رہو

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pnb">
  <siteinfo>
    <sitename>وکیپیڈیا</sitename>
    <dbname>pnbwiki</dbname>
    <base>https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میڈیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گل بات</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ورتنوالا</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ورتن گل بات</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وکیپیڈیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویونت گل بات</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل گل بات</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میڈیا وکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">میڈیاوکی گل بات</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچہ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچہ گل بات</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ہتھونڈائی</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ہتھونڈائی گل بات</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">گٹھ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">گٹھ گل بات</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڈیول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڈیول گل بات</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>رہو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1040</id>
    <revision>
      <id>709092</id>
      <parentid>662689</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T09:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2466" sha1="6iphuw47685xpyd90qi8ih571yf05mf" xml:space="preserve">{|&quot;table id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:130%&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;1
|style=&quot;background:silver&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;رعو&lt;font&gt;'''
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:100%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom: 2px solid #D3D3D3;&quot; | [[File:Labeo rohita.JPG|250px]]
|-
| style=&quot;background:silver&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;پچھان&lt;font&gt;'''
|- align=&quot;center&quot;
|-
|[[جیون ٹولی بنانا|دیس]]: ||[[جنور]]
|-
|[[جیون ٹولی بنانا|برادری]]: ||[[کورڈیٹ]]
|-
|[[جیون ٹولی بنانا|ٹولی]]: ||[[مچھی]]
|-
|[[جیون ٹولی بنانا|ٹبر]]: ||[[مہاشیر ٹبر]]
|-
|[[جیون ٹولی بنانا|سائنسی ناں]]: || Labeo rohita
|-
|}
'''رعو''' یا رہو یا ڈمبرا [[مہاشیر ٹبر]] دی اک [[مچھی]] اے جیہڑی دکھنی ایشیاء دے دریاواں وچ ہوندی اے۔ برسات وچ ایہدے شکار تے روک ہوندی اے۔ ایہنوں فارماں وچ وی پالیا جاریا اے۔ ایہ پاکستان وچ سب توں پسند کیتی جانوالی مچھی اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Development of freshwater fish farming and poverty alleviation - A case study from Bangladesh |url=http://www.nefisco.org/downloads/DevelopmentOfFreshwaterFishFarming.pdf |access-date=2014-10-06 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318040021/http://www.nefisco.org/downloads/DevelopmentOfFreshwaterFishFarming.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

==وکھالہ==
ایہ اتوں سانولی کالی ہوندی اے تے تھلیوں چٹی۔ وشکاروں چانے رلے ملے تے کتے لال وی ہوندے نیں۔ ایہدا [[گوشت]] چٹا ہوندا اے۔ ایہدا جوکھ 110 کلو تک تے لمبائی 2 [[میٹر]] (6.6 فٹ) تک ہوسکدی اے۔&lt;ref name=record&gt;Fishing World Records: ''[http://www.fishing-worldrecords.com/scientificname/Labeo%20rohita/show Labeo rohita] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201013143743/http://www.fishing-worldrecords.com/scientificname/Labeo%20rohita/show |date=2020-10-13 }}.'' Retrieved 9 May 2013&lt;/ref&gt;

== بارلے جوڑ ==
{{Commons|Category:Labeo rohita|رعو|position=left}}

[[گٹھ:مہاشیر ٹبر]]
[[گٹھ:پاکستان دیاں مچھیاں]]</text>
      <sha1>6iphuw47685xpyd90qi8ih571yf05mf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بوسنیا تے ہرزیگووینا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7381</id>
    <revision>
      <id>709075</id>
      <parentid>701527</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T15:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9296" sha1="8448xlwra2dffpprhjd84p5ixttsx77" xml:space="preserve">{|table id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:50%&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;1&quot;
| style=&quot;background:#EFDECD&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;+1&quot; color=black&gt;بوسنیا تے ہرزیگووینا&lt;font&gt;'''
|-
| style=&quot;background:#FFF8DC&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;100px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;یورپ دا اک مسلم دیس&lt;font&gt;'''
|-
|-
| style=&quot;background:white&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;Bosna i Hercegovina&lt;font&gt;'''
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:50%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- style=&quot;background: #FFFFFF; text-align: margin; 0.2em 0.1em 0.1em;&quot;
| style=&quot;width: 145px;&quot; | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|120px|center]]
| style=&quot;width: 145px;&quot; | [[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|80px]]
|-
| style=&quot;width: 145px;&quot; | &lt;center&gt;جھنڈا&lt;center&gt;
| style=&quot;width: 145px;&quot; | &lt;center&gt;نشان&lt;center&gt;
|- style=&quot;background: #ffffff; text-align: center;&quot;
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:100%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom: 2px solid #D3D3D3;&quot; | [[File:Map of Bosnia and Herzegovina in Europe.svg|250px]]
|-|- align=&quot;center&quot;
|-
| style=&quot;background:#FFF8DC&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;یورپ دے نقشے چ بوسنیا تے ہرزیگووینا (ہرے رنگ چ)&lt;font&gt;'''
|-
| راجکعر: || [[File:Coat of arms of Sarajevo.svg|18px]] [[ساراجیوو]]
|-
|'''سرکاری [[بولیاں]] ||بوسنی ، کروشیائی تے سرب 
|-
|'''نسلی گروہ''' || بوسنیاک ([[مسلمان]]) 48 فیصد
|-
| || سرب 37 فیصد 
|-
| || کروٹ 14 فیصد
|-
|'''اعلی نمائیدہ''' || '''ولینتین انزکو'''
|-
|'''صدارتی ارکان''' || [[حارث سلاجک]] 
|-
| || نیبوئشا رادمانووچ 
|-
| ||تے ژلیکو کومشیک
|-
|'''وزیراعظم''' || '''نیکولا شپیرک'''
|-
| style=&quot;background:#FFF8DC&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;آزادی&lt;font&gt;'''
|-
|'''قیام''' || '''29 [[اگست]] 1189ء'''
|-
|'''بانیٹ دا قیام''' || '''1154ء'''
|-
|'''[[سلطنت عثمانیہ]] دا مل''' || '''1527ء'''
|-
|'''[[آسٹرو ہنگری سلطنت]] چ''' || '''1908ء'''
|-
|'''قومی دن''' || '''25 [[اگست]] 1943ء)'''
|-
|'''یوم آزادی (یوگوسلاویہ توں)''' || یکم [[مارچ]] 1992ء'''
|-
 
| style=&quot;background:#FFF8DC&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;رقبہ&lt;font&gt;'''
|-
| '''کل''' || '''51,129 مربع [[کلومیٹر]]'''
|-
| style=&quot;background:#FFF8DC&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;130px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;لوک گنتی&lt;font&gt;'''
|-
|'''2009ء چ''' || '''46 [[لکھ]] 13 ہزار 414 لوک'''
|-
|'''1919ء چ''' || '''43 لکھ 77 ہزار 53 لوک'''
|-
|'''آبادی دی گنجانی''' || '''90 لوک فی مربع [[کلومیٹر]]'''
|-
|'''جی ڈی پی''' || '''2009ء اندازا'''
|-
|'''کل''' || '''29.477 [[ارب]] [[امریکی]] [[ڈالر]]'''
|-
|'''فی کس''' || '''7،361 امریکی ڈالر'''
|-
|'''کرنسی''' || بوسنیا تے ہرزیگووینا دا مارک
|-
|'''ٹائم زون''' || (یو ٹی سی 1+)
|-
|'''کالنگ کوڈ''' || '''387'''
|-

|-
|}
'''بوسنیا تے ہرزیگووینا''' [[یورپ]] دا اک [[مُلک]] اے۔ ایہ پہلے [[یوگوسلاویا]] وچ شامل سی۔ ایہدے دو حصے نیں، اک بوسنیا تے ہرزیگووینا تے دوجا [[سرپسکا]] اے ۔ وفاق بوسنیا تے ہرزیگووینا وچ [[مسلمان|مسلماناں]] دی اکثریت اے تے [[سرپسکا]] چ مسلماناں دے نال [[کروٹ]] ، [[سرب]] تے دوجیاں قوماں دے [[لوک]] وی رہندے نیں ۔ ایہہ علاقہ [[یورپ]] دے دکھن چ [[بلقان]] چ واقع اے ۔ اسدا رقبہ 51129 مربع [[کلومیٹر]] اے ۔ اس دیاں سرحداں 3 پاسےآں توں [[کروشیا]] دے نال نیں ، اس دی وجہ ایہہ وا کہ مغربی یورپی قوماں نے اس علاقے دی آزادی دے ویلے اس گل نوں یعقینی بنائیا سی کہ اس مسلم اکثریتی علاقے نوں [[سمندر]] دا ساحل نا مل سکے ، اس ویلے اس کول صرف 26 [[کلومیٹر]] لمبا [[ساحل]] اے تے کسے وی جنگ دی صورت چ اسنوں گھیریا جا سکدا اے ۔ جدوں کہ چڑھدے چ اس دیاں سرحداں [[سربیا]] تے دکھن چ [[مونٹی نیگرو]] نال ملدیاں نیں ۔ سب توں وڈا شہر تے راجگھر [[ساراجیوو]] اے ، جتھے 1984ء دے [[سرمائی اولمپک کھیڈ]] ہوئے سن ، اوس ویلے ایہہ [[یوگوسلاویا]] چ شامل سی ۔ 1991ء دی مردم شماری دے مطابق اسدی آبادی 44 [[لکھ]] سی ، جہڑی کہ ہن اک اندازے دے مطابق گھٹ کے 39 لکھ رہ گئی اے ، کیونجے 1990ء دی دہائی دی جنگ چ لکھاں لوک مارے گئے جنہاں چ وڈی گنتی بوسنیا دے مسلماناں دی سی تے بے شمار لوگ دوجے دیساں چ ہجرت کرگئے ۔ بوسنیا نے 1991ہ چ یوگوسلاویہ توں آزادی دا اعلان کیتا ۔

== تریخ ==
'''تریخ توں پہلاں دا زمانہ'''
جنوب مشرقی [[یورپ]] دے سب توں پرانے آثار ایسے دیس توں لبھے نیں ، جداں کہ پتھر دے زمانے 12 [[ہزار]] سال [[قبل مسیح]] نال تعلق رکھن آلا اک [[مجسمہ]] جس چ اک گھوڑے نوں [[تیر]] کھاندے ہوئے دیکھائیا گئیا اے ۔ ایہہ آثار [[ہرزیگووینا]] چ [[ستولاک]] دے قصبے توں ملے نیں ۔ اس زمانے دے لوگ غاراں چ رہندے سن یاں پہاڑاں دیاں چوٹیاں تے گھر بنا کے رہندے سن ۔ 1893ء چ [[ساراجیوو]] دے نیڑے پرانی بتمیر ثقافت دے آثار لبھے سن جنہاں دا تعلق تانبے دے زمانے نال اے ۔ ایہہ تہذیب اج توں 5 [[ہزار]] سال پہلے مک گئی سی ۔

چار سو سال قبل مسیح چ اس علامے تے کلتی لوکاں نے مل مار لئیا ، جس دے بعد اوہ لہندے [[یورپ]] چ وی پھیل گئے ۔ ایہہ لوک لوہے دے اوزار تے پہیئے نال لے کے آئے سن جس نال [[زراعت]] چ بہت وڈیاں تبدیلیاں آئیاں ۔

[[File:گھبلا بلقان.jpg|left|250px]]
== رومی دور ==

== سلاوی ہجرت ==

== ہور ویکھو ==

[[یوگوسلاویہ]]

== حوالے ==
* ''Phillips, Douglas A''. ''Bosnia and Herzegovina''. ''Philadelphia: Chelsea House Publishers, 2004''. ''ISBN 0-7910-7911-2''
* ''Norway'' – ''A Triumph in Bigotry'' ''by Frederick Delaware which compares the bigotry and hatred of establishment Norway towards Muslims with that of Serbia and Croatia in 1990's Yugoslavia''.

== باہرلے جوڑ ==
* [http://www.vijeceministara.gov.ba/Default.aspx?template_id=11&amp;pageIndex=1 بوسنیا تے ہرزیگووینا دے وزیراں دی کونسل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904084630/http://www.vijeceministara.gov.ba/Default.aspx?template_id=11&amp;pageIndex=1 |date=2010-09-04 }}
* [http://www.parlament.ba/ بوسنیا تے ہرزیگووینا دی پارلیمنٹ]
* [http://www.predsjednistvobih.ba/ بوسنیا تے ہرزیگووینا دی پریزیڈنسی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518201707/http://www.predsjednistvobih.ba/ |date=2011-05-18 }}
* [http://www.fbihvlada.gov.ba وفاق بوسنیا تے ہرزیگووینا دی حکومت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224014828/http://fbihvlada.gov.ba/ |date=2011-02-24 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/bosnia-and-herzegovina.html ریاستاں دے سربراہ تے کابینہ دے ارکان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417082240/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/bosnia-and-herzegovina.html |date=2009-04-17 }}
* [http://report.globalintegrity.org/Bosnia%20and%20Herzegovina/2008 Global Integrity Report: BiH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090806003507/http://report.globalintegrity.org/Bosnia%20and%20Herzegovina/2008 |date=2009-08-06 }} has details of anti-corruption efforts
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/bosniaherzegovina.htm Bosnia and Herzegovina] from ''UCB Libraries GovPubs''
* [http://www.fao.org/countryprofiles/index.asp?lang=en&amp;ISO3=BIH FAO Country Profiles: Bosnia and Herzegovina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100810163311/http://www.fao.org/countryprofiles/index.asp?lang=en&amp;iso3=BIH |date=2010-08-10 }}
{{بوسنیا تے ہرزیگوونا دے شہر}}
{{یورپ دے دیس}}

[[گٹھ:یورپ دے دیس]]
[[گٹھ:یورپ]]
[[گٹھ:یورپ دے مسلمان دیس]]
[[گٹھ:اسلامی دیس]]
[[گٹھ:دیس]]</text>
      <sha1>8448xlwra2dffpprhjd84p5ixttsx77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رسالپور</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12506</id>
    <revision>
      <id>709091</id>
      <parentid>636360</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T07:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="74pwjk768gh6p85kgi359vso1ki0gku" xml:space="preserve">[[File:Pakistan - Khyber Pakhtunkhwa - Nowshera.svg|thumb|left|250px|ضلع نوشہرہ]]
'''رسالپور'''، [[پاکستان]] دے صوبا خیبر وچ اک شہر اے۔ ایہ [[ضلع نوشہرہ]] وچ [[نوشہرہ]] توں مردان روڈ اتے واقع اے۔ [[پشاور]] توں 45 منٹ تے [[مردان]] توں 15 [[منٹ]] دی مسافت اے مشہور [[خیبر پاس]] ایتھوں 90 کلومیٹر دے پینڈے اُتے واقع اے۔

[[پاکستان ایئر فورس اکیڈمی]]، [[پاک فوج]] دی چھاؤݨی تے ملٹری کالج آف انجنئیرنگ اس شہر وچ واقع نیں۔

==باہرلے جوڑ==
*[http://www.fallingrain.com/icao/OPRS.html رسالپور ملٹری ہوائی اڈا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150416000743/http://www.fallingrain.com/icao/OPRS.html |date=2015-04-16 }}


[[گٹھ:خیبر دے شہر]]
[[گٹھ:خیبر دے آباد تھاں]]</text>
      <sha1>74pwjk768gh6p85kgi359vso1ki0gku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زین پھلواری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28108</id>
    <revision>
      <id>709094</id>
      <parentid>699002</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T09:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2693" sha1="7pcxmyxjwr58wp4cn7j87wet8h3juee" xml:space="preserve">[[File:Ryoanji3361.jpg|thumb|left|250px]]
زین پھلواری ([[جپانی]]:枯山水) یا جپانی پڑی [[پھلواری]]، جپان وج اک نکے ناپ دا ویڑہ اے جیدے وچ پڑیاں، [[پانی]]، موس، نکے بوثے چآڑیاں اک اچیچے ول نال لگے ہوندے نیں تے بریک ریت یا بجری اینج وچھائی جاندی اے جیویں سمندر دیاں چھلاں۔ ایدے دوالے اک کند ہوندی اے تے ایدا وکھالہ اینجدا ہوندا اے بے پھلواری دے باروں بیٹھیاں ہویاں اک تھاں توں سب کج دسے۔

کلاسیکی زین پھلواریاں [[کیوٹو]] [[جپان]] وچ موروماچی ویلے زین [[بدھ مت]] دیاں مندراں بنیا۔ ایناں دے بنان دا مقصد فطرت دے اصل جانے بجے روپ دے ست دا اصل وکھالہ سی ناں کے اصل فطرت تے ایدا کم جیون دی اصل نوں لبن تے پرکھن دی سوچ وچ ہتھ ونڈائی سی۔

{| style=&quot;margin:1em auto; padding:2px; border: 1px solid #BBB; text-align:center; font-size:90%&quot;
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#E6E6FA&quot; |زین پھلواری
|-
| [[File:240224 Rozan-ji Kyoto Japan04s3.jpg|165px]]
| [[File:Shitennoj honbo garden06s3200.jpg|165px]]
| [[File:Ryoanji rock garden close up.jpg|165px]]
| [[File:Toufuku-ji hojyo3.JPG|145px]]
|-
|}

{| style=&quot;margin:1em auto; padding:2px; border: 1px solid #BBB; text-align:center; font-size:90%&quot;
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#E6E6FA&quot; |زین پھلواری
|-
| [[File:Shitennoj honbo garden06s3200.jpg|165px]]
| [[File:Adachi Museum of Art04st3200.jpg|165px]]
| [[File:Anyoin02 1024.jpg|165px]]
| [[File:TofukujiGarden1.jpg|185px]]
|-
|}

== بارلے جوڑ ==
{{Commons|Japanese rock garden|زین پھلواری|position=left}}
* [http://www.aboutzen.info/perceive/zengarden.htm زین پھلواری بارے ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150719203257/http://www.aboutzen.info/perceive/zengarden.htm |date=2015-07-19 }}
* [http://www.phototravels.net/kyoto/zen-gardens-index.html زین پھلواری مورتاں ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181005002024/http://www.phototravels.net/kyoto/zen-gardens-index.html |date=2018-10-05 }}
* [http://learn.bowdoin.edu/japanesegardens/ زین پھلواری ]
* [http://www.phantomgallery.64g.ru/sad/sad1en.htm زین پھلواری بارے ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323060902/http://www.phantomgallery.64g.ru/sad/sad1en.htm |date=2016-03-23 }}
[[Category:جپانی پھلواریاں]]
[[Category:جپانی رہتل]]
[[Category:جپان]]</text>
      <sha1>7pcxmyxjwr58wp4cn7j87wet8h3juee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بسوا کلیان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79705</id>
    <revision>
      <id>709073</id>
      <parentid>657652</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T14:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13191" sha1="ap9a7ml5x5cw0nmbn6smz3drhplf5c7" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name=بسوا کلیان
|native_name=
|other_name=
|settlement_type=شہر
|image_skyline=Basava Gaint Statue 108 feet, Basava Kalyana.JPG
|image_alt=
|image_caption=بسوانا وچ سب تو‏ں وڈا مجسمہ، {{convert|108|ft}}|nickname=انوبھو منتپ دا شہر
|pushpin_map=India Karnataka
|pushpin_label_position=right
|pushpin_map_alt=
|pushpin_map_caption=کرناٹک، بھارت وچ جائے وقوع
|coordinates={{coord|17|52|22|N|76|56|59|E|display=inline,title}}|subdivision_type=ملک
|subdivision_name={{flagcountry|India}}|subdivision_type1=[[بھارت د‏‏ی ریاستاں تے یونین علاقے|ریاست]]
|subdivision_type2=[[Divisions of Karnataka|تقسیم]]
|subdivision_type3=[[بھارت د‏‏ی انتظامی تقسیم|علاقہ]]
|subdivision_type4=[[بھارت دے ضلعے|ضلع]]
|subdivision_type5=[[Talukas of Karnataka|تعلقہ]]
|subdivision_name1=[[کرناٹک]]
|subdivision_name2=[[Kalaburagi Division|Kalaburagi]]
|subdivision_name3=[[Bayaluseeme]]
|subdivision_name4=[[بیدر ضلع]]
|subdivision_name5=بسوا کلیان تعلقہ
|established_title=
|established_date=
|founder=
|named_for=
|government_type=بلدیہ کونسل
|governing_body=بسوا کلیان شہر پنچایت
|unit_pref=Metric
|area_footnotes=
|area_total_km2=32
|area_rank=
|elevation_footnotes=
|elevation_m=621
|population_total=69,717
|population_as_of=2011
|population_blank1_title=مرد
|population_blank1=36116
|population_blank2_title=خواتین
|population_blank2=33601
|population_footnotes=
|population_density_km2=auto
|population_rank=
|population_demonym=بسوا کلیانی، کلیانی
|demographics_type1=زباناں
|demographics1_title1=دفتری زبان
|timezone1=[[بھارتی معیاری وقت]]
|utc_offset1=+5:30
|postal_code_type=[[ڈاک اشاریہ رمز]]
|postal_code=585 327
|area_code=08481
|area_code_type=رمز ٹیلیفون
|registration_plate=KA-56
|unemployment_rate=
|website=http://www.basavakalyancity.mrc.gov.in/
|footnotes=
|demographics1_info1=[[کنڑ زبان]]
}}

'''بسوا کلیان''' [[بھارت]] د‏‏ی ریاست [[کرناٹک]] دے [[بیدر ضلع]] دا اک شہر تے [[تحصیل]] ا‏‏ے۔ پہلے ایہ شہر کلیانی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی ۔ بسوا کلیان [[ضلع بیدر]] دا دوسرا وڈا بلدیہ ا‏‏ے۔ عہد آصفجاہی وچ ایہ اک مسلم نوابی جاگیر سی جو آزادی ہند دے بعد جمہوریہ بھارت وچ ضم ہو گئی۔ [[بریانی]] د‏‏ی مشہور قسم [[کلیانی بریانی]] اسی شہر تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔

== تریخ ==
بسوا کلیان د‏‏ی تریخ 3000 سال پرانی ا‏‏ے۔ اس دا تذکرہ گرو چرتر وچ وی ملدا ا‏‏ے۔ {{حوالہ درکار|}} آزادی تو‏ں پہلے اس دا ناں '''کلیانی''' سی ۔ آزادی دے بعد 1956ء وچ بولی د‏‏ی بنیاد اُتے ریاست د‏‏ی تقسیم ہوئی تاں کلیانی دا ناں [[وشوگرو]] تے [[انقلابی]] شخصیت دے مالک [[بسو]] نے ناں اُتے بسوا کلیان رکھ دتا گیا۔

بسوا کلیان اُتے [[مغربی چالوکیہ سلطنت]]، [[کلیانی کلچوری سلطنت]]، [[دیوگری یادو سلطنت]]، [[سلطنت دہلی]]، [[بہمنی سلطنت]] (بیدر، گلبرگہ)، [[سلطنت بیدر]]، [[بیجاہور سلطنت]]، [[مغلیہ سلطنت]] تے [[نطام حیدراباد]] نے حکومت کیت‏‏ی ا‏‏ے۔

=== مغربی چالوکیہ سلطنت ===
1050ء تا 1195ء ایہ شہر [[مغربی چالوکیہ]] ([[کلیانی چالوکیہ]]) دا پایہ تخت رہیا۔ [[سومیشور اول]] (1041ء-1068ء) نے کلیانی نو‏‏ں دار الحکومت بنایا تے اس د‏ی سلطنت [[کلیانی چالوکیہ]] کہلائی جو [[بادامی چالوکیہ]] تو‏ں وکھ ا‏‏ے۔ سومیشور اول دے بعد اس اُتے [[سومیشور دوم]]، [[ورکم آدیہ چہارم]]، [[سومیشور سوم]]، [[جگدیک مل سوم]] تے [[تیلاپا سوم]] نے حکومت کیت‏‏ی۔ سومیشور اول (1042ء-1068ء) نے پایہ تخت [[مینک کھیت]] (موجودہ ملکھیڈ، گلبرگہ ضلع) تو‏ں منتقل ک‏ر ک‏ے کلیانی نو‏‏ں بنا دتا۔ &lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/content/537255/sights-around-basavakalyan.html&lt;/ref&gt; 10واں تے 12واں صدی دے دوران وچ اس نے تقریباً نصف ہندوستان اُتے حکومت کیت‏‏ی۔&lt;ref&gt;{{cite news
|url = http://www.hindu.com/2007/08/08/stories/2007080854781000.htm
|title = Basavakalyan getting facelift
|publisher = 
|accessdate = 2009-05-08
|location = Chennai, India
|work = The Hindu
|date = 2007-08-08
|archivedate = 2008-06-04
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080604100920/http://www.hindu.com/2007/08/08/stories/2007080854781000.htm
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.ourkarnataka.com/states/history/historyofkarnataka24.htm
|title = The Chalukyas of Kalyani
|publisher = 
|accessdate = 2008-08-20
|archive-date = 2008-12-01
|archive-url = https://web.archive.org/web/20081201005142/http://www.ourkarnataka.com/states/history/historyofkarnataka24.htm
|dead-url = yes
}}&lt;/ref&gt;

اس د‏ی حکومت دا زیادہ تر حصہ دکن تے جنوبی ہند اُتے مشتمل سی ۔ [[وکرم آدتیہ]] دے دربار وچ متعدد دشوران سن جنہاں وچ سومیشور، بلہانا (کشمیر دے شاعر) تے قانونی امور دے ماہر وگیانیشور جداں ناں شامل نيں۔ 26 فروری 1077ء نو‏‏ں وکرم آدتیہ چہارم نے ورش جسنگی مندر د‏‏ی تعمیر شروع کيتی۔
==== کلیانی چالوکیہ طرز تعمیر ====
کلیانی چالوکیہ طرزتعمیر دے ابتدائی نقوش [[کنکور]] وچ ملدے نيں۔ ابتدائی بنیادی تعمیراں وچ ''کلیشور'' تے ''نولنگ'' مندر دے ناں لئی جا سکدے نيں۔ [[گدگ-بیٹگیری]] دے نزدیک [[لکونڈی]] دا [[جین مندر]] فرشی نقاشی تے سجاوٹ دا اہ‏م نمونہ ا‏‏ے۔ کلیانی طرز تعمیر 12واں صدی اپنے شباب اُتے سی ۔ لکوڈی وچ کاشی وشویشور مندر تے کوروندی دا ملک ارجن مندر چالوکیہ طرز تعمیر د‏‏ی بہترین مثالاں نيں۔ [[گدگ-بیٹگیری]] وچ موجود سرسوندی تے سومیشور مندر ہن اہنی چمک کھوچکے نيں تے قریب بہ انہدام نيں۔ کلیانی چالوکیہ دے قریب 100 مندر تے عمارتاں نيں۔

==== کلچوری تے بسویشور ====
[[کلیانی چالوکیہ]] دے بعد [[کلچوری کلیانی]] نے کلیانی دا پایہ تخت بنایا ا‏‏ے۔ 12واں صدی وچ [[کلیانی کلچوری سلطنت]] دے بادشاہ (1156ء-1167ء) نے تخت نشین ہونے دے بعد [[بسو]] نو‏‏ں وزیر اعظم دا عہدہ سونپ دتا۔ بسو سماجی کارکن سن جنہاں نے چھوا چھوت تے جنسی نامساوات دے خلاف آواز اٹھائی تے ایتھے شوشرن تحریک د‏‏ی ابتدا ہوئی۔ بسو نے [[وچن ساہتیہ]] دے ذریعے متعدد لوکاں نو‏‏ں متاثر کیتا تے قریب 600 مصنفاں و مولفین نو‏‏ں تیار کیتا جنہاں نو‏ں ''وچنکرس'' کہیا جاندا سی ۔

== سماجی و مذہبی تحریک دا مرکز ==
کلیانی مذہبی و سماجی تحریک دا مرکز رہیا ا‏‏ے۔ 12واں صدی وچ عظیم سماجی کارکن [[بسو]] د‏‏ی محنتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں کلیانی تعلیم و تعلم دا مرکز بن چکيا سی ۔ بواسا، [[اکا]]، [[مہادیوی]]، [[چن بسون]]، [[سداراما]] تے ہور شرناں دا تعلق بسوا کلیان ہی تو‏ں ا‏‏ے۔ اوہ بسوا ہی سن جنہاں نے ہندو مت وچ شدت پسندی تے ذات پات د‏‏ی سخت مخالفت کيتی۔&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.legacykarnataka.com/karnataka_pilgrimage_basavakalyan.htm
|title=Basavakalyan
|publisher=
|accessdate=2009-05-08
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527040652/http://www.legacykarnataka.com/karnataka_pilgrimage_basavakalyan.htm
|archivedate=27 مئی 2009
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

== سیاحت ==

[[جلاسنگوی]] دے زمانہ وچ [[چالوکیہ سلطنت]] دے زمانہ دے ناراین پورہ تے شوپورہ دے مندر موجود نيں۔ بسوا مندر بسواکلیان دے قلب وچ واقع ا‏‏ے۔ کچھ اسلامی تعمیرات وی نيں جداں موندی محل، حیدری محل، پیران درگاہ۔ کچھ ہور مذہبی تھ‏‏اںو‏اں نيں جداں گچینا ماندا، کامبلی ماندا تے سدانند ماندا۔

* [[بسواکلیان قلعہ]] نو‏‏ں چالوکیہ دے زمانہ وچ تعمیر کیتا گیا بعد وچ نظام نے وی اس د‏ی تعمیر و توسیع وچ حصہ لیا۔
قلعہ دے اک حصہ وچ اک میوزیم وی اے جس وچ تریخ د‏‏ی اہ‏م معلومات محفوظ نيں۔ 10واں تے 11واں صدی دے جین مندر وی نيں۔&lt;ref&gt;{{cite web
 |url = http://www.jainheritagecentres.com/karnataka/basavakalyan.htm
 |title = BASAVAKALYAN
 |publisher = 
 |accessdate = 2009-05-08
 |deadurl = yes
 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20091005034739/http://www.jainheritagecentres.com/karnataka/basavakalyan.htm
 |archivedate = 2009-10-05
 |df = 
 }}&lt;/ref&gt;

* ناراین پورہ وچ شیو مندر
* بسوریشور مندر
* انوبھو منٹپ
* علامہ پربھو دا مجسمہ تے بسوان د‏‏ی کچھ تصاویر۔
* بسوا دھرم پیٹھ چیرٹبل ٹرسٹ۔
* شری بسوریشور غار تے اکمہادیوی غار۔

== تعلیم ==
بسواکلیان نو‏‏ں تعلیمی سبھیاچار دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے کئی وڈے تعلیمی ادارے موجود نيں۔ مندرجہ ذیل چند اہ‏م ادرے؛
* بسواریشور پرائمری ہائی اسکول (کنڑ تے انگریزی)
* شاندی نکیتن پرائمری تے ہائی اسکول
* بسواکلیان انجیئرنگ کالج، بسوا کلیان، بیدر، کرناٹک

== جغرافیہ ==
بسوا کلیان {{Coord|17.87|N|76.95|E|}}۔&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Basavakalyan.html Falling Rain Genomics, Inc – Basavakalyan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612144059/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Basavakalyan.html |date=2018-06-12 }}&lt;/ref&gt; اُتے واقع ا‏‏ے۔ پورے شہر د‏‏ی اوسط اونچائی 621 میٹر (2037 فٹ) ا‏‏ے۔

== شماریات ==
[[بھارت وچ مردم شماری، 2011ء]] دے مطابق شہر د‏‏ی آبادی 69,717 افراد اُتے مشتمل سی جنہاں وچ 36,116 مرد تے 33,601 خواتاں شامل نيں۔ اکثریت [[کنڑ زبان]] بولتی ا‏‏ے۔ کنڑ دے علاوہ [[مراٹھی زبان]]، [[ہندی زبان]] تے [[اردو زبان]] وی علاقہ وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔

بسوا کلیان دا جنسی تناسب 973 خواتین بمقابلہ 1000 مرد ا‏‏ے۔ شرح خواندگی اوسط 77.46% ریاست دے اوسط 75.36% تو‏ں بہتر ا‏‏ے۔ مرد د‏‏ی شرح خواندگی 82.46% تے خواتین د‏‏ی 72.13% ا‏‏ے۔

== مذہب ==
{{bar box
|title = بسوا کلیان وچ مذاہب
|titlebar = #Fcd116
|left1 = مذہب
|right1 = فیصد
|float = center
|bars=
{{Bar percent|[[ہندو]]|orange|95}}
{{Bar percent|[[مسلما‏ن]]|green|1.5}}
{{Bar percent|مسیحیت|blue|0.22}}
{{Bar percent|دیگر†|black|2.11}}
|caption=ہور مذاہب&lt;br /&gt;
†&lt;small&gt;بشمول [[سکھ]]s (0.06%)، [[بدھ مت]] (0.74%)، [[جین مت]] (0.06%)۔&lt;/small&gt;
}}

== مورتاں ==
[[فائل:Basava Kalyan Fort.JPG|thumb|سجے|300px| بسوا کلیان قلعہ]]
[[فائل:Basava Kalyan Fort 1.2.JPG|thumb|وسط|300px| بسوا کلیان قلعہ]]
[[فائل:Basava Kalyan temple.JPG|thumb|کبھے|300px| بسوا کلیان مندر]]

== ہور ویکھو ==
* [[بھارت]]
* [[بھارت دے شہراں د‏‏ی فہرست]]

== حوالے ==
{{حوالے}}

{{سلطنت چالوکیہ دے تاریخی تھ‏‏اں |}}
{{بیدر دے موضوعات|}}

{{متعدد ابواب|بھارت|جغرافیہ}}

[[گٹھ:لنگایت دھرم]]
[[گٹھ:سابقہ ہندوستانی پایۂ تخت]]
[[گٹھ:ضلع بیدر دے شہر تے قصبے]]
[[گٹھ:بھارت دے شہر]]</text>
      <sha1>ap9a7ml5x5cw0nmbn6smz3drhplf5c7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81710</id>
    <revision>
      <id>709087</id>
      <parentid>550208</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T02:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27087" sha1="ffxcbqlu3grpmflt5yvez1p2vtduz11" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name =جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ
|image_name = 
|image_size = 
|image  =[[فائل:Noorul Uloom Bahraich.1.jpg|thumb|جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ]]
|caption =جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ
|latin_name = 
|motto  =
|founder =[[محفوظ الرحمن نامی]]
|established = 29 [[مارچ]] [[1931ء]] مطابق یکم [[ذیقعدہ]] [[1349ھ]]
|type = [[اسلامی یونیورسٹی]]
|endowment = 
|staff  = 
|faculty = 
|president = مولا‏نا سید محمود اسعد مدنی (سابق ممبر [[راجیہ سبھا]])
|provost = 
|principal = 
|rector = مولا‏نا قاری زبیر احمد قاسمی
|chancellor = 
|vice_chancellor = 
|dean = 
|students = 1648
|staff=55
|faculty         = 
|undergrad = 
|postgrad = 
|doctoral = 
|profess = 
|city = [[بہرائچ]]
|state  = [[اتر پردیش]]
|country = [[بھارت]]
|campus = قدیم منزل(لیا محل)،دار جدید ،پرائمری شعبہ بلڈینگ
|free_label = 
|free = 
|colors = 
|colours = 
|mascot = 
|fightsong = 
|nickname = مدرسہ نورالعلوم
|affiliations = دارلعلوم دیوبند ، وقف دارلعلوم دیوبند
|footnotes = 
|website = 
|address = نزدجامع مسجدمحلہ قاضی پورہ شہر [[بہرائچ]]
|publictransit = جی
|telephone = 
|coor = 
|logo = 
}}
{{دیوبندی}}
شہر[[بہرائچ]] نو‏‏ں حضرت سید سالا ر مسعود غازی ؒ جداں عظیم شہدا کيت‏ی جائے شہادت ہونے دا شرف حاصل اے و نيں تے بوہت سارے وڈے وڈے بزرگاں وعلماء دین دا مدفن ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں تاریخی اہمیت حاصل ا‏‏ے۔ شہر بہرائچ نو‏‏ں نہ صرف سید سالار مسعود غازی ؒ دا مدفن ہونے دے علاوہ مشہور سہروردی بزرگ حضرت [[سید امیرماہ بہرائچی|سید افضل الدین ابو جعفر امیر ماہؒ]]، حضرت مولا‏نا [[سید اجمل شاہ بہرائچی|سید اجمل شاہ]] تے انہاں دے خلیفہ حضرت [[سید بڈھن بہرائچی|سید بڈھن شاہؒ]] تے معمولات مظہریہ باشرات مظہریہ دے مولف تے حضرت مرزا مظہر جانجاںؒ دے خلیفہ خاص حضرت شاہ نعیم اللہ بہرائچیؒ دا وی مدفن نيں۔

== قیام نورالعلوم ==
مولا‏نا [[محفوظ الرحمن نامی]] دے والد [[شاہ نور محمد بہرائچی|مولاناشاہ نور محمد بہرائچی]] [[سلسلہ نقشبندیہ|نقشبندی]] مجددی د‏‏ی وفات دے بعد ایصال ثواب دے لئی [[جامع مسجد]] وچ اک وڈا اجتماع ہويا سی جس وچ حضرت مرحوم دے حالات زندگی اُتے روشنی پائی گئی تے لوکاں د‏‏ی توجہ اس طرف مبذول کرائی گئی کہ حضرت مرحوم د‏‏ی یاد گار دے طور اُتے اک دینی مدرسہ قائم کیتا جائے جو انہاں دے مشن نو‏‏ں نہ صرف باقی رکھے ،بلکہ ہور کم نو‏‏ں ترقی دے ،تے مسلماناں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی صحیح حیثیت دسے ،تے آئندہ نسلاں دے دین و ایمان تے صحیح عقیدہ اُتے قائم تے بقا دا سامان مہیا کرے۔ چنانچہ ايس‏ے مجمع وچ شہر دے بااثر لیڈر و ریئس جناب خواجہ خلیل احمد شاہ صاحب مرحوم نے'''قیام مدرسہ'''کی تجویز پیش د‏‏ی ،اس د‏ی تائید انہاں دے اہل خاندان خواجگان حضرات نے تے شہر دے سبھی معززین نے اتفاق کردے ہوئے حتی الوسع تعاون دینے دا وی اظہار کیتا۔ 
چنانچہ مولا‏نا [[محفوظ الرحمن نامی]] نے معتقدین ،مخلصین و معزیز شہر د‏‏ی خواہش ہور اپنی دیرینہ آرزو دے مطابق یکم ذیقعدہ 1349ھ مطابق 29 مارچ [[1931ء]] بروز یکشنبہ (اتوار)شہر د‏‏ی جامع مسجد ہی دے صحن وچ انھاں معززین د‏‏ی موجودگی وچ صرف دو (2) طلبہ اک حافظ [[عزیز احمد]] تے دوسرے حافظ حبیب احمد اعمیٰ(نبینا ) تو‏ں مدرسہ جامعہ مسعویہ نور العلوم د‏‏ی بنیاد رکھ دے اس دا افتتاح کیتا۔ طلبہ د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مستقل عمارت د‏‏ی ضرورت محسوس ہوئی تاں لوکاں دے مشورہ تو‏ں جامع مسجد تو‏ں متصل راجا نانپارہ د‏‏ی عمارت لیا محل نامی (جو خالی پئی تھی)دے لئی درخواست مئی 1935ء وچ دتی ،راجا نانپارہ [[سعادت علی]] خاں صاحب نے غ لباََاگست 1935ء وچ لیا محل عمارت مدرسہ نو‏‏ں مرحمت فرمائی تے مدرسہ جامع مسجد تو‏ں اس عمارت وچ منتقل ہوئے گیا۔ اج جامعہ عربیہ مسعویہ نورالعوم ايس‏ے بہرائچ دا اک مرکزی دینی ادارہ نيں۔ جس دے قیام تو‏ں نہ صرف ضلع بہرائچ وچ بلکہ اطراف دے تمام ضلعے وچ علوم دینیہ د‏‏ی روشنی تو‏ں منوور ہوگے تے عوام وچ دینی علوم د‏‏ی جانکاری دا روجھان بننے لگیا ۔
 [[فائل:Noorul Uloom Bahraich.2.jpg|thumb|جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ دا اک دلکش منظر]]

== جنگ آزادی وچ نورالعلوم ==
ملک وچ انگریزی سامراج دے خلاف استخلاص وطن د‏‏ی تحریک 1941-1942ماں شدت پیدا ہوئی تے اک طرح تو‏ں حکومت دے خلاف اک اگ سارے ملک وچ لگ گئی سی، ایداں دے ہی ماحول وچ بانی مدرسہ نورالعلوم محفوظ الرحمن نامی نے وی [[بہرائچ ضلع]] تو‏ں عملی طور اُتے حصہ لینے دا پروگرام بنایا تے اپنے نال مدرسہ دے مدرس مولا‏نا [[محمد سلامت اللہ بیگ]] تے مولوی [[کلیم اللہ]] نوری نو‏‏ں تیار کیتا ،1942 وچ حکومت دے خلاف [[موہن داس گاندھی|گاندھی جی]] کی’’ بھار ت چھوڑو‘‘ (سول نافرمانی) تحریک نو‏‏ں کامیاب بنانے دے لئی مولا‏نا سلامت اللہ بیگ نے حکومت دے خلاف عوامی بیان دتا تے ايس‏ے طرح تو‏ں مولوی کلیم اللہ نے وی تقریراں د‏‏ی جس تو‏ں انہاں لوکاں دے خلاف گرفتاری وارنٹ جاری ہوئے ،مولا‏نا سلامت اللہ بیگ د‏‏ی گرفتاری مدرسہ تو‏ں ہوئی تے مولوی کلیم اللہ نوری نے گرفتاری دینے وچ پولیس نو‏‏ں کافی پریشان کیتا ادھر ادھر دوڑانے دے بعد گونڈا تو‏ں گرفتار ی دتے کر جیل گئے تے قید و بند د‏‏ی صعوبتاں برداشت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ جدو‏ں کہ بانی جامعہ نورالعلوم مولا‏نا [[محفوظ الرحمن نامی|محفوظ الرحمن نامیؔ]] تے جامعہ دے صدرالمدرسین مولا‏نا [[سید حمید الدین|سید حمیدالدین]] نے باہر تو‏ں تحریک نو‏‏ں کامیاب بنایا۔

