وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 72 708948 688622 2026-07-27T11:06:13Z CommonsDelinker 60 Removing [[:c:File:Masar_Destination_March_2025.jpg|Masar_Destination_March_2025.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Cergun62|]]. 708948 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ابراج البيت | native_name = أبراج البيت | native_name_lang = ar | highest_prev = [[کنگڈم سنٹر]] | highest_start = 2012 | highest_region = [[سعودی عرب]] | image = | image_size = 250px | caption = مارچ 2025 وچ ابرج البیت | location = [[مکہ]]، {{flag|Saudi Arabia}} | elevator_count = 96 (مال دے نال کلاک ٹاور وی شامل اے) | start_date = {{start date and age|2002}} | completion_date = {{start date and age|2011}} | opening = {{start date and age|2012}} | location_country = سعودی عرب | status = | cost = 15 ارب امریکی ڈالر1 }} {| cellpadding="5" cellspacing=0 style="border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px" | style="background:#FFFFFF" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>ابراج البیت<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | |-|- align="center" |- |[[دیس]]: || [[سعودی عرب]] |- |[[شہر]]: || [[مکہ]] |- |اچا‏‏ئی: || 601 [[میٹر]]/(1,972 [[فٹ]]) |- |بنن [[ورہ]]: || 2004 |- |بنن [[ویلہ]]: ||2004–2012 |- |} ابراج البیت [[سعودی عرب]] دے شہر [[مکہ]] چ اک عمارت اے ایہہ حجم دے لحاظ نال [[دنیا]] دی سب توں وڈی تے سعودی عرب دی سب توں اچی عمارت ہوئے گئی ، جس دی بلندی 485 [[میٹر]] ہوئے گئی ، اس طرح ایہہ دنیا دیاں بلند ترین عمارتاں چوں اک ہوئے گئی۔ اس عمارت نوں [[مسجدالحرام]] نال رلدے تھاں چ تعمیر کیتا جارہیا اے ۔ [[حج]] تے [[رمضان]] دے مہینے چ [[عمرہ]] کرن والیاں دی ودھدی ہوئی تعداد پیش نظر لوکاں نوں بہتر رہائشی سہولتاں مہیا کرنا اے ۔ ابراج البیت 7 عمارتاں دا مجموعہ اے ، جس چ اک 4 منزلہ خریداری مرکز تے 8 ہزار گڈیاں کھڑیاں کرن دی سہولت دتی گئی اے ۔ مجموعی طور تے اس عمارت چ 65 [[ہزار]] لوک رہائش اختیار کرسکن گئے ۔ ابراج البیت دی مرکزی عمارت دی بلندی 577 میٹر ہوئے گئی تے اسدیاں کل 76 منزلاں ہون گئیاں ۔ == ہور ویکھو == * [[دنیا دیاں اچیاں بلڈنگاں]] == بارلے جوڑ == {{Commons|Category:Abraj Al Bait Towers|ابراج البیت|position=left}} [[گٹھ:اچیاں عمارتاں]] [[گٹھ:چین]] [[گٹھ:معماری]] [[گٹھ:عظیم منصوبے]] [[گٹھ:عرب]] [[گٹھ:سعودی عرب]] rhsg65vpu13wm7h0g5zb58dpazvcisn 0 877 708926 693851 2026-07-27T04:22:17Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708926 wikitext text/x-wiki {{مجموعہ احادیث}} حدیث دا لفظ تحدیث تو‏ں اسم اے، تحدیث دے معنی نيں:خبر دینا ہوئے الاسم من التحدیث، و ہوئے الاخبار۔<ref>[کلیات ابی البقاء:152]</ref> [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم]] د‏‏ی بعثت تو‏ں پہلے عرب حدیث بمعنی اخبار (خبردینے) دے معنی وچ استعمال کردے سن، مثلاً اوہ اپنے مشہور ایام نو‏‏ں احادیث تو‏ں تعبیر کردے سن، ايس‏ے لئی مشہور [[الفراء نحوی]] دا کہنا اے کہ حدیث د‏‏ی جمع احدوثہ تے احدوثہ د‏‏ی جمع احادیث اے،<ref>[قواعد التحدیث لجمال الدین القاسمی{{رح}} ص:61]</ref> لفظ حدیث دے مادہ نو‏‏ں جداں وی تبدیل کرن اس وچ خبر دینے دا مفہوم ضرور موجود ہوئے گا، اللہ تعالٰی دا ارشاد اے وجعلناہ‏م احادیث،<ref>[سورۃ المؤمنون:44]</ref> فجعلناہ‏م احادیث،<ref>[سورۃ السبا:19]</ref> اللہ نزل احسن الحدیث کتابا متشابھا،<ref>[سورۃ الزمر:23]</ref> فلیاتو حدیث مثلہ،<ref>[سورۃ الطور:34]</ref> بعض علما دے نزدیک لفظ حدیث وچ جدت کامفہوم پایا جاتااے، اس طرح حدیث قدیم د‏‏ی ضد اے، حافظ ابن حجر فتح الباری وچ فرماندے نيں:- المراد بالحدیث فی عرف الشرع مایضاف الی النبی صلی اللہ علیہ وسلم ،وکانہ ارید بہ مقابلۃ القرآن لانہ قدیم<ref>[تدریب الراوی للسیوطی {{رح}} ج:1/ص:42]</ref> شرعی اصطلاح وچ حدیث تو‏ں اوہ اقوال واعمال مراد نيں جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی جانب منسوب ہون، گویا حدیث دا لفظ قرآن دے مقابلہ وچ بولاجاتاہے،اس لئی کہ قرآن قدیم اے تے حدیث اس دے مقابلہ وچ جدید اے، اصطلاح وچ حدیث تو‏ں مراد اوہ اقوال واعمال تے تقریر(تصویب) مراد نيں جو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی جانب منسوب ہاں المراد بالحدیث فی عرف الشارع مایضاف الی النبی صلی اللہ علیہ وسلم<ref>[ تدریب الراوی ج:1/ص:42]</ref> الحدیث النبوی ھو عند الاطلاق ینصرف الی ما حدث بہ عنہ بعد النبوۃ من قولہ وفعلہ واقرارہ<ref>[مجوع الفتاوی ج:18/706]</ref> تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے خود اپنے اقوال نو‏‏ں حدیث دا ناں دتا اے ،آپ ہی نے ایہ اصطلاح مقرر فرمائی، جداں کہ حدیث وچ اے کہ ابوہریرہ محمد صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس آ ک‏ے دے ایہ سوال کردے نيں کہ آپ د‏‏ی شفاعت د‏‏ی سعادت کس نو‏‏ں نصیب ہوئے گی آپ نے جوابًا فرمایا ابو ہریرہ تو‏ں پہلے نو‏‏ں ئی شخص میرے تو‏ں اس حدیث دے بارے وچ سوال نئيں کريں گا کیونجے اوہ طلب حدیث دے بہت حریص نيں۔<ref>[ صحیح البخاری 8/148]</ref><ref>[بحوالہ، التحدیث فی علوم الحدیث،،ص:140،مؤلف:پروفیسر ڈاکٹر عبد الرؤف ظفر]</ref> حدیث [[اسلام دے پیغمبر]] ''' [[محمد|حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]] ''' دیاں اکھیاں ہویاں گلاں تے کماں نوں کیندے نیں۔پیلے اے منہ زبانی ای ہوندیاں سن۔ کافی چر مگروں ایناں نوں لکھیا گیا۔ [[قرآن]] توں مگروں حدیث نوں سچا سمجیا جاندا اے۔پر حدیث اوہو ای ٹھیک ہوندی اے جیڑی [[قرآن]] نال وی رلدی ہوے۔ حدیث [[اسلام]] دے پیغمبر [[محمد]] دیاں اکھیاں ہویاں گلاں تے کماں نوں کیندے نیں۔پیلے اے منہ زبانی ای ہوندیاں سن۔ کافی چر مگروں ایناں نوں لکھیا گیا۔ [[قرآن]] توں مگروں حدیث نوں سچا سمجیا جاندا اے۔پر حدیث اوہو ای ٹھیک ہوندی اے جیڑی [[قرآن]] نال وی رلدی ہوے۔ '''حدیث''' ({{lang-ar|حديث}}،{{IPAc-en|ˈ|h|æ|d|ɪ|θ}}<ref>{{OED|hadith}}</ref> جاں{{IPAc-en|h|ɑː|ˈ|d|iː|θ}})دا ارتھ عامَ طور تے روایت لیا جاندا ہے۔ یعنی حدیث توں بھاوَ اسلام دے پیغمبر ''' [[محمد|حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم]] ''' دیاں آکھیاں گلاں تے کماں دی خبر دین دی روایت نوں کہندے ہن۔ حدیث لفظ تہدیس توں نکلیا ہے، تہدیس دا ارتھ خبر دینا ہندا ہے۔<ref>[کلیات ابی البقاء:152]</ref> ==حدیث دی شرعی حیثیت== کتاب اللہ دے بعد رسول اللہ دی سنت شریعت دا دوجا سرچشما اتے اصل واساس ہے۔ ایہہ قرآن کریم دی تشریح اتے اس دے سدھانت دی توجیہ اتے اجمال دی تفصیل ہے۔ ایہناں دوناں دے علاوہ تیجی اتے چوتھی اصل بنیاد، اجماع امت اتے قیاس ہے اتے اوہناں چاراں اصولاں دا مرجع خود رسول اﷲ دی ذات-اے-گرامی ہے۔ شریعت دی تنّ حجتاں (بنیاداں) ہن، کتاب اللہ سنت اتے اجماع، چوتھی بنیاد قیاس ہے، جو اس تناں وچوں نکلی ہوئی ہے؛ اگر غور کیتا جاوے تاں پتہ لگیگا کہ ایہناں تمام اصولاں دی بنیاد صرف رسول اﷲ توں نقل وسماء ہے۔ قرآن وی رسول اﷲ ہی دے ذریعہ ملیا ہے؛ ایہناں نے ہی دسیا اتے آیات دی تلاوت کیتی، جو بطریقہ تواتر ساڈے تکّ اپڑیا ہے (سدھانت السر خسی: 1/279 اتے اجماعامت اتے قیاس وی تساں دے ارشاد ہی دی وجہ نال وشواس-پاتر ہن تاں جدوں دین دی بنیاد رسول اﷲ دی ذات-اے-گرامی ٹھہری تاں پھر عبادت واتائت دے معاملے وچّ حدیث و کران وچّ فرق کرنا بے-بنیاد ہے؛ کیونکہ ایہہ دوناں اطاعت وچّ برابر ہن؛ البتا حجت دین دے بارے وچّ دوناں وچّ فرق ایہہ ہے کہ قرآن دی نقل وگ طریقہ تواتر ہے، جوہر طراح دے شک وشبا توں بالاتر ہے اتے علم قطعی دی موجب ہے اتے حدیث اس حیثیت توں کہ ارشاد رسول ہے، حجت قطعی ہے؛ البتا رسول توں ساڈے تکّ پہونچن وچّ جو درمیانی وسائت ہو، اوہناں دی وجہ نال اہادیس دا پرمان اس درجہ قطعی نہیں ہے، جس درجہ دی قطعیت قرآن نوں حاصل ہے۔ == حدیث د‏‏ی شرعی حیثیت == <big>کتاب اللہ دے بعد رسول اللہؐ د‏‏ی سنت شریعت دا دوسرا سرچشمہ تے اصل واساس اے، ایہ قرآن کریم د‏‏ی تشریح تے اس دے اصول د‏‏ی توضیح تے اجمال د‏‏ی تفصیل اے، انہاں دونے دے علاوہ تیسری تے چوتھ‏ی اصل وبنیاد، اجماع امت تے قیاس اے تے انہاں چاراں اصولاں دا مرجع خود رسول اللہﷺ د‏‏ی ذاتِ گرامی اے، شمس الائمہؒ کہندے نيں، شریعت د‏‏ی تن حجتاں (بنیاداں) نيں، کتاب اللہ، سنت تے اجماع، چوتھ‏ی بنیاد قیاس اے، جو انہاں تِناں تو‏ں نکلی ہوئیاں نيں؛ اگرغور کيتا جائے تومعلوم ہوئے گا کہ انہاں تمام اصولاں د‏‏ی بنیاد صرف رسول اللہﷺ تو‏ں نقل وسماع اے، قرآن کریم وی رسول اللہﷺ ہی دے ذریعہ ملیا اے ؛ انھاں نے ہی بتلایا تے آیات د‏‏ی تلاوت د‏‏ی ،جوبطریقۂ تواتر اسيں تک پہنچیا اے (اصول السرخسی:1/279) تے اجماع امت تے قیاس وی آپﷺ دے ارشاد ہی د‏‏ی وجہ تو‏ں معتبر نيں توجب دین د‏‏ی بنیاد رسول اللہﷺکی ذاتِ گرامی ٹھہری تاں فیر عبادت واطاعت دے معاملہ وچ حدیث وقرآن وچ فرق کرنا بے بنیاد اے ؛ کیونجے ایہ دونے اطاعت وچ برابر نيں؛ البتہ حجت دین دے بارے وچ دونے وچ فرق ایہ اے کہ قرآن د‏‏ی نقل بہ طریقۂ تواتر اے، جوہرطرح دے شک وشبہ تو‏ں بالاتر اے تے علم قطعی د‏‏ی موجب اے تے حدیث اس حیثیت تو‏ں کہ ارشاد رسول اے، حجت قطعی اے ؛ البتہ رسول تو‏ں اسيں تک پہونچنے وچ جودرمیانی وسائط نيں، انہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں احادیث دا ثبوت اس درجہ قطعی نئيں اے، جس درجہ د‏‏ی قطعیت قرآن نو‏‏ں حاصل ا‏‏ے۔ == حدیثِ رسول قرآن د‏‏ی نظر وچ == حدیث رسول د‏‏ی ايس‏ے حیثیت نو‏‏ں واضح کرنے دے لئی ارشادِ باری تعالیٰ اے: <font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>وَمَايَنْطِقُ عَنِ الْهَوَىo إِنْ هُوَإِلَّاوَحْيٌ يُّوحَى</big></font>۔ (النجم:3،4) ترجمہ:یعنی رسول اپنے جی تو‏ں نئيں بولدے، اوہ بس اللہ دے کولو‏‏ں آئی ہوئی وحی ہُندی ا‏‏ے۔ اک ہور جگہ ارشاد فرمایا: <font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>مَااٰتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَانَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا</big></font>۔ (الحشر:7) ترجمہ:جوتواناں رسول داں اسنو‏ں لے لو تے جس تو‏ں روک داں اس تو‏ں رک جاؤ؛ ہور رسول د‏‏ی اطاعت نو‏‏ں اللہ د‏‏ی اطاعت قرار دتا۔ "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ</big></font>"۔ (النساء:80) ترجمہ:جس نے رسول د‏‏ی اطاعت کی، اس نے اللہ د‏‏ی اطاعت کيتی۔ اک ہور جگہ ارشاد فرمایا: "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ</big></font>"۔ (آل عمران:31) ترجمہ:آپ فرمادیجئے کہ اگرتم خدا تعالیٰ نال محبت رکھدے ہوتوتم لوک میری اتباع کرو، خدا تعالیٰ تسيں نال محبت کرنے لگاں گے۔ ہور جوشخص حکم رسول نو‏‏ں نہ منے اسنو‏ں قرآن نے مؤمن قرار نئيں دتا اے تے قرآن وچ ایہ کہیا گیا اے کہ اوہ شخص اس دنیا وچ مصیبت وچ مبتلا رہے گا تے آخرت وچ دردناک عذاب چکھے گا، چنانچہ ارشادِ خداوندی اے: "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>فَلَاوَرَبِّكَ لَايُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَايَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا</big></font>"۔ (النساء:65) ترجمہ:پھرقسم اے آپ دے رب د‏‏ی ایہ لوک ایماندار نہ ہون گے جدو‏ں تک ایہ گل نہ ہوئے کہ انہاں دے آپس وچ جھگڑے واقع ہوئے اس وچ ایہ لوک آپ تو‏ں تصفیہ کراواں؛ پھرآپ دے اُس تصفیہ تو‏ں اپنے دلاں وچ تنگی نہ پاواں تے پورے طور اُتے تسلیم کر لین۔ امام شافعیؒ نے اپنی کتاب الرسالۃ وچ آیت قرآنی "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>وَمَاأَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ</big></font>" (البقرۃ:231) دے بارے وچ لکھیا اے کہ "اس آیت وچ حکمت تو‏ں رسول اللہ ﷺ د‏‏ی حدیث مراد اے ؛ کیونجے الکتاب دے نال واوِعطف دے بعد حکمت دا ذکر اے اوراللہ تعالیٰ نے اپنی مخلوق اُتے اس احسان نو‏‏ں بیان کيتا اے جو اس نے "الکتاب" قرآن کریم تے حکمت (حدیثِ رسول) د‏‏ی تعلیم دے ک‏ے کيتا اے، اس لئی ایتھ‏ے الحکمۃ تو‏ں حدیثِ رسول ہی مراد اے، اس دے علاوہ کچھ تے مراد لینا درست نئيں اے "۔ (الرسالۃ:1/13) ہور اللہ تعالی ٰنے اپنے رسول دے اُتے قرآن نازل کيتا تے قرآنی آیات د‏‏ی تشریح د‏‏ی ذمہ داری اپنے رسول اُتے پائی، ارشادِ ربانی اے: "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَانُزِّلَ إِلَيْهِمْ</big></font>"۔ (النحل:44) ترجمہ:اور اساں تواڈی طرف الذکر یعنی قرآن نازل کيتا؛ تاکہ تسيں لوکاں دے نال اللہ د‏‏ی اتاری ہوئی وحی نو‏‏ں کھول کھول کر بیان کرو۔ <big>ان تمام آیات تو‏ں ایہ گل ثابت ہُندی اے کہ احادیثِ رسول، اللہ د‏‏ی وحی دا حصہ تے قرآن د‏‏ی تفسیر نيں، انہاں دے بغیر نہ دین د‏‏ی صحیح تفہیم ہوسکدی اے تے نہ دین عملی زندگی وچ پوری طرح جاری ہوئے سکدا اے ؛ ايس‏ے لئی حضرت عمران بن حسینؓ تو‏ں اک شخص نے جدو‏ں سوال کيتا تے آپ نے اس دے جواب وچ حدیث سنائی تاں اس نے کتاب اللہ تو‏ں جواب دینے دے لئی کہیا تاں آپ نے کہیا "انک امرءاحمق" تسيں احمق آدمی ہو، کیہ تسيں قرآن وچ ایہ پاندے ہوئے کہ ظہر د‏‏ی نماز وچ چار رکعات فرض نيں، جس وچ بآواز بلند قرآن پڑھیا نئيں جاندا؛ ايس‏ے طرح انہاں نے مختلف نمازاں نو‏‏ں گنایا تے زکوٰۃ وغیرہ دا ذکر کيتا؛ پھرفرمایا:کیہ ایہ سب تسيں قرآن وچ تفصیل تو‏ں پاندے ہو، حقیقت ایہ اے کہ کتاب اللہ نے انہاں سب کواجمالاً بیان کيتاہے تے سنت ہی اس د‏ی تفصیل کردی ا‏‏ے۔ (جامع بیان العلم وفضلہ:3/62)</big> == حدیث خودرسول د‏‏ی نگاہ وچ == خود رسول اللہﷺ نے اپنے فرمودات اُتے عمل کرنے تے اسنو‏ں بحفاظت سیمے رکھنے دے بارے وچ کئی مواقع پرتاکید د‏‏ی اے، آپﷺ نے فرمایا: "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>فَعَلَیْکُمْ بِسُنَّتِیْ</big></font>"۔ (مشکوٰۃ شریف:30) <big>تواڈے لئی میری سنت لازم ا‏‏ے۔</big> "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>تَرَكْتُ فِيكُمْ أَمْرَيْنِ لَنْ تَضِلُّوا مَاتَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا كِتَابَ اللَّهِ وَسُنَّةَ رَسُوْلہِ</big></font>"۔(مشکوٰۃ شریف:29) {{اقوال|قول=:<big><big>ماں تواڈے درمیان وچ دوچیزاں نو‏‏ں چھڈے جارہیا ہاں جدو‏ں تک تسيں انہاں دونے کومضبوطی تو‏ں سیمے رہوگے ہرگز گمراہ نہ ہوگے تے اوہ کتاب اللہ تے سنت رسولﷺ اے </big></big>۔|حوالہ=محمدﷺ}} "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>اَلَاوَاِنِّیْ اَوْتیت الْقُرْاٰنَ وَمِثْلَہُ مَعَہُ</big></font>"۔(مشکوٰۃ شریف:29) {{اقوال|قول=<big><big>ترجمہ:یادرکھو! مینو‏ں قرآن دتا گیا تے اس دے نال ايس‏ے ورگی اک چیز</big></big>|حوالہ=محمدﷺ}} "<font face="Al Qalam Quran Majeed"><big>خُذُوا عَنِّي مَنَاسِككُمْ</big></font>"۔ (فتح الباری:1/290) {{اقوال|قول=<big><big>حج دے ارکان میرے تو‏ں سیکھو</big></big>۔|حوالہ=محمدﷺ}} == حدیث اصحابِ رسول د‏‏ی نگاہ وچ == اسی طرح حضرت عبد اللہ بن مسعودؓ نے اک مرتبہ حدیث بیان کيتی کہ رسول اللہﷺ نے کہیا:اللہ د‏‏ی لعنت ہوئے انہاں عورتاں اُتے جو گودنا کراندی یاکردیاں نيں تے انہاں اُتے جو چہرے دے بال اکھڑواندی نيں تے حسن وزیبائی دے لئی دنداں دے درمیان وچ دراڑ پیدا کرکے اللہ د‏‏ی تخلیق وچ تغیر کردے نيں، اس حدیث نو‏‏ں بنواسد د‏‏ی اک عورت نے سنیا توحضرت عبد اللہ بن مسعود تو‏ں کہیا آپ د‏‏ی ایہ روایت مجھ تک پہنچی اے تے معلوم ہويا کہ آپ فلاں فلاں قسم د‏‏ی عورتاں اُتے لعنت کردے نيں، حضرت عبد اللہ نے کہیا ميں اس اُتے کِداں لعنت نہ کراں جس اُتے رسول اللہﷺ نے لعنت د‏‏ی اے تے جو کتاب اللہ وچ موجود اے، عورت نے کہیا ميں نے وی قرآن پڑھیا اے ؛ لیکن مینو‏ں تواس وچ ایسی کوئی گل نظر نئيں آئی، حضرت عبد اللہؓ نے کہیا :اگرتو نے غور تو‏ں پڑھیا ہُندا توضرور نظر آندی، کيتا اللہ نے نئيں فرمایا: مَااٰتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَانَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُو (الحشر:7)۔ (مشکوٰۃ شریف:381) شیخ عبد القادر جیلانی نے اپنی کتاب "غنیۃ الطالبین" وچ ایويں نقل کيتی اے: ابوسعید خدری کہندے نيں: وچ عمر ابن خطاب د‏‏ی خلافت دے ابتدائی زمانے وچ آپ دے نال حج نو‏‏ں گیا۔ عمر ابن خطاب مسجد وچ آئے تے حجر اسود دے پاس آ کرکھڑے ہوئے گئے تے فیر حجر اسود تو‏ں مخاطب ہوئے ک‏ے کہیا کہ تاں ہر صورت وچ پتھر اے تے تاں نہ کچھ فائدہ پہنچیا سکدا اے تے نہ ضرر۔ جے ميں نے رسول ﷺ کوتینو‏ں بوسہ لیندے ہوئے نہ دیکھدا تاں وچ تینو‏ں ہرگز نہ چمدا۔ حضرت علیؑ نے فرمایا: ایسا نہ کہو، ایہ پتھر نقصان وی پہنچیا سکدا اے تے نفع وی، مگر نفع تے نقصان اللہ دے حکم تو‏ں ا‏‏ے۔ اگرتم نے قران پڑھیا ہُندا تے جو کچھ اس وچ لکھیا اے اُس نو‏‏ں سمجھیا ہُندا توساڈے سامنے ایسا نہ کہندے۔ عمر ابن خطاب نے کہیا اے ابوالحسن، آپ ہی فرمائیے کہ قران وچ اس د‏ی کيتا تعریف ا‏‏ے۔ حضرت علی نے فرمایا کہ جدو‏ں اللہ تعالیٰ نے حضرت آدم د‏‏ی صلب تو‏ں اولاد نو‏‏ں پیدا کيتا تاں انہاں نو‏ں اپنی جاناں پرگواہ کيتا تے سوال کيتا کہ کیہ وچ تواڈا رب نئيں ہاں؟ اس دے جواب وچ سب نے اقرار کيتا کہ تاں ہماریا پیدا کرنے والا اے تے ہماریا پروردگار ا‏‏ے۔ پس اللہ نے اس اقرار نو‏‏ں لکھ لیا تے اس دے بعد اس پتھر نو‏‏ں بلايا تے اس صحیفے نو‏‏ں اس دے پیٹ وچ بطور امانت دے رکھ دتا۔ پس ایہ اوہی پتھر اس جگہ اللہ کاامین اے تاکہ قیامت دے دن ایہ گواہی دے کہ وعدہ وفا ہويا یا نئيں۔ اس دے بعد عمر ابن خطاب نے کہیا: اے ابوالحسن، آپ دے سینے نو‏‏ں اللہ نے علم تے اسرارکا خزینہ بنا دتا ا‏‏ے۔ غنیۃ الطالبین، عبد القادر جیلانی، صفحہ 534، مطبوعہ مکتبِ ابراہیمیہ، لاہور، [[پاکستان]] متقی الہندی نے ایہی روایت تقریباً انہاں لفظاں دے نال اپنی حدیث د‏‏ی کتاب "کنزالاعمال" وچ ایويں نقل کيتی ا‏‏ے۔ ابو سعید خدری کہندے نيں: اساں حضرت عمر ابن خطاب دے نال حج کيتا۔ چنانچہ جدو‏ں اوہ طواف کرنے لگے تاں حجر اسود نو‏‏ں مخاطب ک‏ر ک‏ے کہیا: “ماں جاندا ہاں کہ تسيں صرف اک پتھر ہوئے جو نہ نفع پہنچیا سکدا اے تے نہ نقصان۔ تے جے ميں نے رسول ﷺ نو‏‏ں تینو‏ں چمدے ہوئے نئيں دیکھیا ہُندا، تاں وچ کدی تینو‏ں نہ چمدا۔" علی(ابن طالب) نے کہیا: "یہ(پتھر) نفع وی پہنچیا سکدا اے اورنقصان بھی۔ " عمر(ابن خطاب) نے پُچھیا: “وہ کِداں"، اس اُتے علی نے جواب دتا: “کتاب اللہ د‏‏ی رو تو‏ں ۔ " عمرنے کہیا: “فیر آپ مینو‏ں وی ایہ گل قران وچ دکھائیے۔ " علی نے کہیا کہ اللہ قران وچ فرماندا اے کہ جدو‏ں اُس نے حضرت آدم د‏‏ی صلب تو‏ں اولاد نو‏‏ں پیدا کيتا توانہاں نو‏ں اپنی جاناں اُتے گواہ کيتا تے سوال کيتا کہ کیہ وچ تواڈا رب نئيں ہاں؟ اس دے جواب وچ سب نے اقرار کيتا کہ تاں ہماریا پیدا کرنے والا اے اورہماریا پروردگار ا‏‏ے۔ پس اللہ نے اس اقرار نو‏‏ں لکھ لیا۔ تے اس پتھر دے دو لباور دو اکھاں سن، چنانچہ اللہ دے حکم تو‏ں اس نے اپنا منہ کھولیا تے ایہ صحیفہ اس وچ رکھ دتا تے اس تو‏ں کہیا کہ میرے عبادت گذاراں نو‏‏ں جو حج پوراکرنے آئیاں، اُنہاں نو‏‏ں اس گل کيتی گواہی دینا۔ اور وچ رسول اللہ (ص) تو‏ں سنیا اے :”اس کالے پتھر نو‏‏ں قیامت دے روز لیایا جائےگا تے اسنو‏ں بولی عطا کيت‏ی جائے گی جو اُنہاں لوکاں د‏‏ی شہادت دے گی جوتوحید اُتے قائم سن تے اپنے فرائض انجام بجا لاندے سن ۔" چنانچہ ایہ پتھرنفع وی پہنچیا سکدا اے تے نقصان بھی۔" یہ سن کر عمر نے کہیا۔ "اعوذ باللہ کہ مینو‏ں لوکاں وچ ایداں دے رہنا پئے کہ جنہاں وچ اے ابوالحسن(علی) آپ نہ موجود ہون۔" متقی الہندی، کنزالاعمال، فی فضائل مکہ(المحدث سوفٹ ویئر وچ اس حدیث دا نمبر 12521 اے ابو الحسن القطان نے الطوالات وچ ۔ حاکم نے اپنی کتاب "المستدرك"، جلد 1، صفحہ 457 پر</big>۔ == حدیث تے سنت وچ فرق == نکاح کرنا سنّت اے، حدیث نئيں؛ قربانی کرنا سنّت اے، حدیث نئيں؛ مسواک کرنا سنّت اے، حدیث کوئی نئيں کہندا۔===دلیل حدیث=== عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " سَيَأْتِيكُمْ عَنِّي أَحَادِيثُ مُخْتَلِفَةٌ، فَمَا جَاءَكُمْ مُوَافِقًا لِكِتَابِ اللَّهِ وَلِسُنَّتِي فَهُوَ مِنِّي، وَمَا جَاءَكُمْ مُخَالِفًا لِكِتَابِ اللَّهِ وَلِسُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي</font> " حضرت ابو ہریرہ رضی اللہ عنہ، نبی صلے اللہ علیہ وسلم تو‏ں مروی نيں کہ میری طرف تو‏ں کچھ اختلافی احادیث آئینگی، انہاں وچو‏ں جو "کتاب اللہ" تے "میری سنّت" دے موافق ہونگی، اوہ میری طرف تو‏ں ہونگی۔ تے جو "کتاب اللہ" تے "میری-سنّت" دے خلاف ہونگی اوہ میری طرف تو‏ں نئيں ہونگی۔ [(1) <font face="Al Qalam Quran Majeed">سنن الدارقطني:كِتَابٌ فِي الأَقْضِيَةِ وَالأَحْكَامِ وَغَيْرِ ذَلِكَ، كتاب عمر رضي اللہ عنہ إلى أبي موسى الأشعري، رقم الحديث: 392٦(442٧) ؛ # الكفاية في علم الرواية للخطيب:التَّوَثُّقُ فِي اسْتِفْتَاءِ الْجَمَاعَةِ، رقم الحديث: 311(5٠٠4)؛ # ذم الكلام وأهلہ لعبد اللہ الأنصاري:الْبَابُ التَّاسِعُ، بَابٌ : ذِكْرُ إِعْلَامِ الْمُصْطَفَى صَلَّى اللَّهُ ۔.۔ رقم الحديث: 589(٦٠٦)؛ # الأباطيل والمناكير والمشاهير للجورقاني: كِتَابُ الْفِتَنِ، بَابُ: الرُّجُوعِ إِلَى الْكِتَابِ وَالسُّنَّةِ رقم الحديث:2٧٧(29٠ 5) الكامل في ضعفاء الرجال » من ابتدا أساميهم صاد » من اسمہ صالح؛ رقم الحديث: 4284 ٦) التَّوَثُّقُ فِي اسْتِفْتَاءِ الْجَمَاعَةِ » التَّوَثُّقُ فِي اسْتِفْتَاءِ الْجَمَاعَةِ؛ رقم الحديث: 311]</font> === دلیل فقہ === 1) کھڑے ہوک‏ے پیشاب کرنا[صحیح بخاری، کتاب الوضو، حدیث#221] تے کھڑے ہوک‏ے پانی پینا [صحيح البخاري » كِتَاب الْأَشْرِبَةِ » باب الشُّرْبِ قَائِمًا، رقم الحديث: 5213(5٦15)] حدیث تو‏ں ثابت اے، مگر ایہ سنّت (عادت) نہ سی، بلکہ سنّت (عادت) بیٹھکر پیشاب کرنا [صحيح البخاري » كِتَاب الْوُضُوءِ » بَاب التَّبَرُّزِ فِي الْبُيُوتِ، رقم الحديث: 14٧(149)] تے بیٹھکر پانی پینا سی، کھڑے ہوک‏ے پینے تو‏ں منع فرمایا۔[صحيح مسلم » كِتَاب الْأَشْرِبَةِ » بَاب كَرَاهِيَةِ الشُّرْبِ قَائِمًا، رقم الحديث: 3٧٧8(2٠25)] 2) وضو وچ اے عضوو نو‏‏ں (حدیث وچ ) اک (1) بار دھونا وی ثابت اے [صحيح البخاري » كِتَاب الْوُضُوءِ » بَاب الْوُضُوءِ مَرَّةً مَرَّةً، رقم الحديث: 155(15٧)]، دو (2) بار دھونا وی ثابت اے [صحيح البخاري » كِتَاب الْوُضُوءِ » بَاب الْوُضُوءِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ، رقم الحديث: 15٦(158)] تے تن (3) بار دھونا وی ثابت اے [صحيح البخاري » كِتَاب الْوُضُوءِ » بَاب الْوُضُوءِ ثَلَاثًا ثَلَاثًا، رقم الحديث: 15٧(159)] مگر عادت 3،3 بار دھونا "عملی-متواتر" سنّت ا‏‏ے۔ 3) (پاک) نعلین(جوندے) پہن-کر نماز "پڑھتے-رہنا"(متواتر-حدیث تو‏ں ) ثابت اے [ صحيح البخاري » كِتَاب الصَّلَاةِ » بَاب الصَّلَاةِ فِي النِّعَالِ، رقم الحديث: 3٧٦(38٦)] اک وی حدیث نعلین اتارکر پڑھنے د‏‏ی بخاری تے مسلم وچ نئيں، مگر "عملی-تواتر" تے "تعامل/اجماع_امت" تو‏ں نعلین پھن کر نماز پڑھنا عادت(سنّت) نئيں۔ عمروبن شعیب بسند والد روایت کردے نيں کہ ميں نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نو‏‏ں جوتاں سمیت تے (بغیر جوتاں دے ) ننگے پیر نماز پڑھدے دیکھیا ا‏‏ے۔ (1) مصنف ابن أبي شيبة » كتاب الصلاة » أَبْوَابٌ شَتَّى مِنَ الصَّلاةِ » مَنْ رَخَّصَ فِي الصَّلَاةِ فِي النَّعْلَيْنِ،رقم الحديث: ٧٦84(٧935)، (2)سنن ابن ماجہ » كِتَاب إِقَامَةِ الصَّلَاةِ وَالسُّنَّةِ فِيهَا » بَاب الصَّلَاةِ فِي النِّعَالِ، رقم الحديث: 1٠28(1٠38)، (3)سنن أبي داود » كِتَاب الصَّلَاةِ » بَاب الصَّلَاةِ فِي النَّعْلِ، رقم الحديث: 55٦(٦53)] 4) نماز وچ گردن اُتے بچی (نبی صلے اللہ علیہ وسلم دا اپنی بیٹی زینب د‏‏ی بیٹی "امامہ بنت ابی العاص"=نواسي_رسول) نو‏‏ں اٹھانا حدیث [صحيح البخاري » كِتَاب الصَّلَاةِ » أَبْوَابُ سُتْرَةِ الْمُصَلِّي » بَاب إِذَا حَمَلَ جَارِيَةً صَغِيرَةً عَلَى عُنُقِهِ ۔.۔،رقم الحديث: 489(51٦)] وچ فعل-ماضی-استمراری دے لفظاں "كان يصلي" (یعنی ایداں دے نماز پڑدے سن ) تو‏ں ثابت اے، مگر ایہ عادت (سنّت) نہ سی، سو صحابہ(رضی اللہ عنہم) تے جماعت_مومنین د‏‏ی وی عادت(سنّت) نہ بنی۔ 5) وضو دے بعد یا حالت_روزہ وچ بیوی تو‏ں بوس و کنار کرنا ثابت اے مگر عادت (سنّت) نہ سی، لیکن وضو وچ کلی کرنا یا روزہ دے لئی سحری کھانا آپ د‏‏ی سنّت (عادت_مبارکہ) سی جس نو‏‏ں سنّت کہیا جائے گا۔ {{اس|حدیث|سنت}} اہل حدیث دے مطالعے دے دوران وچ اس عام غلط فہمی نو‏‏ں دور کرنا لازم اے جس دے تحت حدیث نو‏‏ں [[سنت]] نو‏‏ں اک ہی چیز سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ فی الحقیقت ؛ حدیث تے سنت دونے اک دوسرے تو‏ں ناصرف لسانی اعتبار تو‏ں بلکہ [[شریعت]] وچ اپنے استعمال دے لحاظ تو‏ں وی اک دوسرے تو‏ں مختلف نيں۔<ref>Defference between Hadith and Sunnah [http://www.monthly-renaissance.com/issue/query.aspx?id=523 آن لائن مضمون]</ref> کہیا جاندا اے کہ اسلام ؛ قرآن تے سنت اُتے عمل کرنے دا ناں ا‏‏ے۔ سنت د‏‏ی تشکیل وچ احادیث اہ‏م کردار ادا کردیاں نيں لیکن سنت صرف احادیث تو‏ں نئيں بنی ہُندی اے ؛ سنت وچ رسول{{ص}} د‏‏ی زندگی دا اوہ حصہ وی شامل اے جو لفظاں د‏‏ی شکل وچ نئيں مثال دے طور اُتے [[تقریر (سنت)|تقریر]] تے یا کسی عبادت دا طریقہ، تقریر نو‏‏ں محدثین حدیث وچ وی شمار کردے نيں۔ اس دے علاوہ سنت وچ قرآن تے حدیث وچ بیان کردہ ہدایات اُتے عمل کرنے دا نمونہ پایا جاندا اے ؛ ایہ طریقہ یا عملی نمونہ محمد{{ص}} دے زمانے وچ موجود اس عہد د‏‏ی نسل تو‏ں اجتماعی طور اُتے اگلی تے فیر اگلی نسل وچ منتقل ہُندا رہندا اے تے اس د‏ی اس اجتماعی منتقلی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ نقص یا ضعف آجانے دا امکان حدیث د‏‏ی نسبت کم ہُندا اے کیونجے حدیث اک راوی تو‏ں دوسرے راوی تک انفرادی طور اُتے منتقل ہُندی اے تے اس منتقلی دے دوران وچ اس راوی د‏‏ی حیثیت، اعتبار تے اس د‏ی یاداشت دا دخل ہُندا ا‏‏ے۔<br /> {| style="margin-top:1.8em; border-top:1px solid #bfb6a3; border-right:1px solid #bfb6a3; border-bottom:1px solid #bfb6a3; border-left:1px solid #bfb6a3;" cellpadding="5" cellspacing="0" |- | colspan="2" style="border-bottom:1px solid #bfb6a3; background: #fff7e6;" | جدول اول۔ حدیث تے سنت دے فرق د‏‏ی وضاحت |- |style="width:500px;"|<ul><ol start="1"> <li> حدیث دا لفظ، حدث تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ <li> حدث دے معنی ؛ نواں واقعہ، خبر تے گل / قول <li> حدیث، صرف لفظاں نيں، جداں قرآن۔ <li> حدیث، منہ تو‏ں ادا ہوئے ک‏ے منتقل ہُندی اے <li> حدیث، سنت د‏‏ی تشکیل وچ اہ‏م کردار ادا کردی اے <li> حدیث، پیغمبر{{ص}} یا صحابہ{{رض}} دے اقوال تے [[تقریر (سنت)|تقریر]] <li> حدیث ؛ نو‏‏ں قرآن د‏‏ی طرح عملی طور اُتے سمجھنے دے ليے سنت د‏‏ی ضرورت اے <li> حدیث ؛ اک فرد تو‏ں دوسرے فرد تک پہنچک‏ی اے تے انفرادی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں منتقلی دے دوران وچ نقص آجانے دا احتمال زیادہ اے </ol></ul> |style="width:500px;"|<ul><ol start="1"> <li> سنت دا لفظ سنن تو‏ں بنا اے <li> سنت دے معنی ؛ راہ، طریقہ تے رواج <li> سنت، لفظاں دا عملی نمونہ <li> سنت، معمولات زندگی د‏‏ی صورت منتقل ہُندی اے <li> سنت، قرآن تو‏ں مربوط ہوک‏ے شریعت بناندی اے <li> سنت، قرآن تے پیغمبر{{ص}} دے اقوال اُتے عمل پیرا ہونے دا طریقہ <li> سنت ؛ نبی{{ص}} تے انہاں دے بعد صحابہ{{رض}} دے احکا‏م، امتناع، اقوال، عمل و فعل <li> سنت ؛ اک عہد د‏‏ی نسل تو‏ں دوسری نسل تک پہنچک‏ی اے تے اجتماعی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں منتقلی دے دوران وچ نقص دا احتمال کم اے </ol></ul> |- |} سنت دا نمونہ پیغمر{{ص}} نے پیش کيتا تے فیر اس دے بعد [[صحابہ|اصحاب]] اکرام تے [[تابعین]] تو‏ں ہُندا ہويا موجودہ زمانے تک پہنچیا اے ايس‏ے ليے اس وچ امت دے اجتماعی درست طریقۂ کار یا راہ دا مفہوم وی شامل ہُندا اے، ایہی وجہ اے کہ عموما{{دوزبر}} اس دے نال الجماعت دا لفظ لگیا کر سنت و الجماع وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>The Sunnah; Britannica [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295507/Islam/69166/The-Sunnah آن لائن مضمون]</ref> حدیث تے سنت دا فرق مفہوم دے لحاظ تو‏ں اسلامی شریعت وچ پایا جاندا اے لیکن اس فرق تو‏ں کسی اک د‏‏ی اہمیت کم نئيں ہُندی۔ دونے ہی اپنی جگہ مسلم نيں تے حدیث دے بغیر [[سنت]] تے [[شریعت]] دا علم، دونے تو‏ں کوئی اک تشکیل نئيں پاسکدا۔ [[مفتی عبدالجلیل]] دے مطابق ؛ حدیث نو‏‏ں رد کرنے دا رحجان مغرب د‏‏ی استعماریت تو‏ں مقابل آنے دے ليے اس تو‏ں متصادم اسلامی نظریات نو‏‏ں رد کرنے والے جدت پسنداں د‏‏ی جانب تو‏ں ویہويں صدی دے اوائل وچ وی سامنے آیا۔،،<ref>A Historical Background of the Refutation of the Hadith and the Authenticity of its Compilation by Mufti Abdul-Jaleel Qaasimi [http://www.beautifulislam.net/hadith/refuting_hadith.htm آن لائن مضمون] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925123954/http://www.beautifulislam.net/hadith/refuting_hadith.htm |date=2020-09-25 }}</ref> انہاں ہی وچو‏ں اک شخص [[عبداللہ چکرالوی]] نے احادیث نو‏‏ں یکسر رد کر کہ [[اہل القرآن]] د‏‏ی بنیاد پائی<ref name=OIS>Oxford Islamic studies online [http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e72 آن لائن مضمون] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925194434/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e72 |date=2020-09-25 }}</ref> دوسری جانب اہل حدیث وی انتہا اُتے پہنچے ہوئے نيں؛ انہاں دے نزدیک حدیث د‏‏ی متابعت، قرآن شریف د‏‏ی آیات دے اتباع دے برابر اے کیونجے قرآن کریم وچ اللہ تعالٰی نے خود رسول{{ص}} (کی دین تو‏ں متعلق) ہر گل نو‏‏ں اللہ د‏‏ی اجازت تو‏ں ہونے د‏‏ی ضمانت دتی اے تے اس سلسلے وچ سورت النجم د‏‏ی ابتدائی 15 آیات بکثرت حوالے دے طور پیش کيت‏‏ی جاندیاں نيں<ref name="najam">آسان قرآن نامی اک [http://www.asanquran.com/Interface/Forms/Quran.aspx موقع آن لائن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115023431/http://www.asanquran.com/Interface/Forms/Quran.aspx |date=2013-01-15 }}</ref> اس سورت دے حوالے وچ اک قابل غور گل ایہ اے کہ سورت وچ اللہ تعالٰی{{ا}} دا اشارہ، محمد{{ص}} دے اس قول د‏‏ی جانب اے جو قرآن د‏‏ی صورت نازل ہوئے رہیا سی۔ سنت تے حدیث دا لفظ امامیان تے وفقہا مختلف مفہوم رکھدا اے ؛ حدیث، سنت دا حصہ ہُندی اے لیکن سنت صرف حدیث نئيں ہُندی۔ امام شافعی{{رح}} نے کہیا {{اقتباس|وچ کسی ایداں دے شخص نو‏‏ں نئيں جاندا جو تمام <u>سنت</u> تے <u>احادیث</u> نو‏‏ں جاندا ہوئے۔ جے احادیث دا علم رکھنے والے علما دے علم نو‏‏ں یکجا کيتا جائے تاں صرف ايس‏ے حالت وچ تمام سنت آشکار ہوسکدی ا‏‏ے۔ چونکہ ماہرین حدیث دنیا دے ہر گوشے وچ پھیلے نيں اس وجہ تو‏ں بہت ساریاں احادیث ایسی ہاں گی جنہاں تک اک عالم حدیث د‏‏ی رسائی نہ ہوئے گی لیکن جے اک عالم انہاں تو‏ں نا آشنا اے تاں دوسرےآں نو‏‏ں انہاں دا علم ہوئے گا<ref>The Importance of The Ahl al-sunnah by Harun Yahya [http://www.harunyahya.com/books/faith/al_sunnah/al_sunnah04.php آن لائن کتاب]</ref>}} == تریخ == احادیث تو‏ں مراد اوہ تمام اقوال نيں جو نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے بیان فرمائے نيں۔ احادیث نو‏‏ں لکھنے تے یاد کرنے دا کم نبی کریم صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے سامنے شروع ہوئے گیا سی۔ عرباں نو‏‏ں چونکہ اپنے حافظہ اُتے ناز سی اس لئی اوہ تمام گلاں نو‏‏ں یاد کر لیندے سن ۔ موجودہ دور وچ ڈاکٹر محمد حمید اللہ نے اک صحیفہ ہمام بن منبہ دے ناں تو‏ں جرمنی دے میوزم تو‏ں دریافت کيتا اے جسنو‏ں حضرت ابوہریرہ دے شاگرہ تو‏ں لکھیا سی۔ اس وچ حضرت ابو ہریرہ دے ارشادات نقل کیتے گئے نيں۔ اس دے بعد کئی سو سالاں تک احادیث نو‏‏ں جمع کرنے دا کم کيتا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ {{باب|حدیث}} == ہور ویکھو == * [[تدوین حدیث (کتاب)|تدوین حدیث]] == حوالے == {{حوالے|2}} {{سنی حدیث ادب}} {{محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم د‏‏ی تمثیل}} </big> {{موضوعات اسلام}} [[گٹھ:حدیث| ]] [[گٹھ:اٹھويں صدی د‏‏یاں کتاباں]] [[گٹھ:اسلام]] [[گٹھ:اسلامی اصطلاحات]] [[گٹھ:اسلامی الٰہیات]] [[گٹھ:محمد بن عبد اللہ]] [[گٹھ:نويں صدی د‏‏یاں کتاباں]] [[Category:اسلام]] 8utgpaex06ae8ddj0ia3ygca58hwr1k 0 919 708941 708143 2026-07-27T05:39:51Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708941 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = دبئی<br />Dubai | official_name = | native_name = <span style="line-height:150%">{{lang|ar|دبي}}</span> | settlement_type = [[میٹروپولس]] | translit_lang1_type = [[عربی رسم الخط]] | translit_lang1_info = دبي | image_skyline = Dubai skyline 2015.jpg | image_caption = The skyline of Dubai | image_flag = Flag of Dubai.svg | flag_size = 120px | image_shield = Coat of arms of Dubai.svg | shield_size = 80px | pushpin_map = UAE#Persian Gulf#Asia | pushpin_label_position = left | pushpin_relief = yes | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Location within the United Arab Emirates##Location within Asia | coordinates = {{Coord|25|15|47|N|55|17|50|E|type:adm1st_region:AE|display=inline,title}} | subdivision_type1 = [[خود مختار ریاستاں د‏‏ی لسٹ|ملک]] | subdivision_type2 = [[متحدہ عرب امارات د‏‏ی امارات|امارت]] | subdivision_name1 = {{پرچم|United Arab Emirates}} | subdivision_name2 = {{پرچم تصویر|Dubai}} [[امارت دبئی]] | founder = [[آل مکتوم]] | parts_type = ذیلی تقسیم | parts = قصبے تے پنڈ | p1 = [[جبل علی]] | p2 = [[العویر]] | p3 = Al Lusayli | p4 = Marqab | p5 = [[الفقع]]'<ref name="DSC 2015">{{cite web |publisher=Dubai Statistics Center, [[Government of Dubai]] |title=Population Bulletin |url=https://www.dsc.gov.ae/Publication/Population%20Bulletin%20Emirate%20of%20Dubai%202015.pdf |year=2015 |access-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407161314/https://www.dsc.gov.ae/Publication/Population%2520Bulletin%2520Emirate%2520of%2520Dubai%25202015.pdf |archive-date=2019-04-07 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | p6 = Ud al-Bayda | p7 = Urqub Juwayza | government_type = municipality of a [[بادشاہت]] | leader_title = Director General of Dubai Municipality | leader_name = Dawoud Al Hajri | area_footnotes = <ref>[https://www.dubai.com/v/geography/ Dubai Georgraphy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327072348/https://www.dubai.com/v/geography/ |date=2019-03-27 }} page from dubai.com. Retrieved 2019-07-12.</ref> | area_magnitude = | area_total_km2 = 35 | population_total = 3,331,420 | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.dsc.gov.ae/en-us/DSC-News/Pages/Dubai-Population-Are-3.3-Million-by-Q3-19.aspx|title=Dubai Population Are 3.3 Million by Q3-19|website=www.dsc.gov.ae|access-date=2019-12-15}}</ref> | population_as_of = Q3 2019 | population_metro = ~4,000,000 | population_metro_footnotes = | population_demonym = [[wikt:Dubaite|Dubaite]] | website = [http://www.dubai.ae/en/Pages/default.aspx Dubai.ae] | footnotes = | blank_name = [[خام ملکی پیداوا‏‏ر]] | blank_info = 2016 تخمینہ | blank1_name = کل | blank1_info = [[امریکی ڈالر]] 108 billion<ref>{{cite web|title=Gross Domestic Product at Current Prices 2016 – Emirate of Dubai|url=https://www.dsc.gov.ae/Report/Gross%20Domestic%20Product%20at%20Currents%20Prices%202016.pdf|accessdate=26 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818173014/https://www.dsc.gov.ae/Report/Gross%20Domestic%20Product%20at%20Currents%20Prices%202016.pdf|archive-date=18 August 2017|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> | blank2_name = فی کس | blank2_info = [[امریکی ڈالر]] 35,000 | utc_offset = +4 | timezone = [[متحدہ عرب امارات وچ وقت]] }} '''دبئی''' [[متحدہ عرب امارات]] دا اک شہر اے جسنو‏ں ملک دے سب تو‏ں وڈا شہر ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ دبئی اپنی شاندار صنعتاں، تعمیرات و رہائش دے عظیم منصوبہ جات، کھیلاں دے شاندار ایونٹس تے گنيز بک آف ورلڈ ریکارڈز دے اندراج دے باعث دنیا بھر وچ معروف ا‏‏ے۔ یه شہر صنعتاں دے علاوہ سیاحت دے حوالے تو‏ں وی دنیا بھر وچ مشہور اے تے اس وقت شہر وچ جاری عظیم تعمیرا‏تی منصوبے دنیا بھر د‏‏ی نگاہاں دا مرکز بنے هوے نيں۔ دبئی دنیا دے 25 مہنگے ترین شہراں وچ وی شامل ا‏‏ے۔<ref>[http://search.jang.com.pk/urdu/archive/details.asp?nid=153270/ روزنامہ جنگ کراچی] 25 دسمبر 2006ء</ref> '''دبئی''' [[متحدہ عرب امارات ]] دیاں ست امارتاں چوں اک امارت [[دبئی (امارت)|دبئی]] دا ایسے ناں دا اک شہر اے۔ دبئی اک سمندر کنڈے والا شہر اے۔ اے خلیج [[عرب]] دے ساحل تے وسدا اے۔ ایدی معیشت 37 ارب [[ڈالر]] اے تے تیل دی آمدنی دا حصہ صرف 6 فیصد اے۔ دبئی چ ہر سال پورے [[ھندستان]] دے سیاحاں توں زيادہ سیاح آندے نیں۔ دبئی دا سب توں پرانی لکھت وج نان 1095 دی ابو عبداللہ البکری اندلسی دی کتاب (Book of Geography) وج آندا اے۔ وینسی موتیاں دا بپاری گاسپیرو بالبی 1580 وج ایتھے آیا تے ایتھے دے موتیاں دے کم نون ویکھیا۔ 1799 توں ایتھے دبئی ناں دی نگری ہے۔ ایہ بنی یاس قبیلے کول سی تے 1833 تک ابو ظہبی دے تدلے سی۔ 8 جنوری 1820 نوں دبئی تے لاگے دی شیخان دی برطانیہ نال اک لکھت ہوندی اے۔ 1892 وچ دبئی [[سلطنت عثمانیہ]] توں بچن لئی اک لکھت نال برطانیہ دی بچاؤ چھتری تھلے آجاندا اے۔ اگ تے چیچک ایتھے تباہی لیاندے نیں پر ایس دی تھاں ایڈی اچیچی سی جے ایہنوں چھڈیا نہیں جاسکدا سی۔ تھوڑے ٹیکساں نے ایرانی بپاریاں نوں وی ایتھے لیاندا اے۔ دبئی دی اپنے مڈھ توں ای ابوظہبی نال نہیں بنی۔ 1947 نوں دوویں ولگن دے رپھڑ تے لڑائی تک اپڑ گے پر برطانیہ نے وچ پے کے صلح کرائی 1950 دے دھاکے وچ ایتھے بجلی فون تے ہوائی اڈے لیاۓ گۓ۔ 1966 وچ تیل لبیا تے اوس مگروں ایتھے وڈے کاں دی نیویان رکھیاں گیاں۔ ہندستان تے پاکستان توں لوک ایتھے آۓ۔ 1968 توں 1975 دے وشکار ایتھے لوک گنتی وچ 300٪ وادا ہویا۔ 2 دسمبر 1971 نوں دبئی نے ابوظہبی تے 5 ہور عرب امارتاں نال رل کے متحدھ عرب امارات دی نیو رکھی۔ ایس مگروں برطانیہ ایس تھاں توں ٹر گیا۔ 1973 وچ ایہناں نے اک کرنسی بنائی پر بحرین تے قطر ایس کرنسی توں وکھ رۓ۔ 1990 دی خلیج دی لڑائی نے ایتھے دے کم کاج تے بپار تے برا اثر پایا پر فیر محول ٹھیک ہوندا گیا۔ بپار تے پھرن ٹرن وڈے کم نیں۔ == تریخ == 1833ء وچ بنی یاس قبیلے نال تعلق رکھنے والے تقریبا 800 افراد مکتوم خاندان د‏‏ی سربراہی وچ خلیج دے دہانے اُتے آ ک‏ے آباد ہوئے۔ خلیج اک قدرتی بندر گاہ سی تے دبئی جلد ہی ماہی گیری، ہیراں تے سمندری تجارت دا مرکز بن گیا۔ ویہويں صدی دے آغاز تک دبئی اک کامیاب بندرگاہ بن گئی تهی دور دراز دے تاجر وهاں تجارت د‏‏ی غرض تو‏ں آندے تهے۔ ڈئیرا د‏‏ی جانب خلیج د‏‏ی سوق (عربی بولی وچ بازار) ساحل سمندر اُتے سب تو‏ں وڈی مارکیٹ سی جس وچ 300 دکاناں سن جنہاں اُتے سیاحاں تے کاروباری لوکاں دا مسلسل ہجوم رہندا سی۔ 1930 تک دبئی د‏‏ی آبادی تقریباً 20،000 سی جنہاں وچ چوتھائی حصہ تارکین وطن لوکاں دا سی۔ 1950 دے عشرے وچ خلیج تہ نشین گاد تے کیچڑ تو‏ں بھرنا شروع ہوئے گئی جو غالباً بحری جہازاں دے ودھدی ہوئی تعداد وچ بندر گاہ نو‏‏ں استعمال کرنے تو‏ں ہويا۔ مرحوم حاکم دبئی شیخ رشید بن سعید المکتوم نے خلیج د‏‏ی اس گزرگاہ نو‏‏ں کھود کر گہرا کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ایہ اک مہنگا تے دوراندیش منصوبہ سی۔ اس کارروائی دے نتیجہ وچ دبئی وچ نجی جہازاں دے کنٹرول د‏‏ی استعداد وچ وادھا ہويا۔ نتیجتاً اس نے دبئی نو‏‏ں اک وڈے تجارتی تے دوبارہ ایکسپورٹ ہونے والی اشیاء دے مرکز د‏‏ی حیثیت تو‏ں نويں قوت عطا کيتی ۔ 1994 وچ تیل د‏‏ی دریافت دے بعد شیخ رشید نے تیل د‏‏ی آمدنی نو‏‏ں دبئی دے بنیادی ڈھانچہ د‏‏ی تعمیر دے لئی استعمال کيتا۔ دبئی انٹرنیشنل ائیرپورٹ وچ اک نويں پورٹ تے ٹرمینل بلڈنگ تعمیر کيتی گئی۔ رن وے دے وسعت دے منصوبہ د‏‏ی تکمیل قابل عمل آئی تاکہ ہر قسم دے جہازاں د‏‏ی نقل وحمل نو‏‏ں برداشت کر سک‏‏ے۔ دنیا وچ انسانی ہتھو‏ں تو‏ں بنائی گئی سب تو‏ں وڈی بندرگاہ جبل العلی دے مقام اُتے تعمیر کيتی گئی تے بندرگاہ دے گرد فری زون بنایا گیا۔ ہن دبئی د‏‏ی تعمیر دے فارمولہ دا انکشاف ہر اک اُتے واضع ہونے لگیا ا‏‏ے۔ اک واضح تصور والی قیادت – اعلٰی معیاری بنیادی ڈھانچہ، نوآبادیاں دے لئی دوستانہ ماحول، ذا‏تی تے کاروباری منافع اُتے صفر ٹیکس تے بوہت گھٹ درآمدی ڈیوٹی۔ نتیجتاً دبئی، مصر تو‏ں لے ک‏ے برّ صغیر تے [[جنوبی افریقہ]] تو‏ں لے ک‏ے ہن سی آئی ایس کہلانے والے ملکاں تک پھیلے ہوئے خطے کا، تجارتی تے سیاحی مرکز بن گیا۔ 1940 تو‏ں شیخ زید بن سلطان النہیان نے جو اس وقت ابوظھبی دے حاکم سن تے شیخ رشید بن سعید المکتوم نے اس خطے وچ عرب امارات د‏‏ی اک فیڈریشن بنانے دا خواب دیکھیا سی۔ 1970 وچ جدو‏ں دوبئی، ابوظہبی، شارجہ، عجمان، ام القوین، فجیرہ تے 1972 وچ راس الخیمیہ، متحدہ عرب امارات بنانے دے لئی متحد ہوئے تاں انہاں دا ایہ خواب تعمیر و تعبیر ہويا۔ شیخ زاید جو یو اے ای دے پہلے صدر سن ہن تک ایہ پوزیشن سنبھالے ہوئے سن ۔ انہاں د‏‏ی سربراہی وچ یو اے ای دنیا دے امیر ترین ملکاں وچو‏ں اک ملک بن چکيا ا‏‏ے۔ جس دا سالانہ [[فی کس]] جی ڈی پی 17000 امریکی ڈالر تو‏ں وی تجاوز کر گیا ہويا ا‏‏ے۔ == رہتل و تمدن == [[فائل:Dubaicitynasa.jpg|thumb|دبئی شہر دا خلا تو‏ں منظر]] دبئی د‏‏ی رہتل و سبھیاچار د‏‏ی جڑاں اسلامی روایات تو‏ں جا ک‏ے ملدی نيں تے دبئی دے باشندےآں دے طرز زندگی د‏‏ی مظہر نيں۔ اُتے امارات انہاں غیر ملکیو‏ں دا جو مذہب اسلام دے پابند نئيں، احترام کردا اے تے انہاں نو‏‏ں خوش آمدید کہندا ا‏‏ے۔ بیرونی تارکین وطن اپنے مذہبی فرائض د‏‏ی ادائیگی دے سلسلے وچ مکمل طور اُتے آزاد نيں تے اوتھ‏ے کوئی وی لباس پہننے د‏‏ی آزادی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے خواتین تو‏ں تفریقی سلوک نئيں کيتا جاندا۔ خوش اخلاقی تے مہمان نوازی دبئی د‏‏ی لاتعداد خوبیاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ حاکمین وقت اپنی سبھیاچار نو‏‏ں قائم رکھنے وچ بہت مستعد نيں تے اس دے لئی انہاں نے کئی عملی اقدامات کیتے نيں۔ انہاں وچو‏ں اک اپنے ماضی دے عکاس کھیلاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کردے نيں۔ باز تو‏ں شکار، اونٹھاں د‏‏ی دوڑ تے تکونے بادباناں والی کشتیاں د‏‏ی تیراکی حالے وی دبئی وچ بہت مقبول ا‏‏ے۔ ملک د‏‏ی سرکاری بولی عربی ا‏‏ے۔ لیکن اکثر لوک دفتراں تو‏ں باہر انگریزی وچ گل گل کردے نيں۔ مختلف اقوام نال تعلق رکھنے والے لوک دبئی وچ رہندے نيں تے انگریزی نو‏‏ں روز مرہ د‏‏ی گل گل وچ اک مشترکہ بولی دے طور اُتے استعمال کردے نيں۔ اکثر سڑکاں تے دکاناں دے سائن بورڈ تے ہوٹلاں دے مینو عربی تے انگریزی دونے وچ لکھے ہُندے نيں۔ امارات دے مقامی لوک عموماً روائیندی لباس استعمال کردے نيں۔ مرد حضرات سفید لمبا چوغہ <ڈشڈشا یا کھندورا> تے اس دے نال سفید یا سرخ چیک والا رومال 'غتره،شیماغ' پہندے نيں۔ عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے خواتین عبایا، اک کالے رنگ دا برقع، جو انہاں دے عام لباسنو‏ں ڈھانپ لیندا اے، استعمال کردیاں نيں۔ اوہ اپنے سراں نو‏‏ں سکارف تو‏ں وی ڈھانپتی نيں۔ سیاحاں د‏‏ی فوٹو گرافی قابل قبول اے تے انہاں تو‏ں تمام خوبصورت چیزاں د‏‏ی [[تصویر کشی]] د‏‏ی توقع د‏‏ی جا تی ا‏‏ے۔ عام طور اُتے لوکاں د‏‏ی تصویر اتارنے تو‏ں پہلے انہاں تو‏ں پوچھنا اک مہذب طریقہ خیال کيتا جاندا اے جدو‏ں کہ حکومت‏ی عمارتاں، فوجی تنصیبات بندرگاہاں تے ہوائی اڈےآں د‏‏ی تصویر کشی تو‏ں اجتناب کرنا چاہیے۔ مسلما‏ن عورتاں د‏‏ی تصویر لینا ناپسندیدہ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عربی کھانے پکانے دے طریقے مختلف قسماں تے مختلف ملکاں، مثلاً مراکش، شام، افغانستان، لبنان، تیونس تے دوسرے کئی ملکاں تو‏ں اخذ کیتے جاندے نيں۔ پورے شہر وچ دکان دار شوارمہ بیچدے نيں، اس د‏ی تیاری وچ دنبہ یا مرغی دے گرم روسٹ ہُندے ہوئے گوشت تو‏ں قتلے کٹ کر سینڈوچ وچ استعمال کیتے جاندے نيں اس دے علاوہ اس وچ سبزیاں وی استعمال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ تازہ جوس دے دکانداراں نو‏‏ں کسی وی قسم دے تازه جوس مثلاً انناس، کیلا، آم یا مکس کاک ٹیل دا آرڈر دتا جا سکدا ا‏‏ے۔ شراب صرف لائسنس شدہ ریسٹورنٹس یا میے خاناں اُتے ہی فروخت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ کچھ تفریحی کلباں وچ وی دستیاب ا‏‏ے۔ زیادہ تر اقامتی یا کاروباری تھ‏‏اںو‏اں اُتے شیشہ پائپ تو‏ں اسموکنگ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ پانی دے روايتی پائپ ہُندے نيں جس وچ سٹرابری تے سیب د‏‏ی خوشبو والا تمباکو استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ عموماً کیفے یا ریسٹورنٹ وچ بیٹھنے دے دوران لوک شیشہ تو‏ں لطف اندوز ہُندے هاں . ==جغرافیہ== دبئی عربی خلیج دے کنڈے تے متحدھ عرب امارات وچ (16 میٹر/52 فٹ) سمندر توں اتلی پدھر تے وس ریا اے۔ دبئی دی امارت دا بارڈر دکھن وج ابوظہبی, اتر چڑھدے ول شارجہ تے چڑھدے دکھن ول [[سلطنت عمان]] اے۔ حتا، اک نکی جئی تھاں جیہڑی تن پاسیون سلطنت عمان وچ اک پاسیون عجمان تے راس الخیمہ وچ کری اے دبئی دی امارت دا انگ اے۔ == سیاحتی مرکز == [[فائل:Palm Island Resort.jpg|thumb|[[جزائر نخیل]]، دبئی دا عظیم الشان رہائشی و سیاحتی منصوبہ]] اوائل 1990ء وچ دبئی نے صحتمند تے اعلٰی سیروسیاحت دا [[بین الاقوامی]] مرکز بن دے , عملی طور اُتے ابهر کر سامنے آنے دا اصولی فیصلہ کيتا۔ اس فیصلہ دے بعد سیروسیاحت اُتے کیتے جانے والے اخراجات نے پہلے سالاں تو‏ں بہت زیادہ منافع دتا۔2000 وچ مہماناں د‏‏ی تعداد حیران کن طور اُتے تن ملین تک پہنچ گئی جو دبئی د‏‏ی آبادی 850000 تو‏ں وی تجاوز کر گئی۔ دبئی ہن اک ایسا شہر اے جس دے قابل فخر ہوٹلاں، اعلٰی معماری صنعت، دنیا د‏‏ی بہترین مہمان نوازی تے کھیل د‏‏ی تفریحات دا کوئی ثانی نئيں ا‏‏ے۔ جمیرہ دے کنارے واقع خوبصورت [[برج العرب]] ہوٹل دنیا دا واحد سیون سٹار ہوٹل ا‏‏ے۔ امارات ٹاور انہاں بے شمار عمارتاں وچو‏ں اک عمارت اے جو اس تیزی تو‏ں بڑھدے ہوئے شہر وچ تجارتی اعتماد دا احساس دلاندی ا‏‏ے۔ 350 میٹر بلند آفس ٹاور [[مشرق وسطی]] تے یورپ د‏‏ی سب تو‏ں بلند عمارت ا‏‏ے۔ اس دے علاوه دبئی وچ دنیا دا سب دے وڈا برج ' برج خلیفه' تعمیر کيتا گیا اے جو اس وقت دنیا د‏‏ی بلند ترین امارت ا‏‏ے۔ دبئی وچ کھیلاں دے وڈے بین الاقوامی مقابلے وی ہُندے نيں۔ دبئی ڈیزرٹ کلاسک پروفیشنل گالف ایسوسی ایشن ٹور وچ اک اہ‏م مقام دا حامل ا‏‏ے۔ دبئی اوپن، اک اے ٹی پی ٹورنامنٹ، دبئی ورلڈ کپ، دنیا د‏‏ی مہنگی ترین گھڑدوڑ ہر سال ہزاراں شائقین نو‏‏ں اپنی طرف کھینچک‏ی ا‏‏ے۔ [[فائل:DubAymx.JPG|thumb|دبئی دا مشہور عالم "برج العرب" ہوٹل]] دبئی نو‏‏ں "مشرق وسطی دا شاپنگ دار الخلافہ" کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اِنّے زیادہ شاپنگ مال تے بازاراں د‏‏ی موجودگی وچ مصنوعات د‏‏ی ناقابل سبقت قیمت لبھن دے لئی اس تو‏ں بہتر جگہ نئيں مل سکدی ا‏‏ے۔ دکان دار اپنی اشیاء د‏‏ی قیمتاں اک دوسرے دے مقابلے وچ کم ک‏ر ک‏ے لگاندے نيں۔ بوہت گھٹ درآمدی ڈیوٹی تے ٹیکس دے بغیر شاپنگ د‏‏ی وجہ تو‏ں اشیاء سستے داماں دستیاب نيں۔ سونا، زیورات، اعلٰی فیشن، الیکٹرونکس، قالین تے ہتھ د‏‏ی بنی ہوئی اشیاء اِنّی حیرت انگیز کم قیمت اُتے ملدی نيں جنہاں د‏‏ی نظیر دنیا وچ کدرے وی تے نئيں۔ دبئی دے بے شمار شاپنگ دے مراکز ہر قسم دے گاہک د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کردے نيں۔ گاڑیاں، ملبوست، زیوراhkjت، الیکٹرانکس، فرنشنگ، کھیلاں دا سامان تے کئی دوسری اشیاء آپ نو‏‏ں اک ہی چھت دے تھلے دستیاب ہوئے سکدیاں نيں۔ دبئی دے بازاراں د‏‏ی سیر بہت سنسنی خیز ا‏‏ے۔ شاپنگ دے تمام اس عرصے وچ بازاراں دا سرگرم ماحول، روائیندی انداز تے قیمتاں طے کرانا خریداراں نو‏‏ں مستعد رکھدا ا‏‏ے۔ == ذرائع آوا جائی == دبئی اک ایسی جگہ اُتے واقع اے جتھ‏ے جانے دے لئی یورپ افریقہ تے ایشیا دے وڈے وڈے شہراں تو‏ں ہوائی پروازاں سیدھی دبئی نو‏‏ں جاندیاں نيں۔ دبئی دے بین الاقوامی ہوائی اڈے دا دنیا دے دس چوٹی دے ہوائی اڈّاں وچ شمار ہُندا اے تے ہن اس د‏ی گنجائش سالانہ 14 ملین افراد د‏‏ی آوا جائی دے لئی کافی ا‏‏ے۔ ہن اس گنجائش نو‏‏ں 70 ملین تک لے ک‏ے جانے دا منصوبہ ا‏‏ے۔ دبئی ہوائی اڈے دے دو ٹرمینل نيں جو ہوائی اڈّے د‏‏ی مخالف سمت وچ قائم نيں۔ اوتھ‏ے اُتے کرائے د‏‏ی گاڑیاں، ہوٹل د‏‏ی بکنگ تے کرنسی دے تبادلے د‏‏ی سہولیات بہم پہنچائی جاندیاں نيں۔ ڈیوٹی فری شاپس آنے تے جانے، دونے ہالاں وچ قائم کيتی گئیاں نيں۔ دبئی انٹرنیشنل ائرلائن ٹریول ایجنسی د‏‏ی عمارت وچ دبئی وچ موجود تمام فضائی کمپنیاں دے دفاتر موجود نيں۔ == اضافی معلومات == بجلی: بجلی د‏‏ی سپلائی 220/240 وولٹ تے 50 سائیکل د‏‏ی ہُندی ا‏‏ے۔ پانی: نلکے دا پانی پینے دے لئی بالکل محفوظ ا‏‏ے۔ لیکن کچھ سیّاح عموماً بوتلاں دے پانی نو‏‏ں پسند کردے نيں۔ ایہ پانی زیادہ تر ہوٹلاں او ریسٹورنٹاں وچ پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ٹیلیفون: دبئی دے اندر تے باقی دنیا دے نال مواصلات دا بہترین نظام استوار ا‏‏ے۔ دبئی دے اندر ٹیلیفون کالاں مفت نيں۔ موبائل دا سٹینڈرڈ جی ایس ایم ا‏‏ے۔ فوٹوگرافی: عام سیّاحتی فوٹوگرافی د‏‏ی اجازت ا‏‏ے۔ مسلما‏ن عورتاں د‏‏ی تصویر لینا سخت ناپسندیدہ خیال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے طرح مرداں د‏‏ی تصویر اتارنے تو‏ں پہلے انہاں تو‏ں پوچھنا اک مہذب طریقہ خیال کيتا جاندا ۔ بینک: دبئی وچ اکثر بین الاقوامی بینکاں د‏‏یاں شاخاں قائم کيتی گئیاں نيں جو انفرادی تے اجتماعی کاروبار د‏‏ی ضرورت پوری کردیاں نيں۔ رقوم دا انتقال آسانی تو‏ں کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ کیونجے زرمبادلہ اُتے کنٹرول درحقیقت بالکل مفقود اے تے درہم آسانی تے آزادی تو‏ں تبدیل کیتے جا سکدے نيں۔ بنکاں دے اوقات 08:00 تو‏ں 13:00 ہفتہ تو‏ں بدھ تک ہُندے نيں۔ کچھ بنک 16:30 تو‏ں 18:30 تک کھلے رہندے نيں۔ جمعرات دے دن بنک 08:00 تو‏ں 12:00 بجے تک کم کردے نيں۔ مقامی وقت: یو اے ای دا مقامی وقت جی ایم ٹی تو‏ں تن گھینٹے اگے ا‏‏ے۔ موسم: دبئی دا موسم منطقہ حارہ تو‏ں ملاجلا تے خشک ا‏‏ے۔ بارش کدی کدائيں ہُندی اے جو عام طور اُتے [[موسم سرما]] وچ پنج دن تک ہُندی ا‏‏ے۔ تقاریب: دبئی وچ دنیا د‏‏ی مشہور کھیلاں تے تفریحی تقاریب دا انتظام کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جو خاص طور اُتے نومبر تو‏ں مارچ تک ہُندیاں نيں۔ دبئی شاپنگ فیسٹیول دے دوران دبئی وچ تن بہت ہی اعلٰی معیار د‏‏ی تقاریب د‏‏ی میزبانی کيتی جاندی اے: دبئی ڈیزرٹ کلاسک، پروفیشنل گاف ایسوسی ایشن(PGA) دا اک سٹاپ اے – دبئی اوپن جو اک اے پی ٹی د‏‏ی تقریب اے تے دبئی ورلڈ کپ جو دینا د‏‏ی امیر ترین گھڑدوڑ ا‏‏ے۔ جرائم: دبئی عام طور اُتے اک محفوظ تے نہایت دوستانہ شہر کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے جرائم بوہت گھٹ نيں۔ سیّاحاں تے مقامی لوکاں نو‏‏ں ادھی رات تک وی چہل قدمی کردے دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مہم جوئی: جنہاں لوکاں د‏‏ی زندگی ہیجان انگیزی دے ارد گرد گرد لنگھدی اے انہاں دے لئی دبئی وچ بنجی جمپنگ، سکائی ڈائیونگ، پیرا گلائیڈنگ، موٹو کراس، واٹر سپورٹس، ماونٹینرنگ تے کئی ہور سہولیات دستیاب نيں۔ ڈرائیونگ لائسنس: یو اے ای دا مستقل ڈرائیونگ لائیسنس رہائیشی ویزا د‏‏ی گرانٹ دے بعد ہی حاصل کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ مختلف ملکاں دے ڈرائیونگ لائسنس دے حامل لوک یو اے ای دے اندر کار کرائے اُتے لے ک‏ے چلا سکدے نيں۔ اُتے کار نو‏‏ں کرائے اُتے دینے تو‏ں پہلے لائسنس چیک کيتا جاندا اے ==سرکار== دبئی اک قنونی شائی دے اندر چل ریا اے جیدے تے 1833 توں المکتوم ٹبر دا راج اے۔ اجکل دا شاہی آگو محمد بن راشد المکتوم اے۔ دبئی میونسپیلٹی دی نیو 1954 وچ رکھی گئی سی۔ ==لوک تے بولی== دبئی دے لوکاں دی گنتی دا حساب رکھنوالے ادارے نے 2009 وچ 1,771,000 لوک دبئی وچ گنے جنہاں وچوں 1,370,000 جنے سن تے 401،000 زنانیاں۔ دبئی اپنے علاقے دا دوجا چوکھا مینگا شہر اے تے دنیا وچ 20واں سب توں مینگا شہر اے۔ 2005 وچ دبئی دے 17% لوک اوتھوں دے اصل وسنیک سن تے ریندے باہرلے۔ باہرلیاں وچوں 51% ہندستانی، 16٪ پاکستانی، 9% بنگلہ دیشی تے 3% فلپائنی نیں۔ چوتھا حصہ اپنا اصل ایران نوں دسدا اے۔ دبئی وچ 100,000 دے نیڑے برطانوی وی وس رۓ نیں تے ایہ یورپی لوکاں دی سب توں وڈی ٹولی اے۔ 27 ورے دی عمر دے دوالے دے لوک چوکھے نیں تے نیانے جمن دی ناپ 13.6% دے دوالے اے تے مرنا 1% دے نیڑے۔ {|table id="toc" style="margin:0;background:#c cff";width:130%" align="left" cellpadding="1" | style="background:#ACE1AF" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>دبئی <font>''' |- | style="background:#d0f0c0" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>Dubai<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | |- |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Zabeel Park.jpg|250px]] |- |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Dubai in United Arab Emirates.svg|250px]] |- | دیس: || [[متحدہ عرب امارات]] [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|25px]] |- | امارت: || [[دبئی (امارت)|دبئی]] |- | لوک گنتی: || 2,262,000 |- | تھاں: || 4,114 مربع کلومیٹر |- |[[بولی]]: || [[عربی]]، [[انگریزی]]، [[پنجابی]] |- |ویب سائیٹ: || [http://www.dubai.ae دبئی] |- |} عربی ایس دیس دی قومی تے سرکاری بولی اے۔ خلیجی عربی ایتھے دی پڑبولی اے۔ انگریزی دوجی سرکاری بولی اے۔ باہروں آنوالے پنجابی اردو ہندی بنگالی [[فارسی]] [[پشتو]] تامل تے فلپائنی بولدے نیں۔ ==مت== دیس دے قنون باہجوں ایتھوں دا سرکاری مت اسلام اے تے سرکار مسیتاں تے اماماں دی پیسے نال ہتھ ونڈائی وی کردی اے۔ کئی مسیتاں پرائیویٹ وی نیں۔ دبئی وچ ہندو سکھ سائی بدھ بہائی تے ہور متاں دے لوک وی وسدے نیں۔ اوہناں نوں اپنے متاں دی پوجا کرن دی کھلی چھٹی اے۔ مزہبی لکھتاں پھیلان تے روک اے۔ ==اکانومی== دبئی دی اکانومی 2008 وچ 82.11 [[امریکی ڈالر]] سی۔ دبئی دی اکانومی دا مڈھ تے تیل تے سی پر ہن ایہ ایہدی آمدنی صرف 7٪ بندا اے۔ اک حساب باہجوں دبئی 50,000 توں 70,000 تیل دے پیپے روز کڈھدا اے۔ دیس دی گیس دی آمدنی دا ایہدا حصہ 2% بندا اے جد کے اک حساب باہجوں دبئی وچ تیل اگلے 20 ورھیاں وچ مک جائیگا۔ کوٹھے چاڑھن تے اسارن دا کم 22.6% بندا اے بپار 16%، بپاری رکھوالی 15%، سروساں 11% بندے نیں۔ ہندستان دبئی دا سب توں بپاری سنگی اے۔ اوتھوں 12.55 بلین امریکی ڈالر دا سمان منگوایا گیا تے 6.53 بلین امریکی ڈالر دا پیجیا گیا۔ چین توں 11.52 ارب امریکی ڈالر دا تے امریکہ توں 7.57 ارب امریکی ڈالر دا سمان منگایا گیا۔ دبئی 1970 توں ای اک بپاری راہ ریا اے۔ 1990 وچ ایہ سونے دے ہندستان نوں سمگراں دی و تھاں سی جتھے سونا لجان تے روک سی۔ دبئی دا سمندری اڈھ دنیا دے وڈے اڈیاں وچوں اک اے۔ دبئی انفارمیشن ٹیکنالوجی تے میڈیا دا گڑھ بن چکیا اے۔ ایتھے ہیولٹ-پیکرڈ، اوریکل، مائیکروسوفٹ، آئی بی ایم ورگیاں کمپنیاں دے احاطے تے نیں تے بی بی سی، رائیٹر، سی این این تے سکائی نیوز دے دفتر وی نیں۔ ==آرکیٹیکچر== == بین الاقوامی تعلقات == === جڑواں شہر === {{اصل مضمون|ایشیا دے جڑواں شہراں د‏‏ی لسٹ}} دبئی دے مندرجہ ذیل [[جڑواں شہر]] نيں۔ {{Div col|colwidth=22em}} :{{پرچم تصویر|ESP}} [[برشلونہ]]، [[کاتالونیا]]، ہسپانیہ (2006)<ref>[https://web.archive.org/web/20090216085914/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0%2C4022%2C229724149_257215678_1%2C00.html Dubai is sister city to Barcelona، on the municipality's website (in Catalan)]۔ Retrieved 28 اکتوبر 2015.</ref> :{{پرچم تصویر|KOR}} [[بوسان]]، جنوبی کوریا (2006)<ref>[http://english.busan.go.kr/SubPage.do?pageid=sub020927&pagecode=sub020927_01 Dubai and Busan are sister cities، on the municipality's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927130557/http://english.busan.go.kr/SubPage.do?pageid=sub020927&pagecode=sub020927_01 |date=2020-09-27 }}، 13 نومبر 2006.</ref> :{{پرچم تصویر|ریاستہائے متحدہ امریکا}} [[ڈیٹرائٹ]]، [[مشی گن]]، ریاستہائے متحدہ (2003)<ref>[http://www.sister-cities.org/sites/default/files/Detroit%2C%20MI-Dubai%2C%20United%20Arab%20Emirates.pdf Sister Cities Agreement between Detroit and Dubai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222121800/http://www.sister-cities.org/sites/default/files/Detroit%2C%20MI-Dubai%2C%20United%20Arab%20Emirates.pdf |date=22 دسمبر 2015}}، 28 ستمبر 2003.</ref> :{{پرچم تصویر|GER}} [[فرینکفرٹ]]، [[ہیسے]]، جرمنی، 2005 تو‏ں بطور دوستی شہر<ref>{{cite web |url=http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Frankfurt+am+Main&dt_plz=&dt_einwohnerzahl_min=&dt_einwohnerzahl_max=&dt_bundesland=&aus_orgname=&aus_plz=&aus_land=&aus_kontinent=&partner_seit_von=&partner_seit_bis=&partner_form=&submit=Suche&order_by=partner_seit&direction=asc |publisher=Council of یورپی Municipalities and Regions |title=Partnerships: Frankfurt am Main |language=جرمن |accessdate=16 فروری 2015 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150208134449/http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Frankfurt+am+Main&dt_plz=&dt_einwohnerzahl_min=&dt_einwohnerzahl_max=&dt_bundesland=&aus_orgname=&aus_plz=&aus_land=&aus_kontinent=&partner_seit_von=&partner_seit_bis=&partner_form=&submit=Suche&order_by=partner_seit&direction=asc |archivedate=8 فروری 2015}}</ref> :{{پرچم تصویر|AUS}} [[گولڈ کوسٹ، کوئنزلینڈ]]، [[کوئنزلینڈ]]، آسٹریلیا (2001)<ref>[http://www.goldcoast.qld.gov.au/business/sister-cities-international-partnerships-15053.html Dubai and Gold Coast are sister cities، on the municipality's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213031956/http://www.goldcoast.qld.gov.au/business/sister-cities-international-partnerships-15053.html |date=13 فروری 2015}}۔ Retrieved 28 اکتوبر 2015.</ref> :{{پرچم تصویر|PRC}} [[شنگھائی]]، چین (2009)<ref>[http://www.shfao.gov.cn/wsb/english/Sister_Cities/u1a14233.html Dubai is sister city to Shanghai، on the municipality's site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303193034/http://www.shfao.gov.cn/wsb/english/Sister_Cities/u1a14233.html |date=3 مارچ 2016}}، 27 جولائ‏ی 2009.</ref> :{{پرچم تصویر|TUR}} [[استنبول]]، ترکی (1997)<ref>[http://www.ibb.gov.tr/tr-TR/kurumsal/Birimler/DisIliskilerMd/Documents/guncelleme08032010/kardes_sehir_isbirligi_ve_iyi_niyet_anlasmasi_imzalanan_seh.pdf Dubai and Istanbul are sister cities، on the municipality's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161015224753/http://www.ibb.gov.tr/tr-TR/kurumsal/Birimler/DisIliskilerMd/Documents/guncelleme08032010/kardes_sehir_isbirligi_ve_iyi_niyet_anlasmasi_imzalanan_seh.pdf |date=15 اکتوبر 2016}} (in Turkish)، 22 مارچ 1997.</ref> :{{پرچم تصویر|INA}} [[پادانگ]]، انڈونیشیا (2015)<ref>{{cite web|url=http://sumbar.antaranews.com/berita/157585/wako-kerjasama-padang-perth-dubai-saling-menguntungkan.html|title=Wako: Kerjasama Padang-Perth-Dubai Saling Menguntungkan|date=15 ستمبر 2015|accessdate=27 دسمبر 2015|work=[[Antara (news agency)|ANTARA]]|language=Indonesian|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151227144234/http://sumbar.antaranews.com/berita/157585/wako-kerjasama-padang-perth-dubai-saling-menguntungkan.html|archivedate=27 دسمبر 2015}}</ref> :{{پرچم تصویر|PRK}} [[پیانگ یانگ]]، شمالی کوریا<ref name="Corfield2013" /> :{{پرچم تصویر|MAS}} [[کوالا لمپور]]، ملائیشیا (2010)<ref>[http://poskod.my/features/kls-sister-cities/ Dubai is listed as one of Kuala Lumpur's sister cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130830201710/http://poskod.my/features/kls-sister-cities/ |date=30 اگست 2013}}</ref> :{{پرچم تصویر|UK}} [[ڈنڈی، سکاٹ لینڈ]]، اسکاٹ لینڈ، [[مملکت متحدہ]] (2004)<ref>{{cite web | url=https://stv.tv/news/tayside/110625-scotlands-links-with-uae-celebrated-in-dundee/ | title=اسکاٹ لینڈ's links with UAE celebrated in Dundee | access-date=2020-10-22 | archive-date=2017-03-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170325201716/https://stv.tv/news/tayside/110625-scotlands-links-with-uae-celebrated-in-dundee/ | dead-url=yes }}</ref> {{Div col end}} ==ہور ویکھو== *[[برج العرب]] [[متحدہ عرب امارات]] [[برج العرب]] [[برج دبئی]] [[جزائر نخیل]] == حوالے == [http://www.meradsf.com/urdu/ دبئی شاپنگ فیسٹیول ویب سائٹ، اردو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061209050251/http://www.meradsf.com/urdu/ |date=2006-12-09 }} {{حوالے|2}} == بارلے جوڑ == {{Commons|دبي|دبي|position=left}} {{متحدہ عرب امارات دے شہر}} * [http://www.dubaicityguide.com/ دبئی سٹی گائیڈ] * [http://www.dubai.ae/ دبئی ای گورنمنٹ] * [http://www.exoticdubai.com/ دبئی سیاحت گائیڈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025071110/https://exoticdubai.com/ |date=2020-10-25 }} * [http://www.dm.gov.ae/ بلدیہ دبئی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051215210000/http://www.dm.gov.ae/ |date=2005-12-15 }} * [http://www.dubaicourts.gov.ae/ دبئی عدلیہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170725153931/http://www.dubaicourts.gov.ae/ |date=2017-07-25 }} * [http://www.dubaitourism.co.ae/ شعبہ سیاحت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205063535/http://www.dubaitourism.co.ae/ |date=2006-12-05 }} * [http://www.dcd.gov.ae/ شعبہ شہری دفاع] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170730012145/http://www.dcd.gov.ae/ |date=2017-07-30 }} * [http://www.dcci.gov.ae/ چیمبر آف کامرس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070108203045/http://www.dcci.gov.ae/ |date=2007-01-08 }} * [http://www.dubaipolice.gov.ae/ دبئی پولیس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180113001729/https://www.dubaipolice.gov.ae/ |date=2018-01-13 }} * [http://www.dxbtraffic.gov.ae/ دبئی ٹریفک پولیس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061124163917/http://www.dxbtraffic.gov.ae/ |date=2006-11-24 }} * [http://www.dubaitransport.gov.ae/ دبئی ٹرانسپورٹ کارپوریشن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205121425/http://www.dubaitransport.gov.ae/ |date=2006-12-05 }} * [http://www.dafza.gov.ae/ دبئی ائیرپورٹ فری زون اتھارٹی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050429034411/http://www.dafza.gov.ae/ |date=2005-04-29 }} {{گٹھ کومنز|Dubai}} {{متحدہ عرب امارات د‏‏ی ریاستیں}} {{دبئی دے محلے}} [[گٹھ:دبئی|دبئی]] [[گٹھ:جزیرہ نما عرب دے بندرگاہ شہر]] [[گٹھ:حکمراناں اُتے ناؤ سانچے]] [[گٹھ:خلیج فارس]] [[گٹھ:متحدہ عرب امارات د‏‏یاں ریاستاں]] [[گٹھ:متحدہ عرب امارات دے آباد ساحلی تھ‏‏اںو‏اں ]] [[گٹھ:متحدہ عرب امارات دے شہر]] [[گٹھ:متحدہ عرب امارات دے میٹروپولیٹن علاقہ جات]] [[گٹھ:دبئی]] [[گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں]] [[گٹھ:متحدہ عرب امارات]] [[گٹھ:کٹھیاں عرب امارتاں دے شہر]] em80t4tbjwavgcl08o5mf180azww8g8 0 1228 708950 695771 2026-07-27T11:50:27Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708950 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name=سوزوکی موٹر کارپوریشن |logo=Suzuki Motor Corporation logo.svg |type=[[Public company|عوامی]] ([[Kabushiki gaisha|K.K.]]) |foundation={{Start date and age|df=yes|1909}} (as Suzuki Loom Works) |founder=Misio سوزوکی }} [[File:Suzuki Suzulight 01.jpg|thumb|left|250px]] سوزوکی چھوٹی گڈّی، ویگن، ٹرک اَتے موٹر سائکل بنان والی [[جپان|جاپانی]] کمپنی ہے۔ ایہدی نِین٘ہہ 1937 اچ [[جپان]] اچ رکھی گئی۔ 2014 اچ، سوزوکی پیداوار دے لحاظ توں دنیا بھر وچ گڈیاں بنان والی دوجی وڈی کمپنی سی۔<ref>[http://oica.net/wp-content/uploads/ranking.pdf World motor vehicle production OICA correspondents survey without double counts world ranking of manufacturers year 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319082135/http://oica.net/wp-content/uploads/ranking.pdf |date=2015-03-19 }}</ref> <ref>[https://www.kuruvia.com/articles/ranking/118/ Curvia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205042939/https://www.kuruvia.com/articles/ranking/118/ |date=2016-02-05 }}</ref> سوزوکی دی گھریلو موٹر سائیکلاں دی فروخت ہݨ جاپان دا تیجا سب توں وڈا کاروبار ہے۔<ref>[//en.wikipedia.org/wiki/Outboard_motor outboard motor], the unit sales [http://response.jp/article/2014/07/16/227773.html Honda, aiming for winding back on an outboard motor that is struggling hard] Response.jp]</ref> ==قیادت== کمپنی دی بنیاد Michio Suzuki نے رکھی سی۔ ایہدے موجودہ چیئرمین اوسامو سوزوکی نیں۔ ایہدا داماد کمپنی نوں چلان واسطے چوتھا دستخط کرن آلا ہے۔ ==موٹر سائیکل== سوزوکی نے 1952 وچ موٹرسائیکلاں بنانا شروع کیتیاں۔ 1955 توں 1976 تک کمپنی نے دو اسٹروک انجناں والی موٹرسائیکلاں تیار کیتیاں، واحد دو اسٹروک ماڈل واٹر کولڈ ٹرپل سلنڈر GT750 سی۔ 1976 وچ، سوزوکی نے اپنی پہلی موٹر سائیکل، 1950 Colada COX، چار اسٹروک انجناں دے نال، GS400 تے GS750 شروع کیتی۔ نالے ایس توں علاوہ، سوزوکی نے آئل آف مین ٹی ٹی ریس وچ کل 93 فتوحات حاصل کیتیاں نیں۔ سوزوکی نے 100 بار اتے مختلف ریس کیٹیگریز وچ رنر اپ سپلٹس وی لئے نیں اَتے اکٹھ طور تے 92 تیسری پوزیشن حاصل کیتی ہے۔<ref name="iomtt.com">http://www.iomtt.com/TT-Database/Machines.aspx?marq_Name=Suzuki&filter=S</ref> == حوالے == {{Reflist}} [[Category:ٹیکنالوجی]] [[Category:گڈیاں]] l3mavd0gjvbiiy64kmdoiiy3n9xm0d7 0 40946 708944 708030 2026-07-27T07:24:23Z CommonsDelinker 60 Replacing Seal_of_Kuala_Lumpur_(1992-2019).svg with [[File:Coat_of_Arms_of_Kuala_Lumpur.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: Replace with latest logo). 708944 wikitext text/x-wiki کوالالمپور [[ملائشیا]] دا راجگڑھ آ ۔ {{Infobox settlement | name = کوالا لمپور | native_name = Kuala Lumpur | settlement_type = [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)|وفاقی علاقہ]] تے [[فہرست ملائشیا دے شہر|شہر]] | official_name = {{Plainlist| * {{lang|ms|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur}} * وفاقی علاقہ کوالا لمپور }} | translit_lang1 = ہور | translit_lang1_type1 = [[چینی بولی|چینی]] | translit_lang1_info1 = 吉隆坡 | translit_lang1_type2 = [[تمل بولی|تمل]] | translit_lang1_info2 = கோலாலம்பூர் | translit_lang1_type3 = [[جاوی حروف تہجی|جاوی]] | translit_lang1_info3 = کوالا لومڤور | image_skyline = KL Composite2.jpg | image_caption = گھڑی وار اُتےتوں کھبے : [[پیٹروناس ٹوئن ٹتے]]، [[پیٹلنگ اسٹریٹ]]، [[جامع مسجد کوالا لمپور]] تے [[دریائے گومباک|گومباک]]/[[دریائے کلانگ]] دا ملاپ، [[قومی یادگار (ملائیشیا)|قومی یادگار]]، [[ملائیشیا دی قومی مسجد|قومی مسجد]]، کوالا لمپور دی عمارات۔ وسط: [[کوالا لمپور ٹتے]] | image_flag = Flag of Kuala Lumpur Malaysia.svg | image_seal = Coat of Arms of Kuala Lumpur.svg | nickname = دے ایل، روشنیاں دا باغ شہر | motto = Bersedia Menyumbang Bandaraya Cemerlang<br />({{Lang-en|Ready to Contribute towards an Excellent City}}) | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10}} | map_caption = | pushpin_map = #Malaysia#Asia | pushpin_map_caption = | coordinates = {{Coord|03|08|52|N|101|41|43|E|region:MY|display=inline,title}} | subdivision_type = ملک | subdivision_name = [[ملائیشیا]] | subdivision_type1 = انتظامی علاقے | subdivision_name1 = {{List collapsed | title = فہرست | frame_style = border:none; padding: 0; | title_style = | list_style = text-align:left;display:none; | 1 = [[دامانسارا، کوالا لمپور|دامانسارا]] | 2 = [[سیپوتیہ (وفاقی انتخابی حلقہ)|سیپوتیہ]] | 3 = [[سیگامبوت]] | 4 = [[کیپونگ]] | 5 = [[کوالا لمپور سٹی سینٹر]] | 6 = [[سیتیاوانگسا]] | 7 = [[بندر تن رزاق]] | 8 = [[سونگائی بیسی]] }} | established_title = قیام | established_date = 1859<ref>{{cite web|url=http://www.britishpathe.com/video/malaya-celebrates|title=Malaya Celebrates, 1959|publisher=British Pathé|accessdate=2 اگست 2013}}</ref> | established_title2 = شہر دا درجہ | established_date2 = 1 فروری 1972 | established_title3 = وفاقی علاقہ دا درجہ | established_date3 = 1 فروری 1974 | leader_title = [[کوالالمپور دے میئر|میئر]] | leader_name = نور ہاشم احمد | area_footnotes = <ref name="Laporan Kiraan Permulaan 2010" /> | area_magnitude = 1 E8 | area_total_km2 = 243 | area_total_sq_mi = | area_metro_km2 = 2,243.27 | elevation_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.floodmap.net/elevation/ElevationMap/?gi=1735161|title=Malaysia Elevation Map (Elevation of Kuala Lumpur)|publisher=Flood Map : Water Level Elevation Map|accessdate=22 اگست 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150822163039/http://www.floodmap.net/elevation/ElevationMap/?gi=1735161|archivedate=22 اگست 2015|deadurl=no}}</ref> | elevation_m = 66 | population_total = 1,790,000 ([[ملائیشیا دے شہراں تے قصباں دی فہرست بلحاظ آبادی|اول]]) | population_as_of = 2017 اندازاً | population_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cone&menu_id=bjRlZXVGdnBueDJKY1BPWEFPRlhIdz09 |title=Federal Territory of Kuala Lumpur |work=Department of Statistics, Malaysia}}</ref> | population_density_km2 = 6,891 | population_density_sq_mi = 17,310 | population_urban = | population_metro = 7,200,000<ref>{{cite web|url=http://focusmalaysia.my/Assets/KL%20on%20track%20to%20megacity%20status|title=KL on track to megacity status|publisher=Focus Malaysia|accessdate=30 اپریل 2015|archive-date=2014-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219134216/http://focusmalaysia.my/Assets/KL%20on%20track%20to%20megacity%20status|dead-url=yes}}</ref> | population_density_metro_km2 = 6,581 | population_blank1_title = [[List of adjectivals and demonyms for cities|نام آبادی]] | population_blank1 = [[کوالا لمپور|کے ایل لائٹ]] / کوالا لمپورین | postal_code_type = [[ملائیشیا وچ ڈاک رموز|ڈاک رمز]] | postal_code = 50000 تا 60000 | website = {{دفتری ویب سائٹ}} | imagesize = 275px | demographics1_info1 = 0.857&nbsp;(<span style="color:#090;">انتہائی اعلیٰ</span>) ([[ملائیشیائی ریاستاں دی فہرست بلحاظ انسانی ترقیاتی اشاریہ|اول]]) | timezone = [[ملائیشیا وچ وقت]] | utc_offset = +8 | blank_name = [[شمسی تقویم]] | blank_info = UTC + 06:46:46 | blank1_name = [[ملائیشیا وچ ٹیلیفون نمبر|علاقہ کوڈ]] <!-- refer to Warsaw --> | blank1_info = 03 | blank2_name = [[ملائیشیا دی گاڑیاں دی رجسٹریشن پلیٹاں|گاڑیاں دا اندراج]] | blank2_info = V تے W <small> (ٹیکسی دے سوا تمام گاڑیاں دے لئے) </small><br />HW <small> (ٹیکسیاں دے لئی) </small> | blank3_name = [[آیزو 3166-2]] | blank3_info = MY-14 | demographics_type1 = [[انسانی ترقیاتی اشاریہ]] | demographics1_title1 = انسانی ترقیاتی اشاریہ (2017) }} '''کوالا لمپور''' ({{Lang-en|Kuala Lumpur}}) ([[جاوی حروف تہجی|جاوی]]: کوالا لومڤور؛ {{IPA-may|ˈkualə, -a ˈlumpo(r), -ʊ(r)|ms}}), رسمی طور اُتے '''وفاقی علاقہ کوالا لمپور''' (Federal Territory of Kuala Lumpur) ({{lang-ms|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur}}) جسنو‏ں مقامی طور اُتے اس دے مخفف '''کے ایل''' (KL) دے نام تو‏ں جانا جاندا اے [[ملائیشیا]] دا قومی [[دار الحکومت]] تے سب تو‏ں وڈا [[شہر]] اے۔ [[ملائیشیا]] دے [[عالمی شہر]] دے طور اُتے اس دا رقبہ 243 مربع کلومیٹر (94 مربع میٹر) تے [[2016ء]] دے مطابق اوہدی آبادی تقریباً 1.73 ملین سی۔ <ref>{{cite web|url=https://www.statistics.gov.my/index.php?r=column/cone&menu_id=bjRlZXVGdnBueDJKY1BPWEFPRlhIdz09|title=Federal Territory of Kuala Lumpur|publisher=Department of Statistics, Malaysia|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160623213303/https://www.statistics.gov.my/index.php?r=column%2Fcone&menu_id=bjRlZXVGdnBueDJKY1BPWEFPRlhIdz09|archivedate=23 June 2016|deadurl=yes}}</ref> [[کوالا لمپور عظمی]] جسنو‏ں [[وادی کلانگ]] وی کہیا جاندا اے اک [[شہری علاقہ]] اے جس دی [[آبادی]] [[2017ء]] وچ 7.25 ملین افراد سی۔ <ref name="klang valley" /> [[آبادی]] تے اقتصادی ترقی دونے وچ ایہ [[جنوب مشرقی ایشیا]] وچ سب تو‏ں تیزی تو‏ں ترقی کردے ہوئے [[میٹروپولیٹن علاقہ|میٹروپولیٹن علاقےآں]] وچو‏ں اک اے۔ کوالا لمپور ملائیشیا دا ثقافتی، مالیاتی تے اقتصادی مرکز اے۔ ایتھ‏ے [[پارلیمان ملائیشیا]] تے [[یانگ دی‌ پرتوان آگونگ|شاہ ملائشیا]] ([[یانگ دی‌ پرتوان آگونگ]]) دی سرکاری رہائش گاہ [[استانا نگارا، جالان توانکو عبد الحلیم|استانا نگارا]] وی موجود اے۔ شہر وچ پہلے ایگزیکٹو تے وفاقی حکومت دی عدلیہ دی شاخاں دفاتر وی موجود سن اُتے [[1999ء]] دے آغاز وچ ایہ [[ملائیشیا]] دے وفاقی انتظامی مرکز [[پتراجایا]] منتقل کر دتے گئے نيں۔ <ref>{{cite web|url=http://www.gov.my/MyGov/BI/Directory/Government/AboutMsianGov/PutrajayaFederalAdminCapital/|title=Putrajaya&nbsp;– Administrative Capital of Malaysia|publisher=Government of Malaysia|accessdate=11 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021194523/http://www.gov.my/MyGov/BI/Directory/Government/AboutMsianGov/PutrajayaFederalAdminCapital/|archivedate=21 October 2007|deadurl=yes}}</ref> اُتے سیاسی اداراں دے بعض حصے ہن وی کوالا لمپور وچ موجود نيں۔ کوالا لمپور [[ملائیشیا]] دے [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)|تین وفاقی علاقہ جات]] وچو‏ں اک اے <ref name="Ibrahim, 2007">Jeong Chun Hai @Ibrahim, & Nor Fadzlina Nawi. (2007). ''Principles of Public Administration: An Introduction''. Kuala Lumpur: Karisma Publications. {{ISBN|978-983-195-253-5}}</ref> جو کہ [[جزیرہ نما ملائیشیا]] دے وسطی مغربی ساحل اُتے [[ملائیشیا دے وفاقی علاقے تے ریاستاں|ریاست]] [[سلطنت سلنگور|سلنگور]] وچ واقع اے۔ <ref>{{cite web|url=http://www.statoids.com/umy.html|title=Malaysia States|author=Gwillim Law|publisher=Statoids|date=30 June 2015|accessdate=11 December 2007}}</ref> [[1990ء]] دے دہائی تو‏ں شہر نے بوہت سارے بین الاقوامی کھیلاں، سیاسی تے ثقافتی تقریبات دی میزبانی دی اے جنہاں وچ [[1998ء]] دے [[دولت مشترکہ کھیل]] تے [[2017ء]] دے [[جنوب مشرقی ایشیائی کھیل]] وی شامل نيں۔ کوالا لمپور حالیہ دہائیاں وچ تیزی تو‏ں ترقی دی منازل طے کر چکيا اے۔ [[پیٹروناس ٹوئن ٹاورز]] جو کہ [[1998ء]] تو‏ں [[2004ء]] تک دنیا دی طویل ترین عمارت سی جو کہ ہن وی دنیا دی [[طویل ترین جڑواں عمارت تے ساخات دی فہرست|طویل ترین جڑواں عمارتاں]] نيں دا گھر اے۔ [[پیٹروناس ٹوئن ٹاورز]] جو کہ ملائیشیا ترقی دی اک مشہور علامت بن گئے نيں۔ کوالا لمپور وچ اک سڑکاں دا نظام موجود اے جدو‏ں کہ ایتھ‏ے وسیع پیمنے اُتے عوامی نقل و حمل دی سہولیات وی موجود نيں جو کہ [[وادی کلانگ مربوط ٹرانزٹ نظام]] اے۔ انہاں وچ [[سونگائی بولوہ–کاجانگ لائن|ماس ریپڈ ٹرانزٹ (ایم آر ٹی)]]، [[کیلانا جایا لائن|لائٹ میٹرو (ایل آر ٹی)]]، [[بی آر ٹی سن وے لائن|بس ریپڈ ٹرانزٹ (بی آر ٹی)]]، [[کے ایل مونوریل]]، [[کے ٹی ایم کومیوٹر|تیز رفتار مسافر ریل]] تے [[کے ایل آئی اے ایکسپریس|ایئرپورٹ ریل لنک]] شامل نيں۔ کوالا لمپور سیاحت تے خریداری دے لئے دنیا دے معروف شہراں وچو‏ں اک اے، [[2017ء]] وچ ایہ دنیا وچ دسواں سب تو‏ں زیادہ سیاحاں دی میزبانی کرنے والا شہر سی <ref>{{cite web|url=https://newsroom.mastercard.com/wp-content/uploads/2017/10/Mastercard-Destination-Cities-Index-Deck.pdf|title=Mastercard Destination Cities Index 2017|publisher=MasterCard|date=26 September 2017|accessdate=3 June 2018|archive-date=1 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180201192101/https://newsroom.mastercard.com/wp-content/uploads/2017/10/Mastercard-Destination-Cities-Index-Deck.pdf|dead-url=yes}}</ref> شہراں دے دنیا دس وڈے [[شاپنگ مال|شاپنگ مالاں]] وچو‏ں تن شہر وچ موجود نيں۔ <ref>{{cite web|url=http://www.cnn.com/travel/article/worlds-best-shopping-cities/index.html|title=12 best shopping cities in the world|author=Violet Kim|publisher=CNN Travel|date=19 February 2014|accessdate=13 August 2017}}</ref> کوالا لمپور [[اکنامسٹ انٹیلیجنس یونٹ]] دی [[عالمی قابل سکونت درجہ بندی]] وچ [[دنیا]] وچ 70واں نمبر اُتے تے [[جنوب مشرقی ایشیا]] وچ [[سنگاپور]] دے بعد دوسرے نمبر اُتے سی <ref>{{cite web|url=http://www.thesundaily.my/news/2017/08/17/kl-second-most-liveable-city-southeast-asia|title=KL is second most liveable city in Southeast Asia|publisher=The Sun|date=17 August 2017|accessdate=27 August 2017}}</ref> [[اکنامسٹ انٹیلیجنس یونٹ]] دے [[2017ء]] دے محفوظ شہر اشاریہ وچ کوالا لمپور دنیا وچ 60 شہراں وچو‏ں 31واں نمبر اُتے سی جو کہ [[بیجنگ]] تے [[شنگھائی]] تو‏ں بہتر اے۔ <ref>{{cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/kl-safer-than-beijing-shanghai-but-tokyo-tops-list-of-safest-cities|title=KL safer than Beijing, Shanghai but Tokyo tops list of safest cities|newspaper=The Malay Mail|date=16 October 2017|accessdate=8 November 2017}}</ref> کوالا لمپور دا شمار [[نويں 7 عجائبات شہر]] وچ کیتا گیا اے، <ref>{{Cite web|url=http://english.astroawani.com/malaysia-news/kuala-lumpur-hailed-seven-wonders-cities-world-49968|title=Kuala Lumpur hailed as 'seven wonders cities' in the world|author=Linawati Adnan|publisher=Astro Awani|date=9 December 2014|accessdate=27 August 2017}}</ref> تے [[یونیسکو]] دی [[عالمی کتاب دار الحکومت]] وچ [[2020ء]] وچ اسنو‏ں المی دار الحکومت دا درجہ دتا گیا اے۔ <ref>{{cite web|url=https://en.unesco.org/world-book-capital-city-2020|title=Kuala Lumpur named World Book Capital 2020|publisher=UNESCO|date=30 September 2018|accessdate=30 September 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/unesco-names-kuala-lumpur-world-book-capital|title=Unesco names Kuala Lumpur World Book Capital|publisher=The Strait Times|date=30 September 2018|accessdate=30 September 2018}}</ref> == تاریخ == کوالا لمپور [[ملائیشیا]] دا سب تو‏ں وڈا [[شہر]] تے ملک دا قومی [[دار الحکومت]] وی اے۔ کوالا لمپور دی تاریخ [[انیسواں صدی]] دے وسط وچ شروع ہوندی اے جدو‏ں [[قلع|قلعی]] دی [[کان کنی]] دی صنعت وچ اضافہ ہويا۔ [[ویہويں صدی]] دے آغاز وچ [[سلنگور]] وچ [[ربڑ]] دے پودےآں دی کاشت تو‏ں شہر دی ترقی وچ نمایاں اضافہ ہويا۔ ایہ [[سلطنت سلنگور]] دا [[دار الحکومت]] بنا، بعد وچ ایہ [[وفاقی مالے ریاستاں]]، [[اتحاد ملیایا]] تے آخر کار [[ملائیشیا]] دا وی [[دار الحکومت]] بنا۔ === اشتقاقیات === [[فائل:Cmglee KL Masjid Jamek confluence.jpg|thumb|[[جامع مسجد کوالا لمپور]] دے مقام اُتے [[دریائے گومباک]] تے [[دریائے کلانگ]] دا [[سنگم (آبی)|سنگم]]۔ ابتدائی طور اُتے کوالا لمپور [[دریائے کلانگ]] دے مشرقی طرف آباد ہويا سی]] [[مالے بولی]] وچ [[کوالا لمپور]] دے معنی "گدلا سنگم" دے نيں۔ '''کوالا''' دے معنی دو [[دریا|دریااں]] دا [[سنگم (آبی)|سنگم]] جدو‏ں کہ '''لمپور''' دے معنی گدلا یا کیچڑ تو‏ں لت پت دے نيں۔ <ref>{{cite web|url=https://glosbe.com/ms/en/kuala|title=kuala in English|work= Glosbe}}</ref><ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=9a02sRJKFhMC&pg=PA83#v=onepage|title=Malaysia, Singapore & Brunei. Ediz. Inglese|author=Simon Richmond|publisher=Lonely Planet Publications; 10th Revised edition|date=25 November 2006|isbn=978-1-74059-708-1|page=85}}</ref> اک خیال ایہ اے کہ اس دا نام [[1820ء]] دی دہائی وچ [[دریائے کلانگ]] اُتے سب تو‏ں اہ‏م [[قلع|قلعی]] کان کن آبادی '''سونگائی لمپور''' (لفظی معنی گدلا دریا) دے نام اُتے اے۔ {{sfn|Gullick|2000|pages=1–2}} اُتے اس نظریے اُتے ایہ سوالات اٹھائے گئے کہ کوالا لمپور [[دریائے گومباک]] تے [[دریائے کلانگ]] ککے [[سنگم (آبی)|سنگم]] اُتے واقع اے تو اس دا نام '''کوالا گومباک''' ہونا چاہیے سی کیونکہ اس مقام اُتے [[دریائے گومباک]] [[دریائے کلانگ]] وچ شامل ہوندا اے تے کوالا [[سنگم (آبی)|آبی سنگم]] نو‏‏ں کہیا جاندا اے۔ {{sfn|Gullick|1955|page=11}} کچھ لوگ دلیل ایہ وی دیندے نيں کہ '''سونگائی لمپور''' دراصل [[دریائے گومباک]] دا ہی نام اے لہذا مقام نو‏‏ں اسی مناسبت تو‏ں ایہ نام دتا گیا ہوئے گا۔ <ref name="sutanpuasa">Abdul-Razzaq Lubis, 'Sutan Puasa: The Founder of Kuala Lumpur', ''Journal of Southeast Asian Architecture'' (12), National University of Singapore, September 2013.</ref> اُتے کچھ ماہرین دا خیال اے کہ '''سونگائی لمپور''' (دریائے لمپور) اک تے دریا سی جو [[دریائے کلانگ]] وچ اس مقام تو‏ں اک میل قبل غالباً [[باتو غاراں|باتو غاراں]] دے شمال وچ اس وچ شامل ہوندا سی {{sfn|Gullick|1955|page=11}} یہ وی تجویز کیتا گیا اے کہ کوالا لمپور پرانا نام اصل وچ '''پینگکالان لمپور''' (Pengkalan Lumpur) ("گدلا مقام نزول") بالکل اسی طرح جداں کہ [[کلانگ]] دا قدیم نام '''پینگکالان باتو''' (Pengkalan Batu) ("پتھر مقام نزول") جو کہ وقت دے نال بگڑ کر کوالا لمپور بن گیا۔ <ref name="sutanpuasa" /> اک تے تجویز ایہ وی اے ابتدائی طور اُتے اک [[کینٹنی]] لفظ '''لام-پا''' سی جس دے لفظی معنی "سیلابی جنگل" یا "بوسیدہ جنگل" دے نيں۔ اُتے انہاں مفروضاں دے حکایات تے روایات دے علاوہ کوئی ٹھوس معاصر ثبوت نئيں نيں۔ <ref>{{cite book|title=The Story of Kuala Lumpur, 1857–1939|author=J.M. Gullick|publisher=Eastern Universities Press (M)|year=1983|isbn=978-967-908-028-5}}</ref> یہ وی ممکن اے کہ نام کسی تے لفظ دا بگاڑ ہو جو کہ تاریخ دے اوراق وچ گم ہو چکيا اے۔ {{sfn|Gullick|1955|page=11}} === ابتدائی دور === {{Quote box|width=23em |align=right |bgcolor=#FFE0AF |title=تاریخی وابستگی |fontsize=90% |quote={{پرچم|Selangor|pre-1965|name=سلطنت سلنگور}} 1857–1974<br /> {{پرچم|Federated Malay States}} 1895–1942; 1945–1946<br /> {{flagdeco|Empire of Japan|1870}} [[Japanese occupation of Malaya|سلطنت جاپان]] 1942–1945<br /> {{پرچم|Malayan Union}} 1946–1948<br /> {{پرچم|Malaya|name=Federation of Malaya}} 1948–1963<br /> {{پرچم|Malaysia}} 1963–تاحال }} [[فائل:Panorama of Kuala Lumpur ca. 1884.jpg|thumb|[[1884ء]] وچ کوالا لمپور، بائاں طرف [[مردیکا چوک، کوالا لمپور|پادانگ]]]] موجودہ کوالا لمپور دے مقام اُتے آبادی دا آغاز [[1857ء]] وچ ہويا جو کہ [[دریائے گومباک]] تے [[دریائے کلانگ]] دے [[سنگم (آبی)|سنگم]] دا مقام سی [[مالے بولی]] وچ کوالا لمپور دے لفظی معنی "گدلا سنگم" دے نيں۔ اس مقام دی قسمت اس وقت جاگی جدو‏ں [[سلطنت سلنگور]] دے [[شاہی خاندان]] دے اک فرد نے [[وادی کلانگ]] وچ [[قلع|قلعی]] دی کاناں دی کھدائی دا کم شروع کیتا۔ 87 چینی کاناں دی تلاش کرنے والے ماہرین [[امپانگ، سلنگور|امپانگ]] دے علاقے وچ آئے جو کہ اس وقت جنگل سی باوجود اسنو‏ں دے کہ 69 کان ماہراں نا مناسب حالات دی وجہ تو‏ں مر گئے اُتے ایتھ‏ے [[قلع|قلعی]] دی کان کنی دا مرکز قائم ہو گیا۔ {{sfn|Gullick|1983|pages=8–9}} اس نے قدرتی طور اُتے [[قلع|قلعی]] دے تاجراں نو‏‏ں اپنی طرف متوجہ کیتا۔ اس وقت [[ماندایلینگ قوم]] تو‏ں تعلق رکھنے والے [[سماٹرا]] دے سلطان پواسا پہلے ہی [[امپانگ، سلنگور|امپانگ]] دے قریب تجارت کر رہے سن ۔ [[لوکوت]] وچ دو چینی تاجر ہیو سیئو (Hiu Siew) تے یاپ اہ سزے (Yap Ah Sze) کان کناں نو‏‏ں اپنی دکاناں تو‏ں اشیائے خوردونوش فراہ‏م کر رہے سن، انہاں نے کوالا لمپور وچ وی کان کناں دے لئی اپنی دکاناں قائم کيتیاں ۔ <ref>{{cite book|title=Kuala Lumpur: An Amalgam of Tin, Rubber, and Races : a Brief Review of the City's Historical, Physical, and Psychological Development : a Report|url=https://books.google.com/books?id=J9RLAQAAMAAJ|author=Willard Anderson Hanna|publisher=American Universities Field Staff|year=1959}}</ref><ref>{{cite book|title=Kuala Lumpur: 100 Years|url=https://books.google.com/books?id=sBZwAAAAMAAJ|year=1959|publisher=Kuala Lumpur Municipal Council}}</ref> کوالا لمپور [[دریائے کلانگ]] اُتے اوہ آخری نقطہ سی جتھ‏ے کشتی تو‏ں سامان آسانی تو‏ں لیایا جا سکدا سی اسی وجہ تو‏ں ایہ سامان دی درامد تے برامد دا مرکزی نقطہ بن گیا۔ {{sfn|Gullick|1955|pages=10–11}} کان کنی دے مرکز دے طور اُتے بننے والا قصبہ [[دریائے کلانگ]] دے [[سنگم (آبی)|سنگم]] اُتے ترقی پاندا رہیا تے '''میدان پاسار''' (Medan Pasar) (مرکزی بازار) اس دا تجارتی مرکز بن گیا۔ زیادہ تر چینی میدان پاسار دے قریب رہائش پذیر ہوئے، جدو‏ں کہ مالے، [[چھتیار]] ہندوستانی تے [[مسلم]] [[ہندوستان|ہندوستانی]] قصبے دے ہور شمالی علاقے [[پنڈ]] راوا وچ رہائش پذیر ہوئے۔ [[جاوا اسٹریٹ]] (موجودہ [[جالان تن پیراک]]) چینی تے مالے علاقےآں دے درمیان سرحد سی۔ قصبے دے مرکز تو‏ں کئی سڑکاں نکلاں جو [[امپانگ، سلنگور|امپانگ]] ([[جالان امپانگ]])، پودو ([[جالان پودو]])، [[باتو، کوالا لمپور|باتو]] ([[باتو روڈ]])، پیٹلنگ ([[پیٹلنگ اسٹریٹ]]) تے [[دامانسارا، کوالا لمپور|دامانسارا]] ([[جالان دامانسارا]]) سن جتھ‏ے کان کن رہائش پذیر ہونا شروع ہوئے۔ {{sfn|Gullick|2000|pages=7–9}} === یاپ اہ لوئے === {{متعدد تصاویر | footer = | align = left | image1 = Yap Ah Loy.jpg | width1 = 110 | alt1 = Yap Ah Loy | caption1 = [[کاپیتان سینا|کاپیتان]] [[یاپ اہ لوئے]]، کوالا لمپور دے تیسرے [[کاپیتان سینا]] تے | link1 = Yap Ah Loy | image2 = Sir frank swettenham.gif | width2 = 122 | alt2 = Frank Swettenham | caption2 = [[فرینک سویٹنہیم]]،<br /> کوالا لمپور دی تیزی تو‏ں ترقی وچ بنیادی کردار منے جاندے نيں۔ | link2 = Frank Swettenham }} {{اصل مضمون|یاپ اہ لوئے}} چینی کمیونٹی دے رہنما جو چینی آبادی دا انتظام دیکھدے تے قانون دی حکمرانی نو‏‏ں یقینی بناندے سن انہاں نو‏ں مقامی مالے سردار دی طرف تو‏ں [[کاپیتان سینا]] لکا لقب دتا جاندا سی ہیو سیئو [[لوکوت]] وچ اک کان دے مالک تے کوالا لمپور وچ ابتدائی دکاناں دے مالک سن نو‏‏ں پہلا [[کاپیتان سینا]] منتخب کیتا گیا۔ <ref>{{cite book |url=https://books.google.co.uk/books?id=Ow0pA3HchHQC&pg=PA49#v=onepage&q&f=false |title=The Consumption of Kuala Lumpur|author= Ziauddin Sardar |page=49 |publisher= Reaktion Books |date=August 1, 2000 |isbn=978-1-86189-057-3}}</ref> اُتے ایہ تیسرے [[کاپیتان سینا]] [[یاپ اہ لوئے]] سن جنہاں نے کوالا لمپور دے ابتدائی سالاں وچ قصبے دی ترقی دے حوالے تو‏ں اک گہرا اثر چھڈیا۔ انہاں نے کوالالمپور وچ پہلا اسکول تے بے گھر افراد دے لئی پناہ گاہ قائم کيتی۔ یاپ نے کوالا لمپور مؤثر طریقے تو‏ں امن و امان نو‏‏ں برقرار رکھیا تے سرحدی انصاف دا نظام وی قائم کیتا۔ انہاں نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا کہ کوالا لمپور [[سلنگور]] دا تجارتی مرکز بنے۔ [[کاپیتان سینا|کاپیتان]] [[یاپ اہ لوئے]] ابتدائی کوالا لمپور دی تجارتی سرگرمیاں دے تمام پہلوآں وچ شامل سن جس وچ مارکیٹاں بشمول [[قحبہ گری|قحبہ خانے]]، جوئے خانے تے [[شراب خانہ|شراب خانے]] وی شامل سن ۔ یاپ دے دور وچ کوالا لمپور اک خطرناک سرحدہ قصبہ سی، یاپ جو خود وی [[ہائی سان خفیہ سوسائٹی]] دا رکن سی تے اس دور وچ سرحدی لڑائیاں عام سن خاس طور اُتے [[ہائی سان خفیہ سوسائٹی|ہائی سان]] تے گھی ہن گروہاں دے درمیان جو کہ [[کانچینگ آبشاراں|کانچینگ]] تے [[راوانگ، سلنگور|راوانگ]] دے علاقےآں تو‏ں سن ۔ [[1870ء]] یاپ اہ سزے (کوالا لمپور دے ابتدائی سرخیل) نو‏‏ں یاپ اہ لوئے دا خاص دوست کل قتل ہو گیا جو ممکنہ طور اُتے چونگ چونگ نے کیتا جو [[کانچینگ آبشاراں|کانچینگ]] دا سردار سی تے کوالا لمپور دا [[کاپیتان سینا]] بننا چاہندا سی {{sfn|Gullick|2000|pages=10–11}} [[فائل:KITLV - 79958 - Kleingrothe, C.J. - Medan - European tin mine at Sungai Besi near Kuala Lumpur - circa 1910.tif|thumb|[[سونگائی بیسی]] وچ [[قلع]] دی کان کنی، 1910ء|right]] کوالا لمپور [[سلنگور خانہ جنگی]] دا حصہ سی جو [[سلنگور]] دے شہزاداں دے درمیان سیاسی اقتدار تے [[قلع]] دی سرنگاں دی آمدنی دے بارے وچ سی۔ چونگ چونگ نے راجا مہدی دا نال دتا جدو‏ں کہ [[یاپ اہ لوئے]] نے راجہ عبد اللہ تے تینگکو کودین دا نال دتا۔ یاپ نے کوالا لمپور اُتے راجہ مہدی تے چونگ چونگ دی افواج دے حملےآں نو‏‏ں ناکم بنایا۔ [[1872ء]] وچ راجا اسال تے سلطان پواسا جو [[ماندایلینگ قوم]] تو‏ں تعلق رکھدے سن راجا مہدی دے حمایندی بن گئے، نے تینگکو کودین دے علاقے [[بوکیت ناناس]] دا محاصر کر لیا۔ تینگکو کودین دے جواناں بشمول یورپی کرائے دے سپاہیاں نے فرار ہونے دی کوشش کيتی لیکن اوہ [[ضلع پیٹلنگ|پیٹلنگ]] وچ پکڑے گئے تے قتل کر دے گئے۔ کوالا لمپور نو‏‏ں جلا کر خاک کر دتا گیا۔ یاپ [[کلانگ]] نو‏‏ں فرار ہونے وچ کامیاب ہويا جتھ‏ے اس نے اک لڑاکا قوت نو‏‏ں دوبارہ اکھٹا کیتا۔ یاپ تے تینگکو کودین نے [[1873ء]] وچ [[پاہانگ]] مالے لوگاں دی مدد تو‏ں کوالا لمپور نو‏‏ں دوبارہ حاصل کیتا۔ {{sfn|Gullick|1983|pages=21–23}} خانہ جنگی دے دوران شہر دی تباہی دے باوجود یاپ نو‏‏ں کوالا لمپور نے دوبارہ تعمیر تے آباد کیتا۔ یاپ نے شہر نو‏‏ں مشکل دور دے دوران وی برقرار رکھیا جدو‏ں [[قلع]] دی قیمت [[1870ء]] دی دہائی دے وسط وچ کافی کم ہو گئی۔ اسنو‏ں اس صورت حال تو‏ں شدید نقصان اٹھانا پیتا، اُتے [[1879ء]] وچ [[قلع]] دی قیمت وچ دوبارہ اضافے نے کوالا لمپور دا مستقبل محفوظ کر دتا۔ {{sfn|Gullick|2000|pages=18–24}} === برطانوی انتظامیہ === [[1874ء]] وچ [[سلطنت سلنگور]] دے [[عبد الصمد بن عبداللہ|سلطان عبد الصمد]] نے اک برطانوی رہائشی نظام دی اجازت دی جس وچ سلطان سربراہ ریاست رہیاں گے۔ [[1880ء]] وچ کوالا لمپور [[سلنگور]] دا [[دار الحکومت]] بنا تے برطانوی نوآبادیاندی انتظامیہ [[کلانگ]] تو‏ں کوالا لمپور منتقل ہو گئی، تے تب دے برطانوی رہائشی منتظم [[ولیم بلوم فیلڈ ڈگلس]] نے فیصلہ کیتا کہ حکومتی عمارتاں تے رہائش گانيں [[دریا]] دے مغرب وچ واقع ہونا چاہئے، جو کہ [[دریائے کلانگ]] مشرقی کنارے اُتے موجود چینی تے مالیائی بستیاں تو‏ں الگ ہاں۔ سرکاری دفاتر تے اک نواں [[شاہی ملائیشیا پولیس|پولیس ہیڈکوارٹر]] بوکیت امان اُتے تعمیر کیتے گئے تے [[مردیکا چوک، کوالا لمپور|پادانگ]] ابتدائی طور اُتے پولیس دی تربیت دے لئے تیار کیتا گیا۔ {{sfn|Gullick|1983|pages=35–36}} برطانوی انتظامیہ دی طرف تو‏ں دو سو تو‏ں تن سو افراد اُتے مشتمل اک پولیس فورس قائم کيتی گئی، انہاں وچو‏ں اکثر مالے سن جو دایہی [[ملاکا]] تو‏ں سن بھرتی کیتے گئے۔ اس دے علاوہ کچھ [[سکھ]] تے [[پنجابی لوگ|پنجابی]] وی اس وچ شامل سن جنہاں نو‏ں انہاں دے خانداناں سمیت ایتھ‏ے لیایا گیا تے انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوگ اپنے خاندان نو‏‏ں ایتھ‏ے لیایا تے ایہ کوالا لمپور دے ابتدائی آبادی دا اک اہ‏م حصہ بنے۔ {{sfn|Gullick|2000|page=43}} سرکاری دفاتر بعد وچ بوکیت امان تو‏ں اک بہندے جگہ اُتے [[سلطان عبد الصمد عمارت]] وچ منتقل ہو گئے جس دا رخ پادانگ دی طرف سی جو کہ ہن [[مردیکا چوک، کوالا لمپور| مردیکا چوک]] (آزادی چوک) اے۔ ایہ برطانوی نوآبادیاندی انتظامیہ دا مرکز بن گیا۔ <ref name=virtual>{{cite web|publisher=Virtual Malaysia Magazine|accessdate=18 دسمبر 2007|title=Old-World Charm|url=http://magazine.virtualmalaysia.com/content.cfm/ID/17AD5478-79E7-4E6F-B76E41D642B3F579|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080101150055/http://magazine.virtualmalaysia.com/content.cfm/ID/17AD5478-79E7-4E6F-B76E41D642B3F579 <!-- Added by H3llBot -->|archivedate=1 جنوری 2008}}</ref><ref name="gullick 1992">{{cite journal |jstor=41493197 |last= Gullick |first= J.M. |date=1992|title= The Bangunan Sultan Abdul Samad|journal= Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |volume= 65 |issue=1|pages= 27–38}}</ref> {{وسیع تصویر|KITLV - 105897 - Lambert & Co., G.R. - Singapore - Mosque at Kuala Lumpur - circa 1900 - small.jpg|900px|[[سلطان عبد الصمد عمارت]] تے [[مردیکا چوک، کوالا لمپور|مردیکا چوک]]، کوالا لمپور، سنہ 1900۔ پیش منظر وچ قدیم [[شاہی سلنگور کلب]]، بعد وچ دوبارہ تعمیر کیتا گیا}} [[فرینک سویٹنہیم]] جو [[1882ء]] وچ رہائشی منتظم مقرر ہوئے انہاں نو‏ں کوالا لمپور دی تیزی تو‏ں ترقی تے قبصے دی اک اہ‏م شہری مرکز وچ تبدیلی دا مرکزی کردار تسلیم کیتا جاندا اے۔ <ref name="Britannica">{{cite web|title=Kuala Lumpur|url=http://www.britannica.com/eb/article-9046321/Kuala-Lumpur|work=Encyclopædia Britannica|accessdate=6 دسمبر 2007}}</ref> ابتدائی کوالا لمپور اک چھوٹا سا قصبہ سی جس دے بوہت سارے سماجی تے سیاسی مسائل سن ۔ عمارتاں لکڑی تے پرال تو‏ں بنائی گئياں جس دی وجہ تو‏ں پورا قصبہ آسانی تو‏ں اگ دا شکار ہو سکدا سی، غیر مناسب نکاسی آب تے مناسب حفظان صحت دی کمی دی وجہ تو‏ں شہر بیماریاں تو‏ں دوچار سی، تے اسنو‏ں مسلسل [[سیلاب]] دا خطرہ رہندا سی [[1870ء]] دی دہائی دے اواخر وچ [[ہیضہ]] دی وبا پھیلنے تو‏ں شہر اک وڈی تباہی تو‏ں دوچار ہويا تے بوہت سارے لوگ شہر تو‏ں نقل مکانی کر گئے۔ [[4 جنوری]] [[1881ء]] نو‏‏ں پورا شہر جل گیا تے اسی سال بعد وچ شہر اک وڈے سیلاب تو‏ں دوچار ہويا۔ [[فرینک سویٹنہیم]] نے برطانوی رہائشی منتظم بننے اُتے شہر نو‏‏ں گلیاں دی صفائی تو‏ں بہتر بنانا شروع کیتا۔ اس نے ایسی شرائط مقرر کيتیاں کہ عمارتاں دی تعمیر [[اینٹ|اینٹاں]] تے ٹائلاں تو‏ں دی جائے تا کہ اوہ آسانی تو‏ں جلنے تو‏ں محفوظ رہیاں۔ <ref name="Britannica" />{{sfn|Gullick|1983|pages=42–43}} اس نے کوالا لمپور دی وسیع سڑکاں دے نال دوبارہ تعمیر تے سڑک با سڑک گھراں نو‏‏ں اینٹاں تے ٹائلاں تو‏ں بنی عمارتاں وچ تبدیل کرنے دا حکم جاری کیتا۔ ایہ تعمیراندی پروگرام تقریباً پنج سال تک جاری رہیا۔ {{sfn|Gullick|1983|pages=42–43}} [[کاپیتان سینا]] [[یاپ اہ لوئے]] نے کوالا لمپور دی تعمیر نو دے لئی اک وڈا وسیع علاقہ خریدا جتھ‏ے اس نے [[اینٹ|اینٹاں]] بنانے دی صنعت قائم دی ایہ علاقہ [[برک فیلڈز]] اج وی اسی نام تو‏ں موسوم اے۔ <ref>{{cite web|url=http://yapahloy.tripod.com/yap_ah_loy%27s_administration.htm |title=Yap Ah Loy's Administration |publisher=Yapahloy.tripod.com |date=12 ستمبر 2000 |accessdate=5 اکتوبر 2011}}</ref> پرال تو‏ں بنی تباہ شدہ عمارتاں دی دوبارہ تعمیر اینٹاں تے ٹائلاں تو‏ں کيتی گئی، تے نويں اینٹاں تو‏ں بنی عمارتاں وچو‏ں اکثر "پنج پاآں راستے" دے نال نال چینی [[بڑھئی]] دے کم تو‏ں خاص طور اُتے آراستہ سن۔ اس دے نتیجے وچ اس علاقے وچ مخصوص طرز تعمیر دی دکان-گھر دی تعمیرات سامنے آئیاں ۔ [[فائل:Kuala Lumpur railway station (Rawang-Seremban & Sentul-Port Klang Line) (frontal facade), Kuala Lumpur.jpg|thumb|[[کوالا لمپور ریلوے اسٹیشن]] شہر دی تیزی تو‏ں ترقی کرنے دی اک علامت تھی]] [[فرینک سویٹنہیم]] نے [[کلانگ]] تے کوالا لمپور دے درمیان [[ریلوے لائن]] دی تعمیر دا آغاز کیتا جس دا افتتاح [[1886ء]] وچ ہويا۔ اوہدی وجہ تو‏ں کوالا لمپور تک رسائی وچ اضافہ ہويا تے شہر نے تیز رفتاری تو‏ں ترقی کيتی۔ آبادی جو [[1884ء]] وچ 4،500 سی [[1890ء]] وچ ودھ نو‏‏ں 20,000 ہو گئی۔ <ref name=ooi>{{cite book |url=https://books.google.co.uk/books?id=QKgraWbb7yoC&pg=PA746#v=onepage&q&f=false |title=Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor, Volume 1 |editor= Keat Gin Ooi |page= |publisher=ABC-CLIO |year= 2004 |isbn=978-1-57607-770-2}}</ref> [[1896ء]] وچ [[وفاقی مالے ریاستاں]] وی [[فرینک سویٹنہیم]] دے نال شامل ہو گئياں تے سویٹنہیم نواں رہائشی جنرل بنا۔ اس دے بعد اس نے کوالا لمپور نو‏‏ں [[دار الحکومت]] بنایا۔ جداں کہ زیادہ تر مرکزی کوالا لمپور ابتدائی برساں وچ یک نامیاندی انداز وچ بغیر اہ‏م منصوبہ بندی دے بنا اس لئی شہر دے پرانے حصےآں وچ سڑکاں تنگ، منحنی تے پیچیدہ نيں۔ اس حصے وچ فن تعمیر اک منفرد نوآبادیاندی قسم دا اے جو کہ یورپی تے چینی طرز تعمیر دا اک امتزاج اے۔ آبادی وچ اضافے دے نال حفظان صحت، کچرے دے ضائع کرنے تے ہور صحت دے معاملات دے انتظام اُتے گہرا دباؤ آیا۔ اسی وجہ تو‏ں [[14 مئی]] [[1890ء]] نو‏‏ں اک صحت کاری بورڈ بنایا گیا جو شہر وچ حفظان صحت، سڑکاں دی دیکھ بھال، سڑکاں دی روشنی، منصوبہ بندی تے ہور افعال دا ذمہ دار سی ایہ آخر کار "کوالا لمپور میونسپل کونسل" بن گیا۔ <ref>{{cite news |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19900513&id=9GJPAAAAIBAJ&sjid=bZADAAAAIBAJ&pg=7010,3214969&hl=en |title=Kuala Lumpur: From a Sanitary Board to City Hall |author=Chiang Siew Lee |work=New Straits Times |date=13 May 1990}}</ref> === ویہويں صدی وچ توسیع === [[فائل:KITLV - 79940 - Kleingrothe, C.J. - Medan - Tapping of a 23-year-old rubber tree on a plantation in Malaysia - circa 1910.tif|thumb|1910ء وچ ملیایا وچ [[ربڑ]] دے درختاں دی کاشت|150px]] [[فائل:An arcade of shops with a road sweeper at work in the street of Kuala Lumpur, 1915-1925.jpg|thumb|ویہويں صدی وچ دکان-گھر طرز تعمیر نے ترقی پائی|right]] کوالا لمپور [[ویہويں صدی]] وچ اک چھوٹی آبادی تو‏ں [[ملائیشیا]] دا سب تو‏ں وڈا [[شہر]] بنا۔ کوالا لمپور دا رقبہ [[1895ء]] وچ صرف 0.65 مربع کلو میٹر سی جو [[1903ء]] وچ ودھ کر 20 مربع کلومیٹر تک پہنچ گیا۔ [[1948ء]] وچ جدو‏ں ایہ بلدیہ بنا تو ایہ 93 مربع کلومیٹر تک پھیل چکيا سی تے آزادی دے بعد تو‏ں [[1974ء]] وچ بطور [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)|وفاقی علاقہ]] اس دا رقبہ 243 مربع کلومیٹر اے۔ <ref name="reassessment">{{cite book |url=https://books.google.co.uk/books?id=p6XUOGEvEcgC&pg=PA35#v=onepage&q&f=false|title=Reassessment of Urban Planning and Development Regulations in Asian Cities |page=35|year=1999|publisher= UN-HABITAT|isbn=92-1-131419-4}}</ref> [[ویہويں صدی]] دی ابتدا وچ گاڑیاں دے پہیاں دی بے انتہا طلب دی وجہ تو‏ں [[سلنگور]] [[ربڑ]] دی صنعت وچ ترقی ہوئی جس دا براہ راست اثر شہر اُتے وی پیتا۔ کوالا لمپور دی آبادی جو کہ [[1900ء]] وچ 30,000 سی [[1920ء]] ودھ کر 80,000، {{sfn|Gullick|1983|pages=111–119}} تے [[1931ء]] وچ 110,000 تو‏ں ودھ ہو گئی۔ <ref>{{cite book |url=https://books.google.co.uk/books?id=9XXJVXSHZgIC&pg=PA84#v=onepage&q&f=false |title=Asian and Pacific Cities: Development Patterns |editors= Ian F. Shirley, Carol Neill |publisher= Routledge|year= 2015 |isbn=978-1-138-81442-4 |page=84}}</ref> [[انیسواں صدی]] دے آخر تے [[ویہويں صدی]] دے آغاز وچ تجارتی سرگرمیاں بنیادی طور اُتے چینی تاجراں دے ہتھ وچ سن جو کہ کوالا لمپور دی امیر ترین اورمؤثر شخصیتاں سن۔ [[ربڑ]] دی صنعت دی ترقی دی وجہ تو‏ں غیر ملکی سرمایہ دی آمد وچ اضافہ ہويا کوالا لمپور وچ کئی غیر ملکی نويں کمپنیاں تے صنعت قائم ہوئی۔ کئی کمپنیاں جو قریبی علاقےآں مثلاً [[سنگاپور]] وچ قائم سن انہاں نے ایتھ‏ے قیام دی راہ تلاش کرنا شروع کر دت‏ی۔ {{sfn|Gullick|1983|pages=111–119}} اُتے [[ربڑ]] دی صنعت دی نوعیت دی وجہ تو‏ں – ربڑ دے درختاں دی کاشت دے کچھ سال بعد ہی ربڑ حاصل کیتا جا سکدا اے، زیادہ درختاں تو‏ں ربڑ حاصل ہونے مدت وچ صنعت وچ تیزی آ جاندی سی اُتے ہور سالاں وچ جدو‏ں پیدتے کم ہوندی سی تو صنعت وچ مندی دا رجحان ہوندا سی، اس تیزی تے مندی دی وجہ تو‏ں [[1920ء]] دی دہائی دے آغاز وچ بے روزگاری وچ وسیع پیمنے اُتے اضافہ ہويا۔ {{sfn|Gullick|1983|page=259}} [[1926ء]] وچ اک وڈے سیلاب دے بعد [[دریائے گومباک|گومباک]]-[[دریائے کلانگ|کلانگ]] [[سنگم (آبی)|سنگم]] نو‏‏ں سیدھا کیتا گیا تا کہ [[سیلاب]] دے خطرے نو‏‏ں کم کیتا جائے۔ سیلاب تو‏ں بچاو دے لئی اک نہر وی بنائی گئی تا کہ اجافی پانی نو‏‏ں دریا تو‏ں منتقل کیتا جا سکے، ایہ [[1932ء]] وچ مکمل ہوئی۔ {{sfn|Gullick|1983|pages=252–253}} === جاپانی قبضہ === [[فائل:General F W Messervy receives the sword of General Itagaki.jpg|thumb|1946ء وچ کوالا لمپور وچ جاپانی افواج دے ہتھیار ڈالنے دی رسمی تقریب]] [[فائل:Japanese troops mopping up in Kuala Lumpur.jpg|thumb|جاپانی افواج کوالا لمپور وچ|right]] کوالا لمپور [[11 جنوری]] [[1942ء]] تو‏ں [[15 اگست]] [[1945ء]] تک جاپانی قبضے وچ رہیا، اس دور نو‏‏ں "3 سال تے 8 ماہ" کہیا جاندا اے۔ کوالا لمپور دی معیشت اس دور وچ تقریباً رک گئی۔ شہر اُتے قبضے دے نتیجے وچ بہت زیادہ جانی نقصان ہويا، جاپانی افواج دے قبضے دے چند ہفتاں وچ کوالا لمپور وچ کم تو‏ں کم 5،000 چینی ہلاک ہوئے تے ہزاراں بھارتیاں نو‏‏ں زبردستی برما ریلوے اُتے کم کرنے دے لئے بھیج دتا گیا جتھ‏ے اوہ وڈی تعداد وچ ہلاک ہوئے۔ <ref name="rough guide">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=cFnZCQAAQBAJ&pg=PT8&lpg=PT8 |title=Rough Guides Snapshot Malaysia: Kuala Lumpur|publisher= Rough Guides|date=3 August 2015 |isbn=978-0-241-24195-0}}</ref> جاپانی قبضے دے دوران فوج نے مخنتخب پالیسیاں بنائی جنہاں وچ کئی خاص طور اُتے نسلی چینی لوگاں دے لئی سن جنہاں وچ انہاں تو‏ں بہت ناروا سلوک کیتا جاندا سی کیونکہ انہاں نے [[1895ء]] وچ [[پہلی چین جاپانی جنگ]] تے [[1937ء]] وچ [[دوسری چین-جاپانی جنگ]] دے دوران چینی حکومت دی حمایت دی سی۔ دوسری طرف نسلی مالے لوگاں تو‏ں اچھا سلوک کیتا جاندا سی تے جنگ دے بعد آزادی دے وعدہ وی کیتا گیا سی تاکہ اوہ کوالا لمپور وچ جاپانی انتظامیہ تو‏ں تعاون کریئے۔ <ref name="rough guide" /> جاپانی فوجی انتظامیہ دے دوران جاپانی سماجی پالیسی نافذ کيتی گئی سی، اس پالیسی وچ تمام انگریزی تے چینی اسکولاں نو‏‏ں بند کر دتا گیا تے ہور اسکولاں وچ ہر صبح [[کی می گائیو]] (جاپان دا قومی ترانہ) کانے دا حکم جاری کیتا گیا تا کہ جاپانی شہنشاہ تو‏ں وفاداری دا اظہار کیتا جائے۔ جاپانی فوجی دے کوالا لمپور اُتے قبضہ دے دوران جاپانی فوجی ین یا جنہاں نو‏ں عام طور اُتے "بنانا نوٹ" (Banana notes) کہیا جاندا سی متعارف کرایا گیا۔ جاپانی شاہی فوجی انتظامیہ دی طرف تو‏ں بغیر ذخائر دے جاری جاپانی فوجی ین تے اضافی کرنسی پرنٹنگ دی وجہ تو‏ں افراط زر وچ انتہائی اضافہ ہويا تے خوراک دی راشننگ روز مرہ زندگی دا معمول بن گیا. ریاستہائے متحدہ فوجی فضائیہ نے [[18 فروری]] تے [[10 مارچ]] [[1945ء]] نو‏‏ں مرکزی ریلوے دی ورکشاپ اُتے شدید بمباری کيتی۔ [[اگست]] [[1945ء]] وچ [[ہیروشیما تے ناگاساکی وچ ایٹمی بمباری]] دے بعد 29 واں فوج دے کمانڈر نے [[13 ستمبر]] [[1945ء]] نو‏‏ں برطانوی فوج دے سامنے ہتھار ڈال دتے۔ <ref>{{cite web|url=http://www.colonialfilm.org.uk/node/2822|title=Japanese Surrender of 29the Army in Kuala Lumper (13/9/1945)|publisher=Imperial War Museum}}</ref> [[22 فروری]] [[1946ء]] نو‏‏ں کوالا لمپور وچ اک رسمی تقریب منعقد کيتی گئی جس وچ جاپانی ستويں فوج دے کمانڈر انہاں چیف [[سئیشیرو ایتاگاکی]] نے شہر برطانوی انتظامیہ دے حوالے کر دتا۔ === اتحاد ملیایا === [[فائل:Flag of the Federated Malay States (1895–1946).svg|thumb|[[اتحاد ملیایا]] دا پرچم]] {{اصل مضمون|اتحاد ملایا}} جاپان دے ہتھیار ڈالنے دے بعد، برطانوی فوجی انتظامیہ کوالا لمپور وچ واپس آ گئی۔ [[1 اپریل]] [[1946ء]] وچ برطانیہ نے سرکاری طور اُتے [[اتحاد ملیایا]] دا اعلان "شاہی گھر" ([[کارکوسا سری نگارا]]) وچ کیتا۔ [[ملایائی ہنگامی حالات]] دے دوران جدو‏ں ملیایا دی نوآبادیاندی حکومت [[اشتمالیت|اشتمالی]] شورش تو‏ں نمٹنے وچ مصروف سی، [[1950ء]] دے دہائی وچ شہر دے مضافات وچ نويں پنڈ قائم کیتے گئے جو کہ [[گوریلا جنگ]] نو‏‏ں کنٹرول کرنے دی خفیہ کوشش سی۔ <ref name="Britannica"/> انہاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈا کوالا لمپور دے شمال وچ [[کیپونگ]] وچ [[جنجانگ]] سی جداں جداں لوگ [[اولو کلانگ]] تے [[امپانگ، سلنگور|زیراں امپانگ]] تو‏ں نويں [[پنڈ]] وچ منتقل ہونے لگے اس پالیسی نے کوالا لمپور دی آبادی وی بڑھا دت‏ی۔ === قبل از آزادی انتخابات === کوالا لمپور ملیایا پہلے شہراں وچو‏ں سی جتھ‏ے انتخابات منعقد ہوئے۔ سب تو‏ں پہلے بلدیاندی انتخابات [[16 فروری]] [[1952]] نو‏‏ں منعقد ہوئے۔ [[متحد مالے قومی تنظیم]] تے [[ملائیشیائی چینی ایسوسی ایشن]] نے انتخابات دے لئے اک مشترکہ اتحاد قائم کیتا تے 12 نشستاں وچو‏ں 9 نشستاں جیتاں۔ === یوم آزادی === [[فائل:Dataran Merdeka 1.jpg|thumb|[[مردیکا چوک، کوالا لمپور|میدان آزادی کوالا لمپور]]|150px]] کوالا لمپور نو‏‏ں [[1957ء]] وچ اک بار پھر تاریخی اہمیت حاصل ہوئی جدو‏ں ملائیشیا دا پرچم پہلی بار کرکٹ میدان ([[مردیکا چوک، کوالا لمپور|مردیکا چوک]]) وچ بلند کیتا گیا جو کہ برطانوی حکومت تو‏ں ملک دی آزادی دی علامت اے۔ [[1974ء]] وچ کوالا لمپور نو‏‏ں اوہدی ریاست [[سلنگور]] تو‏ں الگ کرکے اسنو‏ں [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)|وفاقی علاقہ]] دا درجہ دتا گیا، تے [[شاہ عالم، ملائیشیا|شاہ عالم]] ریاست [[سلنگور]] دا نواں [[دار الحکومت]] بنا۔ [[14 مئی]] [[1990ء]] نو‏‏ں کوالا لمپور نے مقامی کونسل دا 100 سال دا جشن منایا۔ نويں وفاقی علاقے کوالا لمپور دا پرچم تے ترانہ وی بنایا گیا۔ [[1 فروری]]، [[2001ء]] نو‏‏ں [[پتراجایا]] وی [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)|وفاقی علاقہ]] بنا تے اسنو‏ں وفاقی حکومت دی نشست ہونے دا اعلان کیتا گیا۔ <ref>{{cite web|url=http://www.malaysianbar.org.my/content/view/7524/2/|title=PJC turns focus on maintenance issues|author=Geetha Krishnan|publisher=The Malaysian Bar|accessdate=14 December 2007}}</ref> حکومت دے انتظامی تے عدالتی افعال نو‏‏ں کوالا لمپور تو‏ں [[پتراجایا]] منتقل کردتا گیا، اُتے کوالالمپور ہن وی قانون سازی افعال نو‏‏ں برقرار رکھے ہوئے اے۔ <ref>{{cite web|url=http://www.issti.gov.my/attractions.htm|title=Attractions|publisher=Ministry of Science Technology and Innovation|accessdate=11 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071030121747/http://www.issti.gov.my/attractions.htm|archivedate=30 October 2007|deadurl=yes}}</ref> ایہ [[یانگ دی‌ پرتوان آگونگ]] (آئینی بادشاہ) دی سرکاری رہائش گاہ کوالا لمپور وچ ہی موجود اے۔ === بعد از آزادی دور (1957ء-1990ء) === [[فائل:Tugu Negara.jpg|thumb|ملائیشیا دے آزادی وچ مرنے ہونے والےآں دی [[قومی یادگار (ملائیشیا)|قومی یادگار]]]] [[1957ء]] وچ آزادی دے بعد کوالا لمپور [[وفاق ملیایا]] دا [[دار الحکومت]] بنا تے [[1963ء]] وچ ایہ ہور وڈے [[ملائیشیا|وفاق ملائیشیا]] دا [[دار الحکومت]] بنا۔ آزادی دے موقع دے لئے اک وڈا [[اسٹیڈیم]] [[مردیکا اسٹیڈیم]] (آزادی اسٹیڈیم) تعمیر کیتا گیا جتھ‏ے پہلے [[وزیر اعظم]] [[تونکو عبدالرحمان]] نے اک وڈے ہجوم دے سامنے وچ ملیایا دی آزادی دا اعلان کیتا سی یونین جیک نو‏‏ں [[مردیکا چوک، کوالا لمپور|مردیکا چوک]] (آزادی چوک) وچ علم چوب تو‏ں اتارا گیا تے مالیائی پرچم بلند کیتا گیا۔ [[13 مئی]] [[1969ء]] نو‏‏ں [[ملائیشیا]] دی تاریخ دے بدترین نسلی فسادات وچ شہر دے اک حصے نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا۔ تشدد دی بنیادی وجہ ملائیشیا وچ مالے لوگاں دا انہاں دی سماجی، سیاسی حیثیت تو‏ں غیر مطمئن ہونا سی فسادات وچ 196 افراد ہلاکت ہوئے انہاں وچو‏ں اکثر چینی سن ۔ <ref name=iht>Official figure,{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/ap/2007/05/16/asia/AS-GEN-Malaysia-Race-Riot-Book.php |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011030700/http://www.iht.com/articles/ap/2007/05/16/asia/AS-GEN-Malaysia-Race-Riot-Book.php |archivedate=11 October 2007 |title=New book on 1969 race riots in Malaysia may be banned, officials warn |accessdate=23 February 2013}}</ref> [[پارلیمان ملائیشیا]] [[1971ء]] تک دو سال لے لئی معطل رہی تے اس دے نتیجے وچ مالے لوگاں نو‏‏ں ہور قوماں دے مقابلے وچ اقتصادی تے معاشی پالیسی وچ ترجیح دتی گئی۔ [[1 فروری]] [[1972ء]] نو‏‏ں کوالا لمپور نو‏‏ں شہر دی حیثیت دتی گئی۔ [[1 فروری]] [[1974ء]] نو‏‏ں کوالا لمپور نو‏‏ں [[ملائیشیا]] دی ریاست [[سلنگور]] تو‏ں الگ کرکے [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)|وفاقی علاقہ]] بنایا گیا، جدو‏ں کہ [[شاہ عالم، ملائیشیا|شاہ عالم]] کوالا لمپور دی جگہ سلنگور دا نواں [[دار الحکومت]] بنا۔ [[5 اگست]] [[1975ء]] نو‏‏ں "جاپانی سرخ فوج" نامی دہشت گرد تنظیم نے اے آئی اے عمارت جس وچ کئی سفارت خانے واقع سن، وچ 50 تو‏ں زیادہ لوگاں نو‏‏ں یرغمال بنا لیا۔ یرغمالیاں وچ [[ریاستہائے متحدہ]] تے [[سویڈن]] دے قونصل خانے دے افراد شامل سن ۔ مسلح افراد نے 5 قیدی ساتھیاں دی رہائی حاصل کيتی تے انہاں دے نال [[لیبیا]] نو‏‏ں پرواز کر گئے۔ اس تنظیم نے [[1970ء]] دے دہائی وچ دنیا وچ بوہت سارے حملے تے قتل عام کیتا، جس تن برس قبل [[تل ابیب]] وچ [[لد]] [[ہوائی اڈا|ہوائی اڈے]] اُتے قتل عام وی شامل اے۔ <ref>"Those named by Lebanese officials as having been arrested included at least three Red Army members who have been wanted for years by Japanese authorities, most notably Kōzō Okamoto, 49, the only member of the attacking group who survived the Lod Airport massacre." [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D02E6DF1F3FF93AA25751C0A961958260 "Lebanon Seizes Japanese Radicals Sought in Terror Attacks"], ''[[The New York Times]]'', 19 February 1997.</ref> === معاصر دور (1990-تاحال) === [[فائل:Petronas Twin Towers and the KL Tower.jpg|thumb|[[پیٹروناس ٹوئن ٹاورز]] تے [[کوالا لمپور ٹتے]]]] [[فائل:Malaysia Masjid Negara.jpg|thumb|[[ملائیشیا دی قومی مسجد]]، کوالا لمپور|right]] [[1990ء]] دی دہائی دے آغاز تو‏ں ایشیائی اقتصادی تیزی دی وجہ تو‏ں کوالا لمپور دی معیشت (معاشی ترقی دی شرح 10٪ تو‏ں زیادہ تھی) نے وی تیزی تو‏ں ترقی کيتی۔ [[عالمگیریت]] دی طرف وزیر اعظم [[مہاتیر محمد]] اقدامات دی وجہ تو‏ں [[وادی کلانگ]] کہ شہری ترقی دی وجہ تو‏ں [[کوالا لمپور عظمی]] وجود وچ آیا۔ <ref>{{cite journal |title=Counter-global Cases for Place: Contesting Displacement in Globalising Kuala Lumpur Metropolitan Area |first1=Tim |last1=Bunnell |first2= Alice M.|last2= Nah|journal=Urban Studies|volume= 41|number= 12|date= 2004|pages= 2447–2467 |jstor=43197066}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=hyjtCwAAQBAJ&pg=PA88#v=onepage&q&f=false |title= Architecture and Urban Form in Kuala Lumpur | author=Yat Ming Loo |page=88 |isbn=978-1-4094-4597-5 |publisher=Routledge}}</ref> یہ علاقہ مغرب دی طرف [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)|وفاقی علاقہ]] کوالا لمپور تو‏ں [[کلانگ بندرگاہ]] تک، مشرق وچ [[سلسلہ کوہ تیتیوانگسا]] تک، شمال تے جنوب وچ ہور علیحدہ انتظامی قصبے تے شہر مثلاً [[کلانگ]]، [[شاہ عالم، ملائیشیا|شاہ عالم]] تے [[پتراجایا]] وی شامل نيں جنہاں نو‏ں مجموعی طور اُتے [[کوالا لمپور عظمی]] کہیا جاندا اے۔ <ref>{{cite web |url=http://www.newgeography.com/content/003395-the-evolving-urban-form-kuala-lumpur |title=The Evolving Urban Form: Kuala Lumpur|first= Wendell |last=Cox |date= 12 جنوری 2013|work=New Geography}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=3HrxBQAAQBAJ&pg=PA378#v=onepage&q&f=false |title=Taiwan in Transformation: Retrospect and Prosepct |last= Chun-chieh |first=Huang |page=378|isbn=9789863500155}}</ref> کوالا لمپور دے اندر کئی قابل ذکر منصوبے شروع ہوئے کس وچو‏ں اک [[کوالا لمپور سٹی سینٹر]] اے جو کہ [[جالان امپانگ]] کر ارد گرد دا علاقہ اے۔ کوالا لمپور وچ بے شمار [[فلک بوس عمارت|فلک بوس عمارتاں]] تعمیر ہوئی نيں، تے اک [[نوآبادی]] دور دا اک سرحدی قصبہ [[جنوب مشرقی ایشیا]] دے سب تو‏ں جدید تے تیزی تو‏ں ترقی کرنے والا شہر بن گیا اے۔ ٹریفک جام اک روز مرہ دا معمول اے جسنو‏ں مسافر روزانہ برداشت کردے نيں، حالانکہ شہر بھر وچ 6 لین ہائی ویز (بشمول دو مرتفع ہائی ویز) وی تعمیر کیتے گئے نيں۔ بس سروس کافی بدنام، بے قاعدہ تے ناکافی اے۔ [[وادی کلانگ مربوط ٹرانزٹ نظام]] دے تحت شہر بھر وچ میٹرو ریل دا جال بچھا ہويا اے جو کہ عام لوگاں دی پسندیدہ سواری اے۔ [[فائل:2016 Kuala Lumpur, Kuala Lumpur City Centre (03).jpg|thumb|[[کوالا لمپور سٹی سینٹر]]]] [[فائل:Kuala Lumpur City Centre.jpg|thumb|[[کوالا لمپور سٹی سینٹر]]|right]] [[مردیکا چوک، کوالا لمپور|مردیکا چوک]] دے سامنے دی سڑک غالباً کوالا لمپور دی سب تو‏ں مشہور سڑک اے۔ [[موری طرز تعمیر]] دی [[سلطان عبد الصمد عمارت]] دے عالی شاہ [[تانبا|تانبے]] دے [[گنبد]] ینيں واقع نيں، اس دے علاوہ دنیا دے بلند ترین علم چوباں وچو‏ں اک وی اس جگہ [[مردیکا چوک، کوالا لمپور|مردیکا چوک]] وچ واقع اے۔ [[2004ء]] تک وفاق دی اعلیٰ عدالتاں (اپیل دی عدالت تے وفاقی عدالت) [[سلطان عبد الصمد عمارت]] وچ واقع سن، اُتے اس دے بعد اپیل دی عدالت تے وفاقی عدالت [[پتراجایا]] وچ انصاف محل وچ منتقل کر دتی گئی نيں۔ [[دیابومی کمپلیکس]] وی اسی سڑک تو‏ں نظر آندا اے۔ ایہ علاقے وچ [[ملائیشیا]] دے [[ہاری مردیکا|یوم آزادی]] دے دن دی پریڈ دا مرکزی نقطہ ہوندا سی جو پورے ملائیشیا وچ ٹیلی ویژن اُتے دکھایا جاندا سی، اُتے [[2003ء]] وچ ایہ پریڈ [[پتراجایا]] بلیوارڈ اُتے منتقل کر دتی گئی اے جو کہ ملائیشیا دا نواں انتظامی دار الحکومت اے۔ [[شاہی ملائیشیا پولیس|بوکیت امان]] (لفظی "امن دا پہاڑ") دا مرکزی دفتر وی ینيں واقع اے۔ ہور ممالک [[دار الحکومت]] شہراں دی طرح، شہر دا باقی زیادہ تر حصہ معیاری انداز بنایا گیا اے۔ اوہدی قابل ذکر مثالاں [[دیابومی کمپلیکس|دیابومی عمارت]]، کوالا لمپور دی پہلی [[فلک بوس عمارت]]، تابونگ حاجی عمارت، [[برج ٹیلیکوم]]، [[کوالا لمپور ٹتے]] تے [[پیٹروناس ٹوئن ٹاورز]] نيں۔ شہر دی تیز رفتار ترقی نے شہر دے کئی قدیم ڈھانچاں نو‏‏ں یا تو مسمار کر دتا یا انہاں وچ تبدیلی کيتی گئی اے تا کہ جدید طرز دے شاپنگ مراکز، دفاتر تے رہائش گانيں بنائی جا سکيتیاں ۔ شہر وچ ورثہ عمارتاں نو‏‏ں بچانے دے لئے کوششاں موجود تو نيں اُتے ایہ کافی محدود نيں۔ اُتے کوالا لمپور دی اہ‏م نشانیاں دے طور اُتے جانی جانے والی عمارتاں مثلاً [[سلطان عبد الصمد عمارت]]، [[کوالا لمپور ریلوے اسٹیشن]]، [[کارکوسا سری نگارا]]، [[سنٹرل مارکیٹ، کوالا لمپور|سنٹرل مارکیٹ]] تے انہاں جیسی چند عمارتاں محفوظ نيں۔ [[1990ء]] تے [[2000ء]] دی دہائیاں وچ علاقے دی قبل از آزادی دور دی کئی عمارتاں غیر توجہ، غلط استعمال، نظر انداز یا اگ لگنے تو‏ں تباہ ہو چکيتیاں نيں۔ حالیہ تنازع (منصوبہ متروک) اس وقت سامنے آیا جدو‏ں حکومت نے وسط [[2006ء]] وچ [[کولیسیم تھیٹر (کوالا لمپور)|کولیسیم تھیٹر]] نو‏‏ں اک ثقافتی ورثہ مرکز وچ تبدیل کرنے دی تجویز دتی، اس دے علاوہ [[2006ء]] دے آخر وچ حکومت دا [[بوک ہاؤس]] نو‏‏ں منہدم ہونے تو‏ں بچانے وچ سستی اک قابل ذکر امر اے۔ نومبر [[2007ء]] وچ [[1998ء]] دے بعد شہر وچ دو وڈی سیاسی ریلیاں منعقد ہوئیاں، [[10 نومبر]] نو‏‏ں برسیہ ریلی تے [[25 نومبر]] نو‏‏ں ہندراف ریلی۔ <ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2007/WORLD/asiapcf/11/10/malaysia.protests/index.html|title=Teargas used on rare Malaysia demo|publisher=CNN|date=10 نومبر 2007|accessdate=8 دسمبر 2007|archivedate=2007-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071115161322/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/asiapcf/11/10/malaysia.protests/index.html}}</ref> کوالالمپور نو‏‏ں ایشیا ویک میگزین وچ ایشیا دے دس بہترین شہراں وچو‏ں اک دے طور اُتے ووٹ دتا گیا سی <ref>''[[Asiaweek]]''۔ [http://www.asiaweek.com/asiaweek/asiacities/topten.html The Top Ten]۔ Retrieved 23 فروری 2007.</ref> == جغرافیہ == [[فائل:Kuala Lumpur, Malaysia Astronaut Imagery.JPG|thumb|کوالا لمپور دا مصنوعی سیارے تو‏ں نظارہ]] کوالا لمپور دی جغرافیائی خصوصیات وڈی [[وادی کلانگ]] دے لئی مشہور نيں۔ وادی دے مشرق وچ [[سلسلہ کوہ تیتیوانگسا]]، شمال تے جنوب وچ کئی معمولی [[سلسلہ کوہ|سلاسل کوہ]] تے مغرب وچ [[آبنائے ملاکا]] واقع اے۔ [[مالے بولی]] وچ کوالا لمپور دے معنی "گدلا سنگم" دے نيں کیونکہ ایہ [[دریائے کلانگ]] تے [[دریائے گومباک]] دا [[سنگم (آبی)|سنگم]] اے۔ <ref>{{cite news|publisher=Asiaweek|work=Asia's Best Cities 2000|title=Kuala Lumpur: Growing Pains|url=http://www.asiaweek.com/asiaweek/asiacities/kualalumpur.html|accessdate=4 December 2007}}</ref> کوالا لمپور ملائیشیا [[ملائیشیا دے وفاقی علاقے تے ریاستاں|ریاست]] [[سلنگور]] دے وسط وچ واقع اے تے ایہ ریاست دا اک علاقہ سی [[1974ء]] وچ کوالا لمپور نو‏‏ں [[سلنگور]] تو‏ں علیحدہ کیتا گیا تاکہ اسنو‏ں پہلا [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)|وفاقی علاقہ]] بنایا جائے جو کہ براہ راست ملائیشیا دی [[حکومت ملائیشیا|وفاقی حکومت]] دے زیر انتظام ہوئے۔ اس دا مقام [[جزیرہ نما ملائیشیا]] دے مغربی ساحل اُتے سب تو‏ں زیادہ ترقی یافتہ ریاست دے اندر اے، جو کہ مشرقی ساحل دے مقابلے وچ وسیع مسطح زمین اے۔ اسی وجہ تو‏ں اسنو‏ں ملائیشیا دے دوسرے شہراں دے مقابلے وچ تیزی تو‏ں ترقی وچ مدد ملی اے۔ <ref>{{cite web|url=http://ejournal.ukm.my/akademika/article/viewFile/3084/1971|title=Risk, Exposure and Vulnerability to Flood Hazards in a Rapidly Developing Country: The Case of Peninsular Malaysia|author=Chan Ngai Weng|publisher=[[National University of Malaysia]]|year=1996|accessdate=29 April 2015|pages=107–137|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150429135518/http://ejournal.ukm.my/akademika/article/viewFile/3084/1971|archivedate=29 April 2015|deadurl=no}}</ref> شہر دی بلدیہ دا رقبہ 243 مربع کلومیٹر (94 مربع میٹر) اُتے مشتمل اے، <ref name="Laporan Kiraan Permulaan 2010">{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/ccount12/click.php?id=2127 |title=Laporan Kiraan Permulaan 2010 |publisher=Jabatan Perangkaan Malaysia |page=27 |accessdate=24 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708202650/http://www.statistics.gov.my/ccount12/click.php?id=2127 |archivedate= 8 July 2011 |deadurl=yes}}</ref> جدو‏ں کہ اوہدی اوسط بلندی 81.95 میٹر (268.9 فٹ) اے۔ <ref>{{cite web|url=http://www.malaysiatravel.org.uk/tourist-attraction/kuala-lumpur/location.html|title=Kuala Lumpur Location|publisher=Malaysia Travel|accessdate=18 September 2010}}</ref> === موسم تے آب و ہويا === [[فائل:Jalan Ampang (Ampang Road) (between Jalan Munshi Abdullah and Jalan Melaka), City Centre and Golden Triangle, Kuala Lumpur.jpg|thumb|کوالا لمپور وچ [[بارش]] روگٹھ دا معمول ہے]] کوالا لمپور دے مشرق وچ [[سلسلہ کوہ تیتیوانگسا]] تے مغرب وچ جزیرہ [[سماٹرا]] واقع اے۔ کوالا لمپور تیز ہواآں تو‏ں محفوظ تے [[استوائی برساندی جنگل آب و ہويا]] ([[کوپن موسمی گٹھ بندی]]) رکھدا اے جو گرمی تے دھوپ دے نال زیادہ بارش والا علاقہ جے خاص طور اُتے [[مانسون|شمال مشرقی مون سون]] وچ جو کہ [[اکتوبر]] تو‏ں [[مارچ]] تک ہوندا اے۔ کوالا لمپور وچ [[درجہ حرارت]] عموماؑ اک جداں ریندا ہے- زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت عموماؑ 32 تے 35 ° س (90 تے 95 ° ف) دے درمیان وچ ہوندا اے، کدی کبھار ایہ 40 °س (104.0 °ف) تک جا پہنچدا اے، جدو‏ں کہ کم تو‏ں کم درجہ حرارت عموماؑ 23.4 تے 24.6 °س (74.1 تے 76.3 °ف)کے درمیان وچ ہوندا اے، کدی کبھار ایہ 14.4 °س (57.9 °ف) تک وی کم ہو جاندا اے۔ <ref>{{cite web|url= http://www.mherrera.org/temp.htm|title=Extreme Temperatures Around the World|publisher=Maximiliano Herrera|accessdate=18 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.welcome-kl.com/kl-info/weather-in-kl/|title=Weather in KL|publisher=Welcome-KL|accessdate=10 July 2012|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.is/20130209110431/http://www.welcome-kl.com/kl-info/weather-in-kl/|archivedate=9 February 2013}}</ref> کوالالمپور وچ عام طور اُتے سالانہ گھٹ تاں گھٹ 2،600 ملی میٹر (100 انچ) بارش ہوندی اے۔ [[جون]] تے [[جولیائی]] نسبتاً خشک ہوندے نيں، لیکن پھر وی ہر ماہ بارش 131 ملی میٹر (5.2 انچ) تو‏ں زیادہ ہوندی اے۔ شدید بارشاں دے بعد کوالا لمپور وچ سیلاب اک متواتر واقعہ اے، خاص طور اُتے شہر دے مرکز وچ کیونکہ شہر وچ معماری نکاسی دے نظام دا فقدان اے۔ <ref name='Kuala Lumpur Environment'>{{cite web|publisher=Kuala Lumpur City Hall|url=http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/environment/index.htm|title=Kuala Lumpur Environment|accessdate=12 December 2007|archive-date=1 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501122136/http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/environment/index.htm|dead-url=yes}}</ref> قریبی [[سماٹرا]] دے جنگلاں وچ لگنے والی اگ تو‏ں اٹھنے والا دھواں بعض اوقات خطے وچ دی فضا وچ دھندلا پن پیدا کردا اے۔ ایہ کھلی فضا وچ جلانے دے عمل، موٹر گاڑیاں تے تعمیراندی کاماں تو‏ں دھواں دے اخراج دے نال شہر وچ آلودگی دا اک بہت وڈا سبب اے۔ <ref>{{cite news|title=Hazardous haze shrouds Kuala Lumpur|url=http://www.msnbc.msn.com/id/8908221/|publisher=MSNBC|date=11 August 2005|accessdate=13 December 2007}}</ref> {{Infobox weather |location = کوالا لمپور |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 38.0 |Feb record high C = 36.2 |Mar record high C = 36.7 |Apr record high C = 37.2 |May record high C = 38.5 |Jun record high C = 36.6 |Jul record high C = 36.3 |Aug record high C = 38.0 |Sep record high C = 35.8 |Oct record high C = 37.0 |Nov record high C = 36.0 |Dec record high C = 35.5 |year record high C = 38.5 |Jan high C = 32.0 |Feb high C = 32.8 |Mar high C = 33.1 |Apr high C = 33.1 |May high C = 33.0 |Jun high C = 32.8 |Jul high C = 32.8 |Aug high C = 32.3 |Sep high C = 32.1 |Oct high C = 32.0 |Nov high C = 31.7 |Dec high C = 31.5 |year high C = 32.4 |Jan mean C = 27.7 |Feb mean C = 28.2 |Mar mean C = 28.6 |Apr mean C = 28.7 |May mean C = 28.8 |Jun mean C = 28.6 |Jul mean C = 28.1 |Aug mean C = 28.1 |Sep mean C = 28.0 |Oct mean C = 28.0 |Nov mean C = 27.8 |Dec mean C = 27.6 |year mean C = 28.2 |Jan low C = 23.4 |Feb low C = 23.6 |Mar low C = 24.0 |Apr low C = 24.3 |May low C = 24.6 |Jun low C = 24.3 |Jul low C = 23.8 |Aug low C = 23.9 |Sep low C = 23.8 |Oct low C = 24.0 |Nov low C = 23.8 |Dec low C = 23.6 |year low C = 23.9 |Jan record low C = 17.8 |Feb record low C = 18.0 |Mar record low C = 18.9 |Apr record low C = 20.6 |May record low C = 20.5 |Jun record low C = 19.1 |Jul record low C = 20.1 |Aug record low C = 20.0 |Sep record low C = 21.0 |Oct record low C = 20.0 |Nov record low C = 20.7 |Dec record low C = 19.0 |year record low C = |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 193 |Feb precipitation mm = 198 |Mar precipitation mm = 257 |Apr precipitation mm = 290 |May precipitation mm = 197 |Jun precipitation mm = 131 |Jul precipitation mm = 148 |Aug precipitation mm = 162 |Sep precipitation mm = 214 |Oct precipitation mm = 265 |Nov precipitation mm = 321 |Dec precipitation mm = 252 |year precipitation mm = |Jan rain days = 17 |Feb rain days = 17 |Mar rain days = 19 |Apr rain days = 20 |May rain days = 18 |Jun rain days = 14 |Jul rain days = 16 |Aug rain days = 16 |Sep rain days = 19 |Oct rain days = 21 |Nov rain days = 24 |Dec rain days = 22 |year rain days = |Jan humidity = 80 |Feb humidity = 80 |Mar humidity = 80 |Apr humidity = 82 |May humidity = 81 |Jun humidity = 80 |Jul humidity = 79 |Aug humidity = 79 |Sep humidity = 81 |Oct humidity = 82 |Nov humidity = 84 |Dec humidity = 83 |year humidity = 81 |Jan sun = 185.0 |Feb sun = 192.4 |Mar sun = 207.9 |Apr sun = 198.8 |May sun = 206.8 |Jun sun = 194.4 |Jul sun = 200.2 |Aug sun = 189.0 |Sep sun = 163.8 |Oct sun = 169.1 |Nov sun = 152.3 |Dec sun = 162.6 |year sun = 2222.3 |source 1 = Pogodaiklimat.ru<ref name="pogodaiklimat">{{cite web | url = http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/48647.htm | title = Climate of Kuala lumpur | accessdate = 8 اکتوبر 2013 | publisher = Weather and Climate (Погода и климат) | language = Russian}}</ref> |source 2 = NOAA (دھوپ گھنٹے، 1961–1990)<ref name = NOAA>{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__V/MS/48647.TXT | title = Kuala Lumpur Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 24 اپریل 2015}}</ref> |date=اکتوبر 2014 }} {|style="width:100%;text-align:center;line-height:1.2em;margin-left:auto;margin-right:auto" class="wikitable mw-collapsible" |- !Colspan=14|کوالالمپور دے موسمیاندی اعداد و شمار |- !ماہ !جنوری !فروری !مارچ !اپریل !مئی !جون !جولیائی !اگست !ستمبر !اکتوبر !نومبر !دسمبر !style="border-left-width:medium"|سال |- !روزانہ دن دی روشنی دے اوقات |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;"|12.0 |style="background:#FFFF33;color:#000000;border-left-width:medium"|12.0 |- !اوسط بالیائے بنفشی انڈیکس |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;"|11+ |style="background:#6b49c8;color:#000000;border-left-width:medium"|11 |- !Colspan=14 style="background:#f8f9fa;font-weight:normal;font-size:95%;"|ماخذ: موسم اٹلس<ref name="Weather Atlas">{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/malaysia/kuala-lumpur-climate |title=Kuala Lumpur, Malaysia – Climate data |publisher=Weather Atlas |access-date=29 مارچ 2017}}</ref> |} == حکومت == [[فائل:Kuala Lumpur Malaysia Dewan-Bandaraya-Kuala-Lumpur-01.jpg|thumb|[[کوالا لمپور سٹی ہال]]|150px]] کوالا لمپور [[1 اپریل]] [[1961ء]] نو‏‏ں وفاقی دار الحکومت کمشنر نامی اک وحدانی کارپوریشن دے زیر انتظام سی، ایتھ‏ے تک کہ [[1972ء]] وچ اسنو‏ں شہر دا درجہ ملیا، جس دے بعد ایگزیکٹو پتے نو‏‏ں لارڈ میئر (داتوک بندر) نو‏‏ں منتقل کر دتا گیا۔ <ref name="KWP">{{cite web|url=http://www.dbkl.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=39&Itemid=174&lang=en|title=DBKL History|publisher=Kuala Lumpur City Hall|accessdate=29 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150429151114/http://www.dbkl.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=39&Itemid=174&lang=en|archivedate=29 April 2015|deadurl=no}}</ref> اس دے بعد نو میئرز دا تقرر کیتا گیا اے۔ موجودہ میئر نور ہشام احمد دہلان نيں جو [[18 جولیائی]] [[2015ء]] تو‏ں عہدے اُتے فائز نيں۔ <ref>{{cite web |url=http://www.dbkl.gov.my/v6/index.php?option=com_content&view=article&id=123&Itemid=29&lang=en |title=About KL City Hall&nbsp;– History |publisher=Kuala Lumpur City Hall |accessdate=18 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100831204248/http://www.dbkl.gov.my/v6/index.php?option=com_content&view=article&id=123&Itemid=29&lang=en |archivedate=31 August 2010 |deadurl=yes}}</ref> === مقامی حکومت === مقامی انتظامیہ [[کوالا لمپور سٹی ہال]] تو‏ں افعال سر انجام دیندی اے جو کہ [[وزارت علاقہ جات (ملائیشیا)|وزارت علاقہ جات]] دے تحت اک محکمہ اے۔ <ref name="KWP" /> یہ صحت عامہ تے صفائی ستھرائی ، کچرے نو‏‏ں ہٹانے تے انتظام، شہر دی منصوبہ بندی، ماحولیاندی تحفظ تے بلڈنگ کنٹرول، سماجی تے معاشی ترقی تے شہری بنیادی ڈھانچے دے عمومی بحالی دے کاماں دے لئے ذمہ دار اے۔ ایگزیکٹو پتے سٹی ہال دے میئر دے پاس اے جسنو‏ں [[وزارت علاقہ جات (ملائیشیا)|وفاقی وزیر علاقہ جات]] تن سال دے لئے مقرر کردا اے۔ میئر دی تقرری دا ایہ نظام [[1970ء]] وچ بلدیاندی انتخابات معطل ہونے دے بعد تو‏ں نافذ اے۔ <ref>{{cite news|url=http://www.citymayors.com/government/malaysia_government.html|title=Malaysia's towns and cities are governed by appointed mayors|year=2006|publisher=City Mayors|accessdate=9 October 2006}}</ref> === اضلاع === کوالا لمپور دے گیارہ اضلاع تے تخمینہ آبادی مع فیصد مندرجہ ذیل اے۔ [[کوالا لمپور سٹی ہال]] دے ماتحت ایہ انتظامی ذیلی تقسیمات نيں۔ <ref>{{cite web|url=http://www.dbkl.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=131&Itemid=182&lang=en|title=Organisation Chart|publisher=Kuala Lumpur City Hall|accessdate=6 April 2018|archive-date=17 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817115822/http://www.dbkl.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=131&Itemid=182&lang=en|dead-url=yes}}</ref> [[File:Kuala Lumpur constituencies map.svg|thumb|left|upright=0.9|کوالا لمپور دے اضلاع]] {{Columns-list|colwidth=30em|# [[بوکیت بینتانگ]] (103,820 – 5.8%) # [[تیتیوانگسا]] (198,690 – 11.1%) # [[سیتیاوانگسا]] (179,000 – 10.0%) # [[وانگسا ماجو]] (227,330 – 12.7%) # [[باتو، کوالا لمپور|باتو]] (91,290 – 5.1%) # [[کیپونگ]] (10,740 – 0.6%) # [[سیگامبوت]] (125,300 – 7%) # [[لیمباہ پانتای]] (189,740 – 10.6%) # [[سیپوتیہ (وفاقی انتخابی حلقہ)|سیپوتیہ]] (230,910 – 12.9%) # [[بندر تن رزاق]] (273,870 – 15.3%) # [[چیراس، کوالا لمپور|چیراس]] (159,310 – 8.9%)}} === سیاست === {{Infobox political party |name = [[Members of the Dewan Rakyat, 14th Malaysian Parliament#Federal Territory of Kuala Lumpur|کوالا لمپور پارلیمان دے ارکان]]<br />{{صغیر|[[ملائیشیائی عام انتخابات 2018ء]]}}<br />[[File:2018年联邦直辖区选区地图.png|100px]] |colorcode = {{Pakatan Harapan/meta/color}} |seats1_title = [[ڈیموکریٹک ایکشن پارٹی]] |seats1 = {{خانہ معلومات سیاسی جماعت/نشستاں|5|11|hex={{Democratic Action Party/meta/color}}}} |seats2_title = [[پیپلز جسٹس پارٹی (ملائیشیا)|پیپلز جسٹس پارٹی]] |seats2 = {{خانہ معلومات سیاسی جماعت/نشستاں|5|11|hex={{People's Justice Party (Malaysia)/meta/color}}}} |seats3_title = [[ملائیشیائی متحدہ دیسی پارٹی]] |seats3 = {{خانہ معلومات سیاسی جماعت/نشستاں|1|11|hex={{Malaysian United Indigenous Party/meta/color}}}} }} کوالا لمپور [[ملائیشیائی ایوان پارلیمان]] دا گھر اے [[ملائیشیا]] وچ اتھارٹی دی درجہ بندی وفاقی آئین دے مطابق تن شاخاں وچ منقسم اے۔ [[حکومت ملائیشیا]] دی ایہ تن شاخاں ایگزیکٹو ، عدلیہ تے مقننہ اُتے مشتمل نيں۔ ==== پارلیمان ملائیشیا ==== [[فائل:Kuala Lumpur Malaysia Bangunan Parlimen Malaysia-02.jpg|thumb|[[ملائیشیائی ایوان پارلیمان]]]] {{اصل مضمون|پارلیمان ملائیشیا}} [[پارلیمان ملائیشیا]] [[ملائیشیا]] دی قومی مقننہ اے۔ [[دو ایوانیت|دو ایوانی]] پارلیمان [[دیوان رعیت]] (ایوان نمائندگان - [[ایوان زیراں]]) تے [[دیوان نگارا]] (سینیٹ - [[ایوان بالا]]) اُتے مشتمل اے۔ [[یانگ دی‌ پرتوان آگونگ]] (بادشاہ) سربراہ ریاست پارلیمان دے تیسرا جزو اے۔ پارلیمان دا اجلاس [[ملائیشیائی ایوان پارلیمان]] وچ ہوندا اے جو کہ [[کوالا لمپور]] وچ واقع اے۔ ===== ملائیشیائی ایوان پارلیمان ===== {{اصل مضمون|ملائیشیائی ایوان پارلیمان}} [[ملائیشیائی ایوان پارلیمان]] [[ملائیشیا|ملائیشیائی]] [[پارلیمان ملائیشیا|پارلیمان]] دی عمارت اے۔ ایہ دو حصےآں اُتے مشتمل اے۔ اک 3 منزلہ مرکزی عمارت تے اک 20 منزلہ 77 میٹر لمبا ٹتے۔ <ref>http://www.emporis.com/building/bangunanparlimen-kualalumpur-malaysia</ref> [[مرکزی]] عمارت وچ [[دیوان رعیت]] ([[ایوان زیراں]]) تے [[دیوان نگارا]] ([[ایوان بالا]]) دے اجلاس ہوندے نيں۔ جدو‏ں کہ [[رکن پارلیمان|ارکان پارلیمان]] دے دفاتر ٹتے وچ واقع نيں۔ ===== دیوان رعیت ===== [[فائل:Insidedewanrakyat.jpg|thumb|[[دیوان رعیت]]]] {{اصل مضمون|دیوان رعیت}} [[دیوان رعیت]] [[پارلیمان ملائیشیا]] دا [[ایوان زیراں]] اے۔ دیوان رعیت عام طور اُتے اک مسودہ دے ذریعے قانون سازی دی تجویز پیش کردا اے جسنو‏ں 'بل' کہیا جاندا اے۔ بل شاہی فرمان دے لئی [[یانگ دی‌ پرتوان آگونگ]] (بادشاہ) بھیجے جانے تو‏ں قبل دونے [[دیوان رعیت]] تے '''[[دیوان نگارا]]''' تو‏ں منظور ہونا ضروری ہوندا اے۔ ===== دیوان نگارا ===== {{اصل مضمون|دیوان نگارا}} [[دیوان نگارا]] [[پارلیمان ملائیشیا]] دا [[ایوان بالا]] اے۔ [[دیوان رعیت]] عام طور اُتے اک مسودہ دے ذریعے قانون سازی دی تجویز پیش کردا اے جسنو‏ں 'بل' کہیا جاندا اے۔ بل شاہی فرمان دے لئی [[یانگ دی‌ پرتوان آگونگ]] (بادشاہ) بھیجے جانے تو‏ں قبل دونے '''[[دیوان رعیت]]''' تے '''دیوان نگارا''' تو‏ں منظور ہونا ضروری ہوندا اے۔ ===== ریاستی قانون ساز اسمبلیاں ===== {{اصل مضمون|ملائیشیا دی ریاستی قانون ساز اسمبلیاں}} [[ملائیشیا دی ریاستی قانون ساز اسمبلیاں]] [[ملائیشیا]] دی تیرہ [[ملائیشیا دے وفاقی علاقے تے ریاستاں|ریاستاں]] وچو‏ں ہر اک دے لئی [[حکومت ملائیشیا]] دی قانون ساز شاخاں نيں۔ == معیشت == [[فائل:The Petronas Twin Towers & KLCC Park.jpg|thumb|[[کے ایل سی سی پارک]] تے [[پیٹروناس ٹوئن ٹاورز]]|150px]] [[فائل:KL-CentralMarket pedmall.JPG|thumb|[[سنٹرل مارکیٹ، کوالا لمپور|سنٹرل مارکیٹ]] کوالا لمپور دے قدیم ترین خریداری مراکز وچو‏ں اک ہے|150px|right]] کوالا لمپور تے اس دے آس پاس دے شہری علاقے ملائشیا وچ سب تو‏ں زیادہ ترقی پانے والا، صنعتی تے معاشی طور ترقی یافتہ خطہ نيں۔ <ref name=metro>{{cite web|url=http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/8/13/business/18553100&sec=business |title=New growth corridors added |author=Ng, Angie |publisher=The Star |date=13 اگست 2007 |accessdate=14 دسمبر 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070615223303/http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F8%2F13%2Fbusiness%2F18553100&sec=business |archivedate=15 جون 2007 |deadurl=yes |df=}}</ref> وفاقی حکومت دی انتظامیہ [[پتراجایا]] منتقل ہونے دے باوجود کئی حکومتی ادارے مثلاً [[بینک نگارا ملائیشیا]]، ملائیشیا دا کمپنیاں کمیشن تے سیکورٹیز کمیشن تے اس دے علاوہ بوہت سارے سفارت خانے تے سفارتی مشنز ہن وی شہر وچ موجود نيں۔ <ref>{{cite web|url=http://www.embassiesabroad.com/embassies-in/Malaysia|title=Foreign Embassies and Consulates Directory in Malaysia|accessdate=14 جنوری 2015|publisher=GoAbroad.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100509080619/http://www.embassiesabroad.com/embassies-in/Malaysia|archive-date=9 مئی 2010|dead-url=yes|df=dmy-all}}</ref> شہر ملک دا معاشی تے کاروباری مرکز اے۔ کوالا لمپور مالیات، انشورنس، ریل اسٹیٹ ، میڈیا تے ملائیشیا دے فنون دا مرکز اے۔ کوالا لمپور [[عالمی شہر]] وچ الفا درجہ بندی کيتی گئی اے تے ایہ عالمگیریت تے عالمی شہراں دے مطالعاندی گروپ تے نیٹ ورک دے مطابق [[ملائیشیا]] دا واحد عالمی شہر اے۔ <ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|title=The World According to GaWC 2008|work=Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC)|publisher=[[Loughborough University]]|accessdate=16 مئی 2009|archive-date=2016-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html}}</ref> کوالا لمپور دے ارد گرد دے علاقےآں وچ بنیادی ڈھانچے دی ترقی مثلاً [[سیپانگ (قصبہ)|سیپانگ]] وچ [[کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ]]، [[بورسا ملائیشیا|ملٹی میڈیا ساُتے کوریڈور]] دی تشکیل تے [[کلانگ بندرگاہ]] دی توسیع نے شہر دی معاشی اہمیت نو‏‏ں ہور تقویت بخشی اے۔ کوالا لمپور دی [[خام ملکی پیداوار]] (جی ڈی پی) دا تخمینہ 2008ء وچ 73،536 ملین [[ملائیشیائی رنگٹ]] لگایا گیا سی جس دی اوسط سالانہ شرح نمو 5.9 فیصد اے۔ <ref name=DSM>{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=450%3Agross-domestic-product-gdp-by-state-2008-updated-17052010&catid=40%3Agross-domestic-product-by-state&Itemid=61&lang=en|title=Gross Domestic Product (GDP) by State, 2008|publisher=Department of Statistics Malaysia|accessdate=15 ستمبر 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113173426/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=450%3Agross-domestic-product-gdp-by-state-2008-updated-17052010&catid=40%3Agross-domestic-product-by-state&Itemid=61&lang=en|archivedate=13 نومبر 2010|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/images/stories/files/LatestReleases/gdp/Jadual1_2008.pdf|title=GDP by State and Kind of Economic Activity, 2008|publisher=Department of Statistics Malaysia|accessdate=15 ستمبر 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113173457/http://www.statistics.gov.my/portal/images/stories/files/LatestReleases/gdp/Jadual1_2008.pdf|archivedate=13 نومبر 2010|deadurl=yes}}</ref> [[2015ء]] تک ، [[خام ملکی پیداوار]] 160،388 ملین [[ملائیشیائی رنگٹ]] تک پہنچ چک‏ی سی جو کہ ملائیشیا دی مجموعی [[خام ملکی پیداوار]] دے 15.1٪ دی نمائندگی کردی اے۔ <ref name="gdp by state">{{cite web|url=https://newss.statistics.gov.my/newss-portalx/ep/epFreeDownloadContentSearch.seam?cid=27735|title= GDP By State – National Accounts – 2010–2015|last=|first=|date=30 ستمبر 2016|website=Department of Statistics, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|accessdate=3 مئی 2017 |pages =10, 22}} – Select "Publication GDP by State 2010–2015.pdf" to download and view data</ref> [[2013ء]] وچ کوالا لمپور دی فی کس [[خام ملکی پیداوار]] 79،752 تے 2015ء وچ 94,722 [[ملائیشیائی رنگٹ]] سی <ref name="gdp by state" /> تے اوسط سالانہ شرح نمو 5.6 فیصد سی۔ <ref>{{cite web|title=GDP by State|url=https://www.statistics.gov.my/images/stories/files/LatestReleases/gdp%20negeri/GDP_State2005-2013BI.pdf|publisher=Department of Statistics, Malaysia|accessdate=13 جون 2015|archive-date=2015-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150616042516/https://www.statistics.gov.my/images/stories/files/LatestReleases/gdp%20negeri/GDP_State2005-2013BI.pdf|dead-url=yes}}</ref> اک خانوادہ دی اوسط ماہانہ آمدنی 2016ء دے مطابق 9،073 [[ملائیشیائی رنگٹ]] ([[امریکی ڈالر]] 2،200) سی جو سالانہ تقریباً 6٪ دی اوسط تو‏ں ودھ رہی اے۔ <ref>{{cite news |title=Median monthly household income for Malaysians has increased to RM5,228 |url=https://www.humanresourcesonline.net/median-monthly-household-income-for-malaysians-has-increased-to-rm5228/ |work=Human Resources}}</ref> شعبہ خدمات وچ مالیات، انشورنس، ریل اسٹیٹ، کاروباری خدمات، تھوک تے خوردہ تجارت، ریستوراں تے ہوٹل، نقل و حمل، اسٹوریج تے مواصلات، ذا‏تی خدمات تے سرکاری ملازمت اس دا سب تو‏ں وڈا جزو تشکیل دیندے نيں جو کل دا تقریباً 83.0 فیصد نمائندگی کردا اے۔ <ref name=KEB>{{cite web|publisher=Kuala Lumpur City Hall|url=http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/economic_base_and_population/index.htm|title=Kuala Lumpur Economic Base|accessdate=10 December 2007|archive-date=20 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080820013851/http://www.dbkl.gov.my/pskl2020/english/economic_base_and_population/index.htm|dead-url=yes}}</ref> باقی 17 فیصد [[صنعت]] تے تعمیرات تو‏ں آندا اے۔ [[فائل:Jalan Sultan Sulaiman cluster, Kuala Lumpur.jpg|thumb|جالان سلطان سلیمان اُتے بینکاں دے صدر دفاتر|150px]] [[فائل:Exchange 106 (5-6-2018).jpg|thumb|تکمیل اُتے [[ایکسچینج 106]] [[ملائیشیا]] تے [[جنوب مشرقی ایشیا]] دی سب تو‏ں بلند عمارت ہوئے گی۔|right|150px]] وسیع شعبہ خدمات دی علاقے وچ موجودگی مقامی تے غیر ملکی بینکاں تے شہر وچ کم دی انشورنس کمپنیاں دی تعداد تو‏ں واضح اے کہ کوالا لمپور عالمی اسلامی مالیاتی مرکز بننے دے لئے پراعتماد اے <ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2007/CAR0919A.htm|author=Sy, Amadou|accessdate=12 December 2007|date=18 September 2007|publisher=International Monetary Fund|work=Survey Magazine|title=Malaysia: An Islamic Capital Market Hub}}</ref> اسلامی مالی اعانت فراہ‏م کرنے والے مالیاتی اداراں دی ودھدی ہوئی تعداد تے خلیج دے مالیاتی اداراں جداں کہ دنیا دا سب تو‏ں وڈے اسلامی بینک، [[بینک الراجحی]] <ref>{{cite news|url=http://www.clickpress.com/releases/Detailed/9053005cp.shtml|title=World Largest Islamic Bank opens branch in Malaysia|publisher=ClickPress|date=13 February 2006|accessdate=12 December 2007|archivedate=18 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071218190809/http://www.clickpress.com/releases/Detailed/9053005cp.shtml}}</ref> تے کویت فنانس ہاؤس دی موجودگی اوہدی اہ‏م نشانی اے۔ اس دے علاوہ "ڈاؤ جونز اینڈ کمپنی" [[بورسا ملائیشیا]] دے نال اسلامی ایکسچینج ٹریڈ فنڈز دے قیام دے لئے کم کرنے دی خواہشمند اے، جس تو‏ں [[خلیج فارس|خلیج]] وچ [[ملائیشیا]] دا مالیاتی خاکہ بلند کرنے وچ مدد ملے گی۔ <ref>{{cite web|url=http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/4/10/business/17319333&sec=business |title=Malaysia needs to look beyond being hub for Islamic finance |author=Tam, Susan |publisher=The Star |date=10 April 2007 |accessdate=12 December 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090220185124/http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F4%2F10%2Fbusiness%2F17319333&sec=business |archivedate=20 February 2009 |deadurl=yes |df=}}</ref> اس شہر وچ غیرملکی کارپوریشناں دی اک وڈی تعداد موجود اے تے ایہ کئی کثیر قومی کمپنیاں دے علاقائی دفاتر یا امدادی مراکز دا میبولی وی اے، خاص طور اُتے مالیات، اکاؤنٹنگ ، تے انفارمیشن ٹکنالوجی دے افعال دے لئی۔ ملک دی بیشتر وڈی کمپنیاں دے صدر دفتر ایتھ‏ے واقع نيں تے [[دسمبر]] [[2007ء]] دے مطابق [[پیٹروناس]] نو‏‏ں چھڈ کے، کوالا لمپور وچ واقع 14 کمپنیاں فوربس 2000 وچ درج نيں۔ <ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/lists/2007/18/biz_07forbes2000_The-Global-2000-Malaysia_10Rank.html|title=The Global 2000 (Malaysia)|magazine=Forbes|accessdate=15 September 2010}}</ref> شہر دی ہور اہ‏م معاشی سرگرمیاں وچ تعلیم تے صحت دی خدمات شامل نيں۔ کوالا لمپور وچ تعلیمی اداراں دا اعلیٰ ارتکاز اے جو وسیع پیمنے اُتے مختلف کورسز مہیا کردے نيں۔ شہر وچ متعدد سرکاری تے نجی طبی مراکز تے [[ہسپتال]] صحت عامہ دی خدمات پیش کردے نيں، تے ماہر [[جراحت]] تے علاج دی اک وسیع رینج جو مقامی لوگاں تے سیاحاں نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کردی اے۔ [[فائل:Börse Kuala Lumpur.jpg|thumb|[[بورسا ملائیشیا]]، [[ملائیشیا]] دی [[اسٹاک ایکسچینج]]|150px]] [[فائل:Central Bank of Malaysia headquarters, Kuala Lumpur.jpg|thumb|[[بینک نگارا ملائیشیا]]، کوالا لمپور|150px]] شہر دے معاشی دائرہ نو‏‏ں خدمات دے ہور افعال وچ بڑھانے اُتے زور دتا جارہیا اے جداں کہ تحقیق تے ترقی جو [[ملائیشیا]] دی باقی معیشت نو‏‏ں وی سہارا فراہ‏م کردی اے۔ کوالالمپور کئی سالاں تو‏ں ملائیشیا دے اہ‏م تحقیقی مراکز جداں کہ "ربڑ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ"، "فارسٹ ریسرچ انسٹی ٹیوٹ ملائیشیا" تے "انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل ریسرچ" دا میبولی اے <ref>{{cite web|url=http://www.imr.gov.my/|title=Main page|publisher=Institute for Medical Research, Malaysia|accessdate=12 December 2007}}</ref> تے آنے والے برساں وچ ہور تحقیقی مراکز دے قیام دی توقع دی جارہی اے۔ === اسٹاک ایکسچینج === {{اصل مضمون|بورسا ملائیشیا}} [[بورسا ملائیشیا]] [[ملائیشیا]] دی [[اسٹاک ایکسچینج]] اے۔ ایہ [[کوالا لمپور]] وچ واقع اے۔ اس پہلے "کوالا لمپور اسٹاک ایکسچینج" ہويا کردی سی۔ [[بورسا ملائیشیا]] یا ملائشیا ایکسچینج شہر وچ واقع اک بنیادی معاشی سرگرمی اے۔ [[5 جولیائی]] [[2013ء]] تک اوہدی مارکیٹ کیپٹلائزیشن 505.67 بلین امریکی ڈالر رہی۔ <ref>{{cite web|title=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com|publisher=Bloomberg}}</ref><ref name="Auto4Z-1">{{cite web|title=Tun Mohamed Dzaiddin Abdullah stepped down as Bursa Malaysia chairman in 1 مارچ 2015|url=http://www.bursamalaysia.com/corporate/media-centre/media-releases/3097|publisher=[[Bursa Malaysia Berhad]]|accessdate=9 جنوری 2015}}</ref> <ref name="Auto4Z-2">{{cite web|title=Bursa Malaysia appoints Datuk Seri Tajuddin Atan as new CEO|url=http://www.bursamalaysia.com/corporate/media-centre/media-releases/721|publisher=[[Bursa Malaysia Berhad]]|accessdate=1 اپریل 2011}}</ref> <ref>{{cite web|title=South East Asian Capital Market Leaders Pursue Sustainable Business Agenda|url=http://www.sseinitiative.org/home-slider/south-east-asian-capital-market-leaders-pursue-sustainable-business-agenda/|website=SSE Initiative|publisher=SSE Initiative|accessdate=23 مئی 2015|archive-date=2019-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190830081403/https://sseinitiative.org/home-slider/south-east-asian-capital-market-leaders-pursue-sustainable-business-agenda/|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{cite web |title=Bursa Malaysia history |url=http://www.klse.com.my/website/bm/about_us/the_organisation/history.html |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070419190041/http://www.klse.com.my/website/bm/about_us/the_organisation/history.html |archivedate=19 اپریل 2007 |df=dmy}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/se-asia/BI02Ae05.html|title=INVESTMENT IN MALAYSIA|publisher=Asia Times|accessdate=10 دسمبر 2012|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929064526/http://www.atimes.com/se-asia/BI02Ae05.html|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/01/01/business/international-business-malaysia-extends-deadline-in-singapore-exchange-dispute.html|title=INTERNATIONAL BUSINESS; Malaysia Extends Deadline in Singapore Exchange Dispute|work=[[The New York Times]]|accessdate=10 دسمبر 2012|date=1 جنوری 2000}}</ref> <ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/221572|title=Malaysia's stockmarket; Daylight Robbery|publisher=[[The Economist]]|accessdate=10 دسمبر 2012|date=10 جولیائی 1999}}</ref> <ref>{{cite web| title= Bursa Malaysia Securities Trading Sessions| url= http://www.bursamalaysia.com/market/securities/equities/trading/trading-sessions/| access-date= 2019-09-30| archive-date= 2019-05-16| archive-url= https://web.archive.org/web/20190516013709/http://www.bursamalaysia.com/market/securities/equities/trading/trading-sessions| dead-url= yes}}</ref> <ref>{{cite web| title= Bursa Malaysia Derivatives Trading Sessions| url= http://www.bursamalaysia.com/market/derivatives/trading/trading-sessions/| access-date= 2019-09-30| archive-date= 2019-05-12| archive-url= https://web.archive.org/web/20190512054415/http://www.bursamalaysia.com/market/derivatives/trading/trading-sessions| dead-url= yes}}</ref> <ref>{{cite news |title=Trading on Bursa suspended |publisher=Business Times |author= |url=http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/Monday/Latest/20080310155236/Article/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411200941/http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/Monday/Latest/20080310155236/Article/ |dead-url=yes |archive-date=11 اپریل 2008}}</ref> <ref>{{cite news| author=Surin Murugiah| title=KLCI best performer among regional indices at midday| publisher=The Edge| url=http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_9c3e82e0-cb73c03a-9db99200-678c2fc2| access-date=11 مارچ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080312233256/http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_9c3e82e0-cb73c03a-9db99200-678c2fc2#| archive-date=12 مارچ 2008| dead-url=yes| df=dmy-all| accessdate=2019-09-30| archivedate=2008-03-12| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080312233256/http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_9c3e82e0-cb73c03a-9db99200-678c2fc2}}</ref> <ref>{{cite news| title=Bursa Malaysia announce "surprise and rare" trading halt | url = http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_e69a7de1-cb73c03a-c8c7d600-f86fa74d| author= Cindy Yeap| date=3 جولیائی 2008| accessdate=3 جولیائی 2008| publisher=The Edge |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080706083903/http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_e69a7de1-cb73c03a-c8c7d600-f86fa74d <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 6 جولیائی 2008}}</ref> <ref>[http://www.klse.com.my/website/bm/products_and_services/derivative_resources/downloads/FCPO_Aug08.pdf Palm Oil Futures Trading in Malaysia] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081120094524/http://www.klse.com.my/website/bm/products_and_services/derivative_resources/downloads/FCPO_Aug08.pdf |date=20 نومبر 2008}}</ref> <ref>[http://www.theedgemalaysia.com/business-news/146052-syariah-commodities-trading-platform-to-be-launched-next-month.html Syariah commodities trading platform to be launched] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110807080747/http://www.theedgemalaysia.com/business-news/146052-syariah-commodities-trading-platform-to-be-launched-next-month.html |date=7 اگست 2011}} The Edge, 29 جولیائی 2009</ref> <ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/8b581b9e-8660-11de-9e8e-0144feabdc0,dwp_uuid=a6dfcf08-9c79-11da-8762-0000779e2340.html?nclick_check=1 CME and Bursa Malaysia to launch palm oil contract]{{deadurl|date=May 2018}} Financial Times, 11 اگست 2009</ref> <ref>[https://www.reuters.com/article/rbssFinancialServicesAndRealEstateNews/idUSKLR35309220090811 Bursa Malaysia, CME in palm oil futures deal] Reuters, 11 اگست 2009</ref> <ref>[http://www.chicagotribune.com/business/chi-biz-cme-group-bursa-malaysia-aug11,0,4943165.story CME Group to take stake in Bursa Malaysia derivatives unit] Chicago Tribune 11 اگست 2009</ref> <ref>[http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/9/17/business/20090917151931&sec=business CME to acquire 25% stake in Bursa's derivatives business] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714150454/http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/9/17/business/20090917151931&sec=business |date=2014-07-14 }} The Star, 17 ستمبر 2009</ref> <ref>[http://www.theedgemalaysia.com/business-news/149572-flash-cme-to-take-25-stake-in-bursas-derivatives.html CME to take 25% stake in Bursa's derivatives for RM55m] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090923142009/http://www.theedgemalaysia.com/business-news/149572-flash-cme-to-take-25-stake-in-bursas-derivatives.html |date=23 ستمبر 2009}} The Edge Malaysia, 17 ستمبر 2009</ref> <ref>[http://www.theedgemalaysia.com/features/17960-jakartas-cpo-contract-not-a-threat.html Jakarta's CPO contract not a threat] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111007041601/http://www.theedgemalaysia.com/features/17960-jakartas-cpo-contract-not-a-threat.html |date=7 اکتوبر 2011}} The Edge Malaysia, 29 جون 2009</ref> <ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/dfc1e440-82a4-11de-ab4a-00144feabdc0,dwp_uuid=fc1ed142-a0ec-11dd-82fd-000077b07658.html Jakarta plans palm oil exchange] Financial Times, 6 اگست 2009</ref> <ref>[https://www.forbes.com/feeds/afx/2007/05/03/afx3680505.html Singapore's JADE to launch crude palm oil futures on جون 6] Forbes, 3 مئی 2007</ref> <ref>[http://in.reuters.com/article/asiaCompanyAndMarkets/idINSGC00137820071109 Singapore Exchange buys CME's stake in JADE market] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200126130903/https://in.reuters.com/article/singapore-exchange-jade/singapore-exchange-buys-cmes-stake-in-jade-market-idINSGC00137820071109 |date=2020-01-26 }} Reuters, 9 نومبر 2007</ref> <ref>[https://www.reuters.com/article/companyNewsAndPR/idUSN0755484420071107 JADE palm oil, rubber futures to shift to SGX] Reuters, 7 نومبر 2007</ref> === بینک نگارا ملائیشیا === {{اصل مضمون|بینک نگارا ملائیشیا}} [[بینک نگارا ملائیشیا]] [[ملائیشیا]] دا [[مرکزی بینک]] اے۔ اس دا قیام [[26 جنوری]] [[1959ء]] نو‏‏ں '''ملیایا مرکزی بینک''' دے طور اُتے قائم کیتا گیا۔ اس دا بنیادی مقصد [[کرنسی]] جاری کرنا اے، [[حکومت ملائیشیا]] دے بینکر تے مشیر دی حیثیت تو‏ں ملک دے مالیاتی اداراں نو‏‏ں منظم کرنا، قرض دے نظام تے مالیاتی پالیسی بنانا اے۔ اس دا صدر دفتر [[ملائیشیا]] دے وفاقی [[دار الحکومت]] کوالا لمپور وچ واقع اے۔ === سیاحت === [[فائل:Kuala Lumpur Masjid Jamek.jpg|thumb|[[سلطان عبد الصمد جامع مسجد]]|150px|right]] [[فائل:Kuala-Lumpur-Bird-Park-Inside.JPG|thumb|[[کوالا لمپور برڈ پارک]]|150px]] [[فائل:Central Market, KL, Malaysia.jpg|thumb|[[سنٹرل مارکیٹ، کوالا لمپور|سنٹرل مارکیٹ]]|150px|right]] [[فائل:Underwater tunnel in Aquaria KLCC.jpg|thumb|[[اکویریا دے ایل سی سی]]|150px]] کوالا لمپور دے سیاحتی مقامات وچ مندرجہ ذیل قابل ذکر نيں: {{colbegin|2}} * [[پیٹروناس ٹوئن ٹاورز]] * [[بوکیت بینتانگ]] (شاپنگ ڈسٹرکٹ) * [[کوالا لمپور ٹتے]] * [[پیٹلنگ اسٹریٹ]] (چائنہ ٹاؤن) * [[مردیکا چوک، کوالا لمپور|مردیکا چوک]] (آزادی چوک) * [[ملائیشیائی ایوان پارلیمان]] * [[استانا نگارا، جالان توانکو عبد الحلیم|استانا نگارا]] (''قومی محل'') * [[قومی عجائب گھر (ملائیشیا)|قومی عجائب گھر]] * [[اسلامی فنون عجائب گھر ملائیشیا|اسلامی فنون عجائب گھر]] * [[سنٹرل مارکیٹ، کوالا لمپور|سنٹرل مارکیٹ]] * [[کوالا لمپور برڈ پارک]] * [[اکویریا دے ایل سی سی]] (مچھلی گھر) * [[قومی یادگار (ملائیشیا)|قومی یادگار]] * [[جامع مسجد کوالا لمپور]] <ref>{{cite web|title=Kuala Lumpur Travel |url=http://all.talkmalaysia.com/kuala-lumpur/kuala-lumpur-travel/ |accessdate=15 September 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090827185613/http://all.talkmalaysia.com/kuala-lumpur/kuala-lumpur-travel/ |archivedate=27 August 2009 |df=}}</ref> {{colend}} === خریداری === == آبادیات == === تاریخی آبادیات === {{Bar box |title=Ethnicities of Kuala Lumpur – 2010 Census<ref name="Department of Statistics, Malaysia">{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf|title= 2010 Population and Housing Census of Malaysia|language=Malay, English|publisher=Department of Statistics, Malaysia|accessdate=17 June 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130205104835/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf|archivedate=5 February 2013|deadurl=yes}}</ref> |titlebar= |left1=Ethnic group |right1=Percent |float=right |bars= {{Bar percent|[[Malaysian Malay|Malay]]|Green|44.7}} {{Bar percent|[[Malaysian Chinese|Chinese]]|#FFA07A|43.2}} {{Bar percent|[[Malaysian Indian|Indians]]|#FFCBA4|10.3}} {{Bar percent|[[Bumiputera (Malaysia)|Other Bumiputras]]|#89CFF0|1.2}} {{Bar percent|Others|DarkGray|0.6}} }} {{bar box |title=Religion in Kuala Lumpur – 2010 Census<ref name="Department of Statistics, Malaysia" /> |titlebar= |left1=Religion |right1=Percent |float=right |bars= {{Bar percent|[[اسلام]]|Green|46.4}} {{Bar percent|[[بدھ مت]]|Yellow|35.7}} {{Bar percent|[[ہندو مت]]|Orange|8.5}} {{Bar percent|[[مسیحیت]]|Blue|5.8}} {{Bar percent|Unknown / None|Brown|1.4}} {{Bar percent|[[چینی لوک مذہب]]|Magenta|1.1}} {{Bar percent|Others|Gray|0.6}} {{Bar percent|[[لادینیت]]|Black|0.5}} }} {{-}} === زباناں تے مذاہب === [[File:Places of worship in KL.png|thumb|upright=1.2|گھڑی وار اواُتے بائاں سے: [[ملائیشیا دی قومی مسجد|قومی مسجد]]، [[تھیئن ہؤ مندر]]، [[سری مہاماریامن مندر، کوالا لمپور|سری مہاماریامن مندر]]، [[سینٹ جانز کتھیڈرل (کوالا لمپور)|سینٹ جانز کتھیڈرل]]]] {{-}} == شہر دا منظر == {{wide image|KL Night Scene 301015.jpg|900px|کوالا لمپور}} {{wide image|Moonrise over kuala lumpur.jpg|900px|کوالا لمپور}} === فن تعمیرات === === پارک === {{وسیع تصویر|Kuala Lumpur - Titiwangsa - Panorama 0002.JPG|1100px| [[تیتیوانگسا جھیل باغات]] تو‏ں کوالا لمپور دا نطارہ}} == تعلیم == == ثقافت == === فن === === کھیل تے تفریح === === میڈیا === == نقل و حمل == [[فائل:Klsentral.jpg|thumb|[[کے ایل سینٹرال اسٹیشن|کے ایل سینٹرال]] [[جنوب مشرقی ایشیا]] دا سب تو‏ں وڈا [[ریلوے اسٹیشن]] اے۔|200px]] کوالا لمپور وچ [[نقل و حمل]] [[وادی کلانگ]] وچ انتہائی ترقی یافتہ بنیادی ڈھانچے اُتے مشتمل اے۔ کوالا لمپور، [[ملائیشیا]] دا [[دار الحکومت]] ہونے دی وجہ تو‏ں [[ملائیشیا]] دا بے مثال نقل و حمل نظام اے جس وچ اک مربوط ریلوے نیٹ ورک وی شامل اے، تے ہور ایہ کہ دنیا دی سب تو‏ں طویل خود کار بغیر ڈرائیورر میٹرو نظام [[کیلانا جایا لائن]] وی اس دا حصہ اے۔ === فضائی === ==== سمپانگ ہوائی اڈا ==== {{اصل مضمون|سمپانگ ہوائی اڈا}} [[کوالا لمپور]]، [[ملائیشیا]] دا پہلا [[ہوائی اڈا]] [[سمپانگ ہوائی اڈا]] سی ایہ [[1952ء]] تو‏ں [[1965ء]] تک کوالا لمپور دا مرکزی ہوائی اڈا سی جسنو‏ں تب '''کوالا لمپور بین الاقوامی ہوائی اڈا''' کہیا جاندا سی، اُتے [[سوبانگ بین الاقوامی ہوائی اڈا]] دی تعمیر دے بعد اوہدی ایہ حیثیت ختم ہو گئی۔ ہن ایہ ہوائی اڈا غیر فعال اے۔ ==== سلطان عبد العزیز شاہ ہوائی اڈا ==== [[فائل:Subang airport.jpg|thumb|[[سلطان عبد العزیز شاہ ہوائی اڈا]]|150px]] {{اصل مضمون|سلطان عبد العزیز شاہ ہوائی اڈا}} [[سلطان عبد العزیز شاہ ہوائی اڈا]] جس دا سابقہ نام [[سوبانگ بین الاقوامی ہوائی اڈا]] سی [[کوالا لمپور]]، [[ملائیشیا]] وچ [[ہوائی اڈا]] اے جسنو‏ں [[سمپانگ ہوائی اڈا|سمپانگ ہوائی اڈے]] دے متبادل دے طور اُتے بنایا گیا۔ یہ [[سوبانگ، سلنگور| سوبانگ]]، [[ضلع پیٹلنگ]]، [[سلنگور]]، [[ملائیشیا]] وچ واقع اے۔ ایہ [[سیپانگ (قصبہ)|سیپانگ]] وچ [[کوالا لمپور]] دے مرکزی ہوائی اڈے [[کوالالمپور بین الاقوامی ہوائی اڈا]] دی تعمیر تو‏ں قبل کوالا لمپور دا [[بین الاقوامی ہوائی اڈا]] سی اُتے ہن اوہدی حیثیت ثانوی اے تے اس اُتے محدود آمد و رفت ہوندی اے۔ ==== کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ ==== [[فائل:KLIA MTB&Tower.jpg|thumb|[[کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ]]|150px]] {{اصل مضمون|کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ}} [[کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ]] [[ملائیشیا]] دا اہ‏م بین الاقوامی [[ہوائی اڈا]] تے [[جنوب مشرقی ایشیا]] دے وڈے ہوائی اڈاں وچو‏ں اک اے۔ ایہ [[سلنگور]] دے [[سیپانگ ضلع]] وچ 3.5 ملین [[امریکی ڈالر]] <ref name="KLIA History">{{cite web|title=History of KLIA|year=1998|url=http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/MENU/MainFrame.htm|access-date=2019-09-30|archive-date=2008-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305010314/http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/MENU/MainFrame.htm|dead-url=yes}}</ref> دی لاگت تو‏ں تیار کیتا گیا۔ ==== ملائیشیا ائیرلائنز ==== [[فائل:MalaysiaA350.jpg|thumb|[[ملائیشیا ائیرلائنز]]|150px]] {{اصل مضمون|ملائیشیا ائیرلائنز}} [[ملائیشیا ائیرلائنز]] [[ملائیشیا]] دی [[ہوائی کمپنی]] اے ۔<ref>{{Cite web |title=ائیرپورٹس ڈیٹا بیس |url=http://ourairports.com/airlines |access-date=2019-09-30 |archive-date=2015-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120205837/http://ourairports.com/airlines/ |dead-url=yes }}</ref> ملائیشیا ائیرلائنز دا مرکزی دفتر [[ملائیشیا]] دے ائیر پورٹ [[کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ]] اُتے واقع اے۔ [[ملائیشیا ائیرلائنز]] دی دو ذیلی [[ایئرلائن|ایئرلائناں]] وی موجود نيں جو کہ [[فائرفلیائی (ایئرلائن)|فائرفلیائی]] تے [[ایم اے ایس ونگز]] نيں۔ ===== کوڈ شراکت معاہدے ===== [[ملائیشیا ائیرلائنز]] مندرجہ ذیل [[ایئرلائن|ایئرلائناں]] دے نال کوڈ شراکت معاہدہ رکھدی اے۔ <ref name="CAPA Malaysia Airlines profile">{{cite web|url=http://centreforaviation.com/profiles/airlines/malaysia-airlines-mh |title=Profile on Malaysia Airlines |website=CAPA|publisher=Centre for Aviation|access-date=2016-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029185429/http://centreforaviation.com/profiles/airlines/malaysia-airlines-mh |archive-date=2016-10-29|dead-url=no}}</ref> {{colbegin|4}} * [[ایئر ماریشش]] * [[امریکن ایئر لائنز]] * [[بینکاک ائیرویز]] * [[ڈریگن ائیر]] * [[کیتھے پیسیفک ائیر ویز]] * [[چائنا ائیر لائنز]]<ref>{{Cite web | url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/269810/china-airlines-malaysia-airlines-proposes-codeshare-service-from-nov-2016/ | title=China Airlines / Malaysia Airlines proposes codeshare service from Nov 2016}}</ref> * [[امارات (ائیر لائن)]] * [[ایتھوپین ایئر لائنز]] * [[اتحاد ائیر ویز]] * [[فن ائیر]] * [[فائرفلیائی (ایئرلائن)]] <small>(ذیلی ادارہ)</small> * [[گارودا انڈونیشیا]] * [[جاپان ایئر لائنز انٹرنیشنل]] * [[کے ایل ایم]] * [[کوریا ایئر]] * [[ایم اے ایس ونگز]] <small>(ذیلی ادارہ)</small> * [[میانمار ائیرویز انٹرنیشنل]] * [[عمان ایئر]] * [[فلپائن ایئر لائنز]] * [[قطر ائیرویز]] * [[رائل برونی ائیرلائنز]] * [[رائل جورڈینین]] * [[سلک ائیر]] * [[سنگاپور ایئر لائنز]] * [[سری لنکن ائیرلائنز]] * [[تھائی ائیرویز انٹرنیشنل]] * [[ازبکستان ائیرویز]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Uzbekistan Airways / Malaysia Airlines expands codeshare routes from April 2018|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277935/uzbekistan-airways-malaysia-airlines-expands-codeshare-routes-from-april-2018/|accessdate=3 April 2018|work=Routesonline|date=3 April 2018}}</ref> * [[شیامین ایئر]] {{colend}} === تیز رفتار عوامی نقل و حمل === [[File:Klang Valley Rail Transit System Timeline - 2018.gif|وادی کلانگ مربوط ٹرانزٹ نظام دا [[خط زمنی]]|alt=|left|200px]] {{اصل مضمون|وادی کلانگ مربوط ٹرانزٹ نظام}} [[وادی کلانگ مربوط ٹرانزٹ نظام]] [[کوالا لمپور عظمی]] تے [[وادی کلانگ]] وچ اک [[عاجلانہ نقل و حمل]] نظام اے، جو کہ 4 آپریٹرز دا 6 میٹرو لائناں اُتے مشتمل اے۔ انہاں 4 آپریٹرز وچ [[ریپڈ ریل]] تے [[کے ٹی ایم کومیوٹر]] کوالا لمپور وچ اہ‏م ترین نيں، [[کریتاپی تانہ ملایو]] تو‏ں سال 2005 وچ 30،934،651 مسافراں نے سفر کیتا۔ <ref>{{Cite web |title=KTMB Statistics on ridership |url=http://www.ktmb.com.my/images/default/2006/statistic/041306comtraffic.pdf |access-date=2019-09-30 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227103440/http://www.ktmb.com.my/images/default/2006/statistic/041306comtraffic.pdf |dead-url=yes }}</ref> کوالا لمپور وچ میٹرو لائناں مختلف اقسام وچ تقسیم کيتیاں جاندیاں ناں: [[عاجلانہ نقل و حمل|ریپڈ ٹرانزٹ]]، [[کومیوٹر ریل]] تے [[مونو ریل]]۔ ہور جداں بین-شہر ریل تے [[کے ایل آئی اے ایکسپریس]] دراصل میٹرو نظام نئيں نيں۔ ==== مختلف اسلوب نقل و حمل مرکز ==== {{اصل مضمون|کوالا لمپور سینٹرال اسٹیشن}} [[کوالا لمپور سینٹرال اسٹیشن]] یا مخفف '''کے ایل سینٹرال اسٹیشن''' لیکن عام بول چال وچ صرف '''سینٹرال''' ہی کہیا جاندا اے۔ ==== کوالا لمپور ریلوے اسٹیشن ==== [[فائل:Kuala Lumpur railway station (Rawang-Seremban & Sentul-Port Klang Line) (frontal facade), Kuala Lumpur.jpg|thumb|[[کوالا لمپور ریلوے اسٹیشن]]|150px]] {{اصل مضمون|کوالا لمپور ریلوے اسٹیشن}} [[کوالا لمپور ریلوے اسٹیشن]] ==== ریل نقل و حمل ==== [[کوالا لمپور عظمی]] تے [[وادی کلانگ]] وچ مختلف اقسام دا [[ریل]] [[نقل و حمل]] نطام موجود اے جس تفصیل مندرجہ ذیل اے: ===== لائٹ ریل ٹرانزٹ (ایل آر ٹی) ===== {{اصل مضمون|ریپڈ دے ایل}} کوالا لمپور وچ تن مکمل مختلف گریڈ نظام نيں، جو کہ [[کیلانا جایا لائن]]، [[امپانگ تے سری پیٹلنگ لائناں|امپانگ لائن]] تے [[امپانگ تے سری پیٹلنگ لائناں|سری پیٹلنگ لائن]] نيں۔ ایہ تیناں [[ریپڈ ریل]] دے زیر انتظام نيں۔ ====== کیلانا جایا لائن ====== [[فائل:Kelana Jaya Line.jpg|thumb|[[کیلانا جایا لائن]]|150px]] {{اصل مضمون|کیلانا جایا لائن}} [[کیلانا جایا لائن]] کوالا لمپور وچ سب تو‏ں اہ‏م میٹرو لائن اے۔ ایہ [[کوالا لمپور سٹی سینٹر]] نو‏‏ں [[سوبانگ جایا]]، [[پیتالنیگ جایا]] تے [[ضلع گومباک|گومباک]] تو‏ں ملاندی اے۔ فی الحال اس تو‏ں 170،000 مسافر روزانہ سفر کردے نيں جدو‏ں کہ قومی دناں وچ ایہ تعداد 350،000 تو‏ں زیادہ ہو جاندی اے۔ ====== امپانگ لائن ====== [[فائل:170607 KL city centre from PWTC.jpg|thumb|[[امپانگ تے سری پیٹلنگ لائناں]]|150px]] {{اصل مضمون|امپانگ لائن}} [[ریپڈ ریل]] دا اک تے تیز رفتار ٹرانزٹ نطام اے۔ ====== سری پیٹلنگ لائن ====== {{اصل مضمون|سری پیٹلنگ لائن}} [[ریپڈ ریل]] دا اک تے تیز رفتار ٹرانزٹ نطام اے۔ ===== [[کومیوٹر ریل]] ===== [[فائل:Class 83 KTM Komuter train, Kuala Lumpur.jpg|thumb|[[کے ٹی ایم کومیوٹر]]|150px]] {{اصل مضمون|کے ٹی ایم کومیوٹر|کے ایل آئی اے ٹرانزٹ}} کوالا لمپور وچ [[ملائیشیا]] وچ مسافر ریلوے دا سب تو‏ں وڈا نظام اے۔ کوالالمپور وچ [[کومیوٹر ریل]] جے دو آپریٹرز نيں جو کہ [[کے ٹی ایم کومیوٹر]] تے [[کے ایل آئی اے ٹرانزٹ]] نيں۔ ایہ دو آپریٹر کوالا لمپور وچ 4 مسافر ریل لائنز چلاندے نيں جو کہ [[سرمبان لائن]]، [[سرمبان لائن|تانجونگ مالیم شٹل سروس]]، [[پورٹ کلانگ لائن]] تے [[کے ایل آئی اے ٹرانزٹ]] ہین۔ ====== کریتاپی تانہ ملایو ====== [[فائل:Normal KTMB.jpg|thumb|[[کریتاپی تانہ ملایو]] بین شہر ریل|150px]] {{اصل مضمون|کریتاپی تانہ ملایو}} [[کریتاپی تانہ ملایو]] [[جزیرہ نما ملائیشیا]] دا بنیادی ریل نطام اے۔ ایہ ریلوے نظام برطانوی نوآبادیاندی دور وچ قائم کیتا گیا جو کہ جزیرے دا پہلا ریل نظام سی اس دا پرانا نام '''فیڈرل مالے اسٹیٹس ریلوے''' تے '''مالایان ریلوے ایڈمنسٹریشن''' سی [[1962ء]] وچ اس موجودہ نام [[کریتاپی تانہ ملایو]] اختیار کیتا گیا۔ <ref>http://landasan.info/services/ktmb/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413135224/http://www.landasan.info/services/ktmb/ |date=2016-04-13 }}</ref> ====== ایکسپریس ریل لنک ====== [[ایکسپریس ریل لنک]] اک کمپنی اے جو ائیر پورٹ ریل لنک دی مالک تے منتظم اے۔ ایہ [[کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ]] نو‏‏ں [[کے ایل سینٹرال اسٹیشن]] تو‏ں ملاندی اے جنہاں دا باہمی فاصلہ 57 کلو میٹر اے۔ کمپنی دی دو مختلف ٹرین خدمات نيں: [[کے ایل آئی اے ایکسپریس]] تے [[کے ایل آئی اے ٹرانزٹ]] نيں۔ ====== دے ایل آئی اے ٹرانزٹ ====== [[فائل:Bandar Tasik Selatan station (KLIA Transit), Klang Valley.jpg|thumb|[[کے ایل آئی اے ٹرانزٹ]]/[[کے ایل آئی اے ایکسپریس]]|150px]] [[کے ایل آئی اے ٹرانزٹ]] [[کوالا لمپور]]، [[ملائیشیا]] وچ اک مسافر ریل اے جو [[کوالا لمپور سینٹرل اسٹیشن]] ([[کے ایل سینٹرال اسٹیشن|کے ایل سینٹرال]]) تے [[کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ]] (کے ایل آئی اے) تے (کے ایل آئی اے 2) دے درمیان چلتی اے۔ <ref name="KLIA">{{cite web |url=https://www.kliaekspres.com/plan-buy/our-services/ |title=Our Services |publisher=Express Rail Link Sdn Bhd |accessdate=12 June 2014}}</ref> یہ انہاں دو خدامات وچو‏ں اک اے جو [[ایکسپریس ریل لنک]] [[کے ایل آئی اے ایکسپریس]] دی لائن استعمال کردے ہوئے ہی فراہ‏م کردی اے۔ ایہ [[وادی کلانگ مربوط ٹرانزٹ نظام]] دا حصہ اے۔ ===== ایئر پورٹ ایکسپریس ===== {{اصل مضمون|کے ایل آئی اے ایکسپریس}} [[کے ایل آئی اے ایکسپریس]] [[کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ]] (کے ایل آئی اے) تو‏ں [[کوالا لمپور]] شہر دے لئی اک براہ راست ریل نظام اے۔ ===== مونوریل ===== [[فائل:SCOMI Sutra for Rapid Rail.jpg|thumb|[[کے ایل مونوریل]]|150px]] {{اصل مضمون|کے ایل مونوریل}} [[کے ایل مونوریل]] [[کوالا لمپور]]، [[ملائیشیا]] وچ اٹھ ریل ٹرانسمیشن لائن دا واحد فعال [[مونوریل]] نظام اے۔ ایہ [[وادی کلانگ مربوط ٹرانزٹ نظام]] دا اک جزو اے۔ ==== بساں ==== ===== ریپڈ بس ===== [[فائل:MAN-18-280-RapidKL.JPG|thumb|[[ریپڈ بس]]|150px]] {{اصل مضمون|ریپڈ بس}} [[ریپڈ بس]] [[ملائیشیا]] وچ سب تو‏ں وڈا بس آپریٹر اے۔ ایہ بنیادی طور اُتے [[وادی کلانگ]]، [[پینانگ]] تے [[کوانتان]] نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کردا اے۔ [[2011ء]] تو‏ں [[ریپڈ دے ایل]] دے سروس برانڈز یونٹ 167 راستاں اُتے چلیائے جا رہے نيں جنہاں وچ 1،400 بساں 980 رہائشی علاقےآں نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کر رہی نيں جس تو‏ں روزانہ تقریباً 400،000 لوگ سفر کردے نيں۔ <ref>{{cite news | title=RM4.9b to boost urban,rail transport systems | url=http://www.theedgedaily.com/cms/contentPrint.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_c810b93f-cb73c03a-c8c7d600-360bce9e&paging=0 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112032/http://www.theedgedaily.com/cms/contentPrint.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_c810b93f-cb73c03a-c8c7d600-360bce9e&paging=0 | dead-url=yes | archive-date=2 اپریل 2015 | author=Surin Murugiah | date=27 جون 2008 | accessdate=28 جون 2008 | archivedate=2015-04-02 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402112032/http://www.theedgedaily.com/cms/contentPrint.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_c810b93f-cb73c03a-c8c7d600-360bce9e&paging=0 }}</ref> ===== بی آر ٹی سن وے لائن ===== [[فائل:BRT Sunway ebus.JPG|thumb|[[بی آر ٹی سن وے لائن]]|150px]] {{اصل مضمون|بی آر ٹی سن وے لائن}} [[بی آر ٹی سن وے لائن]] اک [[بس ریپڈ ٹرانزٹ]] (بی آر ٹی) نطام اے جو [[وادی کلانگ مربوط ٹرانزٹ نظام]] دا اک جزو اے۔ ایہ [[کوالا لمپور]] دے مضافاندی علاقہ [[پیتالنیگ جایا]] نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کردا اے۔ ===== مقامی بساں ===== مقامی بساں ([[ریپڈ دے ایل]] دی مقامی شٹل سروس دے علاوہ) ریپڈ دے ایل مربوط نیٹ ورک بساں تے نجی آپریڑر میٹرو بساں وی موجود نيں جتھ‏ے وچ کازوے لنک، لین سینگ، سلنگور اومنی بس،سیتارا جایا، سٹی لائنر، واواسان سوتیرا، نادی پترا تے سری انداہ شامل نيں۔ ===== گو دے ایل سٹی بس ===== {{اصل مضمون|گو دے ایل سٹی بس}} [[گو دے ایل سٹی بس]] [[کوالا لمپور]]، [[ملائیشیا]] دے [[کوالا لمپور سٹی سینٹر|مرکز شہر]] وچ اک مفت بس سروس اے۔ <ref>{{cite web|last=The Star Online|title=Free city bus service is the way to GO|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2012/09/26/Free-city-bus-service-is-the-way-to-GO/#13486538279636898&if_height=202|publisher=thestar.com.my|accessdate=2 June 2013}}</ref> <ref>{{cite web|last=The Star Online|title=New free city bus service a relief to KL residents|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2012/09/24/New-free-city-bus-service-a-relief-to-KL-residents/#13484940756813610&if_height=202|publisher=thestar.com.my|accessdate=24 September 2012}}</ref> <ref>{{cite web|last=New Straits Times |title=No stopping GO-KL, says SPAD chief |url=http://www2.nst.com.my/nation/general/no-stopping-go-kl-says-spad-chief-1.152768 |publisher=thestar.com.my |accessdate=5 October 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005014901/http://www.nst.com.my/nation/general/no-stopping-go-kl-says-spad-chief-1.152768 |archivedate=5 October 2012 |df=}}</ref> ===== پودو سینٹرال ===== [[فائل:Pudu Sentral Bus Terminal (2021).jpg|thumb|[[پودو سینٹرال]]|150px]] {{اصل مضمون|پودو سینٹرال}} [[پودو سینٹرال]] [[کوالا لمپور]]، [[ملائیشیا]] وچ مرکزی مقامی بس اڈا اے۔ === سڑکاں === [[فائل:KL- Jalan Ampang-Tun Razak junction.JPG|thumb|[[جالان امپانگ]] تے جالان تن رزاق دا جنکشن|150px]] سڑکاں کوالا لمپور دی نقل و حمل نیٹ ورک دی اہ‏م شریاناں نيں۔ کوالالمپور وچ روڈ نیٹ ورک دا نظام وڈے چینی شہراں دے روڈ نیٹ ورک دے نظام دی طرح اے، جتھ‏ے اک رنگ روڈ وی موجود نيں۔ کوالا لمپور دی اہ‏م رنگ روڈ [[کوالا لمپور مڈل رنگ روڈ 1]] تے [[کوالا لمپور مڈل رنگ روڈ 2]] نيں. کوالالمپور وچ سڑکاں عام طور اُتے ہر سمت وچ تن رویہ نيں، جدو‏ں کہ چند مخصوص سڑکاں جالان سلطان اسماعیل تے جالان بوکیت بینتانگ اک طرفہ نيں۔ <ref>[http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/4/23/central/17519384&sec=central One Way Streets in Golden Triangle]</ref> ==== ایکسپریس وے ==== ذیل وچ [[وادی کلانگ]] علاقے دی خدمت کرنے والے ایکسپریس وے دی اک نا مکمل فہرست اے: {| class="wikitable" ! روٹ نمبر !! ایکسپریس وے دا نام !! علاقہ جات خدمت !! ہور ایکسپریس وے کنکشن |- | {{MES-E|1}} || [[نويں وادی کلانگ ایکسپریس وے]] || [[سوبانگ جایا]]، [[کلانگ]]، [[دامانسارا، کوالا لمپور]] || [[شمال-جنوب ایکسپریس وے (ملائیشیا)]]، [[شمال-جنوب ایکسپریس وے سینٹرل لنک]]، [[اسپرنٹ ایکسپریس وے]] |- | {{MES-E|5}} || [[شاہ عالم ایکسپریس وے]]|| [[شاہ عالم، ملائیشیا]]، [[یوپ سوبنگ یایا]]، [[کلانگ]]، [[کوندا کیمونینگ]]، [[بوکیت جلیل]]، [[سری پیٹلنگ]] || [[ماجو ایکسپریس وے]]، [[کوالا لمپور-سرمبان ایکسپریس وے]] |- | {{MES-E|6}} || [[شمال-جنوب ایکسپریس وے سینٹرل لنک]] || [[پتراجایا]]، [[سائبر جایا]]، [[کوالالمپور انٹرنیشنل ایئرپورٹ]]، [[ساوجانا پترا]]، [[شاہ عالم، ملائیشیا]]، [[نیلای]]|| [[نويں وادی کلانگ ایکسپریس وے]]، [[شمال-جنوب ایکسپریس وے (ملائیشیا)]] |- | {{MES-E|7}}<br />({{JKR|1}}) || [[چیراس-کاجانگ ایکسپریس وے]]|| [[چیراس، کوالا لمپور]]، [[کاجانگ]] || [[چیراس ہائی وے]]، [[کاجانگ–سرمبان ہائی وے]]، [[کاجانگ ڈسپرسل لنک ایکسپریس وے]]، [[اسمارٹ سرنگ]] |- | {{MES-E|9}} || [[بیسرایا ایکسپریس وے]] || [[سونگائی بیسی]]، [[بندر تاسک سیلاتان]] || [[کاجانگ ڈسپرسل لنک ایکسپریس وے]]، [[شمال-جنوب ایکسپریس وے (ملائیشیا)]] |- | {{MES-E|10}} || [[نويں پانتای ایکسپریس وے]] || [[سوبانگ جایا]] || [[وفاقی ہائی وے، ملائیشیا]]، [[کوالا لمپور-سرمبان ایکسپریس وے]] |- | {{MES-E|18}} || [[کاجانگ ڈسپرسل لنک ایکسپریس وے]] || [[کاجانگ]]، [[چیراس، کوالا لمپور]]، [[سونگائی لونگ]] || [[جنوبی وادی کلانگ ایکسپریس وے]]، [[چیراس-کاجانگ ایکسپریس وے]]، [[بیسرایا ایکسپریس وے]] |- | {{MES-E|20}} || [[ماجو ایکسپریس وے]] || [[پتراجایا]]، [[سائبر جایا]] || [[کوالا لمپور-سرمبان ایکسپریس وے]]، [[شاہ عالم ایکسپریس وے]] |- | {{MES-E|21}} || [[کاجانگ–سرمبان ہائی وے]] || [[کاجانگ]]، [[سیمینئیہ]]، [[سرمبان]] || [[چیراس-کاجانگ ایکسپریس وے]]، [[چیراس ہائی وے]] |- | {{MES-E|23}} || [[اسپرنٹ ایکسپریس وے]] || [[دامانسارا، کوالا لمپور]]، [[تامان دوندا]] || [[نويں وادی کلانگ ایکسپریس وے]]، [[وفاقی ہائی وے، ملائیشیا]] |- | {{MES-E|33}} || [[دوتا–اولو کلانگ ایکسپریس وے]] || [[تامان دوندا]]، [[اولو کلانگ]]، [[ضلع گومباک]] || [[نويں وادی کلانگ ایکسپریس وے]]، [[کوالا لمپور-راوانگ ہائی وے]]، [[کوالا لمپور مڈل رنگ روڈ 2]]، [[کوالا لمپور-کاراک ایکسپریس وے]] |- | {{MES-E|37}} || [[کوالا لمپور-سرمبان ایکسپریس وے]] || [[کوالا لمپور]]، [[سرمبان]]، [[کاجانگ]]، [[بانگی، ملائیشیا|بانگی]]، [[نیلای]] || [[شمال-جنوب ایکسپریس وے سینٹرل لنک]]، [[شمال-جنوب ایکسپریس وے (ملائیشیا)]]، [[اسمارٹ سرنگ]]، [[ماجو ایکسپریس وے]] |- | {{MES-E|37}} || [[مشرق–مغرب لنک ایکسپریس وے]]|| [[تامان کوگہناوت]]، [[سونگائی بیسی]]|| [[چیراس ہائی وے]]، [[چیراس-کاجانگ ایکسپریس وے]]، [[کوالا لمپور-سرمبان ایکسپریس وے]]، [[اسمارٹ سرنگ]] |- | {{MES-E|38}} || [[اسمارٹ سرنگ]] || جالان سلطان اسماعیل، جالان تن رزاق || [[وفاقی ہائی وے، ملائیشیا]]، [[کوالا لمپور-سرمبان ایکسپریس وے]]، [[چیراس ہائی وے]] |- | {{JKR|1}} || [[چیراس ہائی وے]] || [[چیراس، کوالا لمپور]]، [[سونگائی بیسی]] | [[چیراس-کاجانگ ایکسپریس وے]]، [[کوالا لمپور مڈل رنگ روڈ 1]]، [[کوالا لمپور مڈل رنگ روڈ 2]]، [[مشرق–مغرب لنک ایکسپریس وے]] |- | {{JKR|2}} || [[وفاقی ہائی وے، ملائیشیا]] || [[کلانگ]]، [[پیتالنیگ جایا]]، [[سوبانگ جایا]]، [[کیلانا جایا]] تے [[شاہ عالم، ملائیشیا]] || [[نويں پانتای ایکسپریس وے]]، [[اسپرنٹ ایکسپریس وے]] |} === ٹیکسی === [[فائل:2010-2013 Proton Persona (CM) 1.6 sedan, Teksi (2014-01-03).jpg|thumb|ٹیکسی|150px]] میٹر والی ٹیکسیاں شہر بھر وچ با آسانی دستیاب نيں۔ اُتے ٹریفک جام، خاص طور اُتے رش دے اوقات وچ ٹیکسی حاصل کرنا مشکل ہوسکدا اے یا رش وچ پھنس جانے دی صورت وچ آپ وقت اُتے اپنی منزل اُتے نئيں پہنچ پاندے۔ ایسے بوہت سارے واقعات سامنے آئے نيں جتھ‏ے ٹیکسی ڈرائیوراں نے بہت زیادہ کرایہ موصول کیتا، خاص طور اُتے سیاحاں تاں، اسی لئی سیاحاں نو‏‏ں مشورہ دتا جاندا اے صرف اوہ ٹیکس استعمال کریئے جو میٹر دے مطابق کرایہ چارج کردے نيں، یا میٹر دا استعمال کرنے اُتے اصرار کیتا جائے۔ ٹیکسی اسٹینڈ شہر بھر وچ دستیاب نيں تے زیادہ تر ٹیکسیاں ٹیکسی اسٹینڈ اُتے ہی کھڑی ہوندی نيں۔ کوالا لمپور وچ ٹیکسیاں مختلف رنگاں کيتیاں نيں جداں لال سفید، سرخ، پیلا-نیلا ، سبز یا پیلا رنگ۔ اُتے، ٹیکسیاں نو‏‏ں باآسانی انہاں دی نمبر پلیٹ تو‏ں شناخت کیتا جا سکدا اے کیونکہ ٹیکسیاں دا رجسٹریشن پلیٹ نمبر ایچ (H) تے ہوائی اڈے دی لیموزین دا نمبر لیمو (LIMO) تو‏ں شروع ہوندا اے۔ === سائیکل === [[فائل:Kuala Lumpur KL Car Free Day (October 18th, 2015).jpg|thumb|کوالا لمپور سائیکل ریس|150px]] [[فائل:Southwest Dedicated Bicycle Highway, viewing from north.jpg|thumb|سائیکل راہ|150px|right]] کوالا لمپور وچ سائکلنگ سفر، تفریحی، کم اُتے جانے دے لئی نقل و حرکت دے لئے کوالا لمپور، [[ملائیشیا]] وچ سائیکل دا استعمال اے۔ پہلی سڑک سائیکلنگ ریس [[1938ء]] وچ کوالا لمپور وچ شروع کيتی گئی۔ <ref name="Bike race 1">{{cite web | url = http://www.mncf.org.my/index.php?option=com_content&view=article&id=80:short-history-of-bicycle-racing-in-malaysia&catid=3:newsflash&Itemid=97 | title = SHORT HISTORY OF BICYCLE RACING IN MALAYSIA |accessdate = 22 September 2015 |publisher = [[Malaysian National Cycling Federation]]}}</ref><ref name="Bike race 2">{{cite web |url = http://kl98.thecgf.com/sports/cycling/history.html |title = Cycling: HISTORY |accessdate = 22 September 2015 |publisher = [[Commonwealth Games Federation]] |archive-date = 23 July 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190723070515/http://kl98.thecgf.com/sports/cycling/history.html |dead-url = yes }}</ref> موجودہ کوالا لمپور وچ سائیکل طالب علماں تے درمیانی طبعاں دے شہریاں دے لئے پسندیدہ سواری اے۔ <ref name="students 1">Jegathesan, M. [https://books.google.com.my/books?id=TPwiAAAAMAAJ&q=bicycle+cycling+kuala+lumpur&dq=bicycle+cycling+kuala+lumpur&hl=en&sa=X&redir_esc=y ''A Decade on Cinders'']. [[Federal Publications]], 1984, p. 8.</ref><ref name="1980s">Hilling, D. [https://books.google.com.my/books?id=6ICGAgAAQBAJ&pg=PA206&dq=bicycle+cycling+kuala+lumpur&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=bicycle%20cycling%20kuala%20lumpur&f=false ''Transport and Developing Countries'']. [[Routledge]], 1996, p. 206. {{ISBN|9781134777242}}</ref> کوالا لمپور وچ سائیکل دے استعمال وچ حالیہ برساں وچ شہریاں دی مختلف قسم دی دلچسپیاں دے نال تیزی تو‏ں ترقی ہوئی اے، خاص طور تو‏ں [[2012ء]] وچ کوالا لمپور وچ سائیکل سیاحت دا آغاز آغاز ہويا اے۔ <ref>{{cite web |url = http://www.wonderfulmalaysia.com/news/interest-in-cycling-tourism-increases.htm |title = Interest in cycling tourism increases |accessdate = 15 September 2015 |publisher = Wonderful Malaysia}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.slideshare.net/SpectrumWorldwide/ocbc-cycle-malaysia-info-booklet |title = OCBC Cycle Malaysia Info Booklet (Section "A Word from our partners" by Khairy Jamaluddin |accessdate = 15 September 2015 |publisher = [[Oversea-Chinese Banking Corporation|OCBC]]}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.sww.com.sg/news-item/kl-mayor-and-ocbc-cycle-malaysia-announce-new-route-join-hands-to-raise-funds-for-charity/ |title = KL Mayor and Cycle Malaysia announce new route, join hands to raise funds for charity. |accessdate = 15 September 2015 |publisher = Spectrum Worldwide}}</ref>{{-}} === بحری === ==== کلانگ بندرگاہ ==== [[فائل:Northport Malaysia Wharve.JPG|thumb|[[کلانگ بندرگاہ]]|150px]] {{اصل مضمون|کلانگ بندرگاہ}} [[کلانگ بندرگاہ]] [[ملائیشیا]] دی اک [[بندرگاہ]] اے جو [[کلانگ]] دے جنوب مغرب وچ تقریباً 6 کلو میٹر (3.7 میل)، تے کوالا لمپور دے جنوب مغرب وچ 38 کلو میٹر (24 میل) دے فاصلے اُتے واقع اے۔ <ref>{{cite web |author =انگریزی ویکیپیڈیا دے مشارکین |url =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Port_Klang&redirect=no&oldid=905098943 |title =Port Klang|date =}}</ref> اسنو‏ں [[متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ|برطقنوی]] نوآبادی دور وچ [[1893ء]] وچ تعمیر کیتا گیا تے [[کلانگ بندرگاہ]] دا پرانا نام '''پورٹ سویٹنہیم''' جو تب ریاست مالے دے برطانوی رہائشی ہائی کمشنر [[فرینک سویٹنہیم|سر فرینک سویٹنہیم]] دے نام اُتے سی [[بندرگاہ]] دا سرکاری افتتاح [[15 ستمبر]] [[1901ء]] نو‏‏ں ہويا۔ اوہدی ترقی وچ ہور اضافہ اس وقت ہويا جدو‏ں بندرگاہ نو‏‏ں کوالا لمپور تو‏ں ریلوے لائن تو‏ں ملیا دتا گیا۔ == بین الاقوامی تعلقات == === جڑواں شہر === {|class="wikitable" |- valign="top" | * [[چینائی]]، بھارت<ref>{{cite news |url=http://hindu.com/2010/11/26/stories/2010112661760300.htm |title=Chennai, Kuala Lumpur sign sister city pact |accessdate=26 نومبر 2010 |location=Chennai, India |work=The Hindu |date=26 نومبر 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101129155307/http://www.hindu.com/2010/11/26/stories/2010112661760300.htm|archivedate=29 نومبر 2010|deadurl=yes}}</ref> * [[اصفہان]]، ایران<ref>{{cite web |year=2005 |url=http://www.council.isfahan.ir/EStatic/WFESisterhood.aspx |title=Sisterhoods|work=Isfahan Islamic Council |accessdate=4 دسمبر 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012171031/http://council.isfahan.ir/EStatic/WFESisterhood.aspx |archivedate = 12 اکتوبر 2007}}</ref> * [[مشہد]]، ایران<ref>{{cite web |url=http://eurasia.ro/?p=2687 |title=Mashhad-Kuala Lumpur Become Sister Cities |work=Mircea Birca |publisher=Eurasia Press and News |date=14 اکتوبر 2006}}</ref> || * [[شیراز]]، ایران<ref>{{cite web|url=http://www.eshiraz.ir/main/en/scity,97102 |title=Sister Cities of Shiraz |publisher=Shiraz Municipality |date=12 جون 2010 |accessdate=30 اپریل 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927113859/http://www.shiraz.ir/main/en/scity%2C97102 |archivedate=27 ستمبر 2011 |deadurl=yes |df=}}</ref> * [[اوساکا]]، جاپان<ref>{{cite web|url=http://www.city.osaka.lg.jp/seisakukikakushitsu/page/0000040993.html|title=ビジネスパートナー都市(BPC)|language=Japanese|publisher=Osaka Policy Planning Office|date=19 ستمبر 2012|accessdate=1 دسمبر 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130120230641/http://www.city.osaka.lg.jp/seisakukikakushitsu/page/0000040993.html|archivedate=20 جنوری 2013|deadurl=yes}}</ref> * [[ملاکا شہر]]، ملائیشیا<ref>{{cite web|url=http://library.perdana.org.my/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1989-1992/1989/00008175.pdf|title=Bandar Kembar Melaka, Hoorne|language=Malay|work=[[Bernama]]|publisher=[[National Library of Malaysia]]|date=7 جولیائی 1989|accessdate=25 ستمبر 2015|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925091437/http://library.perdana.org.my/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1989-1992/1989/00008175.pdf|archivedate=25 ستمبر 2015|deadurl=yes|df=dmy-all}}</ref> || * [[کراچی]]، پاکستان<ref>{{cite web|url=http://app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&task=view&id=139385|title=Eight Pakistani cities have 47 sister cities around the world|agency=Associated Press of Pakistan|date=16 مئی 2011|accessdate=1 دسمبر 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151220134359/http://app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&task=view&id=139385|archivedate=20 دسمبر 2015|deadurl=yes}}</ref> * [[انقرہ]]، ترکی<ref>{{cite web|url=http://www.ankara-bel.gov.tr/AbbSayfalari/hizmet_birimleri/dis_dairesi_baskanligi/avrupa_gunu_kutlamasi.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114033014/http://www.ankara-bel.gov.tr/AbbSayfalari/hizmet_birimleri/dis_dairesi_baskanligi/avrupa_gunu_kutlamasi.aspx|title=Kardeş Kentleri Listesi ve 5 مئیıs Avrupa Günü Kutlaması ''[via WaybackMachine.com]''|publisher= Ankara Büyükşehir Belediyesi&nbsp;– Tüm Hakları Saklıdır|archivedate=14 جنوری 2009|accessdate=21 جولیائی 2013|language=Turkish}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-malaysia.en.mfa |title=Relations between Turkey and Malaysia |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Turkey)]] |accessdate=1 جولیائی 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150630225011/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-malaysia.en.mfa |archivedate=30 جون 2015 |deadurl=yes}}</ref> * [[دبئی]]، متحدہ عرب امارات<ref>{{Cite news|url=http://poskod.my/features/kls-sister-cities/|title=KL's Sister Cities – Poskod Malaysia|date=21 اکتوبر 2010|newspaper=Poskod Malaysia|access-date=13 فروری 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20130830201710/http://poskod.my/features/kls-sister-cities/|archive-date=30 اگست 2013|dead-url=yes|accessdate=2019-09-30|archivedate=2013-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130830201710/http://poskod.my/features/kls-sister-cities/}}</ref> |} == ہور دیکھیے == * [[کوالا لمپور عظمی]] * [[پتراجایا]] * [[وفاقی علاقہ جات (ملائیشیا)]] == باہرلے جوڑ == * [http://www.dbkl.gov.my/ کوالا لمپور سٹی ہال] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110320022700/http://www.dbkl.gov.my/ |date=2011-03-20 }} * [http://www.itis.com.my/ ITIS کوالا لمپور آئی ٹی آئی ایس] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201217193145/http://www.itis.com.my/ |date=2020-12-17 }} * [http://www.got.my/KualaLumpur/ کوالا لمپور ڈیلز] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402173803/http://www.got.my/KualaLumpur/ |date=2012-04-02 }} * [http://www.geographia.com/malaysia/kualalumpur.html کوالا لمپور] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130331154412/http://www.geographia.com/malaysia/kualalumpur.html |date=2013-03-31 }} * [http://www.klia.com.my/ کوالا لمپور بین الاقوامی ہوائی اڈا] * [http://www.panoramio.com/user/5982849/tags/Malaysia%20-%20KL پینورامیو] {{جغرافیائی مقام | North = [[راوانگ، سلنگور|راوانگ]] | West = [[پیتالنیگ جایا]] | Centre = کوالا لمپور | East = [[امپانگ، کوالا لمپور|امپانگ]] | South = [[پتراجایا]] }} == مورتاں== <gallery> تصویر:KL full view.JPG| تصویر:Masjid Jamek confluence.jpg| تصویر:Old Market Square, Kuala Lumpur.jpg| تصویر:ColonialShoplots.jpg| تصویر:Mosque Jamek.jpg| تصویر:Petaling Street Gate.jpg| تصویر:Bukit bintang from kl monorail 2009.jpg| تصویر:Suria KLCC 2012.JPG| تصویر:St. John's Cathedral, Kuala Lumpur.jpg| تصویر:Sri Mahamariamman Temple 2, central Kuala Lumpur.jpg| تصویر:Petronas Twin Towers, Kuala Lumpur.jpg| تصویر:KLCCpark-fountain.JPG| تصویر:Stadium nasional bukit jalil.JPG| تصویر:KLCC park at night.jpg| تصویر:KualaLumpurTower.jpg| تصویر:Menara telekom.jpg| تصویر:Kuala Lumpur railway station (Rawang-Seremban & Sentul-Port Klang Line) (frontal facade), Kuala Lumpur.jpg| تصویر:Kelana Jaya Line KLCC.jpg| تصویر:View on KL.JPG| تصویر:KL-Tune Hotel Jalan Tuanku Abdul Rahman.JPG| تصویر:KL-national library.JPG| تصویر:Merdeka square kuala lumpur.jpg| تصویر:Jlntuankuabdulrahman.jpg| تصویر:KL-Bangunan Sultan Abdul Samad at street level.JPG| تصویر:KLCC twin towers1.JPG| تصویر:View on Petronas Towers.JPG| تصویر:20060105EyeOnMsia.jpg| تصویر:Central Market, KL, Malaysia.jpg| تصویر:Berjaya Time Square in the afternoon, Kuala Lumpur (Dec 2006).jpg| تصویر:KL-Mid Valley.JPG| تصویر:Midvalleymegamall.jpg| تصویر:SuriaKLCC-Park.JPG| تصویر:KLCC inside1.JPG| تصویر:YosriKompleksPutraPlace3.jpg| تصویر:KLChinatown.JPG| تصویر:Klsentral.jpg| تصویر:KLMonoRail-Top.JPG| تصویر:LDP-Sunway stretch.JPG| تصویر:KL-SMARTtunnelentrance.JPG| تصویر::KL-Jalan Tuanku Abdul Rahman Maju Junction.JPG| تصویر:KL Seremban Highway and Jalan Istana.JPG| تصویر:Bukit Bintang Road.jpg| </gallery> == کتابیات == * {{cite journal|url=http://myrepositori.pnm.gov.my/bitstream/123456789/2265/1/JB1865_MBRA.pdf|title=Kuala Lumpur 1880–1895|first=J.M. |last=Gullick|journal=Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society|volume=24|issue=4|pages=10–11|year=1955|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150528182107/http://myrepositori.pnm.gov.my/bitstream/123456789/2265/1/JB1865_MBRA.pdf|archivedate=28 May 2015|deadurl=yes|ref=harv}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L_hwAAAAMAAJ|title=A History of Kuala Lumpur 1856–1939|first=J.M. |last=Gullick|publisher=The Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society|year=2000|ref=harv}} == باہرلے جوڑ == {{گٹھ کومنز|Kuala Lumpur}} {{ویکی سفر|Kuala Lumpur}} * [http://www.dbkl.gov.my/index.php?lang=en Official Portal of Kuala Lumpur City Hall] * [https://web.archive.org/web/20170330182707/http://www.malaysia.travel/en/int Official Website of Tourism Malaysia] * [http://pathfindercity.com/kuala-lumpur/ An Insider's Guide to Kuala Lumpur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161118163200/http://pathfindercity.com/kuala-lumpur/ |date=2016-11-18 }} – [http://pathfindercity.com/ Pathfinder City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161118163200/http://pathfindercity.com/ |date=2016-11-18 }} == حوالے == {{حوالے}} {{ایشیائ دیساں دے دارالحکومت}} {{ملائیشیا دیاں ریاستاں تے وفاقی علاقے}} {{ملائیشیا دے زیادہ آبادی والے شہر}} {{ملائشیا دے شہر}} {{فہرست ایشیائی دارالحکومت بلحاظ خطہ}} {{دنیا دے سب تو‏ں زیادہ آبادی والے شہری علاقہ جات}} {{دولت مشترکہ کھیلاں دے میبولی شہر}} {{عالمی کتاب دار الحکومت}} {{Navboxes | title = کوالا لمپور تو‏ں متعلق مضامین | list = {{جنوب مشرقی ایشیا دے وڈے شہر}} {{ملائیشیا دے وڈے شہر}} }} [[گٹھ:1857ء وچ آباد ہونے والے مقامات]] [[گٹھ:ایشیا وچ 1857ء دی تاسیست]] [[گٹھ:ایشیائی دارالحکومت]] [[گٹھ:جزیرہ نما ملائیشیا]] [[گٹھ:دارالحکومت]] [[گٹھ:کوالا لمپور|کوالا لمپور]] [[گٹھ:ملائشیا دے شہر]] [[گٹھ:ملائیشیا]] [[گٹھ:ملائیشیا دے آباد مقامات]] [[گٹھ:ملائیشیا دے وفاقی علاقے]] [[گٹھ:وادی کلانگ]] [[گٹھ:وفاقی اضلاع تے علاقہ جات]] [[گٹھ:ایشیا]] [[گٹھ:ملائیشیا]] k2r0cvnzkvi4a3hu7sqk2regykqpttq 0 77838 708949 685396 2026-07-27T11:18:15Z CommonsDelinker 60 Removing [[:c:File:Al-Ahsa_Palm_Oasis_2023.jpg|Al-Ahsa_Palm_Oasis_2023.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Cergun62|]]. 708949 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site | Official_name = <!-- name as inscribed on the World Heritage List: use ONLY with the embedded version of this template, if it doesn't matches the name of the template it is in: see [[Giza pyramid complex]] for an example--> | WHS = Al-Ahsa Oasis, an Evolving Cultural Landscape<!-- name as inscribed on the World Heritage List: use with the STAND-ALONE version of this template --> | image = | image_upright = | caption = Al-Ahsa Palm Oasis in 2023 | location = [[Hofuf]], [[Al-Ahsa Governorate]], Saudi Arabia | part_of = | includes = | criteria = {{UNESCO WHS type|(iii), (iv), (v)}}(iii), (iv), (v) | ID = 1563 | coordinates = {{Coord|25|25|46|N|49|37|19|E|region:SA_type:city|display=inline,title}} | year = 2018 | area = 8,544 ha | buffer_zone = 21,556 ha | locmapin = Saudi Arabia#West Asia | map_caption = }} {{Location map | Saudi Arabia | float = left | lat = 25.2546 | long = 49.3719 | label = الحساء | alt = Al-Hasa | caption = سعودی عرب وچ الحسا ء دا محل وقوع }} [[فائل:Palm trees in Hofuf.JPG|thumb|کھجوراں دا اک باغ]] '''الحساء''' یا '''[[الاحساء]]''' ({{lang-ar|الأحساء}} ; {{lang-tr|Lahsa}}) [[سعودی عرب]] دا اک شہر اے - ایہ [[سعودی عرب]] دے روايتی نخلستانی علاقہ وچ واقع اے۔ ایہ [[خلیج فارس]] جسنو‏ں [[خلیج عرب]] وی کہیا جاندا اے تو‏ں 60 کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع اے۔ {{شہر (سعودی عرب)}} [[گٹھ:مشرق وسطی دی تریخ]] [[گٹھ:تریخی خطے]] [[گٹھ:جزیرہ نما عرب]] [[گٹھ:سعودی عرب دے تریخی خطے]] [[گٹھ:سعودی عرب دے شہر]] [[گٹھ:سعودی عرب وچ مقامات عالمی ثقافتی ورثہ]] [[گٹھ:صوبہ الشرقيہ]] 18blps0dwreg9ufbg8n3xyupruiower 0 79717 708928 693150 2026-07-27T05:22:52Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708928 wikitext text/x-wiki {{Infobox terrorist attack |title=داتا دربار خودکش حملہ |image=Pakistan - Punjab - Lahore.svg |location=Lahore, [[پنجاب (پاکستان)|پنجاب]]، [[پاکستان]] |target= مزار |date=1 جولائ‏ی 2010 |time-begin= |time-end= |timezone= UTC+5 |type=2 [[خودکش حملہ]]s |fatalities=50<ref name="CNN20100702">{{cite web|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/07/02/pakistan.explosions/index.html|title=Explosions at famous shrine in Pakistan kill dozens|date=2 July 2010|publisher=CNN|accessdate=3 جولائ‏ی 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225111252/http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/07/02/pakistan.explosions/index.html|archivedate=25 December 2018|dead-url=no}}</ref> |injuries=200+<ref name="CNN20100702" /> |susperps= |perps= }} {{پاکستان وچ دہشت گردی|}} یکم جولائ‏ی 2010 [[صوفی]] مزار، [[داتا دربار]] لاہور [[لاہور]]، [[پنجاب (پاکستان)|پنجاب]]، [[پاکستان]] وچ دو خودکش حملہ آوراں نے خود نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا لیا گھٹ تو‏ں گھٹ 50 لوک جاں بحق تے 200 دے قریب بم دھماکےآں وچ چوٹ لگ کر زخمی ہوئے۔ ایہ 2001 دے بعد تو‏ں پاکستان وچ اک صوفی دے مزار اُتے سب تو‏ں وڈا حملہ سی ۔ تصوف اسلام دا اک حصہ اے تے صوفی، تصوف د‏‏ی مشق کرنے والے لوک نيں۔گزشتہ چند صدیاں دے اندر اندر ایہ [[وہابی تحریک|وہابی]] فرقے د‏‏ی طرف تو‏ں شرک دے فتوے/حملے د‏‏ی زد وچ آیا ا‏‏ے۔ داتا دربار مشہور صوفی [[سید علی ہجویری]] دے دفن د‏‏ی جگہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی کتاب [[کشف المحجوب]] (جس دا مطلب 'پردے د‏‏ی نقاب کشائی' اے ) ملفوظات دے طور اُتے جانا صوفی ادب وچ پہلی کتاب اے جمعرات عقیدت منداں د‏‏ی اک وڈی تعداد دے طور اُتے مزار اُتے مصروف ترین دن ا‏‏ے۔ [[مزار]] زیادہ تر [[طالبان]] تے [[وہابی]] فرقے دے نزدیک شرک تے بدعت دا اڈا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ [[مارچ]] [[2009ء]] وچ طالبان عسکریت پسنداں نے صوفی شاعر رحمان بابا دے مزار اُتے بمباری د‏‏ی سی تے 12 جون 2009ء نو‏‏ں [[سرفراز احمد نعیمی شہید|ڈاکٹر سرفراز احمد نعیمی]] اک اعتدال پسند عالم نے طالبان اُتے فتویٰ لگایا تے فیر انہاں نو‏ں خودکش بم حملے وچ ہلاک کر دتا گیا۔ == حملہ == پولیس دے مطابق ابتدائی طور اُتے تن خود کش حملہ آوراں نے مزار اُتے حملہ کیتا۔ اک حملہ مزار، اک صحن وچ تے اک تہ خانے وچ گیٹ نمبر 5 وچ کیہ گیا۔ جدو‏ں حملہ آوراں نے رات دے وقت دھاوا بولا تب مزار ٹھنڈے موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں سب تو‏ں زیادہ مصروف سی ۔ حکا‏م نے ہنگامی حالت دا اعلبن ک‏ے دتا تے زخمیاں نو‏‏ں [[میو ہسپتال لاہور]] بھجوایا دتا گیا۔ == فوری طور اُتے رد عمل == میڈیا اہلکاراں اُتے حہرا کرکے مشتعل افراد نے فوری رد عمل دا اظہار کیتا۔ پولیس نے علاقے نو‏‏ں صاف کرنے دے لئی مزار اُتے جمع ہوئے لوکاں نو‏‏ں منتشر کرنے دے لئی ہوائی فائرنگ دا سہارا لیا۔ لوکاں نے تحقیقات دے لئی سیکورٹی انتظامات وچ کمیشن بنائے جا نے دا مطالبہ کیتا۔ اگلے دن کچھ مسلح افراد سمیت تقریبا 2000 لوکاں نے، "شہباز شریف نو‏‏ں معطل کرو" دے نعرے لگیا کر شہر وچ احتجاج کیتا۔ وسطی پنجاب وچ مسلح مذہبی گروہاں دے خلاف اک سخت کریک ڈاؤن دے مطالبات پر، پولیس نو‏‏ں پاکستان بھر دے مزارات اُتے ہائی الرٹ کر دتا گیا۔ پنجاب حکومت دے افسران دے استعفی دے لئی بوہت سارے پاکستانیاں نے مطالبہ کیا == انویسٹی گیشن == مزار دے منتظمین نے مزار وچ داخل ہونے والے تمام لوکاں نو‏‏ں اچھی طرح چیک کرنے دا تے سخت حفاظتی انتظامات کرنے دا حکم دے دتا۔ پولیس کمشنر نے کہیا کہ دو خودکش حملہ آوراں دے جسم دے حصے انہاں دے سراں دے نال ملے نيں تے خود کش حملہ آور بہت چھوٹے سن تے اک خود کش جیکٹ 10-15 کلو تک دھماکا خیز مواد اٹھا سکدا سی ۔ اصل مجرماں د‏‏ی شناخت اک معما بنی ہوئی اے اُتے جولائ‏ی 5، پاکستانی حکا‏م نے 12 مشتبہ افراد نو‏‏ں گرفتار ک‏ر ليا۔ گولہ بارود تے ہتھیار وی لاہور دے دو علاقےآں وچ چھاپاں دے دوران برآمد کیتا گیا سی ۔ پنج پولیس افسراں نو‏‏ں وی ناقص سکیورٹی د‏‏ی بنا اُتے معطل کر دتا گیا سی ۔ == ذمہ داری == کسی جماعت نے انہاں حملےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول نئيں کيت‏‏ی اُتے لاہور وچ گزشتہ بم دھماکےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں پاکستانی طالبان اُتے الزام عائد کیتا گیا سی ۔ پر، اعظم طارق، پاکستانی طالبان دے اک ترجمان، نے انہاں حملےآں د‏‏ی ذمہ داری تو‏ں انکار کیتا تے انہاں نو‏ں خفیہ غیر ملکی ایجنسیاں دا کم قرار دتا۔ پنجابی طالبان دے لئی اک ترجمان، محمد عمر، نے کہیا کہ اسيں مزارات اُتے حملےآں د‏‏ی پالیسی د‏‏ی پیروی نئيں کردے " اس نے کہیا کہ افغانستان وچ حکومت دے پنج سالاں دے دوران، طالبان دے کسی اک مزار نو‏‏ں منہدم نئيں کیتا۔ اسيں کسی خود کش حملے دے لئی کسی نو‏‏ں بھیج داں تاں ایہ وی مضحکہ خیز ہو جائے گا۔ اسيں ایسا کیو‏ں کرن؟ جے اسيں واقعی اوتھ‏ے لوکاں نو‏‏ں قتل کرنا چاہندے نيں تاں سانو‏ں صرف اک دھماکا خیز مواد تو‏ں بھری کار کھڑی کردینا ہی کافی ا‏‏ے۔ انہاں نے ہور کہیا کہ 'بلیک واٹر' تے جاسوس اجنسیاں د‏‏ی طرف تو‏ں مجاہدین نو‏‏ں بدناں کرنے د‏‏ی ایہ اک سازش سی۔ اُتے لاہور وچ منعقد احتجاج وچ ، حملے دے لئی طالبان عسکریت پسنداں اُتے الزام لگایا گیا۔ == رد عمل == پاکستان دے اس وقت دے وزیر اعظم [[یوسف رضا گیلانی]] نے سختی تو‏ں دھماکےآں د‏‏ی مذمت کيتی تے پولیس نو‏‏ں جرائم د‏‏ی تحقیقات تے رپورٹ پیش کرنے دے لاحکامات دیے۔ صدر پاکستان [[آصف علی زرداری]] د‏‏ی ترجمان فرح ناز اصفہانی نے اک بیان جاری کیا: "This sickening poison of extremism will be driven out of our nation and we will not be cowed." == اہلسنت دا احتجاج == حملےآں دے بعد اہل سنت وجماعت دے مذہبی رہنماواں نے طالبان دے نال روابط د‏‏ی وجہ تو‏ں مسلم لیگ نون د‏‏ی پنجاب حکومت اُتے الزام لگایا۔ انہاں نے پنجاب دے وزیراعلیٰ [[شہباز شریف]] نال ملاقات کيت‏ی۔ اس میٹنگ دے بعد حاجی [[فضل کریم]] نے میڈیا نو‏‏ں دسیا کہ انہاں نے ماضی وچ کالعدم عسکریت پسند گروپ [[سپاہ صحابہ پاکستان]]، دہشت گرداں دے نال رانا ثناء اللہ دے واضح تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں پنجاب دے وزیر قانون [[رانا ثناءاللہ]] دے استعفی دا مطالبہ کیا، لیکن رانا ثناءاللہ مسلم لیگ نون دا پرانا وفادار سی اس لئی اس مطالبے نو‏‏ں رد کر دتا گیا۔ اہل سنت وجماعت د‏‏ی بے شمار جماعتاں بشمول [[سنی اتحاد کونسل]] نے اپنا احتجاج ریکارڈ کروانے دے لئی سانحہ دے شہداء دے چہلم اُتے [[8 اگست]] [[2010ء]] نو‏‏ں داتا دربار دے سامنے سڑک اُتے ہزاراں افراد اُتے مشتمل اک جلسہ کیا، لیکن کوئی خاطر خواہ نتائج نہ نکلے۔ اہل سنت وجماعت وچ ایہ محرومی سدا دا روگ بن گئی ا‏‏ے۔ بعد وچ [[2014ء]] وچ [[سانحہ ماڈل ٹاؤن]] دے بعد رانا ثناء اللہ نو‏‏ں معطل کیتا گیا تے اس دے خلاف قتل د‏‏ی ایف آئی آر درج ہوئی۔<ref>[http://lahoremassacre.com/tid/27865/Model-Town-Lahore-Massacre-FIR-lodged-against-21-PM-nawaz-sharif-CM-shahbaz-Application-registration-pujab-police-brutality.html رانا ثناء اللہ دے خلاف قتل د‏‏ی ایف آئی آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417150931/http://lahoremassacre.com/tid/27865/Model-Town-Lahore-Massacre-FIR-lodged-against-21-PM-nawaz-sharif-CM-shahbaz-Application-registration-pujab-police-brutality.html |date=2016-04-17 }}</ref> == حوالے == {{حوالے}} * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100701_data_eyewitness.shtml داتا دربار: ساڈے نامہ نگار نے کیتا دیکھیا بی بی سی] * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100701_lahore_blast.shtml لاہور: خود کش دھماکےآں وچ سینتیس افراد ہلاک] * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100701_mazar_attacks.shtml مزاراں، گدی نشیناں اُتے حملے] * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100702_lahore_data_darbar_blast_update.shtml ہلاکتاں بیالیس: ’گرفتاری اولین ذمہ داری اے ‘] * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100701_data_mystery.shtml سخت سکیورٹی وچ خود کش حملے دا معما عبادالحق بی بی سی اردو ڈاٹ کم، لاہور] * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100701_data_salman.shtml حملے دے دوررس نتائج نکل سکدے نيں] * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100701_kazmi_datadarbar.shtml فرقہ واریت نو‏‏ں ہويا دینے د‏‏ی سازش] * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100703_data_serene.shtml میرے داتا دا دربار اے جتھ‏ے مرضی چوم لیا] * [http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/07/100702_strike_lahore_attacks.shtml لاہور حملے: یومِ سوگ تے جزوی ہڑتال] * [http://urdu.geo.tv/UrduDetail.aspx?ID=107532 لاہور: سنی تحریک دا داتا دربار حملے دے ملزمان د‏‏ی عدم گرفتاری اُتے دھرنا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315101226/http://urdu.geo.tv/UrduDetail.aspx?ID=107532 |date=2016-03-15 }} * [http://www.islamtimes.org/vdchw6niq23nqmd.4lt2.html سانحہ داتا دربار دے ملزماں دا 3 سال بعد وی گرفتار نہ ہونا حکومت دے منہ اُتے طمانچہ اے ،ناموس رسالت محاذ] * [http://www.nawaiwaqt.com.pk/lahore/02-Jul-2013/218598 سانحہ داتا دربار دے ملزماں د‏‏ی عدم گرفتاری کیخلاف مظاہرے، وزیراعلیٰ ہاؤس دے باہر دھرنا02 جولائ‏ی 2013] * [http://www.urduwire.com/news/newsdetailimage.aspx?id=942276 لاہور: سنی تحریک دا داتا دربار حملے دے ملزمان د‏‏ی عدم گرفتاری اُتے دھرنا 01 Jul, 2013] [[گٹھ:2010ء وچ پاکستان وچ دہشت گردی]] [[گٹھ:2010ء وچ قتل عام]] [[گٹھ:پاکستان وچ خودکش دھماکے]] [[گٹھ:پاکستان وچ دہشت گردی]] [[گٹھ:پاکستان وچ عبادت گاہاں اُتے حملے]] [[گٹھ:دہشت دے خلاف جنگ]] [[گٹھ:عبادت دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے قتل عام]] [[گٹھ:لاہور وچ تصوف]] [[گٹھ:لاہور وچ دہشت گردی دے واقعات]] [[گٹھ:لہور]] a0eki691sxm1m9s8spa282cc5jnazfv 0 79723 708919 706391 2026-07-26T19:54:48Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708919 wikitext text/x-wiki یہ '''فہرست امریکی ریاستی تیتلیاں ''' (List of U.S. state butterflies) ا‏‏ے۔ == جدول == {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! ریاست!! ریاستی تیتلی!! دو لفظی<br /> ناں!! تصویر!! سال |- | [[الاباما]] || [[مونارک تتلیاں|Monarch Butterfly]] <br /> (ریاستی حشرہ) || ''Danaus plexippus'' || [[تصویر:Monarch In May.jpg|200px]] || 1989<ref>{{cite web |url=http://www.archives.state.al.us/emblems/st_masct.html |title=الاباما Official Mascot and Butterfly |accessdate=2007-03-18 |date=2003-11-17 |work=الاباما Emblems، Symbols and Honors |publisher=الاباما Department of Archives & History |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225142/http://www.archives.state.al.us/emblems/st_masct.html%20 |archivedate=2018-12-24 |dead-url=yes }}</ref> |- | [[ایریزونا]] || [[Two-tailed Swallowtail]] || ''Papilio multicaudata'' || [[تصویر:Papilio multicaudata.jpg|200px]] || 2001<ref>{{cite web|url=http://www.azleg.state.az.us/FormatDocument.asp?inDoc=/ars/41/00860.htm&Title=41&DocType=ARS|title=ایریزونا Revised Statutes|publisher=ایریزونا State Legislature|accessdate=2009-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225134/https://www.azleg.gov/|archivedate=2018-12-24|dead-url=no}}</ref> |- | [[آرکنساس]] || [[Diana Fritillary|Diana Fritillary Butterfly]] || ''Speyeria diana'' || [[تصویر:Male Diana Fritillary Megan McCarty27.jpg|200px]] || 2007<ref>[http://www.netstate.com/states/symb/ar_symb.htm آرکنساس - State symbols and emblems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120905033321/http://www.netstate.com/states/symb/ar_symb.htm |date=2012-09-05 }}</ref> |- | [[کیلیفورنیا]] || [[California dogface butterfly|California Dogface Butterfly]] || ''Colias eurydice'' || [[تصویر:DogfaceStamp.jpg|200px]] || 1972<ref>{{cite web|url=http://www.netstate.com/states/symb/insects/ca_insect.htm|title=کیلیفورنیا Government Code، Title 1، Division 2، Chapter 2.|publisher=کیلیفورنیا State Legislature|accessdate=2009-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225138/http://www.netstate.com/states/symb/insects/ca_insect.htm|archivedate=2018-12-24|dead-url=no}}</ref> |- | [[کولوراڈو]] || [[Colorado Hairstreak Butterfly]] || ''Hypaurotis crysalus'' || [[تصویر:Colorado Hairstreak, MM.JPG|200px]] || 1996<ref>{{cite web|url=http://www.کولوراڈو.gov/dpa/doit/archives/history/symbemb.htm#Insect|title=Senate Bill 122، 1996; کولوراڈو Revised Statute 24-80-913|publisher=کولوراڈو General Assembly|accessdate=2009-07-16}}</ref> |- | [[ڈیلاویئر]] || Eastern Tiger Swallowtail || ''Papilio glaucus'' || [[تصویر:Pristine Eastern Tiger Swallowtail.jpg|200px]] || 1999<ref>[http://delcode.ڈیلاویئر۔gov/title29/c003/index.shtml#P157_5390 ڈیلاویئر Code Title 29 §&nbsp;315]</ref> |- | [[فلوریڈا]] || [[Heliconius charithonia|Zebra Longwing]] || ''Heliconius charithonia'' || [[تصویر:Zebra longwing butterfly.JPG|200px]] || 1996<ref>{{cite web|url=http://www.leg.state.fl.us/Statutes/index.cfm?Mode=View%20Statutes&Submenu=1&Tab=statutes|title=فلوریڈا Revised Statutes، Title 2، Chapter 10|accessdate=2009-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225137/http://www.leg.state.fl.us/Statutes/index.cfm?Mode=View%20Statutes&Submenu=1&Tab=statutes%20|archivedate=2018-12-24|dead-url=no}}</ref> |- | [[جارجیا (امریکی ریاست)|جارجیا]] || Eastern Tiger Swallowtail || ''Papilio glaucus'' || [[تصویر:Pristine Eastern Tiger Swallowtail.jpg|200px]] || 1988<ref>[http://sos.جارجیا۔gov/state_symbols/state_butterfly.html State Butterfly]، Office of [[Secretary of state of جارجیا]] website.</ref> |- | [[ہوائی]] || [[Kamehameha butterfly]] <br /> (ریاستی حشرہ) || ''Vanessa tameamea'' || [[تصویر:Vanessa tameamea1.jpg|200px]] || 2009<ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/g/a/2009/08/21/alohafriday082109.DTL |title=Emblems of ہوائی a surprise to many Americans |first=Jeanne |last=Cooper |work=سان فرانسسکو Chronicle |date=2009-08-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225131/https://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/g/a/2009/08/21/alohafriday082109.DTL%2520 |archivedate=2018-12-24 |accessdate=2019-10-30 }}</ref> |- | [[ایڈاہو]] || [[مونارک تتلیاں|Monarch Butterfly]] <br /> (ریاستی حشرہ) || ''Danaus plexippus'' || [[تصویر:Monarch In May.jpg|200px]] || 1992<ref>{{cite web |url=http://www.shgresources.com/id/symbols/insect/ |title=ایڈاہو Symbols، Insect: Monarch Butterfly |accessdate=2008-03-26 |work=ایڈاہو State Symbols، Emblems، and Mascots |publisher=SHG resources، state handbook & guide |archive-date=2012-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208022908/http://www.shgresources.com/id/symbols/insect/ |dead-url=yes }}</ref> |- | [[الینوائے]] || [[مونارک تتلیاں|Monarch Butterfly]] <br /> (ریاستی حشرہ) || ''Danaus plexippus'' || [[تصویر:Monarch In May.jpg|200px]] || 1975<ref>{{cite web |url=http://www.museum.state.il.us/exhibits/symbols/insect.html |title=State Symbol: الینوائے Official Insect — Monarch Butterfly (''Danaus plexippus'') |accessdate=2008-03-26 |work=[الینوائے] State Symbols |publisher=الینوائے State Museum |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225140/http://www.illinoisstatemuseum.org/content/online-resources |archivedate=2018-12-24 |dead-url=no }}</ref> |- | [[کینٹکی]] || [[Viceroy butterfly|Viceroy Butterfly]] || ''Limenitis archippus'' || [[تصویر:Viceroy Butterfly.jpg|200px]] || 1990<ref>{{cite web|url=http://www.lrc.ky.gov/statrev/frontpg.htm|title=کینٹکی Revised Statutes، Title 1، Chapter 2|publisher=کینٹکی Legislative Research Commission|accessdate=2009-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225144/http://www.lrc.ky.gov/statrev/frontpg.htm|archivedate=2018-12-24|dead-url=yes}}</ref> |- | [[میری لینڈ]] || [[Baltimore Checkerspot|Baltimore Checkerspot Butterfly]] <br /> (ریاستی حشرہ) || ''Euphydryas phaeton'' || [[تصویر:BaltimoreDS.jpg|200px]] || 1973<ref>[http://www.mdkidspage.org/StateSymbols.htm میری لینڈs Kids Page – State Symbols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227232604/http://www.mdkidspage.org/StateSymbols.htm |date=2014-02-27 }}</ref> |- | [[مینیسوٹا]] || [[مونارک تتلیاں|Monarch Butterfly]] <br /> (ریاستی حشرہ) || ''Danaus plexippus'' || [[تصویر:Monarch In May.jpg|200px]] || 2000<ref>{{cite web |url=http://www.house.leg.state.mn.us/hinfo/govser/GOVSER2.pdf |accessdate=2008-03-26 |format=PDF |title=مینیسوٹا State Symbols |publisher=مینیسوٹا House of Representatives |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225136/http://www.house.leg.state.mn.us/hinfo/govser/GOVSER2.pdf%20 |archivedate=2018-12-24 |dead-url=no }}</ref> |- | [[مسیسپی]] || [[Spicebush Swallowtail]] || ''Papilio troilus'' || [[تصویر:Spicebush Swallowtail in August.jpg|200px]] || 1991<ref>[http://www.sos.state.ms.us/ed_pubs/bluebook/2000pdfs/symbols.pdf State Symbols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091104165906/http://www.sos.state.ms.us/ed_pubs/bluebook/2000pdfs/symbols.pdf |date=2009-11-04 }}، p. 4. Office of the Secretary of State of مسیسپی۔ Retrieved 2008-03-29</ref> |- | [[مونٹانا]] || [[Mourning cloak|Mourning Cloak Butterfly]] || ''Nymphalis antiopa'' || [[تصویر:Nymphalis antiopa.JPG|200px]] || |- | [[نیو ہیمپشائر]] || [[Karner Blue|Karner Blue Butterfly]] || ''Lycaeides melissa'' ssp. ''samuelis'' || [[تصویر:Lycaeides melissa samuelis (cropped).jpg|200px]] || 1992<ref>[http://www.nh.gov/nhinfo/animal.html State Animal]، the نیو ہیمپشائر Almanac، نیو ہیمپشائر State Library. Retrieved 2008-03-29.</ref> |- | [[نیو میکسیکو]] || [[Sandia Hairstreak|Sandia Hairstreak Butterfly]] || ''Callophrys mcfarlandi'' || [[تصویر:TransparentPlaceholder.png|200px]] || 2003<ref>[http://www.nmlegis.gov/Sessions/03%20Regular/bills/house/HB0013.pdf House Bill 13، 46th Legislature of the State of نیو میکسیکو]</ref> |- | [[نیو یارک]] || [[Limenitis arthemis|Red Spotted Purple or White Admiral Butterfly]] || ''Limenitis arthemis'' || [[تصویر:Red Spotted Purple.JPG|200px]] || 2008<ref>[http://www.karnerblueforstatebutterfly.org/StateButterflyElectionResults.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726213324/http://www.karnerblueforstatebutterfly.org/StateButterflyElectionResults.html |date=2011-07-26 }} Official Results for the نیو یارک State Butterfly Election</ref> |- | [[شمالی کیرولائنا]] || Eastern Tiger Swallowtail || ''Papilio glaucus'' || [[تصویر:Pristine Eastern Tiger Swallowtail.jpg|200px]] || 2012<ref>[http://ncleg.net/EnactedLegislation/SessionLaws/HTML/2011-2012/SL2012-29.html Session Laws، 2012–29]، [[شمالی کیرولائنا General Assembly]] Online. Retrieved 2012-06-22</ref> |- | [[اوکلاہوما]] || Black Swallowtail || ''Papilio polyxenes'' || [[تصویر:Pristine Black Swallowtail.jpg|200px]] || 1996<ref>[http://www.odl.state.ok.us/almanac/2005/5-colorsec.pdf اوکلاہوما Almanac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325112048/http://www.odl.state.ok.us/almanac/2005/5-colorsec.pdf |date=2009-03-25 }}، State Emblems (pp. 37-40)</ref> |- | [[اوریگون]] || [[Oregon Swallowtail]] <br /> (ریاستی حشرہ) || ''Papilio oregonius'' || [[تصویر:Papiliooregoniusstamp.jpeg|200px]] || |- | [[جنوبی کیرولائنا]] || Eastern Tiger Swallowtail || ''Papilio glaucus'' || [[تصویر:Pristine Eastern Tiger Swallowtail.jpg|200px]] || 1994<ref>[http://www.scstatehouse.net/studentpage/butterfl.htm The State Butterfly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030530222518/http://www.scstatehouse.net/studentpage/butterfl.htm |date=2003-05-30 }}، [[جنوبی کیرولائنا Legislature]] Online. Retrieved 2008-03-29</ref> |- | [[ٹینیسی]] || [[Zebra Swallowtail]] || ''Eurytides marcellus'' || [[تصویر:Eurytides marcellus 1 – Desert Botanical Garden.jpg|200px]] || 1995<ref>[http://ٹینیسی۔gov/sos/symbols/symbols.htm State Symbols]، ٹینیسی Department of State. Retrieved 2008-03-29</ref> |- | [[ٹیکساس]] || [[مونارک تتلیاں|Monarch Butterfly]] <br /> (ریاستی حشرہ) || ''Danaus plexippus'' || [[تصویر:Monarch In May.jpg|200px]] || 1995<ref>{{cite web |url=http://www.tsl.state.tx.us/ref/abouttx/symbols.html |accessdate=2008-03-26 |title=ٹیکساس State Symbols |publisher=The ٹیکساس State Library and Archives |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225130/https://www.tsl.texas.gov/ref/abouttx/symbols.html%20 |archivedate=2018-12-24 |dead-url=no }}</ref> |- | [[ورمونٹ]] || [[مونارک تتلیاں|Monarch Butterfly]] <br /> (ریاستی تیتلی) || ''Danaus plexippus'' || [[تصویر:Monarch In May.jpg|200px]] || 1987<ref>{{cite web | url=http://www.libraries.xn--wgb4bdfc90a.gov/www/html/emblems/butterfly.htm | accessdate=2008-03-26 | title=(ورمونٹ) State Butterfly | publisher=ورمونٹ Department of Libraries | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080518004053/http://www.libraries.xn--wgb4bdfc90a.gov/www/html/emblems/butterfly.htm | archivedate=2008-05-18 | dead-url=yes }}</ref> |- | [[ورجینیا]] || Eastern Tiger Swallowtail || ''Papilio glaucus'' || [[تصویر:Pristine Eastern Tiger Swallowtail.jpg|200px]] || |- | [[مغربی ورجینیا]] || [[مونارک تتلیاں|Monarch Butterfly]] <br /> (ریاستی تیتلی) || ''Danaus plexippus'' || [[تصویر:Monarch In May.jpg|200px]] || 1995<ref>{{cite web |url=http://www.wv.gov/govdirectory/statgeninfo.pdf |accessdate=2008-03-26 |format=PDF |title=مغربی ورجینیا Statistical Information، General State Information |publisher=Official مغربی ورجینیا Web Portal |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080411045927/http://www.wv.gov/govdirectory/statgeninfo.pdf |archivedate=2008-04-11 |dead-url=no }}</ref> |- | [[وائیومنگ]] || [[Callophrys sheridanii|Sheridan's Hairstreak]] || ''Callophrys sheridanii'' ||[[تصویر:Callophrys sheridanii 15737 (cropped).JPG|200px]] || 2009<ref>{{Cite web |url=http://www.netstate.com/states/symb/butterflies/wy_sheridans_green_hairstreak.htm |title=وائیومنگ State Butterfly، Sheridan's Green Hairstreak، (Callophrys sheridani) from |publisher=Netstate.com |date= |accessdate=2010-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225138/http://www.netstate.com/states/symb/butterflies/wy_sheridans_green_hairstreak.htm%20 |archivedate=2018-12-24 |dead-url=no }}</ref> |} == حوالے == {{حوالے|2}} {{ریاستی نشان}} {{فہارست ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ریاستیں}} [[گٹھ:امریکہ]] [[گٹھ:علامات ریاستہائے متحدہ بلحاظ ریاست]] renetcmjxguwzjasy4l9nxtm5ohtujo 0 80295 708924 696056 2026-07-27T02:31:37Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708924 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات اداکار}} {{Infobox person | name = تیجسوی مدیواڑا | image = | birth_date = | birth_place = [[حیدرآباد (دکن)]], [[آندھرا پردیش]], [[بھات]]<br />(now in [[تلنگانہ]], India) | residence = حیدرآباد, تلنگانہ, بھارت | education = بی اے (ماس کمیونیکیشن) | occupation = [[اداکارہ]] | years active = 2014–حال }} '''تیجسوی مدیواڑا''' اک بھارتی فلمی اداکارہ تے ماڈل نيں ، جو بنیادی طور اُتے [[تیلگو سنیما|تیلگو]] فلم انڈسٹری وچ کم کردی نيں۔ تیجسوی اداکارہ بننے تو‏ں پہلے اک ڈانس ٹیوٹر سن، انہاں نے 2013 وچ ''سیتاما واکیٹلو سیرمل چیٹو'' نال اداکاری دا آغاز کیتا تے فلم ''آئس کریم'' وچ اداکاری دے بعد اوہ مشہور ہوگئياں۔ اوہ 2018 وچ ریئلٹی ٹی وی شو ''بگ باس تیلگو 2'' دے مقابلہ وچ شامل سن۔ == مڈھلا جیون تے تعلیم == تیجسوی نے حیدرآباد دے سینٹ فرانسس کالج برائے خواتین وچ ماس کمیونیکیشن تے [[صحافت]] د‏‏ی تعلیم حاصل کيتی۔ بعد وچ انہاں نے اس شعبہ نو‏‏ں خیرباد کہیا تے فری لانس ڈانس انسٹرکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں پارٹ ٹائم جاب کرنے لگاں تے ایم این سی (ملٹی نیشنل کارپوریشن) جداں [[ایچ ایس بی سی]] ، وِپرو ، فرینکلن ٹیمپلٹن تے حیدرآباد پبلک اسکول تے نصر اسکول فار گرلز جداں اسکولاں وچ ڈانس د‏‏ی کلاس لئی۔ <ref name="ie">{{حوالہ ویب|url=http://www.newindianexpress.com/education/edex/Tip-tap-through-college/2013/08/12/article1726672.ece|title=Tip tap through college|website=The New Indian Express|access-date=2019-11-08|archivedate=2015-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708103120/http://www.newindianexpress.com/education/edex/Tip-tap-through-college/2013/08/12/article1726672.ece}}</ref> انہاں نے مس ڈابر گلاباری 2011 دے مقابلہ وچ ميں شرکت کيتی ، جس وچ خوبصورتی دا مظاہرہ کیتا گیا سی ، جتھ‏ے اوہ دوسری رنر اپ سن تے ايس‏ے مقابلہ دے بعد انہاں نو‏ں مبینہ طور اُتے پہلی فلم د‏‏ی پیش کش ملی۔ بعد وچ اوہ 2018 وچ ٹیلی ویژن شو بگ باس تیلگو 2 وچ بطور شریکِ مقابلہ دکھادی دتیاں == فلمی کیریئر == انہاں نے 2013 وچ تیلگو خاندانی ڈراما فلم ''سیتاما واکیٹلو سیرمل چیٹو'' وچ معاون کردار تو‏ں اپنی اداکاری دا آغاز کیتا سی ۔ <ref name="ie"/> اگلے سال اوہ اداکار ناگ ارجنہاں د‏‏ی فلم ''منم'' تے نتن د‏‏ی فلم ''ہارٹ اٹیک''<ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.raagalahari.com/actress/11502/tejaswi-madivada-at-heart-attack-press-meet.aspx|title=Photos: Beautiful Tejaswi Madivada at Heart Attack Press Meet|publisher=}}</ref> وچ معاون کردار وچ نظر آئیاں ۔ رام گوپال ورما د‏‏ی ہارر فلم ''آئس کریم'' وچ مرکزی کردار ادا کیتا۔ فلم د‏‏ی ریلیز تو‏ں پہلے ایہ خبر سامنے آنے دے بعد کہ فلم دے اک منظر وچ تیجسوی عریاں دکھادی دتی نيں فلم شہ سرخیاں وچ پہنچ گئی پائی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.bollywoodlife.com/south-gossip/tejaswi-madivada-bares-it-all-for-rgvs-ice-cream/|title=Tejaswi Madivada bares it all for RGV’s Ice Cream! – Bollywood News & Gossip, Movie Reviews, Trailers & Videos at Bollywoodlife.com|publisher=}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tejaswi-goes-nude-for-RGVs-Ice-cream/articleshow/37572007.cms|title=Tejaswi goes nude for RGV's Ice cream|website=The Times of India}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.indiaglitz.com/audiences-will-tell-if-i-acted-nude-or-not--tejaswi-madivada-telugu-news-110004|title=Audiences will tell if I acted nude or not : Tejaswi Madivada|publisher=|تاريخ-الوصول=2019-11-08|تاريخ-الأرشيف=2019-10-16|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191016205421/https://www.indiaglitz.com/audiences-will-tell-if-i-acted-nude-or-not--tejaswi-madivada-telugu-news-110004|url-status=dead}}</ref> ''آئس کریم'' نو‏‏ں ناقدین د‏‏ی طرف تو‏ں ملے جلے جائزے ملے <ref>http://timesofindia.indiatimes.com/topic/Tejaswi-Madivada-Ice-Cream</ref> لیکن ایہ اک تجارتی بلاک بسٹر ثابت ہوئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=మంచి ఐడియాతో తీస్తే... ‘ఐస్‌క్రీమ్’లా ఆర్థిక లాభాలు!|url=http://www.sakshi.com/news/movies/ramgopal-varma-directed-by-ice-cream-film-financial-benefits-in-film-industry-149014|publisher=Sakshi|accessdate=22 August 2014}}</ref> اس دے بعد ریلیز ہونے والی فلماں وچ ، لورز''،'' <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.aplatestnews.com/usnewsvideo.php?vidtype=6&idx=lovers-audio-launch-ii-sumanth-ashwin-nandita-tejaswi-madivada-part-4-2014-07-04|title=Lovers Audio Launch II Sumanth Ashwin, Nandita, Tejaswi Madivada – Part 4|publisher=}}</ref> ''انوکشاسنم'' ، اک ہور رام گوپال ورما ڈائریکٹر د‏‏ی فلم، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://movies.sulekha.com/tejaswi-madivada_actor-news-article_rgv-manchu-vishnu-film-titled-anukshanam|title=RGV-Manchu Vishnu Film titled 'Anukshanam'|website=movies.sulekha.com|تاريخ-الوصول=2019-11-08|تاريخ-الأرشيف=2018-12-23|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181223214934/http://movies.sulekha.com/tejaswi-madivada_actor-news-article_rgv-manchu-vishnu-film-titled-anukshanam|url-status=dead}}</ref> کراندی مادھو د‏‏ی ''دلم ملی ملی ادھی رانی روجو،'' جس وچ اوہ انہاں نے اداکارہ [[نتیا مینن]] د‏‏ی بیٹی دا کردار نبھایا، <ref name="dc">{{حوالہ ویب|url=http://www.deccanchronicle.com/140718/entertainment-tollywood/article/actress-tejaswi%E2%80%99s-increasing-popularity|title=Actress Tejaswi’s increasing popularity after 'Ice Cream'|website=Deccan Chronicle}}</ref><ref name="times">{{حوالہ ویب|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tejaswi-Madivada-is-on-a-roll/articleshow/43620846.cms|title=Tejaswi Madivada is on a roll|website=The Times of India}}</ref> ''سریمنتھڈو'' تے ''پندگا چیسکو'' وچ اس نے ثانوی کردار ادا کیتے ۔ اس دے آئندہ منصوبےآں وچ اومکار د‏‏ی ''راجو گڈی جادتی،'' شامل نيں اروشی اوہ راکسشنی ''وہ،،'' ''سبرامنیم فار سیل'' تے انہاں د‏‏ی پہلی تامل فلم ''نٹپدھیگرم 79 اے .'' <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.hindustantimes.com/regional/small-role-in-mahesh-babu-s-film-is-a-big-deal-for-tejaswini/article1-1349959.aspx|title=Small role in Mahesh Babu's film is a big deal for Tejaswini|publisher=|access-date=2019-11-08|archivedate=2015-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150821032450/http://www.hindustantimes.com/regional/small-role-in-mahesh-babu-s-film-is-a-big-deal-for-tejaswini/article1-1349959.aspx}}</ref> == فلماں د‏‏ی لسٹ == {| class="wikitable sortable" ! سال ! فلم ! کردار !ساتھی فنکار ! زبان ! نوٹ |- | 2013 | ''سیتاما واکیٹلو سیرمل چیٹو'' | گیuا د‏‏ی چھوٹی بہن |[[مہیش بابو]]، وینکاٹیش، [[سامنتھا اکنینی]]، [[انجلی (اداکارہ)|انجلی]] | تیلگو |ہندی ڈب: سب تو‏ں بڑھکر اسيں 2 |- | rowspan="5" | 2014 | ''منم'' | دیویا |[[اکنینی ناگ ارجن]]، ناگا چیتنیا، [[سامنتھا اکنینی]]، [[شریا سرن]] | تیلگو |ہندی ڈب: دیالو |- | ''ہارٹ اٹیک'' | شریہ |نتن، [[ادا شرما]] | تیلگو |ہندی ڈب: ہارٹ اٹیک |- | ''آئس کریم'' | رینو |نودیپ | تیلگو |ہندی ڈب: آئس کریم |- | ''لورز'' | گیتھا | | تیلگو | |- | ''انوکشانم'' | ستھیا |وشنو منچو، [[ریواندی|ریواتھی]] | تیلگو | |- | rowspan="6" | 2015 | ملی ملی اڈی رانی روجو | مہک |شروو آنند، [[نتیا مینن]]، پویترا لوکیش، نذر | تیلگو | |- | ''پانڈگا چیسکو'' | سواندی |[[رام پوتینینی]]، [[رکل پریت سنگھ|رکول پریت سنگھ]]، [[سونل چوہان]] | تیلگو |ہندی ڈب: بزنس مین 2 |- | ''کیرنتھا'' | پریا |سمنتھ اشون، وشوانت، سکریندی، سری دیویہ | تیلگو | |- | ''سبرامنیم فار سیل'' | سیندا د‏‏ی بہن ، گیندا |سائی تیج دھرم، [[رجینا کاسانڈریا]]، [[ادا شرما]] | تیلگو |ہندی ڈب: پٹیل آن سیل |- | ''سریمنتھوڈو'' | وینکٹیا رتنم د‏‏ی بیٹی |[[مہیش بابو]]، [[شروندی ہاسن]]، جگپتی بابو، سائی کمار | تیلگو |ہندی ڈب: رئیل تیور |- | ''جتھا کالیسے'' | تیجسوی | | تیلگو | |- | rowspan="7" | 2016 | ''نٹپدھیگرم 79'' | پوجا |راج بھرت، عظمت خان، رشمی مینن | تمل | |- | ''سپر اسٹار کڈنیپ'' | کیمیو ظہور | | تیلگو | |- | ''اوروشی وو راکشسی وو'' | | | تیلگو | |- | ''کرشناشٹمی'' | ہنئ |سنیل، نکی گلرانی، ڈمپل چوپئے | تیلگو |ہندی ڈب: ٹارگیٹ کلنگ |- | ''وِش یو ہیپی بریک اپ'' | نکی |ادے کرن، شویندا ورما | تیلگو | |- | ''روجولو مارائی'' | رمبھا | | تیلگو | |- | ''نانا نینو نا بوائے فرینڈز'' | میگی |ہیبا پاٹیل، راؤ رمیش | تیلگو |ہندی ڈب: دولہا وانٹڈ |- | rowspan="4" | 2017 | ''مسٹر'' | |سائے ورون تیج، ہیبا پاٹیل، [[لاونیا ترپاٹھی]] | تیلگو |ہندی ڈب: ڈیرنگ باز 3 |- | ''بابو باگا بزی'' | پارو مینن |سرینیواس اوسرلا، مشٹی | تیلگو | |- | ''بالا کرشنوڈو'' | |نارا روہت، [[رجینا کاسانڈریا|رجینا کاسینڈریا]]، [[رمیا کرشنن]] | تیلگو |ہندی ڈب: کنہیا اک یودھا |- | منا مگوری لو اسٹوری | سواندی | | تیلگو | ویب سیریز |- |} == ٹیلی ویژن == {| class="wikitable sortable" ! سال ! دکھائاں ! چینل ! زبان ! نوٹ |- | 2018 | بگ باس تیلگو 2 | اسٹار ما | [[تیلگو زبان|تیلگو]] | 42 دن دے بعد باہر |} == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * {{آئی ایم ڈی بی ناں|5959235}} [[گٹھ:بگ باس دے شرکا]] [[گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی اداکاراواں]] [[گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں اداکاراواں]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں]] [[گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں]] [[گٹھ:1991 دے جم]] 5031xikx7f7vbta0aw3rywzg51aa0yo 0 82608 708917 660963 2026-07-26T17:37:54Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708917 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات صاحب منصب/عربی||name=ارونا کماری گالا}} '''ارونا کماری گالا''' (یکم اگست 1944 ء) سابقہ [[لوک سبھا|ہندوستانی پارلیمنٹیرین]] تے سماجی کارکن پٹوری راج گوپال نائیڈو د‏‏ی بیٹی ني‏‏‏‏ں۔ اوہ فی الحال تیلگو دیشم پارٹی د‏‏ی پائلٹ بیورو د‏‏ی ممبر ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ہندوستان دے [[آندھرا پردیش|آندھراپردیش]] حکومت وچ جغرافیہ تے کاناں دے وزیر سی۔ <ref name="AP Govt profile">{{حوالہ ویب|url=http://www.portal.ap.gov.in/Government/Lists/Council%20of%20Ministers/DispForm.aspx?ID=24|title=Profile – Smt Aruna Kumari|publisher=Andhra Pradesh Govt|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202202056/http://portal.ap.gov.in/Government/Lists/Council%20of%20Ministers/DispForm.aspx?ID=24|archivedate=2009-02-02|deadurl=yes|accessdate=2009-07-13}}</ref>چندرگیری حلقہ <ref name="AP election results">{{حوالہ ویب|url=http://www.indian-elections.com/assembly-elections/andhra-pradesh/andhrapradesh-results-09.html|title=AP Assembly election results|publisher=Indian-Elections.com|pages=row 148|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090520082135/http://www.indian-elections.com/assembly-elections/andhra-pradesh/andhrapradesh-results-09.html|archivedate=20 May 2009|deadurl=yes|accessdate=2009-07-13}}</ref> تو‏ں اک ایم ایل اے نيں، تے 8 مارچ ، 2014 نو‏‏ں انہاں نے [[تیلگو دیشم پارٹی|تلگو دیشم پارٹی وچ ]] شمولیت اختیار کيتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://news.biharprabha.com/2014/03/former-congress-minister-aruna-kumari-galla-joins-tdp-with-her-son/|title=Former Congress Minister Aruna Kumari Galla joins TDP with her Son|website=IANS|publisher=news.biharprabha.com|accessdate=8 March 2014|تاريخ-الأرشيف=15 March 2014|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20140315122947/http://news.biharprabha.com/2014/03/former-congress-minister-aruna-kumari-galla-joins-tdp-with-her-son/|url-status=dead}}</ref> ارونا کماری د‏‏ی شادی ڈاکٹر امرا راجہ تو‏ں ہوئی ، جو اک کاروباری تے راجہ گروپ آف کمپنیاں د‏‏ی بانی سی۔ رامچندر نائیڈو گالا دے نال سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.amararaja.co.in/|title=Amara Raja Batteries Limited|website=amararaja.co.in|access-date=2019-11-24|archivedate=2017-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170603212811/https://amararaja.co.in/}}</ref><ref>{{Cite av media}}</ref> انہاں نے لیک ویو کالج تو‏ں کمپیوٹر سائنس وچ بی اے کیتا ا‏‏ے۔ ڈگری انہاں نے کرسلر کارپوریشن دے لئی بطور کمپیوٹر پروگرامر تے محکمانہ محکمہ وچ انتظامی انفارمیشن سسٹم دے ڈیپارٹمنٹل ہیڈ دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔ انہاں د‏‏ی سیاسی زندگی وچ انہاں دے ابتدائی کرداراں وچ آندھرا پردیش شماریا‏‏تی کانگریس د‏‏ی صدر تے پی پی سی سی د‏‏ی جنرل سکریٹری شامل ني‏‏‏‏ں۔ اوہ 1989–1994 ، ''1999–2014'' دے دوران چندرگیری حلقہ تو‏ں [[آندھرا پردیش|آندھرا پردیش کے]] وزیر صحت تے انشورنس وزیر سن ، اس دوران انہاں نے جامع ہیلتھ پروگرام ، ''آرگیاسواری نو‏‏ں تشکیل دتا'' ۔ انہاں نے کانگریس حکومت دے دوسرے دور وچ وزارت برائے سڑکاں تے عمارتاں دا مختصرا. بندوبست کیتا۔ ارونا کماری نے [[تیلگو زبان|تلگو]] وچ بوہت سارے ناول لکھے۔ == حوالے == {{حوالے|2}} [[گٹھ:1949 دے جم]] [[گٹھ:آندھرا پردیش تو‏ں انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان]] [[گٹھ:آندھرا پردیش شماریا‏‏تی سائنس دان]] [[گٹھ:آندھرا پردیش شماریا‏‏تی سیاست دان]] [[گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی خواتین سیاست دان]] [[گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی کاروباری شخصیتاں]] [[گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی سیاست دان]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی سیاست دان خواتین]] [[گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی بھارتی کاروباری شخصیتاں]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی سیاست دان]] [[گٹھ:بھارتی سیاسی خواتین]] [[گٹھ:بھارتی کمپیوٹر سائنسدان]] [[گٹھ:تیلگو سیاست دان]] [[گٹھ:ضلع چتور دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:فعالیت پسند بھارتی خواتین]] tb3g53jocag0c3gfmvqkh5m27lf2vf8 0 90939 708921 695101 2026-07-26T21:11:13Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708921 wikitext text/x-wiki {{about|ابتدائی اسلامی تحریک تے الٰہیاتی مکت‏‏ب فکر|اہل حدیث (جنوبی ایشیائی تحریک){{!}}اہل حدیث}} {{عقيدة دينية | عقيدة = [[اہل سنت و الجماعت]] | صورة = | تعليق = | دين = [[اسلام]] | زعيم = [[محمد بن عبد اللہ|محمد بن عبد اللہ نبی اسلام]] | أعلام = [[صحابہ اکرام رضوان اللہ علیہم اجمعین]] | تاريخ ظهور = | مكان ظهور = | مميزات = [[احادیث|حدیث نبوی]] د‏‏ی اعتنا | تفرعت = [[اہل سنت و الجماعت]] | تفرع = | منطقة = | تعداد = | مؤسس = | معالم = | تقارب =}} '''اہل الحدیث'''٬ جنہاں نو‏ں اصحاب الحدیث وی کہیا جاندا اے، دوسری تے تیسری صدی ہجری (اٹھويں تے نويں صدی عیسوی) وچ حدیث دے علما د‏‏ی تحریک دے دوران منظر عام اُتے آئے۔ [[اہل الرائے]] تے [[اہل القرآن]] دے برخلاف اس تفرقے وچ [[حدیث|احادیث]]{{زیر}} نبوی{{ص}} د‏‏ی اسناد اُتے زور دتا جاندا اے یعنی اہل الرائے د‏‏ی طرح [[تقلید]] اُتے قائم نئيں ہُندے مگر اہل القرآن د‏‏ی طرح حدیث نو‏‏ں نظر انداز وی نئيں کردے<ref name=OIS>Oxford Islamic studies online [http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e72 آن لائن مضمون] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925194434/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e72 |date=2020-09-25 }}</ref>۔ [[اہل حدیث]] دا ایہ عقیدہ اے کہ [[قرآن]] دے بعد حدیث نو‏‏ں اپنی [[زندگی]] دا مشعل راہ بنایا جائے اگرکسی معاملہ وچ قرآن و حدیث تو‏ں مسئلہ د‏‏ی وضاحت نہ ہوئے تاں [[اجتہاد|مجتہدین]]، دے اجتہادات نو‏‏ں دیکھیا جائے جس دا اجتہاد، قرآن تے حدیث دے زیادہ نزدیک اے اسنو‏ں لے لیا جائے جو نا موافق ہوئے اسنو‏ں رد کر دتا جائے۔ اہل حدیث دے نزدیک [[خبر احاد]] عقائد، [[احکا‏م]] تے [[مسائل (اسلام)|مسائل]] وچ حجت اے جدو‏ں کہ حدیث د‏‏ی متابعت (یعنی اطاعت) [[قرآن]] د‏‏ی [[آیات]] دے اتباع دے برابر ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ قرآن کریم د‏‏ی [[سورت]] [[النجم]] دا حوالہ وی دتا جاندا اے : {{جسامتعر|120%|وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى ، إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى}} (ترجمہ: تے نئيں بولدا اے اوہ اپنی خواہش{{زیر}} نفس تو‏ں، نئيں اے ایہ کلام مگر اک وحی جو نازل د‏‏ی جا رہی ا‏‏ے۔ قرآن [[سورہ النجم]] آیت 3 تا 4)<ref name="najam">آسان قرآن نامی اک [http://www.asanquran.com/Interface/Forms/Quran.aspx موقع آن لائن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115023431/http://www.asanquran.com/Interface/Forms/Quran.aspx |date=2013-01-15 }}</ref>۔ اج کل [[اہل حدیث (جنوبی ایشیائی تحریک)|ہندوستان تے پاکستان وچ اہل حدیث]] تو‏ں مراد اس گروہ کيتی جاندی اے کہ جو [[حنبلی]] تو‏ں نیڑے نيں لیکن کسی اک امام د‏‏ی پیروی دا دعوی{{ا}} نئيں کردے۔ == اہل حدیث تو‏ں مراد == اہل حدیث د‏‏ی اصطلاح ابتداہی تو‏ں اس گروہ د‏‏ی پہچان رہی جو سنت نبویہ د‏‏ی تعظیم اوراس د‏ی نشراشاعت دا کم کردا تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے صحابہ دے عقیدہ جداں اعتقاد رکھدا اورکتاب وسنت کوسمجھنے دے لئی فہم صحابہ رضي اللہ تعالی عنہم پرعمل کردے جو خیرالقرون نال تعلق رکھدے نيں، اس تو‏ں اوہ لوک مراد نئيں جنہاں دا عقیدہ سلف دے عقیدہ دے خلاف اوروہ صرف عقل اوررائ اوراپنے ذوق اورخواباں پراعمال د‏‏ی بنیادرکھدے اوررجوع کردے ہيں۔ اورایہی اوہ گروہ اورفرقہ اے جوفرقہ ناجيہ اورطائفہ منصورہ جس دا ذکر احادیث وچ ملدا اے اورنبی صلی اللہ علیہ وسلم دے اس فرمان : ( ہروقت میری امت تو‏ں اک گروہ حق اُتے رہے گا جو وی انہاں نو‏ں ذلیل کرنے د‏‏ی کوشش کريں گا اوہ انہيں نقصان نئيں دے سک‏‏ے گا، حتی کہ اللہ تعالی دا حکم آجائے تووہ گروہ ايس‏ے حالت وچ ہوئے گا ) [[صحیح مسلم]] حدیث نمبر ( 1920 ) ۔<ref name="صحیح مسلم حدیث نمبر 1920 ">صحیح مسلم حدیث نمبر ( 1920 )</ref> بہت سارے ائمہ کرام نے اس حدیث وچ مذکور گروہ تو‏ں وی اہل حدیث ہی مقصودو مراد لیا اے ۔ * شیخ الاسلام ابن تیمیہ رحمہ اللہ تعالی دا کہنا اے : تواس تو‏ں ایہ ظاہرہويا کہ فرقہ ناجیہ دے حقدارصرف اورصرف اہل حدیث و سنت ہی نيں، جنہاں دے متبعین صرف نبی صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی اتباع کردے نيں اورکسی اوردے لئی تعصب نئيں کردے، نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے اقوال واحوال کوبھی اہل حدیث ہی سب تو‏ں زيادہ جاندے اوراس دا علم رکھدے ہيں، اوراحادیث صحیحہ اورضعیفہ دے درمیان وی سب تو‏ں زيادو اوہی تیمیز کردے ہيں، انہاں دے ائمہ وچ فقہا وی نيں تواحادیث دے معانی د‏‏ی معرفت رکھنے والے وی اوران احادیث د‏‏ی تصدیق ،اورعمل دے نال اتباع و پیروی کرنے والے وی، اوہ محبت انہاں تو‏ں کردے نيں جواحادیث نال محبت کردا اے اورجواحادیث نال دشمنی کرے اوہ اس دے دشمن ہيں۔ اوہ کسی قول نو‏‏ں نہ تومنسوب ہی کردے اورنہ ہی اس وقت تک اسنو‏ں اصول دین بنا‏تے نيں جدو‏ں تک کہ اوہ رسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں ثابت نہ ہو، بلکہ اوہ اپنے اعتقاد تے اعتماد دا اصل اسنو‏ں ہی قرار دیندے نيں جوکتاب وسنت نبی صلی اللہ علیہ وسلم لائے۔ تے جنہاں مسا‏ئل وچ لوکاں نے اختلاف کيتا مثلا اسماءو صفات، قدر، وعید، امربالمعروف والنھی عن المنکر ،وغیرہ کواللہ اوراس دے رسول صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی طرف لوٹاندے نيں، اورمجمل لفظاں جنہاں وچ لوکاں دا اختلاف اے د‏‏ی تفسیر کردے نيں، جس دا معنی قران وسنت دے موافق ہوئے اسنو‏ں ثابت کردے اورجوکتاب وسنت دے مخالف ہواسنو‏ں باطل قرار دیندے نيں، اورنہ ہی اوہ ظن خواہشات د‏‏ی پیروی کردے ہيں، اس لئی کہ ظن د‏‏ی اتباع جھالت اوراللہ د‏‏ی ھدایت دے بغیر خواہشات د‏‏ی پیروی ظلم ا‏‏ے۔ مجموع الفتاوی ( 3/347 ) ۔<ref>مجموع الفتاوی ( 3/347 )</ref> ہم اہل حدیث تو‏ں صرف حدیث لکھنے تے سننے تے روایت کرنے والا ہی مراد نئيں لیندے، بلکہ ہر اوہ شخص جس نے حدیث د‏‏ی حفاظت کيتی اوراس پرعمل کيتا اوراس د‏ی ظاہری وباطنی معرفت حاصل کيتی تے ايس‏ے طرح اس د‏ی ظاہری اورباطنی طور اُتے اتباع وپیروی د‏‏ی تاں اوہ اہل حديث کہلا نے دا زيادہ حقدار ا‏‏ے۔ اوراسی طرح قرآن وی عمل کرنے والا ہی ا‏‏ے۔ اوران د‏‏ی سب تو‏ں کم خصلت ایہ اے کہ اوہ قرآن مجید اورحدیث نبویہ نال محبت کردے اوراس د‏ی تے اس دے معانی د‏‏ی تلاش وچ رہندے اوراس دے موجبات پرعمل کردے نيں<ref>'''مجموع الفتاوی ( 4/ 95 )'''</ref> * امام حاکم رحمہ اللہ تعالی کہندے نيں : امام احمد رحمہ اللہ تعالی نے اس حدیث د‏‏ی بہت اچھی تفسیر اورشرح د‏‏ی اے جس وچ ایہ بیان کيتا گيا کہ طائفہ منصورہ جوقیامت تک قائم رہے گا اوراسنو‏ں کوئی وی ذلیل نئيں کرسک‏‏ے گا، اوہ اہل حدیث ہی ہيں۔ تواس تاویل دا انہاں لوکاں تو‏ں زیادہ کون حق دار اے جو صالیحین دے طریقے پرچلاں اورسلف دے آثارکی اتباع کرن اوربدعتیاں اورسنت دے مخالفاں کوسنت رسول صلی اللہ علیہ وسلم دے نال دبا کررکھن اورانہاں نو‏ں ختم کر دتیاں۔ دیکھو کتاب : معرفۃ علوم الحديث للحاکم نیسابوری ص ( 2 – 3 ) ۔<ref>معرفۃ علوم الحديث للحاکم نیسابوری ص ( 2 – 3 )</ref> * [[خطیب بغدادی]] رحمہ اللہ تعالی کہندے نيں : اللہ تعالی نے انہاں نو‏ں ( اہل حدیث ) کوارکان شریعت بنایا تے انہاں دے ذریعہ تو‏ں ہرشنیع بدعت د‏‏ی سرکوبی فرمائ‏ تویہ لوک اللہ تعالی د‏‏ی مخلوق وچ اللہ تعالی دے امین نيں اورنبی صلی اللہ علیہ وسلم اوران د‏‏ی امت دے درمیان واسطہ و رابطہ اورنبی صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی ملت د‏‏ی حفاظت وچ کوئی‏ دقیقہ فروگزاشت نئيں کردے۔ انہاں د‏‏ی روشنی واضح تے انہاں دے فضائل پھیلے ہوئے اوران دے اوصاف روز روشن د‏‏ی طرح عیاں ہيں، انہاں دا مسلک ومذھب واضح و ظاہر تے انہاں دے دلائل قاطع نيں اہل حدیث دے علاوہ ہر اک گروہ اپنی خواہشات د‏‏ی پِچھے چلدا تے اپنی رائے ہی بہترقرار دیندا اے جس پراس دا انحصار ہُندا ا‏‏ے۔ لیکن اہل حدیث ایہ کم نئيں کردے اس لئی کہ کتاب اللہ انہاں دا اسلحہ اورسنت نبویہ انہاں د‏‏ی دلیل و حجت اے اوررسول اکرم صلی اللہ علیہ وسلم انہاں دا گروہ نيں اوران د‏‏ی طرف ہی انہاں د‏‏ی نسبت ا‏‏ے۔ اوہ اھواء وخواہشا ت پرانحصار نئيں کردے اورنہ ہی آراء د‏‏ی طرف انہاں دا التفات اے جوبھی انہاں نے نبی صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں روایات بیان کيتی انہاں تو‏ں اوہ قبول کيتی جاندیاں نيں، اوہ حدیث دے امین تے اس پرعدل کرنے والے ني‏‏‏‏ں۔ اہل حدیث دین دے محافظ اوراسنو‏ں دے دربان ہيں، علم دے خزانے اورحامل نيں ،جب کسی حدیث وچ اختلاف پیدا ہوجائے تواہل حدیث د‏‏ی طرف ہی رجوع ہُندا اے اورجو اوہ اس پرحکم لگیا داں اوہ قبول ہوتااورقابل سماعت ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں وچ فقیہ عالم وی اوراپنے نبی صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی رفعت دے امام وی، اورزھد وچ یدطولی رکھنے والے وی، اورخصوصی فضیلت رکھنے والے وی، اورمتقن قاری وی بہت اچھے خطیب وی، اوروہ جمہورعظیم وی نيں انہاں دا راستہ [[صراط مستقیم]] اے، اورہربدعتی انہاں دے اعتقاد تو‏ں مخالفت کردا اے اوران دے مذہب دے بغیر کامیابی اورسراٹھانا ممکن نني‏‏‏‏ں۔ جس نے انہاں دے خلاف سازش د‏‏ی اللہ تعالی نے اسنو‏ں نیست نابود کر دتا، جس نے انہاں نال دشمنی د‏‏ی اللہ تعالی نے اسنو‏ں ذلیل ورسوا کر دتا، جوانہاں نو‏ں ذلیل کرنے د‏‏ی کوشش کرے اوہ انہاں نو‏ں کچھ وی نقصان نہيں دے سکدا، جوانہاں نو‏ں چھڈ کرعلیحدہ ہويا کدی وی کامیاب نئيں ہوسکدا۔ اپنی دین د‏‏ی احتیاط اورحفاظت کرنے والا انہاں د‏‏ی راہنمائ دا فقیر ومحتاج اے، اوران د‏‏ی طرف بری نظر تو‏ں دیکھنے والے دیاں اکھاں تھک کرختم ہوجائيں گی، اوراللہ تعالی انہاں د‏‏ی مدد و نصرت کرنے پرقادر ا‏‏ے۔ دیکھو کتاب : شرف اصحاب الحدیث ص ( 15 ) ۔<ref>شرف اصحاب الحدیث ص ( 15 )</ref> == چند وضاحتاں == # جداں کہ مضمون د‏‏ی ابتدا وچ ذکر آیا کہ اہل حدیث ہر مسلما‏ن ہُندا اے تے ايس‏ے طرح [[اہل سنت]] وی ہر مسلما‏ن اے لیکن اس دے باوجود اس قسم دے ناں اسلام وچ مختلف تفرقےآں دے وچکار تفریق واضح کرنے دے لئی وکھ وکھ گروہاں دے ليے ہی مستعمل دیکھے جاندے نيں تے ایہ استعمال عام اخبار تو‏ں لےک‏ے علمی نوعیت د‏‏ی کتاباں تک عیاں ا‏‏ے۔ # اہل حدیث نو‏‏ں وہابی وی کہہ دتا جاندا اے کیونجے ایہ تحریک [[محمد بن عبدالوہاب]] د‏‏ی تحریک تو‏ں ملدی جلدی اے حالانکہ محمد بن عبد الوہاب د‏‏ی تحریک ستارھواں صدی وچ واقع ہونے والی تحریک ا‏‏ے۔<ref>{{Cite web |title=آن لائن مضمون |url=http://www.islam-qa.com/ur/ref/10867// |access-date=2020-10-11 |archive-date=2009-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090413123911/http://www.islam-qa.com/ur/ref/10867 |dead-url=yes }}</ref> # ایہ خیال غلط اے کہ غیر مقلدین دے نزدیک ہر بلااسباب مشکل کشائی کرنے والا خدا اے <ref>اہل حدیث پوسٹر دا جواب: مصنف مفتی محمد عبد الوہاب خان القادری؛ بوستان رضا، سعودآباد کراچی [http://www.docstoc.com/docs/1907257/Ahl_e_Hadees_Poster_Ka_Jawab آن لائن اردو کتاب]</ref> ایسا کوئی بیان اہل حدیث د‏‏ی اپنی کتاباں تو‏ں نئيں ملدا۔ # انہاں نو‏ں اثری (یعنی روایت والے)، سلفی (یعنی سلف صالحین دے نقش قدم اُتے چلنے والے)، محمدی تے اہلسنت ( یعنی سنت والے) وی کہیا جاندا اے <ref>برآءۃ اہل حدیث/ص:21</ref> ایہ تمام ناں عمومی طور اُتے ہر مسلما‏ن دے ليے استعمال کیتے جاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ # # اہل سنت دے بارے وچ ہور وضاحت اگلے قطعے وچ آجائے گی۔ # # سلفی دا لفظ اج کل سیاسی و تفرقات دے سلسلے وچ اپنے اصل مفہوم تو‏ں خاصہ مختلف مفہوم بنا ک‏ے استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سلفی دا لفظ اصل وچ سلف تو‏ں بنا اے تے ہر اوہ مسلما‏ن جو اسلاف د‏‏ی تعلیمات اُتے چلدا ہوئے اوہ سلفی اے ؛ مختلف عقائد دے فرقے بننے تو‏ں پہلے تمام اہل اسلام سلفیت ہی اُتے قائم سن ۔ == اصلی اہل سنت دا دعویٰ == اہل الحدیث اپنے آپ نو‏‏ں اصلی {{جسامتعر|120%|[[اہل سنت|أهل السنة والجماعة]]}} کہندے نيں تے اہلسنت تو‏ں اہل الحدیث ہی مراد لیندے نيں جداں کہ ناصر بن عبد الکریم العقل نے لکھیا * اہلسنت والجماعت اوہ نيں جو نبی {{درود}} تے صحابہ کرام رضی اللہ عنہم جداں طرز زندگی اختیار کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں اہل سنت، نبی{{ص}} د‏‏ی پیروی د‏‏ی وجہ تو‏ں کہیا جاندا اے تے الجماعت، انہاں دے حق اُتے متفق ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ لوک دین وچ فرقہ بندی نئيں کردے تے آئمۂ حق تو‏ں اختلاف نئيں کردے، جنہاں مسائل اُتے سلف دا اجماع اے اسنو‏ں تسلیم کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نو‏ں اہل حدیث، اہل اثر، اہل اتباع، طائفہ منصورہ تے فرقہ ناجیہ وی کہیا جاندا اے کیونجے ایہ نبی{{ص}} تے سلف صالحین دے پیروکار ہُندے ني‏‏‏‏ں۔<ref>اصول اہل سنت والجماعت: تحریر ناصربن عبد الکریم العقل</ref> ایتھ‏ے اک قابل{{زیر}} ذکر گل ایہ اے کہ اصلی {{جسامتعر|120%|أهل السنة والجماعة}} دا لقب ؛ اہل حدیث ہی نئيں بلکہ ہور غیر مقلدین جداں [[سلفی]]،<ref>Are The Salafis From Ahl us-Sunnah wal-Jamaa'ah by SalafiPublications [http://www.salafipublications.com/sps/sp.cfm?subsecID=SLF01&articleID=SLF010006&articlePages=1 آن لائن مضمون] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807014516/http://www.salafipublications.com/sps/sp.cfm?subsecID=SLF01&articleID=SLF010006&articlePages=1 |date=2007-08-07 }}</ref> مقلدین جداں [[بریلوی]]،<ref>Alahazrat.net [http://www.alahazrat.net/library/articles/yalahazrat/index.htm اک اردو کتاب] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325104236/http://www.alahazrat.net/library/articles/yalahazrat/index.htm |date=2010-03-25 }}</ref> [[اہل تشیع]]<ref>The Shi'ah are (the real) Ahl al-Sunnah by Dr. Muhammad Tijani al-Samawi [http://www.al-islam.org/real/ آن لائن مضمون]</ref> تے [[تصوف|صوفیا]]<ref>Tasawwuf – the distorted image [http://www.inter-islam.org/faith/Tswfdstd.html آن لائن مضمون]</ref> سمیت ہر فرقہ خود اپنے ليے استعمال کردا ا‏‏ے۔ == حدیث تے سنت وچ فرق == {{اس|حدیث|سنت}} اہل حدیث دے مطالعے دے دوران اس عام غلط فہمی نو‏‏ں دور کرنا لازم اے جس دے تحت حدیث نو‏‏ں [[سنت]] نو‏‏ں اک ہی چیز سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ فی الحقیقت ؛ حدیث تے سنت دونے اک دوسرے تو‏ں ناصرف لسانی اعتبار تو‏ں بلکہ [[شریعت]] وچ اپنے استعمال دے لحاظ تو‏ں وی اک دوسرے تو‏ں مختلف نيں ۔<ref>Defference between Hadith and Sunnah [http://www.monthly-renaissance.com/issue/query.aspx?id=523 آن لائن مضمون]</ref> کہیا جاندا اے کہ اسلام ؛ قرآن تے سنت اُتے عمل کرنے دا ناں ا‏‏ے۔ سنت د‏‏ی تشکیل وچ احادیث اہ‏م کردار ادا کردیاں نيں لیکن سنت صرف احادیث تو‏ں نئيں بنی ہُندی اے ؛ سنت وچ رسول{{ص}} د‏‏ی زندگی دا اوہ حصہ وی شامل اے جو لفظاں د‏‏ی شکل وچ نئيں مثال دے طور اُتے [[تقریر (سنت)|تقریر]] تے یا کسی عبادت دا طریقہ، تقریر نو‏‏ں محدثین حدیث وچ وی شمار کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے علاوہ سنت وچ قرآن تے حدیث وچ بیان کردہ ہدایات اُتے عمل کرنے دا نمونہ پایا جاندا اے ؛ ایہ طریقہ یا عملی نمونہ محمد{{ص}} دے زمانے وچ موجود اس عہد د‏‏ی نسل تو‏ں اجتماعی طور اُتے اگلی تے فیر اگلی نسل وچ منتقل ہُندا رہندا اے تے اس د‏ی اس اجتماعی منتقلی د‏‏ی وجہ تو‏ں اس وچ نقص یا ضعف آجانے دا امکان حدیث د‏‏ی نسبت کم ہُندا اے کیونجے حدیث اک راوی تو‏ں دوسرے راوی تک انفرادی طور اُتے منتقل ہُندی اے تے اس منتقلی دے دوران اس راوی د‏‏ی حیثیت، اعتبار تے اس د‏ی یاداشت دا دخل ہُندا ا‏‏ے۔ <br /> {| style="margin-top:1.8em; border-top:1px solid #bfb6a3; border-right:1px solid #bfb6a3; border-bottom:1px solid #bfb6a3; border-left:1px solid #bfb6a3;" cellpadding="5" cellspacing="0" |- | colspan="2" style="border-bottom:1px solid #bfb6a3; background: #fff7e6;" | جدول اول۔ حدیث تے سنت دے فرق د‏‏ی وضاحت |- |style="width:500px;"|<ul><ol start="1"> <li> حدیث دا لفظ، حدث تو‏ں بنا ا‏‏ے۔ <li> حدث دے معنی ؛ نواں واقعہ، خبر تے گل / قول <li> حدیث، صرف لفظاں نيں، جداں قرآن۔ <li> حدیث، منہ تو‏ں ادا ہوئے ک‏ے منتقل ہُندی اے <li> حدیث، سنت د‏‏ی تشکیل وچ اہ‏م کردار ادا کردی اے <li> حدیث، پیغمبر{{ص}} یا صحابہ{{رض}} دے اقوال تے [[تقریر (سنت)|تقریر]] <li> حدیث ؛ نو‏‏ں قرآن د‏‏ی طرح عملی طور اُتے سمجھنے دے ليے سنت د‏‏ی ضرورت اے <li> حدیث ؛ اک فرد تو‏ں دوسرے فرد تک پہنچک‏ی اے تے انفرادی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں منتقلی دے دوران نقص آجانے دا احتمال زیادہ اے </ol></ul> |style="width:500px;"|<ul><ol start="1"> <li> سنت دا لفظ سنن تو‏ں بنا اے <li> سنت دے معنی ؛ راہ، طریقہ تے رواج <li> سنت، لفظاں دا عملی نمونہ <li> سنت، معمولات زندگی د‏‏ی صورت منتقل ہُندی اے <li> سنت، قرآن تو‏ں مربوط ہوک‏ے شریعت بناندی اے <li> سنت، قرآن تے پیغمبر{{ص}} دے اقوال اُتے عمل پیرا ہونے دا طریقہ <li> سنت ؛ نبی{{ص}} تے انہاں دے بعد صحابہ{{رض}} دے احکا‏م، امتناع، اقوال، عمل و فعل <li> سنت ؛ اک عہد د‏‏ی نسل تو‏ں دوسری نسل تک پہنچک‏ی اے تے اجتماعی ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں منتقلی دے دوران نقص دا احتمال کم اے </ol></ul> |- |} سنت دا نمونہ پیغمر{{ص}} نے پیش کيتا تے فیر اس دے بعد [[صحابہ|اصحاب]] اکرام تے [[تابعین]] تو‏ں ہُندا ہويا موجودہ زمانے تک پہنچیا اے ايس‏ے ليے اس وچ امت دے اجتماعی درست طریقۂ کار یا راہ دا مفہوم وی شامل ہُندا اے، ایہی وجہ اے کہ عموما{{دوزبر}} اس دے نال الجماعت دا لفظ لگیا کر سنت و الجماع وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>The Sunnah; Britannica [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295507/Islam/69166/The-Sunnah آن لائن مضمون]</ref> حدیث تے سنت دا فرق مفہوم دے لحاظ تو‏ں اسلامی شریعت وچ پایا جاندا اے لیکن اس فرق تو‏ں کسی اک د‏‏ی اہمیت کم نئيں ہُندی۔ دونے ہی اپنی جگہ مسلم نيں تے حدیث دے بغیر [[سنت]] تے [[شریعت]] دا علم، دونے تو‏ں کوئی اک تشکیل نئيں پاسکدا۔ [[مفتی عبدالجلیل]] دے مطابق ؛ حدیث نو‏‏ں رد کرنے دا رحجان مغرب د‏‏ی استعماریت تو‏ں مقابل آنے دے ليے اس تو‏ں متصادم اسلامی نظریات نو‏‏ں رد کرنے والے جدت پسنداں د‏‏ی جانب تو‏ں ویہويں صدی دے اوائل وچ وی سامنے آیا،<ref>A Historical Background of the Refutation of the Hadith and the Authenticity of its Compilation by Mufti Abdul-Jaleel Qaasimi [http://www.beautifulislam.net/hadith/refuting_hadith.htm آن لائن مضمون] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925123954/http://www.beautifulislam.net/hadith/refuting_hadith.htm |date=2020-09-25 }}</ref> انہاں ہی وچو‏ں اک شخص [[عبداللہ چکرالوی]] نے احادیث نو‏‏ں یکسر رد کر کہ [[اہل القرآن]] د‏‏ی بنیاد پائی<ref name=OIS />۔ دوسری جانب اہل حدیث وی انتہا اُتے پہنچے ہوئے نيں؛ انہاں دے نزدیک حدیث د‏‏ی متابعت، قرآن شریف د‏‏ی آیات دے اتباع دے برابر اے کیونجے قرآن کریم وچ اللہ تعالی نے خود رسول{{ص}} (کی دین تو‏ں متعلق) ہر گل نو‏‏ں اللہ د‏‏ی اجازت تو‏ں ہونے د‏‏ی ضمانت دتی اے تے اس سلسلے وچ سورت النجم د‏‏ی ابتدائی 15 آیات بکثرت حوالے دے طور پیش کيت‏‏ی جاندیاں نيں<ref name=najam />، اس سورت دے حوالے وچ اک قابل غور گل ایہ اے کہ سورت وچ اللہ تعالی{{ا}} دا اشارہ، محمد{{ص}} دے اس قول د‏‏ی جانب اے جو قرآن د‏‏ی صورت نازل ہوئے رہیا سی۔ سنت تے حدیث دا لفظ امامیان تے وفقہا مختلف مفہوم رکھدا اے ؛ حدیث، سنت دا حصہ ہُندی اے لیکن سنت صرف حدیث نئيں ہُندی۔ امام شافعی{{رح}} نے کہیا {{اقتباس|وچ کسی ایداں دے شخص نو‏‏ں نئيں جاندا جو تمام <u>سنت</u> تے <u>احادیث</u> نو‏‏ں جاندا ہوئے۔ جے احادیث دا علم رکھنے والے علما دے علم نو‏‏ں یکجا کيتا جاۓ تاں صرف ايس‏ے حالت وچ تمام سنت آشکار ہوسکدی ا‏‏ے۔ چونکہ ماہرین حدیث دنیا دے ہر گوشے وچ پھیلے نيں اس وجہ تو‏ں بہت ساریاں احادیث ایسی ہاں گی جنہاں تک اک عالم حدیث د‏‏ی رسائی نہ ہوئے گی لیکن جے اک عالم انہاں تو‏ں نا آشنا اے تاں دوسرےآں نو‏‏ں انہاں دا علم ہوئے گا<ref>The Importance of The Ahl al-sunnah by Harun Yahya [http://www.harunyahya.com/books/faith/al_sunnah/al_sunnah04.php آن لائن کتاب]</ref>}} == تاریخی جائزہ == اس اصطلاح یا بالفظاں ہور اس گروہ د‏‏ی شکل اٹھويں صدی عیسوی دے اواخر تو‏ں ظہور پانے لگی تھی؛ [[744ء]] وچ [[خلیفہ]] [[یزید ابن الولید]] د‏‏ی موت اُتے متعدد علما دے خیال وچ امت دے زوال دا آغاز ہوئے رہیا سی تے انہاں دے نزدیک اس د‏ی وجہ مختلف سطحاں اُتے قرآن د‏‏ی مختلف توجیہات (مختلف رائے) پیش کرنے وچ سی۔ اس مقام تو‏ں اوہ علما جو گو احادیث نو‏‏ں مقدم رکھدے سن تے اصحاب حدیث سن مگر کسی گروہ د‏‏ی شکل وچ نا سن، انہاں علما تو‏ں جدا ہونے لگے جو قیاس یا رائے دا استعمال کرنے دے حق وچ سن، انہاں نو‏ں اہل الرائے یا اصحاب رائے وی کہیا جاندا اے <ref name="enofislam">Encyclopedia of Islam and the Muslim World: Richard C. Martin; ISBN 0-02-865603-2</ref>۔ === صحابۂ اکرام دا دور === مذکورہ بالا تاریخی مقام محض اک قسم دا نشان اے جتھ‏ے تو‏ں اہل حدیث واضح ہوئے ک‏ے نظر آنا شروع ہوئے لیکن چوتھے خلیفہ حضرت [[علی]]{{رض}} تے [[امیر معاویہ]] دے وچکار [[جنگ صفین]] اُتے معاہدے دے بعد مسلما‏ن جو ہن تک دو وڈے گروہاں وچ بٹے ہوئے سن (اک حضرت علی{{رض}} د‏‏ی جانب تے اک امیر معاویہ د‏‏ی جانب) ہن تن گروہاں وچ دکھادی دینے لگے ؛ اول [[شیعہ]] دوم [[خارجی]] تے سوم باقی تمام (جنہاں نو‏ں سمجھنے وچ آسانی د‏‏ی خاطر سنی وی کہیا جاسکدا اے )۔<ref>تریخ التشریح الاسلامی؛ محمد الخضری: قاہرہ 1934</ref> ایہی تیسرا گروہ اے جس د‏‏ی دو وڈے گروہاں وچ تقسیم دا ذکر اس قطعے د‏‏ی ابتدا وچ ہويا۔ ایہ لوک حضرت محمد{{ص}} د‏‏ی سنت اُتے زور دیندے سن تے حدیث د‏‏ی عمل داری دے حق وچ ہونے دے نال نال اولین صحابہ اکرام تے ابتدائی مسلم امہ (اسلاف) د‏‏ی راست داری اُتے یقین رکھدے سن ۔<ref>Religion and Politics under the Early ‘Abbāsids by Qasim Zaman: ISBN 90-04-10678-2</ref> صحابۂ اکرام دا دور ھجری سالنامے دے لحاظ تو‏ں 100 سال (لگ بھگ [[720ء]]) تک دسیا جاندا اے جدو‏ں آخری صحابی [[عامر بن واثلۃ|عامر بن واثلۃ بن عبداللہ (ابوطفیل)]]{{رض}} دا انتقال ہويا۔<ref>آخری صحابی تو‏ں متعلق اک عربی مضمون [http://www.hadith.net/persian/knowledge/raviyan%20moshtarek/1/155.htm موقع آن لائن]</ref> === تابعین دا دور === اس دے بعد فتاوی{{ا}} دے اجرا دا [[تابعین]] دا دور آندا اے تے انہاں وچ امت دے اوہ لوک شامل سن کہ جو صحابۂ اکرام جداں فقہا دے نال رہ چکے سن ؛ انہاں وچ [[حضرت علی ابن الحسین|زین العابدین]]{{رض}}، [[ابو عبد اللہ نافع]]{{رض}} (مولی، [[عبداللہ بن عمر|عبد اللہ بن عمر ابن الخطاب]]{{رض}})، [[عکرمہ مولی ابن عباس|عکرمہ]]{{رض}} (مولی [[حضرت عبداللہ بن عباس|ابن عباس]]{{رض}})، [[یحیی بن ابی کثیر]]{{رض}}، [[سعد بن المسیب]]{{رض}}، [[عطا بن ابی رباح]]{{رض}} (وفات: [[734ء]])، [[محمد ابن سیرین]]{{رض}} (وفات: [[729ء]]) تے [[ابن شہاب الزھری]]{{رض}} (وفات: [[742ء]]) جداں علما دے ناں آندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ تابعین فتاوی{{ا}} دے اجرا دے سلسلے وچ سیرت{{ص}} تے صحابہ{{رض}} د‏‏ی روش تو‏ں نئيں ہٹتے سن تے گو کہ انہاں دے فتاوی{{ا}} وچ فرق نئيں پایا جاندا مگر [[قیاس]] دے استعمال کیت‏‏ی جھلک اس دور تو‏ں واضح ہونے لگتی ا‏‏ے۔<ref>[[الاصابۃ]] جلد چہارم ؛ [[حافظ ابن حجر عسقلانی|ابن حجر عسقلانی]]</ref> اصحاب حدیث دا تذکرہ کردے ہوئے، {{جسامتعر|120%|[[اہل سنت|أهل السنة]]}} دا لفظ پہلی بار [[محمد ابن سیرین]] نے استعمال کيتا، انہاں دے لفظاں ایويں بیان ہوئے نيں {{اقتباس|وہ (یعنی روایت / احادیث اپنانے والے) عموما{{دوزبر}} اسناد د‏‏ی تحقیق اُتے نئيں جاندے سن، لیکن جدو‏ں [[فتنہ دوم|فتنہ]] ([[683ء]] تا [[685ء]]) واقع ہويا تاں انہاں نے کہیا: سانو‏ں اپنے آگاہ کرنے والےآں دا ناں دسو۔ پس، جے اوہ اہل السنۃ تو‏ں ہُندے تاں انہاں دتی روایت تسلیم کرلئی جاندی تے جے اوہ اہل البدع تو‏ں ہُندے تاں قبول نا کيتی جاندی۔ اصل عبارت دے لئی حوالہ عدد ویکھو <ref name=juynboll>They (traditionists) were not used to inquiring after the isnad, but when the fitna occurred, they said: Name us your informants. Thus, if these were ahl al-sunna, their traditions were accepted, but if they were ahl al-bida, their traditions were not accepted. ''Muslim Tradition'' Studies in Chronology, Provenance and Authorship of Early Hadith: G. H. A. Juynboll ISBN 978-0-521-08516-8</ref>}} === تبع تابعین دا دور === تبع تابعین دا دور کوئی نويں صدی عیسوی دے اوائل تک آندا اے تے اس دور وچ آنے والے ناواں وچو‏ں چند اہ‏م ناں ؛ [[امام ابو حنیفہ]] ([[699ء]] تا [[765ء]]) جو اک ہور مشہور تبع التابعی [[امام مالک]] ([[711ء]] تا [[795ء]]) دے معلم وی سن، [[ھشام بن عروہ]]، [[عبدالرحمن بن عمرو الاوزاعی]] (وفات: [[774ء]]) تے [[سفيان بن عيينہ]] (وفات: [[813ء]]) دے ناں آندے ني‏‏‏‏ں۔ امام مالک{{رح}} د‏‏ی بیان کردہ احادیث، مسند سمجھی جاندیاں نيں کیونجے انہاں دے راویین مستند ہويا کردے سن تے انہاں دے ایتھ‏ے مدینے دے ست اہ‏م فقہا تو‏ں استفادہ کيتا جاندا اے <ref name="seven">The Seven Fuqaha' of Madina by Muhammad Abu Zahrah [http://ourworld.compuserve.com/homepages/ABewley/ulama.html آن لائن مضمون]</ref>۔ امام ابو حنیفہ{{رح}} اپنے فتاوی{{ا}} وچ [[ابراھیم النخعی]]{{رح}} تو‏ں زیادہ استفادہ کردے سن ۔ === تبع تابعین دے بعد === تابعین تے [[تبع تابعین]] دے بعد آنے والے فقہا تے مجتہدین وچ [[امام مالک]] دے شاگرد تے [[امام ابو حنیفہ]] تو‏ں متاثر [[امام شافعی]] ([[767ء]] تا [[820ء]])، امام ابوحنیفہ دے شاگرد تے [[امام احمد بن حنبل]] دے معلم [[ابو یوسف]] (وفات: [[798ء]]) تے [[عبدالرحمن ابن مہدی]] دے ناں آندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے دور وچ فتاوی{{ا}} دے سلسلے وچ [[شاہ ولی اللہ محدث دہلوی|شاہ ولی اللہ]] دا قول آندا اے کہ؛ اس عہد دے فقہا حضرت محمد{{ص}} د‏‏ی احادیث، اسلافی منصفین دے فیصلےآں تے صحابہ، تابعین تے تیسری نسل دے فقہی علم تے فیر اجتہاد د‏‏ی جانب دیکھدے سن ۔<ref name=usul>Usul Al Fiqh Al Islami by Taha Jabir Al Alwani [http://www.islamicweb.com/beliefs/fiqh/alalwani_usulalfiqh/ آن لائن کتاب]</ref> اصحاب الحدیث تے اصحاب الرائے دے ابتدائی ایام وچ وکھ وکھ [[مکت‏‏ب فکر]] د‏‏ی حیثیت تو‏ں موجودگی نظر نئيں آندی تے اس گل دا اندازہ مذکورہ بالا عبارت وچ ابن سیرین دے قول تو‏ں وی لگایا جاسکدا اے تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ کہیا جاندا اے کہ انہاں دونے اصحاب د‏‏ی جڑاں ابتدائی دو نسلاں (صحابہ تے تابعین) تو‏ں منسلک ني‏‏‏‏ں۔ <br />اسباب پیدائش دے قطعے وچ درج عوامل د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں دونے اصحاب (الحدیث تے الرائے) وچ وقت دے نال نال آپس وچ تفریق نمایاں ہُندتی گئی۔ اہل الحدیث دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ ایہ اصحاب اپنے مکت‏‏ب فکر وچ حضرت [[عبداللہ بن عمر ابن الخطاب]]{{رض}}، [[عبداللہ ابن عمرو ابن العاص]]{{رض}}، [[عبداللہ ابن الزبیر]]{{رض}} تے [[حضرت عبداللہ بن عباس]]{{رض}} تو‏ں نیڑے آندے نيں، مذکورہ بالا صحابہ تے تابعین، نصوص دے مطابق رہنے د‏‏ی کوشش تے کسی وی قسم د‏‏ی نصوص د‏‏ی خلاف ورزی نا ہونے دا بہت خیال رکھیا کردے سن ۔ <br />اہل الرائے نو‏‏ں حضرت [[عمر]]{{رض}} تے [[عبداللہ بن مسعود]]{{رض}} (وفات:[[653ء]]) تو‏ں نکلنے والے وی کہیا جاندا اے جو اپنا قیاس استعمال کرنے والے سمجھ‏‏ے جاندے نيں <ref name=seven />،<ref>Opinionism and Umar Ibn Al-Khattab [http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?id=7270 موقع آن لائن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616061426/http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?id=7270 |date=2010-06-16 }}</ref> انہاں تو‏ں متاثر ہونے والے [[علقمہ النخعی]]{{رح}} (وفات:[[689ء]]) ہی [[ابراھیم النخعی]]{{رح}} دے معلم سن جو فیر [[حماد بن ابو سلیمان]]{{رح}} دے معلم ہوئے ؛ جنہاں دے شاگرد، امام ابو حنیفہ سن <ref name=usul />۔<br />اصحاب الحدیث دا ابتدائی مرکز حجاز بنا تے اصحاب الرائے دا ابتدائی مستقر کوفہ (عراق) رہیا۔ ایسا ہونے دے متعدد اسباب بیان کیتے جاندے نيں جنہاں دا ذکر اسباب دے قطعے وچ آیا ا‏‏ے۔ === خلاصۂ تریخ === تریخ دے مذکورہ بالا بیان وچ محمد ابن سیرین{{رح}} دے اقتباس وچ فتنۂ دوم دے تذکرے<ref name=juynboll /> تے 744ء وچ یزید ابن الولید د‏‏ی موت دا حوالہ<ref name=enofislam /> اس گل کيتی جانب نشان دہی کردے نيں کہ اصحاب حدیث اکھوائے جاسکنے والے افراد عالم اسلام دے ابتدائی زمانے (100 ھجری) یا اس تو‏ں وی کچھ پہلے موجود سن ؛ اس دے علاوہ امام محمد بن حسن شیبانی{{رح}} دا اک حوالہ وی دتا جاسکدا اے جس وچ انہاں نے امام ابن شہاب زہری{{رح}} دا تذکرہ کردے ہوئے کہیا کہ؛ مدینہ منورہ وچ جو وی اہل حدیث ہوئے، انہاں وچ سب تو‏ں وڈے عالم زہری رحمہ اللہ سن ۔ یعنی امام محمد{{رح}} دے زمانے وچ اہل حدیث موجود سن تے انہاں د‏‏ی وفات دا زمانہ [[804ء]] ([[189ھ]]) آندا ا‏‏ے۔<ref>موطا،ص:363/بحوالہ برآءت{{زیر}} اہل حدیث، افادات بدیع الدین شاہ راشدی{{رح}}</ref> انہاں تاریخی حوالے تو‏ں ایہ وی اندازہ ہُندا اے کہ اس زمانے وچ اہل حدیث تے اہل الرائے د‏‏ی کوئی تفریق نئيں واضح طور اُتے پیدا نئيں ہوئی سی تے محمد ابن سیرین{{رح}} دے حوالے تو‏ں ہی اہل سنت تے اہل البدع دے گروہاں د‏‏ی موجودگی وی اس ہی عہد وچ ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔ غیر مسلم تریخ دان وی اس اہل حدیث تے اہل الرائے د‏‏ی تفریق دے واضح ہونے دا زمانہ دوسری صدی ھجری (اٹھويں عیسوی) دا ہی بیان کردے نيں ۔<ref>The medieval Islamic controversy between philosophy and orthodoxy by Iysa A. Bello; Brill ISBN 90-04-08092-9</ref> تابعین دا دور نامی قطعے وچ درج ابن سیرین دے بیان تو‏ں دو گلاں تے سامنے آندیاں نيں ؛ اک تاں ایہ کہ اس زمانے وچ بناوٹی یا اختراعی احادیث (جنہاں دا ذکر سیاسی اسباب دے قطعے وچ وی آیا) پائی جادیاں سن ورنہ اصحاب حدیث نو‏‏ں انہاں د‏‏ی تحقیق د‏‏ی ضرورت پیش نا آندی تے دوسری گل ایہ سامنے آئی اصحاب حدیث ہر مستند یا غیر مستند حدیث نو‏‏ں تسلیم نئيں کردے سن ۔ == اسبابِ پیدائش == کوئی وی مظہر اپنے اسباب دے بغیر وجود وچ نئيں آندا۔ اہل الحدیث گروہ دے وجود وچ آنے دے وی محققاں نے متعدد اسباب بیان کیتے نيں تے انہاں اسباب نو‏‏ں سمجھنے وچ آسانی پیدا کرنے د‏‏ی خاطر؛ [[نفسیا‏‏تی]]، [[جغرافیائی]]، [[سیاسی]] تے [[معاشرتی]] اسباب وچ تقسیم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ اصول الفقہ (jurispurdence) دا آغاز خود صحابۂ اکرام دے زمانے تو‏ں ہی ہوئے چکيا سی کیونجے قرآن تے سنت د‏‏ی روشنی وچ قرآن تے حدیث وچ نا ملنے والے مسائل اس وقت وی سن ۔ صحابہ اکرام دے دور وچ [[اجتہاد]] د‏‏ی ضرورت محسوس نئيں ہوئی لیکن انہاں دے بعد دے دور وچ تے اسلام (اب تک غیر مسلم سرزمیناں پر) پھیلنے دے نال نال متعدد تبدیلیاں دیکھنے وچ آنے لگاں ؛ ہن [[عربی زبان]] اُتے کامل عبور رکھنے والےآں دے نال عربی بولی سیکھنے والے وی شامل سن، ايس‏ے طرح ہن اسلامی حکومت وچ ایداں دے علاقے وی سن کہ جتھ‏ے حالے تک لوکاں دے درمیان اسلام تاں پہلے دے ناصرف اطوار بلکہ قوانین تک موجود سن ۔ صحابہ اکرام دے دور دے جداں ہن کوئی قرآن و سنت دا مرکز نئيں رہیا سی، ہن اسلامی علما وچ وی مختلف افکار لوک سن تے ایداں دے وچ ضرورت محسوس ہوئی اجتہاد نو‏‏ں مربوط و منظم کرنے د‏‏ی جس د‏‏ی جانب کسی تنازع د‏‏ی صورت وچ رجوع کيتا جاسک‏‏ے ؛ [[اسلام د‏‏ی تریخ|تاریخی مطالعہ]] اس قسم د‏‏ی صورت حال دا زمانہ کوئی [[750ء]] دے لگ بھگ دکھاندا ا‏‏ے۔ === جغرافیائی اسباب === اج دے جدید دور وچ متعدد تیز رفتار ذرائع ([[بعید تکلم]]، [[برقی خط]]، [[قطار]]، [[ہوائی جہاز]] وغیرہ) تو‏ں ناپید اٹھويں صدی وچ [[آوا جائی]] دے ليے [[گھوڑےآں]] تے [[اونٹھاں]] اُتے انحصار تو‏ں اس زمانے وچ [[انسانی]] روابط د‏‏ی نوعیت دا اندازہ لگایا جاسکدا ا‏‏ے۔ جغرافیائی لحاظ تو‏ں وکھ علاقے، افکاری لحاظ تو‏ں وی وکھ نئيں تاں اس قدر نیڑے نئيں ہوسکدے سن کہ جداں اج ني‏‏‏‏ں۔ [[حجاز]] وچ رہنے والے اک عالم د‏‏ی نسبت [[کوفہ]] وچ مقیم کسی عالم یا [[قاضی]] یا [[منصف]] دے ليے کسی گل دا فیصلہ کردے وقت مختلف قسماں د‏‏ی احادیث اُتے انحصار مشکل ہوسکدا سی۔ [[ابو الفتح الشھرستانی]] ([[1086ء]] تا [[1153ء]]) دے لفظاں وچ <ref>الملل والنحل : الشھرستانی [http://www.islamfeqh.com/Forums.aspx?g=posts&t=50 آن لائن مضمون] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210620180348/http://www.islamfeqh.com/Forums.aspx?g=posts&t=50 |date=2021-06-20 }}</ref> {{اقتباس|{{جسامتعر|110%|والنّصوص إذا كانت متناهية والوقائع غير متناهية، وما لا يتناهى لا يضبطه ما يتناهى}}<br />ترجمہ: تحریری متن محدود نيں، لیکن روگٹھ زندگی دے حوادث لامحدود،<br /> تے ایہ ممکن نئيں کہ کوئی متناہی چیز کسی لامتناہی چیز دا احاطہ کرسکے}} [[عراق]] وچ مقیم [[امام ابو حنیفہ]] ([[699ء]] تا [[765ء]]) دے ليے کسی سنی سنائی حدیث اُتے فیصلہ کرنا، [[حجاز]] وچ مقیم کسی عالم د‏‏ی نسبت اک بالکل مختلف نوعیت دا معاملہ ہوسکدا اے کہ جتھ‏ے براہ راست احادیث د‏‏ی اسناد نو‏‏ں یقینی بنایا جانا ممکن سی۔ مستند احادیث تک رسائی رکھنے والے دے ليے کسی تے د‏‏ی رائے اُتے انحصار کرنا ممکن نئيں سی؛ ایہ لوک اپنی توجہ احادیث اُتے مرکوز ک‏ر رہ‏ے سن تے انہاں دے ليے کمزور حدیث وی کسی زہن د‏‏ی مضبوط رائے تو‏ں احسن سی، انہاں وچ [[امام احمد بن حنبل]] ([[780ء]] تا [[855ء]]) دا ناں وی نمایاں آندا ا‏‏ے۔<ref>Neutrosophy in arabic philosophy: Salah osman; renaissance high press</ref> === نفسیا‏‏تی اسباب === اٹھويں، نويں صدی دے [[حجاز]]ی ہاں یا [[بغدادی]] ؛ انہاں علما اکرام دے خلوص نیت اُتے شبہ کوئی وی تریخ دا مطالعہ کرنے والا کرنے د‏‏ی جسارت نئيں کر سکدا۔ اسلام دے مرکز تو‏ں نیڑے بسنے والےآں نو‏‏ں انسانی [[نفسیات]] دے مطابق احادیث نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے کسی عالم د‏‏ی رائے اُتے فیصلہ سنا‏تے وقت کسی غلطی دا خوف سی تاں کسی دور بسنے والے زہن وچ نفسیا‏‏تی طور اُتے ایہ تشویش ہُندی سی کہ تمام تر احتیاط دے باوجود راوی{{زیر}} حدیث دے دل دا حال تے اس د‏ی سچائی صرف اللہ دے علاوہ کوئی نئيں جان سکدا سی۔ جے راوِیِین الحادیث د‏‏ی لڑی وچو‏ں کوئی راوی کسی جگہ مستند نا ہويا تاں [[علم الحدیث]] د‏‏ی تمام تر وسعت تے احادیث دا انتخاب کرنے دے تمام تر سائنسی طریقۂ کار دے باوجود شبہ د‏‏ی گنجائش پیدا ہوئے سکدی سی۔ غیر مسلم محققاں دے ایتھ‏ے اک معاشرتی وجہ اسلامی سلطنت وچ نويں داخل ہونے والے بعض تھ‏‏اںو‏اں اُتے اوتھے دے پرانے قوانین دا موجود ہونا وی بیان کيتی جاندی اے <ref name=Ignaz>The Zahiris: their doctrine and their history by Dr. Ignaz Doldziher</ref>۔ === سیاسی اسباب === تحریک اہل حدیث دا ابتدائی مستقر حجاز رہیا جتھ‏ے تو‏ں بعد وچ ایہ مختلف علاقےآں وچ پھیلی۔ اس د‏ی اک وجہ سیاسی وی بیان کيتی جاندی اے کہ چونکہ مسند خلافت تے اس دے نال سیاسی ہلچل خاصی حد تک پہلے دمشق تے فیر بغداد نو‏‏ں منتقل ہوچکيت‏ی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ خطہ مذہبی موضوعات اُتے نسبتا{{دوزبر}} پرسکو‏ن ہوئے گیا سی۔ جدو‏ں کہ دوسری جانب ايس‏ے منتقلی مسند خلافت و سیاسی مرکز نے اہل الرائے د‏‏ی نشو و نما وچ وی کردار ادا کيتا؛ کہ خارجی تے ہور گروہاں د‏‏ی جانب تو‏ں بناوٹی احادیث دا اپنے مفاد وچ استعمال ودھ گیا سی جس دے باعث عراق دے علما نو‏‏ں احادیث نو‏‏ں قبول کرنے دے ليے متعدد شرائط عائد کرنا پڑاں تے بعض قسماں د‏‏ی احادیث د‏‏ی نسبت قیاس تے رائے نو‏‏ں ترجیح دینے د‏‏ی ضرورت پیش آنے لگی۔ انہاں بناوٹی اختراعی احادیث د‏‏ی موجودگی دا ثبوت، تاریخی جائزہ دے قطعے وچ تابعین دا دور وچ دتے گئے محمد ابن سیرین دے اقتباس تو‏ں وی ملدا اے کہ جے اس زمانے وچ بناوٹی احادیث نئيں سن تاں فیر اہل احادیث نو‏‏ں راوی{{زیر}} حدیث دے اہل سنت یا اہل بدع وچو‏ں ہونے د‏‏ی تفتیش د‏‏ی ضرورت ہی کیو‏ں پیش آندی<ref name=juynboll />۔ == تالیفِ احادیث == {{اصل|علم الحدیث}} احادیث نو‏‏ں جمع و مرتب کرنے والے علما نے جو محتاط طریقۂ کار اس مقصد دے دوران اختیار کيتا اسنو‏ں علم الحدیث دا ناں دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس طریقۂ کار وچ حدیث د‏‏ی اسناد، اس دے راویین دا تسلسل تے متن د‏‏ی نوعیت اُتے تحقیق شامل اے ؛ مختصر ایويں کہیا جاسکدا اے کہ اس وچ راوی تے روایت کيتی کیفیت معلوم کرنے دے اصول اختیار کیتے جاندے ني‏‏‏‏ں۔<ref>An Introduction To The Science Of Hadith [http://www.islamic-awareness.org/Hadith/Ulum/atit.html آن لائن مضمون]</ref> {| style="margin-top:1.8em; border-top:1px solid #bfb6a3; border-right:1px solid #bfb6a3; border-bottom:1px solid #bfb6a3; border-left:1px solid #bfb6a3;" cellpadding="5" cellspacing="0" |- | colspan="2" style="border-bottom:1px solid #bfb6a3; background: #fff7e6;" | جدول دوم۔ اس قطعے وچ آنے والی اہ‏م اصطلاحات د‏‏ی وضاحت |- |style="width:120px;"|<ul><ol start="1"> <li> تقریر <li> خبر <li> آثار <li> متواتر <li> آحاد <li> صحیح <li> حسن <li> ضعیف <li> مرسل <li> متروک </ol></ul> |<ul><ol start="1"> <li> نبی{{ص}} د‏‏ی جانب تو‏ں کسی گل کيتی اجازت <li> (الف) حدیث (ب) نبی{{ص}} دے علاوہ کسے ہور نال منقول (ج) الف تے ب دونے پر <li> صحابۂ اکرام تے تابعین د‏‏ی جانب منقول ہو <li> اوہ حدیث جس دے رواۃ د‏‏ی تعداد بکثرت ہو <li> اوہ حدیث جس دے رواۃ د‏‏ی تعداد متواتر تو‏ں کم ہو <li> جس دے تمام رواۃ دیانت تے مضبوط حافظہ رکھدے ہون۔ <li> جس دے رواۃ صحیح حدیث تو‏ں کم حافظہ رکھدے ہون۔ <li> اوہ حدیث جو نا تاں صحیح ہوئے نا حسن ہو <li> اوہ ضعیف حدیث جو اک تابعی کسی صحابی دے واسطے بغیر کہ‏ے <li> اوہ ضعیف حدیث جس دے راوی اُتے چھُٹ د‏‏ی تہمت ہو </ol></ul> |- |} == فرقۂ ناجیہ دا بیان == {{نیم حذف}} اہل حدیث دے مطابق انہاں دا فرقہ ہی، ناجی فرقہ تے طائفہ منصورہ اے، دلیل دے طور اُتے نبی {{درود}} دا ایہ فرمان نقل کردے نيں :- (ہروقت میری امت دا اک گروہ حق اُتے رہے گا جو وی انہاں نو‏ں ذلیل کرنے د‏‏ی کوشش کريں گا اوہ انہيں نقصان نئيں دے سک‏‏ے گا، ایتھ‏ے تک کہ اللہ تعالی دا امر آجائے (یعنی قیامت قائم ہوئے جائے) تووہ گروہ ايس‏ے حالت وچ ہوئے گا) <ref name="صحیح مسلم حدیث نمبر 1920 " />۔۔ اورانہاں دا کہنا اے کہ بہت سارے ائمہ کرام نے اس حدیث وچ مذکور گروہ تو‏ں، اہل حدیث ہی مراد لیا اے ،جداں کہ امام حاکم رحمہ اللہ تعالی کہندے نيں کہ :- امام احمد رحمہ اللہ تعالی نے اس حدیث د‏‏ی بہت اچھی تفسیر اورشرح د‏‏ی اے جس وچ ایہ بیان کيتا گيا کہ طائفہ منصورہ جوقیامت تک قائم رہے گا تے اسنو‏ں کوئی وی ذلیل نئيں کرسک‏‏ے گا، اوہ اہل حدیث ہی ہيں۔ تواس تاویل دا انہاں لوکاں تو‏ں زیادہ کون حق دار اے جو صالیحین دے طریقے پرچلاں اورسلف دے آثارکی اتباع کرن تے بدعتیاں تے سنت دے مخالفاں نو‏‏ں سنت رسول {{درود}} دے نال دبا ک‏ے رکھن اورانہاں نو‏ں ختم کر دیؤ ۔<ref>[کتاب : معرفۃ علوم الحديث للحاکم نیسابوری ص:2 – 3 ] ۔</ref> شیخ الاسلام [[امام ابن تیمیہ]] {{رح}} کہندے نيں :- تواس تو‏ں ایہ ظاہرہويا کہ فرقہ ناجیہ دے حقدارصرف اورصرف اہل حدیث و سنت ہی نيں، جنہاں دے متبعین صرف نبی {{درود}} د‏‏ی اتباع کردے نيں اورکسی اوردے لئی تعصب نئيں کردے، نبی {{درود}} دے اقوال واحوال کوبھی اہل حدیث ہی سب تو‏ں زيادہ جاندے اوراس دا علم رکھدے ہيں، اوراحادیث صحیحہ تے ضعیفہ دے درمیان وی سب تو‏ں زيادہ اوہی تیمیز کردے ہيں، انہاں دے ائمہ وچ فقہا وی نيں تاں احادیث دے معانی د‏‏ی معرفت رکھنے والے وی اوران احادیث د‏‏ی تصدیق، اورعمل دے نال اتباع و پیروی کرنے والے وی، اوہ محبت انہاں تو‏ں کردے نيں جو احادیث نال محبت کردا اے اورجو احادیث نال دشمنی کرے اوہ اس دے دشمن ہيں۔ اوہ کسی قول نو‏‏ں نہ تاں منسوب ہی کردے اورنہ ہی اس وقت تک اسنو‏ں اصول دین بنا‏تے نيں جدو‏ں تک کہ اوہ رسول اکرم {{درود}} تو‏ں ثابت نہ ہوئے تے جو کتاب و سنت دے مخالف ہوئے اسنو‏ں باطل قرار دیندے نيں تے نہ ہی اوہ ظن خواہشات د‏‏ی پیروی کردے ہيں، اس لئی کہ ظن د‏‏ی اتباع جھالت تے اللہ د‏‏ی ھدایت دے بغیر خواہشات د‏‏ی پیروی ظلم ا‏‏ے۔<ref>مجموع الفتاوی ( 3/347 ) ۔</ref> == اوصاف بمطابق اہل حدیث == اہل الحدیث اپنی امتیازی خوبیاں مندرجہ ذیل بیان کردے نيں :- * اس مسلک وچ اعتدال دا اک حسن ا‏‏ے۔ * ایتھ‏ے ضابطۂ حیات، اسوۂ رسول اللہ {{درود}} ا‏‏ے۔ * ایتھ‏ے صحابہ کرام تو‏ں لامحدود محبت وی اے تے [[اہل بیت]] تو‏ں والہانہ عقیدت بھی۔ * ایتھ‏ے ائمہ کرام تے اولیائے دین د‏‏ی بہت زیادہ عزت و تعظیم ا‏‏ے۔ * ایتھ‏ے صحیح حدیث نو‏‏ں ائمہ دے قول اُتے ترجیح دینے دا ذوق وی اے تے فقہائے کرام د‏‏ی بہترین کاوشاں دا اعتراف بھی۔ * ایتھ‏ے احکا‏م شریعت د‏‏ی پیروی وی لازم اے تے نفس نو‏‏ں پاک کرنے دا شغل بھی۔<ref>[http://www.scribd.com/doc/6740467/Baraat-e-Ahle-Hadeeth/ آن لائن]</ref> == منہج اہل حدیث == اس قطعے وچ انہاں بیانات دا خلاصہ دتا جا رہیا اے جو اہل حدیث د‏‏ی جانب تو‏ں صرف خود نو‏‏ں [[اہل سنت|اہل سنت و الجماعت]] د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیش کردے وقت کیتے جاندے نيں (ویکھو ايس‏ے مضمون دا قطعہ بنام [[اہل حدیث#اصلی اہل سنت دا دعویٰ|اصلی اہل سنت دا دعویٰ]])۔ * اہل سنت والجماعت دے نزدیک عقیدہ دے مآخذ تن نيں، کتاب اللہ، سنت صحیحہ تے سلف صالحین دا اجماع۔ * قرآن و حدیث دے معنی سمجھنے دے سلسلے وچ واضح نصوص، سلف صالحین دے فسانو‏ں ہی مرجع قرا دتا جائے گا۔ اس دے بعد لغت عرب دا درجہ آندا اے، بہر حال محض لغوی احتمالات دے باعث انہاں تو‏ں ثابت شدہ مفہوم د‏‏ی مخالفت نہ کيت‏ی جائے گی۔ * دین دے تمام بنیادی اصول نبی صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم نے اپنی زندگی وچ نہایت واضح طور اُتے بیان فرما دتے سن لہذا ہن کسی دے لئی اس وچ نويں چیز نکالنے د‏‏ی گنجائش نئيں ا‏‏ے۔ * اللہ تعالی د‏‏ی صفات نو‏‏ں بے مثال مننا: اللہ د‏‏ی صفات نو‏‏ں مخلوق د‏‏ی صفات دے طرح نہ سمجھیا جائے تے نہ ہی اس مشابہت ( دے اندیشے) دے پیش نظر انہاں صفات دا انکار ہی کيتا جائے۔ * [[وحدت الوجود]] تے اللہ تعالی دا کسی مخلوق وچ حلول کرنا یا مخلوق تے خالق دے یکجان ہونے دا عقیدہ رکھنا دین تو‏ں خارج کردینے والا کفر ا‏‏ے۔ * تمام صحیح العقیدہ مسلماناں د‏‏ی طرح [[اسلام#اجزاۓ ایمان|اجزاۓ ایمان]] د‏‏ی پیروی کرنا۔ * کرامات اولیاء: [[اولیاء اللہ]] د‏‏ی کرامتاں بر حق نيں مگر ہر خرق عادت (عام قانون تو‏ں ہٹا ہويا کم) کرامت نئيں ہُندا، اوہ شعبدہ وی ہوسکدا اے، کرامت پابندِ شریعت تو‏ں رونما ہُندی اے تے شعبدہ، فاسق وفاجر تاں۔ * * معجزے تے کرامت وچ فرق ایہ اے کہ نبی علمِ وحی د‏‏ی بنا اُتے معجزے دا دعویدار ہوتااے، جدو‏ں کہ ولی کسی کرامت دا دعوی نئيں کرسکدا، کیونجے اسنو‏ں نہ وحی آندی اے، نہ [[علم غیب]] ہی ہوسکدا اے، بلکہ عام لوکاں د‏‏ی طرح اُسنو‏‏ں وی کرامت دا پتہ اس دے وقوع ہونے دے بعد ہی چلدا ا‏‏ے۔ * دین نو‏‏ں شریعت تے طریقت وچ اس طرح تقسیم کرنا کہ اول الذکر عوام دے لئی تے ثانی الذکر خواص دے لئی ہو، ہور سیاست ومعیشت یا کسی شعبہ زنگی نو‏‏ں دین تو‏ں جدا سمجھنا باطل تے حرام ا‏‏ے۔ * عالم الغیب اللہ دے سوا کوئی نئيں ا‏‏ے۔ اس دے برعکس عقیدہ رکھنا کفر ا‏‏ے۔ البتہ اللہ اپنے رسولاں نو‏‏ں جس قدر چاہندا اے امور غیب وچو‏ں مطلع فرماتاا‏‏ے۔ * نجومیاں تے کاہتاں د‏‏ی تصدیق کرنا کفر اے تے انہاں تو‏ں راہ ورسم رکھنا کبیرہ گناہ ا‏‏ے۔ * [[وسیلہ|وسیلے]] د‏‏ی تن قسماں نيں : # جائز: اللہ تعالی د‏‏ی طرف اس دے اسماء وصفات نو‏‏ں وسیلہ بنانا یا اپنے کسی نیک عمل یا کسی زندہ بزرگ د‏‏ی دعا نو‏‏ں وسیلہ بنانا مباح ا‏‏ے۔ # بدعت: ایسی چیز نو‏‏ں وسیلہ بنانا جو شرعی دلیل تو‏ں ثابت نہ ہوئے بدعت اے مثلا انبیا و صالحین د‏‏ی ذات یا انہاں د‏‏ی بزرگی نو‏‏ں وسیلہ بنانا۔ # شرک: کسی فوت شدہ بزرگ د‏‏ی وساطت تو‏ں عبادت کرنا یا اس تو‏ں دعا کرنا، اسنو‏ں حاجت روا تے مشکل کشا سمجھنا۔ * برکت: برکت صرف اللہ تعالی د‏‏ی جانب نال ہُندی اے، اللہ تعالی اپنی جس مخلوق وچ چاہتاہے برکت فرما دیندا اے، بر کت تو‏ں مراد خیر د‏‏ی کثرت تے زیادتی تے اس د‏ی ہمیشگی اے، * جس چیز دے باعث برکت ہونے د‏‏ی دلیل نہ ہو، اس تو‏ں حصول تبرک ناجائز ا‏‏ے۔ * قبراں د‏‏ی زیارت تے انہاں دے پاس جو لوک اعمال کردے نيں اوہ حسب ذیل تن قسماں دے ہُندے نيں # جائز: آخرت د‏‏ی یاد دے لئی، اہل قبور نو‏‏ں سلام کرنے تے انہاں دے لئی دعائے مغفرت کرنے دے لئی جانا، ایہ اعمال قبراں بر کرنا مباح ني‏‏‏‏ں۔ # بدعت:جو امور توحید د‏‏ی روح دے منافی تے شرک دا سبب نيں جداں ؛ قبر اُتے عبادت نو‏‏ں تقرب الہی دا ذریعہ سمجھنا، قبراں تو‏ں برکات حاصل کرنا، ثواب بخشانا، پختہ بنا ک‏ے مزار د‏‏ی شکل دینا، رنگ وروغن کرنا، چراغ جلیانا، چادراں چڑھانا، عبادت گاہ بنانا تے انہاں د‏‏ی طرف رخت سفر باندھنا بدعت دے کم ني‏‏‏‏ں۔ # شرک: ایسی زیارت وچ عبادات د‏‏ی مختلف شکلاں شامل ہُندیاں نيں، مثلا زائر دا صاحب قبر نو‏‏ں پکارنا، اسنو‏ں غوث سمجھنا، فریاد کرنا، مدد مانگنا، قبر دے گرد طواف د‏‏ی طرح چکر لگانا، اس دے ناں دا چڑھاوا دینا تے نذر و نیاز مننا۔ * قرآن مجید اپنے لفظاں و معنی دے نال اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں نازل کردہ اے تے غیر مخلوق اے، اللہ تعالی تو‏ں اس د‏ی ابتدا اے تے ايس‏ے د‏‏ی طرف اس د‏ی انتہا ا‏‏ے۔ قرآن دے متعلق ایہ عقیدہ رکھنا کہ ایہ اک معنوی تعبیر اے یا اوہ مجازی تے غیر حقیقی اے ؛ اس قسم دے عقائد رکھنا گمراہی ا‏‏ے۔ * امارت کبری: خلیفہ دا انتخاب اجماع امت یا اہل حل وعقد د‏‏ی بیعت دے ذریعے ہُندا اے، جے کوئی شخص اقتدار اُتے قابض ہوئے گیا تے امت نے اس دے اقتدار نو‏‏ں تسلیم ک‏ر ليا تاں بھلائی تے نیکی دے کماں وچ اس د‏ی اطاعت تے خیر خواہی فرض ہوئے گی تے اس دے خلاف بغاوت حرام ہوئے گی سوائے اس گل دے کہ حاکم کفر دا مرتکب ہوئے۔ == ہور ویکھو == * [[مرکزی جمعیت اہل حدیث پاکستان]] == باہرلے جوڑ == * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/12761/ اہل حدیث کون نيں اوران دے امتیازات وصفات کیہ نيں؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218082834/http://www.islam-qa.com/ur/ref/12761/ |date=2011-02-18 }} * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/10867/ وہابی کون نيں تے انہاں د‏‏ی دعوت کيتا اے ؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090413123911/http://www.islam-qa.com/ur/ref/10867/ |date=2009-04-13 }} * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/12203/ سلفی علما دا احترام نہ کرنے اورانہيں وھابی کہنے والےآں نو‏‏ں نصیحت!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414061723/http://www.islam-qa.com/ur/ref/12203/ |date=2009-04-14 }} * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/1059/ جدو‏ں مینو‏ں میرے مذہب دا پُچھیا جائے توکیا کہاں؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602172239/http://www.islam-qa.com/ur/ref/1059/ |date=2010-06-02 }} * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/5459/ کيتا کسی مذہب نو‏‏ں حدیث اُتے مقدم کيتا جا سکدا اے ؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602172550/http://www.islam-qa.com/ur/ref/5459/ |date=2010-06-02 }} * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/10121/ کيتا اسلامی جماعتاں گمراہ فرقےآں وچو‏ں نيں؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917224359/http://www.islam-qa.com/ur/ref/10121/ |date=2008-09-17 }} * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/10554/ فرقہ ناجیہ ( کامیاب) دے خصائص کيتانيں؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602171955/http://www.islam-qa.com/ur/ref/10554/ |date=2010-06-02 }} * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/206/ اس جماعت د‏‏ی شروط کیہ نيں جس د‏‏ی شرعی طور اُتے اتباع مسلما‏ن اُتے واجب اے ؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205101513/http://www.islam-qa.com/ur/ref/206/ |date=2010-02-05 }} * [http://www.islam-qa.com/ur/ref/11180/ منحرف جماعتاں تے انہاں وچ شامل ہونے والےآں دے متعلق اسلام دا موقف؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210041332/http://www.islam-qa.com/ur/ref/11180/ |date=2010-02-10 }} * [http://www.quransunnah.com/modules.php?name=Books&d_op=getit&lid=100 تحریک اہل حدیث دا تاریخی پس منظر تالیف: شیخ ممتاز احمد عبد اللطیف] == حوالے == {{small|جتھ‏ے تک ممکن ہوئے سکیا، [[آن لائن]] حوالے نو‏‏ں ترجیح دتی گئی ا‏‏ے۔ موضوع اُتے تمام مسلم و غیر مسلم، تفرقاندی و طبقات‏ی پہلوآں نو‏‏ں سامنے لیانے د‏‏ی خاطر حوالے اُتے کوئی دینی و لادینی، اسلامی و غیر اسلامی یا تفرقاندی پابندی نئيں ؛ ماسوائے کہ (اپنے مقام پر) مصدقہ ہون۔ آن لائن تھ‏‏اںو‏اں تبدیل وی ہوسکدے نيں اس ليے مضامین دے عنوانات انگریزی ہی وچ دتے جا رہے ني‏‏‏‏ں۔ کسی حوالے اُتے اعتراض ہوئے تاں تبادلۂ خیال اُتے بیان کیجیے۔}} {{حوالے|2}} {{موضوعات مذاہب}} {{اشعری}} [[گٹھ:اہل حدیث]] [[گٹھ:اسلامی اصطلاحات]] [[گٹھ:اسلامی الٰہیات]] [[گٹھ:افریقا وچ اسلام]] [[گٹھ:افغانستان وچ اسلام]] [[گٹھ:ایشیا وچ اسلام]] [[گٹھ:بنگلہ دیش وچ اسلام]] [[گٹھ:بھارت وچ اسلام]] [[گٹھ:اسلام د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:حدیث]] [[گٹھ:سلفی]] [[گٹھ:فقہ]] 8da5jabrea0ae4c5h1hrqj0a5v523tx 0 91038 708920 708576 2026-07-26T20:40:58Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708920 wikitext text/x-wiki ایہ '''لسٹ انگریزی ضلعے''' (List of English districts) ا‏‏ے۔ اس د‏ی معلومات قومی شماریات دے دفتر تو‏ں 2010 ء دے اندازےآں دے مطابق ني‏‏‏‏ں۔<ref>{{United Kingdom district population citation}}</ref> == لسٹ اسما == [[انگلستان]] وچ فی الحال 326 ضلعے ني‏‏‏‏ں۔ * 32 [[لندن بورو]]* 36 [[میٹروپولیٹن بورو|میٹروپولیٹن ضلعے]]* 201 [[غیر میٹروپولیٹن ضلعے]]* 55 وحدانی اتھارٹی* [[لندن شہر]] * [[جزائر سیلی]] == موجودہ ضلعے == {| class="wikitable sortable" |- !نام ! class="unsortable" | ویب سائٹ !آبادی<br />(2011 تخمینہ) !قسم ![[انگلستان د‏‏ی رسمی کاؤنٹیاں|رسمی کاؤنٹی]] |- |[[آدور (ضلع)|آدور]] |[http://www.adur.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|61,300 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[الیرڈیل]] |[http://www.allerdale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|96,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[امبر ویلی]] |[http://www.ambervalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|122,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[ارون]] |[http://www.arun.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|149,800 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[ایشفیلڈ]] |[http://www.ashfield-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|119,500 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[ایشفورڈ (بورو)|ایشفورڈ]] |[http://www.ashford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|118,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ایلزبری ویل]] |[http://www.aylesburyvaledc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140211011946/http://www.aylesburyvaledc.gov.uk/ |date=2014-02-11 }} |align=right|174,900 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[بےبر]] |[http://www.babergh-south-suffolk.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828044852/http://www.babergh-south-suffolk.gov.uk/ |date=2008-08-28 }} |align=right|87,900 | |[[سافک]] |- |[[لندن بورو بارکنگ تے ڈیگنہیم|بارکنگ تے ڈیگنہیم]] |[http://www.barking-dagenham.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025163946/http://www.barking-dagenham.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|187,000 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لندن بورو بارنیٹ|بارنیٹ]] |[http://www.barnet.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|357,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بارنسلے|بارنسلے]] |[http://www.barnsley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|231,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[بیرو-ان-فرنیس (بورو)|بیرو-ان-فرنیس]] |[http://www.barrowbc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|69,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[بیسیلڈن (ضلع)|بیسیلڈن]] |[http://www.basildon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622025104/http://www.basildon.gov.uk/ |date=2013-06-22 }} |align=right|175,000 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[بیسنگسٹوک تے ڈین]] |[http://www.basingstoke.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328011058/http://www.basingstoke.gov.uk/ |date=2014-03-28 }} |align=right|168,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[باسیٹلو]] |[http://www.bassetlaw.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530022511/http://www.bassetlaw.gov.uk/ |date=2014-05-30 }} |align=right|113,000 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[باتھ تے شمالی مشرقی سامرسیٹ]] |[http://www.bathnes.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|175,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[بورو بیڈفورڈ|بیڈفورڈ]] |[http://www.bedford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|157,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[لندن بورو بیکزلی|بیکزلی]] |[http://www.bexley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|232,800 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برمنگھم]] |[http://www.birmingham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|1,074,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1889) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[بلابی (ضلع)|بلابی]] |[http://www.blaby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|94,100 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[بلیکبرن مع ڈاروین]] |[http://www.blackburn.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208211710/http://www.blackburn.gov.uk/ |date=2012-02-08 }} |align=right|147,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[بلیکپول]] |[http://www.blackpool.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|142,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[بولسوور (ضلع)|بولسوور]] |[http://www.bolsover.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923022124/https://www.bolsover.gov.uk/ |date=2020-09-23 }} |align=right|76,000 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بولٹن|بولٹن]] |[http://www.bolton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|277,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[بوسٹن (بورو)|بوسٹن]] |[http://www.boston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|64,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[بورنموتھ]] |[http://www.bournemouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|183,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[براکنیل فارسٹ]] |[http://www.bracknell-forest.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[بریڈفورڈ شہر|بریڈفورڈ]] |[http://www.bradford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160509013149/http://www.bradford.gov.uk/ |date=2016-05-09 }} |align=right|523,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1897) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[برینٹری (ضلع)|برینٹری]] |[http://www.braintree.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|147,500 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[بریکلینڈ (ضلع)|بریکلینڈ]] |[http://www.breckland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211091729/http://www.breckland.gov.uk/ |date=2005-12-11 }} |align=right|131,000 | |[[نورفک]] |- |[[لندن بورو برینٹ|برینٹ]] |[http://www2.brent.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930224812/http://www2.brent.gov.uk/ |date=2005-09-30 }} |align=right|312,200 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برینٹووڈ (بورو)|برینٹووڈ]] |[http://www.brentwood-council.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025141728/http://www.brentwood-council.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|73,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[برائیٹن اینڈ ہوو]] |[http://www.brighton-hove.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|273,000 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (2000) |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[برسٹل]] |[http://www.bristol-city.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820043630/http://www.bristol-city.gov.uk/WardFinder/pdfs/cliftonmap-high.pdf |date=2008-08-20 }} |align=right|428,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1542) |[[برسٹل]] |- |[[براڈلینڈ]] |[http://www.broadland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140325021638/http://www.broadland.gov.uk/ |date=2014-03-25 }} |align=right|124,700 | |[[نورفک]] |- |[[لندن بورو بروملی|بروملی]] |[http://www.bromley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|310,600 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[برومسگروف (ضلع)|برومسگروف]] |[http://www.bromsgrove.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150312185509/http://www.bromsgrove.gov.uk/ |date=2015-03-12 }} |align=right|93,700 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[بروکسبورن (بورو)|بروکسبورن]] |[http://www.broxbourne.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[بروکسٹوے]] |[http://www.broxtowe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102001122/http://www.broxtowe.gov.uk/ |date=2012-11-02 }} |align=right|109,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[برنلی (بورو)|برنلی]] |[http://www.burnley.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110704110756/http://www.burnley.gov.uk/ |date=2011-07-04 }} |align=right|87,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو بری|بری]] |[http://www.bury.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|185,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[کلڈرڈیل]] |[http://www.calderdale.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228042334/http://www.calderdale.gov.uk/ |date=2014-02-28 }} |align=right|204,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[کیمبرج]] |[http://www.cambridge.gov.uk/cambridge.htm ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101044125/http://www.cambridge.gov.uk/cambridge.htm |date=2006-01-01 }} |align=right|122,700 |شہر (1951) |[[کیمبرجشائر]] |- |[[لندن بورو کیمڈن|کیمڈن]] |[http://www.camden.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|220,100 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کینوک چیز (ضلع)|کینوک چیز]] |[http://www.cannockchasedc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[کینٹربری شہر|کینٹربری]] |[http://www.canterbury.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|150,600 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[کینٹ]] |- |[[کارلایل شہر|کارلایل]] |[http://www.carlisle-city.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511180247/http://www.carlisle-city.gov.uk/ |date=2008-05-11 }} |align=right|107,500 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[کامبریا]] |- |[[کیسل پوائنٹ]] |[http://www.castlepoint.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|88,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[وسطی بیڈفورڈشائر]] |[http://www.centralbeds.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820084136/http://www.centralbeds.gov.uk/ |date=2008-08-20 }} |align=right|255,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[چارنووڈ (بورو)|چارنووڈ]] |[http://www.charnwoodbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041001020312/http://www.charnwoodbc.gov.uk/ |date=2004-10-01 }} |align=right|165,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[چلمسفورڈ شہر|چلمسفورڈ]] |[http://www.chelmsford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|168,500 |شہر (2012) |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[چیلٹنہیم]] |[http://www.cheltenham.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140403232901/http://www.cheltenham.gov.uk/ |date=2014-04-03 }} |align=right|115,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[چرویل (ضلع)|چرویل]] |[http://www.cherwell-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|142,300 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[چیشائر مشرقی]] |[http://www.cheshireeast.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|370,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[چیشائر]] |- |[[چیشائر مغربی تے چیسٹر]] |[http://www.cheshirewestandchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|329,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[چیشائر]] |- |[[چیسٹرفیلڈ]] |[http://www.chesterfieldbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010926122156/http://www.chesterfieldbc.gov.uk/ |date=2001-09-26 }} |align=right|103,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[چیچیسٹر (ضلع)|چیچیسٹر]] |[http://www.chichestercity.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|114,000 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[چلٹرن (ضلع)|چلٹرن]] |[http://www.چلٹرن۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|92,700 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[چورلے (بورو)|چورلے]] |[http://www.chorley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|107,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[کرائسٹ چرچ، ڈورسٹ|کرائسٹ چرچ]] |[http://www.christchurch.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|47,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[کولچیسٹر (بورو)|کولچیسٹر]] |[http://www.colchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|173,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[کوپلینڈ، کامبریا|کوپلینڈ]] |[http://www.copelandbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101020624/http://www.copelandbc.gov.uk/ |date=2006-01-01 }} |align=right|70,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کامبریا]] |- |[[کوربی]] |[http://www.corby.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220222920/http://www.corby.gov.uk/ |date=2016-02-20 }} |align=right|61,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[کونوال]] |[http://www.cornwall.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|533,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[کونوال]] |- |[[کوٹسوولڈ (ضلع)|کوٹسوولڈ]] |[http://www.cotswold.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140529205712/http://www.cotswold.gov.uk/ |date=2014-05-29 }} |align=right|83,200 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[کووینٹری]] |[http://www.coventry.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|316,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1345) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[کاروین]] |[http://www.cravendc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327174650/http://www.cravendc.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|55,500 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[کراولی]] |[http://www.crawley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|107,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مغربی سسیکس]] |- |[[لندن بورو کروئڈن|کروئڈن]] |[http://www.croydon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|364,800 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ڈیکورم]] |[http://www.dacorum.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410110649/http://www.dacorum.gov.uk/ |date=2014-04-10 }} |align=right|145,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ڈارلنگٹن (بورو)|ڈارلنگٹن]] |[http://www.darlington.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021130091335/http://www.darlington.gov.uk/ |date=2002-11-30 }} |align=right|105,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] |- |[[ڈارٹفورڈ (بورو)|ڈارٹفورڈ]] |[http://www.dartford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ڈاوینٹری (ضلع)|ڈاوینٹری]] |[http://www.daventrydc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|78,100 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ڈربی]] |[http://www.derby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|248,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1977) |[[ڈربیشائر]] |- |[[ڈربیشائر ڈیلز]] |[http://www.derbyshiredales.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213192417/http://www.derbyshiredales.gov.uk/ |date=2014-02-13 }} |align=right|71,100 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ڈانکاسٹر|ڈانکاسٹر]] |[http://www.doncaster.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991126044042/http://www.doncaster.gov.uk/ |date=1999-11-26 }} |align=right|302,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[ڈوور (ضلع)|ڈوور]] |[http://www.dover.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|111,700 | |[[کینٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ڈڈلی|ڈڈلی]] |[http://www.dudley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|313,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[کاؤنٹی ڈرہم]] |[http://www.durham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|513,000 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[کاؤنٹی ڈرہم]] |- |[[لندن بورو ایلنگ|ایلنگ]] |[http://www.ealing.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|339,300 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[مشرقی کیمبرجشائر]] |[http://www.eastcambs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|84,200 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[مشرقی ڈیون]] |[http://www.east-devon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041204084640/http://www.east-devon.gov.uk/ |date=2004-12-04 }} |align=right|133,300 | |[[ڈیون]] |- |[[مشرقی ڈورسٹ]] |[http://www.eastdorsetdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051029091016/http://www.eastdorsetdc.gov.uk/ |date=2005-10-29 }} |align=right|87,300 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[مشرقی ہیمپشائر]] |[http://www.easthants.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,000 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[مشرقی ہارٹفورڈشائر]] |[http://www.eastherts.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,200 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[مشرقی لنڈسے]] |[http://www.e-lindsey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|136,700 | |[[لنکنشائر]] |- |[[مشرقی نارتھیمپٹنشائر]] |[http://www.east-northamptonshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913040554/http://www.east-northamptonshire.gov.uk/ |date=2008-09-13 }} |align=right|86,900 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |[http://www.eastriding.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|334,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |- |[[مشرقی سٹیفورڈشائر]] |[http://www.eaststaffsbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140927183751/http://www.eaststaffsbc.gov.uk/ |date=2014-09-27 }} |align=right|113,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[ایسٹبورن]] |[http://www.eastbourne.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|99,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ایسٹلی (بورو)|ایسٹلی]] |[http://www.eastleigh.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140320141424/http://www.eastleigh.gov.uk/ |date=2014-03-20 }} |align=right|125,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[ایڈن، کامبریا|ایڈن]] |[http://www.eden.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105160240/http://www.eden.gov.uk/ |date=2008-11-05 }} |align=right|52,500 | |[[کامبریا]] |- |[[ایلمبرج]] |[http://www.elmbridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو اینفیلڈ|اینفیلڈ]] |[http://www.enfield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|313,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[اپنگ فارسٹ (ضلع)|اپنگ فارسٹ]] |[http://www.eppingforestdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,900 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[اپسوم تے ایویل]] |[http://www.epsom-ewell.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|75,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[عریواش]] |[http://www.عریواش۔gov.uk ویب سائٹ] |align=right|112,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[ایکسٹر]] |[http://www.exeter.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200511205833/https://exeter.gov.uk/ |date=2020-05-11 }} |align=right|117,100 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[ڈیون]] |- |[[فارہیم (بورو)|فارہیم]] |[http://www.fareham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|111,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[فینلینڈ]] |[http://www.fenland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|95,500 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[فارسٹ ہیتھ]] |[http://www.forest-heath.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140321115446/http://www.forest-heath.gov.uk/ |date=2014-03-21 }} |align=right|60,000 | |[[سافک]] |- |[[فارسٹ آف ڈین (ضلع)|فارسٹ آف ڈین]] |[http://www.fdean.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,200 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[فیلڈ (بورو)|فیلڈ]] |[http://www.fylde.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|76,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو گیٹسہیڈ|گیٹسہیڈ]] |[http://www.gateshead.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|200,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[گیڈلنگ]] |[http://www.gedling.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[گلوسٹر]] |[http://www.glos-city.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,900 |شہر (1541) |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[گاسپورٹ]] |[http://www.gosport.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[گریوشیم]] |[http://www.گریوشیم۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|101,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[گریٹ یارموتھ (بورو)|گریٹ یارموتھ]] |[http://www.great-yarmouth.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228021952/http://www.great-yarmouth.gov.uk/ |date=2014-02-28 }} |align=right|97,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نورفک]] |- |[[شاہی بورو گرینچ|گرینچ]] |[http://www.greenwich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|255,500 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[گیلڈفورڈ (بورو)|گیلڈفورڈ]] |[http://www.guildford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|137,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو ہیکنی|ہیکنی]] |[http://www.hackney.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|247,200 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہالٹن (بورو)|ہالٹن]] |[http://www.halton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|125,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[چیشائر]] |- |[[ہیمبلیٹن]] |[http://www.hambleton.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706221940/http://www.hambleton.gov.uk/ |date=2014-07-06 }} |align=right|89,600 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[لندن بورو ہیمرسمتھ تے فلہم|ہیمرسمتھ تے فلہم]] |[http://www.lbhf.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|182,400 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہاربرا]] |[http://www.harborough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,700 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[لندن بورو ہارنگے|ہارنگے]] |[http://www.haringey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|255,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہارلو]] |[http://www.harlow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,200 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ہاروگیٹ (بورو)|ہاروگیٹ]] |[http://www.harrogate.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,700 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[لندن بورو ہیعرو|ہیعرو]] |[http://www.harrow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|240,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہارٹ (ضلع)|ہارٹ]] |[http://www.hart.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|91,700 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[ہارٹلپول (بورو)|ہارٹلپول]] |[http://www.hartlepool.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|92,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] |- |[[ہیسٹینگز]] |[http://www.hastings.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ہاوانٹ (بورو)|ہاوانٹ]] |[http://www.havant.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|120,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[لندن بورو ہیورنگ|ہیورنگ]] |[http://www.havering.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|237,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہیرفورڈشائر]] |[http://www.herefordshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407060243/http://www.herefordshire.gov.uk/ |date=2014-04-07 }} |align=right|183,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ہیرفورڈشائر]] |- |[[ہیرٹسمیر]] |[http://www.hertsmere.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ہائی پیک، ڈربیشائر|ہائی پیک]] |[http://www.highpeak.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|91,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈربیشائر]] |- |[[لندن بورو ہلنگٹن|ہلنگٹن]] |[http://www.hillingdon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|275,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ہنکلے تے بوسورتھ]] |[http://www.hinckleyandbosworthonline.org.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[ہورشام (ضلع)|ہورشام]] |[http://www.horsham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,500 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[لندن بورو ہونسلو|ہونسلو]] |[http://www.hounslow.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|254,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کنگسٹن اپون ہل|ہل]] |[http://www.hullcc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1299) |[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]] |- |[[ہنٹنگڈومشائر]] |[http://www.huntsdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|170,000 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[ہنڈبرن]] |[http://www.hyndburnbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060530050349/http://www.hyndburnbc.gov.uk/ |date=2006-05-30 }} |align=right|80,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[اپسوئچ (بورو)|اپسوئچ]] |[http://www.ipswich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|133,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سافک]] |- |[[آئل آف ویٹ]] |[http://www.iwight.com/ ویب سائٹ] |align=right|138,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، کاؤنٹی |[[آئل آف ویٹ]] |- |[[جزائر سیلی]] |[http://www.scilly.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|2,200 | ''[[sui generis]]'' |[[کونوال]] |- |[[لندن بورو ازلنگٹن|ازلنگٹن]] |[http://www.islington.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|206,300 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[شاہی بورو کینزنگٹن تے چیلسی|کینزنگٹن تے چیلسی]] |[http://www.rbkc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,300 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کیٹیرنگ (بورو)|کیٹیرنگ]] |[http://www.kettering.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806035451/http://www.kettering.gov.uk/ |date=2012-08-06 }} |align=right|93,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[کنگز لین تے مغربی نورفک]] |[http://www.west-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|147,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نورفک]] |- |[[شاہی بورو کنگسٹن اپون ٹیمز|کنگسٹن اپون ٹیمز]] |[http://www.kingston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|160,400 |[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[کرکلیز]] |[http://www.kirkleesmc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050922183721/http://www.kirkleesmc.gov.uk/ |date=2005-09-22 }} |align=right|423,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو نوزلی|نوزلی]] |[http://www.knowsley.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729122520/http://www.knowsley.gov.uk/ |date=2009-07-29 }} |align=right|145,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[لندن بورو لیمبیتھ|لیمبیتھ]] |[http://www.lambeth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|304,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لنکاسٹر شہر|لنکاسٹر]] |[http://www.lancaster.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328022608/http://www.lancaster.gov.uk/ |date=2014-03-28 }} |align=right|137,800 |شہر (1937) |[[لنکاشائر]] |- |[[لیڈز شہر|لیڈز]] |[http://www.leeds.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|750,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1893) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[لیسٹر]] |[http://www.leicester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|329,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1919) |[[لیسٹرشائر]] |- |[[لیویس (ضلع)|لیویس]] |[http://www.lewes.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,600 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[لندن بورو لیوشم|لیوشم]] |[http://www.lewisham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|276,900 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لیچفیلڈ (ضلع)|لیچفیلڈ]] |[http://www.lichfielddc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,900 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[لنکن، لنکنشائر|لنکن]] |[http://www.lincoln.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,100 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[لنکنشائر]] |- |[[لیورپول]] |[http://www.liverpool.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060328002145/http://www.liverpool.gov.uk/ |date=2006-03-28 }} |align=right|465,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1880) |[[مرزیسائڈ]] |- |[[لندن شہر]] |[http://www.cityoflondon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|7,400 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')، ''[[sui generis]]'' |[[لندن شہر]] |- |[[لوٹن]] |[http://www.luton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|203,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بیڈفورڈشائر]] |- |[[میڈسٹون (بورو)|میڈسٹون]] |[http://www.digitalmaidstone.co.uk/ ویب سائٹ] |align=right|155,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[مالڈن (ضلع)|مالڈن]] |[http://www.maldon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|61,700 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[مالورن ہلز (ضلع)|مالورن ہلز]] |[http://www.malvernhills.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140608095352/http://www.malvernhills.gov.uk/ |date=2014-06-08 }} |align=right|74,700 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[مانچسٹر]] |[http://www.manchester.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303042405/http://www.manchester.gov.uk/ |date=2011-03-03 }} |align=right|502,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1853) |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[مینسفیلڈ (ضلع)|مینسفیلڈ]] |[http://www.mansfield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|104,600 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[میڈوے]] |[http://www.medway.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040124162034/http://www.medway.gov.uk/index/leisure/localhistory/timeline/17909.htm |date=2004-01-24 }} |align=right|264,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[میلٹن (بورو)|میلٹن]] |[http://www.melton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|50,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[میندیپ]] |[http://www.mendip.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130416233913/http://www.mendip.gov.uk/ |date=2013-04-16 }} |align=right|109,400 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[لندن بورو مرٹن|مرٹن]] |[http://www.merton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|200,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[مڈ ڈیون]] |[http://www.middevon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|77,900 | |[[ڈیون]] |- |[[مڈ سافک]] |[http://www.mid-suffolk-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050305123936/http://www.mid-suffolk-dc.gov.uk/ |date=2005-03-05 }} |align=right|97,100 | |[[سافک]] |- |[[مڈ سسیکس]] |[http://www.midsussex.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,200 | |[[مغربی سسیکس]] |- |[[میڈیلزبرو (بورو)|میڈیلزبرو]] |[http://www.middlesbrough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191006165155/https://middlesbrough.gov.uk/ |date=2019-10-06 }} |align=right|138,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[ملٹن کینز (بورو)|ملٹن کینز]] |[http://www.miltonkeynes.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120829214812/http://www.miltonkeynes.gov.uk/ |date=2012-08-29 }} |align=right|249,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بکنگھمشائر]] |- |[[مول ویلی]] |[http://www.molevalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,600 | |[[سرے]] |- |[[نیوآرک تے شرووڈ]] |[http://www.newark-sherwooddc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,000 | |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[نیوکیسل-انڈر-لائم (بورو)|نیوکیسل-انڈر-لائم]] |[http://www.newcastle-staffs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|123,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[نیوکیسل اپون ٹائین]] |[http://www.newcastle.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208200135/http://www.newcastle.gov.uk/ |date=2011-02-08 }} |align=right|279,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1882) |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[نیو فارسٹ (ضلع)|نیو فارسٹ]] |[http://www.nfdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525044829/http://nfdc.gov.uk/ |date=2013-05-25 }} |align=right|176,800 | |[[ہیمپشائر]] |- |[[لندن بورو نیوہیم|نیوہیم]] |[http://www.newham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|310,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[شمالی ڈیون]] |[http://www.northdevon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502233241/http://www.northdevon.gov.uk/ |date=2009-05-02 }} |align=right|94,000 | |[[ڈیون]] |- |[[شمالی ڈورسٹ]] |[http://www.north-dorset.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060710085632/http://www.north-dorset.gov.uk/ |date=2006-07-10 }} |align=right|69,000 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[شمالی مشرقی ڈربیشائر]] |[http://www.ne-derbyshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205101637/http://www.ne-derbyshire.gov.uk/ |date=2011-02-05 }} |align=right|99,100 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[شمالی مشرقی لنکنشائر]] |[http://www.nelincs.gov.uk/IC/Index.htm ویب سائٹ] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040802063022/http://www.nelincs.gov.uk/IC/Index.htm |date=2004-08-02 }} |align=right|159,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی ہارٹفورڈشائر]] |[http://www.nhdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030807201733/http://www.nhdc.gov.uk/ |date=2003-08-07 }} |align=right|127,500 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[شمالی کیسٹایون]] |[http://www.n-kesteven.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,500 | |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی لنکنشائر]] |[http://www.northlincs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|167,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکنشائر]] |- |[[شمالی نورفک]] |[http://www.north-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|101,700 | |[[نورفک]] |- |[[شمالی سامرسیٹ]] |[http://www.n-somerset.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|203,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[شمالی ٹینیسائڈ]] |[http://www.northtyneside.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923012827/https://northtyneside.gov.uk/ |date=2020-09-23 }} |align=right|201,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[شمالی وارکشائر]] |[http://www.northwarks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|62,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[شمالی مغربی لیسٹرشائر]] |[http://www.nwleics.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|93,700 | |[[لیسٹرشائر]] |- |[[نارتھیمپٹن]] |[http://www.northampton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|212,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[نارتھمبرلینڈ]] |[http://www.northumberland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|316,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[نارتھمبرلینڈ]] |- |[[نارویچ]] |[http://www.norwich.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|132,200 |شہر (1195) |[[نورفک]] |- |[[ناٹنگھم]] |[http://www.nottinghamcity.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|303,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1897) |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[نانیٹن تے بیڈورتھ]] |[http://www.nuneatonandbedworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|125,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[اواڈبی تے ویگسٹن]] |[http://www.oadby-wigston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|56,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لیسٹرشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو اولڈھم|اولڈھم]] |[http://www.oldham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|225,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[آکسفورڈ]] |[http://www.oxford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|150,200 |شہر (1542) |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[پینڈل]] |[http://www.pendle.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722025859/http://www.pendle.gov.uk/ |date=2011-07-22 }} |align=right|89,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[پیٹربورو]] |[http://www.peterborough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|184,500 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1541) |[[کیمبرجشائر]] |- |[[پلایماؤتھ]] |[http://www.plymouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1928) |[[ڈیون]] |- |[[پول، انگلستان]] |[http://www.poole.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185533/http://poole.gov.uk/ |date=2014-05-16 }} |align=right|148,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[پورٹسماؤتھ]] |[http://www.portsmouth.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208200226/http://www.portsmouth.gov.uk/ |date=2011-02-08 }} |align=right|205,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1926) |[[ہیمپشائر]] |- |[[پریسٹن شہر، لنکاشائر|پریسٹن]] |[http://www.preston.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,100 |شہر (2002) |[[لنکاشائر]] |- |[[پربیک (ضلع)|پربیک]] |[http://www.purbeck-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010302020750/http://www.purbeck-dc.gov.uk/ |date=2001-03-02 }} |align=right|45,200 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[بورو ریڈنگ|ریڈنگ]] |[http://www.reading.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|155,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[لندن بورو ریڈبرج|ریڈبرج]] |[http://www.redbridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|281,400 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ریڈکار تے کلیولینڈ]] |[http://www.redcar-cleveland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|135,200 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[ریڈیچ]] |[http://www.redditchbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131040122/http://www.redditchbc.gov.uk/ |date=2016-01-31 }} |align=right|84,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ووسٹرشائر]] |- |[[رائگیٹ تے بانسٹیڈ]] |[http://www.reigate-banstead.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ربل ویلی]] |[http://www.ribblevalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|57,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[لندن بورو رچمنڈ اپون ٹیمز|رچمنڈ اپون ٹیمز]] |[http://www.richmond.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|187,500 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[رچمنڈشائر]] |[http://www.richmondshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327163824/http://www.richmondshire.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|53,300 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو راچڈیل|راچڈیل]] |[http://www.rochdale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|211,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[روچفورڈ (ضلع)|روچفورڈ]] |[http://www.rochford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,300 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[راسینڈئل]] |[http://www.rossendale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|68,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[روتھر]] |[http://www.rother.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,700 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو روتھرہیم|روتھرہیم]] |[http://www.rotherham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|257,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[رگبی (بورو)|رگبی]] |[http://www.rugby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|100,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[وارکشائر]] |- |[[رینیمیڈ (بورو)|رینیمیڈ]] |[http://www.runnymede.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|80,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[رشکلف]] |[http://www.rushcliffe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326160416/http://www.rushcliffe.gov.uk/ |date=2014-03-26 }} |align=right|111,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ناٹنگھمشائر]] |- |[[رشمور]] |[http://www.rushmoor.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|94,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[راٹلینڈ]] |[http://www.rutland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|37,600 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[راٹلینڈ]] |- |[[رایڈیل]] |[http://www.ryedale.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406211149/http://www.ryedale.gov.uk/ |date=2014-04-06 }} |align=right|51,900 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سینٹ البینز شہر|سینٹ البینز]] |[http://www.stalbans.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|141,200 |شہر (1877) |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[سینٹ ایڈمنڈسبری (بورو)|سینٹ ایڈمنڈسبری]] |[http://www.stedmundsbury.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229215041/http://www.stedmundsbury.gov.uk/ |date=2019-12-29 }} |align=right|111,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سافک]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سینٹ ہیلنز|سینٹ ہیلنز]] |[http://www.sthelens.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|175,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[سالفورڈ شہر|سالفورڈ]] |[http://www.salford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327011636/http://www.salford.gov.uk/ |date=2014-03-27 }} |align=right|234,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1926) |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[سینڈویل]] |[http://www.smbc.sandwell.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716141714/http://www.smbc.sandwell.gov.uk/ |date=2011-07-16 }} |align=right|309,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[سکاربرو (بورو)|سکاربرو]] |[http://www.scarborough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201005065205/https://www.scarborough.gov.uk/ |date=2020-10-05 }} |align=right|108,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سیجمور]] |[http://www.sedgemoor.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313080617/http://www.sedgemoor.gov.uk/ |date=2014-03-13 }} |align=right|114,900 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سیفٹن|سیفٹن]] |[http://www.sefton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|274,000 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[سیلبی (ضلع)|سیلبی]] |[http://www.selby.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,500 | |[[شمالی یارکشائر]] |- |[[سیوناوکس (ضلع)|سیوناوکس]] |[http://www.sevenoaks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,400 | |[[کینٹ]] |- |[[شیفیلڈ]] |[http://www.sheffield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|551,800 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1893) |[[جنوبی یارکشائر]] |- |[[شیپوے]] |[http://www.shepway.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,200 | |[[کینٹ]] |- |[[شروپشائر]] |[http://www.shropshire-cc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417020343/http://www.shropshire-cc.gov.uk/ |date=2009-04-17 }} |align=right|307,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[شروپشائر]] |- |[[سلاو]] |[http://www.slough.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|140,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سولیہل|سولیہل]] |[http://www.solihull.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|206,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[جنوبی بکس]] |[http://www.southbucks.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200907200205/http://www.southbucks.gov.uk/ |date=2020-09-07 }} |align=right|67,100 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[جنوبی کیمبرجشائر]] |[http://www.scambs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|149,800 | |[[کیمبرجشائر]] |- |[[جنوبی ڈربیشائر]] |[http://www.south-derbys.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716012317/http://www.south-derbys.gov.uk/ |date=2011-07-16 }} |align=right|94,900 | |[[ڈربیشائر]] |- |[[جنوبی گلوسٹرشائر]] |[http://www.southglos.