتگالی تریخ وچ باداجوز د‏‏ی تباہی ( ''o Desastre de Badajoz'' ) دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
[[فائل:BatalhaOurique.jpg|thumb| اوریک دی لڑائی چ افونسو صلیب دے معجزے دا مشاہدہ کردے ہوئے (1793 نوں ڈومیگوس سیکویرا ولوں لکھیا گیا)]]
1179 وچ [[کیتھولک چرچ]] نو‏‏ں دتے گئے مراعات تے احسانات نو‏‏ں معاوضہ دتا گیا۔ کئی جماعتاں دی مسلسل کوششاں دے نال، جوں کہ براگا دے پرائمیٹ آرچ بشپ، پیو مینڈس ، پوپ دے دربار وچ، پوپ دے بیل ''منشور پروبیٹم نو'' نویں بادشاہ نو خصوصیPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania طور تے پوپ دے غلام دے طور تے قبول کردے ہوئے اعلان کیتا گیا۔ اس وچ پوپ الیگزینڈر سوم نے وی افونسو نو‏‏ں بادشاہ تے پرتگال نو‏‏ں اک آزاد بادشاہت دے طور اُتے تسلیم کيتا سی جسنو‏ں موراں تو‏ں زمیناں فتح کرنے دا حق حاصل سی۔

1184 وچ ، الموہد خلیفہ ابو یعقوب یوسف نے 1178 وچ پنج سالہ جنگ بندی دے اختتام دے بعد پرتگالی چھاپےآں دے خلاف جوابی کارروائی دے لئی اک عظیم [[دولت موحدین|الموہد]] فوج نو‏‏ں اکٹھا کیتا تے [[سانتارای، پرتگال|سانتاریم دا]] محاصرہ کیتا ، جس دا دفاع افونسو دے بیٹے سانچو نے کیتا سی۔ الموہد دا محاصرہ اس وقت ناکام ہو گیا جدو‏ں خبر ملی کہ کمپوسٹیلا دے آرچ بشپ شہر دے دفاع دے لئی آئے سن تے خود لیون دے فرنانڈو II نے اپنی فوج دے نال۔ الموحداں نے محاصرہ ختم کر دتا تے انہاں دے کیمپ وچ گھبراہٹ د ی وجہ تو ں انہاں دا پسپائی اک شکست وچ تبدیل ہوگئی ، جس وچ الموہد خلیفہ اس عمل وچ زخمی ہويا (اک ورژن دے مطابق ، کراسبو بولٹ د ی وجہ تو ں ) تے [[اشبیلیہ|سیویل]] واپسی دے راستے وچ مر گیا۔ افونسو تھوڑی دیر بعد 6 دسمبر 1185 نوں مر گیا۔ پرتگالی اس نوں اک ہیرو دے طور تے احترام کردے نیں، اس دے ذاتی کردار تے اپنی قوم دے بانی دے طور تے۔ 

افسانوی کہانیاں نیں کہ اپنی تلوار چکن لئی دس بندے لگدے سن تے افونسو ذاتی لڑائی چPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania دوجے بادشاہاں نوں مشغول کرنا چاہندا سی، پر کوئی وی اوہدے چیلنج نوں قبول کرن دی ہمت نئیں کردا سی۔ ایہ وی دسیا جاندا اے کہ اوہدے باعزت کردار دے باوجود اوہدا مزاج سی۔ کئی تواریخ اک پوپ لیگیٹ دی مثال دیندے نیں جہنے [[پاشل دوم|پوپ پاسچل II]] دا پیغام لیایا سی جہنے افونسو دے بادشاہ دے طور تے دعوے نوں تسلیم کرن توں انکار کیتا: یا تے پوپ دے لیگیٹ نے اوہدے خلاف اک نکا جیا جرم کیتا یا آکھیا سی یا، شاید، صرف خط پڑھن دے بعد، افونسو نے اپنے غصے وچ، پوپ دے نمائندے نوں تقریباً قتل کر دتا، تے کئی نوبل تے پورٹو فوجیاں نو نوجوان ہون آلے بادشاہ نو جسمانی طور تے روکن لئی۔

== سائنسی تحقیق ==
[[فائل:AfonsoHenriques-Tomb.jpg|left|thumb| [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] چ سانتا کروز خانقاہ چ افونسو ہینریکس دا مقبرہ]]
جولائی 2006 وچ، بادشاہ دا مقبرہ (جہڑا کہ [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] وچ سانتا کروز خانقاہ وچ واقع اے ) کوئمبرا یونیورسٹی (پرتگال) تے گریناڈا یونیورسٹی (سپین) دے محققین دے ذریعہ سائنسی مقاصد دے لئی کھولیا جانا سی۔ مقبرے دے افتتاح نے پرتگالی معاشرے دے کجھ شعبیاں وچ کافی تشویش پیدا کیتی تے پرتگالی اسٹیٹ ایجنسی فار آرکیٹیکچرل پیٹریمونی ( ''انسٹی ٹیوٹو پرتگال ڈو پیٹریمونیو آرکیٹیکٹونیکو'' - آئی پی پی اے آر ) نے افتتاح نو روک دتا، سائنسی ٹیم توں ہور پروٹوکول دی درخواست کیتی کیونکہ قوم دے دل تے عوامی خیالات وچ بادشاہ دی اہمیت سی۔  

== ٹبر ==
1146 وچ، {{Efn|Although the ''Annales D. Alfonsi Portugallensium Regis'', record that the wedding of Alfonso and Matilda was celebrated in 1145, it was not until a year later, in May 1146, when they both appear in royal charters. Historian José Mattoso refers to another source, ''Noticia sobre a Conquista de Santarém'' (News on the [[Conquest of Santarém]]), which states that the city was taken on 15 May 1147, less than a year after their marriage. Since at that time no wedding ceremony could be performed during [[Lent]], Mattoso suggests that the marriage could have taken place in March or April 1146, possibly on Easter Sunday which fell on 31 March of that year.{{Sfn|Mattoso|2014|p=220}}}} افونسو نے میٹلڈا نال ویاہ کیتا، جو اماڈیوس سوم دی دھی سی، کاؤنٹ آف سیووی تے مہاوت آف البون ، دوویں اوس سال مئی وچ شاہی منشوراں دی تصدیق کردے ہوئے پہلی وار اکٹھے پیش ہوئے۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} اوہناں کول مندرجہ ذیل مسئلہ سی: {{Sfn|Mattoso|2014}}

* افونسو (1140–1207)۔ حالیہ تحقیقات دے مطابق، 1140 دے آسے پاسے پیدا ہویا، {{Sfn|Mattoso|2014}} ، اوہ اوہی شخص اے جہنوں اکثر فرنانڈو افونسو آکھیا جاندا اے جہڑا بادشاہ دا &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAdE&quot;&gt;الفیرس مور&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; سی تے بعد چ نائٹس ہسپتاللر دا گرینڈ ماسٹر سی۔ عدالت وچ اس دی موجودگی پہلی وار 1159 وچ درج کیتی گئی اے۔ 1169 وچ اس نے اپنے سوتیلے بھرا، پیڈرو پیس دا مایا، اپنی ماں دے جائز پتر اتے پائیو سورس دا مایا دے جائز پتر دے طور تے کامیابی حاصل کیتی۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} {{Sfn|Calderón Medina|2008}}

ایلویرا گیلٹر دی غیر شادی شدہ اولاد ایہ سی:

* [[Urraca Afonso, Lady of Aveiro|یوراکا افونسو]] ۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} 1185 وچ، اس دے والد نے اس نوں Avô دتا، جس وچ ایہ شرط رکھی گئی سی کہ ایہ ولا صرف اوہناں بچیاں نوں وراثت وچ ملے گا جو اس دے شوہر پیڈرو افونسو ڈی ریباڈورو (جسنوں پیڈرو افونسو ویگاس وی آکھیا جاندا اے)، ایگاس مونیز دے پوتے دے نال سی، {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} جو اک ہور پچھلے یا بعد دی شادی دا اشارہ کر سکدا اے۔ 1187 وچ، اس نے اپنے سوتیلے بھرا، بادشاہ سانچو دے نال، اس ولا نو ایویرو دے لیی تبدیل کیتا۔ اوہ 1216 دے بعد مر گئی، جس سال اس نے تاروکا دی خانقاہ نوں چندہ دتا سی۔ {{Sfn|Sotto Mayor Pizarro|1997}}
* ٹریسا افونسو۔ کجھ شجریاں وچ اوہ ایلویرا گیلٹر دی دھی دے طور تے دکھائی دندی اے، {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} تے دوجیاں وچ چموآ گومز دی دھی دے طور تے۔ اس د‏ی پہلی شادی سانچو نونس ڈی باربوسا دے نال ہوئی جس دے نال اس د‏ی اک بیٹی یوراکا سانچس سی ، جس نے گونسالو مینڈس ڈی سوسا تو‏ں شادی کيتی ، جو مینڈو گونسالویس ڈی سوسا دے والد سن جسنو‏ں &quot;سوسو&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} اس دا دوجا شوہر فرنانڈو مارٹنز براوو سی، جو براگنسا تے چاوز دا لارڈ سی، اس ویاہ توں کوئی مسئلہ نئیں سی۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}}

بادشاہ افونسو دے پیو وی سن:

* [[Pedro Afonso, Master of Aviz|پیڈرو افونسو]] (1183 دے بعد مر گیا)، اریگا تے پیڈروگاؤ دا لارڈ، 1179 وچ ابرانٹس دا میئر، 1181 تے 1183 دے درمیان بادشاہ افونسو اول دے ''الفیرس'' ، تے ایویز دے آرڈر دا ماسٹر۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} {{Sfn|Caetano de Souza|1735}}

== ایہہ وی ویکھو ==

* گیلیسیا
* پرتگال دی تریخ
* پرتگالی تریخ دی ٹائم لائن
* نائٹ ٹیمپلر دی فہرست
* قرون وسطی چ پرتگال
** پرتگال ریکونکسٹا چ

* افونسو ہینریکس تھیٹر
* [[Alameda Dom Afonso Henriques|عالمیڈا ڈوم افونسو ہینریکس]] [[:pt:Alameda_Dom_Afonso_Henriques|[pt]]]
* [[c:Category:Avenida_D._Afonso_Henriques|ایونیڈا ڈوم افونسو ہینریکس]]
* وٹوریا ایس سی
** افونسو ہینریکس سٹیڈیم

== نوٹ ==
{{Notelist}}

== حوالے ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{حوالے}}

== کتابیات ==
&lt;templatestyles src=&quot;Refbegin/styles.css&quot; /&gt; {{S-start}}
{{s-hou|[[Portuguese House of Burgundy|House of Burgundy]]||1106, 1109 or 1111|6 December|1185|[[House of Capet]]}}
{{s-reg}}
{{s-new|reason=Independence from [[Kingdom of León|León]]}}
{{S-ttl}}
{{s-aft|after=[[Sancho I of Portugal|Sancho I]]}}
{{s-reg|other}}
{{S-bef}}
{{S-ttl}}
{{s-non|reason=Independence}}
{{s-end}}
[[گٹھ:1185 دیاں موتاں]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>tdj7krt96ifexackzemww5k0mkk33r1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708911</id>
      <parentid>708910</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <origin>708911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34928" sha1="5wzpnq55bl4jmw00geca02ahb5idl2m" xml:space="preserve">{{خانہ-معلومات-شاہی-اقتدار/عربی}}
{{ڈبہ جانکاری شاہی اقتدار|name=الفانسو اول|image=D. Afonso Henriques - Compendio de crónicas de reyes (Biblioteca Nacional de España).png|image_size=|caption=کاسٹیلین مخطوطہ '' بادشاہاں دے تواریخ دا خلاصہ '' وچ تصویر کشی, {{circa|1312–1325}}|succession=[[پرتگال دا بادشاہ|پرتگالیاں دا بادشاہ]]|reign={{nowrap|26 July 1139 – 6 December 1185}}|coronation=25 جولائی 1139|successor=[[پرتگال دا سانچو I|سانچو I]]|birth_name=الفونسو اینریکس|birth_date=1106, 25 جولائی 1109, اگست 1109 یا  1111|birth_place=[[گویماریس]] (کجھ [[ویسو]] دلیل دیندے نیں)|death_date=6 دسمبر 1185 (aged {{Circa|73–79}})|death_place=[[کوئمبرا]], [[پرتگال]]|spouse={{marriage|[[پرتگال دی ملکہ ساووے دی ماتیلڈا|ساووے دی متیلڈا]]|1146|1157|end=died}}|issue=[[پرتگال دی یورکا|یورکا، لیون دی ملکہ]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دی تھریسا، کاؤنٹیس آف فلینڈرز|ٹریسا، کاؤنٹیس آف فلینڈرز]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دی مافالڈا (پیدائش 1153)|مفالڈا]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دا سانچو I|پرتگال دا بادشاہ سانچو I]]&lt;br&gt;{{ill|Henrique Afonso, Infante of Portugal|pt|Henrique Afonso, Infante de Portugal|lt=Henry}}&lt;br&gt;{{ill|João Afonso of Portugsl|pt|João Afonso de Portugal|lt=John}}&lt;br&gt;{{ill|Sancha Afonso of Portugsl|pt|Sancha Afonso de Portugal|lt=Sancha}}&lt;br&gt;[[Theresa of Portugal]]&lt;br&gt;[[Fernando Afonso of Portugal]]&lt;br&gt;Urraca Afonso, Lady of Aveiro&lt;br&gt;Pedro Afonso, Master of Aviz&lt;br&gt;Teresa Afonso|house=[[پرتگالی برگنڈی راجٹبر|برگنڈی]]|father=[[ہینری،  پرتگال دا کاؤنٹ ]]|mother=[[تھریسا،  پرتگال دی کاؤنٹیس ]]|succession1=[[پرتگال دا کاؤنٹ]]|reign1=22 مئی 1112 – 25 جولائی 1139|predecessor1=[[ہینری،  پرتگال دا کاؤنٹ  |ہینری]]|regent1=[[تھریسا،  پرتگال دی کاؤنٹیس |تھریسا]] (1112–1128)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=HOE8AAAAYAAJ&amp;pg=PA527 |title=A dictionary of dates relating to all ages and nations: for universal reference; comprehending remarkable occurrences, ancient and modern, the foundation, laws, and governments of countries, ... and particularly of the British Empire. By Joseph Haydn |date=1860 |publisher=Edward Moxon, Dover Street |page=527 |language=en}}&lt;/ref&gt;|burial_place=[[مقدس صلیب دی خانقاہ (کوئمبرا)|سانتا کروز خانقاہ]]، کوئمبرا}}

'''ڈوم افونسو اول''' {{Efn|{{IPA|pt|ɐˈfõsu}}}}  (پیدائش '''افونسو ہینریکس''' ؛ 1106/1109/1111 – 6 دسمبر 1185) نوں &quot; '''فاتح''' &quot; ( Portuguese   دا عرفی ناں دتا گیا )، &quot; '''بانی''' &quot; ( {{Lang|pt|O Fundador}} )   تے &quot; '''عظیم''' &quot; ( ''او میگنو'' ) &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Costa|first=Antonio Carvalho da|url=https://www.google.pt/books/edition/Corografia_portugueza_e_descrip%C3%A7am_topo/JDQBAAAAQAAJ?hl=pt-PT&amp;gbpv=1|title=Corografia portugueza, e descripçam topografica do famoso reyno de Portugal|publisher=Deslandes}}&lt;/ref&gt; پرتگالیاں ولوں ، پرتگال دا پہلا بادشاہ سی ، 26 جولائی 1139 توں لے کے 6 دسمبر 1185 نوں اپنی موت تک ۔ اس نے کاؤنٹی آف پرتگال دی آزادی حاصل کیتی ، جس نے اک نویں بادشاہت دا قیام کیتا تے ''{{Lang|es|[[Reconquista]]}}'' دے نال اس دا رقبہ دوگنا کر دتا ۔ ، اک مقصد جہنوں اس نے اپنی موت تک پورا کیتا۔

افونسو تھریسا آف لیون تے ہنری آف برگنڈی دا پتر سی، جو پرتگال دی کاؤنٹی دے حکمران سن۔ ہنری 1112 چ مر گیا تے تھریسا نوں اکلا راج کرنا پیا۔ گیلیشین فرنانڈو پیریز ڈی ٹریبا دے نال تھریسا دے رومانٹک تعلقات تے اس دے سیاسی اثر و رسوخ تو‏ں ناخوش ، پرتگالی شرافت نے افونسو دے گرد جمع ہوئے ، جس نے بغاوت د‏‏ی تے 1128 وچ ساؤ میمڈ د‏‏ی لڑائی وچ اپنی ماں نو‏‏ں شکست دتی تے جلد ہی پرتگال دا واحد کاؤنٹ بن گیا۔ 1139 وچ ، افونسو نے [[مملکت لیون|لیون د‏‏ی بادشاہت]] د‏‏ی حکمرانی تو‏ں انکار کردتا تے [[مملکت پرتگال|پرتگال د‏‏ی آزاد بادشاہت]] قائم کيتی۔