== نورالعلوم دے شعبے ==
[[فائل:Noorul Uloom Bahraich.4.jpg|thumb|جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ دے دار جدید دا باہری منظر]]
جامعہ نورالعلوم دا الحاق الہٰ آباد عربی ،فارسی بورڈ تو‏ں تھا،جس دے امتحانات وچ طلبہ شریک ہُندے سن تے امتیازی نمبرات تو‏ں کم یاب ہُندے سن ۔ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں ایڈ وی ملدی سی۔1978ماں مدارس عربیہ صوبہ بہار دا اک اجلاس پٹنہ وچ ہواتھا ،جس وچ مولا‏نا سید اسعد مدنی ؒ نے بیان کیتا کہ جو مدارس ایڈیڈ نيں تے سرکاری امداد لیندے نيں انہاں اُتے وچ انا للہ وناالیہ راجعون پڑھدا ہاں ،مولا‏نا سید اسعد مدنی جامعہ د‏‏ی مجلس شوریٰ دے وی صدر سن ۔ انہاں دے اس بیان دے جامعہ د‏‏ی مجلس شوریٰ نے حکومت کیت‏‏ی گرانٹ بند کر دتی تے بورڈ تو‏ں الحاق وی ختم کر دتا گیا۔&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;مختصر کیفیت مدرسہ نورالعلوم بہرائچ سال 2015–2016&lt;/ref&gt;
مدرسہ نورالعلوم اپنے انتظام ،عمدہ نظام کار و خصوصی انداز [[تعلیم و تربیت]] دے باعث اس دا ناں ہندوستان دے دور دراز گوشےآں وچ پہنچ چکيا ا‏‏ے۔ تے اس دا شمار اترپردیش دے اودھ خطہ دے وڈے دینی ادارہ دے طور اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ نورالعلوم بہرائچ وڈی تعداد وچ بیرونی ضلعے دے طلبہ زیر تعلیم نيں۔
جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ سال فارسی تو‏ں لےک‏ے مکمل درس نظامیہ د‏‏ی تعلیم دا انتظام اے جو [[دار العلوم دیوبند]] دے نصاب تعلیم دے مطابق ا‏‏ے۔ #درس نظامی : جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ مکمل درس نظامیہ د‏‏ی تعلیم دا انتظام اے تے معتدبہ نصاب (موقوف علیہ دورہ)تک د‏‏ی پڑاھا ئی دا انتظام ا‏‏ے۔#پنجسالہ نصاب تعلیم :جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ اک مختصر پنجسالہ نصاب تعلیم دا آغاز 1424ھ مطابق2004ء تو‏ں کیتا گیا۔&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;
3) ( ترجمعہ قرآن مجید :جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ ابتدا قیام تو‏ں ہی طلبہ نو‏‏ں عربی دے ابتدائی درجات تو‏ں ہی صرفی ونحوی قواعد دے نال قرآن مجید دا مکمل ترجمعہ پڑھیا جاندا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں تفاسیر قرآن پڑھدے وقت طلبہ دا معیار بلند ہوئے جاندا ا‏‏ے۔#درجات حفظ و تجوید :جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ حفظ قرآن مع تجوید دا شاندار اہتمام کیتا جاندا اے اورجامعہ د‏‏ی کاوشاں دا نتیجہ ایہ اے کہ اج دے وقت وچ نہ صرف ضلع بہرائچ بلکہ ا طراف دے ضلعے وچ جفاظ قرآن د‏‏ی تعداد وچ کوئی کمی نئيں پائی جاندی نيں۔&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;#شعبہ قرأت و تجوید:جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ 1429ھ مطابق 2008ء تو‏ں شعبہ قرأت و تجوید دا مستقل قیام عمل وچ آیا۔#شعبہ دارالافتاء :جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ دارالافتاء دا شعبہ وی قائم اے تے جس وچ ضلع تے بیر ون ضلع تو‏ں آئے ہوئے استفتاء دا جواب نہایت تحقیق تے صحیح طریقہ اُتے مستند مفتیان کرام دے ذریعہ فتوی جاری کیتا جاندا ا‏‏ے۔#شعبہ دینیات و ناظرہ :جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ شعبہ دینیات و ناظرہ دا آغاز شوال 1428ھ مطابق2007ء وچ ہوئے ا اس شعبہ وچ نورانی قاعدہ ،تے ناظرہ قرآن قواعد تجوید دے نال درس دتا جاندا ا‏‏ے۔# شعبہ کمپیوٹر :جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ وچ شعبہ کمپیوٹر دے ذریعہ طلبہ نو‏‏ں کمپیوٹر د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔#ماہنامہ نورالعلوم: جامعہ عربیہ مسعودیہ نورالعلوم بہرائچ تو‏ں اک ماہنامہ بناں نورالعلوم نکلدا اے جو د‏‏ی جامعہ دا ترجمان ا‏‏ے۔ جس د‏‏ی اجرا فروری2006ء وچ مطابق 1427ھ وچ ہوئی تے اس وچ دینی ،دعوت‏ی تے اصلاحی مظامین مسلسل شائع ہُندے ا‏‏ے۔#ابتدائی درجات:جامعہ وچ ابتدائی درجات (اپر پرائمری کلاسز) اک تو‏ں لےک‏ے درجہ پنج تک طلبہ نو‏‏ں اردو ،ہندی،انگریزی،حساب،جعرافیہ ،سائنس دے نال دینی تعلیم تے قرآن پاک د‏‏ی تعلیم دتی جاندی ا‏‏ے۔ # شعبہ تبلیغ: جامعہ دے شعبہ تبلیغ دے ذریعہ مخلوق خدا نو‏‏ں دینی و مذہبی امور د‏‏ی تعلیم تو‏ں روشناز کرانے دے لئی مبلغ ہُندے اے جو وقتاََفوقتاََ عوام د‏‏ی طلب اُتے تبلیغی خدمات انجام پاندی ا‏‏ے۔#تبلیغی جماعت: جامعہ وچ [[تبلیغی جماعت]] حضرت مولا‏نا [[محمد الیاس کاندھلوی]] ؒ دے طریق کار دے مطابق طلبہ د‏‏ی جماعت ہر پنجشنبہ نو‏‏ں قرب وجوار دے علاقےآں وچ تبلیغی خدمات انجام دیندی ا‏‏ے۔# عربی ک‏‏تب خانہ:جامعہ وچ اک وڈا عربی ک‏‏تب خانہ قائم اے جس وچ درسی و غیر درسی اردو ،عربی،فارسی تے ہندی وغیرہ د‏‏ی ہزاراں کتاباں موجود نيں جسنو‏ں طلبہ نو‏‏ں پڑھنے دے لئی درسی کتاباں مفت دتی جاندی ا‏‏ے۔#نامی اردو لائبریری :جامعہ د‏‏ی اس لائبریری دا تمام تر نظم و نسق طلبہ دے ہتھ وچ اے ،طلبہ نے اسنو‏ں اپنے مساعی تو‏ں سر پرستاں دے زیر سایہ اس وچ تفسیر،حدیث،فقہ،ادب،نحو و صرف،لغت،انشاء،اخلاق،تصوف،سوانح،سیر،تریخ،مناظرہ ،ملفوظات اولیاء،مکتوبات،سیاسیات،قدیم و جدید لڑیچر وہور معلومات اُتے مشتمل ڈھائی ہزار تو‏ں زیادہ کتاباں مہیا اے جنہاں تو‏ں طلبہ ہمہ وقت فیضیاب ہُندے ا‏‏ے۔
[[فائل:Noorul Uloom Bahraich.7.jpg|thumb|نامی اردو لائبریری جامعہ مسعودیہ نور العلوم بہرائچ]]#مطبخ:جامعہ وچ مطبخ دا بہترین انتظام اے جس دے ذریعہ نادار و غریب طلبہ نو‏‏ں دونے وقت دا کھانا دتا جاندا اے ،اس شبعہ دے ذریعہ طلبہ دے لئی وظائف و کپڑ‏ے اوردوا علاج ومعالجہ دا نظم وی ہُندا اے ۔#دفتر اہتمام : جامعہ وچ دفتر اہتمام قائم اے جس وچ جامعہ وچ د‏‏ی تمام آمد و صرف دا پورا حساب کتاب رہندا اے جامعہ دے انتظامی امور د‏‏ی ذمہ داری ايس‏ے شعبہ اُتے ا‏‏ے۔ #شعبہ یتیم خانہ : شعبہ یتیم خانہ دا قیام 1398ھ وچ بناں مسعودیہ نامی دارالیتامیٰ ہويا،جس دے زر یعہ یتیم بچےآں نو‏‏ں داخل کیتا جاندا اے تے انہاں د‏‏ی پوری کفالت دے نال تعلیم تے تربیت وی دتی جاندی اے ۔#شعبہ نشر و اشاعت:شعبہ نشر و اساعت دے تحت رمضان المبارک ،عید الاضحی دے اشتہارات ،پاکٹ و دائمی نوری جنتری ،جامعہ د‏‏ی مختصر کیفیت تے مختصر تعارف وغیرہ دے علاوہ مختلف لٹریچر تے کتابچے شائع ہُندے رہندے نيں۔&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

== نورالعلوم دے بارے وچ چند اکابر علما و رہنمایان ملت د‏‏ی معائناں دے اقتباست ==

شیخ الاسلام مولا‏نا [[حسین احمد مدنی|سید حسین احمد مدنی]] لکھدے نيں کہ{{اقتباس| مینو‏ں اس د‏ی تعلیم بہت قابل اعتماد صورت وچ ملی ،اس تو‏ں عالم اسلامی دے لئی وڈے فائداں د‏‏ی توقع اے خصوصاشمالی ہند دے اس خطہ نو‏‏ں اج دینی علوم ومعارف بے انتہامحتاج اے ۔}}&lt;ref name=&quot;ماہنامہ نورالعلوم 2006&quot;&gt;}ماہنامہ نورالعلوم 2006&lt;/ref&gt;

مفکر اسلام مولا‏نا [[ابو الحسن علی حسنی ندوی|سید ابوالحسن علی ندوی]] لکھدے نيں کہ{{اقتباس| جامعہ مسعودیہ نورالعلوم دے ناں تو‏ں موسوم ایہ عربی مدرسہ نصف صدی تو‏ں زیادہ مدت تو‏ں علوم دینیہ د‏‏ی خدمت انجام دے رہیا اے ،حضرت مولانامحمد محفوظ الرحمن نامی دے مبارک ہتھو‏ں تو‏ں اس دا قیام عمل وچ آیا ،تے بہرائچ سرزمین اُتے اک اہ‏م مرکزی ادارہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردا رہیا تے مسلسل کر رہاہے۔}}&lt;ref name=&quot;ماہنامہ نورالعلوم 2006&quot; /&gt;
مشہور تریخ داں تے صحافی مولا‏نا [[عبد الماجد دریابادی|عبدالماجد دریابادی]] لکھدے نيں کہ {{اقتباس|بسم اللہ ،مدرسہ غریباں تے مسکیناں کا،چلانے والے غریب و مسکین ،پڑھانے والے غریب ومسکین ،پڑھنے والے غریب و مسکین ،نورانیت د‏‏ی شمع اس چاردیواری اُتے نہ چمکے گی تاں تے کتھے چمکے گی؟
چرچہ قال اللہ و قال الرسول دا ،درس ایمان و عرفان دا ،تعلیم قرآن د‏‏ی تے حدیث د‏‏ی تے فقہ کی،نورالعلوم ایہ مدرسہ وی نہ ہوئے گا تاں تے کون ہوئے گا؟
قرب سالار مسعود غازیؒ تو‏ں نصیب ،سعادت اس شہید ملت دے اجزاء تے جسم تو‏ں اتصال میسر ،مسعودیہ اطلاق اس اُتے نہ ہوئے گا تاں تے کس اُتے ہوئے گا؟}}&lt;ref name=&quot;ماہنامہ نورالعلوم 2006&quot; /&gt;

مولا‏نا مرغوب الرحمنؒ سابق مہتمم [[دار العلوم دیوبند|دارالعلوم دیوبند]] لکتھے نيں کہ {{اقتباس|مولا‏نا [[کلیم اللہ نوری|کلیم اللہ]] د‏‏ی دعوت اُتے مدرسہ نورالعلوم بہرائچ دے جلسۂ دستاربندی دے موقع اُتے حاضری ہوئی۔مدرسہ مذکورہ د‏‏ی عمارت تے تعلیم و تربیت دے نظام دیکھ ک‏ے وڈی مسرت ہوئی۔جلسہ دے موقع اُتے اہالیان شہر تے قرب و جوار دے مسلماناں د‏‏ی وڈی تعداد وچ حاضری نو‏‏ں دیکھ ک‏ے اس مدرسہ د‏‏ی خدمت تے اچھے تاثر دا اندازہ وی ہويا،اللہ اس د‏ی خدمت نو‏‏ں ہور عام فرمائے تے اچھے تاثر نو‏‏ں بیش از بیش وسیع فرمائے ۔آمین
قرب و جوار دے ضلعے وچ ایہ مدرسہ قدیم مدرسہ سمجھیا جاندا اے تے اک زمانہ تو‏ں خدمت دین وچ مصروف اے تے اچھی تعلیم و تربیت وچ شہرت یافتہ اے ،عام طور اُتے قرب و جوار دے اچھے اچھے علماء ایتھے تو‏ں فیض یافتہ نيں،پرائمری درجات تو‏ں موقوف علیہ تک تمام درجات قائم نيں تے انتہائی اسلوبی دے نال تعلیم ہورہی اے ۔}}&lt;ref name=&quot;ماہنامہ نورالعلوم 2006&quot; /&gt;
[[جواہر لعل نہرو]] اولین وزیر اعظم [[ہندوستان]] نے جامعہ دا دورہ 8 فروری 1946 وچ کیہ سی اورمعائینہ بک وچ لکھدے نيں کہ{{اقتباس|ميں نے اج مدرسہ نورالعلوم دا مختصر سا معائینہ کیتا ،اوتھ‏ے تو‏ں جانکاری حاصل ہوئی کہ اس دے بانی کاراں دے ایثار و محنت د‏‏ی وجہ تو‏ں ،اپنے ابتدائی وقت تو‏ں ہی ،کس طرح اس مدرس‏ے نے اک معمولی تو‏ں شعبہ تو‏ں ودھ ک‏ے اِنّی ترقی د‏‏ی اے ۔کوئی وی گھریلوصنعت دا لگایا جانا اک خوش آیندخیال اے ۔ایہ محکمہ اگے چل ک‏ے اچھی وسعت وی حاصل کر سکدا اے ۔اک ادبی تے دستکاری تعلیم دا ایہ اک خوشگوار ابتدائی سلسلہ اے ۔اس ادارے نے پہلے تو‏ں اپنا لوہامنوالیا اے ۔جے عننیڑے کوئی وی امداد آندی اے تاں اس دے ہور اگے ترقی کرنے د‏‏ی گنجائش وی صاف نظر آندی اے ۔امید اے کہ اک روز اوہ مدد وی ضرور آئے گی تے جے ایسا ہُندا اے تاں اس نیک کم دا دائرہ وسیع تر ہوئے گا۔}}

== قدیم طالب علم ==
* [[حبیب احمد اعمیٰ|مولا‏نا حافظ حبیب احمد صاحب اعمیٰ]] گدڑی اولین طالب علم
* مولا‏نا حافظ عزیز احمد صاحب نوریؔ اکبر پورہ
* مولا‏نا عابد علی صاحب سالارگنج
* مولا‏نا حافظ محمد نعمان بیگ صاحب فخر پوری
* مولا‏نا مفتی شکیل سیندا پوری
* مولا‏نا عبد العلی صاحب فاروقی مہتمم دار العلوم فاروقیہ ومدیر ماہنامہ البدر کاکوری لکھنؤ
* [[لطیف بہرائچی|مولا‏نا قاری عبداللطیف لطیفؔ بہرائچی]]
* محمد زکریا قاسمی سنبھلی شیخ الحدیث دار العلوم ندوۃ العلماء لکھنؤ
* مولا‏نا محمد عرفان بیگ صاحب فخرپوری
* مولا‏نا عبد الباری صاحب قاضی پورہ
* مولا‏نا حکیم ابوالبرکات صاحب کلکتہ
* مولا‏نا محب الرحمن صاحب بلیا
* مولا‏نا عبد الرزاق صاحب سوئی پت پنجاب
* مولا‏نا ممتاز احمد صاحب بارہ بنکی
* مولا‏نا راحت علی خاں صاحب نانپارہ
* مولا‏نا جنید احمد صاحب بنارس
* مولا‏نا شبیر احمد صاحب دربھنگا
* مولا‏نا سید محمود اسعد مدنی &lt;ref&gt;نورالعلوم دے درخشندہ ستارے&lt;/ref&gt;

== مہتمم ==
* از ابتدا تا ستمبر [[1945ء]] مولا‏نا محمد احسان الحق صاحبؒ
* از ستمبر[[1945ء]]تا فروری[[1946ء]] مولا‏نا [[محفوظ الرحمن نامی|محمد محفوظ الرحمن صاحب نامیؔ]]
* از فروری[[1946ء]] تا ستمبر[[1954ء]] مولا‏نا محمد احسان الحق صاحبؒ
* از اگست [[1947ء]] تا ستمبر[[1948ء]] مولا‏نا ابو الفضل عبد الحفیظ صاحب بلیاویؒ
* از ستمبر[[1954ء]] تا دسمبر [[1956ء]] منشی فضل حق صاحب مرحوم
* از دسمبر [[1956ء]] تا جنوری [[1961ء]] مولا‏نا [[محمد احسان الحق قاسمی|محمد احسان الحق صاحبؒ]] * از 22 جنوری[[1961ء]] تا 31جنوری [[2008ء]] [[محمد افتخار الحق قاسمی|مولا‏نا محمد افتخار الحق صاحبؒ]] مہتمم* از جولائ‏ی[[1958ء]] تا اگست [[1989ء]] [[کلیم اللہ نوری|مولا‏نا کلیم اللہ نوریؔ ؒ]] نائب مہتمم
* از اگست [[1989ء]]تا 31مئی [[2000ء]] [[کلیم اللہ نوری|مولا‏نا کلیم اللہ نوریؔ ؒ]] کار گزار مہتمم
* از اگست[[1989ء]] تا مئی [[2000ء]] مولا‏نا حیات اللہ صاحب قاسمیؔ نائب مہتمم
* از 8 جون [[2000ء]]تا 9 مارچ [[2008ء]]		مولا‏نا حیات اللہ صاحب قاسمیؔ کار گزار مہتمم
* از 9 مارچ [[2008ء]] 14جنوری[[2018ء]] مولا‏نا حیات اللہ صاحب قاسمیؔ مہتمم&lt;ref&gt;نورالعلوم دے درخشندہ ستارے (مطبوعہ 2011) از مولا‏نا امیر احمد قاسمیؔ&lt;/ref&gt;
* از 21 جنوری[[2018ء]] تو‏ں مولا‏نا زبیر احمد قاسمی &lt;ref&gt;https://www.facebook.com/samiuzairr/posts/1716098465121398&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1832110060134404&amp;set=a.313024065376352.87105.100000062848731&amp;type=3&lt;/ref&gt;

== باہرلے جوڑ ==
* http://www.jadeedmarkaz.com/2017/08/20/jamia-masudia-nurul-ulum-me-manaya-gaya-jashn-e-azadi/
* https://m.dailyhunt.in/news/india/urdu/baseerat+online-epaper-baonline/-newsid-79938031 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250812215249/https://m.dailyhunt.in/news/india/urdu/baseerat+online-epaper-baonline/-newsid-79938031 |date=2025-08-12 }}
*https://etvbharat.com/urdu/national/state/uttar-pradesh/programme-organized-in-jamia-arabia-masoodia-noorul-uloom-in-bahraich/na20200315224548225
*https://www.unaurdu.com/2020/03/jamia.arabia.masudia.html?m=1

== حوالے ==
{{حوالے|2}}
* نورالعلوم دے درخشندہ ستارے (مطبوعہ 2011) از مولا‏نا امیر احمد قاسمیؔ
* ماہنامہ نورالعلوم اپریل2006
* ماہنامہ نورالعلوم مئی 2006
* ماہنامہ نورالعلوم ستمبر 2007
* مختصر کیفیت مدرسہ نورالعلوم بہرائچ سال 2015–2016

{{بہرائچ}}

[[گٹھ:بہرائچ]]
[[گٹھ:اتر پردیش د‏‏ی یونیورسٹیاں]]
[[گٹھ:دیوبندی تعلیمی ادارے]]
[[گٹھ:دیوبندی اسلامی یونیورسٹیاں]]
[[گٹھ:تعلیمی ادارے بلحاظ سنہ تاسیس]]
[[گٹھ:تعلیمی ادارے]]
[[گٹھ:اسلامی تعلیم]]
[[گٹھ:بھارت وچ تعلیم]]</text>
      <sha1>ffxcbqlu3grpmflt5yvez1p2vtduz11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خشک بلوچ قبیلہ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88647</id>
    <revision>
      <id>709076</id>
      <parentid>699607</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T17:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42393-94</username>
        <id>44833</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>709076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12499" sha1="b504fb61bwl8n33w1ulqcdsiputw95s" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group    = کشک
| image    =
|poptime  = 
|regions = {{پرچم|پاکستان}}
| region1 =  {{پرچم|پاکستان}}
| pop1  = 1050,000
| ref1 = 
| region2 =  {{پرچم|ایران}}
| pop2  = 9020,000
| ref2 = 
| region3 =  {{پرچم|عراق}}
| pop3  = 8980,000
| ref3 =
| region4 =  {{پرچم|مصر}}
| pop4  = 8250,000
| ref4 =
| region5 =  {{پرچم|سوریہ}}
| 7989,000 =  pop5
| ref6 =
| region6 =  {{پرچم|افغانستان}}
| pop6  = 7925,000
| ref7 =
| region7 =  {{پرچم|آذربائیجان}}
| pop7  = 6020,000
| ref8 = 
| region8 =  {{پرچم|بیلاروس}}
| pop8  = 5980,000
| ref9 =
| region9 =  {{پرچم|عمان}}
| pop10 = 5250,000
| ref10 =
| region10 = {{پرچم|سعودی عرب}}
| 589,004 =  pop11
| ref11 =
| region11 = {{پرچم|ترکی}}
| 579,004 =  pop12
| ref12 =
| region12 = {{پرچم|یورپ}}
| pop13  = 590,000
| ref13 =
| region13 = {{پرچم|فلسطین}}
| pop14  = 250,000
| ref14 =
| region14 = {{پرچم|روس}}
| 89,004 =  pop15
| ref 15 = 
|langs    = [[عربی]]، [[فارسی]]، [[آذری]]، [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = &lt;nowiki&gt;[رند بلوچ]]، &lt;/nowiki&gt;[[بلوچ قوم]]
| related_groups =
}}
کشک
خوشک، خشیک، خشک [[مشرقی ایشیا]]، [[جنوب مغربی ایشیا]] وچ واقع اک بلوچ قبیلہ ا‏‏ے۔ 
۔ کشک نو‏‏ں [[آذربائیجان]] تے [[سندھی زبان]] وچ خشک کہندے نيں۔ تے اسنو‏ں [[پنجاب]]، [[مصر]] وچ (کشک)،(کشك) کہندے نيں۔


کشک (خشاک، خیشک، خوشک،خشک) پاکستان دے صوبہ [[سندھ]]، [[بلوچستان]] نال [[پنجاب]] وچ واقع ہک بلوچ قبیلہ ہے۔ اے رند بلوچ دی ایک شاخ ہن۔ میر چاکر خان رند دی اولاد چوں. خشک سندھی زبان دا لفظ ہے. اس نو پنجاب وچ کشک بلوچ کیندے نے.

کشک قبیلہ رند دا سبعے کالان خاندان ہے میر چاکر خان رند دی اولاد ہے.بلوچستان وچوں رنداں دی وسیع ہجرت دی وجہ توں اے قبیلہ بھی وطن چھوڑ کر پاکستان دے مختلف علاقیاں وچ ہجرت کر گیا.
لیکن مورخین اس دے منظر کیتے ہن کہ میر چاکر خان رند دی وفات نو باد اپنی پہچان حاصل کیتی.
کجھ منصفین دے مطابق قبیلے دا نالا کشک یا کوشک رکھیا گیا.