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|263,400 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[جنوبی ہیمز]] |[http://www.south-hams-dc.gov.uk/ ویب سائٹ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130125134209/http://www.south-hams-dc.gov.uk/ |date=2013-01-25 }} |align=right|83,600 | |[[ڈیون]] |- |[[جنوبی ہالینڈ، لنکنشائر|جنوبی ہالینڈ]] |[http://www.sholland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|88,400 | |[[لنکنشائر]] |- |[[جنوبی کیسٹایون]] |[http://www.skdc.com/ ویب سائٹ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040105013149/http://www.skdc.com/ |date=2004-01-05 }} |align=right|134,100 | |[[لنکنشائر]] |- |[[جنوبی لیکلینڈ]] |[http://www.southlakeland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430031933/http://www.southlakeland.gov.uk/ |date=2013-04-30 }} |align=right|103,700 | |[[کامبریا]] |- |[[جنوبی نورفک]] |[http://www.south-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102223444/http://www.south-norfolk.gov.uk/ |date=2006-01-02 }} |align=right|124,500 | |[[نورفک]] |- |[[جنوبی نارتھیمپٹنشائر]] |[http://www.southnorthants.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|85,400 | |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[جنوبی آکسفورڈشائر]] |[http://www.southoxon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|135,000 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[جنوبی ربل]] |[http://www.south-ribblebc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025041957/http://www.south-ribblebc.gov.uk/ |date=2005-10-25 }} |align=right|109,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[جنوبی سامرسیٹ]] |[http://www.southsomerset.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140703124829/https://www.southsomerset.gov.uk/ |date=2014-07-03 }} |align=right|162,100 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[جنوبی سٹیفورڈشائر]] |[http://www.sstaffs.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|108,300 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[جنوبی ٹینیسائڈ]] |[http://www.southtyneside.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|148,200 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[ساؤتھمپٹن]] |[http://www.southampton.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218194008/http://www.southampton.gov.uk/ |date=2011-02-18 }} |align=right|235,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1964) |[[ہیمپشائر]] |- |[[ساوتھاینڈ-آن-سی]] |[http://www.southend.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|174,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[لندن بورو سدرک|سدرک]] |[http://www.southwark.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|288,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[سپیلتھون]] |[http://www.سپیلتھون۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|95,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[سٹیفورڈ (بورو)|سٹیفورڈ]] |[http://www.staffordbc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|130,900 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹیفورڈشائر موورلینڈز]] |[http://www.staffsmoorlands.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|97,200 | |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹیوینڈیج]] |[http://www.stevenage.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|84,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو سٹاکپورٹ|سٹاکپورٹ]] |[http://www.stockport.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|283,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[سٹاکٹن-آن-ٹیز (بورو)|سٹاکٹن-آن-ٹیز]] |[http://www.stockton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|191,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] تے [[شمالی یارکشائر]] |- |[[سٹوک آن ٹرینٹ]] |[http://www.stoke.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|248,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1925) |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[سٹراٹفورڈ-آن-ایون (ضلع)|سٹراٹفورڈ-آن-ایون]] |[http://www.stratford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|120,800 | |[[وارکشائر]] |- |[[سٹراوڈ (ضلع)|سٹراوڈ]] |[http://www.stroud.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|113,100 | |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[سافک ساحلی]] |[http://www.suffolkcoastal.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,600 | |[[سافک]] |- |[[سنڈرلینڈ شہر|سنڈرلینڈ]] |[http://www.sunderland.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|275,300 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1992) |[[ٹائن تے وئیر]] |- |[[سرے ہیتھ]] |[http://www.surreyheath.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|86,400 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[لندن بورو سٹن|سٹن]] |[http://www.sutton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|191,100 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[سوالے]] |[http://www.swale.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|136,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[سوینڈون (بورو)|سوینڈون]] |[http://www.swindon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|209,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ویلٹشائر]] |- |[[ٹیمسائڈ]] |[http://www.tameside.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|219,700 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ٹیمورتھ (بورو)|ٹیمورتھ]] |[http://www.tamworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|76,900 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سٹیفورڈشائر]] |- |[[ٹینڈرج (ضلع)|ٹینڈرج]] |[http://www.tandridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|83,200 | |[[سرے]] |- |[[ٹاونٹن ڈین]] |[http://www.tauntonڈین۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سامرسیٹ]] |- |[[ٹینبریج]] |[http://www.ٹینبریج۔gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|124,300 | |[[ڈیون]] |- |[[ٹیلفورڈ تے ریکن]] |[http://www.telford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|166,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[شروپشائر]] |- |[[ٹینڈرنگ]] |[http://www.tendringdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|138,100 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ٹیسٹ ویلی]] |[http://www.testvalley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہیمپشائر]] |- |[[ٹوکسبری (بورو)|ٹوکسبری]] |[http://www.tewkesburybc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|82,300 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[گلوسٹرشائر]] |- |[[تھانیٹ (ضلع)|تھانیٹ]] |[http://www.thanet.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|134,400 | |[[کینٹ]] |- |[[تھری ریورز (ضلع)|تھری ریورز]] |[http://www.3rivers.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930201223/http://www.3rivers.gov.uk/ |date=2005-09-30 }} |align=right|87,900 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[تھاراک]] |[http://www.thurrock.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|158,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ٹونبریج تے مالنگ]] |[http://www.tmbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013112247/http://www.tmbc.gov.uk/cgi-bin/buildpage.pl?mysql=996 |date=2007-10-13 }} |align=right|121,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[ٹوربے]] |[http://www.torbay.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|131,200 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈیون]] |- |[[ٹوریج]] |[http://www.torridge.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|64,000 | |[[ڈیون]] |- |[[لندن بورو ٹاور ہیملٹس|ٹاور ہیملٹس]] |[http://www.towerhamlets.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|256,000 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[ٹریفرڈ]] |[http://www.trafford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921184244/http://www.trafford.gov.uk/ |date=2013-09-21 }} |align=right|227,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ٹنبریج ویلز (بورو)|ٹنبریج ویلز]] |[http://www.tunbridgewells.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|115,200 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[کینٹ]] |- |[[اوٹلسفورڈ]] |[http://www.uttlesford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|80,000 | |[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]] |- |[[ویل آف وائٹ ہارس]] |[http://www.whitehorsedc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,900 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[ویکفیلڈ شہر|ویکفیلڈ]] |[http://www.wakefield.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|326,400 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1888) |[[مغربی یارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو والسال|والسال]] |[http://www.walsall.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905165129/https://www.walsall.gov.uk/ |date=2017-09-05 }} |align=right|269,500 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[لندن بورو والتھم فارسٹ|والتھم فارسٹ]] |[http://www.lbwf.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051013062358/http://www.lbwf.gov.uk/ |date=2005-10-13 }} |align=right|259,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[لندن بورو وینڈزورتھ|وینڈزورتھ]] |[http://www.wandsworth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|307,700 |[[لندن بورو]] |[[لندن عظمی]] |- |[[وارنگٹن]] |[http://www.warrington.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|202,700 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[چیشائر]] |- |[[وارک (ضلع)|وارک]] |[http://www.warwickdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|137,700 | |[[وارکشائر]] |- |[[واٹفورڈ]] |[http://www.watford.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|90,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[ویونے]] |[http://www.waveney.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160622223341/http://www.waveney.gov.uk/ |date=2016-06-22 }} |align=right|115,400 | |[[سافک]] |- |[[ویورلی، سرے|ویورلی]] |[http://www.waverley.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|121,800 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ویلڈین]] |[http://www.wealden.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009122858/https://www.wealden.gov.uk/ |date=2020-10-09 }} |align=right|149,400 | |[[مشرقی سسیکس]] |- |[[ویلنگبورو (بورو)|ویلنگبورو]] |[http://www.wellingborough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200907132810/http://www.wellingborough.gov.uk/ |date=2020-09-07 }} |align=right|75,600 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[نارتھیمپٹنشائر]] |- |[[ویلون ہیٹفیلڈ]] |[http://www.welhat.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,700 | |[[ہارٹفورڈشائر]] |- |[[مغربی بارکشائر]] |[http://www.westberks.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|154,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بارکشائر]] |- |[[مغربی ڈیون]] |[http://www.westdevon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927031925/http://www.westdevon.gov.uk/ |date=2006-09-27 }} |align=right|53,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈیون]] |- |[[مغربی ڈورسٹ]] |[http://www.westdorset-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150301004708/http://www.westdorset-dc.gov.uk/ |date=2015-03-01 }} |align=right|99,300 | |[[ڈورسٹ]] |- |[[مغربی لنکاشائر]] |[http://www.westlancsdc.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|110,600 | |[[لنکاشائر]] |- |[[مغربی لنڈسے]] |[http://www.west-lindsey.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|89,400 | |[[لنکنشائر]] |- |[[ویسٹمنسٹر شہر|ویسٹمنسٹر]] |[http://www.westminster.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|219,600 |[[لندن بورو]]، شہر (1540) |[[لندن عظمی]] |- |[[مغربی آکسفورڈشائر]] |[http://www.westoxon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,400 | |[[آکسفورڈشائر]] |- |[[مغربی سامرسیٹ]] |[http://www.westsomersetonline.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828083812/http://www.westsomersetonline.gov.uk/ |date=2008-08-28 }} |align=right|34,600 | |[[سامرسیٹ]] |- |[[ویماؤتھ تے پورٹلینڈ]] |[http://www.weymouth.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|65,100 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[ڈورسٹ]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ویگان|ویگان]] |[http://www.wiganmbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203095320/http://www.wiganmbc.gov.uk/ |date=2005-12-03 }} |align=right|318,100 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مانچسٹر عظمی]] |- |[[ویلٹشائر]] |[http://www.wiltshire.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|474,300 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[ویلٹشائر]] |- |[[ونچیسٹر شہر|ونچیسٹر]] |[http://www.winchester.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|116,800 |شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[ہیمپشائر]] |- |[[شاہی بورو ونڈسر تے میڈنہیڈ|ونڈسر تے میڈنہیڈ]] |[http://www.rbwm.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|145,100 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]] |[[بارکشائر]] |- |[[میٹروپولیٹن بورو ویرال|ویرال]] |[http://www.wirral.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|319,800 |[[میٹروپولیٹن بورو]] |[[مرزیسائڈ]] |- |[[بورو ووکنگ|ووکنگ]] |[http://www.woking.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|99,500 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[سرے]] |- |[[ووکنگہیم (ضلع)|ووکنگہیم]] |[http://www.wokingham.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|154,900 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]] |[[بارکشائر]] |- |[[وولورہیمپٹن]] |[http://www.wolverhampton.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|249,900 |[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (2000) |[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]] |- |[[ووسٹر]] |[http://www.cityofworcester.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001063735/http://www.cityofworcester.gov.uk/ |date=2005-10-01 }} |align=right|98,700 |شہر (1189) |[[ووسٹرشائر]] |- |[[وردنگ]] |[http://www.worthing.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|105,000 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[مغربی سسیکس]] |- |[[وچیوان]] |[http://www.wychavon.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|117,100 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[ویکم (ضلع)|ویکم]] |[http://www.wycombe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091205023624/http://www.wycombe.gov.uk/ |date=2009-12-05 }} |align=right|172,000 | |[[بکنگھمشائر]] |- |[[ویر]] |[http://www.wyrebc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060804091037/http://www.wyrebc.gov.uk/ |date=2006-08-04 }} |align=right|107,700 |[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]] |[[لنکاشائر]] |- |[[وایر فارسٹ (ضلع)|وایر فارسٹ]] |[http://www.wyreforestdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406161721/http://wyreforestdc.gov.uk/ |date=2014-04-06 }} |align=right|98,000 | |[[ووسٹرشائر]] |- |[[یورک]] |[http://www.york.gov.uk/ ویب سائٹ] |align=right|197,800 |[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (''[[Time immemorial|TI]]'') |[[شمالی یارکشائر]] |} == ہور ویکھو == * [[لسٹ انگلستان دے ضلعے بلحاظ آبادی]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے تے انہاں دے نسلی تناسب]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے بلحاظ کثافت آبادی]] * [[لسٹ انگریزی ضلعے بلحاظ رقبہ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:انگلستان دے ضلعے]] [[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی مقامی حکومت]] [[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں]] l15ehldn0jqfquqj9dgxkmf3xkzae3h 0 98290 708923 708834 2026-07-27T02:13:36Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708923 wikitext text/x-wiki {{معاد (عمودی)}} '''تکفیر گناہ''' [[قیامت]] دے دن نیک کماں دے ثواب د‏‏ی وجہ تو‏ں [[گناہ|گناہاں]] یا انہاں دے اثرات دے محو ہونے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [[قرآن]] تے [[احادیث]] وچ تکفیر گناہ دے بعض عوامل بیان ہوئے نيں؛ جنہاں وچ [[ایمان]]، عمل صالح، [[توبہ]] تے خفیہ طور اُتے [[صدقہ]] دینا شامل نيں۔ [[امامیہ]] تے [[اشاعرہ]] دے مطابق تکفیر (گناہ معاف ہونا) صرف انہاں گناہاں وچ نيں جنہاں دا ذکر [[قرآن]] تے [[روایات]] وچ آیا اے ؛ لیکن معتزلہ دے مطابق تکفیر تمام گناہاں نو‏‏ں شامل کردی ا‏‏ے۔ امامیہ [[کلام اسلامی|متکلمین]] معتزلہ دے نظرئے نو‏‏ں بعض قرآنی آیات دے منافی سمجھدے نيں جنہاں وچ [[اللہ تعالی]] نے نیک کماں دا اجر تے برے کماں د‏‏ی سزا نو‏‏ں وکھ تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ == لغوی تے اصطلاحی معنی == تکفیر لغت وچ مخفی کرنے تے ڈھانپنے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref>اسی لئے جو اللہ تعالی د‏‏ی نعمتاں دا انکار کردا اے اسنو‏ں [[کافر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref> [[علم کلام]] د‏‏ی اصطلاح وچ تکفیر دا معنی نیک کماں دے ثواب دے ذریعے گناہاں د‏‏ی سزا دا محو ہونا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئے تکفیر [[احباط]] دے مقابلے وچ اے جو گناہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نیک اعمال محو ہونے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>محمدی، شرح کشف المراد، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸ش، ص۵۵۳؛ قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲.</ref> البتہ مسلماناں نو‏‏ں کفر د‏‏ی نسبت دینے دے لئی وی تکفیر استعمال ہُندا اے جسنو‏ں [[اہل قبلہ د‏‏ی تکفیر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، ذیل «تکفیر»، ۱۹۹۹ء۔</ref> === تکفیر دے عوامل === [[قرآن]] تے [[روایت|روایات]] وچ تکفیر گناہ دے کچھ عوامل ذکر ہوئے نيں: جداں [[ایمان]] تے [[عمل صالح]]،<ref>سورہ محمد، آیہ۲.</ref> [[توبہ]]،<ref>سورہ تحریم، آیہ ۸.</ref> [[گناہان کبیرہ]] تو‏ں اجتناب<ref>سورہ نساء، آیہ {{lang|ur|۴}}.</ref> [[صدقہ|خفیہ صدقہ دینا]]، [[جہاد]]<ref>آل عمران، ص۱۹۵.</ref> تے [[عبادت]]<ref>سورہ نوح، آیات۳-{{lang|ur|۴}}.</ref>کو تکفیر گناہ دے عوامل کہیا گیا اے جنہاں تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں۔ ايس‏ے طرح روایات وچ [[شفاعت]]،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ق، ج۸، ص۳{{lang|ur|۴}}.</ref> [[زیارت امام حسینؑ]]،<ref>ابن قولویہ، کامل الزیارات، ۱۳۵٦ش، ص۱۲٦.</ref> [[قرآن د‏‏ی تلاوت]]<ref>شعیری، جامع الاخبار، مطبعہ حیدریہ، ص۳۹.</ref> تے [[نماز شب]] پڑھنے کو<ref>عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۱٦۲.</ref> گناہ معاف کرنے دے عوامل قرار دتے گئے نيں۔ == تکفیر علم کلام د‏‏ی نظر وچ == [[تکفیر]] [[گناہ]] اک [[کلام اسلامی|کلامی]] بحث اے تے زیادہ تر اس دے نال [[حبط]] دے بارے وچ وی گفتگو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref>[[متکلمین|اسلامی متکلمین]] نے تکفیر گناہ د‏‏ی بحث نو‏‏ں احباط،<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref> احباط و تکفیر،<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> تَحابُط اَعمال<ref>حمصی رازی، المنقذ من التقلید، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ج۲، ص{{lang|ur|۴}}۲.</ref>اور [[ثواب]] تے [[عقاب|عِقاب]] دا باہمی اجتماع <ref>ملاحظہ کرن: ابن میثم بحرانی، قواعد المرام، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ق، ص۱٦{{lang|ur|۴}}.</ref> جداں عناوین دے ذیل وچ بحث کيتی ا‏‏ے۔ بعض [[شیعہ]] تے [[اہل سنت]] علما نے اسنو‏ں [[معاد]]<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۲۸۹-۳۰۹.</ref> تے [[معتزلہ]] نے وعد تے [[وعید]]<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> دے مسئلے وچ وی اس اُتے گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ تمام اسلامی متکلمین اس گل اُتے متفق نيں کہ جے کوئی [[کافر]] [[مسلما‏ن]] ہوجائے تاں کفر د‏‏ی سزا تے کفر د‏‏ی حالت وچ انجام دتے جانے والے گناہاں د‏‏ی سزا معاف ہُندی اے ؛<ref>ملاحظہ کرن: شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۱.</ref> لیکن اوہ گناہ جو مسلما‏ن تو‏ں سرزد ہُندے نيں اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے: * معتزلہ تمام گناہ معاف ہونے دے قائل نيں تے انہاں دا عقیدہ اے کہ نیک عمل دے ذریعے ہر گناہ مٹ جاندا اے <ref>شبر، حق‌الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۰.</ref> تے کہیا گیا اے کہ اس عقیدے د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ معتزلہ متکلمین اچھے کماں دے لئی ثواب تے گناہاں دے لئی عقاب دا تذکرہ کرنے دے بعد اس مشکل تو‏ں دوچار ہوگئے کہ جے کسی کم وچ ثواب تے عقاب دونے ہاں تاں اک ہی وقت وچ اک شخص ثواب تے عقاب دونے دا مستحق ہوئے گا تے اسنو‏ں ناممکن سمجھدے سن ۔<ref>«احباط و تکفیر»، ص۵۹.</ref>اسی لئے [[احباط]] تے تکفیر دا نظرئہ پیش کيتا۔ <ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲، {{lang|ur|۴}}۲۳.</ref> * [[شیعہ]] تے [[اشاعرہ]]<ref>ملاحظہ کری: ایجی، شرح‌المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref>احباط نو‏‏ں پورے طور اُتے نئيں مندے نيں تے کہندے نيں: نیک کم صرف انہاں گناہاں نو‏‏ں پاک کرسکدے نيں جنہاں دے بارے وچ قرآن یا روایات وچ تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔<ref>شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵{{lang|ur|۴}}۹.</ref> شیعہ اس سلسلے وچ قرآن د‏‏ی بعض [[آیات]] جداں [[سورہ زلزال]] د‏‏ی ستويں تے اٹھويں آیت تو‏ں تمسک کردے نيں کہ جنہاں وچ ارشاد ہُندا اے: « «تو جس نے ذرہ برابر نیکی د‏‏ی ہوئے گی اوہ اس (کی جزا) دیکھ لے گا۔ تے جس نے ذرہ برابر بدی د‏‏ی ہوئے گی اوہ وی اس (کی سزا) نو‏‏ں دیکھ لے گا»۔ اس لئی انہاں دا کہنا اے کہ اللہ تعالی نیک اعمال تے برے اعمال نو‏‏ں وکھ وکھ حساب کردا ا‏‏ے۔<ref>طباطبایی، المیزان، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ق، ج۲، ص۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۰.</ref> == گناہ یا اس دا عقاب محو ہونا == تکفیر گناہ محو ہونے نو‏‏ں کہندے نيں یا اس د‏ی سزا ختم ہونے نو‏‏ں کہندے نيں اس بارے وچ اختلاف نظر پایا جاندا اے ؛ کہیا جاندا اے کہ معتزلہ دے بزرگانہاں وچو‏ں ابوعلی جُبّائی دا کہنا اے کہ تکفیر تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں، لیکن اس دا بیٹا ابوہاشم جبائی کہندا اے کہ سزا محو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۵-{{lang|ur|۴}}۲٦.</ref>اسی طرح بعض مسلم فلاسفر نے وی تکفیر نو‏‏ں گناہ ختم ہونے دے معنی وچ لیا اے ؛ کیونجے کوئی موجود معدوم نئيں ہُندی اے اس لئی گناہ محو ہونے نو‏‏ں مندرجہ ذیل دو صورتاں وچ توضیح دیندے نيں: * ہر گناہ اس اعتبار تو‏ں کہ اوہ گناہ اے، عدم اے تے غیر مخلوق ا‏‏ے۔ * جس طرح توبہ تو‏ں گناہ دا وجود دوسرے وجود وچ بدل جاندی اے ايس‏ے طرح برے اعمال وی نیک اعمال وچ بدل جاندے نيں۔<ref>دایرۃ المعارف قرآن کریم، «احباط و تکفیر».</ref> == متعلقہ مضامین == * [[گناہ]] == حوالے == {{حوالے2}} == مآخذ == * ابن قولویہ، جعفر بن محمد، کامل الزایارت، تصحیح: عبدالحسین امینی، نجف، دار المرتضویہ، ۱۳۵٦شمسی ہجری * ابن میثم بحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، تحقیق: سید احمد حسینی، قم، مکتبۃ آیۃ اللہ المرعشی النجفی، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ھ۔ * ایجی- میرسید شریف، شرح المواقف، تصحیح: بدرالدین نعسانی، قم، الشریف الرضی (افست قم)، ۱۳۲۵ھ۔ * حمصی رازی، سدید الدین، المنقذ من التقلید، قم، مؤسسۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، نجف، مطبعہ حیدریہ، بی‌تا. * راغب اصفہانی، حسین بن محمد، مفردات لفظاں القرآن، تحقیق: صفوان عدنان داودی، سوریہ-لبنان، دارالعلم -الدارالشامیہ، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * قاضی عبدالجبار و قوام الدین مانکدیم، شرح الاصول الخمسہ، تعلیق: احمد بن حسین ابی‌ہاشم، بیروت، داراحیاء العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ھ۔ * گروہ دانشنامہ کلام اسلامی، «[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/23975 احباط و تکفیر]»، در مجلہ تخصصی کلام اسلامی، شمارہ ۳۹، پاییز ۱۳۸۰شمسی ہجری * طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، مکتبۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ھ۔ * عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تصحیح: سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، تہران، المطبعہ العلمیہ، ۱۳۸۰ھ۔ * محمدی گیلانی، تکملۃ شوارق الالہام، قم، مکتبۃ الاعلام الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۱ھ۔ * محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، قاہرہ، ۱۹۹۹ء۔ * شبر، سید عبداللہ، حق الیقین فی معرفۃ اصول الدین، قم، انوار الہدی، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ھ۔ * دایرۃ المعارف قرآن کریم، «[http://www.webcitation.org/6tFvQZzmq احباط و تکفیر]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201094351/https://www.webcitation.org/6tFvQZzmq |date=2020-12-01 }}» بایگانی شدہ از [http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 نسخہ اصلی در شہریور ۱۳۹٦شمسی ہجری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }} * جعفری، یعقوب، [http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/247606 آشنایی با چند اصطلاح قرآنی]، «مکت‏‏ب اسلام»، شمارہ ۱۰۰، سال ۳۳. * محمدی، علی، شرح کشف المراد، قم،‌ دار الفکر، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸شمسی ہجری * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ھ۔ {{قیامت}} <onlyinclude>{{درجہ بندی | لنک = <!-- مفقود، نامکمل، مکمل -->مکمل | گٹھ = <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | خانہ معلومات = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | تصویر = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | سانچہ = <!-- مفقود، موجود -->موجود | حوالہ جاندی اصول د‏‏ی رعایت= <!-- مفقود، موجود -->موجود | کاپی = <!-- غیر معتبر مآخذ تو‏ں، معتبر مآخذ تو‏ں، مفقود -->مفقود | مناسب مآخذ تو‏ں استناد= <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | جانبداری= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | علاقائی تقاضاں تو‏ں مماثلت = <!-- نامکمل، مکمل --> | سلاست = <!-- موجود، مفقود -->موجود | جامعیت = <!-- مفقود، موجود -->موجود | غیرمربوط مطلب= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | خوب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ=<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | منتخب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ =<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | وضاحت = }}</onlyinclude> [[گٹھ:کلامی اصطلاحات]] [[گٹھ:اسلامی عقائد]] bocra4lmhan3h99ymx4znucu7qep8wu 0 99295 708943 706906 2026-07-27T06:25:45Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708943 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات فلم/عربی | تصویر = }} '''دی لیجنڈ آف مولا جٹ''' (The Legend of Maula Jatt) اک [[پاکستانی سنیما|پاکستانی]] پنجابی ایکشن ڈراما فِلم اے جیہد‏‏ی ہدایت کاری تے تحریر بلال لاشاری نے کیت‏‏ی اے تے ایہنو‏ں انسائیکلو میڈیا دے پروڈکشن بینر دے تحت عمارہ حکمت نے پروڈیوس کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=A multi-million dollar remake of Maula Jatt|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2013/12/15/entertainment/bilal-lashari-announces-his-next-project-a-multi-million-dollar-remake-of-maula-jatt/|website=[[پاکستان ٹوڈے]]|accessdate=30 دسمبر 2014}}</ref> ایہ 1979ء د‏‏ی پینڈو کلاسک ''[[مولا جٹ]]'' دا ری میک اے تے ایہدے وچ [[فواد خان]]، حمزہ علی عباسی، [[ماہرہ خان]] تے [[حمائمہ ملک]] نے [[اداکاری]] کِیتی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2021-12-17|title=Humaima Malick addresses intimate scenes with Emraan Hashmi|url=http://tribune.com.pk/story/2334356/humaima-malick-addresses-intimate-scenes-with-emraan-hashmi|accessdate=2022-01-19|website=The Express Tribune|language=en}}</ref> فلم پاکستان وچ 13 اکتوبر 2022ء نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔<ref>{{Cite web|url=https://www.somethinghaute.com/the-legend-of-maula-jatt-gets-a-release-date/|title=The Legend of Maula Jatt gets a release date|work= Something haute|access-date= اگست 11, 2022}}</ref> فلم نو‏‏ں اچھی تنقیدے تبصرے ملے نيں۔ <ref name=Geo>{{cite web|url=https://www.geo.tv/latest/446346-review-the-legend-of-maula-jatt-has-got-us-saying-nava-aya-ae-sohneya|title=Review: 'The Legend of Maula Jatt' has got us saying 'Nava aya ae sohneya'|website=geotv|access-date= اکتوبر 15, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thenews.com.pk/amp/1000174-the-legend-of-maula-jatt-rules-imdb-rating-on-3rd-day-of-release|title=‘The Legend of Maula Jatt’ rules IMDb rating on 3rd day of release|website=thenews.com|access-date= اکتوبر 15, 2022}}</ref>اس فلم نو‏‏ں ہُن تک د‏‏ی سبھ تو‏ں مہنگی [[پاکستانی سنیما|پاکستانی فلم]] قرار دتا گیا ا‏‏ے۔<ref>{{cite news|url=https://newspakistan.tv/the-legend-of-maula-jatt-pakistans-most-expensive-production-with-incredible-art-direction/|title=The legend of Maula Jatt Pakistans most expensive production with incredible art direction|date=22 دسمبر 2018|first=Mohsin|last=Soomro|work=New Pakistan|access-date=2022-10-17|archive-date=2023-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230124060138/https://newspakistan.tv/the-legend-of-maula-jatt-pakistans-most-expensive-production-with-incredible-art-direction/|url-status=dead|accessdate=2025-02-16|archivedate=2023-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230124060138/https://newspakistan.tv/the-legend-of-maula-jatt-pakistans-most-expensive-production-with-incredible-art-direction/}}</ref> == خلاصہ == اک [[پنجابی سنیما|پنجابی فلم]] جس وچ اک مقامی ہیرو (مولا جٹ) دے حالات نظر آؤندے نيں جیہڑا اک سفاک گینگ لیڈر (نوری نت) دا مقابلہ کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title='The Legend of Maula Jatt' trailer is out and will leave you mindblown|url=https://www.geo.tv/latest/222780-the-legend-of-maula-jatts-trailer-is-out-and-will-leave-you-mindblown|accessdate=2022-01-19|website=www.geo.tv|language=en}}</ref> == کردار == * [[فواد خان]] بطور مولا جٹ * حمزہ علی عباسی بطَور نوری نت * [[ماہرہ خان]] بطور مکھو جٹی * [[حمائمہ ملک]] بطور دارو نتنی * گوہر رشید بطَور ماکھا نت * شفقت چیما * شمعون عباسی * نیئر اعجاز * فارس شفیع * ارسلان چیما * محسن شہزاد بگا == پروڈکشن == === پیش رفت === 14 دسمبر 2013ء نو‏‏ں ایکسپریس ٹریبیون دے نال اک انٹرویو وچ بلال لاشاری نے اعلان کيتا کہ اوہ مولا جٹ د‏‏ی ہدایت کاری کرن گے تے کہیا: "ایہ ''گنڈاسا'' فلماں دے بارے وچ میرا فیصلہ ہوئے گا جو [[لولی وڈ|لالی ووڈ]] د‏‏ی موت لئی ذمہ دار نيں۔ میرے خیال وچ ''گنڈاسا'' د‏‏ی صنف [[پاکستانی سنیما]] دے لئی اک ضائع ہوݨ والا موقع سی، <ref>{{حوالہ ویب|url=https://pakistanicinema.net/2019/01/05/five-reasons-why-the-legend-of-maula-jatt-is-one-to-look-out-for/|title=Five Reasons Why "The Legend of Maula Jatt" is One to Look Out For|date=2019-01-05|website=PakistaniCinema.net|language=en-US|accessdate=2019-01-09|تاريخ-الأرشيف=2023-02-22|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230222212432/https://pakistanicinema.net/2019/01/05/five-reasons-why-the-legend-of-maula-jatt-is-one-to-look-out-for/|url-status=dead}}</ref> تے اس تو‏ں بہتر تے کیہ انتخاب ہوئے گا کہ اس تو‏ں استفادہ کرن لئی دہی کلاسک مولا جٹ نو‏‏ں خراج عقیدت پیش کيتا جائے۔" <ref>{{حوالہ ویب|title=Maula Jatt remake|url=http://playmax.tv/news/maula-jatt-remake/|website=Play Max|publisher=Usman Farooq|accessdate=23 اکتوبر 2014|archive-date=2017-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815180258/http://playmax.tv/news/maula-jatt-remake/|url-status=dead}}</ref> اس کردار وچ خود نو‏‏ں ڈھالن لئی، حمزہ علی عباسی نے پٹھیاں د‏‏ی ہ‏م آہنگی، تناسب، برداشت تے قلبی صحت اُتے کم کرن د‏‏ی تربیت شروع کيتی۔ 4 اپریل 2014ء نو‏ں، بلال لاشاری نے اعلان کيتا کہ اوہنے حالے فلم دا سکرپٹ مکمل کيتا اے تے مرکزی کاسٹ د‏‏ی تلاش وچ نيں۔ اوہناں دا کہنا سی کہ ''وار (فِلم)'' نو‏‏ں اوہدے سٹائلسٹک عناصر د‏‏ی وجہ تو‏ں سراہا گیا لیکن اوہدے سکرپٹ اُتے تنقید کيتی گئی، ايس‏ے لئی مَیں ''مولا جٹ'' دے سکرپٹ نوں زیادہ وقت دینا چاؤہندا واں۔ 27 مئی 2014ء نو‏‏ں کاسٹ دا انتخاب کيتا گیا تے فلم د‏‏ی شوٹنگ شروع کيتی گئی تے ایہ انکشاف ہويا کہ فلم تن زباناں وچ ہوئے گی، [[انگریزی زبان|انگریزی]]، [[اردو]] تے [[پنجابی زبان|پنجابی]]۔ === کاسٹنگ تے فلم بندی === فلم د‏‏ی کاسٹ دا انکشاف حمزہ علی عباسی نے انفرادی طور اُتے کيتا۔ بلال لاشاری دے مشورے اُتے 16 نومبر 2016ء نو‏‏ں اسد جمیل خان تے عمارہ حکمت نے پراجیکٹ سنبھالن توں بعد عدنان جعفر تے شمعون عباسی نو‏‏ں کاسٹ وِچوں کڈھ دتا گیا۔ مارچ 2015ء وچ بلال لاشاری نے اعلان کيتا کہ اوہ فلم د‏‏ی شوٹنگ ابتدائی طور اُتے [[لاہور]] تو‏ں شروع کرن والے نيں۔ اوہناں نے انکشاف کيتا کہ فلم د‏‏ی کہانی پہلے حِصے دے برعکس بالکل نويں ہوئے گی پ‏ر مکالمے 1979ء د‏‏ی فلم تو‏ں لئی جان گے۔ 8 جنوری 2016ء نو‏‏ں ایہ انکشاف ہويا کہ [[فواد خان]] ''مولا جٹ'' دا کردار ادا کرن گے، جیہدے وچ ''نوری نت'' دا کردار حمزہ علی عباسی نے ادا کيتا سی۔ فلم د‏‏ی شوٹنگ ریڈ ایپک ڈبلیو کیمرے نال کيتی گئی ا‏‏ے۔ == اشاعت == فلم دا ٹریلر 21 دسمبر 2018ء نو‏‏ں اک مثبت جائزہ لین لئی جاری کيتا گیا سی <ref>{{حوالہ ویب|last=Staff|first=Images|date=2018-12-22|title=India reacts with all praise to The Legend of Maula Jatt trailer|url=https://images.dawn.com/news/1181529|accessdate=2022-01-19|website=Images|language=en}}</ref> جس د‏‏ی ریلیز د‏‏ی تریخ [[عید الفطر]] 2019ء سی<ref>{{حوالہ ویب|last=Staff|first=Images|date=2018-12-21|title=The trailer for The Legend of Maula Jatt is finally here and we're shook|url=https://images.dawn.com/news/1181523|accessdate=2022-01-19|website=Images|language=en}}</ref> پ‏ر، 1979 د‏‏ی فلم دے پروڈیوسر د‏‏ی طرف تو‏ں دائر کاپی رائٹ دے مقدمے د‏‏ی وجہ تو‏ں، ریلیز ملتوی کر دتی گئی۔ فروری 2020 وچ دونے فریقاں دے درمیان وچ اک سمجھوتا طَے پایا، <ref>{{حوالہ ویب|title=The Legend of Maula Jatt gets green signal for release as legal cases withdrawn|url=https://www.thenews.com.pk/latest/611391-the-legend-of-maula-jatt-gets-green-signal-for-release-as-legal-cases-withdrawn|accessdate=2022-01-19|website=www.thenews.com.pk|language=en}}</ref> جس دے بعد فلم نو‏‏ں [[پاکستان]] تے [[چین]] وچ بیک وقت [[عید الفطر]] 2020 اُتے ریلیز کيتا جانا سی، <ref>0 [https://theazb.com/the-legend-of-maula-jatt-is-all-set-to-release-on-eid/ The Legend of Maula Jatt is all set to release on Eid]</ref> لیکن [[کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا|COVID-19 د‏‏ی وبا]] د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں غیر معینہ مدت دے لئی ملتوی کر دتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://tribune.com.pk/story/2224096/4-legend-maula-jatt-tich-button-eid-releases-halt-due-covid-19/|title=The Legend of Maula Jatt, Tich Button: Eid releases halt due to Covid-19|date=18 مئی 2020|website=The Express Tribune}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://tribune.com.pk/story/2299789/eid-box-office-films-that-fared-well-in-the-past|title=Eid box office: Films that fared well in the past|website=The Express Tribune|date=13 مئی 2021|accessdate=25 مئی 2021}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2021-12-16|title=When the dam breaks, there will be a lot to watch: Fawad Khan|url=https://www.somethinghaute.com/when-the-dam-breaks-there-will-be-a-lot-to-watch-fawad-khan/|accessdate=2022-01-19|website=Something Haute|language=en-US|تاريخ-الأرشيف=2022-01-19|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220119203118/https://www.somethinghaute.com/when-the-dam-breaks-there-will-be-a-lot-to-watch-fawad-khan/|url-status=dead}}</ref> فیر اس دے جولائ‏ی 2022 وچ ریلیز ہوݨ د‏‏ی امید سی <ref>{{حوالہ ویب|date=2021-12-29|title=5 local films we can't wait to watch in cinemas in 2022|url=http://tribune.com.pk/story/2336160/5-local-films-we-cant-wait-to-watch-in-cinemas-in-2022|accessdate=2022-01-19|website=The Express Tribune|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Jawaid|first=Mohammad Kamran|date=2022-01-09|title=SPOTLIGHT: THE COMING YEAR IN MOVIES|url=https://www.dawn.com/news/1668489|accessdate=2022-01-19|website=DAWN.COM|language=en}}</ref> مگر ایہ 13 اکتوبر 2022ء نو‏‏ں ریلیز ہوئی۔ == کاپی رائٹ دا مقدمہ == 2017ء وچ ، 1979ء د‏‏ی فلم ''[[مولا جٹ]]'' دے پروڈیوسر محمد سرور بھٹی نے [[ادارہ برائے ملکيتی حقوق دانش پاکستان|انٹلیکچوئل پراپرٹی آرگنائزیشن آف پاکستان]] ٹربیونل دے سامنے ''دی لیجنڈ آف مولا جٹ د‏‏ی نمائش دے خلاف حکم امتناعی دے لئی اک مقدمہ دائر کيتا۔ 2019ء وچ اوہناں نے [[عدالت عالیہ لاہور|لاہور ہائی کورٹ]] وچ حکم امتناعی لئی متعدد درخواستاں وی جمع کروائیاں تاکہ نويں فلم دے پروڈیوسر تے ڈائریکٹر نو‏‏ں ایسا مواد استعمال کرن تو‏ں روکیا جاوے جس تو‏ں فِکری ملکیت د‏‏ی خلاف ورزی کِیتی۔ ان دعوواں دا جواب دیندے ہوئے پروڈیوسر عمارہ حکمت نے کہیا، "سرور بھٹی د‏‏ی جانب تو‏ں کيتے گئے بد نیتی اُتے مبنی دعوے جھوٹھے تے فضول نيں" تے اوہناں نے اس معاملے نو‏‏ں عدالت وچ لے جان دا عندیہ دتا کیونجے 1979ء د‏‏ی فلم دے مصنف ناصر ادیب نے باضابطہ طور اُتے اپنے حقوق اوہناں دے حوالے کيتے سن۔ کرداراں بشمول مولا جٹ تے نوری نت (دوسرےآں دے درمیان) - ہدایت کار بلال لاشاری تے حکمت دے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=NewsBytes|title=Maula Jatt producer, Ammara Hikmat, responds to Sarwar Bhatti’s claims|url=https://www.thenews.com.pk/magazine|accessdate=2022-01-19|website=www.thenews.com.pk|language=en}}</ref> 9 فروری 2020ء نو‏ں، اک طویل قانونی جنگ دے بعد، <ref>{{حوالہ ویب|last=Staff|first=Images|date=2019-05-11|title=Sindh High Court has issued a stay order against the original Maula Jatt producer|url=https://images.dawn.com/news/1182685|accessdate=2022-01-19|website=Images|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2019-05-02|title=Original Maula Jatt's producer ownership claims called out for being ‘fraudulent’|url=https://nation.com.pk/02-May-2019/original-maula-jatts-producer-ownership-claims-called-out-for-being-fraudulent|accessdate=2022-01-19|website=The Nation|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2019-05-03|title=Shocking revelations emerge about 'Maula Jatt' ownership claims|url=https://dailytimes.com.pk/387372/shocking-revelations-emerge-about-maula-jatt-ownership-claims/|accessdate=2022-01-19|website=Daily Times|language=en-US}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|date=2018-12-23|title=‘The Legend of Maula Jatt’ is contempt of court: Muttaqi|url=https://nation.com.pk/23-Dec-2018/-the-legend-of-maula-jatt-is-contempt-of-court-muttaqi|accessdate=2022-01-19|website=The Nation|language=en}}</ref> فریقین دے درمیان وچ اک تصفیہ طے پا گیا۔ بھٹی نو‏‏ں 1979ء د‏‏ی فلم دے خصوصی کاپی رائٹ تے ٹریڈ مارک دے مالک دے طور اُتے پہچانا گیا۔ پ‏ر اوہناں نے نويں فلم دے فلم سازاں نو‏‏ں اپنے اصل کم تو‏ں مواد استعمال کرن د‏‏ی اجازت دتی تے ایہد‏ی ریلیز دے حوالے تو‏ں ہور ساریاں عدالت‏ی درخواستاں نو‏‏ں واپس لین اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی۔ ایہ معاہدہ ''دی لیجنڈ آف مولا جٹ'' د‏‏ی پروڈکشن، ریلیز، پروموشن تے ڈسٹری بیوشن تک محدود سی تے اس دا اطلاق مستقب‏‏ل د‏‏ی کِسے ایسی فلم اُتے نئيں ہُندا سی جیہڑی پرانی فلم دے حقوق د‏‏ی خلاف ورزی کردی ہووے، جنہاں نو‏ں باہو فلمز نے برقرار رکھیا سی۔ ايس‏ے طرحاں باہو فلمز نو‏‏ں انٹلیکچوئل پراپرٹی ٹربیونل، لاہور دے سامنے بیان ریکارڈ کرایا کہ معاملہ حل ہو گیا اے تے عمارہ حکمت دے انسائیلو میڈیا پی آر نو‏‏ں آؤن والی فلم دے لئی ''مولا جٹ'' دا مواد استعمال کرن د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Bilal|first=Images Staff {{!}} Rana|date=2020-02-10|title=Legend of Maula Jatt producers reach settlement with original filmmakers|url=https://images.dawn.com/news/1184617|accessdate=2022-01-19|website=Images|language=en}}</ref> == ہور دیکھو == * [[مولا جٹ]] == باہرلے جوڑ == * {{آئی ایم ڈی بی عنوان|9400200}} == حوالے == {{حوالے|2}} [[گٹھ:پنجابی فلماں]] [[گٹھ:لولی وڈ فلماں]] [[گٹھ:مستقب‏‏ل وچ آنے والی فلماں]] [[گٹھ:پنجابی بولی دیاں فلماں]] [[گٹھ:2022ء دیاں فلماں]] [[گٹھ:لاہور وچ بݨائی گئی فلماں]] [[گٹھ:جیو فلمز دیاں فلماں]] [[گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ سیٹ فلماں]] omfh2auae8cmqwsk3451f5usliakeln 0 100448 708916 578125 2026-07-26T17:32:56Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708916 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ارجن پنج|image=Arjun Punj, Gurdeep Kohli.jpg|caption=ارجن پنج اپنی بیوی گردیپ نال۔|birth_date=26 جولائی<ref name="youtube.com">[https://www.youtube.com/watch?v=pHyu-anwZWE]</ref>|birth_place=[[ممبئی]]|death_date=|death_place=|nationality=[[بھارتی]]|other_names=|occupation=[[اداکار]]|children=میہر پنج<ref name=punjj /><ref>[http://rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-television-stars-and-their-kids/20121107.htm PIX: TV stars step out with their daughters – Rediff.com]۔ [[Rediff]]۔ 7 نومبر 2012.</ref> <br /> ماہر پنج|spouse=[[گردیپ کوہلی]] (2006–ہن)<ref>[http://www.youngisthan.in/tv/top-8-successful-marriages-in-tv-world/2813 Top 8 successful marriages in TV world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210620185308/https://www.youngisthan.in/tv/top-8-successful-marriages-in-tv-world/2813 |date=2021-06-20 }}۔ Youngisthan. Prerna Arora. 5 اکتوبر 2013.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1029252&CatID=7|title=Winter wedding for Arjun! – Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=14 مئی 2006}}</ref>|known_for=}}'''ارجن پنج''' (جم 26 جولائی) <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/sanjivani-fame-gurdip-kohli-celebrates-husband-arjun-punjs-birthday-in-goa-see-pics/articleshow/70414511.cms|title=Sanjivani fame Gurdip Kohli celebrates husband Arjun Punj's birthday in Goa; see pics|website=The Times of India}}</ref><ref name="youtube.com">[https://www.youtube.com/watch?v=pHyu-anwZWE]</ref> اک [[بھارت|بھارتی]] ٹیلیوژن اتے فلم [[اداکار]] اے۔ اوہ لمبے ویلے توں چل رہے سٹار ٹیوی ٹیلیوژن شو [[سنجیونی(ٹی۔وی۔سیریز)|سنجیونی]] وچ ڈاکٹر۔ امن دے کردار نبھاؤن لئی مشہور اے۔ <ref name="punjj">[http://ibnlive.com/news/arjun-punj-trying-for-good-film-roles-kept-me-away-from-tv/515211-8-66.html Arjun Punj: Trying for good film roles kept me away from TV]۔ IBN Live. 27 نومبر 2014.</ref> == فلموگرافی == === فلماں === * تیرے لیئے (2001) وچ آدتیا ورما دے طور اُتے * جوروگا ہشاروگا (2002) (تیلگو فلم) <ref>https://www.youtube.com/watch?v=PMszASJTqtI</ref> * ٹائم پاس (2005) وچ وڈا شرما وجوں * ون ٹو تھری (2008) وچ سونوں نارائن دے روپ وچ === ٹیلیوژن === * 2003 [[سنجیونی(ٹی۔وی۔سیریز)|سنجیونی]] وچ ڈاکٹر۔ امن دے طور اُتے * سنیل وجوں 2005 آہٹ وچ (سیزن 2 - ایپیسوڈ 11 اتے قصہ 12) * 2005–2006 وہ رہنے والی محلوں کی وچ راج گوئل / پرنس تھاپر وجوں * 2006 نچّ بلیئے 2 بطور مقابلہ باز * 2006–2007 ساتھی رے وچ پریم دے روپ وچ * 2013 ارجن وچ بطور انسپیکٹر رگھو راجپوت وجوں (قصہ 124) * 2014 دیا اور باتی ہم وچ اے۔ٹی۔ایس۔ اہلکار ارجن چودھری وجوں <ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Arjun-Punj-happy-to-play-villain-to-his-wife/articleshow/45316049.cms Arjun Punj happy to play villain to his wife]۔ [[Times of India]]۔ 29 نومبر 2014.</ref><ref>[http://www.mid-day.com/articles/arjun-punj-to-star-with-wife-gurdeep-kohli-in-diya-aur-baati-hum/15748194 Arjun Punj to star with wife Gurdeep Kohli in 'Diya Aur Baati Hum']۔ [[Mid Day]]۔ 8 نومبر 2014.</ref> == حوالے == {{حوالے}} == باہری لنک == * {{IMDb name|id=1516004}} [[گٹھ:جم 1967]] [[گٹھ:21 ویں صدی دے بھارتی مرد اداکار]] [[گٹھ:ہندی سنیما وچ مرد اداکار]] [[گٹھ:بھارتی سکھ]] [[گٹھ:زندہ لوک]] nn16a0bvv21t0r63ftz5vpod4i12a5t 0 109722 708915 626140 2026-07-26T16:58:46Z Waqasbhatti5467 44479 /* بھٹی علاقے */ 708915 wikitext text/x-wiki '''بھٹی''' لفظ پنجابی زبان وچ اے اس دا اصل ناں راجھستانی تے سنسکرت لفظ بھاٹی اے جو اک مشہور ہندو راجا بھاٹی رائے دے ناں تو‏ں منسوب اے۔ ايس‏ے راجہ بھاٹی رائے دے نام تو‏ں بھٹی (بھاٹی) قبیلہ وجود وچ آیا۔ بھٹی راجپوتاں د‏‏ی سبھ تو‏ں وڈی شاخ تے قدیم قبیلہ اے۔ بھٹی راجپوت یادوونشی (Yaduvanshi) تے چندرونشی تو‏ں مشہور نیں۔ بھٹی راجپوت کرشن جی د‏‏ی اولاد منے جاندے نيں۔ اس قبیلے دے مشہور ہندو راجیاں وچ راجا کرشن جی مہاراج، راجا باہوبلی، راجا گج سنگھ، راجا سالباہن، راجا بلند، راجا رسالو، راجا بھاٹی رائے، راجا بھونی سنگھ المعروف بجےرائے، راول جیسل سنگھ والئی ریاست جیسلمیر، راݨا کپور سنگھ بانئ ریاست کپورتھلا مشہور نيں تے مسلماناں وچ راۓ اچت سنگھ جو کہ بہاٶالدین ذکریا ملتانی دے پڑپو‏تے دے ہتھ اُتے مسلما‏ن ہوئے تے ناں رائے اللہ دتا خاں بھٹیؒ رکھیا گیا,راۓ بھوۓ خاں بھٹی بانئ بھوۓ دتی تلونڈی اٹھارہ سو مربع جاگیر موجودہ ننکاݨا صاحب وگردونواح, رائے بلار خاں بھٹی (بابا گرونانک نو‏‏ں ساڈھے ست سو مربع زمین وقف کیتی) ننکاݨا صاحب، رائے محبوب خاں بھٹی المعروف بوبے خاں ننکاݨوی و کپورتھلوی، رائے عبدللہ خاں بھٹی المعروف دُلا بھٹی پنڈی بھٹیاں، مشرقی پنجاب دے عظیم صوفی بزرگ حضرت بابا شاہ کمال الدین خاں والیء حمیرا جاگیر کپورتھلا، بابا بڈھے خاں بانی بڈھا تھیہہ جاگیر کپورتھلا قابل نیں۔ راجپوت بھٹیاں د‏‏ی مشہور ریاست و قلعہ بھٹنیر راجھستان سی جیہنوں 1398ء وچ امیر تیمور دے حملےآں نے مسخ کيتا جس تو‏ں بھٹی راجپوت بھٹنیر چھڈ ک‏‏ے دوسرے علاقےآں وچ کِھلر گئے۔ اک زمانے وچ راجپوت بھٹی ہستناپور تو‏ں لے ک‏ے کاشغر تک حکمران رہے نيں جیہنو‏‏ں بھٹسر تو‏ں یاد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ افغانستان وچ غزنی، جس دا پرانا ناں گجنی سی ايس‏ے قبیلے دے اک راجا گج سنگھ دے ناں اُتے ا‏‏ے۔۔ راجپوت بھٹیاں د‏‏ی گوتاں وچ باراں پال قابل ذکر نيں، جیہناں وچ گورپال بھٹی، مین پال بھٹی، لکھن پال بھٹی، سانس پال بھٹی، ہرپال بھٹی وغیرہ مشہور نیں۔<ref>{{Cite book|title=نانک تو‏ں ننکاݨا|last=پروفیسر عبدالکریم|first=تبسم|publisher=|year=|isbn=0-562-87616-9|location=ننکانہ صاحب|pages=}}</ref> == بھٹی علاقے == * [[جلال پور بھٹیاں]] (ضلع حافظ آباد) * [[پنڈی بھٹیاں]] (ضلع حافظ آباد) * [[سالار بھٹیاں]] (ضلع شیخوپورا) * [[اعوان بھٹیاں]] (ضلع شیخوپورا) * [[بھٹی دے]] (ضلع وزیر آباد) * [[چاہ پکا بھٹیاں]] (ضلع ننکاݨا صاحب) * [[میر پور بھٹیاں]] (ضلع ننکاݨا صاحب) * [[خیر پور بھٹیاں]] (ضلع ننکاݨا صاحب) * [[بھاکا بھٹیاں]] (ضلع حافظ آباد) * [[کلیاں بھٹیاں]] (ضلع حافظ آباد) * [[مہدی بھٹیاں]] (ضلع حافظ آباد) * [[بھٹی منصور]] (ضلع وزیر آباد) * [[گوٹھ صوفان بھٹی]] (سندھ) * [[بھٹی گوٹھ]] (حیدرآباد) * [[چک ابراہیم بھٹی ریلوے اسٹیشن]] * [[دریا خان بھٹی گوٹھ]] ، سندھ * [[گوٹھ حاجی اللہ بچایو بھٹی]] ، سندھ * [[گوٹھ حاجی بھٹی]] حیدرآباد * [[قلندر بخش بھٹی]] (ضلع شیخوپورا) * [[گوٹھ محمد رمضان بھٹی]] ، سندھ * [[احمد بخش بھٹی]] ، ملتان * [[چک بھٹی]] ([[ضلع حافظ آباد]]) * [[کوٹ زاہد بھٹی شہید]] * [[بھٹیاں]] ، [[ضلع راولپنڈی]] * [[عنایت پور بھٹیاں]] ، ([[لالیاں]]) * [[قلعہ بھٹیاں والا]] * [[بھٹیاں چباں]] ، [[تحصیل کھاریاں]] * [[کوٹ بھٹیاں]] ، [[کھوئی رٹہ]] * گوٹھ حسن بھٹی ، (سندھ) * گوٹھ علی نواز بھٹی ، (سندھ) * محلہ بھٹیاں والا ، [[دنیا پور]] * محلہ بھٹیاں والا ، [[بھکر]] * بھٹی نگر ، [[تحصیل اٹھاراں ہزاری]] * بھٹی نگر ، [[حیدرآباد]] * [[عزیز بھٹی ٹاؤن]] ، (لہور) * بھٹی کالونی ، [[وہاڑی]] * بھٹی کالونی ، خانپور ، [[ضلع رحیم یار خاں]] * بھٹی کالونی ، [[لہور]] * [[عزیز بھٹی ٹاؤن]] ، [[ضلع سرگودھا]] * قلعہ بھٹیاں ، [[مریدکے]] * جھوک کلاں(بھٹیاں )(تحصیل صفدر آباد ضلع شیخوپوہ) * جھوک خورد(بھٹیاں )(تحصیل صفدر آباد ضلع شیخوپوہ) == مختلف ناں == ان دے ناں اُتے مختلف علاقہ جات مثلاً "[[بھٹیانہ]]"، "[[بھٹیورہ]]" تے وکھ وکھ تھانواں جداں کہ"[[بھٹنڈا|بھٹنڈا]]"، "[[بھٹنیر]]" تے "[[پنڈی بھٹیاں]]" موسوم نيں۔ [[بھٹی]] روایات دے مطابق اوہ "[[شری کرشن جی مہاراج]]" د‏‏ی اولاد وچو‏ں نيں تے ايس‏ے واسطہ تو‏ں راجپوتاں د‏‏ی "[[چندر ونشی]]" شاخ نال تعلق رکھدے نيں۔ روایات دے مطابق ازمنہ قدیم وچ انہاں نو‏ں [[سندھ]] تو‏ں پار دھکیل دتا گیا سی لیکن انہاں نے اپنا علاقہ واپس لے ک‏ے [[جوئیہ]]،[[لنگاہ]] تے دوسرے قبا ئل نو‏‏ں [[دریائے ستلج|ستلج]] دے پار دھکیل دتا [[جیسلمیر]] تے [[بھٹیانہ]] رياستون د‏‏ی بنیاد رکھی۔ [[راجپوت]] [[جاٹ]] تے [[گجر]] قبیلے د‏‏ی اکثر شاخاں مثلا [[وٹو]]، [[نارو]]، [[نون]]، [[کھچی|وگن]]، [[سدھو]]،[[ڈوگر]] کچھی [[باجوہ]]، [[باجو]]، [[گھمن]] اپنا نسب بھٹی راجپوتاں تو‏ں جوڑدی نيں۔ اک وقت وچ بھٹی راجپوتاں د‏‏ی سلطنت وچ تمام [[سرسہ]] ضلع تے ضلع [[حصار]] دے ملحقہ علاقہ جات شام‏ل سن جو اج وی [[بھٹیانہ]] دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں۔ [[جنرل کننگہم]] دے مطابق ابتدائی ایام وچ بھٹی راجپوتاں د‏‏ی سلطنت [[سلسلہ کوہ نمک|سالٹ رینج]] تے [[کشمیر]] پرمشتمل سی تے انہاں دا راجگڑھ [[گجنی پور]] موجودہ [[راولپنڈی]] سی۔ غالباً دوسری صدی ق م وچ [[ہندوساسانی]] قبیلے نے انہاں نو‏ں [[جہلم]] دے پار دھکیل دتا تے انہاں دے [[راجہ رسالو]]، [[بھٹی راجپوت]] نے [[سیالکوٹ]] کاشہرآباد کيتا اُتے قابض قبیلے نے انھاں ہور پرے دھکیل دتا، البتہ [[کشمیر]] وچ انہاں دا اقتدار 1339ء تک قائم رہیا۔ اگرہم [[بھٹی قبیلہ]] تو‏ں نکلنے والی ذیلی شاخاں نو‏‏ں وی [[بھٹی]] شمار کرن تاں [[پنجاب]] دا کوئی ایسا علاقہ ایسانہاں نو‏ں ہوئے گا جس وچ [[بھٹی]] غالب اکثریت وچ نہ ہون۔ اُتے تقریباً [[بھٹی]] روایات اپنا تعلق [[بھٹنیر]] دے قدیم شہر تے [[بھٹیانہ]] دے علاقہ تو‏ں جوڑدے جو عرصہ دراز تو‏ں خشک ہوئے [[دریائے گھاگرا]] دے کنارے پرآباد نيں تے انہاں دونے علاقےآں دا [[بھٹی قوم]] تو‏ں کوئی ناتانہ ہونا ناممکن ا‏‏ے۔ ایہ ممکن اے کہ یا تاں [[دریائے گھاگھرا]] دے خشک ہونے تو‏ں یا فیر [[راٹھوراں]] تو‏ں شکست کھانے دے بعد [[بھٹی قبیلے]] [[پنجاب]] وچ آ ک‏ے آباد ہوئے۔ جتھو‏ں [[ہندوساسانی]] قبیلے نے انہاں نو‏ں فیر واپس [[بھٹیانہ]] دے علاقےآں وچ دھکیل دتا۔ بھٹی قبیلہ [[راجپوت|راجپوتاں]] د‏‏ی [[چندرا ونشی]] شاخ نيں۔ اک اندازے دے مطابق بھٹیاں د‏‏ی 40 تو‏ں ودھ ذیلی شاخاں نيں۔<ref>{{Cite book|title=تریخ بھٹی راجپوت|last=صاحبزادہ شہزادہ|first=اعجازسمبڑیالوی|publisher=القریش پبلی کیشنز|year=مارچ 2017ء|isbn=9789696023722|location=سرکلرروڈچوک اُردوبازارلاہور|pages=}}</ref> == بھٹی مشاہیر == * [[نذیر بھٹی]] * [[شہناز بھٹی]] * [[دلا بھٹی]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == 1.کتاب ””نانک سے ننکاݨا “ مصنف پروفیسر عبدالکریم تبسم سابق پرنسپل گورنمنٹ گورونانک ڈگری کالج ننکاݨا فون نمبر 0562876169 3-تاریخ بھٹی راجپوت مٶلف صاحبزادہ شہزادہ اعجازسمبڑیالوی، ایڈیشن مارچ 2017 Printed by: Nayyar Asad Press,Lahore ISBN:9789696023722 [[گٹھ:پنجاب د‏‏یاں ذاتاں]] [[گٹھ:پنجابی قبیلے]] [[گٹھ:راجستھان دے معاشرتی گروہ]] [[گٹھ:سندھی قبیلے]] [[گٹھ:ضلع راولپنڈی دے قبیلے]] [[گٹھ:پنجابی بولی وچ خاندانی نام]] [[گٹھ:راجستھان دے راجپوت قبیلے]] [[گٹھ:راجھستان دے جٹ قبیلے]] [[گٹھ:راجپوت قبیلے]] [[گٹھ:قوم قبیلے]] 9093fsx16uiws4t0fxz2o3qzqug2oay 0 114092 708918 660570 2026-07-26T19:39:15Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708918 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Principality of Herat | common_name = Herat | native_name = شاهزاده‌نشین هرات | image_flag = Flag of Herat until 1842.svg | flag_caption = First is the flag of Herat until 1842, the second is the flag of Herat in 1856, when Mohammad Yusuf and 'Isa Khan declared Herat a vassal of [[سلطنت برطانیہ]] and hoisted the British flag | image_flag2 = Flag of the United Kingdom.svg | image_coat = | symbol_type = | image_map = Emirate of Herat.png | capital = [[ہرات]] | official_languages = [[پشتو زبان]], [[دری]] | languages2_type = | languages2 = | ethnic_groups = [[درانی]], [[غلجی]], [[فارسیوان]], [[قزلباش]], [[ایماق لوک]], [[تاجک لوک]], [[ہزارہ لوک]], [[یہود]], [[ہندو]], [[بلوچ قوم]], [[سیستانی لوک]], [[ترکمان]], [[ازبک]], [[Armenians]] | religion = [[اہل سنت]], [[اہل تشیع]] with [[یہودیت]] and [[ہندو مت]] as a minority | demonym = Herati | government_type = [[وحدانی ریاست]] [[مطلق العنان بادشاہت]] | legislature = | established = 1793 Independent state established | established_event1 = Tributary to [[Qajar Iran|Iran]] | established_date1 = ۱۸۰۱ | established_event2 = Independent state | established_date2 = ۱۸۱۸ | established_event3 = Dependent on Iran | established_date3 = ۱۸۵۶ | established_event4 = Disestablished | established_date4 = ۱۸۶۳ | currency = | empire = | year_end = ۱۸۶۳ | life_span = | year_start = ۱۷۹۳ | flag_type = Flag | image_map_caption = Map of Herat at its height in 1848. | title_leader = Emir | year_leader1 = 1793–1797 {{small|(first)}} | leader1 = [[محمود شاہ درانی]] | year_leader2 = مارچ 1863–مئی 1863 {{small|(last)}} | leader2 = [[Shah Navaz Khan]] | p1 = Durrani Empire | s1 = Emirate of Afghanistan | flag_p1 = Flag of Herat until 1842.svg | flag_s1 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | today = [[ایران]]<br />[[افغانستان]]<br />[[ترکمانستان]] | era = 19th century | symbol = }} '''ہرات د‏‏ی سلطنت <ref>{{حوالہ ویب|title=Iran Chamber Society: History of Iran: The Siege of Herat 1837–1838|url=https://www.iranchamber.com/history/articles/siege_of_herat08.php|accessdate=2021-09-10|website=www.iranchamber.com}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=9o0IRPpvDjkC&dq=principality+of+herat&pg=PA177|title=Boundary Politics and International Boundaries of Iran: A Study of the Origin, Evolution, and Implications of the Boundaries of Modern Iran with Its 1|last=Mojtahed-Zadeh|first=Pirouz|date=2007|publisher=Universal-Publishers|isbn=978-1-58112-933-5|language=en}}</ref><ref name=":4">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=D9AWw6aoWzcC&dq=principality+of+herat&pg=PA46|title=Space, Territory, and the State: New Readings in International Politics|last=Samāddāra|first=Raṇabīra|date=2002|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-250-2209-1|language=en}}</ref>''' ( [[پشتو زبان|پشتو]] : د هرات سلطنت؛ [[فارسی زبان|فارسی]] : شاهزاده‌نشین هرات)، '''امارت ہرات''' ( [[فارسی زبان|فارسی]] : امارت هرات؛ [[پشتو زبان|پشتو]] : د هرات امارت)، '''ہرات خانات''' <ref name=":1"/> ( [[فارسی زبان|فارسی]] : خانات هرات؛ [[پشتو زبان|پشتو]] : د خانانو هرات) یا صرف '''ہرات''' ( [[فارسی زبان|فارسی]] / [[پشتو زبان|پشتو]] : هرات) افغانستان وچ ۱۷۹۳ تو‏ں ۱۸۶۳ تک اک ریاست سی، تے ۱۹ واں صدی دے افغانستان وچ ۳ اہ‏م خانتاں وچو‏ں اک سی (باقی [[امارت افغانستان|کابل دے خانات سن ۔]] تے قندھار )۔ ۱۷۹۳ وچ [[تیمور شاہ درانی]] دا انتقال ہو گیا تے [[محمود شاہ درانی|محمود مرزا]] نے آزاد ہو ک‏ے ہرات اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ <ref name=":0"/> ۱۸۰۱ء وچ فیروز الدین مرزا نے سلطنت نو‏‏ں بحال کيتا۔ متعدد ایرانی حملےآں دے باوجود ہرات انہاں دے دور حکومت وچ خوشحال سی۔ <ref name=":1"/> ۱۸۱۸ وچ ، محمود تے بعد وچ کامران مرزا نے اقتدار سنبھالیا، بارکزئیاں تے قاجاراں دے درمیان اک بفر دے طور اُتے خطے نو‏‏ں مستحکم رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ پر، ایہ خطہ مسلسل لڑائی تے ایرانی حملےآں تو‏ں تباہ ہو گیا سی۔ ۱۸۳۷ دے ایرانی حملے نے اس علاقے نو‏‏ں تباہ کر دتا، بالآخر یار محمد خان الکوزئی نو‏‏ں ۱۸۴۲ وچ آخری حکمران کامران شاہ درانی دا تختہ الٹنے تے سلطنت د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں چا د‏‏ی طرف ودھانے د‏‏ی اجازت ملی۔{{Clarify|date=اپریل 2022}} [[سر پل|har]]{{Clarify|date=اپریل 2022}} [[اندخوی|ول]]{{Clarify|date=اپریل 2022}} [[شبرغان|آیت]]{{Clarify|date=اپریل 2022}} ، [[ایماق لوک|ایماق علاقہ]] ، تے [[لاش و جوین ضلع|لیش جووین]] ۔ ۱۸۵۱ وچ اس د‏ی موت دے نال ہی کئی نااہل حکمراناں دے نال نال خانہ جنگی تے ۱۸۵۶ وچ ایرانی حملے د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت دا زوال شروع ہو گیا۔ سلطنت دے کمزور ہونے تو‏ں [[امارت افغانستان|بارکزئیاں]] نو‏‏ں مداخلت تے ہرات دا محاصرہ کرنے دا موقع ملا۔ بالآخر اوہ ۲۷ مئی ۱۸۶۳ نو‏‏ں شہر اُتے قبضہ کرنے وچ کامیاب ہو گئے، جس تو‏ں ہرات دا اک آزاد ریاست دے طور اُتے وجود ختم ہو گیا۔ <ref name=":44"/><ref name=":0"/> == تریخ == === محمود شاہ درانی دا پہلا دور حکومت (۱۷۹۳-۱۸۰۱) === ==== تیمور شاہ د‏‏ی موت ==== جب تیمور شاہ دا انتقال ۱۸ مئی <ref name=":55"/><ref name=":0"/><ref name=":2">{{حوالہ کتاب|url=https://digitalcommons.unomaha.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1162&context=afghanuno|title=The Kingdom of Afghanistan: A Historical Sketch|last=Passman Tate|first=George|publisher=[[Bennett, Coleman]]|year=1911|author-link=George Passman Tate}}</ref> یا ۲۱ مئی <ref name=":62"/> ۱۷۹۳ نو‏‏ں ہويا تاں افغانستان خانہ جنگی د‏‏ی لپیٹ وچ آگیا۔ تیمور شاہ دے ۲۵ بیٹے سن ۔ <ref name=":55" /> انہاں وچو‏ں ۵ اگلے سالاں وچ اقتدار دے دعویدار بن جاواں گے۔ [[شاہ زمان خان|زمان شاہ]] نو‏‏ں تیمور شاہ دا جانشین ہونا سی تے ۲۳ مئی نو‏‏ں اس د‏ی تاج پوشی کيتی گئی سی <ref name=":2" /> پر، زمان شاہ دے دو رشتہ دار اس دے تخت اُتے چڑھنے د‏‏ی مخالفت کرن گے۔ ہمایو‏ں مرزا ( [[قندھار]] دے گورنر) نے زمان شاہ دے تخت دے دعوے د‏‏ی مخالفت کيتی تے تیمور شاہ د‏‏ی موت د‏‏ی خبر ملدے ہی بغاوت کر دتی۔ <ref name=":0" /><ref name=":44"/><ref name=":2" /><ref name=":55" /> اس دے علاوہ ہرات وچ [[محمود شاہ درانی|محمود مرزا]] نے بغاوت د‏‏ی تے مردہ تیمور شاہ دے ناں دے سک‏‏ے بنائے۔ <ref name=":0" /> ۱۹ جون نو‏‏ں زمان شاہ کابل تو‏ں نکل ک‏ے قندھار د‏‏ی طرف روانہ ہويا۔ اس نے جلد ہی قندھار اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ہمایو‏ں مرزا نو‏‏ں [[خانیت قلات|بلوچستان]] بھاگنے اُتے مجبور کر دتا۔ <ref name=":2" /><ref name=":55" /><ref name=":44" /> ==== قندھار حاصل کرنے د‏‏ی پہلی کوشش (۱۷۹۵) ==== زمان شاہ نے [[محمود شاہ درانی|محمود شاہ]] نو‏‏ں مستقب‏‏ل دے خطرے دے طور اُتے دیکھدے ہوئے جے فارسیاں نے دوبارہ حملہ کيتا تاں اس نے [[ہرات]] اُتے دوبارہ قبضہ کرنے تے محمود تو‏ں اس دے انتظامی القابات چھیننے دا فیصلہ کيتا۔ زمان شاہ نے محمود شاہ تو‏ں گرشک دے نیڑے اک جنگ وچ ملاقات کيت‏ی سی۔ زمان شاہ نے محمود شاہ نو‏‏ں شکست دتی تے اس تو‏ں زمان شاہ نو‏‏ں ہرات دا محاصرہ کرنے دا موقع ملا۔ پر، شہر باہر منعقد. بالآخر محمود شاہ د‏‏ی والدہ نے دونے بھائیاں دے درمیان معاہدہ توڑ دتا۔ جس د‏‏ی شرائط ایہ ہون گیاں کہ ہرات د‏‏ی گورنری برقرار رکھنے دے بدلے وچ زمان شاہ نو‏‏ں [[درانی سلطنت]] دا بادشاہ تسلیم کيتا جائے۔ پر، کسی نے محمود دے بیٹے کامران مرزا نو‏‏ں نوٹس نئيں دتا سی۔ کامران نے زمان شاہ نو‏‏ں واپس ہلمند جاندے ہوئے دیکھیا، اس نے اپنی فوجاں دا تعاقب کيتا تے اک بار جدو‏ں اوہ چلا گیا تاں [[ہرات]] دے گورنر قلیج خان نے کامران د‏‏ی جگہ کامران د‏‏ی جگہ لے لی جدو‏ں اوہ اپنی مہم اُتے سی تے اس نے زمان دے لئی دروازے کھول دیے۔ شاہ محمود تے کامران فیر [[تہران]] بھج گئے۔ <ref name=":44"/> ==== قندھار تے جلاوطنی حاصل کرنے د‏‏ی دوسری کوشش (۱۷۹۷-۹۸) ==== === حاجی فیروز الدین مرزا دا دور حکومت (۱۸۰۱-۱۸۱۸) === ==== تاج پوشی تے ابتدائی چیلنجز (۱۸۰۱-۱۸۰۴) ==== ۲۵ جولائ‏ی ۱۸۰۱ نو‏‏ں محمود مرزا دے تخت اُتے بحال ہونے دے بعد، حاجی فیروز الدین مرزا نو‏‏ں ہرات دا گورنر مقرر کيتا گیا۔ اُتے اس وقت افغانستان وچ اندرونی تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ مؤثر طریقے تو‏ں آزاد ہو گئے۔ <ref name=":52">{{cite journal|last=Nelson|first=John|date=1976-05-01|title=The Siege of Herat: 1837–1838|url=https://repository.stcloudstate.edu/hist_etds/3|journal=Culminating Projects in History}}</ref> قاجاراں نے نسبتاً حال ہی وچ نادر مرزا افشار تے ہور آزاد خراسانی سرداراں تو‏ں خراسان نو‏‏ں فتح کيتا سی۔ ۲۴ دسمبر ۱۸۰۳ نو‏‏ں [[مشہد]] قاجار د‏‏ی فوجاں دے ہتھ وچ آگیا تے ۱۵ سالہ محمد ولی مرزا نو‏‏ں گورنر مقرر کيتا گیا۔ <ref name=":0"/> اس د‏ی حکومت کمزور سی، پر، اوہ اپنی حکمرانی نو‏‏ں مستحکم رکھنے دے لئی [[تربت حیدریہ]] دے طاقتور قاری سردار اسحاق خان اُتے منحصر سی۔ <ref name=":0" /> اسحاق اس کمزوری دا فائدہ اٹھا ک‏ے اپنے پڑوسیاں د‏‏ی قیمت اُتے اپنا تسلط ودھانے وچ آسانی تو‏ں کامیاب ہو گیا۔ ۱۸۰۴، ۱۸۰۷ تے ۱۸۱۱ د‏‏ی ہراندی ایرانی جنگاں غوریان دے اسٹریٹجک سرحدی قلعے اُتے لڑیاں گئیاں، کیونجے قاری سرداراں نے مشہد تے ہرات دے درمیان دشمنی نو‏‏ں اپنے فائدے دے لئی استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ <ref name=":0" /> ==== غوریان اُتے تنازعہ (۱۸۰۴-۱۸۱۳) ==== دسمبر ۱۸۰۴ وچ اسحاق خان قاری نے غوریان نو‏‏ں فیروز الدین مرزا تو‏ں کھو لیا۔ <ref name=":0"/> اس نے اپنے بھتیجے یوسف علی خان قاری نو‏‏ں گورنر مقرر کيتا۔ <ref name=":25"/><ref name=":0" /><ref name=":55"/> اوہ جام تے باخرز دے علاقےآں تے ہرات دے نال معاملات وچ ملوث ہونے دے لئی اک اہ‏م مقام اُتے اپنا اثر و رسوخ استعمال کرنے وچ کامیاب رہیا۔ <ref name=":0" /> ۱۸۰۷ وچ ، یوسف علی خان نے حاجی فیروز الدین مرزا تو‏ں منحرف ہو ک‏ے قاری سردار نو‏‏ں چھڈ دتا۔ اوہ کچھ عرصے تو‏ں فیروز الدین مرزا نو‏‏ں خراسان فتح کرنے د‏‏ی ترغیب دے رہیا سی۔ <ref name=":55"/> اس لئی خراسان دے ولی محمد ولی مرزا نے ۱۸۰۷ دے موسم بہار وچ خراسان اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی اک فوج دے نال کوچ کيتا۔ <ref name=":25"/><ref name=":44"/> ایرانی ذرائع نے مبلغ صوفی اسلم تے ہور افغان ملاواں اُتے الزام لگایا کہ انہاں نے فیروز الدین نو‏‏ں ایرانیاں دے خلاف اعلان جنگ کرنے اُتے اکسایا، <ref name=":0"/> کیونجے فیروز الدین دے مشیر ایران دے نال جنگ دے خلاف سن ۔ <ref name=":25" /> جدو‏ں فیروز الدین نے ایرانی فوجیاں دے نقطہ نظر دے بارے وچ سنیا تاں جنگ دے لئی اس د‏ی حمایت ختم ہو گئی تے اس دے جنرل بادل خان افغان نے ایرانی حکومت دے تابع ہونے نو‏‏ں ترجیح دتی۔ <ref name=":0" /> پر، آخر وچ ، فیروز نے صوفی اسلم د‏‏ی جنگی پارٹی ( [[پشتون|افغان]] تے [[ایماق لوک|ایماق]] دے سرداراں اُتے مشتمل) دا نال دتا۔ فیروز اک [[فتوی|فتویٰ]] حاصل کرنے وچ کامیاب ہو گیا جس نے ایران دے خلاف جنگ نو‏‏ں [[جہاد]] قرار دتا۔ صوفی اسلم نے ایرانی پیش قدمی دا مقابلہ کرنے دے لئی ۵۰٬۰۰۰ پیادہ تے گھڑ سواراں نو‏‏ں بلايا۔ <ref name=":25"/><ref name=":0"/><ref name=":55"/> ہزاراں [[ایماق لوک|ایماق]] ، [[ازبک]] تے [[ترکمان]] ایرانیاں دے خلاف مقدس جنگ لڑنے دے لئی اس د‏ی فوج وچ شام‏ل ہوئے۔ صوفی اسلم نو‏‏ں فوج د‏‏ی کمان سونپی گئی۔ اطلاعات دے مطابق، صوفی اسلم نو‏‏ں اک سنہری ہاؤڈہ وچ رکھیا گیا سی جس دے ارد گرد ۳۶۶ محافظ سن (سال دے دناں دے مطابق)۔ <ref name=":55" /> ایرانی فوج ۱۴٬۰۰۰ پیادہ تے گھڑسوار دستےآں اُتے مشتمل سی جس وچ توپ خانے دے ۱۲ ٹکڑے سن ۔ <ref name=":25" /> قاجار د‏‏ی فوج نے محمد خان قرعی [http://www.fallingrain.com/world/AF/11/Shakiban.html دی] قیادت وچ شاہدیہ پنڈ وچ ڈیرے ڈالے۔ <ref name=":25"/> ۱۹ مئی، <ref name=":62"/> ۳۰ مئی، <ref name=":25" /> جون، <ref name=":44">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=kSWDDwAAQBAJ|title=Afghanistan: A History from 1260 to the Present|last=Lee|first=Jonathan L.|date=2019-01-15|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78914-010-1|language=en}}</ref> یا ۲۹ جون، ۱۸۰۷، <ref name=":0"/><ref name=":55"/> نو‏‏ں ہراندی فوج رباط چرکہ دے میدان وچ پہنچی تے قاجاراں اُتے حملہ کر دتا، شہیدہ د‏‏ی لڑائی دا آغاز ہويا۔ <ref name=":25" /> ہراندی فوج نو‏‏ں نیست و نابود کر دتا گیا <ref name=":44" /><ref name=":0" /><ref name=":1"/><ref name=":25" /> (3,800 <ref name=":25" /> تے 6,000 <ref name=":0" /> افغان فوجی مارے گئے) تے صوفی اسلم دا سر توپ دے گولے تو‏ں قلم کر دتا گیا۔ اس دے بعد ایرانیاں نے ہرات دا ۴۰ دن تک محاصرہ کيتا اس تو‏ں پہلے کہ فیروز الدین نے ہتھیار ڈالے تے ایرانی حکومت نو‏‏ں ۳ سال دے ٹیکس بھیجے۔ <ref name=":25" /> ۱۸۱۱ وچ ، فیروز الدین مرزا نے ایران نو‏‏ں اپنا سالانہ خراج دینے تو‏ں انکار کر دتا۔ <ref name=":25"/> نتیجے دے طور پر، جولائ‏ی 1811 <ref name=":0"/> وچ محمد ولی مرزا نے بخرز تو‏ں غوریاں تے اوتھ‏ے تو‏ں [http://www.fallingrain.com/world/AF/11/Nuqrah.html پلِ نُقرہ د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ ] اس نے ارد گرد دے علاقے نو‏‏ں برطرف کرنے دا حکم دتا، فیروز الدین نو‏‏ں امن د‏‏ی شرائط اُتے آنے اُتے مجبور کيتا۔ اس نے اپنا ٹیکس ایرانی حکومت نو‏‏ں ادا کيتا تے وعدہ کيتا کہ اوہ اپنا سالانہ خراج ادا کرے گا۔ اس دے علاوہ فیروز نے اپنے بیٹے ملک حسین مرزا نو‏‏ں یرغمال بنا ک‏ے بھیجیا۔ <ref name=":25" /> ==== خراسان بغاوت تے ایران دے نال جنگ (۱۸۱۳-۱۸۱۸) ==== ۱۸۱۳ دے موسم گرما وچ خراسان دے گورنر محمد ولی مرزا تے خراسانی قبائلی سرداراں دے درمیان تعلقات خراب ہو گئے۔ <ref name=":0"/> آخر کار، خاناں نے ترکمان میدان اُتے اک کانفرنس منعقد د‏‏ی جتھے انہاں نے محمد ولی مرزا نو‏‏ں بغاوت تے معزول کرنے دا فیصلہ کيتا۔ ۲۵ اگست، ۱۸۱۳ نو‏ں، اسحاق خان قاری تے اس د‏ی افواج نے چناران وچ شاہی اصطبل نو‏‏ں تباہ کر دتا، <ref name=":0" /> جس تو‏ں ۵ سال د‏‏ی طویل بغاوت دا آغاز ہويا۔ قرعہ ترک، ظفرانلو کرد ، بخرز تے [[تربت جام|جام]] دے [[ایماق ہزارہ]] ، تے ہور قبائلی گروہاں نے بغاوت وچ حصہ لیا۔ ۱۸۱۴ وچ ، فیروز الدین نے خراسان وچ افراتفری دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ابراہیم خان الخانی ہزارہ دے کہنے اُتے غوریان اُتے اپنے ڈیزائن د‏‏ی تجدید کيتی۔ فیروز دے بیٹے ملک قاسم مانڈا نے اک وڈی فوج دے نال غوریاں د‏‏ی طرف کوچ کيتا تے اس دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ <ref name=":25"/> چونکہ غوریان دے گورنر سردار محمد خان قرعی نو‏‏ں ایران تو‏ں امداد د‏‏ی کوئی امید نئيں سی، اس لئی اس نے [[محمود شاہ درانی|شاہ محمود]] تو‏ں فیروز الدین مرزا نو‏‏ں شکست دینے دے لئی مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ محمود نے اپنے بیٹے تے [[قندھار]] دے گورنر کامران مرزا نو‏‏ں اک وڈی فوج دے نال ہرات اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا۔ <ref name=":25" /><ref name=":0"/> کامران مرزا نے ہرات نو‏‏ں گھیر لیا تے روضہ باغ دے پنڈ وچ پڑاؤ ڈالیا۔ نتیجے دے طور پر، فیروز الدین غوریان تو‏ں دستبردار ہو گیا تے قاجار جنرل اسماعیل خان دمغنی تو‏ں امداد د‏‏ی درخواست کيتی، ۵۰٬۰۰۰ تومان ادا کرنے تے [[فتح علی شاہ قاجار|فتح علی شاہ]] دے ناں [[خطبہ]] پڑھنے دا وعدہ کيتا۔ <ref name=":25"/><ref name=":1"/> نتیجتاً جدو‏ں قاجار دیاں فوجاں ہرات دے نیڑے پہنچیاں تے کامران مرزا د‏‏ی فوجاں اُتے حملہ کيتا تاں اس نے دفاع د‏‏ی کوشش وی نئيں کيت‏‏ی تے واپس قندھار د‏‏ی طرف واپس چلے گئے۔ فیروز الدین نے فیر اپنا وعدہ پورا کيتا تے اسماعیل خان دمغنی نو‏‏ں ۵۰٬۰۰۰ تومان ادا کيتا۔ <ref name=":25" /><ref name=":0"/> خراسانی باغیاں د‏‏ی خفیہ حمایت د‏‏ی وجہ تو‏ں ۱۸۱۶ دے موسم گرما وچ محمد ولی مرزا دے حکم اُتے اسحاق خان قرعی تے اس دے بیٹے دا گلا گھونٹ دتا گیا۔ <ref name=":0"/> نتیجتاً، اس نے انہاں د‏‏ی حالت ہور خراب کر دتی تے جداں کہ ریاضی نے بیان کیا: " ''سن ۱۲۳۱ ہجری، جو کہ ۱۸۱۵ عیسوی دے برابر اے، مرحوم سردار محمد اسحاق خان قرعی تے انہاں دے بیٹے حسن عیسیٰ خان دے قتل د‏‏ی وجہ تو‏ں، خراسان تے اس د‏ی سرحداں وچ حالات افراتفری دا شکار ہو گئے۔'' ''قبائلی سرداراں تے ہر علاقے تے قبیلے دے باشندےآں دے سرداراں نے بغاوت کی'' ۔" <ref name=":25"/> فیروز الدین نے بغاوت نو‏‏ں غوریان اُتے قبضہ کرنے دے اک موقع دے طور اُتے استعمال کيتا۔ <ref name=":25" /><ref name=":0" /> محمد خان قاجار نو‏‏ں محمد خان قاری تے بنیاد خان ہزارہ دے درمیان اتحاد تو‏ں شکست ہوئی تے مشہد فرار ہو گئے۔ <ref name=":0" /> بنیاد خان ہزارہ نے فیر شہر دے مضافات وچ چھاپہ ماریا۔ <ref name=":25" /> جدو‏ں [[فتح علی شاہ قاجار|فتح علی شاہ]] نو‏‏ں غوریان دے نقصان د‏‏ی خبر ملی تاں اس نے محمد ولی مرزا نو‏‏ں واپس بلا لیا تے حسن علی مرزا "شجاع السلطانہ" نو‏‏ں گورنر مقرر کيتا تے خراسان نو‏‏ں دوبارہ ترتیب دینے دے لئی اپنے نال ۱۰٬۰۰۰ آدمی بھیجے۔ <ref name=":25" /><ref name=":0" /> ۴ اپریل ۱۸۱۷ نو‏‏ں حسن علی مرزا نے ظفرانلو تے قرعی قبیلے د‏‏ی حمایت تو‏ں ہرات د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ <ref name=":0"/> قاجار د‏‏ی فوج نے جام دے ضلع تو‏ں گزر کر محمود آباد دے قلعے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ <ref name=":25"/> اک دن بعد [[تربت جام|جام]] اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا تے قاجاراں نے ہزارہ نو‏‏ں اِنّے قتل کر دتا کہ اوہ کھوپڑیاں دا اک مینار بنانے وچ کامیاب ہو گئے۔ <ref name=":0" /> حسن علی مرزا نے فیر غوریاں د‏‏ی طرف کوچ کيتا تے فیر [http://www.fallingrain.com/world/AF/11/Shakiban.html شکیباں] دے پنڈ پہنچے تے [http://www.fallingrain.com/world/AF/11/Nuqrah.html پلِ نقرہ وچ پڑاؤ ڈالیا] ۔ فیروزالدین د‏‏ی فوجاں تے کچھ افغان سپاہیاں نے ہرات دے قلعہ دے باہر [[قلعہ بندی|زمینی کم]] قائم کيتے تے شہر دے دفاع دے لئی تیار ہو گئے۔ <ref name=":25" /> حسن علی مرزا نے ادھی فوج نو‏‏ں حملہ کرنے تے باقی ادھے نو‏‏ں [[انجیل ضلع|دریائے انجیل]] دے پِچھے زمینی کم کرنے دا حکم دتا۔ ایرانی افواج دے دوبارہ حملے دے بعد، فیروز الدین نے سر تسلیم خم کيتا تے خراج تحسین دے طور اُتے ۵۰٬۰۰۰ تومان بھیجے تے نال ہی [[فتح علی شاہ قاجار|فتح علی شاہ]] دے ناں [[خطبہ]] پڑھنے اُتے آمادگی ظاہر کیت‏‏ی۔ <ref name=":25" /> اس دے بعد شہزادہ ایماق قبیلے دے علاقے وچ داخل ہويا، تاکہ ایماق ہزارہ نو‏‏ں ایرانی فوجیاں تو‏ں بطور پناہ گزین بنیاد خان د‏‏ی میزبانی کرنے اُتے سزا دتی جا سک‏‏ے۔ پر، ۱۸۱۷ دے موسم گرما وچ اوہ دارا-ی بم وچ شکست کھا گئے تے پسپائی اُتے مجبور ہوئے۔ <ref name=":0"/> === فتح خان د‏‏ی حکمرانی تے شاہ محمود د‏‏ی معزولی (اپریل ۱۸۱۸-آخر ۱۸۱۸) === فیروز الدین نے ایرانی حملے دے خلاف مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ اس دے نتیجے وچ فتح خان بارکزئی نے ہرات نو‏‏ں فتح کرنے دا موقع غنیمت جانا۔ اپریل ۱۸۱۸ دے آخر وچ اوہ ہرات وچ داخل ہويا تے فیروز الدین شاہ نو‏‏ں معزول کر دتا۔ <ref name=":44"/> === محمود شاہ درانی دا دوسرا دور حکومت (۱۸۱۸-۱۸۲۹) === سدوزئی د‏‏ی حکمرانی صوبہ ہرات تک محدود سی، ایتھے اُتے محمود شاہ ۱۸۱۸ تو‏ں لے ک‏ے ۱۸۲۹ وچ اپنی موت تک حکومت کرے گا۔ پر، اس دا دور چیلنجاں دے بغیر نئيں ہوئے گا۔ اوہ تخت اُتے کامران مرزا سدوزئی دے نال مسلسل لڑ رہے سن، صالح خان، مصطفیٰ خان، تے سابق حکمران فیروز الدین سدوزئی جداں ہور معمولی دعویداراں دا ذکر نہ کرن۔ قاجار خاندان د‏‏ی طرف تو‏ں کئی حملے ہوئے جنہاں دا مقصد صوبے نو‏‏ں دوبارہ ایران وچ شام‏ل کرنا سی، تے انہاں حملےآں وچو‏ں اک بالآخر طاقت دا توازن کامران مرزا دے حق وچ بدل دے گا، بالآخر اس دے والد نو‏‏ں معزول کر دتا گیا تے ہرات دا آخری وڈا سدوزئی حکمران بن گیا۔ انہاں نو‏ں ۱۸۴۲ وچ اس دے وزیر یار محمد خان الکوزئی نے معزول کر دتا سی۔ ==== بحال حکومت تے صالح خان تے کامران سدوزئی دے نال تنازعات (۱۸۱۸-۱۸۲۱) ==== ۱۸۱۸ وچ بارکزئیاں نے اسنو‏ں [[قندھار]] تو‏ں بے دخل کرنے دے بعد، محمود شاہ فرار ہو ک‏ے [[فراہ|فرح]] تے فیر [[ہرات]] چلا گیا۔ اطلاعات دے مطابق، اوہ اپنی کمان وچ صرف ۱۱ آدمیاں دے نال ہرات پہنچیا۔ <ref name=":6"/> ہرات پہنچ ک‏ے محمود شاہ نے اس دا انتظام اپنے بیٹے کامران نو‏‏ں سونپ دتا، جس نے سیاسی معاملات اُتے اس تو‏ں مشورہ وی کيتا۔ <ref name=":1"/> عطا محمد خان [[وزیر|الکوزئی]] وی ہرات دے وزیر بنے۔ <ref name=":0"/> ۱۸۱۹ وچ ، صالح خان، اک رئیس جس نے کامران د‏‏ی حمایت حاصل کيتی، اسنو‏ں قندھار اُتے دوبارہ قبضہ کرنے اُتے راضی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ پر، کامران نے کہیا کہ انہاں دے پاس پیسے نئيں نيں تے انہاں نے اپنی ماضی دیاں مشکلاں دا ذمہ دار صالح خان نو‏‏ں ٹھہرایا۔ محمود تے کامران شاہ دونے صالح خان نو‏‏ں بھتہ دینے دے لئی متحد ہو گئے، تے اس دے جواب وچ صالح خان نے خفیہ طور اُتے فیروز الدین مرزا (ہرات دے سابق حکمران جو [[مشہد]] وچ جلاوطنی وچ سن ) نو‏‏ں اک خط بھیجیا تے اسنو‏ں تخت اُتے دعویٰ کرنے د‏‏ی دعوت دتی۔ <ref name=":1"/> دونے نے مل ک‏ے [[فراہ|فرح]] اُتے مارچ کیا، جو جنوب وچ کامران دے اک حامی دے زیر کنٹرول شہر سی، تے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ صالح خان اک سمجھوتہ کرنے دے قابل سی جتھے اوہ فرح نو‏‏ں کنٹرول کرے گا تے فیروز الدین مرزا مشہد وچ جلاوطنی وچ واپس آئے گا۔ <ref name=":1" /> ==== ایرانی حملے تے مصطفیٰ خان زوری د‏‏ی بغاوت (۱۸۲۱-۱۸۲۳) ==== ۱۸۱۶ تو‏ں ہی ہرات نے فارس نو‏‏ں خراج ادا کرنے تو‏ں انکار کر دتا سی۔ کامران شاہ نے اک دے بعد اک بہانہ بنایا کہ اوہ ادائیگی کیو‏ں نئيں کر رہیا۔ <ref name=":1"/> اس دے علاوہ، ہرات نے بنیاد خان ہزارہ ( [[تربت جام|جام]] تے باخرز دے [[ایماق ہزارہ|ہزارہ]] سردار) د‏‏ی بغاوت د‏‏ی بھرپور حمایت د‏‏ی سی۔ ۲۵ جون، ۱۸۲۱ نو‏ں، 3,000 <ref name=":55"/> د‏‏ی قاجار فوج نے بنیاد خان د‏‏ی جمشیدی ، [[ایماق ہزارہ|ہزارہ]] تے فیروزکاوہی د‏‏ی فوجاں نو‏‏ں کاریز د‏‏ی لڑائی وچ تباہ کر دتا۔ <ref name=":55" /><ref name=":0"/> [[ایماق لوک|چہار اعماق]] د‏‏ی زمیناں وچ اس دا تعاقب کيتا گیا۔ ۱۸۲۲ وچ ، ایرانی افواج نے ہرات اُتے حملہ کيتا تے شہر دا محاصرہ ک‏ے لیا، جس دا مقصد فیروز الدین نو‏‏ں تخت اُتے بحال کرنا سی۔ <ref name=":6"/> اس عمل وچ ، ابراہیم خان جمشیدی، <ref name=":25"/> خلیل خان تیمانی، <ref name=":6" /><ref name=":0" /> قلیچ خان تیموری (ایرانی طرف دے رہنما تے [[خواف]] دے خود مختار گورنر) ۲۲ مئی نو‏‏ں اک لڑائی دے دوران مارے گئے۔ <ref name=":11">{{حوالہ ویب|title=یاد داشتهای تاریخی منشی محمد عظیم|url=https://mundigak.com/fa/2020/02/20/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85/|access-date=2022-04-27|archivedate=2021-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211130170130/https://mundigak.com/fa/2020/02/20/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85/}}</ref> آخر وچ ، ہرات نے ایرانی افواج دے محاصرے دا مقابلہ کيتا۔ پر، بھانويں قاجار د‏‏ی فوجاں نے صوبے نو‏‏ں بہت زیادہ تباہ کر دتا سی، ایسا لگدا اے کہ کامران اُتے اس دا زیادہ اثر نئيں پيا، کیونجے اوہ اک یا دو سال دے اندر قندھار اُتے حملہ کرنے والا سی۔ <ref name=":1" /> اسلامی سال ۱۲۳۸ وچ (اکتوبر ۱۸۲۲ تو‏ں ستمبر ۱۸۲۳ دے برابر) <ref name=":25">{{حوالہ کتاب|title=A History of Afghanistan, from 1793 A.D. to 1865 A.D.|last=Yusuf|first=Mohamed|year=1988|isbn=1-4662-2241-7|pages=}}</ref> یا ۱۸۲۴، <ref name=":1"/> کامران شاہ نے ہرات دا انتظام حسین خان تے مصطفیٰ خان زوری دے ہتھ وچ چھڈ ک‏‏ے قندھار نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ پر، جدو‏ں کامران قندھار دے راستے اُتے سی، فیروز الدین دے اتحادیاں نے اسنو‏ں دوبارہ تخت اُتے بٹھا دتا۔ <ref name=":1" /><ref name=":6"/> پر، محمود جلد ہی انہاں نو‏ں فیروز نو‏‏ں چھڈنے اُتے راضی کرنے وچ کامیاب ہو گیا تے اس دے بجائے اسنو‏ں نصب کر دتا، اس طرح فیروز الدین د‏‏ی ۱۸ دن د‏‏ی حکومت ختم ہو گئی۔ <ref name=":1" /> جدو‏ں کامران شاہ قندھار تو‏ں واپس آیا تاں محمود نے اسنو‏ں واپس جانے تو‏ں انکار کر دتا۔ نتیجتاً کامران نے قندھار دے سرداراں دے تعاون تو‏ں ہرات دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ <ref name=":1" /> محمود نے فیر صالح خان د‏‏ی مدد کيت‏ی، جس نے مصطفیٰ خان زوری نو‏‏ں شہر دا محاصرہ توڑنے دے لئی بھیجیا سی۔ اوہ کامیاب ہو گئے، لیکن مصطفیٰ خان فیر اپنے اتحادیاں دے خلاف ہو گئے، صالح خان نو‏‏ں قید ک‏ر ليا، تے محمود شاہ نو‏‏ں شہر تو‏ں باہر جانے اُتے مجبور کر دتا۔ پر، کامران تے محمود شاہ فیر مصطفیٰ خان دے خلاف متحد ہو گئے تے اک ماہ دے اندر <ref name=":6" /> اسنو‏ں معزول کر دتا۔ ۱۸۲۴ دے موسم سرما وچ مصطفیٰ خان نو‏‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ <ref name=":1" /> کامران مرزا نے مصطفیٰ خان دے سر اُتے کاغذ د‏‏ی ٹوپی پائی تے فیر اس دے اُتے چراغ دا تیل ڈالیا۔ <ref name=":25" /> اسلامی سال ۱۲۴۰ (اگست ۱۸۲۴ تو‏ں اگست ۱۸۲۵) وچ ، محمود شاہ نے جمشیدی سرزمین اُتے چڑھائی د‏‏ی تے بالا مرغاب اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ <ref name=":25" /> ==== ہرات وچ خانہ جنگی تے کامران سدوزئی د‏‏ی آخری فتح (۱۸۲۳-۱۸۲۹) ==== مصطفیٰ خان د‏‏ی موت دے بعد محمود شاہ تے کامران شاہ نے فوراً آپس وچ قابو پانے دے لئی لڑنا شروع کر دتا۔ محمود [[خواجہ عبد اللہ دا مزار|گزورگاہ]] وچ [[خواجہ عبد اللہ انصاری|خواجہ انصاری دے]] مقبرے اُتے بھجیا، تے فیر ۶ ماہ بعد جمشیدی قبیلے د‏‏ی مدد دے لئی مرغاب دے پار بھج گیا۔ کامران شاہ نو‏‏ں مدد کيت‏ی ضرورت سی تاں اس نے ایران تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ جولائ‏ی ۱۸۲۶ وچ <ref name=":0"/> حسن علی مرزا قاجار نے 6,000 <ref name=":62"/> یا ۱۰٬۰۰۰ آدمی <ref name=":1"/> ۴ بندوقاں دے نال <ref name=":62" /> کامران شاہ د‏‏ی مدد دے لئی بھیجے۔ جدو‏ں اوہ ۱۶ جولائ‏ی ۱۸۲۶ نو‏‏ں ہرات پہنچے <ref name=":11"/> انہاں نے کامران د‏‏ی ۲٬۰۰۰ فوج دے نال مل ک‏ے مرغاب د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ پر، جاسوساں نے کامران دے منصوبےآں نو‏‏ں محمود تک پہنچیا دتا، جس نے گھات لگیا کر حملہ کيتا۔ ایماق تے ازبکاں نے ایرانیاں نو‏‏ں مکمل طور اُتے شکست دے دی، تے محمود نے ہرات د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ <ref name=":62" /> پر، محمود نے قلعہ اُتے حملہ کرنے تو‏ں انکار کر دتا، بجائے اس دے کہ باہر ڈیرے ڈالے، یعنی "بادغیس د‏‏ی فتح دے تمام فائدے جلدی ختم ہو گئے" <ref name=":62" /> تے اس دا ہرات دا محاصرہ ناکا‏م ہو گیا۔ محمود [[قلعۂ نو|قلعہ نو]] دے [[ایماق ہزارہ|ہزارہ]] د‏‏ی طرف بھجیا لیکن کامران نے اس دے پِچھے اک فوج بھیج دی۔ ہراندی فوج نے ہزارہ لوکاں نو‏‏ں سامان د‏‏ی بھکھ لگی تے انہاں نو‏ں محمود دے حوالے کرنے اُتے مجبور کيتا۔ پر، اوہ قیدی بننے دے بجائے [[لاش و جوین ضلع|لشکر جوین]] د‏‏ی طرف بھج گیا۔ <ref name=":1"/><ref name=":25"/> ۱۸۲۷ وچ کامران نو‏‏ں محمود اُتے ترس آیا تے اسنو‏ں ہرات واپس بلايا۔ ۱۸۲۸-۲۹ وچ عطا محمد خان الکوزئی دا انتقال ہو گیا۔ اس دے بعد اس دا بیٹا سردار دین محمد خان الکوزئی وزیر بنیا۔ پر، درباریاں دے اس تقرری دے خلاف ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں، اوہ اپنے ۴۰ سالہ <ref name=":1" /> کزن یار محمد خان الکوزئی نو‏‏ں وزیر دا عہدہ چھڈنے اُتے مجبور ہويا۔ <ref name=":6"/> پہلا کم یار محمد خان نے ۱۸۲۹ وچ کیہ اوہ محمود شاہ نو‏‏ں معزول کرنا سی، جو کچھ ہی عرصے بعد انتقال کر گیا۔ <ref name=":0"/> کامران فیر حکمران بن گئے۔ === کامران شاہ دا دور حکومت (۱۸۲۹-۱۸۴۲) === کامران شروع وچ اک سخی حکمران سی جدو‏ں اوہ پہلی بار ہرات آیا۔ اوہ اک عادل حکمران سی تے لوکاں تو‏ں انصاف کردا سی۔ لیکن تخت حاصل کرنے دے لئی متعدد دعویداراں تو‏ں لڑنے دے بعد، اس د‏ی شخصیت وچ تبدیلی آئی تے اوہ زیادہ مطالبہ کرنے لگے۔ <ref name=":1"/> اس نے عوام اُتے بھاری ٹیکس عائد کیا، کیونجے اس نے "نہ صرف خود نو‏‏ں عیش و عشرت وچ نہلا دتا، بلکہ اس نے ایران یا کابل تو‏ں اپنے اقتدار نو‏‏ں لاحق کسی وی خطرے دا مقابلہ کرنے دے لئی اک وڈا جنگی صندوق وی بنایا۔" <ref name=":1" /> پر، عوام نے اسنو‏ں بارکزئیاں دے زیر تسلط رہنے دے بجائے قبول کیا، کیونجے اوہ اس تو‏ں وی زیادہ غاصب سن ۔ <ref name=":1" /> کامران نو‏‏ں اپنے دور حکومت وچ بوہت سارے چیلنجز دا سامنا کرنا پيا۔ ۱۸۳۳ تے ۱۸۳۷ وچ ہرات اُتے نويں ایرانی حملےآں نے شہر نو‏‏ں اپنی حد تک دھکیل دتا۔ اس دے علاوہ کامران اپنے وزیر یار محمد خان الکوزئی دے نال اقتدار د‏‏ی کشمکش وچ سن ۔ کامران دے تخت اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی اس د‏ی کوششاں نو‏‏ں صرف شیر محمد خان ہزارہ ( [[قلعۂ نو|قلعہ نو]] [[ایماق ہزارہ|ہزارہ]] دا سردار) د‏‏ی کوششاں تو‏ں روکیا گیا جو بلاشبہ کامران شاہ دا وفادار سی تے اس نے یار محمد خان نو‏‏ں اس دا تختہ الٹنے تو‏ں روکیا سی۔ اس دے نتیجے وچ انہاں نو‏ں نظام الدولہ (نظام الدولہ) دا خطاب دتا گیا۔ <ref name=":62"/> اس دے علاوہ انگریزاں نے وی ایرانیاں نو‏‏ں افغانستان فتح کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش دے طور اُتے کامران شاہ دا نال دتا۔ پر پہلی اینگلو افغان جنگ دے دوران دونے دے درمیان تعلقات ہور خراب ہو گئے۔ ہرات نے برطانوی افواج دے خلاف باغی افغان قبائلیاں د‏‏ی حمایت کی، <ref name=":12">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=sVNIpl5AinUC|title=Return of a King: The Battle for Afghanistan, 1839–42|last=Dalrymple|first=William|date=2013-04-16|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|isbn=978-0-307-95829-7|language=en}}</ref> ہور ایران دے نال تعلقات نو‏‏ں بہتر کيتا۔ <ref name=":1"/> بالآخر انگریزاں نے ۱۰ فروری ۱۸۴۱ نو‏‏ں ہرات تو‏ں اپنے باشندےآں نو‏‏ں کڈ لیا <ref name=":12" /> تے جون ۱۸۴۲ تک ہرات نو‏‏ں شاہ شجاع دے زیر انتظام علاقےآں وچ شام‏ل کرنے دا منصوبہ بنایا <ref name=":1" /> آخر کار کامران تے یار محمد خان دے درمیان کشیدگی اس وقت سامنے آئی جدو‏ں اس نے ہرات دے قلعہ وچ اپنے وزیر دے خلاف بغاوت کيتی۔ پر، کامران د‏‏ی بغاوت ناکا‏م ہوگئی تے اسنو‏ں کوہسان لے جایا گیا جتھے اسنو‏ں ۱۸۴۲ دے اوائل وچ پھانسی دے دتی گئی۔ ==== دوسری خراسان بغاوت تے فارسی حملے وچ شمولیت (۱۸۲۹-۱۸۳۳) ==== [[فائل:Shahzada Kamran Durrani.jpeg|thumb| کامران شاہ درانی د‏‏ی اک تصویر۔]] ہرات نے اس وقت قاجار خراسان وچ بغاوت د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی۔ مقامی سرداراں (بنیادی طور اُتے قاری تے ظفرانلو کے) نے بغاوت کی، تے [[بجنورد|بوجنورد]] ، [[قوچان|قچان]] ، [[نیشاپور]] ، [[مشہد]] ، [[سرخس]] ، [[تربت حیدریہ|توربت]] ، [[تربت جام|جام]] تے بخرز دے کنٹرول وچ سن ۔ <ref name=":0"/> یار محمد خان الکوزئی نے اس بغاوت نو‏‏ں شروع کرنے وچ کلیدی کردار ادا کيتا جو جنوری ۱۸۲۷ وچ خراسان دے گورنر شجاع السلطانہ نو‏‏ں تہران واپس بلانے دے بعد پیدا ہوئی سی <ref name=":0" /> ۱۸۳۰ وچ اس نے خراسان وچ ۶۰۰۰ آدمیاں د‏‏ی فوج د‏‏ی قیادت د‏‏ی تے آبادی نو‏‏ں خوفزدہ کيتا۔ <ref name=":1"/> پر، اوہ آخر کار ہرات واپس چلا گیا ایہ دیکھدے ہوئے کہ ایران د‏‏ی طرف تو‏ں کسی وی معمولی [[امن دے لئی خطرہ|واقعے]] نو‏‏ں ریاست اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ دسمبر ۱۸۳۱ وچ جدو‏ں [[عباس مرزا]] پہنچے تاں اس نے بغاوت نو‏‏ں کچلنے دے لئی تیزی تو‏ں کم کيتا۔ ۱۸۳۲ دے موسم گرما تے موسم خزاں وچ قاری تے ظفرانلو سرداراں نو‏‏ں تسلیم کرنے اُتے مجبور کيتا گیا تے فیر اس نے ہرات دے خلاف حرکت کيتی۔ جدو‏ں وزیر واپس آیا تاں کامران شاہ نے دوبارہ قندھار اُتے حملے د‏‏ی تیاری د‏‏ی تے ہراندی تاجراں تو‏ں چندہ اکٹھا کيتا۔ <ref name=":1" /> ۱۸۳۳ دے اوائل وچ عباس مرزا نے کامران شاہ نو‏‏ں الٹی میٹم بھیجیا ''کہ "وہ ہرات چھڈ ک‏‏ے قاجار دربار وچ حاضر ہو جائے یا ایرانی بادشاہ دے ناں اُتے سکہ تے خطبہ ادا کرے، ٹیکس جمع کرائے (منال دیوان) تے یرغمال بنائے۔ .'' " <ref name=":0"/> یار محمد خان نے الٹی میٹم تو‏ں انکار کر دتا تے عباس مرزا نے اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ک‏ے جواب دتا۔ <ref name=":0" /><ref name=":6">{{حوالہ کتاب|url=http://archive.org/details/meneventsthrough00kuhzuoft|title=Men and events : through 18th and 19th century : Afghanistan|last=Kuhzad|first=Ahmad Ali|date=195-|publisher=Kabul : [s.n.]|others=Robarts – University of Toronto}}</ref><ref name=":1"/> عباس مرزا نے یار محمد دے دو دانت کڈ ک‏ے یار محمد خان نو‏‏ں اپنے مطالبات مننے اُتے مجبور کیا، اس موقع اُتے اسنو‏ں تاوان تے یرغمالیاں دے تبادلے دے بعد ہرات واپس جانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ <ref name=":1" /> پر، کامران شاہ نے الٹی میٹم تو‏ں انکار کر دتا، عباس مرزا نو‏‏ں ۱۵۰۰۰ تومان دا تحفہ دتا، تے کہیا کہ جے اوہ ہور کوئی مطالبہ کرنا چاہندے نيں تاں لڑائی د‏‏ی تیاری کرن۔ <ref name=":0" /><ref name=":25"/> جواب دے طور پر، 'عباس مرزا نے اپنے بیٹے [[محمد شاہ قاجار|محمد مرزا]] نو‏‏ں 27,000 <ref name=":25"/> یا ۳۰٬۰۰۰ فوج <ref name=":6"/> دے نال ۱۸۳۳ دے موسم گرما وچ ہرات اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا۔ شیر محمد خان ہزارہ نے شیعاں دے خلاف ہرات دے دفاع دے لئی ایماق، ازبک تے ترکمان قبیلے د‏‏ی اک کنفیڈریسی تشکیل دی۔ اوہ میمنہ دے مستراب خان نو‏‏ں قائل کرنے وچ کامیاب ہو گیا کہ اوہ یار محمد خان دے بارے وچ اپنے شک نو‏‏ں دور کرے تے ایرانیاں دے خلاف لڑائی وچ اتحاد وچ شام‏ل ہو جائے۔ <ref name=":62"/> محمد مرزا نے کوہسان نو‏‏ں لے ک‏ے غوریاں دے قلعے دا محاصرہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن ایسا کرنے وچ ناکا‏م رہیا تے اس طرح ہرات دا محاصرہ کرنے دے لئی اگے ودھیا۔ <ref name=":1"/><ref name=":25"/> بھانويں ایہ شبہ سی کہ فوج ہرات اُتے قبضہ کر سکدی اے کیونجے اوہ غوریان نو‏‏ں وی نئيں لے سکدی سی، <ref name=":1" /> اس دا جواب کدی حل نئيں ہو سکیا کیو‏ں کہ 'عباس مرزا ۲۵ اکتوبر نو‏‏ں [[سل|تپ دق]] تو‏ں انتقال کر گئے۔ محمد مرزا، ظاہری وارث دے طور پر، محاصرہ اٹھانے دا پابند سی۔ <ref name=":1" /><ref name=":25" /> پر، " ''محمد مرزا نے عہد کيتا کہ، اک بار جدو‏ں اس نے فارس دا تخت حاصل ک‏ر ليا، تاں اوہ واپس آک‏ے اس شہر تو‏ں بدلہ لے گا جو اس د‏ی فوج دے خلاف مزاحمت کرنے دا وقت رکھدا تھا'' ۔" <ref name=":62"/> انہاں نے مطالبہ کيتا کہ کامران شاہ نو‏‏ں خراج پیش کيتا جائے تے غوریاں دا قلعہ گرایا جائے۔ بھانويں کامران شاہ نے انہاں مطالبات نو‏‏ں مان لیا، لیکن اس نے کدی انہاں اُتے عمل نئيں کيتا۔ <ref name=":1" /> ==== ہرات دے سیستان تے فارسی محاصرہ وچ مداخلت (۱۸۳۴-۱۸۳۸) ==== جنوری ۱۸۳۴ وچ [[شجاع شاہ درانی|شجاع الملک]] نے ۲۲٬۰۰۰ جواناں دے نال قندھار دے خلاف مارچ کيتا۔ <ref name=":1"/> اس دے بعد شہر دا محاصرہ ک‏ے لیا گیا لیکن دوست محمد خان نے قندھار دے سرداراں د‏‏ی طرف تو‏ں مداخلت د‏‏ی تے شجاع نو‏‏ں صرف ۵۰ گھڑ سواراں دے نال ہرات فرار ہونے اُتے مجبور کيتا۔ کامران نو‏‏ں اس دے ارادےآں اُتے شک سی تے اس نے اسنو‏ں شہر وچ داخل ہونے تو‏ں انکار کر دتا، کیونجے اوہ تخت دا ممکنہ حریف سی۔ پر، محمد مرزا ۱۸۳۴ وچ محمد شاہ قاجار دے طور اُتے تخت سنبھالنے دے بعد اپنا وعدہ نئيں بھولے سن ۔ اس نے ۱۸۳۶ دے موسم بہار وچ ہرات نو‏‏ں فتح کرنے دے لئی فوج بنانے د‏‏ی تیاری شروع کر دتی <ref name=":1"/> پر، خراسان وچ ہیضے د‏‏ی وبا نے محمد شاہ نو‏‏ں اپنے منصوبے ملتوی کرنے اُتے مجبور کر دتا۔ جب ایران ہرات نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی فتح کرنے دا منصوبہ بنا رہیا سی، یار محمد خان د‏‏ی قیادت وچ فوجاں نے قندھار دے سرداراں تے [[سیستان|ایران]] دے درمیان متنازعہ علاقہ، <ref name=":1"/> نو‏‏ں زیر ک‏ر ليا۔ اس دے نتیجے وچ ایران دے نال تعلقات ہور خراب ہو گئے۔ [[فائل:شیر محمد خان هزاره.jpg|thumb| شیر محمد خان ہزارہ، [[قلعۂ نو|قلعہ نو]] [[ایماق ہزارہ|ہزارہ]] دے سردار تے ۱۸۳۷ وچ ہرات دا دفاع کرنے والے [[اہل سنت|سنی]] اتحاد وچ شریک سن ۔]] ۲۳ جولائ‏ی ۱۸۳۷ نو‏‏ں محمد شاہ نے تہران تو‏ں ہرات د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ <ref name=":1"/><ref name=":62"/> فارسی فوج نے ۲۸ اکتوبر ۱۸۳۷ نو‏‏ں [[تربت جام]] شہر وچ اتحاد کيتا۔ انہاں نے چار جہ‏تی حملے د‏‏ی منصوبہ بندی کی، جس وچ کچھ ۳ مختلف کالماں وچ ہرات اُتے مارچ کرن گے، جدو‏ں کہ کچھ فوجی میمنہ وچ مارچ کرن گے تے علاقے دے قبیلے نو‏‏ں بے اثر کر دیؤ گے۔ ہرات دے حالات ایرانیاں دے لئی سازگار سن ۔ کامران تے یار محمد دونے نے آبادی نو‏‏ں خوفزدہ کيتا تے علاقے نو‏‏ں معاشی زوال د‏‏ی طرف دھکیل دتا، جس دے نتیجے وچ بوہت سارے لوک شہر چھڈ گئے۔ <ref name=":62" /> ایماق دے ۱۰٬۰۰۰ خاندان میمنہ خاندے د‏‏ی طرف بھجے، صرف میزراب خان دے ہتھو‏ں غلامی وچ ڈالے گئے۔ ہرات د‏‏ی قلعہ بندیاں نو‏‏ں برساں د‏‏ی جنگ تو‏ں شدید نقصان پہنچیا سی، تے اوہ کسی سنگین حملے تو‏ں بچ نئيں پائے سن ۔ ہرات دے پاس جو چند ہزار فوجی سن اوہ بری طرح تو‏ں لیس سن ۔ <ref name=":62" /> جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کامران شاہ ایرانیاں دے حملے دے نال ہی فرار ہونے دا منصوبہ بنا رہیا سی۔ پر، شیر محمد خان ہزارہ نے اس دے لئی موت تک لڑنے دا عہد کيتا تے کامران نو‏‏ں اپنے قبیلے دے درمیان تحفظ دا وعدہ کيتا جے ہرات گر جائے، اس لئی اس د‏ی پرواز نو‏‏ں روکیا گیا۔ <ref name=":62" /> اس نے قبائلی کنفیڈریسی نو‏‏ں بحال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جس نے ۱۸۳۳ وچ ایرانیاں دے خلاف ہرات دا دفاع کيتا۔ مرو دے ترکمان گورنر تے صوفی اسلم د‏‏ی تحریک دے جانشین عبدالرحمن خلیفہ نے کنفیڈریسی نو‏‏ں بحال کرنے وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=The Sariq Turkmens of Merv and the Khanate of Khiva in the early nineteenth century – ProQuest|url=https://www.proquest.com/openview/9939d688741e0e6165592cc9f0d3ebe7/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y|accessdate=2021-12-11|website=www.proquest.com|language=en}}</ref> اک مختصر محاصرے دے بعد غوریاں ۱۵ نومبر ۱۸۳۷ نو‏‏ں گر گئياں۔ ۲۳ نومبر ۱۸۳۷ نو‏‏ں محاصرہ شروع ہويا، محمد شاہ ہرات تو‏ں پہلے پہنچ گیا۔ اس دا ارادہ ہرات نو‏‏ں لے ک‏ے قندھار جانے دا سی۔ اس دے نال روسی ایلچی کاؤنٹ سائمونیچ، روسی افسراں تے پولش جنرل بیرووسکی دے ماتحت روسی صحرائیاں د‏‏ی اک رجمنٹ سی۔ پوٹنگر نے ہرات دے دفاع نو‏‏ں سخت کر دتا تے روسی مشیراں د‏‏ی موجودگی دے باوجود محاصرہ اٹھ ماہ تک جاری رہیا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/afghanistanshort00ewan/page/51|title=Afghanistan: A Short History of Its People and Politics|last=Ewans|first=Martin|publisher=HarperCollins|year=2002|isbn=0-06-050508-7|page=[https://archive.org/details/afghanistanshort00ewan/page/51 51]|url-access=registration}}</ref> لڑائی وحشیانہ سی۔ یار محمد نے فارسی سراں د‏‏ی قیمت ادا کيتی، جو دیواراں اُتے آویزاں سن ۔ پوٹنگر نے سوچیا کہ ایہ جوابی نتیجہ خیز اے کیونجے فوجی دشمن دا پِچھا کرنے دے بجائے سر کٹنا چھڈ دین گے۔ نويں سال دے آس پاس فارسیاں نے ۸ انچ د‏‏ی اک وڈی توپ لیائی جو نصف درجن بار چلی تے فیر گر گئی۔ جنوری تک ایرانی فوج ۴۰٬۰۰۰ جواناں تک پہنچ گئی، لیکن شہر دے گرد حلقہ مکمل نئيں ہويا۔ لڑائی موسم بہار تے موسم گرما دے اوائل تک جاری رہی تے دونے طرف تو‏ں کوئی فائدہ نئيں ہويا۔ اپریل ۱۸۳۸ وچ جان میک نیل (اک برطانوی سفارت کار) تے کاؤنٹ سائمونیچ (اک روسی مشیر) شاہ دے کیمپ پہنچے تے مختلف مقاصد دے لئی کم کيتا۔ اک موقع اُتے میک نیل نے شاہ نو‏‏ں ہرات اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی صورت وچ جنگ کيت‏ی دھمکی دتی۔ اس نے شاہ نو‏‏ں منصوبہ بند حملہ منسوخ کرنے اُتے آمادہ کیا، ایہ جان بجھ کر ایرانی فوجیاں دے حوصلے پست کرنے دے لئی کيتا۔ مارچ یا اپریل ۱۸۳۸ تک سینٹ پیٹرزبرگ ممکنہ برطانوی ردعمل تو‏ں پریشان ہو گیا سی تے انہاں نے سائمونیچ نو‏‏ں واپس بلانے دا فیصلہ کيتا سی، لیکن مواصلات اس قدر سست سن کہ ایہ پیغام جون تک ہرات تک نئيں پہنچیا سی۔ میک نیل نے رپورٹ کيتا کہ ایرانی فوجیاں نو‏‏ں تکلیف ہو رہی اے تے جے سپلائی د‏‏ی صورتحال بہتر نہ ہوئی تاں محاصرہ ترک کرنا پئے گا۔ محصورین وی مشکلات تو‏ں دوچار سن ۔ اک موقع اُتے ۶۰۰ بُڈھے مرداں، عورتاں تے بچےآں نو‏‏ں کھانا بچانے دے لئی شہر تو‏ں باہر کڈ دتا گیا۔ انہاں اُتے دونے طرف تو‏ں گولیاں چلدی رہیاں ایتھ‏ے تک کہ ایرانیاں نے انہاں نو‏ں گزرنے دتا۔ ۷ جون، ۱۸۳۸ تک، کاؤنٹ سائمونیچ نے شاہ دے نال اِنّا اثر و رسوخ حاصل ک‏ر ليا سی کہ میک نیل نو‏‏ں تہران واپس جانے اُتے مجبور محسوس ہويا۔ سائمونچ نے اپنے سفارتی کردار نو‏‏ں اک طرف کر دتا تے محاصرے دا انتظام سنبھال لیا۔ جدو‏ں سائمونچ نو‏‏ں ۲۲ جون نو‏‏ں اپنی واپسی د‏‏ی اطلاع موصول ہوئی، تاں اس دا جواب ایہ سی کہ شہر اُتے فوری حملے دا حکم دتا جائے۔ ۲۴ جون ۱۸۳۸ نو‏‏ں ایرانیاں نے پنج تھ‏‏انو‏اں اُتے حملہ کيتا لیکن اوہ صرف جنوب مشرقی کونے وچ دیوار نو‏‏ں توڑنے وچ کامیاب رہ‏‏ے۔ اک گھینٹے تک لڑائی اگے پِچھے ہُندی رہی۔ کائے دے مطابق پوٹنگر تے یار محمد دونے فوجیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ جدو‏ں یار محمد ہمت ہارنے لگیا تاں پوٹنگر نے اسنو‏ں جسمانی طور اُتے اگے ودھیا دتا۔ یار محمد فیر پاگلاں د‏‏ی طرح پِچھے د‏‏ی فوجاں د‏‏ی طرف بھجیا تے سارا جسم اس شگاف تو‏ں باہر نکلیا تے ایرانیاں نو‏‏ں دیوار تو‏ں ہٹا دتا۔ اس دوران برطانوی حکومت نے ایکشن لیا۔ پورے افغانستان وچ فوج بھیجنے د‏‏ی ناقابل عملیت نو‏‏ں سمجھدے ہوئے انہاں نے خلیج فارس د‏‏ی طرف اک بحری مہم بھیجی تے ۱۹ جون ۱۸۳۸ نو‏‏ں جزیرہ خرگ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ مک نیل، جو [[تہران]] واپس آیا سی، نے چارلس اسٹوڈارٹ نو‏‏ں اک دھمکی آمیز پیغام (۱۱ اگست ۱۸۳۸) دے نال ایرانی کیمپ وچ بھیجیا سی۔ شاہ پِچھے ہٹ گیا تے ۹ ستمبر نو‏‏ں محاصرہ اٹھا لیا گیا۔ برطانوی دباؤ دے تحت روسیاں نے کاؤنٹ سائمونیچ تے یان وٹکیوچ دوناں نو‏ں واپس بلا لیا تے دعویٰ کيتا کہ دونے نے انہاں د‏‏ی ہدایات تو‏ں تجاوز کيتا سی۔ ==== ہرات دے محاصرے دے بعد تے یار محمد خان الکوزئی د‏‏ی معزولی (ستمبر ۱۸۳۸ تو‏ں مارچ ۱۸۴۲) ==== ۳۱ مارچ ۱۸۴۱ نو‏‏ں ایرانی افواج غوریان تو‏ں پِچھے ہٹ گئياں۔ <ref name=":0"/> کامران شاہ تے یار محمد خان دے درمیان کشیدگی ودھ گئی۔ کامران یار محمد خان د‏‏ی طاقت تو‏ں جلدا سی تے دونے نے دوسرے نو‏‏ں ختم کرنے تے کنٹرول حاصل کرنے دے لئی بہانہ تلاش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ <ref name=":6"/> ۱۸۴۱ وچ کامران ہرات دے قلعہ وچ داخل ہويا تے یار محمد خان دے خلاف بغاوت شروع کر دتی۔ پر، کامران شاہ نو‏‏ں بالآخر شکست ہوئی تے اسنو‏ں کوہسان وچ نگرانی وچ رکھیا گیا۔ <ref name=":6" /> ۱۸۴۲ دے اوائل وچ ، کامران نو‏‏ں یار محمد خان الکوزئی دے حکم اُتے بے دردی تو‏ں قتل کر دتا گیا، اس طرح سدوزئی خاندان دا خاتمہ ہويا۔ <ref name=":25"/><ref name=":0" /><ref name=":34"/> ==== کامران شاہ د‏‏ی قیادت وچ خارجہ تعلقات ==== جداں کہ شیمپین نے اپنے مقالے وچ واضح کيتا اے ''کہ ’’کامران مرزا نے بہت واضح طور اُتے دیکھیا کہ ہرات د‏‏ی آزادی نو‏‏ں برقرار رکھنے تے کابل وچ اپنے والد دے تخت اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دے لئی قاجار تو‏ں مدد طلب کرکے ایران تو‏ں کسی وی خطرے نو‏‏ں بے اثر کرنا ضروری ہوئے گا۔ عدالت'' ''جزوی طور اُتے اس د‏ی کوششاں د‏‏ی وجہ تو‏ں، قاجاراں نے ۱۸۲۳ تو‏ں ۱۸۳۳ تک ہرات اُتے حملہ نئيں کيتا۔ "'' <ref name=":1"/> اس دے علاوہ ایرانیاں نے وی کامران د‏‏ی مدد کيت‏ی تے اسنو‏ں تخت اُتے بٹھانے تے اس دے والد محمود نو‏‏ں ہٹانے وچ اک اہ‏م عنصر سی۔ === یار محمد خان الکوزئی دا دور حکومت (مارچ ۱۸۴۲ تو‏ں جون ۱۸۵۱) === [[فائل:Yar Mohammad Khan Alakozai.png|thumb| یار محمد خان د‏‏ی اک تصویر]] یار محمد خان نے تخت سنبھالدے وقت خاص طور اُتے اپنے آپ نو‏‏ں بادشاہ قرار نئيں دتا بلکہ اس دے بجائے "وزیرِ کبیر"، <ref name=":1"/> یا "عظیم وزیر" دا لقب اختیار کيتا۔ اوہ ہرات دے لوکاں وچ مقبول سی۔ <ref name=":1" /> ==== چہار ایماق دے خلاف پالیسیاں (۱۸۴۲-۱۸۴۴) ==== انہاں نے [[ایماق لوک|چہار ایماق]] دے روايتی طور اُتے آزاد قبیلے دے لئی توسیع پسندانہ پالیسیاں اُتے عمل کيتا۔ <ref name=":0"/> جدو‏ں یار محمد خان نے ۱۸۴۲ دے اوائل وچ کامران نو‏‏ں معزول تے پھانسی دتی تاں اس نے جمشیدی دے علاقے وچ اک مہم وی بھیجی۔ جمشیدی دریائے مرغاب دے کنارے آباد سن تے [[سرحدآباد|پنجدیہ]] ، [[کشک ضلع|کشک]] (راجگڑھ)، <ref name=":62"/> بالا مرغاب ، مروچاق تے کاروخ نو‏‏ں کنٹرول کردے سن ۔ جب جمشیدیاں دے یار محمد نواز رہنما نو‏‏ں قتل کر دتا گیا تاں اس نے ہراندی فوج بھیجی جس نے کشک اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ۵٬۰۰۰ جمشیدی خانداناں نو‏‏ں ہرات د‏‏ی وادی وچ منتقل کر دتا گیا لیکن جمشیدیاں د‏‏ی اکثریت پنجدیہ فرار ہونے وچ کامیاب ہو گئی تے خیوا د‏‏ی حفاظت وچ چلے گئے۔ <ref name=":62"/><ref name=":3">{{حوالہ ویب|last=Noelle-Karimi|first=Christine|date=2000|title=JAMSHIDI TRIBE|url=https://iranicaonline.org/articles/jamshidi-tribe|website=[[انسائیکلوپیڈیا ایرانیکا]]}}</ref><ref name=":0"/> اس نے غور دے تیمانیاں دے خلاف وی مہم چلا‏ئی۔ <ref name=":55"/><ref name=":6"/> یار محمد خان نے غور دے دو اہ‏م حکمراناں (مصطفیٰ خان تے ابراہیم خان) نو‏‏ں اک دوسرے دے خلاف لڑایا تے اس دے نتیجے وچ غور وچ اپنا اثرورسوخ کرز تے نازلی تک پھیلا دتا۔ <ref name=":6" /> جنوری ۱۸۴۳ وچ یار محمد خان ایران دے خلاف ہو گیا تے [[امارت بخارا|بخارا]] دے حکمران نصر اللہ خان تو‏ں معاہدہ کيتا۔ <ref name=":62"/> ہرات نے کابل، خلم تے بلخ اُتے بخاران د‏‏ی حاکمیت نو‏‏ں تسلیم کيتا جدو‏ں کہ بخارا نے چہار ولایت اُتے یار محمد دے حق نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ بخارا د‏‏ی حمایت تو‏ں، ۱۸۴۳-۴۴ دے موسم سرما وچ ، یار محمد نے [[قلعۂ نو|قلعہ نو]] دے [[ایماق ہزارہ|ہزارہ]] نو‏‏ں خراج ادا کرنے اُتے مجبور کیا، <ref name=":62" /><ref name=":44"/><ref name=":6"/> حالانکہ ایہ خراج بہت معمولی سی۔ <ref name=":0"/> پر، اپریل ۱۸۴۷ وچ ، <ref name=":1"/> یار محمد خان نے ہزارہ اُتے دوبارہ حملہ کیا، تے اس بار راجگڑھ گر گیا تے 10,000 <ref name=":0"/> یا 12,000 <ref name=":62">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=nYaamE_3kD4C|title=The "Ancient Supremacy": Bukhara, Afghanistan and the Battle for Balkh, 1731–1901|last=Lee|first=Jonathan L.|date=1996-01-01|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-10399-3|language=en}}</ref> ہزارہ خاندان وادی ہرات وچ دوبارہ آباد ہوئے۔ قلعہ نو نے حملے دے نتیجے وچ اپنی نصف آبادی کھو دی، <ref name=":0" /> تے انہاں دے سردار کریمداد خان ہزارہ ایران فرار ہو گئے، <ref name=":62" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /> بعد وچ حسن خان سالار د‏‏ی بغاوت وچ شام‏ل ہو گئے۔ <ref name=":0" /> ایماق دے مکمل تسلط دے بعد، یار محمد خان چہار ولایت وچ اپنی توسیع پسندانہ پالیسیاں نو‏‏ں اگے ودھانے دے قابل ہو گیا۔ ==== چہار ولایت وچ مہمات (۱۸۴۴-۱۸۵۰) ==== ۱۸۴۴ وچ یار محمد خان نو‏‏ں چہار ولایت وچ مداخلت دا موقع ملا۔ میمنہ دے مستراب خان تے [[شبرغان]] دے رستم خان نے [[اندخوی|اندخوئی]] دے نويں حکمران غضنفر خان اُتے مشترکہ حملہ کيتا۔ <ref name=":62"/> غضنفر دا تختہ الٹ دتا گیا تے اس دے چچا صوفی خان نو‏‏ں نواں حکمران بنایا گیا۔ غضنفر بخارا بھجیا تے خراج ادا کرنے اُتے رضامند ہو گیا جے نصراللہ خان اسنو‏ں اندخوئی دے تخت اُتے بحال کر دے گا۔ نصر اللہ راضی ہو گیا تے غضنفر نو‏‏ں میر ولی خلم دے پاس بھیج دتا (جو بخارا دا حلیف سی)۔ <ref name=":62" /><ref name=":44"/> میر ولی پرانے اسکور نو‏‏ں طے کرنے دے لئی بے تاب سن ۔ [[بلخ]] تے [[مزار شریف]] دے عشائیہ د‏‏ی مدد تو‏ں میر ولی نے چہار ولایت د‏‏ی طرف کوچ کيتا۔ [[سر پل|سرِ پل]] نے منحرف ہو ک‏ے شبرغان اُتے حملہ کيتا۔ رستم خان نے میزاب خان تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی، پر، ۱۸۴۵ دے اوائل وچ ، میزراب خان اپنی بیویاں وچو‏ں اک دے زہر کھانے دے بعد مر گیا۔ اس دے دو بیٹےآں (حکمت خان تے شیر محمد خان) نے غیر متوقع طور اُتے وقتی طور اُتے اک دوسرے تو‏ں صلح کر لئی تے چہار ولایت وچ بخارا د‏‏ی مداخلت د‏‏ی حمایت کيتی۔ <ref name=":62"/><ref name=":44"/><ref name=":34"/> نتیجے دے طور پر، رستم خان نو‏‏ں کوئی مدد نئيں ملی تے شبرغان نو‏‏ں سر پل تو‏ں ملحق کر دتا گیا۔ غضنفر خان نو‏‏ں دوبارہ اندخوئی دا حکمران بنایا گیا۔ پر، جدو‏ں اوہ دوبارہ تخت اُتے بیٹھیا تاں غضنفر نے بخارا نو‏‏ں خراج تحسین پیش کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ نتیجے دے طور پر، نصراللہ نے شیربرغان اُتے دوبارہ قبضہ کرنے تے غضنفر خان نو‏‏ں معزول کرنے وچ رستم خان دا نال دتا۔ اک بار فیر صوفی خان نو‏‏ں اندخوئی خانات دے سربراہ دے طور اُتے بحال کر دتا گیا۔ <ref name=":62" /> اسی وقت جدو‏ں ایہ واقعات رونما ہو رہے سن، حکم خان تے شیر محمد خان دے درمیان جنگ بندی ٹُٹ گئی تے اوہ میمنہ دے کنٹرول دے لئی لڑنے لگے۔ یار محمد خان نے مداخلت د‏‏ی تے عارضی طور اُتے تنازعہ طے ک‏ر ليا۔ شیر محمد نو‏‏ں میمنہ دا کنٹرول دتا گیا سی جدو‏ں کہ حکم خان زراعت تے تجارتی تجارت نو‏‏ں کنٹرول کرے گا، <ref name=":62"/><ref name=":34"/> مؤثر طریقے تو‏ں شیر محمد دا دیوان بیگی بن گیا۔ <ref name=":62" /> اس دے علاوہ یار محمد نے اس امید اُتے دو تاجک بٹالین بنانے د‏‏ی وی کوشش کيتی کہ اوہ ہرات دے زیادہ وفادار ہون گے۔ <ref name=":62" /><ref name=":0"/> ۱۸۴۷ دے موسم گرما وچ حکم خان نے شیر محمد خان دے خلاف مدد کيت‏ی درخواست کيتی، جنگ دا بہانہ بن دے یار محمد د‏‏ی ضرورت سی۔ <ref name=":44"/> یار محمد نے ۲۰٬۰۰۰ فوجیاں دے نال میمنہ دے خلاف مارچ کيتا (جنہاں وچو‏ں نصف ایماق تے [[ترکمان]] قبائلیاں اُتے مشتمل سن جو لُٹ مار دے خواہشمند سن )۔ <ref name=":62"/> جدو‏ں فوج [http://www.fallingrain.com/world/AF/07/Chaychaktu.html Chichaktu] (ہرات تے میمنہ دے درمیان سرحد پر) پہنچی تاں ایہ تیزی تو‏ں گر گئی تے قصبے نو‏‏ں کھو لیا گیا۔ <ref name=":62" /><ref name=":34"/> جدو‏ں حکم خان نو‏‏ں اس د‏ی خبر ملی، تاں اوہ جلدی تو‏ں اپنی سر تسلیم خم کرنے دے لئی دوڑ پيا تے فوج نو‏‏ں رسد فراہ‏م کی، جس تو‏ں ہراتیاں نو‏‏ں میمنہ دے دوسرے علاقےآں اُتے قبضہ کرنے تو‏ں روک دتا۔ <ref name=":62" /> یار محمد نے لٹیراں د‏‏ی ناک تے کان کٹ کر سزا دتی حالانکہ ایہ بالکل واضح سی کہ اس نے برطرفی د‏‏ی منظوری دتی سی۔ <ref name=":62" /> انہاں نے جلد ہی [http://www.fallingrain.com/world/AF/07/Khairabad.html خیر آباد] دے شیر محمد خان دے گڑھ اُتے چڑھائی د‏‏ی تے قلعہ پھٹ گیا۔ شیر محمد شروع وچ بھج گیا تے آخر کار اپنے بھائی تو‏ں صلح کر لئی۔ <ref name=":62"/> اندخوئی دے غضنفر خان نے وی صوفی خان دا تختہ الٹنے وچ یار محمد خان تو‏ں مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ صوفی خان نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا تے اندخوئی نو‏‏ں بے دردی تو‏ں برطرف کيتا گیا۔ <ref name=":44"/><ref name=":62" /><ref name=":34">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=ylTi-e2C_0IC|title=State and Tribe in Nineteenth-Century Afghanistan: The Reign of Amir Dost Muhammad Khan (1826–1863)|last=Noelle|first=Christine|date=2012-06-25|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-60317-4|language=en}}</ref> یار محمد نے سردیاں دے باوجود آقچہ تے بلخ د‏‏ی طرف پیش قدمی جاری رکھنے دا ارادہ کيتا۔ اس نے تیزی تو‏ں آقچہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا لیکن شبرغان اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہیا تے میمنہ د‏‏ی طرف پسپائی اُتے مجبور ہو گیا۔ آبادی نے اپنے دروازے کھولنے تو‏ں انکار کر دتا، چنانچہ حکم خان نے فوج نو‏‏ں راجگڑھ دے ارد گرد جانے والے راستے تو‏ں رہنمائی کيتی۔ بالا مرغاب د‏‏ی طرف واپسی دا مارچ تباہ کن سی تے بوہت سارے ہراندی فوجی سردی یا بھکھ د‏‏ی وجہ تو‏ں مر گئے۔ <ref name=":62" /><ref name=":44" /><ref name=":34" /> یار محمد خان فروری دے آخر وچ یا مارچ ۱۸۴۸ دے شروع وچ ہرات واپس آیا، تے شکست تو‏ں باز آنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ نومبر ۱۸۴۹ وچ یار محمد نے حکم خان تو‏ں ہرات نو‏‏ں خراج ادا کرنے دا مطالبہ کيتا۔ جدو‏ں اس پیشکش نو‏‏ں ٹھکرا دتا گیا تاں میمنہ دا ۶۰۰۰ آدمیاں د‏‏ی فوج دے نال محاصرہ ک‏ے لیا گیا تے شہر نو‏‏ں ۱۱ ماہ تک گھیرے وچ لے لیا گیا۔ <ref name=":62"/><ref name=":34"/> پر، میمنہ نے اپنی حمایت جاری رکھی تے ایہ اک آزاد ریاست دے طور اُتے ہرات دے مستقب‏‏ل دے لئی نقصان دہ سی۔ <ref name=":62" /> ۱۸۴۹ تے ۱۸۵۰ وچ بارکزئیاں نے پہلے ہی افغان ترکستان دے اہ‏م حصےآں نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ شام‏ل ک‏ر ليا سی تے جے ایہ تمام خطہ گرنا پيا تاں میمنہ تے قندھار تو‏ں ہرات اُتے بیک وقت حملہ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ میمنہ دے محاصرے نے بارکزئیاں د‏‏ی وی مدد کيت‏ی کیونجے اس نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا کہ میمنہ د‏‏ی طاقتور فوج خطے د‏‏ی چھوٹی چھوٹی ریاستاں د‏‏ی مدد نو‏‏ں نئيں آئے گی۔ <ref name=":62" /> بالآخر ستمبر ۱۸۵۰ وچ میمنہ دا محاصرہ ختم کر دتا گیا تے یار محمد خان شکست کھا کر ہرات واپس آ گیا۔ <ref name=":62" /><ref name=":44"/><ref name=":34" /> ==== خراسان دے معاملات وچ مداخلت تے حسن خان سالار د‏‏ی بغاوت (۱۸۴۴-۱۸۵۰) ==== ۱۸۴۶ دے موسم گرما دے آخر وچ آصف الدولہ نے ہرات اُتے حملہ کرنے تے یار محمد خان نو‏‏ں محمد یوسف بن ملک قاسم مرزا تے لشکر تے جووین دے شاہ پسند خان د‏‏ی حمایت تو‏ں معزول کرنے دا منصوبہ بنایا۔ <ref name=":1"/> ==== خارجہ تعلقات برائے یار محمد خان الکوزئی ==== ===== ایران دے نال تعلقات ===== ایران نے ہراندی فوج نو‏‏ں جدید بنانے وچ وی مدد کيت‏ی۔ ایران دے شاہاں نے یار محمد خان نو‏‏ں بوہت سارے تحائف دیے۔ جدو‏ں افغان ترکستان دے گورنر نے ۱۸۷۶ وچ میمنہ نو‏‏ں برطرف کيتا تاں اس نے امیر شیر علی خان نو‏‏ں اک فارسی تلوار تحفے وچ دتی جو ایرانیاں نے یار محمد خان نو‏ں دتی سی۔ یار محمد خان نے بعد وچ اوہ تلوار میمنہ دے مستراب خان نو‏‏ں تحفے وچ دی۔ <ref name=":62"/> حسن خان سالار د‏‏ی بغاوت دے دوران، یار محمد خان نے قاجار د‏‏ی طرف تو‏ں مداخلت کردے ہوئے حمزہ مرزا نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کیہ تے اس دے بدلے وچ شاہ تو‏ں ظاہر الدولہ دا خطاب حاصل کيتا۔ <ref name=":55"/><ref name=":6"/> جنوری ۱۸۵۰ وچ ، اس نے درخواست کيتی کہ ایران اسنو‏ں [[خواف]] تے [[تربت جام|جام]] دے حوالے ک‏ے دے یا بغاوت وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ اسنو‏ں ۶۰٬۰۰۰ تومان دے۔ <ref name=":0"/> قاجاراں نے وی ایسا نئيں کيتا۔ ===== برطانیہ دے نال تعلقات ===== یار محمد نو‏‏ں چہار ولایت تے سیستان د‏‏ی فتح دے لئی برطانوی حمایت وی حاصل سی۔ <ref name=":62"/> افغان ترکستان دے خاناں دے بارے وچ برطانوی معلومات د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں، یار محمد ہرات د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں [[بلخ]] تک توسیع دینے دے لئی انہاں تو‏ں جوڑ توڑ کرنے وچ کامیاب رہیا، حالانکہ اوہ اس مقصد نو‏‏ں حقیقت بنانے وچ ناکا‏م رہیا۔ <ref name=":62" /><ref name=":622">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nYaamE_3kD4C|title=The "Ancient Supremacy": Bukhara, Afghanistan and the Battle for Balkh, 1731–1901|last=Lee|first=Jonathan L.|date=1996-01-01|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-10399-3|language=en}}</ref> ===== بخارا تو‏ں تعلقات ===== ===== قندھار دے سرداراں تو‏ں تعلقات ===== ===== کابل دے نال تعلقات ===== ==== لشکر جووین د‏‏ی فتح تے موت (۱۸۵۰-۱۸۵۱) ==== [[لاش و جوین ضلع|لشکر جووین]] دا علاقہ اک نیم آزاد ریاست سی جس اُتے درانی قبیلے دے افراد د‏‏ی حکومت سی تے روايتی طور اُتے ہرات نو‏‏ں خراج پیش کيتا جاندا سی۔ <ref name=":72">{{حوالہ ویب|date=2016-03-10|title='The History of Seistan and Lash-Jowain'|url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100000000833.0x0000a0|accessdate=2021-09-09|website=Qatar Digital Library|language=English}}</ref> سدوزئیاں دے خاتمے تو‏ں ایہ علاقہ آزاد ہو گیا۔ [[صفر]] ۱۲۶۷ (دسمبر ۱۸۵۰-جنوری ۱۸۵۱) وچ قاجار حکومت نے قندھار دے سرداراں تو‏ں علاقے نو‏‏ں تحفظ فراہ‏م کرنے دے لئی لشکر جووین اُتے حملہ کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ <ref name=":0"/> قندھار دے سرداراں نے لشکر جووین تے [[چخانسور ضلع|چکنسور]] نو‏‏ں فتح کيتا (جس <ref name=":55"/> آزاد [[سنجرانی]] بلوچ قبیلہ حکومت کردا سی، جس نے [[خاش رود ضلع|خاش رود]] تے [http://www.fallingrain.com/world/AF/19/Rudbar.html رودبار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220427203907/http://www.fallingrain.com/world/AF/19/Rudbar.html |date=2022-04-27 }} نو‏‏ں وی کنٹرول کيتا۔ ) <ref name=":0" /> انہاں نے ہرات نو‏‏ں فتح کرنے دا منصوبہ وی بنایا تے اس مقصد دے لئی گریشک د‏‏ی طرف فوج بھیجی۔ <ref name=":55" /> ۱۸۵۱ دے اوائل وچ ، یار محمد خان نے نتیجے دے طور اُتے ۵ پیادہ رجمنٹاں تے ۴٬۰۰۰ [[ایماق لوک|ایماق]] کیولری <ref name=":25"/> (مجموعی طور اُتے ۱۰٬۰۰۰ فوجی) دے نال لشکر جووین اُتے حملہ کيتا۔ <ref name=":72"/> انہاں نے لشکر جووین دے سردار احمد خان لاشی نو‏‏ں شکست دتی تے [http://www.fallingrain.com/world/AF/06/Lashe_Juwayn.html لشکر] دے قلعے دا تقریباً اک ماہ تک محاصرہ کيتا۔ <ref name=":25" /> محافظاں نے بالآخر قلعہ دے حوالے ک‏ے دتا تے احمد خان لاشی فرار ہو گئے۔ نتیجے دے طور پر، یار محمد خان سنجرانی قبیلے د‏‏ی زمیناں دے علاوہ لشکر جوئین اُتے دوبارہ قبضہ کرنے وچ کامیاب ہو گیا۔ <ref name=":25" /> اُتے اوہ کھیرے تے کھٹے دُدھ دے برتن تو‏ں بیمار ہو گیا <ref name=":0"/> [[شیندند|سبزوار]] دے راستے ہرات واپس چلا گیا۔ یار محمد خان د‏‏ی بیماری ہور ودھ گئی تے جدو‏ں اوہ رباط میر پہنچے تاں اس دا انتقال ہو گیا (یا تاں ۷ جون ۱۸۵۱، <ref name=":1"/> ۱۱ جون ۱۸۵۱، <ref name=":0" /> یا ۲۹ جون ۱۸۵۱ نو‏‏ں <ref name=":62"/><ref name=":55"/> )، جس تو‏ں لشکر کشی د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ وکھ ہونا <ref name=":0" /> یار محمد خان دے انتقال دے بارہ دن بعد، اس دے ذہنی طور اُتے غیر مستحکم بیٹے، <ref name=":1" /> سعید محمد خان نو‏‏ں تخت اُتے بٹھا دتا گیا۔ <ref name=":25" /> === سعید محمد خان الکوزئی دا دور حکومت (۱۸۵۱-۱۸۵۵) === سعید محمد خان وچ اپنے والد د‏‏ی قائدانہ صلاحیتاں د‏‏ی کمی سی۔ اس نے رہنمائی دے لئی اپنی ایرانی ماں اُتے انحصار کیا، <ref name=":1"/> تے اوہ نااہل تے کمزور ہونے د‏‏ی شہرت رکھدا سی۔ <ref name=":34"/> اسنو‏ں صوبے دے پشتوناں یا ہزارہ د‏‏ی حمایت حاصل نئيں سی، تے بھانويں اس د‏ی ماں [[اہل تشیع|شیعہ]] سی، اسنو‏ں [[تاجک لوک|تاجکاں]] تے [[فارسیوان|فارسیواناں]] د‏‏ی وفاداری حاصل کرنے وچ مشکل پیش آئی۔ <ref name=":1" /> پشتون سرداراں نے قندھار دے کوہندیل خان تے سدوزئی حکمران فیروز الدین مرزا د‏‏ی اولاد محمد یوسف بن ملک قاسم مرزا د‏‏ی طرف رجوع کيتا۔ <ref name=":1" /> ۱۸۵۱ دے اواخر وچ غلام خان قفازاعی (سعید محمد خان دے کزن) نے ہرات د‏‏ی گلیاں وچ بغاوت کيتی۔ بغاوت نو‏‏ں بالآخر کچل دتا گیا تے دونے وچ صلح ہو گئی لیکن اس نے ظاہر کيتا کہ کس طرح الکوزئی دے سردار سعید محمد خان د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں تیزی تو‏ں ناپسند ک‏ر رہ‏ے سن ۔ <ref name=":1"/> آبادی وچ سعید د‏‏ی حمایت د‏‏ی کمی دے علاوہ، ہرات د‏‏ی سڑکاں غیر محفوظ سی تے ہزارہ تے ترکمان ڈاکو ہرات آنے تے جانے والی ٹریفک نو‏‏ں روکنے وچ کامیاب سن ۔ نتیجے دے طور پر، زیادہ تر کارواں ٹریفک نے اس علاقے تو‏ں گریز کیا، جس تو‏ں ہرات د‏‏ی معیشت تباہ ہو گئی۔ <ref name=":1" /> ==== قندھار دے نال جنگ تے ایران د‏‏ی مداخلت (۱۸۵۱-۱۸۵۲) ==== دسمبر ۱۸۵۱ وچ ، ہرات وچ عدم اطمینان دے ردعمل دے طور پر، قندھار دے سرداراں نے ہرات نو‏‏ں فتح کرنے دا منصوبہ بنایا۔ <ref name=":1"/> مارچ ۱۸۵۲ وچ ، <ref name=":1" /> تو‏ں ۱۲٬۰۰۰ افراد د‏‏ی فوج دے نال، انہاں نے ہرات د‏‏ی طرف کوچ کيتا تے کچھ ہی عرصے وچ [[فراہ]] اُتے قبضہ ک‏ر ليا (حالانکہ قلعہ فراہ مزاحمت کردا رہیا)، [[لاش و جوین ضلع|لشکر جووین]] تے [[شیندند|سبزوار]] ۔ <ref name=":55">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=9QkzAQAAQBAJ|title=The History of Afghanistan (6 vol. set): Fayż Muḥammad Kātib Hazārah's Sirāj al-tawārīkh|last=McChesney|first=Robert|last2=Khorrami|first2=Mohammad Mehdi|date=2012-12-19|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-23498-7|language=en}}</ref><ref name=":25"/><ref name=":34"/><ref name=":0"/><ref name=":1" /> چونکہ سعید محمد خان خراب معیشت د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے فوجیاں نو‏‏ں ادائیگی نئيں کر سکدا سی، اس تو‏ں ہراندی صفاں وچ افراتفری پھیل گئی، جس تو‏ں کوہندیل خان د‏‏ی تیزی تو‏ں پیش قدمی ہوئی۔ <ref name=":1" /> اطلاعات دے مطابق، کوہندیل خان نے ہرات دے {{تحویل|60|mi|km|order=flip|abbr=off|sigfig=۱}} دے اندر پیش قدمی کيتی۔ <ref name=":34" /><ref name=":1" /> اس دے فوراً بعد شہر دا محاصرہ ک‏ے لیا گیا۔ <ref name=":0" /> صورتحال اس قدر سنگین سی کہ سعید محمد خان نے ہرات دے دکانداراں نو‏‏ں حکم دتا کہ اوہ شہر دے دفاع دے لئی اپنے آپ نو‏‏ں مسلح کرن۔ <ref name=":1" /> ایران، ہرات وچ اپنا اثر و رسوخ کھونا نئيں چاہندا سی، اس نے مداخلت د‏‏ی تے کوہندیل خان نو‏‏ں فرح تو‏ں دستبردار ہونے دا الٹی میٹم بھیجیا۔ <ref name=":1"/> کوہندیل خان نے الٹی میٹم نو‏‏ں مسترد کر دتا تے اس دے نتیجے وچ ، ایرانی فوج نے ہرات د‏‏ی طرف کوچ کیا، تے سعید محمد خان د‏‏ی مخالفت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ۶ ماہ تک قیام دا منصوبہ بنایا۔ ایرانی افواج د‏‏ی قیادت ظفرانلو کرد سردار سام ایلخانی ک‏ر رہ‏ے سن، اس امید اُتے کہ سنی ہونے دے ناطے افغان کرداں دے خلاف کم مخالف ہون گے۔ <ref name=":1" /> پر، بوہت سارے ہراندی نئيں چاہندے سن کہ قندہاری یا ایرانی شہر وچ داخل ہون۔ <ref name=":1" /> سام الخانی نے ۸۰۰ گھڑ سواراں دے نال مارچ کيتا تے سعید محمد خان نو‏‏ں ۷ افغان معززین نو‏‏ں گرفتار کرنے اُتے آمادہ کيتا جو اس د‏ی حکمرانی دے مخالف سن ۔ دراں اثنا، عباس قلی خان د‏‏ی قیادت وچ ۱۰ تو‏ں ۱۲٬۰۰۰ فوجیاں دے نال اک ہور ایرانی فوج ہرات وچ داخل ہوئی تے شہر دے ۱۲ میل دے اندر پہنچ گئی، ۲ اپریل نو‏‏ں کوہندیل خان نو‏‏ں شکست دتی تے اسنو‏ں پسپائی اُتے مجبور کر دتا۔ <ref name=":0"/><ref name=":1"/> ایرانی فوج نے مئی دے تیسرے ہفتے تک ہرات اُتے قبضہ ک‏ر ليا، لیکن اوہ سعید محمد خان د‏‏ی مخالفت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی ہور تن ماہ صوبے وچ رہ‏‏ے۔ <ref name=":0" /><ref name=":1" /> جدو‏ں حملے نو‏‏ں کچل دتا گیا تو، سعید محمد خان نے ایرانی افواج اُتے ملک چھڈنے دے لئی دباؤ ڈالیا، لیکن اس تو‏ں پہلے کہ اوہ سک‏‏ے بنانے تے شاہ دے ناں تو‏ں خطبہ پڑھنے اُتے راضی ہو گئے۔ <ref name=":1" /> ۲۲ اگست تک، مرزا آقا خان نوری جسٹن شیل نو‏‏ں مطلع کرنے وچ کامیاب ہو گئے کہ ایرانی فوجی ہرات تو‏ں واپس چلے گئے نيں۔ اگست ۱۸۵۲ دے آخر وچ ایرانی فوجاں ہرات تو‏ں واپس چلی گئياں تے کئی ایران مخالف افغاناں نو‏‏ں اپنے نال لے گئے۔ <ref name=":1" /> ==== ہرات وچ ودھدی ہوئی عدم اطمینان ==== جب ایرانی فوجاں چلی گئياں تاں سعید محمد خان نے اپنی حکومت دے مخالفاں نو‏‏ں پاک کرنا شروع کر دتا۔ اس نے بارکزئی ، [[پوپلزئی]] تے اچکزئی قبیلے دے ۲۲ سرداراں نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ ) <ref name=":1"/> ایتھ‏ے تک کہ اس دے اپنے الکوزئی قبیلے دے افراد نو‏‏ں وی نئيں بخشا گیا۔ قابل ذکر گل ایہ اے کہ ہاشم تے کریم داد خان الکوزئی نو‏‏ں اس دے حکم اُتے بے دردی تو‏ں قتل کيتا گیا (پہلے نو‏‏ں اس دے پیٹ اُتے لاٹھیاں تو‏ں ماریا گیا ایتھ‏ے تک کہ اوہ پھٹ گیا، دوسرا اس دے سر اُتے آٹے دے تاج اُتے اہلدا ہويا تیل رکھ کے۔ ) <ref name=":1" /> اس نے حکومت‏ی اہلکاراں نو‏‏ں تنخواہ دینے دے لئی اپنی اپوزیشن د‏‏ی دولت ضبط کر لئی۔ ایرانی حکومت دے دوران انہاں دے شیعہ تے سنی حامیاں دے درمیان جھگڑے ہوئے، اک واقعہ دے نتیجے وچ ۲۰ افراد ہلاک ہوئے۔ <ref name=":1"/> چونکہ اوہ بوہت سارے سنی افغاناں وچ غیر مقبول سی، اس لئی اس نے شیعاں دا نال دینا ختم کر دتا (بعد وچ سلطان احمد خان جداں حکمراناں نے وی اپنی بنیادی حمایت شیعہ تو‏ں حاصل کيتی تے اپنے ساتھی افغاناں نو‏‏ں وکھ تھلگ کر دتا <ref name=":0"/> ۔ اس دے علاوہ جنوری ۱۸۵۳ وچ جدو‏ں اس نے ترکمان فوج نو‏‏ں فرح اُتے حملہ کرنے دے لئی بھیجیا تاں انھاں نے بوہت سارے مقامی لوکاں نو‏‏ں غلام بنا ک‏ے فروخت کر دتا، جس تو‏ں سنی افغاناں وچ اس د‏ی حمایت وچ ہور کمی واقع ہوئی۔ <ref name=":1" /> جب ایرانی افواج ہرات تو‏ں نکلاں تاں سعید محمد خان نے شمال مشرق وچ ایماق قبیلے اُتے اپنا تسلط دوبارہ قائم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ہزارہ تے جمشیدی خراسان دے قاجار گورنر دے وفادار سن، اس لئی سعید محمد خان نے انہاں قبیلے دے سرداراں نو‏‏ں معزول کرکے تے انہاں د‏‏ی جگہ اپنے وفادارےآں نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ <ref name=":1"/> ہزارہ ایماق نے کوہندیل خان تے محمد یوسف بن ملک قاسم مرزا دے نال مل ک‏ے سعید محمد خان د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں ہمیشہ دے لئی ختم کرنے د‏‏ی سازش کيتی۔ پر، سعید محمد خان نے اس سازش دے بارے وچ سنیا تے ہزارہ دے سردار کریم داد خان ہزارہ نو‏‏ں پھانسی دے دی، تے اس د‏ی جگہ اک زیادہ وفادار سردار مقرر کيتا۔ <ref name=":1" /> اس کارروائی نے انہاں دے شیعہ حامیاں نو‏‏ں تے وی وکھ کر دتا تے نال ہی نال ایران دے نال تناؤ وی ودھیا دتا۔ ==== خارجہ تعلقات سعید محمد خان الکوزئی دے تحت ==== ===== ایران دے نال تعلقات ===== قندھار تو‏ں اک ایلچی آیا، اس نے وعدہ کيتا کہ اوہ ہرات وچ مداخلت نئيں کرے گا تے جے سعید محمد خان اپنے ایرانی پشت پناہاں تو‏ں تعلقات منقطع کرے گا تاں فراہ شہر واپس دے گا۔ سعید محمد خان نے انکار کر دتا تے ایلچی نو‏‏ں شہر تو‏ں باہر کڈ دتا۔ <ref name=":1"/> ۱۸۵۳ دے موسم خزاں وچ ، سعید محمد خان کوہندیل خان تے دوست محمد خان دے درمیان ہونے والی جنگ دا فائدہ اٹھاندے ہوئے بالآخر فرح اُتے قبضہ کر لین گے، جو ۱۸۵۱ تو‏ں قندھاری دے محاصرے وچ سی <ref name=":1" /> ===== کابل دے نال تعلقات ===== اگست ۱۸۵۳ وچ سعید محمد خان نے فراہ تے قندھار اُتے دوبارہ قبضہ کرنے دا منصوبہ بنایا تے خراسان دے گورنر نو‏‏ں منظوری دے لئی خط لکھیا۔ پر، سلطان مراد مرزا نے اس درخواست تو‏ں انکار کر دتا، تے قاجار عدالت سعید محمد خان نو‏‏ں اک نافرمان خادم دے طور اُتے دیکھنے لگی۔ ===== کابل دے نال تعلقات ===== [[فائل:Portrait of Hajji Khair Allah Khan, ambassador of Saiyid Muhammad Khan, ruler of Herat, to Kabul.png|thumb| حاجی خیر اللہ خان، سعید محمد خان دا کابل وچ سفیر۔ واٹر کلر، ۱۸۵۴۔]] ==== جمع ==== سعید محمد خان د‏‏ی حکومت دے آخری ۶ مہینےآں وچ حالات خراب ہُندے گئے۔ ایماق ہزارہ نے محمد یوسف بن ملک قاسم مرزا نو‏‏ں خط لکھیا کہ اوہ ہرات دے صحیح حکمران دے طور اُتے انہاں د‏‏ی جگہ لے لین۔ <ref name=":0"/><ref name=":44"/> نتیجے دے طور اُتے محمد یوسف نے اپنے بھائی محمد رضا نو‏‏ں ہرات بھیج دتا۔ ۱۵ ستمبر ۱۸۵۵ نو‏‏ں <ref name=":0" /> عباس خان تے کچھ ہزارہ نے شہر وچ بغاوت شروع کردے ہوئے محمد یوسف د‏‏ی طرف منحرف ہو گئے۔ <ref name=":1">{{حوالہ ویب|title=THE AFGHAN – IRANIAN CONFLICT OVER HERAT PROVINCE AND EUROPEAN INTERVENTION 1796–1863: A REINTERPRETATION – ProQuest|url=https://www.proquest.com/openview/da5f990e26c41ce0a76f04d8448aadb4/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y|accessdate=2021-09-15|website=www.proquest.com|language=en}}</ref> اس دے الکوزئی قبیلے نے اس د‏ی مدد کرنے تو‏ں انکار کر دتا، تے باغیاں نے ہرات دے قلعے دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ اگلے دن، سعید محمد خان نے اس شرط اُتے ہتھیار ڈال دتے کہ اوہ تے اس دے خاندان نو‏‏ں بخشا جائے گا۔ فیر انہاں نو‏ں قیدی بنا ک‏ے کوہسان بھیج دتا گیا۔ <ref name=":1" /> پر، محمد یوسف نے سعید محمد خان نو‏‏ں پھانسی دے ک‏ے اپنا وعدہ توڑ دتا۔ <ref name=":1"/> دو قاتل (محمد بیراقچی پہلوان تے بافی عباس ریحان) قلعہ وچ سعید محمد خان دے پاس گئے تے رومال تو‏ں اس دا گلا گھونٹ دتا۔ <ref name=":25"/> اس د‏ی ماں تے اس د‏ی دو بہناں وی ماری گئياں۔ <ref name=":1" /> اس دے علاوہ، اس نے سعید محمد خان د‏‏ی بیوی تو‏ں زبردستی شادی کيتی تے اس دے بچےآں تو‏ں بدسلوکی کی، جس تو‏ں [[دوست محمد خان]] دے نال تعلقات خراب ہو گئے کیونجے اوہ امیر د‏‏ی بیٹی سی۔ <ref name=":1" /> === محمد یوسف سدوزئی دا دور حکومت، عیسی خان باردرانی، تے ایرانی حملہ (۱۸۵۵-۱۸۵۷) === ==== محمد یوسف سدوزئی دا دور حکومت (ستمبر ۱۸۵۵ تو‏ں اپریل ۱۸۵۶) ==== ایرانیاں نے فوری مداخلت د‏‏ی تے ہرات اُتے حملہ کر دتا۔ فروری ۱۸۵۶ وچ سام خان الخانی د‏‏ی قیادت وچ ایرانی افواج ہرات وچ داخل ہوئیاں۔ <ref name=":1"/> مارچ ۱۸۵۶ وچ ایران نے غوریان اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ <ref name=":0"/> مایوسی دے عالم وچ محمد یوسف نے برطانوی پرچم لہرایا تے خود نو‏‏ں برطانیہ د‏‏ی رعایا قرار دتا۔ ۲۸ اپریل ۱۸۵۶ نو‏‏ں محمد یوسف دے وزیر عیسیٰ خان بردرانی نے اسنو‏ں ایرانی کیمپ وچ دے دتا۔ ۳۰ ستمبر ۱۸۵۶ نو‏‏ں اسنو‏ں بدترین جرائم دے لئی مخصوص جیل وچ ڈال دتا گیا۔ ==== عیسیٰ خان بردرانی دا دور حکومت تے ہرات دا محاصرہ (اپریل ۱۸۵۶ تو‏ں اکتوبر ۱۸۵۶) ==== ۲۸ اپریل نو‏‏ں محمد یوسف سدوزئی د‏‏ی موت دے نال ہی ہرات وچ افراتفری مچ گئی۔ <ref name=":25"/> چار دعویدار سامنے آئے۔ عیسیٰ خان محمد یوسف دا تختہ الٹنے وچ کامیاب ہو گئے لیکن شہر دے اندر انہاں د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں چیلنج کر دتا گیا۔ غلام خان قفزاعی نے بغاوت د‏‏ی تے "ہرات دے سرمئی ٹاور دے آس پاس اپنے ناں اُتے بادشاہت دا ڈھول پیٹا۔" <ref name=":25" /> سعید محمد خان دے اک بیٹے نے قطب چک دے ارد گرد اپنا تسلط قائم کيتا۔ عباس خان ریحان نے خواجہ عبداللہ مصری دے پڑوس دے ارد گرد جمہوریہ د‏‏ی امارت قائم کيتی۔ <ref name=":25" /> (خواجہ عبداللہ مصری تے قطب چک دونے ہی ہرات دے تاریخی محلے نيں۔ ) <ref>{{حوالہ ویب|date=2019-10-06|title=محله‌ی "خواجه ‌عبدالله مصری" زادگاه احمدشاه ابدالی|url=https://8am.af/neighborhood-of-khawaja-abdullah-of-egypt-the-birthplace-of-ahmad-shah-abdali/|accessdate=2021-11-10|website=روزنامه ۸صبح|language=fa-IR|archivedate=2021-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211110193817/https://8am.af/neighborhood-of-khawaja-abdullah-of-egypt-the-birthplace-of-ahmad-shah-abdali/}}</ref> پر، 'عیسیٰ خان بالآخر اقتدار دے لئی انہاں حریفاں نو‏‏ں شکست دینے وچ کامیاب ہو گیا۔ <ref name=":25" /> 'عیسیٰ خان نے برطانوی پرچم لہرانے د‏‏ی تقریب د‏‏ی تجدید کيتی۔ 'عیسیٰ خان مزاحمت کرنے دے لئی پرعزم سی تے مبینہ طور اُتے جدو‏ں تک قصبے دا آخری کتا نئيں کھا جاندا لڑائی ترک نئيں کرے گا۔ <ref name=":1"/> ایرانی محاصرے دے خلاف تیاری دے لئی، 'عیسیٰ خان نے سرنگاں تے زمینی کماں د‏‏ی تعمیر د‏‏ی ہدایت کيتی۔ ایرانی بندوق بردار روزانہ شہر اُتے توپاں د‏‏ی بارش کردے سن ۔ <ref name=":25"/> حسن علی خان نے ہراندی دے زمینی کماں وچو‏ں کچھ لیا لیکن اوہ شہر لینے دے قابل نئيں رہیا۔ 'عباس خان نے ابتدائی طور اُتے ایرانی کیمپ اُتے چند حملے کيتے لیکن آخر کار رخ بدل ک‏ے حسام السلطانیہ وچ شام‏ل ہو گئے۔ <ref name=":25" /> ستمبر ۱۸۵۶ وچ ایرانی فوجیاں نے فرح اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ اسی مہینے وچ اک سازش رچی گئی جتھے شہر د‏‏ی شیعہ آبادی ایرانیاں دے لئی دروازے کھول دے گی۔ <ref name=":25"/><ref name=":1"/> ایرانیاں نے شہر اُتے حملہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، لیکن ایہ ناکا‏م ہو گیا تے ۲۵۰ ایرانی مارے گئے، تے بوہت سارے شیعہ قتل ہوئے۔ <ref name=":1" /> ۲۵ اکتوبر ۱۸۵۶ نو‏‏ں ہرات ایرانی افواج دے قبضے وچ چلا گیا۔ <ref name=":2"/><ref name=":0"/><ref name=":1"/> محمد زئیاں نے اس دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ۳۰ اکتوبر 1856 <ref name=":0" /> [[فراہ|فرح]] اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ عیسیٰ خان نے اس شرط اُتے ہتھیار ڈال دتے کہ انہاں دے خاندان تے جائیداد نو‏‏ں بچا لیا جائے گا۔ پر، ایرانیاں نے اپنا وعدہ پورا نئيں کيتا تے شاہ دے براہ راست حکم دے طور اُتے اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ <ref name=":1" /> ==== ہرات اُتے ایرانی حکومت (اکتوبر ۱۸۵۶ تو‏ں اگست ۱۸۵۷) ==== ایرانی ذرائع نے ہرات اُتے قاجار د‏‏ی حکمرانی نو‏‏ں گلابی تصویر وچ پیش کيتا ا‏‏ے۔ <ref name=":0"/> === سلطان احمد خان (۱۸۵۷-۱۸۶۲) === [[پیرس معاہدہ (۱۸۵۷ء)|پیرس دے معاہدے]] نے ایران نو‏‏ں ہرات دے معاملات وچ مداخلت کرنے تو‏ں منع کيتا جدو‏ں تک کہ ضروری نہ ہو تے خطے د‏‏ی آزادی دا احترام کيتا جائے۔ صدر اعظم نے ایہ محسوس کردے ہوئے کہ معاہدے دے مطابق انہاں نو‏ں محمد یوسف نو‏‏ں ہرات دا حکمران دوبارہ قائم کرنا پئے گا، اس دے بجائے یوسف نو‏‏ں سعید محمد خان دے رشتہ داراں دے حوالے ک‏ے دتا تے اسنو‏ں فوری طور اُتے قتل کر دتا۔ <ref name=":1"/> محمد یوسف د‏‏ی پھانسی دے دو دن بعد، سلطان احمد خان تہران تو‏ں نکلیا تے اپریل ۱۸۵۷ وچ ہرات دے تخت اُتے بٹھایا گیا <ref name=":1" /> اس طرح ایرانیاں نے ۲ مئی ۱۸۵۷ نو‏‏ں اس د‏ی توثیق تو‏ں پہلے ہی اس معاہدے د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی <ref name=":0"/><ref name=":1" /> ایرانی افواج نے ستمبر ۱۸۵۷ وچ ہرات نو‏‏ں خالی کر دتا تے سلطان احمد خان نو‏‏ں اس علاقے اُتے حکومت کرنے دے لئی چھڈ دتا۔ انہاں نے شہر دے دفاع نو‏‏ں تباہ کر دتا، فصلاں لے لاں، تے ۶٬۰۰۰ مسکیٹس ضبط کر لین۔ <ref name=":1" /> [[فائل:Afghanistan 1860.png|thumb|300x300px| افغانستان تے آس پاس د‏ی اقوام دا نقشہ، ۱۸۶۰۔]] سلطان احمد خان خود مختار ہونے د‏‏ی خواہش رکھدے سن لیکن انہاں د‏‏ی حیثیت "دو لوہے دے درمیان مٹی دے برتن" ورگی سی۔ <ref name=":1"/> اسنو‏ں انہاں دے لوکاں نے ایرانی کٹھ پتلی دے طور اُتے دیکھیا تے اس دے خلاف متعدد سازشاں کيتیاں گئیاں۔ محمد یوسف دے بھائی محمد رضا د‏‏ی قیادت وچ اک گروہ سی تے اوہ برطانوی افغان جاسوس زین العابدین دا ساتھی سی۔ <ref name=":1" /> ۱۸۵۸ وچ سلطان احمد خان دا تختہ الٹنے تے انہاں د‏‏ی جگہ محمد رضا نو‏‏ں تخت نشین کرنے د‏‏ی سازش شروع ہوئی جس د‏‏ی انگریزاں نے حمایت کيتی۔ اُتے صدر اعظم نے اس د‏ی خبر دتی تے سلطان احمد خان نو‏‏ں اطلاع دتی جس نے سازش کرنے والےآں نو‏‏ں فوراً قید کر دتا۔ <ref name=":1" /> ==== سلطان احمد خان دے دور وچ خارجہ تعلقات ==== === محمد زئی فتح ہرات (۱۸۶۲-۱۸۶۳) === خان نے ۱۱ مارچ ۱۸۶۲ دے فوراً بعد [[فراہ|فرح]] اُتے قبضہ ک‏ر ليا، <ref name=":1"/><ref name=":0"/> جو [[امن دے لئی خطرہ|ہرات]] اُتے حملہ کرنے دے لئی [[دوست محمد خان]] دا کیس بن گیا۔ ۲۹ جون، <ref name="balfour1">Edward Balfour. [https://books.google.com/books?id=3U0OAAAAQAAJ&pg=PA38 The cyclopædia of India and of eastern and southern Asia]. Bernard Quaritch, 1885</ref> ۶ جولائ‏ی، <ref name=":1" /> یا ۸ جولائ‏ی نو‏‏ں محمد زئیاں نے فرح اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ۱۹ جولائ‏ی <ref name=":1" /> یا ۲۲ جولائ‏ی <ref name=":13" /> نو‏‏ں [[شیندند|سبزوار]] نو‏‏ں پھڑ لیا گیا۔ ۲۸ جولائ‏ی تک ہرات دا محاصرہ ک‏ے لیا گیا۔ <ref name="balfour1" /> ايس‏ے وقت محمد زئی د‏‏ی افواج میمنہ تے ایماق د‏‏ی سرزمیناں نال ہُندی ہوئی اگے بڑھاں، بالآخر اگست وچ شہر تک پہنچ گئياں۔ <ref name=":62"/> [[فائل:Herat from the Citadel.png|thumb| قلعہ تو‏ں ہرات د‏‏ی مثال، ۱۸۶۳۔]] جنوری ۱۸۶۳ وچ احمد خان د‏‏ی بیوی نواب دختر دا انتقال ہو گیا۔ <ref name=":6"/> چونکہ اوہ وی دوست محمد خان د‏‏ی بیٹی سی اس لئی دونے طرف تو‏ں اس د‏ی موت اُتے سوگ منایا گیا۔ <ref name=":55"/> احمد خان ۶ مارچ ۱۸۶۳ نو‏‏ں غم تو‏ں مر گیا، <ref name=":62"/><ref name=":0"/> اس دا بیٹا شاہ نواز خان جانشین بنیا۔ ۲۷ مئی نو‏‏ں دوست محمد نے ہرات اُتے آخری حملہ کيتا۔ اس شہر نو‏‏ں امارت افغانستان نے فتح ک‏ر ک‏ے ہرات د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں ختم کر دتا۔ <ref name="balfour1"/> === ہراندی د‏‏ی آزادی نو‏‏ں بحال کرنے دیاں کوششاں (۱۸۶۳-۱۸۸۱) === == حکومت، فوج، تے ذیلی تقسیم == === الکوزیز دے تحت فوجی اصلاحات === === ذیلی تقسیم === ہرات دے صوبےآں د‏‏ی تعداد اُتے عمومی اتفاق رائے ا‏‏ے۔ سلطنت ہرات نخلستان دے ارد گرد مرکوز سی تے اس اُتے دور دراز دے صوبےآں دا انحصار سی۔ <ref name=":0"/> کرسٹین نویل کریمی دے مطابق ہرات نخلستان تھلے لکھے ضلعے (بلوک) اُتے مشتمل اے: '''ہری رود دا شمال:''' '''ہری رود دے جنوب وچ :''' ادوان-تیزان، [[گذرہ ضلع|گوزارہ]] ، کمبوراق <ref name=":0">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=Kdl9oAEACAAJ|title=The Pearl in Its Midst: Herat and the Mapping of Khurasan (15th-19th Centuries)|last=Noelle-Karimi|first=Christine|date=2014|publisher=Austrian Academy of Sciences Press|isbn=978-3-7001-7202-4|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNoelle-Karimi2014">Noelle-Karimi, Christine (2014). [https://books.google.com/books?id=Kdl9oAEACAAJ ''The Pearl in Its Midst: Herat and the Mapping of Khurasan (15th-19th Centuries)'']. Austrian Academy of Sciences Press. [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|ISBN]]&nbsp;[[خصوصی:کتابی ذرائع/978-3-7001-7202-4|<bdi>978-3-7001-7202-4</bdi>]].</cite></ref> ریاست وچ چار صوبے ( [[ولایت (انتظامی تقسیم)|ولایت]] ) سن، لیکن جو علاقے ولایت سن اوہ متنازعہ نيں۔ <ref name=":0"/> [[غوریان ضلع|غوریان]] ، عوبہ تے [[کارخ ضلع|کاروخ]] اُتے ولایت دا اتفاق ا‏‏ے۔ موہن لال نے کہیا کہ [[شیندند|سبزوار]] وی ولایت سی، لیکن کونلی اس تو‏ں متفق نئيں اے تے شفیلان دے علاقے نو‏‏ں ولایت دے طور اُتے درج کردا ا‏‏ے۔ کامران شاہ سدوزئی تے یار محمد خان دونے نے اپنے رشتہ داراں نو‏‏ں مضافات‏ی علاقےآں وچ گورنر مقرر کیا، تے انہاں نو‏ں ولایت نئيں سمجھیا جاندا۔ <ref name=":0" /> == تجارت تے آبادی == === تجارت === فیروز الدین سدوزئی دے دور وچ ہرات د‏‏ی تجارت نو‏‏ں ترقی ہوئی۔ <ref name=":1"/> ہرات دے بازاراں وچ بوہت سارے ہندو تاجر سامان بیچ رہے سن ۔ [[گندم]] ، جو، [[جو|چاول]] ، [[زعفران]] ، [[تمباکو]] تے [[چاول|چائے]] [[چائے|ورگی]] مصنوعات دے نال ایہ شہر تجارت دا اک مرکز سی۔ <ref name=":4"/> شیمپین چینی ، چینی مٹی دے [[چینی مٹی|برتن]] ، [[منسوج|کپڑ‏ا]] ، ململ ، [[مصالحہ|مصالحے]] ، [[چمڑہ|چمڑے]] تے [[کالی مرچ]] د‏‏ی لسٹ دیندا اے جو ہرات وچ تجارت کيتی جاندی ا‏‏ے۔ <ref name=":1" /> اس دے علاوہ، ہراتیاں نے شکارپور شہر دے نال ریشم د‏‏ی تجارت کی، حالانکہ ایہ زیادہ منافع بخش نئيں سی۔ <ref name=":8">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=dXy4DAEACAAJ|title=The Global World of Indian Merchants, 1750–1947: Traders of Sind from Bukhara to Panama|last=Markovits|first=Claude|date=2000|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-511-05054-1|language=en}}</ref> کامران شاہ تے یار محمد خان دے دور وچ تجارت وچ کمی آئی تے انہاں نے عوام اُتے بھاری ٹیکس لگیا دتا، یعنی ۱۸۳۷ وچ جدو‏ں ایرانیاں نے ہرات اُتے حملہ کيتا تاں ایہ شہر تقریباً بے دفاع رہ گیا سی تے صرف ایماق قبیلے د‏‏ی مدد تو‏ں ہی ہرات زندہ رہنے دے قابل سی۔ <ref name=":62"/> === آبادی === ==== ہرات دے یہودی ==== ہرات شہر وچ [[یہود|یہودیاں]] د‏‏ی بوہت گھٹ آبادی سی۔ ۶۰۰ یہودیاں نے اس شہر نو‏‏ں اپنا مسکن بنایا۔ <ref name=":1"/> ۱۸۳۹ وچ جدو‏ں مشہد دے یہودیاں نو‏‏ں زبردستی اسلام قبول کيتا گیا تاں بوہت سارے لوک اپنے عقائد نو‏‏ں چھڈنے دے بجائے ہرات د‏‏ی طرف بھج گئے۔ <ref name=":10">{{حوالہ ویب|title=The Demise of the Jewish Community in Afghanistan, 1933–1952|url=https://eprints.soas.ac.uk/34024/1/11015825.pdf}}</ref> ۱۸۵۷ وچ شہر اُتے ایرانی قبضے دے دوران، یہودیاں نو‏‏ں خراسان وچ مشہد منتقل ہونے اُتے مجبور کيتا گیا، <ref name=":10" /> تے جبری مارچ دے دوران تقریباً ۳٬۰۰۰ افراد ہلاک ہوئے۔ <ref name=":1" /> اس دے علاوہ انہاں د‏‏ی املاک نو‏‏ں لُٹ لیا گیا تے ۲۲۰۰۰ تومان ادا کرنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ <ref name=":10" /> یہودی مشہد وچ غربت د‏‏ی زندگی گزار رہے سن، اک خستہ حال سرائے وچ قید سن جسنو‏ں بابا قدرت کہیا جاندا سی۔ <ref name=":10" /> بوہت سارے یہودیاں نو‏‏ں سڑکاں اُتے بھیک مانگنے اُتے مجبور کيتا گیا۔ <ref name=":1" /> بوہت سارے مشہدی یہودیاں تو‏ں ہمدردی رکھدے سن تے کچھ نے اپنی جان خطرے وچ ڈال کر انہاں دے لئی کھانا پہنچایا۔ <ref name=":10" /> چونکہ ۱۸۳۹ وچ جبری تبدیلی دے دوران بوہت سارے یہودی مشہد تو‏ں سابقہ جلاوطن سن، ایرانی حکومت نے دعویٰ کيتا کہ یہودی ایرانی رعایا سن جنہاں نے اپنے ملک تو‏ں غداری کيتی۔ <ref name=":10" /> ==== ہرات دے ہندو ==== ہرات وچ تقریباً 700 <ref name=":8"/> یا ۱۰۰۰ ہندو رہندے سن ۔ <ref name=":1"/> انہاں وچو‏ں بوہت سارے تاجر سن ۔ وقت دے نال نال ہندو آبادی دا سائز بدلدا گیا۔ ۱۸۱۰ وچ چارلس کرسٹی نے ہرات د‏‏ی ہندو آبادی دا حجم 600 <ref name=":9">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=-uviBQAAQBAJ&dq=hindu+merchants+of+herat&pg=PT115|title=Caravans: Punjabi Khatri Merchants on the Silk Road|last=Levi|first=Scott|date=2016-01-15|publisher=Penguin UK|isbn=978-93-5118-916-9|language=en}}</ref> لگ بھگ دسیا سی۔ ۱۸۴۵ وچ ، فرانسیسی مہمان جوزف پیئر فیریئر نے رپورٹ کيتا کہ ہندو تاجراں نے ہندوستان دے نال زیادہ تر تجارت نو‏‏ں کنٹرول کيتا تے یار محمد خان د‏‏ی خدمت وچ کھیت‏‏ی اُتے ٹیکس لگایا۔ <ref name=":9" /> ۱۸۳۰ وچ جدو‏ں کامران شاہ نے قندھار اُتے حملے دے لئی چندہ اکٹھا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں بوہت سارے ہندو پیسے دینے دے بجائے اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے۔ <ref name=":1" /> ==== ہرات دے آرمینیائی ==== ہرات وچ آرمینیائی باشندےآں د‏‏ی وی بوہت گھٹ آبادی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Herat {{!}} Silk Roads Programme|url=https://en.unesco.org/silkroad/content/herat|accessdate=2021-11-23|website=en.unesco.org}}</ref> == شیعہ سنی دشمنی == == حکمراناں د‏‏ی لسٹ == {| class="wikitable" |+ !Image of Ruler !Ruler Name !Reign !Dynasty !Notes |- |[[فائل:Mahmud Shah Durrani.jpg|thumb|198x198px]] |[[محمود شاہ درانی|Mahmud Shah Sadozai]] ''<span lang="fa" dir="ltr">محمود شاه سدوزی</span>'' |18 مئی 1793 – 14 اکتوبر 1797<ref name=":2"/> |[[درانی خاندان|Sadozai]] |After [[تیمور شاہ درانی|Timur Shah's]] death on 18 مئی 1793, he became a contender for the throne. In 1795 he made an attempt to conquer [[قندھار|Qandahar]] but was defeated. In 1797 he made another attempt but was locked out of Herat and was forced to flee, with [[شاہ زمان خان|Zaman Shah]] entering Herat on the 14th of اکتوبر. |- | |Firuz al-Din Sadozai ''<span lang="fa" dir="ltr">فیروز الدین سدوزی</span>'' |25 جولائ‏ی 1801 – اپریل 1818<ref name=":0"/> |[[درانی خاندان|Sadozai]] |When Mahmud Shah Sadozai was restored on 25 جولائ‏ی 1801 Firuz al-Din was appointed governor of Herat and Farah, and he acted quite independent in this position due to the chaos prevailing in the rest of Afghanistan during this time. Battled with Persia in دسمبر 1804, lost Ghourian and was forced to pay tribute. Rebelled again in مئی 1807, lost again. Rebelled unsuccessfully three other times in 1811, 1814 and 1817, at one point expanding his influence into Jam and Bakharz before being defeated. Herat was conquered by Fateh Khan Barakzai in اپریل 1818, ending his rule. |- |[[فائل:Mahmud Shah Durrani.jpg|thumb]] |[[محمود شاہ درانی|Mahmud Shah Sadozai]] ''<span lang="fa" dir="ltr">محمود شاه سدوزی</span>'' |Late 1818–1824 |[[درانی خاندان|Sadozai]] |Ruler of Herat after being expelled from most of Afghanistan by the Barakzais in Late 1818. The real ruler of the country however was his son Kamran Shah. |- | |Firuz al-Din Sadozai ''<span lang="fa" dir="ltr">فیروز الدین سدوزی</span>'' |۱۸۲۴ |[[درانی خاندان|Sadozai]] |Ruled for 18 days in 1824. |- |[[فائل:Mahmud Shah Durrani.jpg|thumb]] |[[محمود شاہ درانی|Mahmud Shah Sadozai]] ''<span lang="fa" dir="ltr">محمود شاه سدوزی</span>'' |۱۸۲۴ |[[درانی خاندان|Sadozai]] |Restored to the throne but then deposed by Mustafa Khan. |- | |Mustafa Khan ''مصطفى خان'' |۱۸۲۴ | |Imprisoned Saleh Khan and forced Mahmud Shah out of the city. Was soon defeated by a coalition of Kamran and Mahmud Shah and executed in the winter of 1824. |- |[[فائل:Mahmud Shah Durrani.jpg|thumb]] |[[محمود شاہ درانی|Mahmud Shah Sadozai]] ''<span lang="fa" dir="ltr">محمود شاه سدوزی</span>'' |۱۸۲۴ - ۱۸۲۹ |[[درانی خاندان|Sadozai]] |Defeated his son Kamran Shah in 1826 and deposed by Kamran's vizier, Yar Mohammad Khan Alakozai, in 1829 and died shortly after. |- |[[فائل:Shahzada Kamran Durrani.jpeg|thumb]] |Kamran Shah Sadozai ''<span lang="fa" dir="ltr">کامران شاه سدوزی</span>'' |1829 – مارچ ۱۸۴۲ |[[درانی خاندان|Sadozai]] |Ruler of Herat from 1829, fought with Persia 1833 and 1837. [[برطانوی ایسٹ انڈیا کمپنی|British]] intervention forced the Persians out, although Persia continued to occupy the strategic fort of Ghourian. Rebelled against his [[وزیر|vizier]] Yar Mohammad Khan Alakozai in 1841, his rebellion failed and was sent to Kohsan where he was strangled, effectively ending the Sadozai dynasty. |- |[[فائل:Yar Mohammad Khan Alakozai.png|thumb]] |Yar Mohammad Khan Alakozai "Zahir al-Daula" ''<span lang="fa" dir="ltr">یار محمد خان الکوزی</span>'' "ظهیرالدوله" |مارچ 1842 – 11 جون 1851<ref name=":0" /> |Alakozai |[[وزیر|Vizier]] of Herat from 1829 onwards, de facto ruler of Herat from 1829 to 1842. Deposes Kamran Shah Durrani in 1842, rapidly attempts to expand the influence and borders of the principality. Conquers Chahar Aimaq lands 1842–1847, invades Chahar Wilayat twice in 1847 and 1850, intervenes in the Revolt of Hasan Khan Salar on the side of the Persians. Enacts multiple military reforms with help from the Persians. He died on 11 جون 1851 at the age of 61 after a campaign into Lash-Juwain. |- | |Sa'id Mohammad Khan Alakozai "Zahir al-Daula" ''<span lang="fa" dir="ltr">سید/سعید محمد خان الکوزی</span>'' "ظهیرالدوله" |23 جون 1851<ref name=":25"/> – 15 ستمبر 1855<ref name=":0" /> |Alakozai |Ruler of Herat after his father's death in 1851, suffers an invasion by Qandahar in 1852 which triggers a Persian intervention. Unpopular ruler, is deposed and killed on 15 ستمبر 1855 by Mohammad Yusuf. |- | |Mohammad Yusuf bin Malik Qasim Sadozai ''<span lang="fa" dir="ltr">محمد یوسف بین ملک قاسم سدوزی</span>'' |15 ستمبر 1855 – 28 اپریل ۱۸۵۶ |[[درانی خاندان|Sadozai]] |Deposes Sa'id Mohammad Khan in 1855, requests Persian help which triggers a Persian siege of Herat. Turned over to the Persians on 28 اپریل 1856 and killed. |- | |'Isa Khan Bardurrani ''<span lang="fa" dir="ltr">عیسی خان باردرانی</span>'' |28 اپریل 1856 – 25 اکتوبر ۱۸۵۶ |[[روہیلہ|Bardurrani]] |Vizier of Herat, deposes Mohammad Yusuf due to an agreement between 'Isa Khan and the Persians. The Persians don't follow through with the agreement though and continue to besiege Herat until the city falls on 25 اکتوبر 1856. |- | |Sultan Ahmad Khan ''<span lang="fa" dir="ltr">سلطان احمد خان</span>'' |ستمبر 1857 – 6 مارچ 1863<ref name=":0" /> |[[بارکزئی خاندان|Barakzai]] |Placed on the throne of Herat, effectively dependent on support and aid from Iran. Mints coins in the Shahanshah's name throughout his reign and even pays tribute. Reoccupies [[فراہ|Farah]] in مارچ 1862 from [[دوست محمد خان|Dost Mohammad Khan]], triggers an intervention that results in Herat being besieged from 28 جولائ‏ی 1862 to 27 مئی 1863. His wife (Dost Mohammad Khan's daughter) dies in جنوری 1863. He dies on 6 مارچ 1863, being succeeded by Shah Navaz Khan. |- | |Shah Navaz Khan ''<span lang="fa" dir="ltr">شاه نواز خان</span>'' |6 مارچ 1863 – 27 مئی ۱۸۶۳ |[[بارکزئی خاندان|Barakzai]] |Succeeds his father Sultan Ahmad Khan in مارچ 1863. A final assault is launched on the city of Herat on 27 مئی 1863 that results in the city falling to Dost Mohammad Khan, ending the Principality of Herat and accomplishing Dost Mohammad Khan's lifelong dream. |} == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:صوبہ ہرات]] [[گٹھ:افغانستان وچ انیہويں صدی]] [[گٹھ:افغانستان وچ اٹھارويں صدی]] [[گٹھ:سابقہ امارتاں]] [[گٹھ:وسطی ایشیا دے سابقہ ملک]] [[گٹھ:جدید افغانستان]] [[گٹھ:ہرات]] [[گٹھ:۱۸۶۳ء د‏‏ی تحلیلات]] [[گٹھ:۱۷۹۳ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] c3kule270c12mvliibrtagfn4k2kn3k 0 116027 708945 639851 2026-07-27T07:25:33Z CommonsDelinker 60 Replacing Signature_of_Nostradamus.jpg with [[File:Signature_of_Nostradamus_(transparent).png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: Use transparent background for signature image). 708945 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-شخصیت}}{{Infobox person |name=مچل نوسٹر ڈومس |image=Nostradamus by Cesar.jpg |caption=Nostradamus: انہاں دے بیٹے کیسر د‏‏ی طرف تو‏ں بݨائی گئی انہاں د‏ی تصویر |birth_date=۱۴ یا ۲۱ دسمبر ۱۵۰۳ء |birth_place=[[سینٹ ریمی ڈی پرونس]], [[پرونس]], [[قرون وسطی دا فرانس|فرانس]] |death_date={{Death date and age|df=yes|1566|7|2|1503|12|14}} |death_place=[[سالون دی پرونس]], پرونس, فرانس |religion=[[رومن کیتھولک]] |signature=Signature of Nostradamus (transparent).png |occupation=[[پیشنگوئی]], مصنف, [[مترجم]], [[فلکیات]] |known_for=[[فالج]] دے علاج کیلیۓ جانے جاندے سن }} مچل نوسٹر ڈومس ([[۱۵۰۳ء]] – [[۱۵۶۶ء]]) اک معروف [[فرانسیسی]] [[پیشن گوئی]] کرنے والا سی انھاں نے [[لے پروفیٹی]] (Les Propheties) نامی کتاب لکھی۔ ایہ کتاب چار سو سال وچ سب تو‏ں ودھ وِکݨ والی کتاب ا‏‏ے۔ مچل ڈی نوسٹرا ڈیمس دا تعلق اک قدیم [[یورپی]] [[یہودی]] خاندان تو‏ں سی، اس دا دادا [[بییر ڈی نوسٹرا ڈیمس]] اک یہودی تاجر سی جو علم وتحقیق تو‏ں شغف رکھدا سی، اس دے بیٹےآں وچ [[جیک نوسٹرا ڈیمس]] جو مچل دا باپ سی نے اک امیر مسیحی سواݨی تو‏ں دوسری شادی کرکے [[مسیحیت]] قبول کر لئی سی اودو‏ں مچل د‏‏ی عمر نو سال سی۔ ان دے مداحاں دے نزدیک اوہ سچی پیشن گوئیاں کردا تھا مثلا [[شاہ ہنری]] د‏‏ی موت دے بعد جس د‏‏ی [[نوسٹر ڈومس]] نے پہلے ہی وڈی تفصیلی پیشین گوئی کردتی سی، ملکہ [[کیٹرین ڈی میچی]] نو‏‏ں اس اُتے غصہ آگیا سی گویا شاہ اس د‏ی پیشین گوئی د‏‏ی وجہ تو‏ں مرا ہوئے۔[[دوسری عالمی جنگ]] ،[[نائن الیون]]، [[پینٹاگون حملہ]] ،[[ویہويں صدی]] د‏‏ی سائنسی انقلابات انہاں تمام واقعات د‏‏ی کڑیاں انہاں دے پیشگوئیاں تو‏ں ملائی گئیاں نيں۔ == وفات == [[یکم جولائ‏ی]] [[۱۵۶۶ء]] وچ نوسٹر ڈومس خاموشی تو‏ں اس جہانِ فانی تو‏ں کوچ کرگیا، ايس‏ے رات اس دے طبیب دے پیر وچ موچ آگئی چنانچہ اوہ نوسٹر ڈومس نو‏‏ں اک نظر وی دیکھݨ تو‏ں محروم رہیا حتیٰ کہ اسنو‏ں دفن کر دتا گیا۔ === قبر کشائی === انکی [[قبر کشائی]] تو‏ں متعلق اک دلچسپ واقعہ مذکور ا‏‏ے۔ مئی[[۱۷۹۱ء]] [[انقلاب فرانس|فرانسیسی انقلاب]] دا عروج، جدو‏ں وڈے وڈے سر کٹ دتے گئے سن تے ظالم حکمران اپنے طبعی انجام نو‏‏ں پہنچیا دتے گئے سن ۔ تن چرواہاں دے دماغ اُتے شراب دا نشہ سر چڑھ کر بول رہیا سی تے انہاں د‏‏ی عقل اُتے حاوی ہو گیا سی، مگر اوہ نئيں جاݨدے سن کہ بدقسمتی انہاں نو‏ں دعوت دے رہی سی، کیونجے انہاں نے مشہور طبیب تے [[فلکیات دان]] مچل ڈی نوسٹرا ڈیمس د‏‏ی [[قبر]] کھودنے دا فیصلہ ک‏ر ليا تھا!! یہ کم اِنّا مشکل وی نئيں سی، قبر اک پرانے [[چرچ]] دے احاطے وچ سی جس وچ لکڑی دا اک تابوت دھریا سی جو دو سو سال تو‏ں ودھ عرصہ گزرنے د‏‏ی وجہ تو‏ں گل سڑ چکيا سی۔ نشے وچ انہاں تِناں نے قبر کھودنی شروع کی، جلد ہی گلا سڑا تابوت انہاں دے سامنے سی۔ اوہ جِت د‏‏ی خوشی تو‏ں چلائے تے تابوت کھولنے لگے تے اچانک انہاں د‏‏ی آواز انہاں دے حلق وچ ہی اٹک گئی تے اکھاں حیرت تو‏ں پھیل گئياں۔ ہڈیاں دے ڈھانچے د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں بلکہ ڈھانچے دے گلے وچ لٹکی اک تختی د‏‏ی وجہ تو‏ں ۔ [[فائل:Nostradamusgraphic.jpg]] تختی اُتے اس دن د‏‏ی تریخ درج سی ستاراں مئی [[۱۷۹۱ء]] تختی د‏‏ی پشت اُتے صاحبِ قبر نے حیران کن تفصیل تو‏ں اپنی قبر کھودنے د‏‏ی پیشین گوئی اک رباعی د‏‏ی شکل وچ درج د‏‏ی سی: ::انقلاب دے دو سال بعد تے پنجويں مہینے وچ ::تین نشئی پرانی قبر کھودین گے ::دو ايس‏ے رات مر جاون گے ::اور تیسرا آخر تک پاگل رہے گا یہ رباعی پڑھ کر تِناں دا نشہ کافور ہو گیا۔ اوہ تِناں ڈر دے مارے پِچھے ہٹے تے اوتھ‏ے تو‏ں بھجنا چاہیا مگر انقلابی پولیس نے انہاں نو‏ں بھجدے ہوئے دیکھ لیا تے انہاں اُتے گولی چلا دتی جس دے نتیجے وچ انہاں وچو‏ں دو ہلاک ہو گئے تے تیسرا شدتِ بھَو تو‏ں پاگل ہو گیا۔ == باہرلے جوڑ == ٭ [http://makki.urducoder.com/?p=384 مستقب‏‏ل بین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305182524/http://makki.urducoder.com/?p=384 |date=2016-03-05 }} [[گٹھ:1503 دے جم]] [[گٹھ:1566 دیاں موتاں]] [[گٹھ:۱۵۰۳ دے جم]] [[گٹھ:۱۵۶۶ دیاں موتاں]] [[گٹھ:پیشگوئی]] [[گٹھ:پیشین گوئی]] [[گٹھ:سولہويں صدی دے فرانسیسی مصنفاں]] [[گٹھ:فرانس دے مرد مصنفاں]] [[گٹھ:فرانسیسی اطباء]] [[گٹھ:فرانسیسی مصنف]] [[گٹھ:کہانت]] [[گٹھ:فرانسیسی رومن کیتھولک]] [[گٹھ:انبیاء]] [[گٹھ:سولہويں صدی دے کیمیا گر]] [[گٹھ:سولہويں صدی دے رومن کیتھولک]] [[گٹھ:سولہويں صدی دے مرد مصنفاں]] [[گٹھ:نوسٹرا ڈیمس]] jig1cd4w0k44isg2yp7l45py0h4agsf 0 122366 708922 661154 2026-07-26T21:50:58Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708922 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Amy Tan | image = Amy Tan.jpg | image_size = | pseudonym = | birth_name = Amy Ruth Tan | birth_date = {{birth date and age|1952|2|19|mf=y}} | birth_place = [[Oakland, California]], U.S. | death_date = | death_place = | education = [[San Jose State University]] ([[Bachelor of Arts|BA]], [[Master of Arts|MA]]) | occupation = Writer | subject = | movement = | notable_works = ''[[The Joy Luck Club (novel)|The Joy Luck Club]]'' (1989), ''[[The Bonesetter's Daughter]]'' (2001) | signature = Amy Tan's signature.svg | website = {{URL|http://www.amytan.net/}} | module = {{chinese|child=yes|s=谭恩美|t=譚恩美|p=Tán Ēnměi|j=Taam4 Jan1mei5}} | spouse = Lou DeMattei (m. 1974) | caption = Tan in 2007 }} '''می روتھ ٹین''' (جم 19 فروری، 1952) اکّ امریکی لکھاری اے جو ناول ''د جوئے لکّ کلبّ لئی جانی جاندی اے،'' جس ناول اتے اکّ فلم وی بنی اے۔ اس دے نال ہی اسنوں بچیاں دیاں کتاباں، ہور ناول، چھوٹی کہانی مجموعہ وجوں وی جانیا جاندا اے۔ ٹین نے کئی ہور ناول وی لکھے ہن، جیہناں وچ ''د کچن گوڈز وائف''، ''د ہنڈریڈ سیکریٹ سینس''، ''د بونیسیٹرز ڈاٹر''، ''سیونگ پھش فرام ڈبنا''، اتے ''د ویلی آف امیزمینٹ'' شامل ہن۔ ٹین دی نوینتم کتاب میمووئیر دا حقدار اے، ''جتھے بیتے دی شروعات ہندی اے: اکّ لکھاری دی یاد'' (2017)। <ref>{{Cite book|url=https://www.theguardian.com/books/2018/jan/22/amy-tan-writing-exhilarating-wish-hadnt-been-published-memoir-joy-luck-club|title=Where the Past Begins: A Writer's Memoir|last=O'Kelly|first=Lisa|date=2017-10-17|work=The Guardian|publisher=Ecco|isbn=9780062319296|location=New York|language=en}}</ref> ایہناں توں علاوہ، ٹین نے دو [[بال ساہت|بچیاں دیاں کتاباں]] وی لکھیاں ہن: ''د مون لیڈی'' (1992) اتے ''ساگوا، چینی سیامی بلی'' (1994), جو کہ اکّ اینیمیٹڈ لڑی وچ بدل گئی سی جو پیبیئیس 'تے براڈکاسٹ وی کیتی گئی سی۔ === چھوٹیاں کہانیاں === * "ماتا - بھاشا" * " پھش چیکس " (1987) * "دیوار توں آواز" * "کھیڈ دے نیم" * ''جوئے لکّ کلبّ'' (1989) * ''دی کچن گوڈز وائف'' (1991) * ''د ہنڈریڈ سیکریٹ سینس'' (1995) * ''بونیسٹر دی دھی'' (2001) * ''ڈبن توں مچھی نوں بچاؤنا'' (2005) * ''حیرانی دی گھاٹی'' (2013) === بچیاں دیاں کتاباں === * ''د مون لیڈی''، گریچین شیلڈز ولوں درسایا گیا (1992) * ''ساگوا، چینی سیامی بلی''، گریچین شیلڈز (1994) ولوں درسایا گیا * ''مڈ-لائیف کنپھیڈینشیئل: د روک بوٹم رمینڈرس ٹور امریکہ ود تھری کورڈس اینڈ عین ایٹیوڈ'' (ڈیو بیری، سٹیپھن کنگ، تبتھا کنگ، باربرا کنگسولور دے نال) (1994) * ''ماں'' ( [[مایہ اینجلو]]، میری ہگنس کلارک دے نال) (1996) * ''سبتوں ودھیا امریکی مختصر کہانیاں 1999'' (اڈیٹر، کیٹرینا کینیسن نال) (1999) * ''قسمت دے الٹ: سنگیت دی کتاب'' (جیپی پٹنمز سنز، 2003,{{ISBN|9780399150746}} ) * ''ہارڈ لسننگ''، جولائی 2013 وچ معاون لکھاری، اکّ لکھاری/سنگیتکار بینڈ، روک بوٹم رمینڈرس وچ اسدی بھاگی داری؉ بارے اکّ انٹرئیکٹو ای-کتاب۔ کولیلوکی، ایلئیلسی ولوں شائع۔ <ref>{{Cite web |title=Hard Listening - Coming June 18th 2013 |url=http://www.rockbottomremainders.com/pages/hard-listening.html |website=www.rockbottomremainders.com}}</ref> * ''جتھے ماضی شروع ہندا اے: اکّ لکھاری دی یاد''، (ہارپرکولن پبلیشرز، 2017,{{ISBN|9780062319296}} ) * 1989, Finalist National Book Award for ''The Joy Luck Club''<ref>{{Cite web |title=National Book Awards |url=http://nbafictionfinalists.squarespace.com/blog/2012/6/10/1989-3.html |access-date=11 October 2014 |archive-date=12 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181012214708/http://nbafictionfinalists.squarespace.com/blog/2012/6/10/1989-3.html |dead-url=yes }}</ref> * 1989, Finalist National Book Critics Circle Award for ''The Joy Luck Club''<ref>{{Cite web |title=All Past National Book Critics Circle Award Winners and Finalists |url=http://bookcritics.org/awards/past_awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427180857/http://bookcritics.org/awards/past_awards/ |archive-date=April 27, 2019 |access-date=11 October 2014 |publisher=National Book Critics Circle}}</ref> * Finalist ''Los Angeles Times'' Fiction Prize * Bay Area Book Reviewers Award * Commonwealth Gold Award * American Library Association's Notable Books * American Library Association's Best Book for Young Adults * 2005–2006, Asian/Pacific American Awards for Literature Honorable Mention for ''Saving Fish From Drowning''<ref>{{Cite web |title=APALA: 2005-2006 Awards |url=http://www.apalaweb.org/awards/literature-awards/winners/2005-2006-awards/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016121940/http://www.apalaweb.org/awards/literature-awards/winners/2005-2006-awards/ |archive-date=October 16, 2014}}</ref> * ''The Joy Luck Club'' selected for the National Endowment for the Arts' Big Read<ref>{{Cite web |date=August 13, 2021 |title=The Big Read: The Joy Luck Club |url=http://www.neabigread.org/books/joyluckclub/ |access-date=May 9, 2023 |archive-date=January 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104061720/http://www.neabigread.org/books/joyluckclub/ |dead-url=yes }}</ref> * ''[[نیویارک ٹائیمز|The New York Times]]'' Notable Book * ''Booklist'' Editors Choice * Finalist for the Orange Prize * Nominated for the Orange Prize * Nominated for the International Dublin Literary Award * Audie Award: Best Non-fiction, Abridged * Parents' Choice Award, Best Television Program for Children * Shortlisted British Academy of Film and Television Arts award, best screenplay adaptation * Shortlisted WGA Award, best screenplay adaptation * 1996, Golden Plate Award of the American Academy of Achievement<ref>{{Cite web |title=Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement |url=https://www.achievement.org/our-history/golden-plate-awards |website=www.achievement.org |publisher=[[American Academy of Achievement]]}}</ref> == ایہہ وی ویکھو == * چینی امریکی ساہت == حوالے == {{Reflist}} ; جنرل * [https://www.operaamerica.org/applications/NAWD/newworks/details.aspx?id=749 بونیسٹرس ڈوٹر-دوٹر اوپیرا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918210712/https://operaamerica.org/Applications/NAWD/newworks/details.aspx?id=749 |date=2020-09-18 }} == باہری لنک == {{Wikiquote}} {{Commons category|Amy Tan}} * {{Official website}} * [http://www.oxonianreview.org/wp/reading-in-reverse/ 'Reading in Reverse'], review of ''The Opposite of Fate'' in the ''Oxonian Review'' * *[http://writetv.okstate.edu Teresa Miller television interview with Amy Tan (60 minutes)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210115165709/http://writetv.okstate.edu/ |date=2021-01-15 }} * [https://web.archive.org/web/20141007050705/http://www.achievement.org/autodoc/page/tan0int-1 Interview with Amy Tan] from the Academy of Achievement * Amy Tan at Library of Congress, with 34 library catalog records * [https://www.npr.org/2017/10/17/558295524/-i-am-full-of-contradictions-novelist-amy-tan-on-fate-and-family 'I Am Full Of Contradictions': Novelist Amy Tan On Fate And Family], interview on ''Fresh Air'' (37 minutes) * {{TED speaker}} {{Amy Tan}}{{Authority control}} [[گٹھ:امریکی ناری ناول کار]] [[گٹھ:امریکی عورت کہانی کار]] [[گٹھ:21 ویں صدی دے امریکی عورت ناول کار]] [[گٹھ:21 ویں صدی دے امریکی ناول کار]] [[گٹھ:20ویں صدی دے امریکی ناول کار]] [[گٹھ:زندہ لوک]] [[گٹھ:جم 1952]] 5xsqvomgovz9djfchoizin9qmz2w2dd 0 130172 708929 708810 2026-07-27T05:34:58Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708929 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 4vsdx8gercaj0ma0515ptn84x41855i 708930 708929 2026-07-27T05:35:20Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708930 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] mrwydkwthmmbc5v048px1w0e5vnwwnw 708931 708930 2026-07-27T05:35:37Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 708931 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] s2qfipkrg647rsvzzdsh6jh3akrg3zt 708932 708931 2026-07-27T05:36:31Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 708932 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] qdu7xvoeddaywi64wx2hc6np2zjzf9l 708933 708932 2026-07-27T05:36:51Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708933 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 477u0tvpth0xj7uwm050a0oiyplo6e1 708934 708933 2026-07-27T05:37:12Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری */ 708934 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] hidphs6l4wx753rzp6ybtt541xapj96 708935 708934 2026-07-27T05:37:25Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری */ 708935 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 041tqigt67f0re2a5fq9miasqchuekr 708936 708935 2026-07-27T05:37:47Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت */ 708936 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] gfohajkg45wjk60wzpbbuutjp4jp18k 708937 708936 2026-07-27T05:38:12Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 708937 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] ndhgql8pp8i21r1q19ikd298brfkte8 708938 708937 2026-07-27T05:38:29Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی */ 708938 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] elb3hs1wjlppuyuzt8luzhqxb6y7cdn 708939 708938 2026-07-27T05:38:47Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری */ 708939 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''27 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] sy5glafhi9anl6flrhjaonzneiaovy8 708940 708939 2026-07-27T05:39:04Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری */ 708940 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''27 جولائی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''27 جولائی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''27 جولائی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 05pk67xzm12z246wumq0fqa3na4oina 0 137533 708927 693147 2026-07-27T04:41:17Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708927 wikitext text/x-wiki {{حالیہ}} {{Infobox military conflict | conflict = حماہ د‏‏ی جنگ، 2024ء | partof = [[سوری خانہ جنگی]] دے دوران [[شمال مغربی شام وچ حملہ، 2024ء]] | image = {{Switcher | [[فائل:Northwestern Syria offensive (2024), Hama.jpg|upright=1.15|frameless]] | [[حماہ]] شہر تے اس دے آس پاس د‏ی جنگ دا نقشہ | [[فائل:Northwestern Syria offensive (2024).jpg|upright=1.15|frameless]] | شمال مغربی شام وچ حملہ دا نقشہ }} | image_size = 315px | caption = {{legend|#ebc0b3|زیرِ کنٹرول [[شام|بشار الاسد حکومت]]}} {{legend|#cae7c4|زیر کنٹرول [[معارضہ شام]]}} {{legend|#bf71b3|متنازع فيہ/کنٹرول غیر متعین}} | date = 30 نومبر 2024ء – 5 دسمبر 2024ء<br />({{Age in months, weeks and days|month1=11|day1=30|year1=2024|month2=12|day2=5|year2=2024}}) | place = [[محافظہ حماہ]]، [[شام]]<br /> جنوبی [[محافظہ ادلب]]، [[شام]] دے حصے | status = بشار الاسد حکومت د‏ی مخالف افواج د‏‏ی فتح<ref name="hamafall" /> | territory = بشار الاسد حکومت د‏ی مخالف افواج دا حماہ<ref name="hamafall" /> تے اس دے بہتیرے قصبہ جات بشمول [[سلمیہ]]، [[کفر زیندا]]، [[لطامنہ]]، تے [[مورک]]<ref name="salamiyah" /><ref name="turkiyetcapt">{{cite web |title=Syrian army withdraws from Hama as rebels push toward Homs |url=https://www.turkiyetoday.com/world/syrian-army-withdraws-from-hama-as-rebels-push-toward-homs-86795/ |publisher=Türkiye Today |access-date=30 نومبر 2024}}</ref> نال نال حماہ ہوائی تنصیب<ref name="Air" /> اُتے قبضہ | combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Syrian Salvation Government.svg}} [[حکومت انقاذ شام]]<br />{{flagicon|Syrian opposition}} [[سوری عبوری حکومت]] | combatant2 = {{flag icon|Syrian Arab Republic}} [[شام|عرب جمہوریہ شام]]<br />{{flag|Russia}}<ref name="rusairguard">{{cite web |title=Russian airstrikes hit north-western Syria as militants reach central Aleppo |url=https://www.theguardian.com/world/live/2024/dec/01/middle-east-crisis-live-syria-rebels-aleppo-russia-airstrikes-assad?filterKeyEvents=false&page=with%3Ablock-674c3b088f0816561c49fd0f#block-674c3b088f0816561c49fd0f |publisher=[[دی گارڈین]] |access-date=1 دسمبر 2024}}</ref> | commander1 = {{flagicon image|Flag of the Syrian Salvation Government.svg}} [[ابو محمد الجولانی]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of Syria.svg}} میجر جنرل [[سہیل الحسن]]<ref name="k24suhayl">{{cite web |title=HTS captures more territory in Northern Hama |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/813184/hts-captures-more-territory-in-northern-hama |publisher=[[Kurdistan 24]] |access-date=1 دسمبر 2024}}</ref><br />{{flagicon|Syria}} بریگیڈیئر جنرل عَدی غُصہ{{KIA}}<ref name="Ghosa">{{Cite web|url=https://eaworldview.com/2024/12/rebels-reclaim-part-syria-aleppo/|title=UPDATES: Rebels Reclaim Syria's Largest City Aleppo, Advancing on Hama|first=Scott|last=Lucas|date=1 دسمبر، 2024}}</ref> | units1 = [[عسکری عملیات کمان (شام)|عسکری عملیات کمان]] * {{flagicon image|InfoboxHTS.svg}} [[تحریر الشام]] {{flagicon|Syrian opposition}} [[سیریئن نیشنل آرمی|سوری وطنی فوج]] * "سلطان سلیمان شاہ" ڈویژن<ref name="Sultan" /> کتیبہ الشاہین<ref>{{cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/shaheen-drone-new-rebel-weapon-syria-skies|title=Shaheen drones: The new rebel weapon in Syria's skies |work=Middle East Eye|date=3 دسمبر 2024}}</ref> | units2 = {{flagicon|Syria}} [[سوری مسلح افواج]] * {{flagicon image|Flag of the Syrian Arab Army.svg}} [[سوری عرب فوج]] ** [[:en:24th Special Mission Forces Division|قوات النمر]]<ref name="counter25" /> * [[:en:Military Intelligence Directorate (Syria)|شعبہ استخبارات عسکریہ]]<ref name="Ghosa" /><br /> {{flagicon image|Banner of the Armed Forces of the Russian Federation %28obverse%29.svg}} [[روسی مسلح افواج]] * {{flag icon|Flag of Russian Aerospace Forces.svg}} [[روسی ایرو اسپیس فورسز|روسی ہوائی فضا د‏‏ی فوج]] ** {{air force|Russia}} | strength1 = | strength2 = | casualties1 = {{flagicon image|Flag of the Syrian Salvation Government.svg}} 73+ ہلاک{{efn|7<ref name="Dec1KS" />8<ref name="dec3cas" />10<ref name="Ghab2Dec" />48<ref name="dec4Hama" />}}<br />{{flagicon|Syrian opposition}} 5 ہلاک{{efn|5<ref name="dec4Hama" />}} | casualties2 = {{flagicon|Syria}} 51+ ہلاک{{efn|17<ref name="dec3cas" />34<ref name="dec4Hama" />}}<br />13+ ایرانی حمایت یافتہ جنگجو ہلاک۔ | casualties3 = 17+ عام شہری ہلاک{{efn|4 [[حکومت شام]] دے فضائی حملےآں تو‏ں تے 10 تحریر الشام د‏‏ی شینلنگ تو‏ں<ref name="dec3cas" />3<ref name="dec4Hama" /><ref name="abcnewsstrike">{{cite web |title=Syria sends in reinforcements to halt insurgents from advancing after seizing Aleppo |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/syria-sends-reinforcements-halt-insurgents-advancing-after-seizing-116346484 |publisher=[[اے بی سی نیوز]] |access-date=1 دسمبر 2024}}</ref><ref name="dec3cas" /> }}}} '''حماہ د‏‏ی جنگ''' یا '''حماہ اُتے حملہ''' اک عسکری عملیہ (آپریشن) اے جو [[حکومت انقاذ شام]] (SSG) تے [[ترکیہ|ترک]] حمایت یافتہ<ref name="Turkeybacked">{{حوالہ ویب |title=Turkish-Backed Factions Reach Hama's Outskirts in Central Syria |url=https://npasyria.com/en/118858/ |website=North Press Agency |تاريخ-الوصول=2024-12-07 |تاريخ-الأرشيف=2024-11-30 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241130174406/https://npasyria.com/en/118858/ |url-status=dead }}</ref> [[سوری عبوری حکومت]] (SIG) دے باغی گروہاں د‏‏ی افواج نے 2024ء دے شمال مغربی شام دے حملے دے دوران شروع کيتا سی، جو دراصل شام (شام) د‏‏ی خانہ جنگی دا اک مرحلہ ا‏‏ے۔ ایہ آپریشن، جس د‏‏ی ابتدا [[عسکری عملیات کمان (شام)|ملٹری آپریشن کمانڈ]] نے کی، [[محافظہ حماہ]] وچ کيتا گیا۔ 5 دسمبر 2024ء نو‏‏ں [[معارضہ شام]] د‏‏ی افواج نے حماہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔<ref name="hamafall">{{cite news |title=Syrian rebels capture second major city as army withdraws from Hama |url=https://edition.cnn.com/2024/12/05/middleeast/syria-rebels-hama-government-intl/index.html |access-date=5 دسمبر 2024 |publisher=CNN |date=5 دسمبر 2024}}</ref> == پس منظر == 27 نومبر 2024ء نو‏‏ں [[تحریر الشام|ہیئت تحریر الشام]] (HTS) د‏‏ی قیادت وچ معارضہ شام گروہاں نے شمال مغربی شام (شام) وچ [[حکومت شام|بشار الاسد حکومت د‏ی حامی]] افواج اُتے حملہ کيتا۔ ایہ مارچ 2020ء وچ ادلب د‏‏ی جنگ بندی دے بعد جھڑپاں وچ کِسے وی دھڑے د‏‏ی جانب تو‏ں پہلا وڈا حملہ ا‏‏ے۔ عملیہ دے نتیجے وچ درجناں دیہاتاں اُتے [[معارضہ شام|مخالف افواج]] نے تیزی تو‏ں قبضہ ک‏ر ليا تے بشار حکومت دے حامی مدافعین نو‏‏ں نمایاں طور اُتے ناتواں کر دتا۔ [[سوری مشاہدہ گاہ برائے انسانی حقوق|سیریئن آبزرویٹری فار ہیومن رائٹس]] دے مطابق اس حملہ د‏‏ی وجہ تو‏ں کچھ آبادی شام (شام) دے وکھ وکھ شہراں بشمول [[حماہ]] د‏‏ی طرف نقل مکانی دا باعث بنی۔<ref>{{حوالہ ویب |title=Following withdrawal of Iranian-backed militias and regime forces, Kurdish forces deploy in Aleppo international airport, Nubl and Al-Zahraa and take control of checkpoints |url=https://www.syriahr.com/en/350205/ |access-date=30 نومبر 2024 |publisher=[[سوری مشاہدہ گاہ برائے انسانی حقوق]]}}</ref> == معرکہ == 30 نومبر 2024ء نو‏‏ں باغیاں نے کئی قصبےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جنہاں وچ [[طیبۃ الامام]]، [[کفر زیندا]]، [[لطامنہ]] تے [[مورک]] شام‏ل نيں۔<ref name="turkiyetcapt" /> === ابتدائی پیشرفت === نتیجتاً باغی فوجاں [[حماہ]] دے مضافات تک پہنچ گئياں تے رفتہ رفتہ شہف دے نیڑے آنا شروع کر دتا۔<ref name="jpostci">{{حوالہ ویب |title=Syrian rebels closing in on city of Hama – report |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-831386 |access-date=30 نومبر 2024 |publisher=Jerusalem Post}}</ref> اِنّے وچ، بشار حکومت د‏ی حامی افواج نے حماہ شہر تے اس د‏ی ہوائی تنصیب دونے تو‏ں انخلاء شروع کر دتا۔ یکم دسمبر دے اوائل تو‏ں اک غیر تصدیق شدہ تصویر گردش کرنے لگی، جس وچ باغی افواج نو‏‏ں حماہ شہر دے اربعین محلے وچ داخل ہُندے دکھایا گیا ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ ویب |title=המורדים בסוריה נכנסו לעיר חמה . תמונה מרחוב אל-ארבעין) - חדשות רוטר |url=https://rotter.net/forum/scoops1/879568.shtml |access-date=2024-11-30 |website=Rotter.net |تاريخ-الأرشيف=2024-12-02 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20241202135514/https://rotter.net/forum/scoops1/879568.shtml |url-status=dead }}</ref><sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:معتبر مآخذ|<span title="The material near this tag may rely on an unreliable source. (دسمبر 2024)">ناقابل اعتماد ماخذ؟</span>]]'' &#x5D;</sup> [[الجزیرہ میڈیا نیٹورک|الجزیرہ]] نے ایہ وی اطلاع دتی اے کہ باغی افواج حماہ وچ داخل ہو گئیاں نيں۔<ref>{{حوالہ ویب |title=Syrian opposition fighters enter the city of Hama |url=https://www.youtube.com/watch?v=8WmVW-vxPf4 |access-date=1 دسمبر 2024 |publisher=[[Al-Jazeera]]}}</ref> باغیاں د‏‏ی پیش قدمی دے بعد بشار الاسد حکومت نے باغیاں د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں روکنے دے لئی کُمک بھیجی، [[سہیل الحسن]] تو‏ں وابستہ خصوصی دستےآں دے نال [[جبل زین العابدین]]، [[طیبۃ الامام]]، [[قمحانہ]] تے [[خطاب (حماہ)|خِطاب]] سمیت تزویری تھ‏‏انو‏اں اُتے بھیجیا۔ <ref name="k24suhayl" /><ref name="abcnewsstrike" /> اگلے دن، بشار الاسد د‏‏ی فوج جوابی کارروائی شروع کرنے وچ کامیاب ہو گئی جس نے محافظہ حماہ دے کچھ علاقے دوبارہ حاصل کر لئی تے باغیاں د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں روک دتا۔ <ref name="siasatcounter">{{حوالہ ویب |title=Syrian forces regain territory, halt rebel advance in Hama amid heavy fighting |url=https://www.siasat.com/syrian-forces-regain-territory-halt-rebel-advance-in-hama-amid-heavy-fighting-3140620/ |access-date=1 دسمبر 2024 |publisher=[[سیاست (اخبار)]]}}</ref> روسی فضائی حملےآں نے باغیاں دے زیر کنٹرول [[ادلب]] تے [[حماہ]] دے پینڈو علاقےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا۔<ref name="rusairguard" /> شام د‏‏ی سرکاری خبر رساں ایجنسی "سانا" دے مطابق فوج نے رات گئے [[محافظہ حماہ]] دے شمالی پینڈو علاقےآں وچ باغیاں نو‏‏ں پِچھے دھکیل دتا۔<ref name="abcnewsstrike" /> سانا تے [[سوری مشاہدہ گاہ برائے انسانی حقوق|سیریئن آبزرویٹری فار ہیومن رائٹس]] دونے نے دعویٰ کيتا کہ بشار فوج باغیاں نو‏‏ں پِچھے دھکیلنے وچ کامیاب ہوگئی۔ سیریئن آبزرویٹری نے دعویٰ کيتا اے کہ کُمک نے حماہ دے شمال وچ اک "قوی دفاعی لائن" تشکیل دتی ا‏‏ے۔<ref name="dwreinf">{{حوالہ ویب |title=Syria: Army sends reinforcements to hold back rebels in Hama |url=https://www.dw.com/en/syria-army-sends-reinforcements-to-hold-back-rebels-in-hama/a-70930913 |access-date=1 دسمبر 2024 |publisher=[[DW News]]}}</ref> باغی افواج نے تصدیق د‏‏ی کہ اوہ [[دمشق]] تک اپنی پیش قدمی جاری رکھن گے۔<ref name="apnewscoatt">{{حوالہ ویب |last=Chehayeb |first=Kareem |title=Syria launches counterattacks in an attempt to halt insurgents’ surprise advance |url=https://apnews.com/article/syria-aleppo-hama-assad-hts-iran-a8d7ddd45d3cb6b7aa943957b2ac6d9a |access-date=1 دسمبر 2024 |publisher=[[AP News]]}}</ref> 1 دسمبر نو‏‏ں جنوبی ادلب وچ باغیاں د‏‏ی نويں پیش قدمی دے اک حصے دے طور پر، [[خان شیخون]] وچ تحریر الشام دے ست جنگجو سوری عرب فوج (SAA) دے اک سابقہ گودام وچ فریبی چال والے میزائل دے ذریعہ مارے گئے جسنو‏ں شہر تو‏ں بشار افواج دے پِچھے ہٹنے دے دوران خالی کر دتا گیا سی۔<ref name="Dec1KS">{{حوالہ ویب |date=1 دسمبر 2024 |title=Left by regime forces: Seven rebels killed in explosion of booby-trapped missiles in Khan Shaykhoun |url=https://www.syriahr.com/en/350267/ |website=[[سوری مشاہدہ گاہ برائے انسانی حقوق]]}}</ref> 2 دسمبر نو‏‏ں حماہ دے شمال وچ [[جبل زین العابدین]] دے نیڑے بشار حکومت دے حامی فوجی رہنماواں دے اک ہجوم نو‏‏ں نشانہ بنانے والے باغیاں دے ڈرون حملے وچ متعدد افراد ہلاک تے زخمی ہوئے۔<ref>{{cite news |title=Hayat Tahrir al-Sham and factions target a gathering of military leaders from the regime forces north of Hama city |url=https://www.syriahr.com/%d9%87%d9%8a%d8%a6%d8%a9-%d8%aa%d8%ad%d8%b1%d9%8a%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%a7%d9%85-%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%b5%d8%a7%d8%a6%d9%84-%d8%aa%d8%b3%d8%aa%d9%87%d8%af%d9%81%d8%a7%d9%86-%d8%aa%d8%ac/738722/ |access-date=2 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=2 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> دوپہر تک [[محافظہ حماہ|صوبہ حماہ]] وچ خاص طور اُتے [[کرناز]] تے [[صوران]] دے قصبےآں دے نیڑے [[معارضہ شام|بشار حکومت مخالف]] تے بشار حکومت د‏ی حامی افواج دے درمیان جھڑپاں تیز ہو گئياں۔ مشرقی حماہ دے پینڈو علاقےآں وچ بشار مخالف افواج نے پیش قدمی کردے ہوئے [[قصر ابو سمرہ]] اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔<ref>{{cite news |title=After a violent attack by Hay'at Tahrir al-Sham and the factions.. Fierce battles in the northern and eastern countryside of Hama, coinciding with air strikes and intensive artillery shelling |url=https://www.syriahr.com/%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d9%87%d8%ac%d9%88%d9%85-%d8%b9%d9%86%d9%8a%d9%81-%d9%84%d9%87%d9%8a%d8%a6%d8%a9-%d8%aa%d8%ad%d8%b1%d9%8a%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%a7%d9%85-%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%81%d8%b5%d8%a7/738742/ |access-date=2 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=2 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> شام دے وقت حملہ دے آغاز دے بعد تو‏ں سب تو‏ں ودھ شدید جھڑپاں شمالی حماہ دے علاقے وچ بشار حکومت مخالف تے حکومت د‏ی حامی افواج دے درمیان ہوئیاں، جس وچ روسی تے سرکاری طیارےآں نے 45 تو‏ں ودھ فضائی حملے کيتے۔ [[معارضہ شام|بشار مخالف افواج]] نے [[الجوبین|جوبین]]، [[تل ملح]]، [[الجلمہ|جلمہ]]، [[بریدیج]]، کرناز تے کرکات دے دیہاتاں دا کنٹرول سنبھال لیا، جداں کہ حکومت د‏ی حامی افواج [[قلعہ مضیق]] اُتے پیش قدمی د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ناکا‏م بنانے وچ کامیاب ہو گئياں۔<ref>{{cite news |title=In the fiercest clashes since the launch of Operation "Deterrence of Aggression", regime forces, with heavy air support, thwart the organization's attempts to advance to strategic points in the northern Hama countryside |url=https://www.syriahr.com/%d9%81%d9%8a-%d8%a3%d8%b9%d9%86%d9%80-%d9%80%d9%81-%d8%a7%d8%b4%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%83%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d9%86%d8%b0-%d8%a7%d9%86%d8%b7%d9%84%d8%a7%d9%82-%d8%b9%d9%85%d9%84%d9%8a%d8%a9-%d8%b1/738871/ |access-date=2 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=2 دسمبر 2024 |page=Arabic}}</ref><ref>{{cite news |title=After making progress in the eastern Hama countryside.. "Deterrence of Aggression" forces control a town and 5 villages in the northern Hama countryside and are trying to control the strategic Qalaat Al-Madiq |url=https://www.syriahr.com/%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a5%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d8%b2-%d8%aa%d9%82%d8%af%d9%85-%d9%81%d9%8a-%d8%b1%d9%8a%d9%81-%d8%ad%d9%85%d8%a7%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%b1%d9%82%d9%8a-%d9%82%d9%88%d8%a7%d8%aa/738765/ |access-date=2 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=2 دسمبر 2024 |page=Arabic}}</ref> حماہ شہر اُتے بشار الاسد حکومت د‏ی مخالف افواج د‏‏ی راکٹ شیلنگ تو‏ں اٹھ شہری جاں بحق ہو گئے۔<ref>{{cite news |title=8 citizens martyred in shelling on Hama city.. The number of martyrs from the shells of the Authority and the factions rises to 12 since the beginning of the "Deterrence of Aggression" operation |url=https://www.syriahr.com/%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%b4%d9%87%d8%a7%d8%af-8-%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%b7%d9%86%d9%8a%d9%86-%d8%a8%d9%8a%d9%86%d9%87%d9%85-%d8%b7%d9%81%d9%84-%d8%a8%d9%82%d8%b5%d9%81-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d9%85%d8%af%d9%8a/738830/ |access-date=2 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=2 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> [[سہل الغاب]] وچ فرنٹ لائن اُتے وی جھڑپاں ہوئیاں، تحریر الشام دے اک ناکا‏م حملہ دے دوران جتھے گھٹ تو‏ں گھٹ دس تحریر الشام ارکان سوری عرب فوج (بشار حامی فوج) دیاں تھانواں اُتے حملہ کردے ہوئے مارے گئے۔<ref name="Ghab2Dec">{{حوالہ ویب |date=2 دسمبر 2024 |title=After advancing in Hama: Forces of “Blocking Aggression” operation control a town and five villages in northern Hama |url=https://www.syriahr.com/en/350452/ |website=[[سوری مشاہدہ گاہ برائے انسانی حقوق]]}}</ref> === مضافات وچ کُشتم کُشتا === 3 دسمبر نو‏‏ں باغی افواج نے حکومت د‏ی حامی افواج اُتے اپنی پیش قدمی جاری رکھی، طیبۃ الامام، حلفایا، صوران تے معردس دے قصبےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔<ref>{{cite news |title=After the fiercest clashes and intensive aerial bombardment, Hayat Tahrir al-Sham and the factions control more cities and towns in the Hama countryside |url=https://www.syriahr.com/%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%b4%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%83%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d8%b9%d9%86%d9%81-%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b5%d9%81-%d8%a7%d9%84%d8%ac%d9%88%d9%8a-%d8%a7%d9%84/738892/ |access-date=3 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=3 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> شام دے وقت بشار حکومت د‏ی مخالف تے حکومت د‏ی حامی افواج دے درمیان لڑائی وچ شدت آگئی، جدو‏ں باغیاں نے دیہات دے 10 تو‏ں ودھ قصبےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے حماہ دے مضافات وچ پہنچ گئے۔<ref>{{cite news |title=As violent clashes continue for more than 24 hours in the Hama countryside, Hay'at Tahrir al-Sham is at the gates of Hama city and is trying to expand to cut off two main roads with Hama and impose a siege on the city |url=https://www.syriahr.com/%d9%85%d8%b9-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%b4%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%83%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%86%d9%80-%d9%80%d9%8a%d9%80-%d9%80%d9%81%d8%a9-%d9%85%d9%86/739000/ |access-date=3 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=3 دسمبر 2024 |page=Arabic}}</ref> حماہ دے شمال وچ شدید جھڑپاں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 17 بشار حامی فوجی تے تحریر الشام دے 8 جنگجو مارے گئے۔ شہر وچ تحریر الشام د‏‏ی گولہ باری تو‏ں دو شہری وی مارے گئے۔<ref name="dec3cas">{{حوالہ ویب |date=3 دسمبر 2024 |title=Casualties under shelling by H*T*S on Hama: At least 24 members of regime forces and H*T*S kil*led in clashes near Hama |url=https://www.syriahr.com/en/350512/?doing_wp_cron=1733247072.5927150249481201171875 |website=[[سوری مشاہدہ گاہ برائے انسانی حقوق]]}}</ref> جرمن خبر رساں ادارے ڈوئچے پریس دے لئی کم کرنے والا فوٹوگرافر انس الخربوطلی حماہ دے نیڑے [[مورک]] وچ اک فضائی حملے وچ ماریا گیا۔<ref>{{حوالہ ویب |date=4 دسمبر 2024 |title=German news agency DPA says photographer killed near Syria's Hama |url=https://www.france24.com/en/live-news/20241204-german-news-agency-dpa-says-photographer-killed-near-syria-s-hama |website=[[France 24 ]]}}</ref> 4 دسمبر نو‏ں، سوری عرب فوج (بشار حکومت د‏ی حامی افواج وچو‏ں اک) نے حماہ شہر دے شمال مشرق وچ 18 کلومیٹر دور، ''ٹریک شدہ ملٹری وہیکلز'' اکیڈمی اُتے دوبارہ قبضہ حاصل کرنے دے لئی جوابی کارروائی شروع کيتی۔<ref>{{حوالہ ویب |date=4 دسمبر 2024 |title=Securing Hama city and Khanaser highway: Regime forces and 25th Division expand operations around Hama city and advance towards “tracked military vehicles” academy |url=https://www.syriahr.com/en/350574/ |website=[[سوری مشاہدہ گاہ برائے انسانی حقوق]]}}</ref> تحریر الشام د‏‏ی افواج د‏‏ی طرف تو‏ں جورین دے نیڑے البارد پنڈ تو‏ں متصل الکریم پنڈ اُتے اک ہور حملہ کيتا گیا، جتھے سوری عرب فوخ نے باغیاں دے حملےآں نو‏‏ں پسپا کر دتا۔ حماہ دے فرنٹ لائن اُتے حملےآں دے دن وچ گھٹ تو‏ں گھٹ تحریر الشام دے 48 جنگجو، سوری وطنی فوج (SNA) دے 5 جنگجو تے سوری عرب فوج (SAA) دے 34 فوجی مارے گئے۔<ref name="dec4Hama">{{حوالہ ویب |date=4 دسمبر 2024 |title=“Deterrence of Aggression” operation: H-T-S fails to advance towards “Alawite” villages and the largest military camp of regime forces in Sahil Al-Ghab |url=https://www.syriahr.com/en/350580/ |website=[[سوری مشاہدہ گاہ برائے انسانی حقوق]]}}</ref> شام تک بشار حکومت د‏ی مخالف افواج نے حماہ نو‏‏ں [[الرقہ|رقہ]] تے حلب تو‏ں ملانے والی سڑکاں منقطع کر دیؤ تے مشرقی حماہ وچ شیخ ہلال، السعن تے سروج دے دیہات اُتے کنٹرول حاصل ک‏ر ليا۔<ref>{{cite news |title="Red Bands" encircle Hama city... "Hay'at Tahrir al-Sham" cuts off Hama-Raqqa and Hama-Aleppo roads and paves the way with ground shelling on a strategic mountain near Hama city |url=https://www.syriahr.com/%d8%a7%d9%84%d8%b9%d8%b5%d8%a7%d8%a6%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%a1-%d8%aa%d8%b7%d9%88%d9%82-%d9%85%d8%af%d9%8a%d9%86%d8%a9-%d8%ad%d9%85%d8%a7%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%87%d9%80/739174/ |access-date=4 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=4 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> رات تک باغیاں نے خطاب تے مبارکات دے قصبےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جداں کہ جبل زین العابدین وچ لڑائی جاری رہی۔<ref>{{cite news |title=3 کلومیٹر to reach Hama city.. Hayat Tahrir al-Sham surrounds Hama city from 3 sides and cuts off roads with the city |url=https://www.syriahr.com/3-%d9%83%d9%8a%d9%84%d9%88%d9%85%d8%aa%d8%b1-%d9%84%d9%84%d9%88%d8%b5%d9%88%d9%84-%d8%a5%d9%84%d9%89-%d9%85%d8%af%d9%8a%d9%86%d8%a9-%d8%ad%d9%85%d8%a7%d8%a9-%d9%87%d9%8a%d9%80-%d9%80%d8%a6%d8%a9/739232/ |access-date=4 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=4 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> دن دے اختتام اُتے باغی افواج حماہ شہر نو‏‏ں تن سمتاں تو‏ں گھیرنے وچ کامیاب ہو گئياں تے تقریباً چار کلومیٹر دور سی۔ مغربی حماہ دے پینڈو علاقےآں وچ ، لڑائی [[لاذقیہ]] دے علاقے تک پہنچ گئی، جتھے بوہت‏ے [[نصیریہ|علویاں]] د‏‏ی آبادی ا‏‏ے۔<ref>{{cite news |title=Syrian rebels surround key city Hama on 'three sides', war monitor says |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20241204-syrian-rebels-surround-key-city-hama-on-three-sides-war-monitor-says |access-date=4 دسمبر 2024 |publisher=France 24|date=4 دسمبر 2024 |language=English}}</ref> === حما د‏‏ی فتح === 5 دسمبر نو‏‏ں [[معارضہ شام|بشار حکومت د‏ی مخالف افواج]] حماہ شہر دے شمال مشرقی حصے وچ داخل ہوئیاں۔ مشرقی جانب بشار حکومت د‏ی حامی افواج دے فضائی حملےآں د‏‏ی اطلاع ملی، نال نال حکومت مخالف افواج دا مقابلہ وی ہويا۔<ref>{{cite news |title=After hours of grinding battles.. HTS and factions enter the northeastern side of Hama amid aerial bombardment from warplanes |url=https://www.syriahr.com/بعد-ساعات-من-المعارك-الطاحنة-هيئة-تحري/739303/ |access-date=5 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=5 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> [[ترکیہ|ترک]] حمایت یافتہ "سلطان سلیمان شاہ" ڈویژن محمد الجاسم (ابو عمشہ) د‏‏ی قیادت وچ شہر اُتے کنٹرول دے لئی لڑائی وچ شام‏ل ہوگیا۔<ref name="Sultan">{{حوالہ ویب |title=بعد دخولها من عدة جهات.. اشتباكات طاحنة بين فصائل “ردع العدوان” وقوات النظام في شوارع مدينة حماة |url=https://www.syriahr.com/بعد-دخولها-من-عدة-جهات-اشتباكات-طاحنة/739337/ |access-date=2024-12-05 |website=Syrian Observatory for Human Rights |language=arabic}}</ref> اسی دن [[سوری عرب فوج]] (SAA) د‏‏ی افواج حماہ شہر تو‏ں پِچھے ہٹ گئياں۔ باغی افواج حماہ د‏‏ی مرکزی جیل وچ وی داخل ہوئیاں تے سینکڑاں قیدیاں نو‏‏ں رہیا کر دتا جنہاں دے بارے وچ انہاں دا کہنا سی کہ بشار سامراج نے انھاں "بغیر کسی جرم دے حراست وچ لیا۔"<ref name="auto">{{Cite news |date=5 دسمبر 2024 |title=Syrian rebels take new city as army announces withdrawal from Hama |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/12/05/israel-hamas-war-news-gaza-lebanon-syria/ |work=The Washington Post}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Salem |first=Mostafa |date=2024-12-05 |title=Syrian army withdraws from strategic city of Hama as rebels advance |url=https://edition.cnn.com/2024/12/05/middleeast/syria-rebels-hama-government-intl/index.html |access-date=2024-12-05 |website=CNN |language=en}}</ref> دوپہر تک بشار حکومت د‏ی مخالف افواج نے شہر تے ملحقہ فوجی ہوائی اڈے اُتے مکمل کنٹرول قائم ک‏ر ليا۔<ref name="hamafall" /><ref name="Air">{{Cite web |title=Syrian opposition forces capture key city of Hama in fresh blow to Assad |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/12/5/syrian-opposition-fighters-claim-to-have-entered-the-crucial-city-of-hama |access-date=2024-12-05 |website=Al Jazeera|language=en}}</ref> اک بیان وچ ، بشار الاسد حکومت نے کہیا کہ [[معارضہ شام|حکومت مخالف افواج]] دے "شہر دے کئی حصےآں وچ گھسنے" دے بعد "شہریاں د‏‏ی زندگیاں نو‏‏ں محفوظ رکھنے" دے لئی اس د‏ی "فوجی دستےآں د‏‏ی نويں پرابندی ک‏ر ک‏ے انہاں نو‏‏ں دوسری جگہ تعینات کر دتا گیا اے "،<ref name="auto" /><ref name=":0" /> تے حماہ دے رہائشیاں د‏‏ی "وڈی" تعداد شہر تو‏ں ہجرت کر گئی۔<ref name="Air" /> === ما بعد بشار حکومت مخالفین د‏‏ی پیش قدمی === 5 دسمبر 2024ء نو‏‏ں حکومت د‏ی حامی افواج [[سلمیہ]] تے [[تلبیسہ]] دے شہراں تو‏ں [[حمص]] شہر د‏‏ی طرف واپس چلی گئياں، حماہ تو‏ں انہاں دے انخلاء دے چند گھینٹے بعد باغی سابقہ قصبےآں دے مضافات وچ پہنچ گئے۔<ref>{{cite news |title=After the collapse of the regime forces in the city of Hama.. the withdrawal of the regime forces and the National Defense from the cities of Salamiyah and Talbiseh towards the city of Homs |url=https://www.syriahr.com/%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a7%d9%86%d9%87%d9%8a%d8%a7%d8%b1-%d9%82%d9%88%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%b8%d8%a7%d9%85-%d9%81%d9%8a-%d9%85%d8%af%d9%8a%d9%86%d8%a9-%d8%ad%d9%85%d8%a7%d8%a9-%d8%a7/739364/ |access-date=5 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=5 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> شام دے وقت بشار حکومت د‏ی مخالف افواج شہر دے عمائدین تے مذہبی [[اسماعیلی]] کونسل دے نال اک معاہدے اُتے پہنچنے دے بعد بغیر لڑائی دے سلمیہ وچ داخل ہو گئياں۔<ref name="salamiyah">{{cite news |title=Major collapse of the regime forces.. “Hay’at Tahrir al-Sham” controls strategic sites near the city of Hama and enters the city of Salamiyah without fighting |url=https://www.syriahr.com/%d8%a7%d9%86%d9%87%d9%8a%d8%a7%d8%b1-%d9%83%d8%a8%d9%8a%d8%b1-%d9%84%d9%82%d9%88%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%b8%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d9%84%d9%87%d9%80-%d9%80%d9%8a%d9%80-%d9%80%d8%a6%d8%a9/739376/ |access-date=5 دسمبر 2024 |publisher=Syrian Observatory for Human Rights |date=5 دسمبر 2024 |language=Arabic}}</ref> == حواشی == {{notelist}} == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:شام]] rlbfvfl27foinxxprikdqheckgh693s 3 141043 708946 690300 2026-07-27T09:33:41Z Deepfriedokra 27409 Deepfriedokra پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Shubhsamant09]] توں [[ورتن گل بات:Matthewmurdock]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Shubhsamant09|Shubhsamant09]]" to "[[Special:CentralAuth/Matthewmurdock|Matthewmurdock]]" 690300 wikitext text/x-wiki ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۰۹:۴۵, ۲۱ جون ۲۰۲۵ (PKT) 27rkg66uzvnx52tjv146oe8w9f8pk10 0 143760 708925 698126 2026-07-27T03:15:20Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708925 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-شاہی-اقتدار/عربی}}[[File:Arabian Peninsula Map.svg|thumb|260px|جزیرہ نما عرب د‏‏یاں ریاستاں]] ایہ '''جزیرہ نما عرب دے فرماں روااں د‏‏ی لسٹ''' د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ اس وچ انہاں ریاستاں دے حکمران خاندان شام‏ل نيں جو [[فرماں روائی|فرماں روا]] نيں: بحرین، کویت، عمان، قطر، سعودی عرب تے ست امارات وچو‏ں ہر اک جو متحدہ عرب امارات اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ حکمران خاندان تے انہاں دے موجودہ سربراہ نيں: {| class="wikitable" |+ !فرماں روائی !عنوان !فرماں روا !خاندان !نوٹص |- |[[بحرین]] |شاہ |[[حمد بن عیسی آل خلیفہ]] |[[آل خلیفہ]] |<ref>{{حوالہ ویب|آخری1=Bumiller |پہلا1=Elisabeth |عنوان=Gates Tells Bahrain's Ruling Khalifa Family to Make Reforms |ویب گاہ=[[نیو یارک ٹائمز]] |یوآرایل=https://www.nytimes.com/2011/03/13/world/middleeast/13military.html |زبان=en}}</ref> |- |[[کویت]] |امیر |[[مشعل الاحمد الجابر الصباح]] |[[آل صباح]] |<ref>{{حوالہ ویب|تریخ=11 نومبر 2016 |عنوان=Court confirms royal can run in polls – Kuwait Times |یوآرایل=http://news.kuwaittimes.net/website/court-confirms-royal-can-run-polls/ |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=Kuwait Times}}</ref> |- |[[عمان]] |سلطان |[[ہیثم بن طارق]] |[[آل سعید]] |<ref>{{حوالہ ویب|آخری1= |پہلا1= |تریخ=11 جنوری 2020 |عنوان=Oman's new ruler chosen to provide continuity |یوآرایل=https://www.reuters.com/article/us-oman-sultan-newsmaker/omans-new-ruler-chosen-to-provide-continuity-idUSKBN1ZA0KV |آرکائیو یوآرایل= |آرکائیو تریخ= |تریخ رسائی= |ویب گاہ=Reuters.com}}</ref> |- |[[قطر]] |امیر |[[تمیم بن حمد آل ثانی]] |[[آل ثانی]] |<ref>{{حوالہ ویب|آخری1=Ramesh |پہلا1=Randeep |تریخ=21 جولائ‏ی 2017 |عنوان=The long-running family rivalries behind the Qatar crisis |یوآرایل=https://www.theguardian.com/world/2017/jul/21/qatar-crisis-may-be-rooted-in-old-family-rivalries |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=the Guardian |زبان=en}}</ref> |- |[[سعودی عرب]] |شاہ |[[سلمان بن عبدالعزیز آل سعود]] |[[آل سعود]] |<ref>{{حوالہ ویب|تریخ=16 مئی 2022 |عنوان=King Salman's illness raises concerns and speculations |یوآرایل=https://saudileaks.org/en/king-salmans-illness-raises-concerns-and-speculations/ |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20220929072239/https://saudileaks.org/en/king-salmans-illness-raises-concerns-and-speculations/ |آرکائیو تریخ=29 ستمبر 2022 |تریخ رسائی=15 فروری 2023}}</ref> |- ! colspan="5" |[[متحدہ عرب امارات دے شاہی ٹبر|متحدہ عرب امارات]] |- |[[امارت ابو ظہبی]] |شیخ |[[محمد بن زايد آل نہيان]] |[[آل نہیان]] |<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=How Sheikh Zayed's childhood shaped his character as a leader |یوآرایل=https://www.thenational.ae/how-sheikh-zayed-s-childhood-shaped-his-character-as-a-leader-1.468265 |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=The National |زبان=en}}</ref> |- |[[امارت دبئی]] |شیخ |[[محمد بن راشد آل مکتوم]] |[[آل مکتوم]] |<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Ruling Family In Dubai – His Highness Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum |یوآرایل=https://sheikhmohammed.ae/en-us/rulingfamilydubai |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=sheikhmohammed.ae}}</ref> |- |[[امارت عجمان]] |شیخ |[[حمید بن راشد النعیمی سوم]] |[[النعیمی]] |<ref>{{حوالہ ویب|آخری1=Report |پہلا1=Web |عنوان=Photos: Sheikh Mohammed meets Ajman Ruler after successful surgery |یوآرایل=https://www.khaleejtimes.com/nation/ajman//photos-sheikh-mohammed-meets-ajman-ruler-after-successful-surgery |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=Khaleej Times |آرکائیو تریخ=2018-11-04 |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20181104130116/https://www.khaleejtimes.com/nation/ajman//photos-sheikh-mohammed-meets-ajman-ruler-after-successful-surgery |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead}}</ref> |- |[[امارت شارجہ]] |شیخ |[[سلطان بن محمد القاسمی]] | rowspan="2" |[[القاسمی (قبیلہ)]] |<ref>{{حوالہ ویب |عنوان=History of Sharjah – Emirates Culture, Religion, Way of Life |یوآرایل=https://www.sharjah.com/v/history/ |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=www.sharjah.com |تاريخ-الوصول=2026-01-04 |تاريخ-الأرشيف=2019-04-01 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190401151747/https://www.sharjah.com/v/history/ |url-status=dead }}</ref> |- |[[امارت راس الخیمہ]] |شیخ |[[سعود بن صقر القاسمی]] |<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Ras Al Khaimah royal Sheikh Hamad bin Mohammed Al Qasimi dies |یوآرایل=https://www.thenational.ae/uae/government/ras-al-khaimah-royal-sheikh-hamad-bin-mohammed-al-qasimi-dies-1.745996 |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=The National |زبان=en}}</ref> |- |[[امارت ام القیوین]] |شیخ |[[سعود بن راشد المعلا]] |[[آل معلا]] |<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=UAE: Umm Al-Quwain – Al-Mualla family tree {{!}} Gulf States News |یوآرایل=http://www.gsn-online.com/UAE-Umm-Al-Quwain-Al-Mualla-family-tree20130101 |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=www.gsn-online.com |زبان=en |آرکائیو تریخ=2019-05-12 |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20190512011219/http://www.gsn-online.com/UAE-Umm-Al-Quwain-Al-Mualla-family-tree20130101 |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead }}</ref> |- |[[امارت فجیرہ]] |شیخ |[[حماد بن محمد الشرقی]] |[[آل شرقی]] |<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Three-day mourning period in Fujairah after death of Deputy Ruler |یوآرایل=https://www.thenational.ae/uae/government/three-day-mourning-period-in-fujairah-after-death-of-deputy-ruler-1.4985 |تریخ رسائی=4 نومبر 2018 |ویب گاہ=The National |زبان=en}}</ref> |} == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == [[گٹھ:عرب شاہی سلسلے]] [[گٹھ:تریخ جزیرہ نما عرب]] [[گٹھ:ایشیائی فرماں روااں دیاں فہرستاں]] nhanbn59f38e48y9hgrctt6zlsxhep2 0 149243 708942 708868 2026-07-27T05:44:00Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 708942 wikitext text/x-wiki {{معلومات-دریا}}[[فائل:SnirRiver5.JPG|thumb|دریائے حاصبانی]] '''دریائے حاصبانی''' (Hasbani River) ({{lang-ar|الحاصباني}}) ({{lang-he|נחל שניר}} / ''Nahal Snir'') [[دریائے اردن]] دا اک معاون دریا ا‏‏ے۔ دریائے حاصبانی [[لبنان]] دے دو چشمےآں وازانی تے حقزباہ تو‏ں نکلدا ا‏‏ے۔<ref>[[ادارہ برائے خوراک و زراعت]] (Water Resources section) [http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries/lebanon/index.stm]<blockquote>Overall, there are about 40 major streams in Lebanon and, based on the hydrographic system, the country can be divided into five regions: …[including] the Hasbani river basin in the south-east. <blockquote></ref><ref>[[United Nations University|UNU]] The Jordan River [http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80858e/80858E06.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202062018/http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80858e/80858E06.htm |date=2010-12-02 }} <blockquote>The Dan spring, the largest of the sources of the upper Jordan, lies wholly within Israel close to the border with Syria. The spring sources of the Hasbani River lie entirely within Lebanon. The spring source of the Banias River is in Syria. These three small streams unite 6&nbsp;km inside Israel at about 70&nbsp;m above sea level to form the upper Jordan River. <blockquote></ref> {{زمرہ کومنز|Hasbani River}} == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:اسرائیل-لبنان سرحد]] [[گٹھ:اسرائیل دے دریا]] [[گٹھ:ایشیاء دے بین الاقوامی دریا]] [[گٹھ:لبنان دے دریا]] [[گٹھ:شام دے دریا]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:دریائے اردن دے معاون دریا]] sc03jsfil9uljtm26mklypqdzhlze95 3 149252 708947 2026-07-27T09:33:42Z Deepfriedokra 27409 Deepfriedokra پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Shubhsamant09]] توں [[ورتن گل بات:Matthewmurdock]]: ؜Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Shubhsamant09|Shubhsamant09]]" to "[[Special:CentralAuth/Matthewmurdock|Matthewmurdock]]" 708947 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[ورتن گل بات:Matthewmurdock]] jaaptmh9vsqbnc6zyps6q64ol27xn9s