افونسو نے جنوب چ موراں دے خلاف فعال مہم چلائی۔ 1139 وچ اس نے اوریک دی لڑائی وچ اک فیصلہ کن فتح حاصل کیتی، تے 1147 وچ اس نے [[دوجی صلیبی جنگ]] دے لیی [[ارض مقدسہ|مقدس سرزمین]] دے راہ تے جان آلے لوکاں دی مدد نال موراں توں سانٹارم تے لزبن تے قبضہ کر لیا۔ اس نے والڈیوز وچ لیون اُتے فتح دے بعد پرتگال د ی آزادی حاصل کيتی تے ''منشور پروبیٹم'' دے ذریعے پوپ د ی منظوری حاصل کيتی۔ افونسو 1185 چ مر گیا تے اوہدے مگروں اوہدا پتر سانچو اول راج تے بیٹھا۔

== ابتدائی زندگی ==
افونسو تھریسا دا پتر سی، جو لیون دے بادشاہ الفونسو VI دی ناجائز دھی سی، تے اوہدا شوہر، ہنری آف برگنڈی ۔ اوہ 3 بچیاں چ سب توں نکا سی، سب توں وڈا یوراکا ہینریکس تے سانچا ہینریکس وچکارلا بچہ سی۔ تریخ داناں نے ایہ وی اتفاق کیتا اے کہ برگنڈی دے ہنری توں اک چوتھا ناجائز بچہ پیدا ہویا سی، یعنی پیڈرو افونسو، جہڑا اپنے سوتیلے بھرا دیاں فتوحات دے بعد آیا تے بعد چ الکوباکا خانقاہ چ اک راہب دے طور تے آباد ہویا۔

اس دی پیدائش دی تھاں ودواناں تے مورخین دے وچکار بہوں تنازعہ رہی اے، جس دے چار الگ الگ امکانات ہن: 1) اوہ گیماریس چ پیدا ہویا سی، جہڑا کہ پرتگال دی کاؤنٹی چ اک اہم قلعہ بند پوزیشن سی; 2) اوہ [[ویسیؤ|ویسو]] چ پیدا ہویا سی، جہڑا کہ کاؤنٹی لئی اک اہم معاشی مرکز سی; 3) اوہ [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] چ پیدا ہویا، اک بہوں اہم شہر جتھے اوہنے بعد چ سب توں بوہتا ویلہ لنگھایا تے دفن کیتا گیا; یا 4) اوہ کدھرے ہور پیدا ہویا سی، یا تے ٹیرا ڈی کیمپس ، سہاگون یا [[براگا]] ۔

''{{Lang|pt|[[1419 دا پرتگال دا کرونکل]]}}'' دے مطابق مستقبل دا پرتگالی بادشاہ [[ویسیؤ|ویسو]] چ پیدا ہویا، جہڑا اوس ویلے اوہدے ماں پیو دا سب توں اہم سیاسی مرکز سی۔ اسنو‏ں زیادہ تر پرتگالی اسکالراں نے 1990 تک قبول کيتا ، جدو‏ں تورکوٹو ڈی سوسا سوارس نے کوئمبرا ، کوئمبرا کاؤنٹی دا مرکز تے افونسو دے آباؤ اجداد دا اک ہور سیاسی مرکز ، اپنی پیدائش د‏‏ی حیثیت تو‏ں تجویز کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں گویماریس وچ ناراضگی تے اس تریخ دان تے جوز ہرمانیو سرائوا دے وچکار تنازعہ پیدا ہويا۔ المیڈا فرنانڈیز نے بعد چ ''{{Lang|la|[[گوتھاں دا کرونکل]]}}'' دی بنیاد تے [[ویسیؤ|ویسو نو]] افونسو دی پیدائش دی تھاں دے طور تے تجویز کیتا۔ ، جس وچ آکھیا گیا اے کہ افونسو 1109 وچ پیدا ہویا سی، اک موقف جس دی پیروی تریخ دان جوز ماٹوسو نے بادشاہ دی اپنی سوانح عمری وچ کیتی سی، {{Sfn|Mattoso|2014}} اس توں قطع نظر، ایہ ہُن وی عوامی ضمیر وچ وڈے پیمانے تے قبول کیتا جاندا اے کہ افونسو گوئیماریس وچ پیدا ہویا سی۔ ایبل ایسٹیفانیو نے اک مختلف تاریخ تے تھیسس تجویز کیتا اے، 1106 نو پیدائش دی تاریخ دے طور تے تجویز کیتا اے تے ہنری تے تھریسا دے معلوم سفری پروگراماں دی بنیاد تے ٹیرا ڈی کیمپس یا ایتھوں تیکر کہ سہاگون دے علاقے نو ممکنہ پیدائش دی تھاں دے طور تے تجویز کیتا اے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ رسالہ|last=Estefânio|first=Abel|title=A data de nascimento de Afonso I|url=http://www2.fcsh.unl.pt/iem/medievalista/MEDIEVALISTA8/estefanio8002.html|access-date=14 April 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ رسالہ|last=Estefânio|first=Abel|title=De novo a data e o local de nascimento de Afonso I|url=http://www2.fcsh.unl.pt/iem/medievalista/MEDIEVALISTA19/estefanio1906.html|access-date=14 April 2017}}&lt;/ref&gt;

اس دے بپتسمہ دی تھاں وی شک دے تحت اے: روایت دے مطابق اس جگہ دا اشارہ کیتا گیا اے کہ اوہ چرچ آف ساؤ میگوئل ڈو کاسٹیلو وچ اے، گوئماریس وچ، تاہم، حالیہ اسکالر شپ، جس دی حمایت آرکیٹیکچرل تے آثار قدیمہ دے ثبوتاں نال کیتی گئی اے، نے اس دعوے تے شکوک و شبہات پیدا کیتے ہن۔ ایہ حساب لایا گیا اے کہ چرچ دی تقدیس دی تاریخ 1239 وچ ہوئی سی، اس لی چرچ دی تعمیر اس دی پیدائش دے اک پوری صدی بعد رکھی گئی اے۔ ایسے لوک وی نیں جیہڑے دلیل دیندے نیں کہ بپتسمہ اصل وچ براگا دے گرجا گھر وچ ہویا سی جتھے اوہنوں براگا دے پرائمیٹ آرچ بشپ [[بزرگ|سینٹ]] جیرالڈ نے بپتسمہ دتا سی،  &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Cunha|first=D. Rodrigo da|url=https://play.google.com/store/books/details/Rodrigo_da_Cunha_Primeira_segunda_parte_da_histori?id=tEu_dU66MQkC|title=Primeira [-segunda] parte, da historia ecclesiastica dos arcebispos de Braga, e dos Santos, e Varoes illustres, que florecerão neste arcebispado. Por dom Rodrigo da Cunha arcebispo, &amp; senhor de Braga, primàz das Hespanhas|publisher=Manoel Cardozo mercador de livros}}&lt;/ref&gt; جو کاؤنٹ ہنری لئی اک سیاسی طور تے ٹھیک اقدام سی کہ اوہ اپنے وارث نوں بپتسمہ دیوے۔

ہنری تے تھریسا نے پرتگال دے کاؤنٹ تے کاؤنٹیس دے طور تے مل کے 22 مئی 1112 نوں استورگا دے محاصرے دے دوران اپنی موت تک حکومت کیتی، {{Sfn|Mattoso|2014}} جس دے بعد تھریسا نے اک بیوہ دے طور تے پرتگال تے حکومت کیتی۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;/ref&gt; دوناں عورتاں، کاؤنٹیس تھریسا تے ملکہ ارکا، نے اپنے تارکین وطن شوہراں دی موت دے بعد اکیلے حکومت کیتی، بظاہر اپنے چھوٹے بچیاں دے دفاع لئی، لیکن اپنے حق وچ وی۔ &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Reconquest Kings of Portugal: Political and Cultural Reorientation on the Medieval Frontier|date=2008|publisher=Springer|isbn=978-0-230-58313-9|language=en}}&lt;/ref&gt; تھریسا نے اپنے آپ نو ملکہ قرار دتا (1116 وچ [[پاشل دوم|پوپ پاسچل II]] ولوں تسلیم کیتا گیا دعویٰ) لیکن اوہنوں گرفتار کر لیا گیا تے اپنی سوتیلی بھین، یوراکا آف لیون دے نال اپنڑی غلامیت دی دوبارہ تصدیق کرن تے مجبور کیتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot; /&gt;

ایہ معلوم نئيں اے کہ افونسو دا ٹیوٹر کون سی ۔ بعد دیاں روایات، شاید João Soares Coelho دے نال شروع ہوئیاں (اک خاتون نسب دے ذریعے ایگاس مونیز دا اک کمینا اولاد) 13 ویں صدی دے وسط وچ تے بعد دے تواریخ جداں ''{{Lang|pt|Crónica de Portugal de 1419}}'' دے ذریعہ ودھایا گیا ، نے دعوی کیتا کہ اوہ ایگاس مونیز ڈی ریباڈورو سی، ممکنہ طور تے زبانی یاداں دی مدد نال جہناں نے ٹیوٹر نو ریباڈورو دے گھر نال جوڑیا۔ فیر وی، عصری دستاویزات، یعنی پورٹوکال دے کاؤنٹ دے طور تے اپنڑے ابتدائی سالاں چ افونسو دے چانسلری توں، میٹوسو دے مطابق اشارہ کردے نیں کہ افونسو ہینریکس دا سب توں زیادہ ممکنہ ٹیوٹر ایگاس مونیز دا سب توں وڈا بھرا، ارمیجیو مونیز سی، جہڑا، ریباڈورو دے خاندان دے اندر سینئر بھرا ہون دے علاوہ، &quot;آفونسو تے &quot;ایموسڈو&quot; دا میجر بن گیا۔ 1128 تک 1135 وچ اس دی موت تک، جو اس دے شہزادے دے نیڑے ہون دا اشارہ کردا اے۔  

لیون دی وراثت چ وڈا حصہ حاصل کرن دی کوشش چ، اوہدی ماں تھریسا نے گیلیشیا دے سب توں طاقتور کاؤنٹ فرنانڈو پیریز ڈی ٹراوا دے نال رلتی ہو گئے۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFGerli2013&quot;&gt;Gerli, E. Michael, ed. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; پرتگالی شرافت نے گیلیشیا تے پرتگال دے اتحاد نو‏‏ں ناپسند کيتا تے افونسو دے گرد جمع ہوئے گئے۔ براگا دے آرچ بشپ ، موریس بورڈن ، گیلیشیا دے غلبے توں وی فکر مند سن، اپنے نویں حریف سینٹیاگو ڈی کمپوسٹیلا دے گیلیشیا دے آرچ بشپ ، ڈیاگو گیلمریز دے کلیسیائی دکھاوے توں خوفزدہ سن، جنہاں نے اپنے شہر وچ [[یعقوب بن زبدی|سینٹ جیمز]] دے اوشیشاں دی مبینہ دریافت دا دعوی کیتا سی، جو کہ دوجیاں ملکاں توں طاقت حاصل کرن تے دولت حاصل کرن دا اک طریقہ سی۔ آئیبیریا جزیرہ نما۔ اپنے بیٹے افونسو نو‏‏ں تختہ الٹنے تو‏ں روکنے دے لئی ، تھریسا نے اسنو‏ں 1120ء وچ بارہ سال د‏‏ی عمر وچ جلاوطن کردتا۔ 1122 وچ، افونسو چودہ سال دا ہو گیا، جو 12ویں صدی وچ بالغ عمر سی۔ اپنے کزن افونسو VII دے نال ہم آہنگی چ، افونسو ہینریکس نے 1125 چ [[زامورا وڈا گرجاگھر|زامورا دے گرجا گھر]] چ اپنے آپ نوں نائٹ بنا لیا۔ 1127 وچ اپنی ماں دے خلاف الفونسو ہفتم د‏‏ی فوجی مہم دے بعد ، افونسو نے اپنے خلاف بغاوت د‏‏ی تے اس دے حکمران تو‏ں کاؤنٹی دا کنٹرول سنبھالنے دے لئی اگے ودھیا۔

== واحد حکمرانی دی راہ ==
[[فائل:Guimaraes_Portugal_Paço-dos-Duques-de-Bragança-01.jpg|left|thumb| پرتگال دے شہر گیماریس چ افونسو ہینریکس دا مجسمہ]]
1128 وچ، ساؤ میمڈ دی لڑائی وچ گوئیماری دے نیڑے، افونسو تے اوہدے حامیاں نے اپنی ماں تے اوہدے پریمی، گیلیشیا دے کاؤنٹ فرنانڈو پیریز ڈی ٹرابا دوناں دے ماتحت فوجیاں تے قابو پا لیا۔ افونسو نے اپنی ماں نوں گیلیشیا جلاوطن کر دتا، تے پورٹوکال کاؤنٹی دی حکومت سنبھال لئی۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFGerli2013&quot;&gt;Gerli, E. Michael, ed. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; اس طرح پہلے د‏‏ی طرح پرتگال تے گیلیشیا د‏‏ی بادشاہت وچ پرتگال تے گیلیشیا د‏‏ی بادشاہت وچ پورٹوکال نو‏‏ں دوبارہ شامل کرنے دا امکان ختم ہوچکيا سی تے کاؤنٹی دے چرچ تے امرا تو‏ں زیادہ آزادی دے مطالبات دے بعد افونسو واحد حکمران بن گیا۔ اس لڑائی نو زیادہ تر لیون دے سوزرین نے نظر انداز کر دتا سی، جہڑا اس ویلے کاسٹیل چ بغاوت دے نال قبضہ کر چکا سی۔ اوہ وی، زیادہ تر امکان، گیلیشیائی خانداناں دے رد عمل دا انتظار کر رہیا سی۔ 1131 وچ تھریسا د‏‏ی موت دے بعد ، لیون دے الفانسو ہفتم نے اپنے کزن تو‏ں واسلگی دا مطالبہ کيتا۔ 6 اپریل 1129 نو‏‏ں ، افونسو ہینریکس نے رٹ ڈکٹیٹ کيتا جس وچ اس نے اپنے آپ نو‏‏ں پرتگال دا شہزادہ یا پرتگالیاں دا شہزادہ قرار دتا ، اک ایسا عمل جس د‏‏ی الفانسو ہفتم نے غیر رسمی طور اُتے اجازت دتی ، کیونجے ایہ سمجھیا جاندا سی کہ ایہ افونسو ہینریکس دا خون دے ذریعہ حق اے ، ہسپانیا دے شہنشاہ دے دو پوتےآں وچو‏ں اک۔

اس دے بعد افونسو نے جنوب وچ موراں دے مسلسل مسئلے دے خلاف اپنی باہاں موڑ دتیاں۔ اس دیاں مہماں کامیاب رہیاں تے 25 جولائی 1139 نوں، اس نے اوریک دی لڑائی وچ اک زبردست فتح حاصل کیتی، تے فوراً بعد اس دے فوجیاں ولوں (ممکنہ طور تے متفقہ طور تے) پرتگالیاں دا بادشاہ قرار دتا گیا، جس نے جزیرہ نما دے دوجے سلطنتاں دے نال اس دی مساوات قائم کیتی، حالانکہ اس دا شاہی ٹائٹل پہلی تاریخاں توں سی۔ 1140۔

پرتگالی کورٹس دی پہلی اسمبلی مبینہ طور تے لامیگو چ منعقد ہوئی، جس چ افونسو نو براگا دے آرچ بشپ توں تاج دتا جائے گا۔ تاہم، لامیگو دا ایہ کورٹس 17ویں صدی دی پرتگالی تریخ دا اک زینت اے، جدوں بادشاہ نو بلند کرن تے / یا ریجنٹ مقرر کرن لئی کورٹس دی جائزیت ضروری سی۔