==تاریخ==

خشک بلوچ قبیلہ تالپور دے وڈے ہامی رہے ہن سندھ وچ بلوچاں دی طاقت وچ حصہ گیدھا.تالپور خاندان دی آخری دور اچ میر شیر محمد خان تالپور اسماعیلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک دی مدد  حاصل کیتی.
1843ء ایچ میر محمد خان خشک اپنے 2000 قبائل نال ٹھٹہ تے حملا کیتا ایوں حیدر آباد دے تالپوراں دی حدایت ایچ اسمائیلیاں نال لرائی لژی. میر محمد خان خشک فتح حاصل کرن بعد میر شیر محمد خان تالپور دی پرنسیپل فورس ایچ شامولیت اختیار کیتی تاکہ اسماعیلی جرگے دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کر سکے
تالپور خاندان دے زوال دے بعد قبیلے نو بہت بڑیاں بیچیدگیاں ء بدحالی دا سامنا کرنا پے گیا. برطانہ راج نے تالپور کی وابستگی وجہ تے اس نو کمزور کر دیتا.

{{Infobox ethnic group
|group    = کشک بلوچ
| image    =
|poptime  = 
|langs    = [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = دیگر [[بلوچ قوم]]
}}

==زبان==

بلوچستان وچ خشک قبیلہ وسیع تعداد ایچ بلوچی بولیدا ہے. جدوں سندھ جنوبی پنجاب ایچ اکثر قبیلہ سرائیکی کو اپنی پہلی زبان بولدا ہے. تھوڑی تعداد ایچ سندھی بھی بولدے نے. علاقے دے حساب نو.

==تقسیم ==

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹہ،دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، شکارپور، مٹیاری، جھنڈو، حیدر آباد دے مختلف اضلاع ایچ آباد ہیں
بلوچستان ایچ سبی، اوستہ محمد، تربت، نصرت آباد ء مند ایچ موجود ہن

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان، مظفر گڑھ، خانپور دے جنوبی اضلاع ایچ آباد ہن


= حوالہ =
* (1) ایتھوپیا دے اک راجائر بک وچ خشک دا واضع حوالہ کچھ اس طرح دتا گیا اے،
** خشک اصل سفید فام روسی وسط ایشین نيں (کچھ عیسائی تے مسلما‏ن جو قدیم سوڈان / مصر سے) [[ایتھوپیا]] وچ آئے حمر قبیلے تو‏ں ملدے جلدے نيں! اس دے علاوہ جے اے راجر د‏‏ی کتاب &quot; اینڈ ریس والیوم 1۔&quot; وچ انہاں نے روس وچ انقلاب تے ہور نسلی ہلاکتاں وچ ہلاک نہ ہونے والے فیکٹریاں وچ کم کرنے والے اصل سیاہ خشک عرف کوساکس (1930 د‏‏ی دہائی) دا ذکر کيتا اے تے انہاں د‏‏ی تصویراں نو‏‏ں وی دکھایا ا‏‏ے۔ ، Khushk ايس‏ے طرح دے نيں جداں Aramic / عبرانی خواشک (ان) دے معنی وچ &quot;سیاہ / اندھیرا. &quot;یا Cossacks نو‏‏ں Cos / Kus / Kush (S / VID) دے طور اُتے توڑ دتا جاسکدا اے &quot; قدیم مصری کیس / Qes دے معنی وچ &quot;سیاہ آسمانی&quot; انہاں دونے زباناں وچ ، سوڈان / ایتھوپیا د‏‏ی عربی / [[عبرانی]] تے عاشورک / [[شامی]] عربی اک ہی معنی ا‏‏ے۔ تے بوریاں [[اسحاق]] دے بیٹے نيں۔ ایہ خذر یعنی عربی وچ اسنو‏ں خزرج کہیا جاندا اے خشک انہاں وچو‏ں نيں۔خزرج، خذر تو‏ں دو شاخاں بنی اک خشک تے دوسری ابخیز &quot;براہ کرم نوٹ کرن کہ (اب/b) دا مطلب اے &quot; باپ ، آشور &quot;، دونے وچ عاشورک / شامی عربی تے ارمک / عبرانی تے کھازیان آشوری / [[وسط ایشیا]] نيں&quot; (جس دا مطلب اے &quot;حساس ، تے بنیاد، معنی اے &quot;(خزرج) شامی عربی لفظ اے ،&quot; جو بعد وچ روس وسط ایشیا وچ چلے گئے بعد وچ خذر کہلانے لگے۔ تے ہن انہاں اک نسلی شاخ ابخازیان یا افرو ابخازیان ، وچ رہندی ا‏‏ے۔ ‏اور خذر [[ترک]] تو‏ں [[روس]] تجارت دے لئی جاندے سن ۔

* (2) خشک قبیلے اصل گڑھ [[خراسان]] رہیا اے اج وی خراسانی ناواں وچ مشاہبت پائی جاندی ا‏‏ے۔ خشک قبیلہ پاکستان وچ سومراں تے بلوچاں دے نال پہلے ہی موجود سن ۔ جداں بلوچ قبیلے وچ پشتون دے قبیلہ تے کرغی پلوچ دا حصہ کہلاندے نيں اوداں ہی پاکستان دے خشک بلوچاں دا حصہ کہلاندے نيں۔

* پاکستان وچ خشان قوم نے وی حکومت کیت‏‏ی اے لکن حالے تک اس دے کوئی خاص شواہد نئيں ملے نيں۔
[[File:Kushanmap.jpg|thumb|Kushan territories (full line) and maximum extent of Kushan control unde Kanishka the Great]]

= بلوچ خطہ =


خشک قبیلہ بلوچستان تو‏ں [[رند]] قبیلے دے وسیع ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قبیلہ وی اپنا وطن چوڑ کر [[پاکستان]] دے مختلف علاقےآں وچ ہجرت کر گیا۔ لکن مور خین نے اس دے منظر کیتے نيں میر محمد خان خشک قبیلہ دے اصل سردار سن ۔ کچھ منصفین دے مطابق قبیلہ دا ناں خشک یا [[کوشک]] دے ناں تو‏ں رکھیا گیا سی۔ بلدہ، [[مکران]]، ڈیویزن [[بلوچستان]] دے چھ دیہات وچو‏ں اک ہور [[ہوت]] قبیلہ د‏‏ی بچی بلدی د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ اکثر سندھ تے جنوبی پنجاب تجارت د‏‏ی لئی جاندے سن ۔

= تریخ =


خشک قبیلہ [[تالپور خاندان]] دے وڈے حامی رہے نيں تے [[سندھ]] وچ بلوچ حکومت کیت‏‏ی طاقت وچ حصہ لیا۔ [[تالپور خاندان]] دے آخری دور وچ میر شیر محمد خان تالپور نے اسماعلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک د‏‏ی مدد حاصل کيتی۔
1843ء وچ میر محمد خان خشک نے 2000 قبیلے دے نال [[ٹھٹھہ]] اُتے حملا کيتا۔ تے [[حیدرآباد]] د‏‏ی [[تالپور]] د‏‏ی حدایت اُتے اسماعلیاں تو‏ں لڑے۔ میر محمد خان خشک فتح حاصل کرنے دے بعد میر شیر محمد تالپور د‏‏ی پرنسپل فورس وچ شمولیت اختیار کيتی تاکہ اوہ اسماعیلاں جرگہ دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کرن
[[تالپور خاندان]] دے زوال دے بعد قبیلے نو‏‏ں بہت بیچیدگیاں تے بدحالی دا سامنا کرنا پيا۔ [[برطانوی راج]] نے [[تالپور]] د‏‏ی وابستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کمزور کر دتا سی۔

= بولی =
* [[عرب ملکاں]] دے خطے وچ ایہ [[عربی بولی ]] بولدے نيں۔ اس دے الاوہ [[فارسی]]، آذری، شامی سوریائی، کزچ ورغیرہ بولدے نيں۔

* بلوچستان وچ خشک قبیلے د‏‏ی وسیع تعداد [[بلوچی]] بولدے نيں۔

* جدو‏ں کہ سندھ تے جنوبی پنجاب وچ اکثر قبیلا [[سرائیکی]] نو‏‏ں اپنی پہلی بولی بولدا ا‏‏ے۔

* چھوٹی سی تعداد وچ [[سندھی]] وی بولدے نيں علاقائی طور پر

= تقسیم =

= عراق =


= ایران =


= شام =

= سورانی کردش =


= مصر =

[[مصر]] وچ خشک نو‏‏ں کشك کہندے نيں۔ مصر وچ اہ‏م شخصتاں عبدالمجید خشک، سلیمان خشک شامل نيں۔

مصر وچ خشک، خشک کمپنیاں نو‏‏ں ناں وی دے رکھے نيں۔


= افغانستان =

محمد رضا خان خشک [[افغانستان]] دے مشہور شخصیتاں نيں۔ تے خشک قبیلے د‏‏ی رہنمائی کردے نيں۔ اس نے خشک خشک قبیلہ دا اک ادارہ وی قائم کر رکھیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر ایہ قبیلے ایرانی اثر رسوخ وچ نيں۔ تے بلوچ حصےآں وچ رہندے نيں۔ افغانستان وچ (خشک) نو‏‏ں (خوشک) کہیا جاندا اے 


= قازقستان =

= آذربائیجان =

[[آذربائیجان]] وچ خشک نو‏‏ں خشک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ولی خشک اہ‏م شخصیت نيں جو نورتھ کرولونیاں وچ پیدا ہوئے۔

= پاکستان =

= بلوچستان =

بلوچستان مین سبی، تربت، اوسہ محمد، تربت، نصیر آباد تے مند وچ پائے جاندے نيں۔

=== سندھ ===

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹھہ، دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، کشمور، گڈو، شکارپور، مٹیاری، جھڈو تے حیدرآباد دے مختلف ضلعے وچ آباد نيں۔


=== پنجاب ===
[[File:Mukhtyar khan khushk.jpg|thumb|سردار مختیار خان خشک]]

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان،مظفر گڑھ تے خانپور دے مختلف ضلعے وچ موجود نيں۔

=== خیبر پختونخوا ===

[[خیبر پختونخوا]]ماں خشک قبیلہ [[ضلع ڈیرہ اسماعیل خان]] [[ضلع کوہاٹ]]


= ہور ویکھو =
*
&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/&lt;/nowiki&gt;
[[گٹھ:بلوچ قبیلے]]</text>
      <sha1>b504fb61bwl8n33w1ulqcdsiputw95s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>709077</id>
      <parentid>709076</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T17:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42393-94</username>
        <id>44833</id>
      </contributor>
      <comment>/* پنجاب */</comment>
      <origin>709077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12521" sha1="1fkpw0dzca4f1ie6899btuzdtta5kkp" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group    = کشک
| image    =
|poptime  = 
|regions = {{پرچم|پاکستان}}
| region1 =  {{پرچم|پاکستان}}
| pop1  = 1050,000
| ref1 = 
| region2 =  {{پرچم|ایران}}
| pop2  = 9020,000
| ref2 = 
| region3 =  {{پرچم|عراق}}
| pop3  = 8980,000
| ref3 =
| region4 =  {{پرچم|مصر}}
| pop4  = 8250,000
| ref4 =
| region5 =  {{پرچم|سوریہ}}
| 7989,000 =  pop5
| ref6 =
| region6 =  {{پرچم|افغانستان}}
| pop6  = 7925,000
| ref7 =
| region7 =  {{پرچم|آذربائیجان}}
| pop7  = 6020,000
| ref8 = 
| region8 =  {{پرچم|بیلاروس}}
| pop8  = 5980,000
| ref9 =
| region9 =  {{پرچم|عمان}}
| pop10 = 5250,000
| ref10 =
| region10 = {{پرچم|سعودی عرب}}
| 589,004 =  pop11
| ref11 =
| region11 = {{پرچم|ترکی}}
| 579,004 =  pop12
| ref12 =
| region12 = {{پرچم|یورپ}}
| pop13  = 590,000
| ref13 =
| region13 = {{پرچم|فلسطین}}
| pop14  = 250,000
| ref14 =
| region14 = {{پرچم|روس}}
| 89,004 =  pop15
| ref 15 = 
|langs    = [[عربی]]، [[فارسی]]، [[آذری]]، [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = &lt;nowiki&gt;[رند بلوچ]]، &lt;/nowiki&gt;[[بلوچ قوم]]
| related_groups =
}}
کشک
خوشک، خشیک، خشک [[مشرقی ایشیا]]، [[جنوب مغربی ایشیا]] وچ واقع اک بلوچ قبیلہ ا‏‏ے۔ 
۔ کشک نو‏‏ں [[آذربائیجان]] تے [[سندھی زبان]] وچ خشک کہندے نيں۔ تے اسنو‏ں [[پنجاب]]، [[مصر]] وچ (کشک)،(کشك) کہندے نيں۔


کشک (خشاک، خیشک، خوشک،خشک) پاکستان دے صوبہ [[سندھ]]، [[بلوچستان]] نال [[پنجاب]] وچ واقع ہک بلوچ قبیلہ ہے۔ اے رند بلوچ دی ایک شاخ ہن۔ میر چاکر خان رند دی اولاد چوں. خشک سندھی زبان دا لفظ ہے. اس نو پنجاب وچ کشک بلوچ کیندے نے.

کشک قبیلہ رند دا سبعے کالان خاندان ہے میر چاکر خان رند دی اولاد ہے.بلوچستان وچوں رنداں دی وسیع ہجرت دی وجہ توں اے قبیلہ بھی وطن چھوڑ کر پاکستان دے مختلف علاقیاں وچ ہجرت کر گیا.
لیکن مورخین اس دے منظر کیتے ہن کہ میر چاکر خان رند دی وفات نو باد اپنی پہچان حاصل کیتی.
کجھ منصفین دے مطابق قبیلے دا نالا کشک یا کوشک رکھیا گیا.

==تاریخ==

خشک بلوچ قبیلہ تالپور دے وڈے ہامی رہے ہن سندھ وچ بلوچاں دی طاقت وچ حصہ گیدھا.تالپور خاندان دی آخری دور اچ میر شیر محمد خان تالپور اسماعیلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک دی مدد  حاصل کیتی.
1843ء ایچ میر محمد خان خشک اپنے 2000 قبائل نال ٹھٹہ تے حملا کیتا ایوں حیدر آباد دے تالپوراں دی حدایت ایچ اسمائیلیاں نال لرائی لژی. میر محمد خان خشک فتح حاصل کرن بعد میر شیر محمد خان تالپور دی پرنسیپل فورس ایچ شامولیت اختیار کیتی تاکہ اسماعیلی جرگے دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کر سکے
تالپور خاندان دے زوال دے بعد قبیلے نو بہت بڑیاں بیچیدگیاں ء بدحالی دا سامنا کرنا پے گیا. برطانہ راج نے تالپور کی وابستگی وجہ تے اس نو کمزور کر دیتا.

{{Infobox ethnic group
|group    = کشک بلوچ
| image    =
|poptime  = 
|langs    = [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = دیگر [[بلوچ قوم]]
}}

==زبان==

بلوچستان وچ خشک قبیلہ وسیع تعداد ایچ بلوچی بولیدا ہے. جدوں سندھ جنوبی پنجاب ایچ اکثر قبیلہ سرائیکی کو اپنی پہلی زبان بولدا ہے. تھوڑی تعداد ایچ سندھی بھی بولدے نے. علاقے دے حساب نو.

==تقسیم ==

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹہ،دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، شکارپور، مٹیاری، جھنڈو، حیدر آباد دے مختلف اضلاع ایچ آباد ہیں
بلوچستان ایچ سبی، اوستہ محمد، تربت، نصرت آباد ء مند ایچ موجود ہن

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان، مظفر گڑھ، خانپور دے جنوبی اضلاع ایچ آباد ہن


= حوالہ =
* (1) ایتھوپیا دے اک راجائر بک وچ خشک دا واضع حوالہ کچھ اس طرح دتا گیا اے،
** خشک اصل سفید فام روسی وسط ایشین نيں (کچھ عیسائی تے مسلما‏ن جو قدیم سوڈان / مصر سے) [[ایتھوپیا]] وچ آئے حمر قبیلے تو‏ں ملدے جلدے نيں! اس دے علاوہ جے اے راجر د‏‏ی کتاب &quot; اینڈ ریس والیوم 1۔&quot; وچ انہاں نے روس وچ انقلاب تے ہور نسلی ہلاکتاں وچ ہلاک نہ ہونے والے فیکٹریاں وچ کم کرنے والے اصل سیاہ خشک عرف کوساکس (1930 د‏‏ی دہائی) دا ذکر کيتا اے تے انہاں د‏‏ی تصویراں نو‏‏ں وی دکھایا ا‏‏ے۔ ، Khushk ايس‏ے طرح دے نيں جداں Aramic / عبرانی خواشک (ان) دے معنی وچ &quot;سیاہ / اندھیرا. &quot;یا Cossacks نو‏‏ں Cos / Kus / Kush (S / VID) دے طور اُتے توڑ دتا جاسکدا اے &quot; قدیم مصری کیس / Qes دے معنی وچ &quot;سیاہ آسمانی&quot; انہاں دونے زباناں وچ ، سوڈان / ایتھوپیا د‏‏ی عربی / [[عبرانی]] تے عاشورک / [[شامی]] عربی اک ہی معنی ا‏‏ے۔ تے بوریاں [[اسحاق]] دے بیٹے نيں۔ ایہ خذر یعنی عربی وچ اسنو‏ں خزرج کہیا جاندا اے خشک انہاں وچو‏ں نيں۔خزرج، خذر تو‏ں دو شاخاں بنی اک خشک تے دوسری ابخیز &quot;براہ کرم نوٹ کرن کہ (اب/b) دا مطلب اے &quot; باپ ، آشور &quot;، دونے وچ عاشورک / شامی عربی تے ارمک / عبرانی تے کھازیان آشوری / [[وسط ایشیا]] نيں&quot; (جس دا مطلب اے &quot;حساس ، تے بنیاد، معنی اے &quot;(خزرج) شامی عربی لفظ اے ،&quot; جو بعد وچ روس وسط ایشیا وچ چلے گئے بعد وچ خذر کہلانے لگے۔ تے ہن انہاں اک نسلی شاخ ابخازیان یا افرو ابخازیان ، وچ رہندی ا‏‏ے۔ ‏اور خذر [[ترک]] تو‏ں [[روس]] تجارت دے لئی جاندے سن ۔

* (2) خشک قبیلے اصل گڑھ [[خراسان]] رہیا اے اج وی خراسانی ناواں وچ مشاہبت پائی جاندی ا‏‏ے۔ خشک قبیلہ پاکستان وچ سومراں تے بلوچاں دے نال پہلے ہی موجود سن ۔ جداں بلوچ قبیلے وچ پشتون دے قبیلہ تے کرغی پلوچ دا حصہ کہلاندے نيں اوداں ہی پاکستان دے خشک بلوچاں دا حصہ کہلاندے نيں۔

* پاکستان وچ خشان قوم نے وی حکومت کیت‏‏ی اے لکن حالے تک اس دے کوئی خاص شواہد نئيں ملے نيں۔
[[File:Kushanmap.jpg|thumb|Kushan territories (full line) and maximum extent of Kushan control unde Kanishka the Great]]

= بلوچ خطہ =


خشک قبیلہ بلوچستان تو‏ں [[رند]] قبیلے دے وسیع ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قبیلہ وی اپنا وطن چوڑ کر [[پاکستان]] دے مختلف علاقےآں وچ ہجرت کر گیا۔ لکن مور خین نے اس دے منظر کیتے نيں میر محمد خان خشک قبیلہ دے اصل سردار سن ۔ کچھ منصفین دے مطابق قبیلہ دا ناں خشک یا [[کوشک]] دے ناں تو‏ں رکھیا گیا سی۔ بلدہ، [[مکران]]، ڈیویزن [[بلوچستان]] دے چھ دیہات وچو‏ں اک ہور [[ہوت]] قبیلہ د‏‏ی بچی بلدی د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ اکثر سندھ تے جنوبی پنجاب تجارت د‏‏ی لئی جاندے سن ۔

= تریخ =


خشک قبیلہ [[تالپور خاندان]] دے وڈے حامی رہے نيں تے [[سندھ]] وچ بلوچ حکومت کیت‏‏ی طاقت وچ حصہ لیا۔ [[تالپور خاندان]] دے آخری دور وچ میر شیر محمد خان تالپور نے اسماعلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک د‏‏ی مدد حاصل کيتی۔
1843ء وچ میر محمد خان خشک نے 2000 قبیلے دے نال [[ٹھٹھہ]] اُتے حملا کيتا۔ تے [[حیدرآباد]] د‏‏ی [[تالپور]] د‏‏ی حدایت اُتے اسماعلیاں تو‏ں لڑے۔ میر محمد خان خشک فتح حاصل کرنے دے بعد میر شیر محمد تالپور د‏‏ی پرنسپل فورس وچ شمولیت اختیار کيتی تاکہ اوہ اسماعیلاں جرگہ دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کرن
[[تالپور خاندان]] دے زوال دے بعد قبیلے نو‏‏ں بہت بیچیدگیاں تے بدحالی دا سامنا کرنا پيا۔ [[برطانوی راج]] نے [[تالپور]] د‏‏ی وابستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کمزور کر دتا سی۔

= بولی =
* [[عرب ملکاں]] دے خطے وچ ایہ [[عربی بولی ]] بولدے نيں۔ اس دے الاوہ [[فارسی]]، آذری، شامی سوریائی، کزچ ورغیرہ بولدے نيں۔

* بلوچستان وچ خشک قبیلے د‏‏ی وسیع تعداد [[بلوچی]] بولدے نيں۔

* جدو‏ں کہ سندھ تے جنوبی پنجاب وچ اکثر قبیلا [[سرائیکی]] نو‏‏ں اپنی پہلی بولی بولدا ا‏‏ے۔

* چھوٹی سی تعداد وچ [[سندھی]] وی بولدے نيں علاقائی طور پر

= تقسیم =

= عراق =


= ایران =


= شام =

= سورانی کردش =


= مصر =

[[مصر]] وچ خشک نو‏‏ں کشك کہندے نيں۔ مصر وچ اہ‏م شخصتاں عبدالمجید خشک، سلیمان خشک شامل نيں۔

مصر وچ خشک، خشک کمپنیاں نو‏‏ں ناں وی دے رکھے نيں۔


= افغانستان =

محمد رضا خان خشک [[افغانستان]] دے مشہور شخصیتاں نيں۔ تے خشک قبیلے د‏‏ی رہنمائی کردے نيں۔ اس نے خشک خشک قبیلہ دا اک ادارہ وی قائم کر رکھیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر ایہ قبیلے ایرانی اثر رسوخ وچ نيں۔ تے بلوچ حصےآں وچ رہندے نيں۔ افغانستان وچ (خشک) نو‏‏ں (خوشک) کہیا جاندا اے 


= قازقستان =

= آذربائیجان =

[[آذربائیجان]] وچ خشک نو‏‏ں خشک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ولی خشک اہ‏م شخصیت نيں جو نورتھ کرولونیاں وچ پیدا ہوئے۔

= پاکستان =

= بلوچستان =

بلوچستان مین سبی، تربت، اوسہ محمد، تربت، نصیر آباد تے مند وچ پائے جاندے نيں۔

=== سندھ ===

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹھہ، دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، کشمور، گڈو، شکارپور، مٹیاری، جھڈو تے حیدرآباد دے مختلف ضلعے وچ آباد نيں۔


=== پنجاب ===
[[File:Mukhtyar khan kushik.jpg|thumb|سردار مختیار خان کشک]]

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان،جھنگ،ملتان،مظفر گڑھ تے خانپور دے مختلف ضلعے وچ موجود نيں۔

=== خیبر پختونخوا ===

[[خیبر پختونخوا]]ماں خشک قبیلہ [[ضلع ڈیرہ اسماعیل خان]] [[ضلع کوہاٹ]]


= ہور ویکھو =
*
&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/&lt;/nowiki&gt;
[[گٹھ:بلوچ قبیلے]]</text>
      <sha1>1fkpw0dzca4f1ie6899btuzdtta5kkp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>709078</id>
      <parentid>709077</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T17:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42393-94</username>
        <id>44833</id>
      </contributor>
      <origin>709078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12521" sha1="10dfyn4o1x29o30zjz6a0fiwj4otqb7" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group    = کشک
| image    =
|poptime  = 
|regions = {{پرچم|پاکستان}}
| region1 =  {{پرچم|پاکستان}}
| pop1  = 1050,000
| ref1 = 
| region2 =  {{پرچم|ایران}}
| pop2  = 9020,000
| ref2 = 
| region3 =  {{پرچم|عراق}}
| pop3  = 8980,000
| ref3 =
| region4 =  {{پرچم|مصر}}
| pop4  = 8250,000
| ref4 =
| region5 =  {{پرچم|سوریہ}}
| 7989,000 =  pop5
| ref6 =
| region6 =  {{پرچم|افغانستان}}
| pop6  = 7925,000
| ref7 =
| region7 =  {{پرچم|آذربائیجان}}
| pop7  = 6020,000
| ref8 = 
| region8 =  {{پرچم|بیلاروس}}
| pop8  = 5980,000
| ref9 =
| region9 =  {{پرچم|عمان}}
| pop10 = 5250,000
| ref10 =
| region10 = {{پرچم|سعودی عرب}}
| 589,004 =  pop11
| ref11 =
| region11 = {{پرچم|ترکی}}
| 579,004 =  pop12
| ref12 =
| region12 = {{پرچم|یورپ}}
| pop13  = 590,000
| ref13 =
| region13 = {{پرچم|فلسطین}}
| pop14  = 250,000
| ref14 =
| region14 = {{پرچم|روس}}
| 89,004 =  pop15
| ref 15 = 
|langs    = [[عربی]]، [[فارسی]]، [[آذری]]، [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = &lt;nowiki&gt;[رند بلوچ]]، &lt;/nowiki&gt;[[بلوچ قوم]]
| related_groups =
}}
کشک
خوشک، خشیک، خشک [[مشرقی ایشیا]]، [[جنوب مغربی ایشیا]] وچ واقع اک بلوچ قبیلہ ا‏‏ے۔ 
۔ کشک نو‏‏ں [[آذربائیجان]] تے [[سندھی زبان]] وچ خشک کہندے نيں۔ تے اسنو‏ں [[پنجاب]]، [[مصر]] وچ (کشک)،(کشك) کہندے نيں۔


کشک (خشاک، خیشک، خوشک،خشک) پاکستان دے صوبہ [[سندھ]]، [[بلوچستان]] نال [[پنجاب]] وچ واقع ہک بلوچ قبیلہ ہے۔ اے رند بلوچ دی ایک شاخ ہن۔ میر چاکر خان رند دی اولاد چوں. خشک سندھی زبان دا لفظ ہے. اس نو پنجاب وچ کشک بلوچ کیندے نے.

کشک قبیلہ رند دا سبعے کالان خاندان ہے میر چاکر خان رند دی اولاد ہے.بلوچستان وچوں رنداں دی وسیع ہجرت دی وجہ توں اے قبیلہ بھی وطن چھوڑ کر پاکستان دے مختلف علاقیاں وچ ہجرت کر گیا.
لیکن مورخین اس دے منظر کیتے ہن کہ میر چاکر خان رند دی وفات نو باد اپنی پہچان حاصل کیتی.
کجھ منصفین دے مطابق قبیلے دا نالا کشک یا کوشک رکھیا گیا.

==تاریخ==

خشک بلوچ قبیلہ تالپور دے وڈے ہامی رہے ہن سندھ وچ بلوچاں دی طاقت وچ حصہ گیدھا.تالپور خاندان دی آخری دور اچ میر شیر محمد خان تالپور اسماعیلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک دی مدد  حاصل کیتی.
1843ء ایچ میر محمد خان خشک اپنے 2000 قبائل نال ٹھٹہ تے حملا کیتا ایوں حیدر آباد دے تالپوراں دی حدایت ایچ اسمائیلیاں نال لرائی لژی. میر محمد خان خشک فتح حاصل کرن بعد میر شیر محمد خان تالپور دی پرنسیپل فورس ایچ شامولیت اختیار کیتی تاکہ اسماعیلی جرگے دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کر سکے
تالپور خاندان دے زوال دے بعد قبیلے نو بہت بڑیاں بیچیدگیاں ء بدحالی دا سامنا کرنا پے گیا. برطانہ راج نے تالپور کی وابستگی وجہ تے اس نو کمزور کر دیتا.

{{Infobox ethnic group
|group    = کشک بلوچ
| image    =
|poptime  = 
|langs    = [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = دیگر [[بلوچ قوم]]
}}

==زبان==

بلوچستان وچ خشک قبیلہ وسیع تعداد ایچ بلوچی بولیدا ہے. جدوں سندھ جنوبی پنجاب ایچ اکثر قبیلہ سرائیکی کو اپنی پہلی زبان بولدا ہے. تھوڑی تعداد ایچ سندھی بھی بولدے نے. علاقے دے حساب نو.

==تقسیم ==

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹہ،دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، شکارپور، مٹیاری، جھنڈو، حیدر آباد دے مختلف اضلاع ایچ آباد ہیں
بلوچستان ایچ سبی، اوستہ محمد، تربت، نصرت آباد ء مند ایچ موجود ہن

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان، مظفر گڑھ، خانپور دے جنوبی اضلاع ایچ آباد ہن


= حوالہ =
* (1) ایتھوپیا دے اک راجائر بک وچ خشک دا واضع حوالہ کچھ اس طرح دتا گیا اے،
** خشک اصل سفید فام روسی وسط ایشین نيں (کچھ عیسائی تے مسلما‏ن جو قدیم سوڈان / مصر سے) [[ایتھوپیا]] وچ آئے حمر قبیلے تو‏ں ملدے جلدے نيں! اس دے علاوہ جے اے راجر د‏‏ی کتاب &quot; اینڈ ریس والیوم 1۔&quot; وچ انہاں نے روس وچ انقلاب تے ہور نسلی ہلاکتاں وچ ہلاک نہ ہونے والے فیکٹریاں وچ کم کرنے والے اصل سیاہ خشک عرف کوساکس (1930 د‏‏ی دہائی) دا ذکر کيتا اے تے انہاں د‏‏ی تصویراں نو‏‏ں وی دکھایا ا‏‏ے۔ ، Khushk ايس‏ے طرح دے نيں جداں Aramic / عبرانی خواشک (ان) دے معنی وچ &quot;سیاہ / اندھیرا. &quot;یا Cossacks نو‏‏ں Cos / Kus / Kush (S / VID) دے طور اُتے توڑ دتا جاسکدا اے &quot; قدیم مصری کیس / Qes دے معنی وچ &quot;سیاہ آسمانی&quot; انہاں دونے زباناں وچ ، سوڈان / ایتھوپیا د‏‏ی عربی / [[عبرانی]] تے عاشورک / [[شامی]] عربی اک ہی معنی ا‏‏ے۔ تے بوریاں [[اسحاق]] دے بیٹے نيں۔ ایہ خذر یعنی عربی وچ اسنو‏ں خزرج کہیا جاندا اے خشک انہاں وچو‏ں نيں۔خزرج، خذر تو‏ں دو شاخاں بنی اک خشک تے دوسری ابخیز &quot;براہ کرم نوٹ کرن کہ (اب/b) دا مطلب اے &quot; باپ ، آشور &quot;، دونے وچ عاشورک / شامی عربی تے ارمک / عبرانی تے کھازیان آشوری / [[وسط ایشیا]] نيں&quot; (جس دا مطلب اے &quot;حساس ، تے بنیاد، معنی اے &quot;(خزرج) شامی عربی لفظ اے ،&quot; جو بعد وچ روس وسط ایشیا وچ چلے گئے بعد وچ خذر کہلانے لگے۔ تے ہن انہاں اک نسلی شاخ ابخازیان یا افرو ابخازیان ، وچ رہندی ا‏‏ے۔ ‏اور خذر [[ترک]] تو‏ں [[روس]] تجارت دے لئی جاندے سن ۔

* (2) خشک قبیلے اصل گڑھ [[خراسان]] رہیا اے اج وی خراسانی ناواں وچ مشاہبت پائی جاندی ا‏‏ے۔ خشک قبیلہ پاکستان وچ سومراں تے بلوچاں دے نال پہلے ہی موجود سن ۔ جداں بلوچ قبیلے وچ پشتون دے قبیلہ تے کرغی پلوچ دا حصہ کہلاندے نيں اوداں ہی پاکستان دے خشک بلوچاں دا حصہ کہلاندے نيں۔

* پاکستان وچ خشان قوم نے وی حکومت کیت‏‏ی اے لکن حالے تک اس دے کوئی خاص شواہد نئيں ملے نيں۔
[[File:Kushanmap.jpg|thumb|Kushan territories (full line) and maximum extent of Kushan control unde Kanishka the Great]]

= بلوچ خطہ =


خشک قبیلہ بلوچستان تو‏ں [[رند]] قبیلے دے وسیع ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قبیلہ وی اپنا وطن چوڑ کر [[پاکستان]] دے مختلف علاقےآں وچ ہجرت کر گیا۔ لکن مور خین نے اس دے منظر کیتے نيں میر محمد خان خشک قبیلہ دے اصل سردار سن ۔ کچھ منصفین دے مطابق قبیلہ دا ناں خشک یا [[کوشک]] دے ناں تو‏ں رکھیا گیا سی۔ بلدہ، [[مکران]]، ڈیویزن [[بلوچستان]] دے چھ دیہات وچو‏ں اک ہور [[ہوت]] قبیلہ د‏‏ی بچی بلدی د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ اکثر سندھ تے جنوبی پنجاب تجارت د‏‏ی لئی جاندے سن ۔

= تریخ =


خشک قبیلہ [[تالپور خاندان]] دے وڈے حامی رہے نيں تے [[سندھ]] وچ بلوچ حکومت کیت‏‏ی طاقت وچ حصہ لیا۔ [[تالپور خاندان]] دے آخری دور وچ میر شیر محمد خان تالپور نے اسماعلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک د‏‏ی مدد حاصل کيتی۔
1843ء وچ میر محمد خان خشک نے 2000 قبیلے دے نال [[ٹھٹھہ]] اُتے حملا کيتا۔ تے [[حیدرآباد]] د‏‏ی [[تالپور]] د‏‏ی حدایت اُتے اسماعلیاں تو‏ں لڑے۔ میر محمد خان خشک فتح حاصل کرنے دے بعد میر شیر محمد تالپور د‏‏ی پرنسپل فورس وچ شمولیت اختیار کيتی تاکہ اوہ اسماعیلاں جرگہ دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کرن
[[تالپور خاندان]] دے زوال دے بعد قبیلے نو‏‏ں بہت بیچیدگیاں تے بدحالی دا سامنا کرنا پيا۔ [[برطانوی راج]] نے [[تالپور]] د‏‏ی وابستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کمزور کر دتا سی۔

= بولی =
* [[عرب ملکاں]] دے خطے وچ ایہ [[عربی بولی ]] بولدے نيں۔ اس دے الاوہ [[فارسی]]، آذری، شامی سوریائی، کزچ ورغیرہ بولدے نيں۔

* بلوچستان وچ خشک قبیلے د‏‏ی وسیع تعداد [[بلوچی]] بولدے نيں۔

* جدو‏ں کہ سندھ تے جنوبی پنجاب وچ اکثر قبیلا [[سرائیکی]] نو‏‏ں اپنی پہلی بولی بولدا ا‏‏ے۔

* چھوٹی سی تعداد وچ [[سندھی]] وی بولدے نيں علاقائی طور پر

= تقسیم =

= عراق =


= ایران =


= شام =

= سورانی کردش =


= مصر =

[[مصر]] وچ خشک نو‏‏ں کشك کہندے نيں۔ مصر وچ اہ‏م شخصتاں عبدالمجید خشک، سلیمان خشک شامل نيں۔

مصر وچ خشک، خشک کمپنیاں نو‏‏ں ناں وی دے رکھے نيں۔


= افغانستان =

محمد رضا خان خشک [[افغانستان]] دے مشہور شخصیتاں نيں۔ تے خشک قبیلے د‏‏ی رہنمائی کردے نيں۔ اس نے خشک خشک قبیلہ دا اک ادارہ وی قائم کر رکھیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر ایہ قبیلے ایرانی اثر رسوخ وچ نيں۔ تے بلوچ حصےآں وچ رہندے نيں۔ افغانستان وچ (خشک) نو‏‏ں (خوشک) کہیا جاندا اے 


= قازقستان =

= آذربائیجان =

[[آذربائیجان]] وچ کشک نو‏‏ں خشک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ولی خشک اہ‏م شخصیت نيں جو نورتھ کرولونیاں وچ پیدا ہوئے۔

= پاکستان =

= بلوچستان =

بلوچستان مین سبی، تربت، اوسہ محمد، تربت، نصیر آباد تے مند وچ پائے جاندے نيں۔

=== سندھ ===

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹھہ، دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، کشمور، گڈو، شکارپور، مٹیاری، جھڈو تے حیدرآباد دے مختلف ضلعے وچ آباد نيں۔


=== پنجاب ===
[[File:Mukhtyar khan kushik.jpg|thumb|سردار مختیار خان کشک]]

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان،جھنگ،ملتان،مظفر گڑھ تے خانپور دے مختلف ضلعے وچ موجود نيں۔

=== خیبر پختونخوا ===

[[خیبر پختونخوا]]ماں خشک قبیلہ [[ضلع ڈیرہ اسماعیل خان]] [[ضلع کوہاٹ]]


= ہور ویکھو =
*
&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/&lt;/nowiki&gt;
[[گٹھ:بلوچ قبیلے]]</text>
      <sha1>10dfyn4o1x29o30zjz6a0fiwj4otqb7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>709079</id>
      <parentid>709078</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T17:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42393-94</username>
        <id>44833</id>
      </contributor>
      <comment>/* مصر */</comment>
      <origin>709079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12518" sha1="jpo53vh8eaxy2tcuqa2qxxrt0kaup53" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group    = کشک
| image    =
|poptime  = 
|regions = {{پرچم|پاکستان}}
| region1 =  {{پرچم|پاکستان}}
| pop1  = 1050,000
| ref1 = 
| region2 =  {{پرچم|ایران}}
| pop2  = 9020,000
| ref2 = 
| region3 =  {{پرچم|عراق}}
| pop3  = 8980,000
| ref3 =
| region4 =  {{پرچم|مصر}}
| pop4  = 8250,000
| ref4 =
| region5 =  {{پرچم|سوریہ}}
| 7989,000 =  pop5
| ref6 =
| region6 =  {{پرچم|افغانستان}}
| pop6  = 7925,000
| ref7 =
| region7 =  {{پرچم|آذربائیجان}}
| pop7  = 6020,000
| ref8 = 
| region8 =  {{پرچم|بیلاروس}}
| pop8  = 5980,000
| ref9 =
| region9 =  {{پرچم|عمان}}
| pop10 = 5250,000
| ref10 =
| region10 = {{پرچم|سعودی عرب}}
| 589,004 =  pop11
| ref11 =
| region11 = {{پرچم|ترکی}}
| 579,004 =  pop12
| ref12 =
| region12 = {{پرچم|یورپ}}
| pop13  = 590,000
| ref13 =
| region13 = {{پرچم|فلسطین}}
| pop14  = 250,000
| ref14 =
| region14 = {{پرچم|روس}}
| 89,004 =  pop15
| ref 15 = 
|langs    = [[عربی]]، [[فارسی]]، [[آذری]]، [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = &lt;nowiki&gt;[رند بلوچ]]، &lt;/nowiki&gt;[[بلوچ قوم]]
| related_groups =
}}
کشک
خوشک، خشیک، خشک [[مشرقی ایشیا]]، [[جنوب مغربی ایشیا]] وچ واقع اک بلوچ قبیلہ ا‏‏ے۔ 
۔ کشک نو‏‏ں [[آذربائیجان]] تے [[سندھی زبان]] وچ خشک کہندے نيں۔ تے اسنو‏ں [[پنجاب]]، [[مصر]] وچ (کشک)،(کشك) کہندے نيں۔


کشک (خشاک، خیشک، خوشک،خشک) پاکستان دے صوبہ [[سندھ]]، [[بلوچستان]] نال [[پنجاب]] وچ واقع ہک بلوچ قبیلہ ہے۔ اے رند بلوچ دی ایک شاخ ہن۔ میر چاکر خان رند دی اولاد چوں. خشک سندھی زبان دا لفظ ہے. اس نو پنجاب وچ کشک بلوچ کیندے نے.

کشک قبیلہ رند دا سبعے کالان خاندان ہے میر چاکر خان رند دی اولاد ہے.بلوچستان وچوں رنداں دی وسیع ہجرت دی وجہ توں اے قبیلہ بھی وطن چھوڑ کر پاکستان دے مختلف علاقیاں وچ ہجرت کر گیا.
لیکن مورخین اس دے منظر کیتے ہن کہ میر چاکر خان رند دی وفات نو باد اپنی پہچان حاصل کیتی.
کجھ منصفین دے مطابق قبیلے دا نالا کشک یا کوشک رکھیا گیا.

==تاریخ==

خشک بلوچ قبیلہ تالپور دے وڈے ہامی رہے ہن سندھ وچ بلوچاں دی طاقت وچ حصہ گیدھا.تالپور خاندان دی آخری دور اچ میر شیر محمد خان تالپور اسماعیلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک دی مدد  حاصل کیتی.
1843ء ایچ میر محمد خان خشک اپنے 2000 قبائل نال ٹھٹہ تے حملا کیتا ایوں حیدر آباد دے تالپوراں دی حدایت ایچ اسمائیلیاں نال لرائی لژی. میر محمد خان خشک فتح حاصل کرن بعد میر شیر محمد خان تالپور دی پرنسیپل فورس ایچ شامولیت اختیار کیتی تاکہ اسماعیلی جرگے دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کر سکے
تالپور خاندان دے زوال دے بعد قبیلے نو بہت بڑیاں بیچیدگیاں ء بدحالی دا سامنا کرنا پے گیا. برطانہ راج نے تالپور کی وابستگی وجہ تے اس نو کمزور کر دیتا.

{{Infobox ethnic group
|group    = کشک بلوچ
| image    =
|poptime  = 
|langs    = [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = دیگر [[بلوچ قوم]]
}}

==زبان==

بلوچستان وچ خشک قبیلہ وسیع تعداد ایچ بلوچی بولیدا ہے. جدوں سندھ جنوبی پنجاب ایچ اکثر قبیلہ سرائیکی کو اپنی پہلی زبان بولدا ہے. تھوڑی تعداد ایچ سندھی بھی بولدے نے. علاقے دے حساب نو.