== راج ==
لیون دی اقتدار دے الفونسو VII توں مکمل آزادی، تاہم، صرف فوجی ذرائع نال حاصل نئیں کیتی جا سکدی سی۔ پرتگال دی کاؤنٹی نو ہُن وی گوانڈھی ملکاں ولوں سفارتی طور تے اک بادشاہت دے طور تے تسلیم کرنا پیا سی تے، سب توں اہم گل، [[کیتھولک چرچ]] تے [[پوپ]] ولوں۔ افونسو نے سیووی دے کاؤنٹ اماڈیوس سوم دی دھی سیووی دی میٹلڈا نال ویاہ کیتا تے پوپ نال گل بات کرن لئی روم سفیر گھلے۔ اوہ اپنے کزن ، لیون دے الفونسو ہفتم د‏‏ی حکمرانی تو‏ں دستبردار ہونے وچ کامیاب ہويا ، اس د‏ی بجائے اوہ پوپ دا غلام بن گیا ، جداں کہ سسلی تے اراگون دے بادشاہاں نے اس تو‏ں پہلے کیتا سی۔
[[فائل:Siege_of_Lisbon_-_Muslim_surrender.jpg|thumb| لزبن دے محاصرے وچ بادشاہ افونسو اول (جواکیم روڈریگس براگا ولوں کینوس تے تیل)]]
پرتگال چ اس نے کئی خانقاہواں تے کانونٹس تعمیر کیتیاں تے مذہبی احکامات نو اہم مراعات عطا کیتیاں۔ اوہ خاص طور تے الکوباکا خانقاہ دا معمار اے، جس نوں اس نے برگنڈی دے کلیئرواکس دے اپنے چاچے برنارڈ دے سسٹرشیئن آرڈر نوں بلایا۔ 1143 وچ ، اس نے پوپ انوسنٹ II نو‏‏ں اپنے آپ نو‏‏ں تے بادشاہت نو‏‏ں گرجا گھر دے خادم قرار دینے دے لئی خط لکھیا ، اس نے جزیرہ نما ایبیریا تو‏ں موراں نو‏‏ں کڈنے دا پیچھا کرنے د‏‏ی قسم کھادی۔ لیون دے کسی وی بادشاہ نو بائی پاس کردے ہوئے، افونسو نے اپنے آپ نو پوپ دے براہ راست [[wiktionary:liege|لیج مین]] قرار دتا۔ افونسو نے موراں دے خلاف اپنے کارنامیاں نال اپنے آپ نو ممتاز کرنا جاری رکھیا، جہناں توں اس نے 1147 چ [[سانتارای، پرتگال|سانٹارم]] (ویکھو سانٹارم دی فتح ) تے [[لزبن]] ( لزبن دا محاصرہ ویکھو) کھوہ لیا۔  اس نے دریائے [[ٹیگس]] دے جنوب وچ زمین دا اک اہ‏م حصہ وی فتح کيتا ، حالانکہ ایہ آنے والے سالاں وچ موراں دے ہتھو‏ں دوبارہ کھو گیا۔

اس دوران ، لیون دے بادشاہ الفونسو ہفتم نے پرتگال دے آزاد حکمران نو‏‏ں اک باغی دے علاوہ کچھ نئيں سمجھیا۔ اگلے سالاں چ دوناں دے وچکار تنازعہ مسلسل تے تلخ رہیا۔ افونسو اک لڑائی چ ملوث ہو گیا ، جس نے قشتالہ دے دشمن اراگونی بادشاہ دا ساتھ دتا ۔ اتحاد نو یقینی بنان دے لی، اس دا پتر سانچو دی منگنی ڈولس آف اراگون نال کیتی گئی۔ آخر کار والڈیوز دی لڑائی جتن دے بعد، معاہدہ زامورا (1143) نے کزناں دے وچکار امن قائم کیتا تے لیون دی بادشاہی ولوں تسلیم کیتا کہ پرتگال اک مکمل طور تے آزاد بادشاہی سی۔

1169 وچ ہن بڈھا بادشاہ افونسو ممکنہ طور تے باداجوز دے نیڑے اک مصروفیت وچ معذور ہو گیا سی، اپنے گھوڑے توں ڈگ کے قلعے دے بوہے نال ٹکرایا سی، تے لیون دے بادشاہ فرڈینینڈ II دے فوجیاں نے، اس دے داماد، نوں قیدی بنا دتا سی۔ اس نے ساؤ پیڈرو ڈو سل دے گرم چشماں تے کئی مہینے گزارے، لیکن کدی وی صحت یاب نئیں ہویا تے اس ویلے توں پرتگالی بادشاہ نے فیر کدی وی گھوڑے تے نئیں سوار ہویا۔ اُتے ، ایہ یقینی نئيں اے کہ آیا ایہ معذوری د‏‏ی وجہ تو‏ں سی: بعد د‏‏ی پرتگالی دائمی روایت دے مطابق ، ایہ اس لئی ہويا کہ اگر افونسو نو‏‏ں کدی دوبارہ گھوڑے اُتے سوار ہوئے تاں خود نو‏‏ں دوبارہ فرڈینینڈ دے حوالے کرنا پڑے گا یا دونے بادشاہتاں دے درمیان جنگ دا خطرہ ہوئے گا۔ پرتگال نوں پچھلے سالاں چ گیلیشیا ( دریائے منہو دے شمال چ) چ افونسو دیاں تقریباً ساریاں فتوحات اپنے تاوان دے طور تے ہتھیار سٹن تے پابند سی۔  ایہ واقعہ پرتگالی تریخ وچ باداجوز د‏‏ی تباہی ( ''o Desastre de Badajoz'' ) دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
[[فائل:BatalhaOurique.jpg|thumb| اوریک دی لڑائی چ افونسو صلیب دے معجزے دا مشاہدہ کردے ہوئے (1793 نوں ڈومیگوس سیکویرا ولوں لکھیا گیا)]]
1179 وچ [[کیتھولک چرچ]] نو‏‏ں دتے گئے مراعات تے احسانات نو‏‏ں معاوضہ دتا گیا۔ کئی جماعتاں دی مسلسل کوششاں دے نال، جوں کہ براگا دے پرائمیٹ آرچ بشپ، پیو مینڈس ، پوپ دے دربار وچ، پوپ دے بیل ''منشور پروبیٹم نو'' نویں بادشاہ نو خصوصی طور تے پوپ دے غلام دے طور تے قبول کردے ہوئے اعلان کیتا گیا۔ اس وچ پوپ الیگزینڈر سوم نے وی افونسو نو‏‏ں بادشاہ تے پرتگال نو‏‏ں اک آزاد بادشاہت دے طور اُتے تسلیم کيتا سی جسنو‏ں موراں تو‏ں زمیناں فتح کرنے دا حق حاصل سی۔

1184 وچ ، الموہد خلیفہ ابو یعقوب یوسف نے 1178 وچ پنج سالہ جنگ بندی دے اختتام دے بعد پرتگالی چھاپےآں دے خلاف جوابی کارروائی دے لئی اک عظیم [[دولت موحدین|الموہد]] فوج نو‏‏ں اکٹھا کیتا تے [[سانتارای، پرتگال|سانتاریم دا]] محاصرہ کیتا ، جس دا دفاع افونسو دے بیٹے سانچو نے کیتا سی۔ الموہد دا محاصرہ اس وقت ناکام ہو گیا جدو‏ں خبر ملی کہ کمپوسٹیلا دے آرچ بشپ شہر دے دفاع دے لئی آئے سن تے خود لیون دے فرنانڈو II نے اپنی فوج دے نال۔ الموحداں نے محاصرہ ختم کر دتا تے انہاں دے کیمپ وچ گھبراہٹ د ی وجہ تو ں انہاں دا پسپائی اک شکست وچ تبدیل ہوگئی ، جس وچ الموہد خلیفہ اس عمل وچ زخمی ہويا (اک ورژن دے مطابق ، کراسبو بولٹ د ی وجہ تو ں ) تے [[اشبیلیہ|سیویل]] واپسی دے راستے وچ مر گیا۔ افونسو تھوڑی دیر بعد 6 دسمبر 1185 نوں مر گیا۔ پرتگالی اس نوں اک ہیرو دے طور تے احترام کردے نیں، اس دے ذاتی کردار تے اپنی قوم دے بانی دے طور تے۔ 

افسانوی کہانیاں نیں کہ اپنی تلوار چکن لئی دس بندے لگدے سن تے افونسو ذاتی لڑائی چ دوجے بادشاہاں نوں مشغول کرنا چاہندا سی، پر کوئی وی اوہدے چیلنج نوں قبول کرن دی ہمت نئیں کردا سی۔ ایہ وی دسیا جاندا اے کہ اوہدے باعزت کردار دے باوجود اوہدا مزاج سی۔ کئی تواریخ اک پوپ لیگیٹ دی مثال دیندے نیں جہنے [[پاشل دوم|پوپ پاسچل II]] دا پیغام لیایا سی جہنے افونسو دے بادشاہ دے طور تے دعوے نوں تسلیم کرن توں انکار کیتا: یا تے پوپ دے لیگیٹ نے اوہدے خلاف اک نکا جیا جرم کیتا یا آکھیا سی یا، شاید، صرف خط پڑھن دے بعد، افونسو نے اپنے غصے وچ، پوپ دے نمائندے نوں تقریباً قتل کر دتا، تے کئی نوبل تے پورٹو فوجیاں نو نوجوان ہون آلے بادشاہ نو جسمانی طور تے روکن لئی۔

== سائنسی تحقیق ==
[[فائل:AfonsoHenriques-Tomb.jpg|left|thumb| [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] چ سانتا کروز خانقاہ چ افونسو ہینریکس دا مقبرہ]]
جولائی 2006 وچ، بادشاہ دا مقبرہ (جہڑا کہ [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] وچ سانتا کروز خانقاہ وچ واقع اے ) کوئمبرا یونیورسٹی (پرتگال) تے گریناڈا یونیورسٹی (سپین) دے محققین دے ذریعہ سائنسی مقاصد دے لئی کھولیا جانا سی۔ مقبرے دے افتتاح نے پرتگالی معاشرے دے کجھ شعبیاں وچ کافی تشویش پیدا کیتی تے پرتگالی اسٹیٹ ایجنسی فار آرکیٹیکچرل پیٹریمونی ( ''انسٹی ٹیوٹو پرتگال ڈو پیٹریمونیو آرکیٹیکٹونیکو'' - آئی پی پی اے آر ) نے افتتاح نو روک دتا، سائنسی ٹیم توں ہور پروٹوکول دی درخواست کیتی کیونکہ قوم دے دل تے عوامی خیالات وچ بادشاہ دی اہمیت سی۔  

== ٹبر ==
1146 وچ، {{Efn|Although the ''Annales D. Alfonsi Portugallensium Regis'', record that the wedding of Alfonso and Matilda was celebrated in 1145, it was not until a year later, in May 1146, when they both appear in royal charters. Historian José Mattoso refers to another source, ''Noticia sobre a Conquista de Santarém'' (News on the [[Conquest of Santarém]]), which states that the city was taken on 15 May 1147, less than a year after their marriage. Since at that time no wedding ceremony could be performed during [[Lent]], Mattoso suggests that the marriage could have taken place in March or April 1146, possibly on Easter Sunday which fell on 31 March of that year.{{Sfn|Mattoso|2014|p=220}}}} افونسو نے میٹلڈا نال ویاہ کیتا، جو اماڈیوس سوم دی دھی سی، کاؤنٹ آف سیووی تے مہاوت آف البون ، دوویں اوس سال مئی وچ شاہی منشوراں دی تصدیق کردے ہوئے پہلی وار اکٹھے پیش ہوئے۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} اوہناں کول مندرجہ ذیل مسئلہ سی: {{Sfn|Mattoso|2014}}

* افونسو (1140–1207)۔ حالیہ تحقیقات دے مطابق، 1140 دے آسے پاسے پیدا ہویا، {{Sfn|Mattoso|2014}} ، اوہ اوہی شخص اے جہنوں اکثر فرنانڈو افونسو آکھیا جاندا اے جہڑا بادشاہ دا &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAdE&quot;&gt;الفیرس مور&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; سی تے بعد چ نائٹس ہسپتاللر دا گرینڈ ماسٹر سی۔ عدالت وچ اس دی موجودگی پہلی وار 1159 وچ درج کیتی گئی اے۔ 1169 وچ اس نے اپنے سوتیلے بھرا، پیڈرو پیس دا مایا، اپنی ماں دے جائز پتر اتے پائیو سورس دا مایا دے جائز پتر دے طور تے کامیابی حاصل کیتی۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} {{Sfn|Calderón Medina|2008}}

ایلویرا گیلٹر دی غیر شادی شدہ اولاد ایہ سی:

* [[Urraca Afonso, Lady of Aveiro|یوراکا افونسو]] ۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} 1185 وچ، اس دے والد نے اس نوں Avô دتا، جس وچ ایہ شرط رکھی گئی سی کہ ایہ ولا صرف اوہناں بچیاں نوں وراثت وچ ملے گا جو اس دے شوہر پیڈرو افونسو ڈی ریباڈورو (جسنوں پیڈرو افونسو ویگاس وی آکھیا جاندا اے)، ایگاس مونیز دے پوتے دے نال سی، {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} جو اک ہور پچھلے یا بعد دی شادی دا اشارہ کر سکدا اے۔ 1187 وچ، اس نے اپنے سوتیلے بھرا، بادشاہ سانچو دے نال، اس ولا نو ایویرو دے لیی تبدیل کیتا۔ اوہ 1216 دے بعد مر گئی، جس سال اس نے تاروکا دی خانقاہ نوں چندہ دتا سی۔ {{Sfn|Sotto Mayor Pizarro|1997}}
* ٹریسا افونسو۔ کجھ شجریاں وچ اوہ ایلویرا گیلٹر دی دھی دے طور تے دکھائی دندی اے، {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} تے دوجیاں وچ چموآ گومز دی دھی دے طور تے۔ اس د‏ی پہلی شادی سانچو نونس ڈی باربوسا دے نال ہوئی جس دے نال اس د‏ی اک بیٹی یوراکا سانچس سی ، جس نے گونسالو مینڈس ڈی سوسا تو‏ں شادی کيتی ، جو مینڈو گونسالویس ڈی سوسا دے والد سن جسنو‏ں &quot;سوسو&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} اس دا دوجا شوہر فرنانڈو مارٹنز براوو سی، جو براگنسا تے چاوز دا لارڈ سی، اس ویاہ توں کوئی مسئلہ نئیں سی۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}}

بادشاہ افونسو دے پیو وی سن:

* [[Pedro Afonso, Master of Aviz|پیڈرو افونسو]] (1183 دے بعد مر گیا)، اریگا تے پیڈروگاؤ دا لارڈ، 1179 وچ ابرانٹس دا میئر، 1181 تے 1183 دے درمیان بادشاہ افونسو اول دے ''الفیرس'' ، تے ایویز دے آرڈر دا ماسٹر۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} {{Sfn|Caetano de Souza|1735}}

== ایہہ وی ویکھو ==

* گیلیسیا
* پرتگال دی تریخ
* پرتگالی تریخ دی ٹائم لائن
* نائٹ ٹیمپلر دی فہرست
* قرون وسطی چ پرتگال
** پرتگال ریکونکسٹا چ

* افونسو ہینریکس تھیٹر
* [[Alameda Dom Afonso Henriques|عالمیڈا ڈوم افونسو ہینریکس]] [[:pt:Alameda_Dom_Afonso_Henriques|[pt]]]
* [[c:Category:Avenida_D._Afonso_Henriques|ایونیڈا ڈوم افونسو ہینریکس]]
* وٹوریا ایس سی
** افونسو ہینریکس سٹیڈیم

== نوٹ ==
{{Notelist}}

== حوالے ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{حوالے}}

== کتابیات ==
&lt;templatestyles src=&quot;Refbegin/styles.css&quot; /&gt; {{S-start}}
{{s-hou|[[Portuguese House of Burgundy|House of Burgundy]]||1106, 1109 or 1111|6 December|1185|[[House of Capet]]}}
{{s-reg}}
{{s-new|reason=Independence from [[Kingdom of León|León]]}}
{{S-ttl}}
{{s-aft|after=[[Sancho I of Portugal|Sancho I]]}}
{{s-reg|other}}
{{S-bef}}
{{S-ttl}}
{{s-non|reason=Independence}}
{{s-end}}
[[گٹھ:1185 دیاں موتاں]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>5wzpnq55bl4jmw00geca02ahb5idl2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708912</id>
      <parentid>708911</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <origin>708912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34932" sha1="7q61lnnjq7491ukj63ic488tspkq9ca" xml:space="preserve">{{خانہ-معلومات-شاہی-اقتدار/عربی}}
{{ڈبہ جانکاری شاہی اقتدار|name=الفانسو اول|image=D. Afonso Henriques - Compendio de crónicas de reyes (Biblioteca Nacional de España).png|image_size=|caption=کاسٹیلین مخطوطہ '' بادشاہاں دے تواریخ دا خلاصہ '' وچ تصویر کشی, {{circa|1312–1325}}|succession=[[پرتگال دا بادشاہ|پرتگالیاں دا بادشاہ]]|reign={{nowrap|26 July 1139 – 6 December 1185}}|coronation=25 جولائی 1139|successor=[[پرتگال دا سانچو I|سانچو I]]|birth_name=الفونسو اینریکس|birth_date=1106, 25 جولائی 1109, اگست 1109 یا  1111|birth_place=[[گویماریس]] (کجھ [[ویسو]] دلیل دیندے نیں)|death_date=6 دسمبر 1185 (aged {{Circa|73–79}})|death_place=[[کوئمبرا]], [[پرتگال]]|spouse={{marriage|[[پرتگال دی ملکہ ساووے دی ماتیلڈا|ساووے دی متیلڈا]]|1146|1157|end=died}}|issue=[[پرتگال دی یورکا|یورکا، لیون دی ملکہ]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دی تھریسا، کاؤنٹیس آف فلینڈرز|ٹریسا، کاؤنٹیس آف فلینڈرز]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دی مافالڈا (پیدائش 1153)|مفالڈا]]&lt;br/&gt;[[پرتگال دا سانچو I|پرتگال دا بادشاہ سانچو I]]&lt;br&gt;{{ill|Henrique Afonso, Infante of Portugal|pt|Henrique Afonso, Infante de Portugal|lt=Henry}}&lt;br&gt;{{ill|João Afonso of Portugsl|pt|João Afonso de Portugal|lt=John}}&lt;br&gt;{{ill|Sancha Afonso of Portugsl|pt|Sancha Afonso de Portugal|lt=Sancha}}&lt;br&gt;[[Theresa of Portugal]]&lt;br&gt;[[Fernando Afonso of Portugal]]&lt;br&gt;Urraca Afonso, Lady of Aveiro&lt;br&gt;Pedro Afonso, Master of Aviz&lt;br&gt;Teresa Afonso|house=[[پرتگالی برگنڈی راجٹبر|برگنڈی]]|father=[[ہینری،  پرتگال دا کاؤنٹ ]]|mother=[[تھریسا،  پرتگال دی کاؤنٹیس ]]|succession1=[[پرتگال دا کاؤنٹ]]|reign1=22 مئی 1112 – 25 جولائی 1139|predecessor1=[[ہینری،  پرتگال دا کاؤنٹ  |ہینری]]|regent1=[[تھریسا،  پرتگال دی کاؤنٹیس |تھریسا]] (1112–1128)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=HOE8AAAAYAAJ&amp;pg=PA527 |title=A dictionary of dates relating to all ages and nations: for universal reference; comprehending remarkable occurrences, ancient and modern, the foundation, laws, and governments of countries, ... and particularly of the British Empire. By Joseph Haydn |date=1860 |publisher=Edward Moxon, Dover Street |page=527 |language=en}}&lt;/ref&gt;|burial_place=[[مقدس صلیب دی خانقاہ (کوئمبرا)|سانتا کروز خانقاہ]]، کوئمبرا}}

'''ڈوم افونسو اول''' {{Efn|{{IPA|pt|ɐˈfõsu}}}}  (پیدائش '''افونسو ہینریکس''' ؛ 1106/1109/1111 – 6 دسمبر 1185) نوں &quot; '''فاتح''' &quot; ( Portuguese   دا عرفی ناں دتا گیا )، &quot; '''بانی''' &quot; ( {{Lang|pt|O Fundador}} )   تے &quot; '''عظیم''' &quot; ( ''او میگنو'' ) &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Costa|first=Antonio Carvalho da|url=https://www.google.pt/books/edition/Corografia_portugueza_e_descrip%C3%A7am_topo/JDQBAAAAQAAJ?hl=pt-PT&amp;gbpv=1|title=Corografia portugueza, e descripçam topografica do famoso reyno de Portugal|publisher=Deslandes}}&lt;/ref&gt; پرتگالیاں ولوں ، پرتگال دا پہلا بادشاہ سی ، 26 جولائی 1139 توں لے کے 6 دسمبر 1185 نوں اپنی موت تک ۔ اس نے کاؤنٹی آف پرتگال دی آزادی حاصل کیتی ، جس نے اک نویں بادشاہت دا قیام کیتا تے ''{{Lang|pnb|[[استرداد]]}}'' دے نال اس دا رقبہ دوگنا کر دتا ۔ ، اک مقصد جہنوں اس نے اپنی موت تک پورا کیتا۔

افونسو تھریسا آف لیون تے ہنری آف برگنڈی دا پتر سی، جو پرتگال دی کاؤنٹی دے حکمران سن۔ ہنری 1112 چ مر گیا تے تھریسا نوں اکلا راج کرنا پیا۔ گیلیشین فرنانڈو پیریز ڈی ٹریبا دے نال تھریسا دے رومانٹک تعلقات تے اس دے سیاسی اثر و رسوخ تو‏ں ناخوش ، پرتگالی شرافت نے افونسو دے گرد جمع ہوئے ، جس نے بغاوت د‏‏ی تے 1128 وچ ساؤ میمڈ د‏‏ی لڑائی وچ اپنی ماں نو‏‏ں شکست دتی تے جلد ہی پرتگال دا واحد کاؤنٹ بن گیا۔ 1139 وچ ، افونسو نے [[مملکت لیون|لیون د‏‏ی بادشاہت]] د‏‏ی حکمرانی تو‏ں انکار کردتا تے [[مملکت پرتگال|پرتگال د‏‏ی آزاد بادشاہت]] قائم کيتی۔

افونسو نے جنوب چ موراں دے خلاف فعال مہم چلائی۔ 1139 وچ اس نے اوریک دی لڑائی وچ اک فیصلہ کن فتح حاصل کیتی، تے 1147 وچ اس نے [[دوجی صلیبی جنگ]] دے لیی [[ارض مقدسہ|مقدس سرزمین]] دے راہ تے جان آلے لوکاں دی مدد نال موراں توں سانٹارم تے لزبن تے قبضہ کر لیا۔ اس نے والڈیوز وچ لیون اُتے فتح دے بعد پرتگال د ی آزادی حاصل کيتی تے ''منشور پروبیٹم'' دے ذریعے پوپ د ی منظوری حاصل کيتی۔ افونسو 1185 چ مر گیا تے اوہدے مگروں اوہدا پتر سانچو اول راج تے بیٹھا۔

== ابتدائی زندگی ==
افونسو تھریسا دا پتر سی، جو لیون دے بادشاہ الفونسو VI دی ناجائز دھی سی، تے اوہدا شوہر، ہنری آف برگنڈی ۔ اوہ 3 بچیاں چ سب توں نکا سی، سب توں وڈا یوراکا ہینریکس تے سانچا ہینریکس وچکارلا بچہ سی۔ تریخ داناں نے ایہ وی اتفاق کیتا اے کہ برگنڈی دے ہنری توں اک چوتھا ناجائز بچہ پیدا ہویا سی، یعنی پیڈرو افونسو، جہڑا اپنے سوتیلے بھرا دیاں فتوحات دے بعد آیا تے بعد چ الکوباکا خانقاہ چ اک راہب دے طور تے آباد ہویا۔

اس دی پیدائش دی تھاں ودواناں تے مورخین دے وچکار بہوں تنازعہ رہی اے، جس دے چار الگ الگ امکانات ہن: 1) اوہ گیماریس چ پیدا ہویا سی، جہڑا کہ پرتگال دی کاؤنٹی چ اک اہم قلعہ بند پوزیشن سی; 2) اوہ [[ویسیؤ|ویسو]] چ پیدا ہویا سی، جہڑا کہ کاؤنٹی لئی اک اہم معاشی مرکز سی; 3) اوہ [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] چ پیدا ہویا، اک بہوں اہم شہر جتھے اوہنے بعد چ سب توں بوہتا ویلہ لنگھایا تے دفن کیتا گیا; یا 4) اوہ کدھرے ہور پیدا ہویا سی، یا تے ٹیرا ڈی کیمپس ، سہاگون یا [[براگا]] ۔

''{{Lang|pt|[[1419 دا پرتگال دا کرونکل]]}}'' دے مطابق مستقبل دا پرتگالی بادشاہ [[ویسیؤ|ویسو]] چ پیدا ہویا، جہڑا اوس ویلے اوہدے ماں پیو دا سب توں اہم سیاسی مرکز سی۔ اسنو‏ں زیادہ تر پرتگالی اسکالراں نے 1990 تک قبول کيتا ، جدو‏ں تورکوٹو ڈی سوسا سوارس نے کوئمبرا ، کوئمبرا کاؤنٹی دا مرکز تے افونسو دے آباؤ اجداد دا اک ہور سیاسی مرکز ، اپنی پیدائش د‏‏ی حیثیت تو‏ں تجویز کيتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں گویماریس وچ ناراضگی تے اس تریخ دان تے جوز ہرمانیو سرائوا دے وچکار تنازعہ پیدا ہويا۔ المیڈا فرنانڈیز نے بعد چ ''{{Lang|la|[[گوتھاں دا کرونکل]]}}'' دی بنیاد تے [[ویسیؤ|ویسو نو]] افونسو دی پیدائش دی تھاں دے طور تے تجویز کیتا۔ ، جس وچ آکھیا گیا اے کہ افونسو 1109 وچ پیدا ہویا سی، اک موقف جس دی پیروی تریخ دان جوز ماٹوسو نے بادشاہ دی اپنی سوانح عمری وچ کیتی سی، {{Sfn|Mattoso|2014}} اس توں قطع نظر، ایہ ہُن وی عوامی ضمیر وچ وڈے پیمانے تے قبول کیتا جاندا اے کہ افونسو گوئیماریس وچ پیدا ہویا سی۔ ایبل ایسٹیفانیو نے اک مختلف تاریخ تے تھیسس تجویز کیتا اے، 1106 نو پیدائش دی تاریخ دے طور تے تجویز کیتا اے تے ہنری تے تھریسا دے معلوم سفری پروگراماں دی بنیاد تے ٹیرا ڈی کیمپس یا ایتھوں تیکر کہ سہاگون دے علاقے نو ممکنہ پیدائش دی تھاں دے طور تے تجویز کیتا اے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ رسالہ|last=Estefânio|first=Abel|title=A data de nascimento de Afonso I|url=http://www2.fcsh.unl.pt/iem/medievalista/MEDIEVALISTA8/estefanio8002.html|access-date=14 April 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{حوالہ رسالہ|last=Estefânio|first=Abel|title=De novo a data e o local de nascimento de Afonso I|url=http://www2.fcsh.unl.pt/iem/medievalista/MEDIEVALISTA19/estefanio1906.html|access-date=14 April 2017}}&lt;/ref&gt;

اس دے بپتسمہ دی تھاں وی شک دے تحت اے: روایت دے مطابق اس جگہ دا اشارہ کیتا گیا اے کہ اوہ چرچ آف ساؤ میگوئل ڈو کاسٹیلو وچ اے، گوئماریس وچ، تاہم، حالیہ اسکالر شپ، جس دی حمایت آرکیٹیکچرل تے آثار قدیمہ دے ثبوتاں نال کیتی گئی اے، نے اس دعوے تے شکوک و شبہات پیدا کیتے ہن۔ ایہ حساب لایا گیا اے کہ چرچ دی تقدیس دی تاریخ 1239 وچ ہوئی سی، اس لی چرچ دی تعمیر اس دی پیدائش دے اک پوری صدی بعد رکھی گئی اے۔ ایسے لوک وی نیں جیہڑے دلیل دیندے نیں کہ بپتسمہ اصل وچ براگا دے گرجا گھر وچ ہویا سی جتھے اوہنوں براگا دے پرائمیٹ آرچ بشپ [[بزرگ|سینٹ]] جیرالڈ نے بپتسمہ دتا سی،  &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Cunha|first=D. Rodrigo da|url=https://play.google.com/store/books/details/Rodrigo_da_Cunha_Primeira_segunda_parte_da_histori?id=tEu_dU66MQkC|title=Primeira [-segunda] parte, da historia ecclesiastica dos arcebispos de Braga, e dos Santos, e Varoes illustres, que florecerão neste arcebispado. Por dom Rodrigo da Cunha arcebispo, &amp; senhor de Braga, primàz das Hespanhas|publisher=Manoel Cardozo mercador de livros}}&lt;/ref&gt; جو کاؤنٹ ہنری لئی اک سیاسی طور تے ٹھیک اقدام سی کہ اوہ اپنے وارث نوں بپتسمہ دیوے۔

ہنری تے تھریسا نے پرتگال دے کاؤنٹ تے کاؤنٹیس دے طور تے مل کے 22 مئی 1112 نوں استورگا دے محاصرے دے دوران اپنی موت تک حکومت کیتی، {{Sfn|Mattoso|2014}} جس دے بعد تھریسا نے اک بیوہ دے طور تے پرتگال تے حکومت کیتی۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;/ref&gt; دوناں عورتاں، کاؤنٹیس تھریسا تے ملکہ ارکا، نے اپنے تارکین وطن شوہراں دی موت دے بعد اکیلے حکومت کیتی، بظاہر اپنے چھوٹے بچیاں دے دفاع لئی، لیکن اپنے حق وچ وی۔ &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Reconquest Kings of Portugal: Political and Cultural Reorientation on the Medieval Frontier|date=2008|publisher=Springer|isbn=978-0-230-58313-9|language=en}}&lt;/ref&gt; تھریسا نے اپنے آپ نو ملکہ قرار دتا (1116 وچ [[پاشل دوم|پوپ پاسچل II]] ولوں تسلیم کیتا گیا دعویٰ) لیکن اوہنوں گرفتار کر لیا گیا تے اپنی سوتیلی بھین، یوراکا آف لیون دے نال اپنڑی غلامیت دی دوبارہ تصدیق کرن تے مجبور کیتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot; /&gt;

ایہ معلوم نئيں اے کہ افونسو دا ٹیوٹر کون سی ۔ بعد دیاں روایات، شاید João Soares Coelho دے نال شروع ہوئیاں (اک خاتون نسب دے ذریعے ایگاس مونیز دا اک کمینا اولاد) 13 ویں صدی دے وسط وچ تے بعد دے تواریخ جداں ''{{Lang|pt|Crónica de Portugal de 1419}}'' دے ذریعہ ودھایا گیا ، نے دعوی کیتا کہ اوہ ایگاس مونیز ڈی ریباڈورو سی، ممکنہ طور تے زبانی یاداں دی مدد نال جہناں نے ٹیوٹر نو ریباڈورو دے گھر نال جوڑیا۔ فیر وی، عصری دستاویزات، یعنی پورٹوکال دے کاؤنٹ دے طور تے اپنڑے ابتدائی سالاں چ افونسو دے چانسلری توں، میٹوسو دے مطابق اشارہ کردے نیں کہ افونسو ہینریکس دا سب توں زیادہ ممکنہ ٹیوٹر ایگاس مونیز دا سب توں وڈا بھرا، ارمیجیو مونیز سی، جہڑا، ریباڈورو دے خاندان دے اندر سینئر بھرا ہون دے علاوہ، &quot;آفونسو تے &quot;ایموسڈو&quot; دا میجر بن گیا۔ 1128 تک 1135 وچ اس دی موت تک، جو اس دے شہزادے دے نیڑے ہون دا اشارہ کردا اے۔  

لیون دی وراثت چ وڈا حصہ حاصل کرن دی کوشش چ، اوہدی ماں تھریسا نے گیلیشیا دے سب توں طاقتور کاؤنٹ فرنانڈو پیریز ڈی ٹراوا دے نال رلتی ہو گئے۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFGerli2013&quot;&gt;Gerli, E. Michael, ed. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; پرتگالی شرافت نے گیلیشیا تے پرتگال دے اتحاد نو‏‏ں ناپسند کيتا تے افونسو دے گرد جمع ہوئے گئے۔ براگا دے آرچ بشپ ، موریس بورڈن ، گیلیشیا دے غلبے توں وی فکر مند سن، اپنے نویں حریف سینٹیاگو ڈی کمپوسٹیلا دے گیلیشیا دے آرچ بشپ ، ڈیاگو گیلمریز دے کلیسیائی دکھاوے توں خوفزدہ سن، جنہاں نے اپنے شہر وچ [[یعقوب بن زبدی|سینٹ جیمز]] دے اوشیشاں دی مبینہ دریافت دا دعوی کیتا سی، جو کہ دوجیاں ملکاں توں طاقت حاصل کرن تے دولت حاصل کرن دا اک طریقہ سی۔ آئیبیریا جزیرہ نما۔ اپنے بیٹے افونسو نو‏‏ں تختہ الٹنے تو‏ں روکنے دے لئی ، تھریسا نے اسنو‏ں 1120ء وچ بارہ سال د‏‏ی عمر وچ جلاوطن کردتا۔ 1122 وچ، افونسو چودہ سال دا ہو گیا، جو 12ویں صدی وچ بالغ عمر سی۔ اپنے کزن افونسو VII دے نال ہم آہنگی چ، افونسو ہینریکس نے 1125 چ [[زامورا وڈا گرجاگھر|زامورا دے گرجا گھر]] چ اپنے آپ نوں نائٹ بنا لیا۔ 1127 وچ اپنی ماں دے خلاف الفونسو ہفتم د‏‏ی فوجی مہم دے بعد ، افونسو نے اپنے خلاف بغاوت د‏‏ی تے اس دے حکمران تو‏ں کاؤنٹی دا کنٹرول سنبھالنے دے لئی اگے ودھیا۔