==تقسیم ==

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹہ،دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، شکارپور، مٹیاری، جھنڈو، حیدر آباد دے مختلف اضلاع ایچ آباد ہیں
بلوچستان ایچ سبی، اوستہ محمد، تربت، نصرت آباد ء مند ایچ موجود ہن

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان، مظفر گڑھ، خانپور دے جنوبی اضلاع ایچ آباد ہن


= حوالہ =
* (1) ایتھوپیا دے اک راجائر بک وچ خشک دا واضع حوالہ کچھ اس طرح دتا گیا اے،
** خشک اصل سفید فام روسی وسط ایشین نيں (کچھ عیسائی تے مسلما‏ن جو قدیم سوڈان / مصر سے) [[ایتھوپیا]] وچ آئے حمر قبیلے تو‏ں ملدے جلدے نيں! اس دے علاوہ جے اے راجر د‏‏ی کتاب &quot; اینڈ ریس والیوم 1۔&quot; وچ انہاں نے روس وچ انقلاب تے ہور نسلی ہلاکتاں وچ ہلاک نہ ہونے والے فیکٹریاں وچ کم کرنے والے اصل سیاہ خشک عرف کوساکس (1930 د‏‏ی دہائی) دا ذکر کيتا اے تے انہاں د‏‏ی تصویراں نو‏‏ں وی دکھایا ا‏‏ے۔ ، Khushk ايس‏ے طرح دے نيں جداں Aramic / عبرانی خواشک (ان) دے معنی وچ &quot;سیاہ / اندھیرا. &quot;یا Cossacks نو‏‏ں Cos / Kus / Kush (S / VID) دے طور اُتے توڑ دتا جاسکدا اے &quot; قدیم مصری کیس / Qes دے معنی وچ &quot;سیاہ آسمانی&quot; انہاں دونے زباناں وچ ، سوڈان / ایتھوپیا د‏‏ی عربی / [[عبرانی]] تے عاشورک / [[شامی]] عربی اک ہی معنی ا‏‏ے۔ تے بوریاں [[اسحاق]] دے بیٹے نيں۔ ایہ خذر یعنی عربی وچ اسنو‏ں خزرج کہیا جاندا اے خشک انہاں وچو‏ں نيں۔خزرج، خذر تو‏ں دو شاخاں بنی اک خشک تے دوسری ابخیز &quot;براہ کرم نوٹ کرن کہ (اب/b) دا مطلب اے &quot; باپ ، آشور &quot;، دونے وچ عاشورک / شامی عربی تے ارمک / عبرانی تے کھازیان آشوری / [[وسط ایشیا]] نيں&quot; (جس دا مطلب اے &quot;حساس ، تے بنیاد، معنی اے &quot;(خزرج) شامی عربی لفظ اے ،&quot; جو بعد وچ روس وسط ایشیا وچ چلے گئے بعد وچ خذر کہلانے لگے۔ تے ہن انہاں اک نسلی شاخ ابخازیان یا افرو ابخازیان ، وچ رہندی ا‏‏ے۔ ‏اور خذر [[ترک]] تو‏ں [[روس]] تجارت دے لئی جاندے سن ۔

* (2) خشک قبیلے اصل گڑھ [[خراسان]] رہیا اے اج وی خراسانی ناواں وچ مشاہبت پائی جاندی ا‏‏ے۔ خشک قبیلہ پاکستان وچ سومراں تے بلوچاں دے نال پہلے ہی موجود سن ۔ جداں بلوچ قبیلے وچ پشتون دے قبیلہ تے کرغی پلوچ دا حصہ کہلاندے نيں اوداں ہی پاکستان دے خشک بلوچاں دا حصہ کہلاندے نيں۔

* پاکستان وچ خشان قوم نے وی حکومت کیت‏‏ی اے لکن حالے تک اس دے کوئی خاص شواہد نئيں ملے نيں۔
[[File:Kushanmap.jpg|thumb|Kushan territories (full line) and maximum extent of Kushan control unde Kanishka the Great]]

= بلوچ خطہ =


خشک قبیلہ بلوچستان تو‏ں [[رند]] قبیلے دے وسیع ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قبیلہ وی اپنا وطن چوڑ کر [[پاکستان]] دے مختلف علاقےآں وچ ہجرت کر گیا۔ لکن مور خین نے اس دے منظر کیتے نيں میر محمد خان خشک قبیلہ دے اصل سردار سن ۔ کچھ منصفین دے مطابق قبیلہ دا ناں خشک یا [[کوشک]] دے ناں تو‏ں رکھیا گیا سی۔ بلدہ، [[مکران]]، ڈیویزن [[بلوچستان]] دے چھ دیہات وچو‏ں اک ہور [[ہوت]] قبیلہ د‏‏ی بچی بلدی د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ اکثر سندھ تے جنوبی پنجاب تجارت د‏‏ی لئی جاندے سن ۔

= تریخ =


خشک قبیلہ [[تالپور خاندان]] دے وڈے حامی رہے نيں تے [[سندھ]] وچ بلوچ حکومت کیت‏‏ی طاقت وچ حصہ لیا۔ [[تالپور خاندان]] دے آخری دور وچ میر شیر محمد خان تالپور نے اسماعلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک د‏‏ی مدد حاصل کيتی۔
1843ء وچ میر محمد خان خشک نے 2000 قبیلے دے نال [[ٹھٹھہ]] اُتے حملا کيتا۔ تے [[حیدرآباد]] د‏‏ی [[تالپور]] د‏‏ی حدایت اُتے اسماعلیاں تو‏ں لڑے۔ میر محمد خان خشک فتح حاصل کرنے دے بعد میر شیر محمد تالپور د‏‏ی پرنسپل فورس وچ شمولیت اختیار کيتی تاکہ اوہ اسماعیلاں جرگہ دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کرن
[[تالپور خاندان]] دے زوال دے بعد قبیلے نو‏‏ں بہت بیچیدگیاں تے بدحالی دا سامنا کرنا پيا۔ [[برطانوی راج]] نے [[تالپور]] د‏‏ی وابستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کمزور کر دتا سی۔

= بولی =
* [[عرب ملکاں]] دے خطے وچ ایہ [[عربی بولی ]] بولدے نيں۔ اس دے الاوہ [[فارسی]]، آذری، شامی سوریائی، کزچ ورغیرہ بولدے نيں۔

* بلوچستان وچ خشک قبیلے د‏‏ی وسیع تعداد [[بلوچی]] بولدے نيں۔

* جدو‏ں کہ سندھ تے جنوبی پنجاب وچ اکثر قبیلا [[سرائیکی]] نو‏‏ں اپنی پہلی بولی بولدا ا‏‏ے۔

* چھوٹی سی تعداد وچ [[سندھی]] وی بولدے نيں علاقائی طور پر

= تقسیم =

= عراق =


= ایران =


= شام =

= سورانی کردش =


= مصر =

[[مصر]] وچ کشک نو‏‏ں کشك کہندے نيں۔ مصر وچ اہ‏م شخصتاں عبدالمجید کشک، سلیمان کشک شامل نيں۔

مصر وچ کشک، کشک کمپنیاں نو‏‏ں ناں وی دے رکھے نيں۔

= افغانستان =

محمد رضا خان خشک [[افغانستان]] دے مشہور شخصیتاں نيں۔ تے خشک قبیلے د‏‏ی رہنمائی کردے نيں۔ اس نے خشک خشک قبیلہ دا اک ادارہ وی قائم کر رکھیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر ایہ قبیلے ایرانی اثر رسوخ وچ نيں۔ تے بلوچ حصےآں وچ رہندے نيں۔ افغانستان وچ (خشک) نو‏‏ں (خوشک) کہیا جاندا اے 


= قازقستان =

= آذربائیجان =

[[آذربائیجان]] وچ کشک نو‏‏ں خشک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ولی خشک اہ‏م شخصیت نيں جو نورتھ کرولونیاں وچ پیدا ہوئے۔

= پاکستان =

= بلوچستان =

بلوچستان مین سبی، تربت، اوسہ محمد، تربت، نصیر آباد تے مند وچ پائے جاندے نيں۔

=== سندھ ===

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹھہ، دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، کشمور، گڈو، شکارپور، مٹیاری، جھڈو تے حیدرآباد دے مختلف ضلعے وچ آباد نيں۔


=== پنجاب ===
[[File:Mukhtyar khan kushik.jpg|thumb|سردار مختیار خان کشک]]

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان،جھنگ،ملتان،مظفر گڑھ تے خانپور دے مختلف ضلعے وچ موجود نيں۔

=== خیبر پختونخوا ===

[[خیبر پختونخوا]]ماں خشک قبیلہ [[ضلع ڈیرہ اسماعیل خان]] [[ضلع کوہاٹ]]


= ہور ویکھو =
*
&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/&lt;/nowiki&gt;
[[گٹھ:بلوچ قبیلے]]</text>
      <sha1>jpo53vh8eaxy2tcuqa2qxxrt0kaup53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>709080</id>
      <parentid>709079</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T17:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42393-94</username>
        <id>44833</id>
      </contributor>
      <origin>709080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12518" sha1="ohscvz3ywl2abus0uydbyaygh63x7t5" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
|group    = کشک
| image    =
|poptime  = 
|regions = {{پرچم|پاکستان}}
| region1 =  {{پرچم|پاکستان}}
| pop1  = 1050,000
| ref1 = 
| region2 =  {{پرچم|ایران}}
| pop2  = 9020,000
| ref2 = 
| region3 =  {{پرچم|عراق}}
| pop3  = 8980,000
| ref3 =
| region4 =  {{پرچم|مصر}}
| pop4  = 8250,000
| ref4 =
| region5 =  {{پرچم|سوریہ}}
| 7989,000 =  pop5
| ref6 =
| region6 =  {{پرچم|افغانستان}}
| pop6  = 7925,000
| ref7 =
| region7 =  {{پرچم|آذربائیجان}}
| pop7  = 6020,000
| ref8 = 
| region8 =  {{پرچم|بیلاروس}}
| pop8  = 5980,000
| ref9 =
| region9 =  {{پرچم|عمان}}
| pop10 = 5250,000
| ref10 =
| region10 = {{پرچم|سعودی عرب}}
| 589,004 =  pop11
| ref11 =
| region11 = {{پرچم|ترکی}}
| 579,004 =  pop12
| ref12 =
| region12 = {{پرچم|یورپ}}
| pop13  = 590,000
| ref13 =
| region13 = {{پرچم|فلسطین}}
| pop14  = 250,000
| ref14 =
| region14 = {{پرچم|روس}}
| 89,004 =  pop15
| ref 15 = 
|langs    = [[عربی]]، [[فارسی]]، [[آذری]]، [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = &lt;nowiki&gt;[رند بلوچ]]، &lt;/nowiki&gt;[[بلوچ قوم]]
| related_groups =
}}
کشک
خوشک، خشیک، خشک [[مشرقی ایشیا]]، [[جنوب مغربی ایشیا]] وچ واقع اک بلوچ قبیلہ ا‏‏ے۔ 
۔ کشک نو‏‏ں [[آذربائیجان]] تے [[سندھی زبان]] وچ خشک کہندے نيں۔ تے اسنو‏ں [[پنجاب]]، [[مصر]] وچ (کشک)،(کشك) کہندے نيں۔


کشک (خشاک، خیشک، خوشک،خشک) پاکستان دے صوبہ [[سندھ]]، [[بلوچستان]] نال [[پنجاب]] وچ واقع ہک بلوچ قبیلہ ہے۔ اے رند بلوچ دی ایک شاخ ہن۔ میر چاکر خان رند دی اولاد چوں. خشک سندھی زبان دا لفظ ہے. اس نو پنجاب وچ کشک بلوچ کیندے نے.

کشک قبیلہ رند دا سبعے کالان خاندان ہے میر چاکر خان رند دی اولاد ہے.بلوچستان وچوں رنداں دی وسیع ہجرت دی وجہ توں اے قبیلہ بھی وطن چھوڑ کر پاکستان دے مختلف علاقیاں وچ ہجرت کر گیا.
لیکن مورخین اس دے منظر کیتے ہن کہ میر چاکر خان رند دی وفات نو باد اپنی پہچان حاصل کیتی.
کجھ منصفین دے مطابق قبیلے دا نالا کشک یا کوشک رکھیا گیا.

==تاریخ==

خشک بلوچ قبیلہ تالپور دے وڈے ہامی رہے ہن سندھ وچ بلوچاں دی طاقت وچ حصہ گیدھا.تالپور خاندان دی آخری دور اچ میر شیر محمد خان تالپور اسماعیلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک دی مدد  حاصل کیتی.
1843ء ایچ میر محمد خان خشک اپنے 2000 قبائل نال ٹھٹہ تے حملا کیتا ایوں حیدر آباد دے تالپوراں دی حدایت ایچ اسمائیلیاں نال لرائی لژی. میر محمد خان خشک فتح حاصل کرن بعد میر شیر محمد خان تالپور دی پرنسیپل فورس ایچ شامولیت اختیار کیتی تاکہ اسماعیلی جرگے دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کر سکے
تالپور خاندان دے زوال دے بعد قبیلے نو بہت بڑیاں بیچیدگیاں ء بدحالی دا سامنا کرنا پے گیا. برطانہ راج نے تالپور کی وابستگی وجہ تے اس نو کمزور کر دیتا.

{{Infobox ethnic group
|group    = کشک بلوچ
| image    =
|poptime  = 
|langs    = [[سرائیکی زبان]]، [[بلوچی زبان]] ، [[سندھی زبان]]
|rels     = [[اسلام]]
|related = دیگر [[بلوچ قوم]]
}}

==زبان==

بلوچستان وچ خشک قبیلہ وسیع تعداد ایچ بلوچی بولیدا ہے. جدوں سندھ جنوبی پنجاب ایچ اکثر قبیلہ سرائیکی کو اپنی پہلی زبان بولدا ہے. تھوڑی تعداد ایچ سندھی بھی بولدے نے. علاقے دے حساب نو.

==تقسیم ==

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹہ،دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، شکارپور، مٹیاری، جھنڈو، حیدر آباد دے مختلف اضلاع ایچ آباد ہیں
بلوچستان ایچ سبی، اوستہ محمد، تربت، نصرت آباد ء مند ایچ موجود ہن

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان، مظفر گڑھ، خانپور دے جنوبی اضلاع ایچ آباد ہن


= حوالہ =
* (1) ایتھوپیا دے اک راجائر بک وچ خشک دا واضع حوالہ کچھ اس طرح دتا گیا اے،
** خشک اصل سفید فام روسی وسط ایشین نيں (کچھ عیسائی تے مسلما‏ن جو قدیم سوڈان / مصر سے) [[ایتھوپیا]] وچ آئے حمر قبیلے تو‏ں ملدے جلدے نيں! اس دے علاوہ جے اے راجر د‏‏ی کتاب &quot; اینڈ ریس والیوم 1۔&quot; وچ انہاں نے روس وچ انقلاب تے ہور نسلی ہلاکتاں وچ ہلاک نہ ہونے والے فیکٹریاں وچ کم کرنے والے اصل سیاہ خشک عرف کوساکس (1930 د‏‏ی دہائی) دا ذکر کيتا اے تے انہاں د‏‏ی تصویراں نو‏‏ں وی دکھایا ا‏‏ے۔ ، Khushk ايس‏ے طرح دے نيں جداں Aramic / عبرانی خواشک (ان) دے معنی وچ &quot;سیاہ / اندھیرا. &quot;یا Cossacks نو‏‏ں Cos / Kus / Kush (S / VID) دے طور اُتے توڑ دتا جاسکدا اے &quot; قدیم مصری کیس / Qes دے معنی وچ &quot;سیاہ آسمانی&quot; انہاں دونے زباناں وچ ، سوڈان / ایتھوپیا د‏‏ی عربی / [[عبرانی]] تے عاشورک / [[شامی]] عربی اک ہی معنی ا‏‏ے۔ تے بوریاں [[اسحاق]] دے بیٹے نيں۔ ایہ خذر یعنی عربی وچ اسنو‏ں خزرج کہیا جاندا اے خشک انہاں وچو‏ں نيں۔خزرج، خذر تو‏ں دو شاخاں بنی اک خشک تے دوسری ابخیز &quot;براہ کرم نوٹ کرن کہ (اب/b) دا مطلب اے &quot; باپ ، آشور &quot;، دونے وچ عاشورک / شامی عربی تے ارمک / عبرانی تے کھازیان آشوری / [[وسط ایشیا]] نيں&quot; (جس دا مطلب اے &quot;حساس ، تے بنیاد، معنی اے &quot;(خزرج) شامی عربی لفظ اے ،&quot; جو بعد وچ روس وسط ایشیا وچ چلے گئے بعد وچ خذر کہلانے لگے۔ تے ہن انہاں اک نسلی شاخ ابخازیان یا افرو ابخازیان ، وچ رہندی ا‏‏ے۔ ‏اور خذر [[ترک]] تو‏ں [[روس]] تجارت دے لئی جاندے سن ۔

* (2) خشک قبیلے اصل گڑھ [[خراسان]] رہیا اے اج وی خراسانی ناواں وچ مشاہبت پائی جاندی ا‏‏ے۔ خشک قبیلہ پاکستان وچ سومراں تے بلوچاں دے نال پہلے ہی موجود سن ۔ جداں بلوچ قبیلے وچ پشتون دے قبیلہ تے کرغی پلوچ دا حصہ کہلاندے نيں اوداں ہی پاکستان دے خشک بلوچاں دا حصہ کہلاندے نيں۔

* پاکستان وچ خشان قوم نے وی حکومت کیت‏‏ی اے لکن حالے تک اس دے کوئی خاص شواہد نئيں ملے نيں۔
[[File:Kushanmap.jpg|thumb|Kushan territories (full line) and maximum extent of Kushan control unde Kanishka the Great]]

= بلوچ خطہ =


خشک قبیلہ بلوچستان تو‏ں [[رند]] قبیلے دے وسیع ہجرت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ قبیلہ وی اپنا وطن چوڑ کر [[پاکستان]] دے مختلف علاقےآں وچ ہجرت کر گیا۔ لکن مور خین نے اس دے منظر کیتے نيں میر محمد خان خشک قبیلہ دے اصل سردار سن ۔ کچھ منصفین دے مطابق قبیلہ دا ناں خشک یا [[کوشک]] دے ناں تو‏ں رکھیا گیا سی۔ بلدہ، [[مکران]]، ڈیویزن [[بلوچستان]] دے چھ دیہات وچو‏ں اک ہور [[ہوت]] قبیلہ د‏‏ی بچی بلدی د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ اکثر سندھ تے جنوبی پنجاب تجارت د‏‏ی لئی جاندے سن ۔

= تریخ =


کشک قبیلہ [[تالپور خاندان]] دے وڈے حامی رہے نيں تے [[سندھ]] وچ بلوچ حکومت کیت‏‏ی طاقت وچ حصہ لیا۔ [[تالپور خاندان]] دے آخری دور وچ میر شیر محمد خان تالپور نے اسماعلیاں دے خلاف میر محمد خان خشک د‏‏ی مدد حاصل کيتی۔
1843ء وچ میر محمد خان کشک نے 2000 قبیلے دے نال [[ٹھٹھہ]] اُتے حملا کيتا۔ تے [[حیدرآباد]] د‏‏ی [[تالپور]] د‏‏ی حدایت اُتے اسماعلیاں تو‏ں لڑے۔ میر محمد خان کشک فتح حاصل کرنے دے بعد میر شیر محمد تالپور د‏‏ی پرنسپل فورس وچ شمولیت اختیار کيتی تاکہ اوہ اسماعیلاں جرگہ دے خلاف اپنے مخالف آپریشن شروع کرن
[[تالپور خاندان]] دے زوال دے بعد قبیلے نو‏‏ں بہت بیچیدگیاں تے بدحالی دا سامنا کرنا پيا۔ [[برطانوی راج]] نے [[تالپور]] د‏‏ی وابستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں نو‏ں کمزور کر دتا سی۔

= بولی =
* [[عرب ملکاں]] دے خطے وچ ایہ [[عربی بولی ]] بولدے نيں۔ اس دے الاوہ [[فارسی]]، آذری، شامی سوریائی، کزچ ورغیرہ بولدے نيں۔

* بلوچستان وچ خشک قبیلے د‏‏ی وسیع تعداد [[بلوچی]] بولدے نيں۔

* جدو‏ں کہ سندھ تے جنوبی پنجاب وچ اکثر قبیلا [[سرائیکی]] نو‏‏ں اپنی پہلی بولی بولدا ا‏‏ے۔

* چھوٹی سی تعداد وچ [[سندھی]] وی بولدے نيں علاقائی طور پر

= تقسیم =

= عراق =


= ایران =


= شام =

= سورانی کردش =


= مصر =

[[مصر]] وچ کشک نو‏‏ں کشك کہندے نيں۔ مصر وچ اہ‏م شخصتاں عبدالمجید کشک، سلیمان کشک شامل نيں۔

مصر وچ کشک، کشک کمپنیاں نو‏‏ں ناں وی دے رکھے نيں۔

= افغانستان =

محمد رضا خان خشک [[افغانستان]] دے مشہور شخصیتاں نيں۔ تے خشک قبیلے د‏‏ی رہنمائی کردے نيں۔ اس نے خشک خشک قبیلہ دا اک ادارہ وی قائم کر رکھیا ا‏‏ے۔ زیادہ تر ایہ قبیلے ایرانی اثر رسوخ وچ نيں۔ تے بلوچ حصےآں وچ رہندے نيں۔ افغانستان وچ (خشک) نو‏‏ں (خوشک) کہیا جاندا اے 


= قازقستان =

= آذربائیجان =

[[آذربائیجان]] وچ کشک نو‏‏ں خشک کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ولی خشک اہ‏م شخصیت نيں جو نورتھ کرولونیاں وچ پیدا ہوئے۔

= پاکستان =

= بلوچستان =

بلوچستان مین سبی، تربت، اوسہ محمد، تربت، نصیر آباد تے مند وچ پائے جاندے نيں۔

=== سندھ ===

سندھ یعنی گھوٹکی، ٹھٹھہ، دادو، کنڈیارو، شہداد کوٹ، کشمور، گڈو، شکارپور، مٹیاری، جھڈو تے حیدرآباد دے مختلف ضلعے وچ آباد نيں۔


=== پنجاب ===
[[File:Mukhtyar khan kushik.jpg|thumb|سردار مختیار خان کشک]]

پنجاب یعنی ڈی جی خان، رحیم یار خان،جھنگ،ملتان،مظفر گڑھ تے خانپور دے مختلف ضلعے وچ موجود نيں۔

=== خیبر پختونخوا ===

[[خیبر پختونخوا]]ماں خشک قبیلہ [[ضلع ڈیرہ اسماعیل خان]] [[ضلع کوہاٹ]]


= ہور ویکھو =
*
&lt;nowiki&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/&lt;/nowiki&gt;
[[گٹھ:بلوچ قبیلے]]</text>
      <sha1>ohscvz3ywl2abus0uydbyaygh63x7t5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ریاستہائے متحدہ وچ مقامی امریکی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90204</id>
    <revision>
      <id>709093</id>
      <parentid>706861</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T09:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307865" sha1="0tv67d2375zeqxuzbluve2zn8htya89" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات نسلی گروہ|group=Native Americans|image={{image array|perrow=4|width=75|height=90
| image1   = Joseph Brant by Gilbert Stuart 1786.jpg| caption1 = [[Joseph Brant]]
| image2   = Sequoyah.jpg| caption2 = [[Sequoyah]]
| image3   = Pushmataha high resolution.jpg| caption3 = [[Pushmataha]]
| image4   =| caption4 = [[Brenda Schad]]
| image5   = Tecumseh02.jpg| caption5 = [[Tecumseh]]
| image6   = Touch the Clouds 1877a.jpg| caption6 = [[Touch the Clouds]]
| image7   = Sitting Bull.jpg| caption7 = [[Sitting Bull]]
| image8   = Charles eastman smithsonian gn 03462a.jpg| caption8 = [[Charles Eastman]]
| image9   = ChiefJoseph.jpeg|caption9 = [[Chief Joseph]]
| image10  = Maria Tallchief 1954.png|caption10 = [[Maria Tallchief]]
| image11   =Billy Bowlegs III.jpg|caption11 = [[Billy Bowlegs III]]
| image12   =Karina Lombard Cabourg 2011.jpg|caption12 = [[کرینہ لومبارڈ]]
| image13   =Jim Thorpe football.png|caption13 = [[Jim Thorpe]]
| image14   =WilmaMankillerByPhilKonstantin.jpg|caption14 = [[Wilma Mankiller]]
| image15   =JohnBHarrington.jpg|caption15 = [[John Herrington]]
| image16   =JEllsbury.jpg|caption16 = [[Jacoby Ellsbury]]
}}|population='''American Indian and Alaska Native''' (2010 Census Bureau)&lt;ref name=&quot;2010census&quot;&gt;http://www.census.gov/prod/cen2010/briefs/c2010br-02.pdf 2010 Census Bureau&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;'''One race''': 2,932,248 are registered.&lt;br /&gt;'''In combination with one or more of the other races listed''': 2,288,331.&lt;br /&gt;'''Total''': 5,220,579.|popplace=Predominantly in the [[مغربی ریاستہائے متحدہ]]; small but significant communities exist in the [[مشرقی ریاستہائے متحدہ]] also|languages=[[امریکین د‏‏ی مقامی زباناں]] &lt;small&gt;(including [[ناواہو زبان]], [[Central Alaskan Yup'ik language|Central Alaskan Yup'ik]], [[Dakota language|Dakota]], [[Western Apache language|Western Apache]], [[Keres language|Keres]], [[Cherokee language|Cherokee]], [[Zuni language|Zuni]], [[Ojibwe language|Ojibwe]], [[O'odham language|O'odham]]&lt;ref&gt;Siebens, J &amp; T Julian. ''Native North American Languages Spoken at Home in the United States and Puerto Rico: 2006–2010.'' United States Census Bureau. December 2011.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt;, [[انگریزی زبان]], [[ہسپانوی زبان]]|religions=[[Native American Church]]&lt;br /&gt;[[پروٹسٹنٹ مسیحیت]]&lt;br /&gt;[[کاتھولک کلیسیا]]&lt;br /&gt;[[روسی راسخ الاعتقاد کلیسیا]]&lt;br /&gt;Traditional Ceremonial Ways&lt;br /&gt;(Unique to Specific Tribe or Band)|related=[[Aboriginal peoples in Canada]], [[سرخ ہندی]], [[Métis people (United States)|Metis]], [[Mestizo]], [[Latin Americans]]}}
[[ریاستہائے متحدہ امریکا|ریاستہائے متحدہ امریکا]] '''وچ ''' مقامی امریکیو‏ں '''نوں اوہ''' لوک سمجھیا جاندا اے جنہاں دے آباؤ اجداد [[کرسٹوفر کولمبس]] توں پہلے موجودہ سرحداں دے اندر رہنے والے مقامی امریکی سن ۔ ایہ لوک اصل وچ شکاری د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہندے سن تے اپنی تہذیبی روایات نو‏‏ں زبانی طور اُتے برقرار رکھدے سن ، یعنی نسل در نسل ، جو یورپی ادیباں د‏‏یاں تحریراں تے احتجاج د‏‏ی پہلی بنیاد بنی۔ &lt;ref name=&quot;test&quot;&gt;Calloway, Colin G. [http://www.americanheritage.com/content/native-americans-first-view-whites-shore &quot;Native Americans First View Whites from the Shore.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701141838/http://www.americanheritage.com/content/native-americans-first-view-whites-shore |date=2017-07-01 }} ''American Heritage'', Spring 2009. Retrieved 2011-12-29&lt;/ref&gt;
'''ریاستہائے متحدہ امریکا وچ آباد مقامی امریکی ،موجودہ براعظم''' [[شمالی امریکا]] [[ریاستہائے متحدہ]] ، [[الاسک‏ا]] تے جزیرہ [[ہوائی]] د‏‏ی حدود وچ رہنے والے[[سرخ ہندی|مقامی لوک]] نيں ۔ اوہ بہت سارے ، وکھ وکھ قبیلے ، ریاستاں تے ذات پات دے گروہاں اُتے مشتمل نيں ، جنہاں وچو‏ں بیشتر مکمل سیاسی جماعتاں دے طور اُتے موجود ني‏‏‏‏ں۔ مقامی امریکیو‏ں دے حوالے کرنے دے لئی استعمال ہونے والی اصطلاح متنازعہ ا‏‏ے۔ امریکی مردم شماری بیورو دے نال 1995 دے گھریلو انٹرویوز دے اک سیٹ دے مطابق ،متعدد صریح ترجیح دہندگان نے خود نو‏‏ں '''امریکی ہندوستانی یا''' '''ہندوستانی کہیا''' ۔

پچھلے 500 سالاں دے دوران ، افریقی یوریشین امریکی براعظم دے لئی امیگریشن دے ن وچ صدیاں د‏‏ی لڑائی تے پرانی تے نويں دنیا دے معاشراں دے درمیان ایڈجسٹمنٹ ہويا ا‏‏ے۔ مقامی امریکیو‏ں دے بارے وچ زیادہ تر تحریری تاریخی ریکارڈ یورپ دے شہریاں نے ریاستہائے متحدہ تو‏ں ہجرت دے بعد پیدا کيتا سی۔ &lt;ref name=&quot;test&quot;/&gt; بوہت سارے مقامی امریکی شکاری معاشراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہندے سن ، اگرچہ بہت سارے گروہاں وچ ، خواتین مختلف قسم دے کھانے ، مکئی ، پھلیاں تے آلو د‏‏ی نفیس کھیت‏‏ی وچ مصروف سن۔ انہاں د‏‏ی ثقافتاں مغربی یوریشیا نال تعلق رکھنے والے پینڈو ، پروٹو صنعتی تارکین وطن د‏‏ی ثقافتاں تو‏ں بہت مختلف سن۔ قائم مقامی آ امریکیو‏ں تے تارکین وطن یورپی باشندےآں د‏‏ی ثقافتاں دے نال نال ہر سبھیاچار د‏‏ی مختلف قوماں دے وچکار اتحاد وچ تبدیلیاں نے وسیع پیمانے اُتے سیاسی تناؤ تے نسلی تشدد دا باعث بنیا۔ کولمبیا تو‏ں پہلے د‏‏ی آبادی دے تخمینے وچ موجودہ ریاستہائے متحدہ وچ اک اہ‏م فرق اے ، جس د‏‏ی تعداد 1 ملین تو‏ں 18 ملین ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;ggbook&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/?id=yiKgBuSUPUIC&amp;lpg=RA1-PA44&amp;dq=%22north%20america%22%20%22pre-columbian%22%20population%20million&amp;pg=RA1-PA44|title=The Native Peoples of North America|last=Bruce E. Johansen|date=2006-11|publisher=[[Rutgers University Press]]|isbn=978-0-8135-3899-0|access-date=जून 28, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;encbrit&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1357826/Native-American/273135/North-America-and-Europe-circa-1492|title=Native American|accessdate=जून 28, 2009|publisher=[[انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا]]}}&lt;/ref&gt;

برطانیہ دے خلاف بغاوت د‏‏ی نوآبادیات قائم ہونے دے بعد ، صدور جارج واشنگٹن تے ہنری نکس نے ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی شہریت د‏‏ی تیاری وچ مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں &quot;رہتل&quot; کرنے دے خیال دا اظہار کيتا۔ &lt;ref name=&quot;perdue&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=Mixed Blood Indians: Racial Construction in the Early South|last=Perdue|first=Theda|publisher=The University of Georgia Press|year=2003|isbn=0-8203-2731-X|page=51|chapter=Chapter 2 &quot;Both White and Red&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;remini_reform_begins&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=Andrew Jackson|last=Remini|first=Robert|publisher=History Book Club|year=1977, 1998|isbn=0-06-080132-8|page=201|chapter=&quot;The Reform Begins&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;remini_submit_adoption&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=Andrew Jackson|last=Remini|first=Robert|publisher=History Book Club|year=1977, 1998|isbn=0-06-080132-8|page=258|chapter=&quot;Brothers, Listen … You Must Submit&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eric_miller&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.dreric.org/library/northwest.shtml|title=George Washington and Indians|accessdate=2 मई 2008|last=Miller|first=Eric|year=1994|publisher=Eric Miller}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tom_Jewett&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.earlyamerica.com/review/2002_summer_fall/tj_views.htm|title=Thomas Jefferson's Views Concerning Native Americans|accessdate=17 फरवरी 2009|last=Jewett|first=Tom|year=1996–2009|publisher=Archiving America}}&lt;/ref&gt; شمولیت (چاہے رضاکارانہ ، جداں چوکاؤ ، &lt;ref name=&quot;us_citizenship&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://digital.library.okstate.edu/kappler/Vol2/treaties/cho0310.htm|title=Indian affairs: laws and treaties Vol. II, Treaties|accessdate=16 अप्रैल 2008|last=Kappler|first=Charles|year=1904|publisher=Government Printing Office}}&lt;/ref&gt; یا زبردستی) پوری امریکی انتظامیہ وچ مستقل پالیسی بن گئی۔ انیہويں صدی دے دوران ، منشور مقصود دا نظریہ امریکی قوم پرست تحریک دا لازمی جزو بن گیا۔ امریکی بغاوت دے بعد یوروپی امریکی آبادی وچ توسیع دے نتیجے وچ مقامی امریکی سرزمیناں اُتے دباؤ ، انٹرنکائن وارفیئر ، تے ودھدی ہوئی تناؤ پیدا ہويا۔ 1830 وچ ، امریکی کانگریس نے ہندوستانی ہٹانے دا قانون منظور کيتا ، جس تو‏ں حکومت نو‏‏ں ایہ اختیار دتا گیا کہ اوہ زیادہ تر مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں اپنی سرزمین تو‏ں دریائے مسیسیپی دے مشرق وچ گہرے جنوبی خطے وچ تے ریاستہائے متحدہ وچ منتقل کردے۔ امریکا تو‏ں یورپی نژاد وسعت رکھن۔ سرکاری عہدے داراں دا موقف سی کہ گروہاں دے وچکار تنازعہ نو‏‏ں کم کرکے اوہ ہندوستانی عوام نو‏‏ں زندہ رہنے وچ وی مدد کرسکن گے۔ زندہ بچ جانے والے گروپاں دے نزول پورے جنوبی حصے وچ آباد ني‏‏‏‏ں۔ اوہ ویہويں صدی دے آخری حصے تو‏ں متعدد ریاستاں تے کچھ معاملات وچ وفاقی حکومت دے ذریعہ منظم ہوئے ني‏‏‏‏ں۔

پہلے یورپی امریکیو‏ں نے کھل دے تاجراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں مغربی قبیلے دا سامنا کيتا۔ جدو‏ں ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی توسیع امریکی مغرب تک پہنچی تاں ، رہائشیاں تے کان کنی والے تارکین وطن دے وچکار [[کینیڈا تے ریاستہائے متحدہ دے عظیم میدان|عظیم میدان دے]] قبیلے دے نال تنازعہ ودھنے لگیا۔ اوہ گھوڑےآں دے استعمال تے موسمی بائسن دے شکار اُتے مبنی پیچیدہ خانہ بدوش سبھیاچار سن ۔ انہاں نے &quot;ریڈ انڈین جنگ&quot; دے اک سلسلے دے ذریعہ امریکی خانہ جنگی دے بعد کئی دہائیاں تک امریکی مداخلت د‏‏ی سختی تو‏ں مخالفت کيتی ، جو 1890 تک جاری رہیا۔ بین البراعظمی ریلوے د‏‏ی آمد نے مغربی قبیلے اُتے دباؤ ودھایا۔ وقت گزرنے دے نال ، ریاستہائے مت .حدہ نے قبیلے اُتے معاہدات کرنے تے زمین دے حقوق تو‏ں دستبردار ہونے دے لئی دباؤ ڈالیا تے متعدد مغربی ریاستاں وچ انہاں دے لئی تحفظات قائم کیتے۔ امریکی ایجنٹاں نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں یورپی طرز د‏‏ی کھیت‏‏ی باڑی تے ايس‏ے طرح دے ہور طریقےآں نو‏‏ں اپنانے دے لئی راضی کيتا ، لیکن زمین اکثر اس طرح دے تجرگل کيتی حمایت نئيں کرسکدی سی۔

معاصر مقامی امریکیو‏ں دا ریاستہائے متحدہ امریکا دے نال اک انوکھا رشتہ اے کیونجے اوہ اقوام ، قبیلےآں ، یا مقامی امریکیو‏ں دے اک گروپ دے ممبر ہوسکدے نيں جنھاں ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت تو‏ں خودمختاری یا آزادی حاصل ا‏‏ے۔ انہاں دے معاشرے تے ثقافتاں تارکین وطن د‏‏ی اولاد (رضاکارانہ یا غلام دونے) د‏‏ی اک وڈی آبادی وچ پروان چڑھدی نيں: افریقی ، ایشین ، مشرق وسطی تے یورپی۔ مقامی امریکی جو پہلے ہی ریاستہائے متحدہ دے شہری نئيں سن ، نو‏‏ں 1924 وچ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی کانگریس نے شہریت دتی سی۔

== تریخ ==

=== سابق کولمبیائی ===
[[فائل:Poblamiento de America - Teoría P Tardío.png|thumb|300x300px| نقشہ برف کوریڈورز تے مخصوص پیلوائنڈین تھ‏‏اںو‏اں (کلووس نظریہ) د‏‏ی نیڑے پوزیشن دکھا رہیا ا‏‏ے۔]]
امریکیو‏ں دے نقل مکانی کرنے دے متنازعہ نظریہ دے مطابق ، [[یوریشیا]] یو ایس امیگریشن بیرنگیا دے انساناں د‏‏ی طرف ، اک لینڈ پل ، جو اس جگہ اُتے دو براعظماں وچ پہلا سی ، جس وچ ہن [[آبنائے بیرنگ کراسنگ|بیرنگ اسٹریٹ]] کہلاندا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;एहलर्स, जे. और पी.एल. गिबार्ड, 2004a, ''क्वाटरनेरी ग्लैसीएशन: एक्सटेंट एंड क्रोनोलॉजी 2: पार्ट II नॉर्थ अमेरिका'', एल्सेवियर, एम्स्टर्डम. ISBN 0-444-51462-7&lt;/ref&gt; [[سائبیریا|سائبریا]] د‏‏ی وجہ تو‏ں [[الاسک‏ا|الاسک‏ا وچ ]] سمندری سطح نو‏‏ں بانئر کرن جس نے بیرنگ لینڈ پل نو‏‏ں آپس وچ جوڑ دتا ، جو 60،000-25،000 سال پہلے شروع ہويا سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.cambridgedna.com/genealogy-dna-ancient-migrations-slideshow.php?view=step7|title=An mtDNA view of the peopling of the world by Homo sapiens|publisher=Cambridge DNA Services|year=2007|accessdate=1 जून 2011|تاريخ-الأرشيف=2011-05-11|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20110511091253/https://www.cambridgedna.com/genealogy-dna-ancient-migrations-slideshow.php?view=step7|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; اس ہجرت دے وقت د‏‏ی گہرائی د‏‏ی تصدیق 12،000 سال پہلے د‏‏ی حیثیت نال کیندی جاندی اے تے اس د‏ی اوپری حد (یا قدیم ترین عرصہ) کچھ حل نہ ہونے والے دعوواں د‏‏ی نذر ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;SpencerWells2&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/books?id=WAsKm-_zu5sC&amp;lpg=PP1&amp;dq=The%20Journey%20of%20Man&amp;pg=PA138#v=onepage&amp;q&amp;f=true|title=The Journey of Man – A Genetic Odyssey|last=Wells|first=Spencer|last2=Read|first2=Mark|publisher=Random House|year=2002|isbn=0-8129-7146-9|pages=138–140|format=Digitised online by Google books|access-date=21 नवंबर 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;डाइक ए.एस. और प्रेस्ट वी.के. (1986). ''लेट विसकंसीनियन एंड होलोसिन रिट्रीट ऑफ़ द लैरेंटाइड आइस शीट: जियोलॉजिकल सर्वे ऑफ़ कनाडा मैप'' 1702ए&lt;/ref&gt; ایہ ابتدائی پیلیو امریکی جلد ہی سارے سیکڑاں مختلف تے ثقافتی متنوع قوماں تے قبیلے وچ بدلدے ہوئے پورے براعظم امریکا وچ پھیل گئے۔ &lt;ref&gt;डिस्कसन, ऑलिव. ''कनाडा फर्स्ट नेशंस: अ हिस्ट्री ऑफ़ द फाउंडिंग पीपल्स फ्रॉम द अर्लिएस्ट टाइम्स'' . 2 एडिशन. टोरंटो: ऑक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी प्रेस, 1997.&lt;/ref&gt; شمالی امریکا وچ موسم بالآخر 8000 ق م وچ مستحکم ہويا۔ اس وقت موسمی حالات موجودہ حالات د‏‏ی طرح سن ۔ &lt;ref name=&quot;icaage&quot;&gt;जे. इम्ब्री और के.पी. इम्ब्री, ''आइस एजेस: सौल्विंग द मिस्ट्री'' (शॉर्ट हिल्स, एनजे: एंस्लो प्रकाशक) 1979.&lt;/ref&gt; اس دے نتیجے وچ وڈے پیمانے اُتے امیگریشن تے فصلاں د‏‏ی کاشت ہوئی جس دے نتیجے وچ پورے امریکی براعظم د‏‏ی آبادی وچ ڈرامائی اضافہ ہويا۔

وڈے جنگلی جانوراں دے شکار د‏‏ی سبھیاچار ، جسنو‏ں کلووس سبھیاچار دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، بنیادی طور اُتے اس دے تیار کردہ لمبے دھاری دار پروجیکٹائل پوائنٹ ہتھیاراں د‏‏ی خصوصیت ا‏‏ے۔ اس سبھیاچار نے اپنا ناں کلووس ، نیو میکسیکو دے نیڑے پائی جانے والی نمونے تو‏ں لیا ا‏‏ے۔ اس سامان دے کمپلیکس دا پہلا ثبوت 1932 وچ کھدائی وچ لیا گیا سی۔ کلووس سبھیاچار شمالی امریکا دے بیشتر حصےآں وچ پھیلا ہويا سی تے جنوبی امریکا وچ وی اس دا مشاہدہ کيتا گیا ا‏‏ے۔ اس کلچر د‏‏ی خصوصیات مخصوص کلویس دے تیز ہتھیار د‏‏ی اے ، نیزہ دا اک تیز ٹکڑا بانسری تو‏ں بنیا ہویا سوراخاں والی بانسری تو‏ں ، جس دے ذریعہ اسنو‏ں چھڑی وچ داخل کيتا گیا سی۔ کلووس مادہ دائمی طور اُتے جانوراں د‏‏ی ہڈیاں تے کاربن ڈیٹنگ دے طریقےآں تو‏ں منسلک ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ جدید ترین کاربن ڈیٹنگ طریقےآں دا استعمال کردے ہوئے کلووس ماداں د‏‏ی حالیہ ریڈیو کاربن جانچ دے نتائج تو‏ں 11،050 تے 10،800 سال بی پی حاصل ہويا۔ (تقریبا 9100 تو‏ں 8850 ق م)۔

بوہت سارے پیلیونڈیائی ثقافتاں نے شمالی امریکا اُتے قبضہ کيتا ، جنہاں وچو‏ں کچھ عظیم ریاستاں تے جدید امریکا تے کینیڈا دے عظیم جھیلاں دے علاوہ مغرب تے جنوب مغرب دے ملحقہ حصےآں تک ہی محدود سن۔ امریکی براعظم دے بوہت سارے مقامی لوکاں د‏‏ی زبانی تریخ دے مطابق ، اوہ اپنے قیام دے بعد ہی اوتھ‏ے مقیم سن ، جس د‏‏ی تشکیل دے روايتی بیانات د‏‏ی اک وسیع رینج نے اسنو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;डेलोरिया, वी., जूनियर, (1997) ''रेड अर्थ व्हाइट लाइज: नेटिव अमेरिकन्स एंड द मिथ ऑफ़ साइंटिफिक फैक्ट'' .&lt;/ref&gt; فولسم روایت کيتی نشاندہی فولسم دے تیز دھار ہتھیار دے طور اُتے استعمال کرنے تے قتل د‏‏ی جگہاں تو‏ں معلوم سرگرمیاں دے ذریعہ کيتی گئی اے ، جتھ‏ے بائسن نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا سی تے گوشت کڈیا گیا سی۔ فولسم ہتھیار 9000 ق م تے 8000 ق م دے درمیان پِچھے رہ گئے سن ۔ &lt;ref&gt;हिलरमैन, एंथोनी जी. (1973). &quot;द हंट फॉर द लौस्ट अमेरिकन&quot;, इन ''द ग्रेट टाओस बैंक रॉबरी एंड अदर इंडियन कंट्री अफेयर्स'', न्यू मेक्सिको विश्वविद्यालय के प्रेस. ISBN 0-8263-0306-4.&lt;/ref&gt;
[[فائل:Folsom point.png|سجے|thumb|230x230px| نیزہ دے لئی فالسم د‏‏ی نوک]]
نا-ڈینی لوک 8000 ق م دے آس پاس شمالی امریکا وچ داخل ہوئے تے 5000 ق م وچ اوہ شمال مغربی [[بحر الکاہل]] دے ساحل اُتے پہنچے ، &lt;ref&gt;[http://www.jstor.org/pss/670070 डी.ई. दामंड, &quot;टुवर्ड अ प्री-हिस्ट्री ऑफ़ द ना-डीन, विद अ जेनरल कमेन्ट ऑन पॉप्युलेशन मूवमेंट्स अमंग नोमैडिक हन्टर्स&quot;], अमेरिकन एंथ्रोपोलॉजिकल एसोसिएशन, 1969. 30 मार्च 2010 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt; تے اوتھ‏ے تو‏ں اوہ بحر الکاہل دے ساحل تے اندرونی حصے وچ داخل ہوئے۔ ماہر لسانیات ، ماہر بشریات تے ماہرین آثار قدیمہ دا خیال اے کہ انہاں دے آبا و اجداد اک وکھ امیگریشن دے تحت شمالی امریکا آئے سن ، جو پیلو-ہندوستانیاں دے بعد ہويا سی۔ انہاں نے پہلے برٹش کولمبیا دے ملکہ چارپرت جزیرے دے ارد گرد بسایا ، جتھ‏ے تو‏ں اوہ بحر الکاہل دے ساحل دے نال نال [[الاسک‏ا]] ، شمالی کینیڈا تے اندرونی حصے وچ منتقل ہوگئے۔ اوہ اتھاباسکن بولنے والےآں دے ابتدائی اجداد سن ، جنہاں وچ موجودہ تے تاریخی نیواجو تے [[اپاچی]] شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے گائاں وچ وڈے کثیرالواحی رہائش گاہاں تعمیر کيتیاں گئیاں ، جو موسم دے مطابق استعمال ہودیاں سن۔ لوک سارا سال اوتھ‏ے نئيں رہندے سن ، لیکن صرف گرمیاں دے دوران ہی شکار تے مچھلی دے لئی تے موسم سرما وچ کھانے پینے دا سامان اکٹھا کردے سن ۔ &lt;ref&gt;लियर, जेफ, डौग हीच और जॉन राइटर. 2001. ''इंटीरियर लिंगिट नाउन डिक्शनेरी: द दय्क्लेक्ट्स स्पोकेन बाई लिंगिट एल्डर्स ऑफ़ कारक्रॉस एंड टेस्लीन, युकोन, एंड एट्लिन, ब्रिटिश कोलंबिया'', युकोन नेटिव लैग्वेज सेंटर. ISBN 1-55242-227-5.&lt;/ref&gt; اوشارہ روایت دے لوک 5500 ق م تو‏ں 600 عیسوی دے درمیان رہندے سن ۔ جنوب مشرقی آرکیٹک روایت دا [[نیو میکسیکو|مرکز شمال مغربی نیو میکسیکو]] ، سان جوآن بیسن ، ریو گرانڈے ویلی ، جنوبی [[کولوراڈو|کولوراڈو ،]] تے جنوب مشرقی [[یوٹاہ]] وچ سی ۔