== واحد حکمرانی دی راہ ==
[[فائل:Guimaraes_Portugal_Paço-dos-Duques-de-Bragança-01.jpg|left|thumb| پرتگال دے شہر گیماریس چ افونسو ہینریکس دا مجسمہ]]
1128 وچ، ساؤ میمڈ دی لڑائی وچ گوئیماری دے نیڑے، افونسو تے اوہدے حامیاں نے اپنی ماں تے اوہدے پریمی، گیلیشیا دے کاؤنٹ فرنانڈو پیریز ڈی ٹرابا دوناں دے ماتحت فوجیاں تے قابو پا لیا۔ افونسو نے اپنی ماں نوں گیلیشیا جلاوطن کر دتا، تے پورٹوکال کاؤنٹی دی حکومت سنبھال لئی۔ &lt;ref name=&quot;Gerli&quot;&gt;{{Cite book|chapter=Portugal, Kingdom of, Earlier County of|title=Medieval Iberia: An Encyclopedia|date=4 December 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77161-3|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFGerli2013&quot;&gt;Gerli, E. Michael, ed. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; اس طرح پہلے د‏‏ی طرح پرتگال تے گیلیشیا د‏‏ی بادشاہت وچ پرتگال تے گیلیشیا د‏‏ی بادشاہت وچ پورٹوکال نو‏‏ں دوبارہ شامل کرنے دا امکان ختم ہوچکيا سی تے کاؤنٹی دے چرچ تے امرا تو‏ں زیادہ آزادی دے مطالبات دے بعد افونسو واحد حکمران بن گیا۔ اس لڑائی نو زیادہ تر لیون دے سوزرین نے نظر انداز کر دتا سی، جہڑا اس ویلے کاسٹیل چ بغاوت دے نال قبضہ کر چکا سی۔ اوہ وی، زیادہ تر امکان، گیلیشیائی خانداناں دے رد عمل دا انتظار کر رہیا سی۔ 1131 وچ تھریسا د‏‏ی موت دے بعد ، لیون دے الفانسو ہفتم نے اپنے کزن تو‏ں واسلگی دا مطالبہ کيتا۔ 6 اپریل 1129 نو‏‏ں ، افونسو ہینریکس نے رٹ ڈکٹیٹ کيتا جس وچ اس نے اپنے آپ نو‏‏ں پرتگال دا شہزادہ یا پرتگالیاں دا شہزادہ قرار دتا ، اک ایسا عمل جس د‏‏ی الفانسو ہفتم نے غیر رسمی طور اُتے اجازت دتی ، کیونجے ایہ سمجھیا جاندا سی کہ ایہ افونسو ہینریکس دا خون دے ذریعہ حق اے ، ہسپانیا دے شہنشاہ دے دو پوتےآں وچو‏ں اک۔

اس دے بعد افونسو نے جنوب وچ موراں دے مسلسل مسئلے دے خلاف اپنی باہاں موڑ دتیاں۔ اس دیاں مہماں کامیاب رہیاں تے 25 جولائی 1139 نوں، اس نے اوریک دی لڑائی وچ اک زبردست فتح حاصل کیتی، تے فوراً بعد اس دے فوجیاں ولوں (ممکنہ طور تے متفقہ طور تے) پرتگالیاں دا بادشاہ قرار دتا گیا، جس نے جزیرہ نما دے دوجے سلطنتاں دے نال اس دی مساوات قائم کیتی، حالانکہ اس دا شاہی ٹائٹل پہلی تاریخاں توں سی۔ 1140۔

پرتگالی کورٹس دی پہلی اسمبلی مبینہ طور تے لامیگو چ منعقد ہوئی، جس چ افونسو نو براگا دے آرچ بشپ توں تاج دتا جائے گا۔ تاہم، لامیگو دا ایہ کورٹس 17ویں صدی دی پرتگالی تریخ دا اک زینت اے، جدوں بادشاہ نو بلند کرن تے / یا ریجنٹ مقرر کرن لئی کورٹس دی جائزیت ضروری سی۔

== راج ==
لیون دی اقتدار دے الفونسو VII توں مکمل آزادی، تاہم، صرف فوجی ذرائع نال حاصل نئیں کیتی جا سکدی سی۔ پرتگال دی کاؤنٹی نو ہُن وی گوانڈھی ملکاں ولوں سفارتی طور تے اک بادشاہت دے طور تے تسلیم کرنا پیا سی تے، سب توں اہم گل، [[کیتھولک چرچ]] تے [[پوپ]] ولوں۔ افونسو نے سیووی دے کاؤنٹ اماڈیوس سوم دی دھی سیووی دی میٹلڈا نال ویاہ کیتا تے پوپ نال گل بات کرن لئی روم سفیر گھلے۔ اوہ اپنے کزن ، لیون دے الفونسو ہفتم د‏‏ی حکمرانی تو‏ں دستبردار ہونے وچ کامیاب ہويا ، اس د‏ی بجائے اوہ پوپ دا غلام بن گیا ، جداں کہ سسلی تے اراگون دے بادشاہاں نے اس تو‏ں پہلے کیتا سی۔
[[فائل:Siege_of_Lisbon_-_Muslim_surrender.jpg|thumb| لزبن دے محاصرے وچ بادشاہ افونسو اول (جواکیم روڈریگس براگا ولوں کینوس تے تیل)]]
پرتگال چ اس نے کئی خانقاہواں تے کانونٹس تعمیر کیتیاں تے مذہبی احکامات نو اہم مراعات عطا کیتیاں۔ اوہ خاص طور تے الکوباکا خانقاہ دا معمار اے، جس نوں اس نے برگنڈی دے کلیئرواکس دے اپنے چاچے برنارڈ دے سسٹرشیئن آرڈر نوں بلایا۔ 1143 وچ ، اس نے پوپ انوسنٹ II نو‏‏ں اپنے آپ نو‏‏ں تے بادشاہت نو‏‏ں گرجا گھر دے خادم قرار دینے دے لئی خط لکھیا ، اس نے جزیرہ نما ایبیریا تو‏ں موراں نو‏‏ں کڈنے دا پیچھا کرنے د‏‏ی قسم کھادی۔ لیون دے کسی وی بادشاہ نو بائی پاس کردے ہوئے، افونسو نے اپنے آپ نو پوپ دے براہ راست [[wiktionary:liege|لیج مین]] قرار دتا۔ افونسو نے موراں دے خلاف اپنے کارنامیاں نال اپنے آپ نو ممتاز کرنا جاری رکھیا، جہناں توں اس نے 1147 چ [[سانتارای، پرتگال|سانٹارم]] (ویکھو سانٹارم دی فتح ) تے [[لزبن]] ( لزبن دا محاصرہ ویکھو) کھوہ لیا۔  اس نے دریائے [[ٹیگس]] دے جنوب وچ زمین دا اک اہ‏م حصہ وی فتح کيتا ، حالانکہ ایہ آنے والے سالاں وچ موراں دے ہتھو‏ں دوبارہ کھو گیا۔

اس دوران ، لیون دے بادشاہ الفونسو ہفتم نے پرتگال دے آزاد حکمران نو‏‏ں اک باغی دے علاوہ کچھ نئيں سمجھیا۔ اگلے سالاں چ دوناں دے وچکار تنازعہ مسلسل تے تلخ رہیا۔ افونسو اک لڑائی چ ملوث ہو گیا ، جس نے قشتالہ دے دشمن اراگونی بادشاہ دا ساتھ دتا ۔ اتحاد نو یقینی بنان دے لی، اس دا پتر سانچو دی منگنی ڈولس آف اراگون نال کیتی گئی۔ آخر کار والڈیوز دی لڑائی جتن دے بعد، معاہدہ زامورا (1143) نے کزناں دے وچکار امن قائم کیتا تے لیون دی بادشاہی ولوں تسلیم کیتا کہ پرتگال اک مکمل طور تے آزاد بادشاہی سی۔

1169 وچ ہن بڈھا بادشاہ افونسو ممکنہ طور تے باداجوز دے نیڑے اک مصروفیت وچ معذور ہو گیا سی، اپنے گھوڑے توں ڈگ کے قلعے دے بوہے نال ٹکرایا سی، تے لیون دے بادشاہ فرڈینینڈ II دے فوجیاں نے، اس دے داماد، نوں قیدی بنا دتا سی۔ اس نے ساؤ پیڈرو ڈو سل دے گرم چشماں تے کئی مہینے گزارے، لیکن کدی وی صحت یاب نئیں ہویا تے اس ویلے توں پرتگالی بادشاہ نے فیر کدی وی گھوڑے تے نئیں سوار ہویا۔ اُتے ، ایہ یقینی نئيں اے کہ آیا ایہ معذوری د‏‏ی وجہ تو‏ں سی: بعد د‏‏ی پرتگالی دائمی روایت دے مطابق ، ایہ اس لئی ہويا کہ اگر افونسو نو‏‏ں کدی دوبارہ گھوڑے اُتے سوار ہوئے تاں خود نو‏‏ں دوبارہ فرڈینینڈ دے حوالے کرنا پڑے گا یا دونے بادشاہتاں دے درمیان جنگ دا خطرہ ہوئے گا۔ پرتگال نوں پچھلے سالاں چ گیلیشیا ( دریائے منہو دے شمال چ) چ افونسو دیاں تقریباً ساریاں فتوحات اپنے تاوان دے طور تے ہتھیار سٹن تے پابند سی۔  ایہ واقعہ پرتگالی تریخ وچ باداجوز د‏‏ی تباہی ( ''o Desastre de Badajoz'' ) دے ناں تو‏ں مشہور ہويا۔
[[فائل:BatalhaOurique.jpg|thumb| اوریک دی لڑائی چ افونسو صلیب دے معجزے دا مشاہدہ کردے ہوئے (1793 نوں ڈومیگوس سیکویرا ولوں لکھیا گیا)]]
1179 وچ [[کیتھولک چرچ]] نو‏‏ں دتے گئے مراعات تے احسانات نو‏‏ں معاوضہ دتا گیا۔ کئی جماعتاں دی مسلسل کوششاں دے نال، جوں کہ براگا دے پرائمیٹ آرچ بشپ، پیو مینڈس ، پوپ دے دربار وچ، پوپ دے بیل ''منشور پروبیٹم نو'' نویں بادشاہ نو خصوصی طور تے پوپ دے غلام دے طور تے قبول کردے ہوئے اعلان کیتا گیا۔ اس وچ پوپ الیگزینڈر سوم نے وی افونسو نو‏‏ں بادشاہ تے پرتگال نو‏‏ں اک آزاد بادشاہت دے طور اُتے تسلیم کيتا سی جسنو‏ں موراں تو‏ں زمیناں فتح کرنے دا حق حاصل سی۔

1184 وچ ، الموہد خلیفہ ابو یعقوب یوسف نے 1178 وچ پنج سالہ جنگ بندی دے اختتام دے بعد پرتگالی چھاپےآں دے خلاف جوابی کارروائی دے لئی اک عظیم [[دولت موحدین|الموہد]] فوج نو‏‏ں اکٹھا کیتا تے [[سانتارای، پرتگال|سانتاریم دا]] محاصرہ کیتا ، جس دا دفاع افونسو دے بیٹے سانچو نے کیتا سی۔ الموہد دا محاصرہ اس وقت ناکام ہو گیا جدو‏ں خبر ملی کہ کمپوسٹیلا دے آرچ بشپ شہر دے دفاع دے لئی آئے سن تے خود لیون دے فرنانڈو II نے اپنی فوج دے نال۔ الموحداں نے محاصرہ ختم کر دتا تے انہاں دے کیمپ وچ گھبراہٹ د ی وجہ تو ں انہاں دا پسپائی اک شکست وچ تبدیل ہوگئی ، جس وچ الموہد خلیفہ اس عمل وچ زخمی ہويا (اک ورژن دے مطابق ، کراسبو بولٹ د ی وجہ تو ں ) تے [[اشبیلیہ|سیویل]] واپسی دے راستے وچ مر گیا۔ افونسو تھوڑی دیر بعد 6 دسمبر 1185 نوں مر گیا۔ پرتگالی اس نوں اک ہیرو دے طور تے احترام کردے نیں، اس دے ذاتی کردار تے اپنی قوم دے بانی دے طور تے۔ 

افسانوی کہانیاں نیں کہ اپنی تلوار چکن لئی دس بندے لگدے سن تے افونسو ذاتی لڑائی چ دوجے بادشاہاں نوں مشغول کرنا چاہندا سی، پر کوئی وی اوہدے چیلنج نوں قبول کرن دی ہمت نئیں کردا سی۔ ایہ وی دسیا جاندا اے کہ اوہدے باعزت کردار دے باوجود اوہدا مزاج سی۔ کئی تواریخ اک پوپ لیگیٹ دی مثال دیندے نیں جہنے [[پاشل دوم|پوپ پاسچل II]] دا پیغام لیایا سی جہنے افونسو دے بادشاہ دے طور تے دعوے نوں تسلیم کرن توں انکار کیتا: یا تے پوپ دے لیگیٹ نے اوہدے خلاف اک نکا جیا جرم کیتا یا آکھیا سی یا، شاید، صرف خط پڑھن دے بعد، افونسو نے اپنے غصے وچ، پوپ دے نمائندے نوں تقریباً قتل کر دتا، تے کئی نوبل تے پورٹو فوجیاں نو نوجوان ہون آلے بادشاہ نو جسمانی طور تے روکن لئی۔

== سائنسی تحقیق ==
[[فائل:AfonsoHenriques-Tomb.jpg|left|thumb| [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] چ سانتا کروز خانقاہ چ افونسو ہینریکس دا مقبرہ]]
جولائی 2006 وچ، بادشاہ دا مقبرہ (جہڑا کہ [[کوئیمبرا|کوئمبرا]] وچ سانتا کروز خانقاہ وچ واقع اے ) کوئمبرا یونیورسٹی (پرتگال) تے گریناڈا یونیورسٹی (سپین) دے محققین دے ذریعہ سائنسی مقاصد دے لئی کھولیا جانا سی۔ مقبرے دے افتتاح نے پرتگالی معاشرے دے کجھ شعبیاں وچ کافی تشویش پیدا کیتی تے پرتگالی اسٹیٹ ایجنسی فار آرکیٹیکچرل پیٹریمونی ( ''انسٹی ٹیوٹو پرتگال ڈو پیٹریمونیو آرکیٹیکٹونیکو'' - آئی پی پی اے آر ) نے افتتاح نو روک دتا، سائنسی ٹیم توں ہور پروٹوکول دی درخواست کیتی کیونکہ قوم دے دل تے عوامی خیالات وچ بادشاہ دی اہمیت سی۔  

== ٹبر ==
1146 وچ، {{Efn|Although the ''Annales D. Alfonsi Portugallensium Regis'', record that the wedding of Alfonso and Matilda was celebrated in 1145, it was not until a year later, in May 1146, when they both appear in royal charters. Historian José Mattoso refers to another source, ''Noticia sobre a Conquista de Santarém'' (News on the [[Conquest of Santarém]]), which states that the city was taken on 15 May 1147, less than a year after their marriage. Since at that time no wedding ceremony could be performed during [[Lent]], Mattoso suggests that the marriage could have taken place in March or April 1146, possibly on Easter Sunday which fell on 31 March of that year.{{Sfn|Mattoso|2014|p=220}}}} افونسو نے میٹلڈا نال ویاہ کیتا، جو اماڈیوس سوم دی دھی سی، کاؤنٹ آف سیووی تے مہاوت آف البون ، دوویں اوس سال مئی وچ شاہی منشوراں دی تصدیق کردے ہوئے پہلی وار اکٹھے پیش ہوئے۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} اوہناں کول مندرجہ ذیل مسئلہ سی: {{Sfn|Mattoso|2014}}

* افونسو (1140–1207)۔ حالیہ تحقیقات دے مطابق، 1140 دے آسے پاسے پیدا ہویا، {{Sfn|Mattoso|2014}} ، اوہ اوہی شخص اے جہنوں اکثر فرنانڈو افونسو آکھیا جاندا اے جہڑا بادشاہ دا &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAdE&quot;&gt;الفیرس مور&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; سی تے بعد چ نائٹس ہسپتاللر دا گرینڈ ماسٹر سی۔ عدالت وچ اس دی موجودگی پہلی وار 1159 وچ درج کیتی گئی اے۔ 1169 وچ اس نے اپنے سوتیلے بھرا، پیڈرو پیس دا مایا، اپنی ماں دے جائز پتر اتے پائیو سورس دا مایا دے جائز پتر دے طور تے کامیابی حاصل کیتی۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} {{Sfn|Calderón Medina|2008}}

ایلویرا گیلٹر دی غیر شادی شدہ اولاد ایہ سی:

* [[Urraca Afonso, Lady of Aveiro|یوراکا افونسو]] ۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} 1185 وچ، اس دے والد نے اس نوں Avô دتا، جس وچ ایہ شرط رکھی گئی سی کہ ایہ ولا صرف اوہناں بچیاں نوں وراثت وچ ملے گا جو اس دے شوہر پیڈرو افونسو ڈی ریباڈورو (جسنوں پیڈرو افونسو ویگاس وی آکھیا جاندا اے)، ایگاس مونیز دے پوتے دے نال سی، {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} جو اک ہور پچھلے یا بعد دی شادی دا اشارہ کر سکدا اے۔ 1187 وچ، اس نے اپنے سوتیلے بھرا، بادشاہ سانچو دے نال، اس ولا نو ایویرو دے لیی تبدیل کیتا۔ اوہ 1216 دے بعد مر گئی، جس سال اس نے تاروکا دی خانقاہ نوں چندہ دتا سی۔ {{Sfn|Sotto Mayor Pizarro|1997}}
* ٹریسا افونسو۔ کجھ شجریاں وچ اوہ ایلویرا گیلٹر دی دھی دے طور تے دکھائی دندی اے، {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} تے دوجیاں وچ چموآ گومز دی دھی دے طور تے۔ اس د‏ی پہلی شادی سانچو نونس ڈی باربوسا دے نال ہوئی جس دے نال اس د‏ی اک بیٹی یوراکا سانچس سی ، جس نے گونسالو مینڈس ڈی سوسا تو‏ں شادی کيتی ، جو مینڈو گونسالویس ڈی سوسا دے والد سن جسنو‏ں &quot;سوسو&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}} اس دا دوجا شوہر فرنانڈو مارٹنز براوو سی، جو براگنسا تے چاوز دا لارڈ سی، اس ویاہ توں کوئی مسئلہ نئیں سی۔ {{Sfn|Caetano de Souza|1735}}

بادشاہ افونسو دے پیو وی سن:

* [[Pedro Afonso, Master of Aviz|پیڈرو افونسو]] (1183 دے بعد مر گیا)، اریگا تے پیڈروگاؤ دا لارڈ، 1179 وچ ابرانٹس دا میئر، 1181 تے 1183 دے درمیان بادشاہ افونسو اول دے ''الفیرس'' ، تے ایویز دے آرڈر دا ماسٹر۔ {{Sfn|Mattoso|2014}} {{Sfn|Caetano de Souza|1735}}

== ایہہ وی ویکھو ==

* گیلیسیا
* پرتگال دی تریخ
* پرتگالی تریخ دی ٹائم لائن
* نائٹ ٹیمپلر دی فہرست
* قرون وسطی چ پرتگال
** پرتگال ریکونکسٹا چ

* افونسو ہینریکس تھیٹر
* [[Alameda Dom Afonso Henriques|عالمیڈا ڈوم افونسو ہینریکس]] [[:pt:Alameda_Dom_Afonso_Henriques|[pt]]]
* [[c:Category:Avenida_D._Afonso_Henriques|ایونیڈا ڈوم افونسو ہینریکس]]
* وٹوریا ایس سی
** افونسو ہینریکس سٹیڈیم

== نوٹ ==
{{Notelist}}

== حوالے ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{حوالے}}

== کتابیات ==
&lt;templatestyles src=&quot;Refbegin/styles.css&quot; /&gt; {{S-start}}
{{s-hou|[[Portuguese House of Burgundy|House of Burgundy]]||1106, 1109 or 1111|6 December|1185|[[House of Capet]]}}
{{s-reg}}
{{s-new|reason=Independence from [[Kingdom of León|León]]}}
{{S-ttl}}
{{s-aft|after=[[Sancho I of Portugal|Sancho I]]}}
{{s-reg|other}}
{{S-bef}}
{{S-ttl}}
{{s-non|reason=Independence}}
{{s-end}}
[[گٹھ:1185 دیاں موتاں]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>7q61lnnjq7491ukj63ic488tspkq9ca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پلسکا دی لڑائی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149251</id>
    <revision>
      <id>708913</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1362038714|Battle of Pliska]]&quot;</comment>
      <origin>708913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23869" sha1="geuoizu2nf7rcutvg7xss7ddtrrii6v" xml:space="preserve">
{{Infobox Military Conflict|||conflict=پلیسکا دی لڑائی|image=[[File:52-manasses-chronicle.jpg|250px]]|caption=پلیسکا دی لڑائی، جہڑی 14ویں صدی چ دکھائی گئی اے [[مناسیس کرونکل]]۔|partof=[[بازنطینی-بلغاریہ جنگاں]]|date=26 جولائی 811|place=[[پلسکا]] تے درہ وربیتسا|result=بلغاریہ دی جت|coordinates={{Coord|43.387|N|27.132|E|display=title, inline}}|combatant1=[[پہلی بلغاری سلطنت|بلغاری سلطنت]]|combatant2=[[بازنطینی سلطنت]]|commander1=[[کروم]]|commander2={{plainlist|
* [[نائکیفورس اول]]{{KIA}}
* [[سٹوراسیئس]]{{WIA}}
}}|strength1=15,000–18,000&lt;ref name=&quot;ИК Гутенберг&quot;&gt;{{cite book |last1=Матанов |first1=Христо |title=В търсене на средновековното време. Неравният път на българите (VII – XV в.|date=2014 |publisher=ИК Гутенберг|isbn=9786191760183}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sophoulis, p. 79&lt;/ref&gt;|strength2=22,000&lt;ref name=&quot;ИК Гутенберг&quot;/&gt;&lt;br&gt;60,000–70,000 (کاغذی طاقت)&lt;br&gt;25,000–30,000 (اصل طاقت)&lt;ref name=&quot;Hupchick, p. 80&quot;&gt;Hupchick, p. 80&lt;/ref&gt;|casualties1=نامعلوم|casualties2=بوہتی فوج}}

'''پلیسکا دی لڑائی''' یا '''درہ وربیتسا دی لڑائی''' شہنشاہ نیسفورس اول دے ماتحت [[بازنطینی سلطنت]] دیاں فوجاں تے جولائی 811ء چ خان کروم دے ماتحت [[سلطنت بلغاریا اول|پہلی بلغاری سلطنت]] دے وچکار لڑائیاں دا اک سلسلہ سی۔ بازنطینیاں نے بلغاریہ دے دارالحکومت پلیسکا نو‏‏ں لُٹیا تے جلا دتا جس تو‏ں بلغاریاں نو‏‏ں [[سلسلہ کوہ بلقان|بلقان دے پہاڑاں]] وچ راہاں نو‏‏ں روکنے دا وقت ملیا جو بلغاریہ تو‏ں باہر نکلنے دے لئی کم کردے سن ۔ آخری لڑائی 26 جولائی 811 نو‏‏ں [[بلقان]] دے مشرقی حصے وچ کچھ درےآں وچ ہوئی ، زیادہ تر غالباً وربیتسا درہ ۔ اوتھے، بلغاریاں نے [[بازنطینی فوج|بازنطینی فوج نو]] مؤثر طریقے نال پھڑن تے غیر متحرک کرن دے لیی گھات لگان تے حیرت انگیز رات دے حملیاں دی حربے استعمال کیتے، اس طرح شہنشاہ سمیت تقریباً پوری فوج نو ختم کر دتا۔ لڑائی دے بعد، کرم نے نائسفورس دی کھوپڑی نو چاندی چ لپیٹ دتا، تے اینوں پین لئی Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaاک پیالے دے طور تے استعمال کیتا۔ ایہ کھوپڑی دے کپ دی رواج دی سب توں زیادہ دستاویزی مثالاں چوں اک اے۔

پلسکا دی لڑائی بازنطینی تریخ دی بدترین شکستاں چوں اک سی ۔ اس نے بازنطینی حکمراناں نو‏‏ں اس دے بعد 150 سال تو‏ں زیادہ عرصے تک بلقان دے شمال د‏‏ی طرف اپنی فوج بھیجنے تو‏ں روکیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جزیرہ نما بلقان دے مغرب تے جنوب وچ بلغاریاں دے اثر و رسوخ تے پھیلاؤ وچ اضافہ ہويا ، جس دے نتیجے وچ پہلی بلغاریہ سلطنت دا علاقائی وسعت ہويا۔

== ابتدائی مہمات ==
[[فائل:Nicephorus_I_Logothetes.jpg|thumb|416x416px| نائسفورس I .]]
جدوں 802ء چ نیسیفورس [[بازنطینی شہنشاہاں دی لسٹ|شہنشاہ]] بنیا ، اس نے بلغار دے زیر قبضہ علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ سلطنت وچ شامل کرنے دا منصوبہ بنایا۔ 807ء چ اس نے اک مہم شروع کیتی پر صرف ایڈریانوپل پہنچیا تے اپنے راجگڑھ چ اک سازش دی وجہ توں کجھ حاصل نئیں کیتا ۔  اُتے ، اس حملے د‏‏ی کوشش نے بلغار خان ، کروم نو‏‏ں بازنطینی سلطنت دے خلاف فوجی کارروائیاں شروع کرنے د‏‏ی وجہ دتی۔ اس دا مکھ مقصد دکھن اتے دکھن-لہندے ولّ ودھاؤنا سی۔ اگلے سال اک بلغار فوج نے سٹروما وادی چ گھس کے بازنطینیاں نوں شکست دتی ۔ بلغار فوجیاں نے 1,100 ''لیٹر'' (تقریباً 332 توں 348 کلوگرام)  سونا پھڑیا تے دشمن دے کئی فوجیاں نوں قتل کر دتا Pod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowaniaجس چ تمام ''اسٹریٹیگوئی'' تے زیادہ تر کمانڈر شامل سن ۔  809 وچ، کروم نے ذاتی طور تے سرڈیکا دے قلعے دا محاصرہ کیتا تے شہر تے قبضہ کر لیا ، جس وچ 6,000 دی پوری گیریژن ماری گئی۔ 

== حملے دی تیاری ==
811ء چ نیسفورس نے بلغاریہ نوں اک واری تے ہمیشہ لئی فتح کرن دی کوشش چ اک وڈی فوجPod koniec sierpnia brak odpowiednich ilości broni i amunicji, pogarszająca się sytuacja Starówki oraz nieudane ataki oddziałów mokotowskich na niemieckie pozycje w Śródmieściu Południowym zdezaktualizowały koncepcję „manewru od południa”. Zanim do tego doszło, oddziały śródmiejskie przeprowadziły jednak szereg ograniczonych akcji zaczepnych, mających na celu likwidację niemieckich punktów oporu wewnątrz dzielnicy. Po zaciętych walkach żołnierzom AK udało się zdobyć m.in. „Dużą PAST-ę” przy ul. Zielnej 39 (20 sierpnia), „Małą PAST-ę” przy ul. Piusa XI 19 (23 sierpnia) oraz Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu wraz z pobliskim kościołem św. Krzyża (23 sierpnia). Niepowodzeniem zakończyły się natomiast trzykrotne natarcia na kompleks budynków Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie mieściły się niemieckie magazyny broni i amunicji[178]. Ponadto po wielodniowych starciach (między 10 a 25 sierpnia) powstańcom udało się zabezpieczyć odcinek Al. Jerozolimskich między Nowym Światem a ul. Marszałkowską, który stanowił jedyny korytarz łączący Śródmieście Północne z Południowym[175]. W tym okresie niemieckie działania zaczepne przeciwko Śródmieściu miały ograniczony charakter i były podejmowane przede wszystkim z myślą o zabezpieczeniu wolskiej arterii przelotowej. Z tego powodu doszło do szeregu niemieckich szturmów na polskie stanowiska w rejonie ulic: Grzybowskiej, Krochmalnej, Wroniej oraz pl. Kazimierza (15–19 sierpnia). Niemcy nie odnieśli tam jednak większych sukcesów. Ze zmiennym powodzeniem toczyły się natomiast walki w Śródmieściu Południowym, gdzie 20 sierpnia Niemcom udało się opanować zabudowania دا اہتمام کیتا ۔ فوج چ اناطولیہ تے یورپی ''تھیماٹا'' ، تے شاہی باڈی گارڈ ( ''ٹیگماٹا'' ) دیاں افواج شامل سن۔ اس دے علاوہ ، فوج وچ متعدد بے قاعدہ فوجیاں نے وی شمولیت اختیار کيتی جو تیز فتح تے لٹ مار دے موقع د‏‏ی توقع کردے سن ۔ فتح آسان ہونی چاہیدی سی، تے کئی اعلیٰ عہدیدار تے اشرافیہ نیسفورس دے نال گئے، جنہاں چ اوہدا پتر سٹوراسیئس تے اوہدا سالا مائیکل اول رنگابے شامل سن۔  ساری فوج وچّ لگپگ 22،000 فوجی سن ۔  

== پلسکا دا محاصرا ==
فوج پہلی وار مئی چ اکٹھی ہوئی تے 10 جولائی تک بلغاریہ دی سرحد دے نیڑے مارسلا (موجودہ کارنوبات ) دے قلعے چ اک کیمپ قائم کر چکیا سی۔ نیسفورس نے بلغاریاں نوں الجھن دا ارادہ کیتا ، تے اگلے دس دناں چ کئی جعلی حملے کیتے ۔ کروم نے صورتحال دا اندازہ لگایا ، اندازہ لگایا کہ اوہ اتنے سائز د‏‏ی فوج نو‏‏ں پسپا نئيں کرسکدا اے تے امن د‏‏ی پیشکش کيتی ، جسنو‏ں نائسفورس نے تکبر تو‏ں مسترد کردتا۔ تھیوفینس نے لکھیا کہ شہنشاہ &quot;اپنے بھیڑے خیالات تے اپنے مشیراں د‏‏ی تجاویز تو‏ں دور ہويا جو اس د‏ی طرح سوچ رہے سن ۔&quot;  اس دے کچھ فوجی سرداراں نے بلغاریہ اُتے حملے نو‏‏ں بے احتیاط سمجھیا ، لیکن نیسیفورس نو‏‏ں اپنی حتمی کامیابی دا یقین سی۔

نیسیفورس نے اگے ودھیا، بلغاریہ دی سرزمیناں تے حملہ کیتا، تے بلقان دے درے توں ہو کے پلسکا دے راجگڑھ ول مارچ کیتا۔ 20 جولائ‏ی نو‏‏ں نیسفورس نے فوج نو‏‏ں تن کالماں وچ تقسیم کيتا ، ہر کالم مختلف راستے تو‏ں پلیسکا د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ اوہناں نوں تھوڑی جہی مزاحمت ملی۔  تن دن دے بعد بازنطینی پلسکا پہنچ گئے ، جس دا دفاع 12،000 اشرافیہ بلغاری فوجیاں نے کیتا ۔  بازنطینیاں نے بلغاری مدافعین تے 15،000 د‏‏ی اضافی بلغاری فوج نو‏‏ں شکست دتی جو جلدی تو‏ں جمع کيتی گئی سی۔  23 جولائ‏ی نو‏‏ں ، بازنطینیاں نے شہر تے آس پاس دے دیہی علاقےآں نو‏‏ں برطرف کردے ہوئے بے دفاع دارالحکومت وچ تیزی تو‏ں داخل ہوئے۔   کرم نے اک واری فیر امن لئی گل بات کرن دی کوشش کیتی۔ تریخ دان تھیوفینس دے مطابق، کروم دے اعلان وچ کہیا گیا سی، &quot;ایتھے تسی او، تسی جِت گئے او۔ اس لیی جو چاہو اوہ لے لو تے امن دے نال جاؤ۔&quot; نائسفورس ، اپنی کامیابی تو‏ں زیادہ پراعتماد ، اسنو‏ں نظر انداز کردتا ایہ سمجھدے ہوئے کہ تمام بلغاریہ نو‏‏ں فتح کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔

مائیکل دی شامی ، بارہويں صدی وچ شامی یعقوبیاں دے سردار ، نے اپنے کرونکل وچ نیسفورس دے فوجیاں د ی بربریت تے مظالم نو ں بیان کيتا: &quot;نائیسفورس ، رومیاں دے شہنشاہ ، بلغاریاں د ی سرزمین وچ چلے گئے: اوہ فاتح ہوئے تے انہاں وچو ں اک وڈی تعداد نو ں قتل کردتا ، اس نے اس تک پہنچیا ، انہاں دا دارالحکومت اس اُتے تباہ ہو گیا۔ درندگی اس حد تک پہنچ گئی کہ اس نے اپنے چھوٹے بچیاں نو باہر لیایا، زمین نال بنھ دتا، تے چکی دے پتھراں نال کچل دتا۔  شہنشاہ نے کروم دے خزانے اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، اسنو‏ں جندرا لا دتا تے اپنے فوجیاں نو‏‏ں اس تک پہنچنے نئيں دتا۔ 

== جنگ ==
جدو‏ں نیسفورس تے اس د‏ی فوج بلغاریہ دے دارالحکومت نو‏‏ں لٹنے وچ مصروف سن ، کروم نے اپنے لوکاں (بشمول خواتین تے [[یوریشیائی آوار لوک|آوار کرائے دے]] فوجی &lt;ref&gt;{{Cite book|first=Geoffrey|last=Regan|title=Military Blunders|page=74}}&lt;/ref&gt; ) نو‏‏ں پہاڑی درےآں وچ جال تے گھات لگانے دے لئی متحرک کيتا۔  ہنگری لوکاں نے وی بازنطینیاں دے خلاف کوششاں چ بلغاریاں دی حمایت کیتی ۔ &lt;ref name=&quot;Király&quot;&gt;{{Cite book|last=Király|first=Péter|title=Gondolatok a kalandozásokról M. G. Kellner &quot;Ungarneinfälle...&quot; könyve kapcsán}}&lt;/ref&gt; ابتدائی طور اُتے نیسفورس نے قسطنطنیہ واپس آنے تو‏ں پہلے موئسیا تو‏ں گزرنے تے سرڈیکا پہنچنے دا ارادہ کیتا لیکن جنگ د‏‏ی انہاں تیاریاں د‏‏ی خبراں نے اس دا فیصلہ تبدیل کر دتا تے اس نے اپنے دارالحکومت دے لئی سب تو‏ں مختصر راستہ منتخب کيتا۔  زیادہ پراعتماد شہنشاہ نے اگے سکاؤٹ کرن توں غفلت کیتی تے 25 جولائی نوں بازنطینی فوج وربیتسا درے چ داخل ہو گئی۔ بازنطینی گھوڑسوار فوج نے ، اُتے ، نیسیفورس نو‏‏ں دسیا کہ سڑک نو‏‏ں لکڑی د‏‏ی دیواراں تو‏ں بند کردتا گیا سی تے کروم د‏‏ی افواج آس پاس د‏‏ی بلندیاں تو‏ں دیکھ رہی سی۔  شہنشاہ اس صورتحال تو‏ں گھبرا گیا تے بار بار اپنے ساتھیاں نو‏‏ں کہیا ، &quot;بھاویں ساڈے پاس پر وی سن تے اسيں خطرے تو‏ں نئيں بچ سکدے سن ۔&quot;  اس تو‏ں پہلے کہ اوہ پِچھے ہٹ سکدے ، بلغاراں نے وادی دے داخلی دروازے نو‏‏ں روک دتا۔
[[فائل:Krum1.jpg|left|thumb|305x305px| بلغاری خان کروم خوفناک اپنے شرافتاں دے نال اک نوکر دے طور تے دعوتاں کردا اے (سجے) اس نوں نائیکفورس اول دی کھوپڑی لے کے آندا اے، جہنوں شراب نال بھریا ہویا پینے دے پیالے چ بنایا گیا اے۔]]
نائسفورس، پالسیڈز تے حملہ کرن تے غور کرن لئی تیار نئیں سی، اپنے جرنیلاں دے شکوک و شبہات دے باوجود، محض کیمپ قائم کر لیا۔ بلندیاں توں، بلغاریہ دے تیراندازاں نے تھلے دی وادی چ بازنطینیاں تے تیراں دی بارش شروع کر دتی ۔  تن دن دے بعد بازنطینی فوجاں دا حوصلہ ٹٹ گیا ۔ اس شام ، بلغاریاں نے اپنے فوجیاں نو‏‏ں اکٹھا کیتا تے اپنے پھنسے ہوئے دشمن دے گرد کمر سخت کردتی۔ فجر دے وقت ، بلغاریہ پہاڑیاں تو‏ں نس گئے ، گھبراے ہوئے تے الجھے ہوئے بازنطینی فوجیاں نو‏‏ں مار دتا۔ بازنطینی شاہی باڈی گارڈ تے سب توں پہلے حملہ کیتا گیا ۔ بازنطینیاں نے تھوڑے چر لئی بے نتیجہ مزاحمت کیتی تے ہلاک ہو گئے ۔ اپنے ساتھیاں دی قسمت ویکھ کے، دوجے یونٹ ٹٹ گئے تے بھج گئے۔
[[فائل:Battle_of_Vărbitsa_Pass.png|thumb|227x227px| وربیتسا درے تے لڑائی (811)]]
جداں بازنطینی جنوب د‏‏ی طرف بھج رہے سن ، اوہ اک کیچڑ تو‏ں بھری ہوئی دریا اُتے پہنچے جسنو‏ں عبور کرنا مشکل سی ۔ دریا نو جلدی تو‏ں پار کرنے تو‏ں قاصر ، سوار فوجاں سمیت بازنطینیاں وچو‏ں بوہت سارے پانی وچ گر گئے تے کیچڑ وچ پھنس گئے۔ جداں ہی گھبراہٹ تے بھجنے والے فوجیاں د‏‏ی اضافی لہراں دریا وچ پہنچیاں ، انہاں نے اپنے بوہت سارے ہم وطناں نو‏‏ں لتاڑ دتا تے قتل کردتا۔ دریا اینے مردیاں نال بھر گیا کہ پچھا کرن آلے بلغاری آسانی نال مردیاں دے اتےوں لنگ گئے تے بازنطینیاں دا شکار تے حملہ جاری رکھے ۔

اوہ بازنطینی جنہاں نے دریا پار کیتا، بعد چ بلغاریاں ولوں جنوب ول جان آلے راہواں نو روکن لئی تعمیر کیتیاں گئیاں اچیاں کھائیاں آلی لکڑی دی دیواراں دا سامنا کرنا پیا۔ بازنطینیاں نے دیوار اُتے چڑھنے د‏‏ی کوشش کيتی تے بوہت سارے جزوی طور اُتے کامیاب رہے صرف اس عمل وچ زخمیاں تے موت دا سامنا کرنا پيا۔ بازنطینیاں نے دیواراں نو‏‏ں ساڑنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ایہ حربہ وی غیر موثر ثابت ہويا تے اس دے نتیجے وچ ہور ہلاکتاں وی ہوئیاں۔ تقریباً سارے فرار ہون آلے بازنطینی ہلاک ہو گئے، کجھ تلوار نال مارے گئے؛ دوجے دریا چ ڈُب گئے; تے کئی دیواراں تے جان لیوا زخمی ہو گئے۔

== بعد دا نتیجہ ==
مبینہ طور تے، کجھ بازنطینی شکست توں بچ گئے۔ مارے جان آلے شرافتاں چ پیٹریشیئن تھیوڈوسیوس سالیباراس تے سیسینیوس ٹریفیلیوس شامل سن; اناتولکس رومانو دے ''حکمت عملی'' تے تھریس دے ''حکمت عملی'' ؛ اس دے نال نال ایکسکوبیٹرز تے وگلا ''ٹگماٹا'' دے کمانڈراں نے وی۔ تاہم، مارے جان آلا سب توں قابل ذکر شخص شہنشاہ نیسفورس سی، جہڑا مورخین دے مطابق جنگ دے دن اک گوبر دے ڈھیر تے مر گیا۔  نیسیفورس دے پتر، سٹوراسیئس نوں شاہی محافظ نے اپنی گردن تے مفلوج ہون آلے زخم دے بعد محفوظ تھاں تے لے جایا۔   چھ مہینے بعد، اوہدے زخماں نے اوہنوں مار دتا۔ روایات دے مطابق ، کروم نے شہنشاہ دے سر نو‏‏ں نوک اُتے لگایا ، کھوپڑی اُتے چاندی د‏‏ی استر لگائی ، تے اسنو‏ں پینے دے پیالے دے طور اُتے استعمال کيتا۔

== حوالے ==
{{حوالے}}

== حوالہ جات ==
 

== عام حوالے ==

* {{Cite book|last=Bury|first=J.-B.|title=A History of the Eastern Roman Empire from the fall of Irene to the accession of Basil I (802–867)|publisher=Macmillan &amp; Co., Ltd., London|year=1912|url=https://archive.org/details/historyofeastern00buryiala|isbn=1176683276|ref=none}}
*  
* {{Cite book|last=Hupchick|first=Dennis|title=The Bulgarian-Byzantine Wars For Early Medieval Balkan Hegemony: Silver-Lined Skulls and Blinded Armies|publisher=Palgrave Macmillan|year=2017|isbn=978-3-319-56205-6|ref=none}}
* {{Cite book|last=Jireček|first=K. J.|title=Geschichte der Bulgaren|publisher=Nachdr. d. Ausg. Prag 1876, Hildesheim, New York : Olms 1977|year=1876|url=https://books.google.com/books?id=VBhThVLpc4MC&amp;pg=PA88|isbn=3-487-06408-1|ref=none}}
* {{Cite book|last=Runciman|first=Steven|title=A History of the First Bulgarian Empire|publisher=G. Bell &amp; Sons, London|year=1930|url=https://www.questia.com/library/book/a-history-of-the-first-bulgarian-empire-by-steven-runciman.jsp|ref=none}}
* {{Cite book|last=Sophoulis|first=Panos|title=Byzantium and Bulgaria, 775–831|publisher=Brill|year=2012|isbn=978-90-04-20695-3|ref=none}}
* {{Cite book|last=Zlatarski|first=Vasil N.|title=Medieval History of the Bulgarian State, Vol I: History of the First Bulgarian Empire, Part I: Age of Hun-Bulgar Domination (679–852)|publisher=Science and Arts Publishers, 2nd Edition (Petar Petrov, Ed.), Zahari Stoyanov Publishers, 4th ed., 2006|year=1918|url=http://www.kroraina.com/knigi/vz1a/index.html|isbn=954-739-928-4|ref=none}}

== ہور پڑھو ==

* {{حوالہ رسالہ|last=Stoyanov|first1=Aleksandr|title=The Size of Bulgaria's Medieval Field Armies: A Case Study of Military Mobilization Capacity in the Middle Ages|journal=Journal of Military History|date=July 2019|volume=83|issue=3|pages=719–746|url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=31h&amp;AN=137192875&amp;site=eds-live&amp;scope=site}}
[[گٹھ:811]]
[[گٹھ:جنگاں]]
[[گٹھ:لڑائیاں]]
[[گٹھ:بلغاریہ دیاں جنگاں]]
[[گٹھ:بلغاریہ دی تریخ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>geuoizu2nf7rcutvg7xss7ddtrrii6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>708914</id>
      <parentid>708913</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abbas dhothar</username>
        <id>361</id>
      </contributor>
      <origin>708914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18676" sha1="fzq63ryuwmd834u5uh1ajzz7rzv93e6" xml:space="preserve">
{{Infobox Military Conflict|||conflict=پلیسکا دی لڑائی|image=[[File:52-manasses-chronicle.jpg|250px]]|caption=پلیسکا دی لڑائی، جہڑی 14ویں صدی چ دکھائی گئی اے [[مناسیس کرونکل]]۔|partof=[[بازنطینی-بلغاریہ جنگاں]]|date=26 جولائی 811|place=[[پلسکا]] تے درہ وربیتسا|result=بلغاریہ دی جت|coordinates={{Coord|43.387|N|27.132|E|display=title, inline}}|combatant1=[[پہلی بلغاری سلطنت|بلغاری سلطنت]]|combatant2=[[بازنطینی سلطنت]]|commander1=[[کروم]]|commander2={{plainlist|
* [[نائکیفورس اول]]{{KIA}}
* [[سٹوراسیئس]]{{WIA}}
}}|strength1=15,000–18,000&lt;ref name=&quot;ИК Гутенберг&quot;&gt;{{cite book |last1=Матанов |first1=Христо |title=В търсене на средновековното време. Неравният път на българите (VII – XV в.|date=2014 |publisher=ИК Гутенберг|isbn=9786191760183}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sophoulis, p. 79&lt;/ref&gt;|strength2=22,000&lt;ref name=&quot;ИК Гутенберг&quot;/&gt;&lt;br&gt;60,000–70,000 (کاغذی طاقت)&lt;br&gt;25,000–30,000 (اصل طاقت)&lt;ref name=&quot;Hupchick, p. 80&quot;&gt;Hupchick, p. 80&lt;/ref&gt;|casualties1=نامعلوم|casualties2=بوہتی فوج}}

'''پلیسکا دی لڑائی''' یا '''درہ وربیتسا دی لڑائی''' شہنشاہ نیسفورس اول دے ماتحت [[بازنطینی سلطنت]] دیاں فوجاں تے جولائی 811ء چ خان کروم دے ماتحت [[سلطنت بلغاریا اول|پہلی بلغاری سلطنت]] دے وچکار لڑائیاں دا اک سلسلہ سی۔ بازنطینیاں نے بلغاریہ دے دارالحکومت پلیسکا نو‏‏ں لُٹیا تے جلا دتا جس تو‏ں بلغاریاں نو‏‏ں [[سلسلہ کوہ بلقان|بلقان دے پہاڑاں]] وچ راہاں نو‏‏ں روکنے دا وقت ملیا جو بلغاریہ تو‏ں باہر نکلنے دے لئی کم کردے سن ۔ آخری لڑائی 26 جولائی 811 نو‏‏ں [[بلقان]] دے مشرقی حصے وچ کچھ درےآں وچ ہوئی ، زیادہ تر غالباً وربیتسا درہ ۔ اوتھے، بلغاریاں نے [[بازنطینی فوج|بازنطینی فوج نو]] مؤثر طریقے نال پھڑن تے غیر متحرک کرن دے لیی گھات لگان تے حیرت انگیز رات دے حملیاں دی حربے استعمال کیتے، اس طرح شہنشاہ سمیت تقریباً پوری فوج نو ختم کر دتا۔ لڑائی دے بعد، کرم نے نائسفورس دی کھوپڑی نو چاندی چ لپیٹ دتا، تے اینوں پین لئی اک پیالے دے طور تے استعمال کیتا۔ ایہ کھوپڑی دے کپ دی رواج دی سب توں زیادہ دستاویزی مثالاں چوں اک اے۔

پلسکا دی لڑائی بازنطینی تریخ دی بدترین شکستاں چوں اک سی ۔ اس نے بازنطینی حکمراناں نو‏‏ں اس دے بعد 150 سال تو‏ں زیادہ عرصے تک بلقان دے شمال د‏‏ی طرف اپنی فوج بھیجنے تو‏ں روکیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں جزیرہ نما بلقان دے مغرب تے جنوب وچ بلغاریاں دے اثر و رسوخ تے پھیلاؤ وچ اضافہ ہويا ، جس دے نتیجے وچ پہلی بلغاریہ سلطنت دا علاقائی وسعت ہويا۔

== ابتدائی مہمات ==
[[فائل:Nicephorus_I_Logothetes.jpg|thumb|416x416px| نائسفورس I .]]
جدوں 802ء چ نیسیفورس [[بازنطینی شہنشاہاں دی لسٹ|شہنشاہ]] بنیا ، اس نے بلغار دے زیر قبضہ علاقےآں نو‏‏ں دوبارہ سلطنت وچ شامل کرنے دا منصوبہ بنایا۔ 807ء چ اس نے اک مہم شروع کیتی پر صرف ایڈریانوپل پہنچیا تے اپنے راجگڑھ چ اک سازش دی وجہ توں کجھ حاصل نئیں کیتا ۔  اُتے ، اس حملے د‏‏ی کوشش نے بلغار خان ، کروم نو‏‏ں بازنطینی سلطنت دے خلاف فوجی کارروائیاں شروع کرنے د‏‏ی وجہ دتی۔ اس دا مکھ مقصد دکھن اتے دکھن-لہندے ولّ ودھاؤنا سی۔ اگلے سال اک بلغار فوج نے سٹروما وادی چ گھس کے بازنطینیاں نوں شکست دتی ۔ بلغار فوجیاں نے 1,100 ''لیٹر'' (تقریباً 332 توں 348 کلوگرام)  سونا پھڑیا تے دشمن دے کئی فوجیاں نوں قتل کر دتا جس چ تمام ''اسٹریٹیگوئی'' تے زیادہ تر کمانڈر شامل سن ۔  809 وچ، کروم نے ذاتی طور تے سرڈیکا دے قلعے دا محاصرہ کیتا تے شہر تے قبضہ کر لیا ، جس وچ 6,000 دی پوری گیریژن ماری گئی۔ 

== حملے دی تیاری ==
811ء چ نیسفورس نے بلغاریہ نوں اک واری تے ہمیشہ لئی فتح کرن دی کوشش چ اک وڈی فوج دا اہتمام کیتا ۔ فوج چ اناطولیہ تے یورپی ''تھیماٹا'' ، تے شاہی باڈی گارڈ ( ''ٹیگماٹا'' ) دیاں افواج شامل سن۔ اس دے علاوہ ، فوج وچ متعدد بے قاعدہ فوجیاں نے وی شمولیت اختیار کيتی جو تیز فتح تے لٹ مار دے موقع د‏‏ی توقع کردے سن ۔ فتح آسان ہونی چاہیدی سی، تے کئی اعلیٰ عہدیدار تے اشرافیہ نیسفورس دے نال گئے، جنہاں چ اوہدا پتر سٹوراسیئس تے اوہدا سالا مائیکل اول رنگابے شامل سن۔  ساری فوج وچّ لگپگ 22،000 فوجی سن ۔  

== پلسکا دا محاصرا ==
فوج پہلی وار مئی چ اکٹھی ہوئی تے 10 جولائی تک بلغاریہ دی سرحد دے نیڑے مارسلا (موجودہ کارنوبات ) دے قلعے چ اک کیمپ قائم کر چکیا سی۔ نیسفورس نے بلغاریاں نوں الجھن دا ارادہ کیتا ، تے اگلے دس دناں چ کئی جعلی حملے کیتے ۔ کروم نے صورتحال دا اندازہ لگایا ، اندازہ لگایا کہ اوہ اتنے سائز د‏‏ی فوج نو‏‏ں پسپا نئيں کرسکدا اے تے امن د‏‏ی پیشکش کيتی ، جسنو‏ں نائسفورس نے تکبر تو‏ں مسترد کردتا۔ تھیوفینس نے لکھیا کہ شہنشاہ &quot;اپنے بھیڑے خیالات تے اپنے مشیراں د‏‏ی تجاویز تو‏ں دور ہويا جو اس د‏ی طرح سوچ رہے سن ۔&quot;  اس دے کچھ فوجی سرداراں نے بلغاریہ اُتے حملے نو‏‏ں بے احتیاط سمجھیا ، لیکن نیسیفورس نو‏‏ں اپنی حتمی کامیابی دا یقین سی۔

نیسیفورس نے اگے ودھیا، بلغاریہ دی سرزمیناں تے حملہ کیتا، تے بلقان دے درے توں ہو کے پلسکا دے راجگڑھ ول مارچ کیتا۔ 20 جولائ‏ی نو‏‏ں نیسفورس نے فوج نو‏‏ں تن کالماں وچ تقسیم کيتا ، ہر کالم مختلف راستے تو‏ں پلیسکا د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ اوہناں نوں تھوڑی جہی مزاحمت ملی۔  تن دن دے بعد بازنطینی پلسکا پہنچ گئے ، جس دا دفاع 12،000 اشرافیہ بلغاری فوجیاں نے کیتا ۔  بازنطینیاں نے بلغاری مدافعین تے 15،000 د‏‏ی اضافی بلغاری فوج نو‏‏ں شکست دتی جو جلدی تو‏ں جمع کيتی گئی سی۔  23 جولائ‏ی نو‏‏ں ، بازنطینیاں نے شہر تے آس پاس دے دیہی علاقےآں نو‏‏ں برطرف کردے ہوئے بے دفاع دارالحکومت وچ تیزی تو‏ں داخل ہوئے۔   کرم نے اک واری فیر امن لئی گل بات کرن دی کوشش کیتی۔ تریخ دان تھیوفینس دے مطابق، کروم دے اعلان وچ کہیا گیا سی، &quot;ایتھے تسی او، تسی جِت گئے او۔ اس لیی جو چاہو اوہ لے لو تے امن دے نال جاؤ۔&quot; نائسفورس ، اپنی کامیابی تو‏ں زیادہ پراعتماد ، اسنو‏ں نظر انداز کردتا ایہ سمجھدے ہوئے کہ تمام بلغاریہ نو‏‏ں فتح کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔

مائیکل دی شامی ، بارہويں صدی وچ شامی یعقوبیاں دے سردار ، نے اپنے کرونکل وچ نیسفورس دے فوجیاں د ی بربریت تے مظالم نو ں بیان کيتا: &quot;نائیسفورس ، رومیاں دے شہنشاہ ، بلغاریاں د ی سرزمین وچ چلے گئے: اوہ فاتح ہوئے تے انہاں وچو ں اک وڈی تعداد نو ں قتل کردتا ، اس نے اس تک پہنچیا ، انہاں دا دارالحکومت اس اُتے تباہ ہو گیا۔ درندگی اس حد تک پہنچ گئی کہ اس نے اپنے چھوٹے بچیاں نو باہر لیایا، زمین نال بنھ دتا، تے چکی دے پتھراں نال کچل دتا۔  شہنشاہ نے کروم دے خزانے اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، اسنو‏ں جندرا لا دتا تے اپنے فوجیاں نو‏‏ں اس تک پہنچنے نئيں دتا۔ 

== جنگ ==
جدو‏ں نیسفورس تے اس د‏ی فوج بلغاریہ دے دارالحکومت نو‏‏ں لٹنے وچ مصروف سن ، کروم نے اپنے لوکاں (بشمول خواتین تے [[یوریشیائی آوار لوک|آوار کرائے دے]] فوجی &lt;ref&gt;{{Cite book|first=Geoffrey|last=Regan|title=Military Blunders|page=74}}&lt;/ref&gt; ) نو‏‏ں پہاڑی درےآں وچ جال تے گھات لگانے دے لئی متحرک کيتا۔  ہنگری لوکاں نے وی بازنطینیاں دے خلاف کوششاں چ بلغاریاں دی حمایت کیتی ۔ &lt;ref name=&quot;Király&quot;&gt;{{Cite book|last=Király|first=Péter|title=Gondolatok a kalandozásokról M. G. Kellner &quot;Ungarneinfälle...&quot; könyve kapcsán}}&lt;/ref&gt; ابتدائی طور اُتے نیسفورس نے قسطنطنیہ واپس آنے تو‏ں پہلے موئسیا تو‏ں گزرنے تے سرڈیکا پہنچنے دا ارادہ کیتا لیکن جنگ د‏‏ی انہاں تیاریاں د‏‏ی خبراں نے اس دا فیصلہ تبدیل کر دتا تے اس نے اپنے دارالحکومت دے لئی سب تو‏ں مختصر راستہ منتخب کيتا۔  زیادہ پراعتماد شہنشاہ نے اگے سکاؤٹ کرن توں غفلت کیتی تے 25 جولائی نوں بازنطینی فوج وربیتسا درے چ داخل ہو گئی۔ بازنطینی گھوڑسوار فوج نے ، اُتے ، نیسیفورس نو‏‏ں دسیا کہ سڑک نو‏‏ں لکڑی د‏‏ی دیواراں تو‏ں بند کردتا گیا سی تے کروم د‏‏ی افواج آس پاس د‏‏ی بلندیاں تو‏ں دیکھ رہی سی۔  شہنشاہ اس صورتحال تو‏ں گھبرا گیا تے بار بار اپنے ساتھیاں نو‏‏ں کہیا ، &quot;بھاویں ساڈے پاس پر وی سن تے اسيں خطرے تو‏ں نئيں بچ سکدے سن ۔&quot;  اس تو‏ں پہلے کہ اوہ پِچھے ہٹ سکدے ، بلغاراں نے وادی دے داخلی دروازے نو‏‏ں روک دتا۔
[[فائل:Krum1.jpg|left|thumb|305x305px| بلغاری خان کروم خوفناک اپنے شرافتاں دے نال اک نوکر دے طور تے دعوتاں کردا اے (سجے) اس نوں نائیکفورس اول دی کھوپڑی لے کے آندا اے، جہنوں شراب نال بھریا ہویا پینے دے پیالے چ بنایا گیا اے۔]]
نائسفورس، پالسیڈز تے حملہ کرن تے غور کرن لئی تیار نئیں سی، اپنے جرنیلاں دے شکوک و شبہات دے باوجود، محض کیمپ قائم کر لیا۔ بلندیاں توں، بلغاریہ دے تیراندازاں نے تھلے دی وادی چ بازنطینیاں تے تیراں دی بارش شروع کر دتی ۔  تن دن دے بعد بازنطینی فوجاں دا حوصلہ ٹٹ گیا ۔ اس شام ، بلغاریاں نے اپنے فوجیاں نو‏‏ں اکٹھا کیتا تے اپنے پھنسے ہوئے دشمن دے گرد کمر سخت کردتی۔ فجر دے وقت ، بلغاریہ پہاڑیاں تو‏ں نس گئے ، گھبراے ہوئے تے الجھے ہوئے بازنطینی فوجیاں نو‏‏ں مار دتا۔ بازنطینی شاہی باڈی گارڈ تے سب توں پہلے حملہ کیتا گیا ۔ بازنطینیاں نے تھوڑے چر لئی بے نتیجہ مزاحمت کیتی تے ہلاک ہو گئے ۔ اپنے ساتھیاں دی قسمت ویکھ کے، دوجے یونٹ ٹٹ گئے تے بھج گئے۔
[[فائل:Battle_of_Vărbitsa_Pass.png|thumb|227x227px| وربیتسا درے تے لڑائی (811)]]
جداں بازنطینی جنوب د‏‏ی طرف بھج رہے سن ، اوہ اک کیچڑ تو‏ں بھری ہوئی دریا اُتے پہنچے جسنو‏ں عبور کرنا مشکل سی ۔ دریا نو جلدی تو‏ں پار کرنے تو‏ں قاصر ، سوار فوجاں سمیت بازنطینیاں وچو‏ں بوہت سارے پانی وچ گر گئے تے کیچڑ وچ پھنس گئے۔ جداں ہی گھبراہٹ تے بھجنے والے فوجیاں د‏‏ی اضافی لہراں دریا وچ پہنچیاں ، انہاں نے اپنے بوہت سارے ہم وطناں نو‏‏ں لتاڑ دتا تے قتل کردتا۔ دریا اینے مردیاں نال بھر گیا کہ پچھا کرن آلے بلغاری آسانی نال مردیاں دے اتےوں لنگ گئے تے بازنطینیاں دا شکار تے حملہ جاری رکھے ۔

اوہ بازنطینی جنہاں نے دریا پار کیتا، بعد چ بلغاریاں ولوں جنوب ول جان آلے راہواں نو روکن لئی تعمیر کیتیاں گئیاں اچیاں کھائیاں آلی لکڑی دی دیواراں دا سامنا کرنا پیا۔ بازنطینیاں نے دیوار اُتے چڑھنے د‏‏ی کوشش کيتی تے بوہت سارے جزوی طور اُتے کامیاب رہے صرف اس عمل وچ زخمیاں تے موت دا سامنا کرنا پيا۔ بازنطینیاں نے دیواراں نو‏‏ں ساڑنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ایہ حربہ وی غیر موثر ثابت ہويا تے اس دے نتیجے وچ ہور ہلاکتاں وی ہوئیاں۔ تقریباً سارے فرار ہون آلے بازنطینی ہلاک ہو گئے، کجھ تلوار نال مارے گئے؛ دوجے دریا چ ڈُب گئے; تے کئی دیواراں تے جان لیوا زخمی ہو گئے۔

== بعد دا نتیجہ ==
مبینہ طور تے، کجھ بازنطینی شکست توں بچ گئے۔ مارے جان آلے شرافتاں چ پیٹریشیئن تھیوڈوسیوس سالیباراس تے سیسینیوس ٹریفیلیوس شامل سن; اناتولکس رومانو دے ''حکمت عملی'' تے تھریس دے ''حکمت عملی'' ؛ اس دے نال نال ایکسکوبیٹرز تے وگلا ''ٹگماٹا'' دے کمانڈراں نے وی۔ تاہم، مارے جان آلا سب توں قابل ذکر شخص شہنشاہ نیسفورس سی، جہڑا مورخین دے مطابق جنگ دے دن اک گوبر دے ڈھیر تے مر گیا۔  نیسیفورس دے پتر، سٹوراسیئس نوں شاہی محافظ نے اپنی گردن تے مفلوج ہون آلے زخم دے بعد محفوظ تھاں تے لے جایا۔   چھ مہینے بعد، اوہدے زخماں نے اوہنوں مار دتا۔ روایات دے مطابق ، کروم نے شہنشاہ دے سر نو‏‏ں نوک اُتے لگایا ، کھوپڑی اُتے چاندی د‏‏ی استر لگائی ، تے اسنو‏ں پینے دے پیالے دے طور اُتے استعمال کيتا۔

== حوالے ==
{{حوالے}}

== حوالہ جات ==
 

== عام حوالے ==

* {{Cite book|last=Bury|first=J.-B.|title=A History of the Eastern Roman Empire from the fall of Irene to the accession of Basil I (802–867)|publisher=Macmillan &amp; Co., Ltd., London|year=1912|url=https://archive.org/details/historyofeastern00buryiala|isbn=1176683276|ref=none}}
*  
* {{Cite book|last=Hupchick|first=Dennis|title=The Bulgarian-Byzantine Wars For Early Medieval Balkan Hegemony: Silver-Lined Skulls and Blinded Armies|publisher=Palgrave Macmillan|year=2017|isbn=978-3-319-56205-6|ref=none}}
* {{Cite book|last=Jireček|first=K. J.|title=Geschichte der Bulgaren|publisher=Nachdr. d. Ausg. Prag 1876, Hildesheim, New York : Olms 1977|year=1876|url=https://books.google.com/books?id=VBhThVLpc4MC&amp;pg=PA88|isbn=3-487-06408-1|ref=none}}
* {{Cite book|last=Runciman|first=Steven|title=A History of the First Bulgarian Empire|publisher=G. Bell &amp; Sons, London|year=1930|url=https://www.questia.com/library/book/a-history-of-the-first-bulgarian-empire-by-steven-runciman.jsp|ref=none}}
* {{Cite book|last=Sophoulis|first=Panos|title=Byzantium and Bulgaria, 775–831|publisher=Brill|year=2012|isbn=978-90-04-20695-3|ref=none}}
* {{Cite book|last=Zlatarski|first=Vasil N.|title=Medieval History of the Bulgarian State, Vol I: History of the First Bulgarian Empire, Part I: Age of Hun-Bulgar Domination (679–852)|publisher=Science and Arts Publishers, 2nd Edition (Petar Petrov, Ed.), Zahari Stoyanov Publishers, 4th ed., 2006|year=1918|url=http://www.kroraina.com/knigi/vz1a/index.html|isbn=954-739-928-4|ref=none}}

== ہور پڑھو ==

* {{حوالہ رسالہ|last=Stoyanov|first1=Aleksandr|title=The Size of Bulgaria's Medieval Field Armies: A Case Study of Military Mobilization Capacity in the Middle Ages|journal=Journal of Military History|date=July 2019|volume=83|issue=3|pages=719–746|url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=31h&amp;AN=137192875&amp;site=eds-live&amp;scope=site}}
[[گٹھ:811]]
[[گٹھ:جنگاں]]
[[گٹھ:لڑائیاں]]
[[گٹھ:بلغاریہ دیاں جنگاں]]
[[گٹھ:بلغاریہ دی تریخ]]
[[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]]</text>
      <sha1>fzq63ryuwmd834u5uh1ajzz7rzv93e6</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>