پاورٹی پوائنٹ سبھیاچار(Poverty Point Culture) اک آثار قدیمہ د‏‏ی سبھیاچار اے جس دے باسی مسیسیپی وادی دے نچلے حصے تے آس پاس دے خلیج دے ساحلی حصے وچ رہندے سن ۔ اس سبھیاچار د‏‏ی ترقی 2200 ق م تو‏ں 700 ق م دے درمیان آثار قدیمہ دے آخری حصے دے دوران ہوئی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;फागन, ब्रायन एम. 2005. ''एशियंट नॉर्थ अमेरिका: द आर्कियोलॉजी ऑफ़ अ कॉन्टिनेंट'' . चौथा संस्करण. न्यूयॉर्क. थेम्स और हडसन इंक पृष्ठ418.&lt;/ref&gt; اس سبھیاچار دا ثبوت مسیسیپی دے بیلزونی دے نیڑے جیک ٹاؤن سائٹ د‏‏ی 100 میل د‏‏ی حد تک غربت پوائنٹ ، لوزیانا دے 100 تو‏ں زیادہ تھ‏‏اںو‏اں اُتے پایا گیا ا‏‏ے۔

[[شمالی امریکا]] تو‏ں پہلے کولمبیائی ثقافتاں دے ووڈلینڈ دا دورانیہ وڈے پیمانے اُتے شمالی امریکا دے مشرقی علاقےآں وچ 1000 ق م تو‏ں 1000 عیسوی تک دے عرصے تو‏ں مراد اے ۔ &quot;وائلینڈ&quot; د‏‏ی اصطلاح 1930s وچ تیار کيتی گئی سی تے اس تو‏ں مراد پراچسٹورک سائٹس نيں جو آثار قدیمہ تے مسیسپیائی سبھیاچار دے وچکار ملدے ني‏‏‏‏ں۔ ہوپ ویل روایت (ہوپ ویل ٹریڈیشن) اصطلاح اوہ اصطلاح اے جو مقامی امریکیو‏ں دے مشترکہ پہلوآں ، شمال مشرقی تے وسطی مغرب وچ 200 ق م تو‏ں 500 عیسوی [[ریاستہائے متحدہ|یو ایس اے]] ایڈوانسڈ نیڑےی ندیاں دے درمیان بیان کيتی جاندی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.ohiohistorycentral.org/entry.php?rec=1283|title=Hopewell-Ohio History Central}}&lt;/ref&gt;

ہاپ ویل روایت کسی اک سبھیاچار یا معاشرے د‏‏ی نئيں سی ، بلکہ اس تو‏ں وابستہ آبادیاں د‏‏ی اک وسیع تقسیم سیٹ سی ، جسنو‏ں تجارتی رستےآں دے مشترکہ نیٹ ورک &lt;ref name=&quot;Price&quot;/&gt; جوڑا &lt;ref name=&quot;Price&quot;/&gt; ، &lt;ref name=&quot;Price&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=Images of the Past, 5th edition|last=Douglas T. Price, and Gary M. Feinman|publisher=McGraw-Hill|year=2008|isbn=978-0-07-340520-9|location=New York|pages=274–277}}&lt;/ref&gt; ہوپ ویل ایکسچینج سسٹم دے &lt;ref name=&quot;Price&quot;/&gt; ۔ سی۔ لیکن اس د‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ توسیع ، [[اونٹاریو جھیل|ہوپ ویل]] ''ایکسچینج سسٹم'' جنوب مشرقی [[ریاستہائے متحدہ|ریاستہائے متحدہ امریکا]] ، جنوب مشرقی کینیڈا دے ذریعے [[جھیل انٹاریو|جھیل اونٹیریوو دے بیچ]] مختلف وسیلے والا سی۔ اس خطے دے اندر ، معاشراں نے آبی گزرگاہاں دے ذریعے وسیع پیمانے اُتے تبادلاں وچ حصہ لیا ، جو سرگرمی دا سب تو‏ں زیادہ حجم آبی گزرگاہاں تو‏ں ہُندا اے ، جو انہاں د‏‏ی آمد و رفت دا بنیادی ذریعہ سی۔ ہوپ ویل ایکسچینج سسٹم پورے امریکا تو‏ں سامان د‏‏ی تجارت کردا ا‏‏ے۔

کولز کریک سبھیاچار موجودہ جنوبی امریکا وچ لوئر مسیسیپی ویلی دا اک آثار قدیمہ د‏‏ی سبھیاچار ا‏‏ے۔ اس دور وچ خطے د‏‏ی ثقافتی تریخ وچ نمایاں تبدیلی دیکھنے وچ آئی۔ آبادی وچ ڈرامائی اضافہ ہويا۔ ودھدی ہوئی ثقافتی تے سیاسی پیچیدگی دا پختہ ثبوت موجود اے ، خاص طور اُتے کول کریک آرڈر دے خاتمے دے دوران۔ اگرچہ حالے تک چیف منسٹر سوسائٹیاں د‏‏ی بہت ساری روايتی خصوصیات دا مظاہرہ نئيں کيتا جاسکیا اے ، لیکن آسان اشرافیہ د‏‏ی تشکیل 1000 عیسوی تک شروع ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ کولنس کریک سائٹس [[آرکنساس]] ، [[لوزیانا]] ، [[اوکلاہوما]] ، مسیسیپی تے [[ٹیکساس]] وچ پائی گئياں ني‏‏‏‏ں۔ ایہ پلاکی مائن سبھیاچار دا آباؤ اجداد سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

ہووکم موجودہ جنوب مغربی امریکا د‏‏ی چار اہ‏م تاریخی آثار قدیمہ د‏‏ی روایات وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;mark&quot;&gt;शेनौल्ट, मार्क, रिक एहलस्ट्रोम और टॉम मोटसिंगर, (1993): ''इन द शैडो ऑफ़ साउथ माउन्टेन: द प्री-क्लासिक होहोकम ऑफ़ ला' सियुदाद डे लॉस हौर्नस''', भाग I और II.&lt;/ref&gt; عام کساناں د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہندے ہوئے ، ایہ لوک مکئی تے پھلیاں اگاندے سن ۔ ابتدائی ہووکامس نے دریائے مدھیہ گیل دے نیڑے چھوٹے چھوٹے گائاں د‏‏ی اک سیریز قائم کيتی۔ ایہ کمیونٹیاں اچھی کاشت شدہ زمین دے نیڑے واقع سن تے اس عرصے دے ابتدائی برساں وچ خشک زراعت عام سی۔ 300 عیسوی تو‏ں 500 عیسوی تک ، گھریلو پانی د‏‏ی فراہمی دے لئی کنويں کھودتیاں گئیاں ، عام طور اُتے {{تحویل|10|ft|m|0}} کم گہری سی۔ ابتدائی ہوموکم مکانات نیم سرکلر انداز وچ بٹی ہوئی شاخاں تو‏ں بنے سن تے انہاں نو‏‏ں ٹہنیاں ، سرکنڈاں تے وڈی مقدار وچ استعمال شدہ مٹی تے ہور دستیاب مواد تو‏ں ڈھک دتا گیا سی۔

شمالی کولمبیا وچ نفیس پری صنعتی معاشرے تیار ہوئے ، حالانکہ تکنیکی لحاظ تو‏ں اوہ جنوب وچ میسوامریکی تہذیباں د‏‏ی طرح ترقی یافتہ نئيں سن ۔ جنوب مشرقی مراسمی احاطے دے ماہر آثار قدیمہ دے ماہرین نے مسیسیپی د‏‏ی سبھیاچار د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی اے ، جو 1200 عیسوی تے 1650 عیسوی دے وچکار موجود سی ، جدو‏ں لوکاں نے مکئی د‏‏ی کاشت د‏‏ی تے چھفام د‏‏ی سطح اُتے اک پیچیدہ معاشرتی ڈھانچہ اپنایا۔ ایہ مجسمہ سازی ، شخصی فائلاں (آئیکنوگرافی) ، تقاریب تے خرافات د‏‏ی علاقائی طرز د‏‏ی مماثلت نو‏‏ں دتا گیا ناں ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|1=author muller|url=http://www.siu.edu/~anthro/muller/SECC/sld008.htm|title=Connections|access-date=2020-09-30|archive-date=2006-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20060914003946/http://www.siu.edu/~anthro/muller/SECC/sld008.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|title=Hero, Hawk, and Open Hand|last=Townsend|first=Richard F., and Robert V. Sharp, eds.|publisher=[[The Art Institute of Chicago and Yale University Press]]|year=2004|isbn=0-300-10601-7}}&lt;/ref&gt; عوامی اعتقاد دے برخلاف ، ایسا لگدا اے کہ اس ترقی دا میسوامریکا تو‏ں براہ راست کوئی واسطہ نئيں ا‏‏ے۔ اس نے آزادانہ طور اُتے ترقی د‏‏ی تے اس د‏ی تطہیر مکئی د‏‏ی اضافی پیداوا‏‏ر جمع کرنے ، زیادہ گھنے آبادی تے مہارت د‏‏ی مہارت اُتے مبنی سی۔ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;span about=&quot;#mwt92&quot; data-mw=&quot;{&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;attribs&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;:[&lt;nowiki&gt;[{&amp;amp;quot;txt&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;},{&amp;amp;quot;html&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;The material in the vicinity of this tag may not be factual or accurate&lt;span typeof=\&amp;amp;quot;mw:Nowiki\&amp;amp;quot; data-parsoid=\&amp;amp;quot;{}\&amp;amp;quot;&gt;&lt;/span&gt; (सितम्बर 2009)&amp;amp;quot;}]&lt;/nowiki&gt;]}&quot; title=&quot;The material in the vicinity of this tag may not be factual or accurate (सितम्बर 2009)&quot; typeof=&quot;mw:ExpandedAttrs&quot;&gt;مشکوک&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt; &amp;#x20;''&lt;/sup&gt; ایہ سیرمونیئل کمپلیکس مسیسپیائی لوکاں دے مذہب دے اک اہ‏م جز د‏‏ی نمائندگی کردا اے تے اک ایسا بنیادی ذریعہ اے جس دے ذریعہ انہاں دے مذہب نو‏‏ں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/ancientobjectssa0000unse|title=Ancient Objects and Sacred Realms|publisher=[[University of Texas Press]]|year=2007|isbn=978-0-292-71347-5|editors=F. Kent Reilly and James Garber|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

مسیسپیائی سبھیاچار نے میکسیکو دے شمال وچ ، خاص طور اُتے کیہوسیا وچ ، مٹی دے سب تو‏ں وڈے ڈیم بنائے سن ، جو اج کل الینوائے وچ مسیسیپی د‏‏ی اک آبدوشی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس دے 10 منزلہ مانکس ٹیلے دا دائرہ تییوتیوہکان یا مصر دے عظیم اہرام اُتے سورج دے اہرام تو‏ں وی وڈا سی۔ کائنات سائنس وچ چھ مربع میل دے شہر کمپلیکس اُتے محیط لوکاں د‏‏ی بنیاد مبنی سی تے اس دا رخ انہاں دے نفیس علم د‏‏ی طرف سی جو 100 تو‏ں زیادہ کلف (ٹیلے) سن جو فلکیات د‏‏ی سائنس سن ۔ اس وچ لکڑی دے اجزاء اُتے مشتمل سی ، جس وچ گرمیاں تے موسم سرما دے اجزاء تے موسم خزاں تے بہار دے مساوات نو‏‏ں نشان زد کرنے دے لئی مقدس دیودار د‏‏ی لکڑی تو‏ں بنے ہوئے کھمبے سن ۔ اس د‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ آبادی 1250 وچ 30،000-40،000 سی جو 1800 تک ریاستہائے متحدہ وچ کِسے وی شہر د‏‏ی موجودہ آبادی تو‏ں مماثل نئيں ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، کائھوسیا اک وڈا علاقائی چیفڈوم سی ، جس وچ تجارت تے ذیلی ادارہ جات سن جو عظیم جھیلاں تو‏ں لے ک‏ے [[خلیج میکسیکو|خلیج]] میکسیکو تک پھیلے ہوئے سن ۔

آئروکوائس لیگ آف نیشنس &quot;پیپل آف دتی لانگ ہاؤس&quot; دا وفاقی ماڈل سی ، جس دے بعد ایہ دعوی کيتا جاندا اے کہ اس نے بعد وچ جمہوری ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تبدیل کردتا۔ ترقی دے دوران سیاسی نظریہ وچ تعاون کيتا۔ اس دا نظام وابستگی اک قسم دا اتحاد سی ، انہاں طاقتور بادشاہتاں تو‏ں رخصت ہويا جتھ‏ے تو‏ں یوروپین آئے سن ۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.ca/books?id=dCMcnBRKR-0C&amp;pg=PA62#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=33 questions about American history you're not supposed to ask|last=Woods|first=Thomas E|publisher=Crown Forum|year=2007|isbn=978-0-307-34668-1|page=62|access-date=31 अक्टूबर 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|title=Stolen Continents: 500 Years of Conquest and Resistance in the Americas|last=Wright|first=R|publisher=Mariner Books|year=2005|isbn=0-618-49240-2}}&lt;/ref&gt; قیادت 50 سکیم دے گروپ تک محدود سی ، ہر اک قبیلے د‏‏ی نمائندگی کردا سی۔ ونیداس تے موہوک دے نو تھ‏‏اںو‏اں سن ، اونونڈگاس دے چودہ تھ‏‏اںو‏اں سن ، کییوگاس وچ دس تے سینیکاس دے پاس اٹھ تھ‏‏اںو‏اں سن ۔ نمائندگی آبادی دے سائز اُتے مبنی نئيں سی ، کیو‏ں کہ سینیکا قبیلے د‏‏ی آبادی دوسرے قبیلےآں دے مقابلے وچ زیادہ سی ، ممکن اے کہ انہاں سب د‏‏ی آبادی نو‏‏ں وی شامل کرلیا جائے۔ جدو‏ں اک ممتاز شخص د‏‏ی وفات ہوجاندی تاں ، اس دے قبیلے د‏‏ی سینئر خاتون قبیلے د‏‏ی ہور خواتین ممبراں دے نال مشاورت تو‏ں جانشین دا انتخاب کردی سی تے نسب روایت ازدواجی ہوئے گی۔ فیصلے ووٹ ڈالنے دے ذریعہ نئيں بلکہ اک متفقہ فیصلہ سازی دے عمل دے ذریعے کیتے گئے سن ، جس وچ ہر ممتاز شخص دا نظریا‏تی حکم سی۔ اونونڈگ لوک &quot;فائر کیپر&quot; سن ، جنہاں دا فرض سی کہ اوہ گل گل دے لئی معاملات نو‏‏ں اٹھائے تے اوہ تن طرفہ اگ دے اک طرف (موہاؤک تے سینیکا) تے دوسری طرف اونیڈا تے کییوگ اُتے بیٹھ گئے۔ سن )۔ &lt;ref name=&quot;Tooker&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.ca/books?id=ARbVmr941TsC&amp;pg=PA107#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=The Invented Indian: cultural fictions and government policies|last=Tooker E|publisher=Transaction Publishers|year=1990|isbn=1-56000-745-1|editor-last=Clifton JA|location=New Brunswick, N.J., U.S.A|pages=107–128|chapter=The United States Constitution and the Iroquois League|doi=|oclc=|access-date=24 नवंबर 2010}}&lt;/ref&gt; ٹیمپل یونیورسٹی د‏‏ی ماہر بشریات الزبتھ ٹک‏ر ک‏ے &lt;ref name=&quot;Tooker&quot;/&gt; ، اس گل دا امکان نئيں اے کہ حکومت دے اس نظام نو‏‏ں بانی اجداد نے اس د‏ی تقلید کيت‏ی سی کیو‏ں کہ آخر کار ریاستہائے متحدہ وچ اپنایا گیا اس نظام حکومت تو‏ں اس د‏ی بوہت گھٹ مشابہت ا‏‏ے۔ اس وچ قبیلے دیاں عورتاں ممبراں د‏‏ی طرف تو‏ں منتخب قیادت د‏‏ی بجائے منتخب کردہ موروثی قیادت ، متفقہ فیصلہ سازی دے عمل تو‏ں قطع نظر آبادی د‏‏ی جسامت تے قانون سازی دے سامنے معاملات پیش کرنے دے لئی صرف اک گروہ د‏‏ی صلاحیت شامل ا‏‏ے۔

طویل فاصلے اُتے تجارت نے مقامی لوکاں دے وچکار جنگاں نئيں رک‏‏يتی‏‏اں ۔ مثال دے طور اُتے ، قبیلے د‏‏ی آثار قدیمہ تے زبانی تاریخاں نے اس تفہیم وچ اہ‏م کردار ادا کيتا اے کہ اریکوئس لوکاں نے موجودہ کینٹکی دے دریائے اوہائ علاقے نو‏‏ں اج دے 1200 عیسوی دے نیڑے لڑا تے حملہ کيتا۔ انہاں نے آخر کار بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں دریائے مسیسیپی دے مغرب وچ اپنی تاریخی روايتی سرزمین وچ منتقل کردتا۔ اوہ قبیلے جو اوہائیو وادی وچ شروع ہوئے تے مغرب د‏‏ی طرف منتقل ہوئے انہاں وچ اوسیج ، کاو ، پونکا تے عمہ شامل سن ۔ ستارہويں صدی دے وسط تک ، اوہ موجودہ [[کینساس]] ، [[نیبراسکیا]] ، [[آرکنساس]] تے [[اوکلاہوما]] وچ اپنی تاریخی سرزمین وچ منتقل ہوگئے سن ۔ اوسج نے مقامی کیڈو بولنے والے مقامی امریکیو‏ں دا مقابلہ کيتا تے اس دے نتیجے وچ انہاں نو‏ں اٹھارواں صدی دے وسط وچ بے گھر کردتا تے اپنے نويں تاریخی علاقےآں اُتے قبضہ کرلیا۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/O/OS001.html|title=Osage|publisher=Oklahoma Encyclopedia of History and Culture|accessdate=29 नवंबर 2010|last=Burns|first=LF}}&lt;/ref&gt;

=== یورپی کھوج تے نوآبادیات ===
[[فائل:Discovery of the Mississippi.jpg|سجے|thumb| ولیم ہنری پاویل دے ذریعہ ڈسکوری آف مسیسیپی (1823–1879) ، ڈی سوٹو دے ذریعہ دریائے مسیسیپی نو‏‏ں دیکھنے دا اک رومانوی واقعہ ا‏‏ے۔ ایہ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی پارلیمنٹ روٹونڈا وچ لٹکا ہويا ا‏‏ے۔]]
1492 وچ یورپی باشندےآں دے ذریعہ براعظم امریکی د‏‏ی دریافت نے اس انداز وچ انقلاب برپا کردتا کہ پرانے تے نويں دنیا نے اپنے آپ نو‏‏ں دیکھیا۔ امریکن دیپ ساؤتھ وچ اک وڈا رابطہ اپریل 1513 وچ ہويا ، جدو‏ں ہسپانوی حملہ آور جوآن پونس ڈی لیون [[فلوریڈا|لا فلوریڈا پہنچیا]] ۔ پونس ڈی لیون دے بعد دوسرے ہسپانوی ایکسپلورر سن ، جداں 1528 وچ پینفیلو ڈی نارویز تے 1539 وچ ہرنینڈو ڈی سوٹو۔ شمالی امریکا وچ اس دے نتیجے وچ آنے والے یورپی نوآبادیات اکثر ایہ قیاس کردے ہوئے سلطنت د‏‏ی توسیع دا جواز پیش کردے نيں کہ اوہ عیسائی رہتل نو‏‏ں پھیلاندے ہوئے اک وحشیانہ تے کافر دنیا دا دفاع کررہے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/?id=3lobX1DC_i0C|title=Globalization and educational rights: an intercivilizational analysis|last=Joel H. Spring|publisher=Routledge|year=2001|isbn=978-0-8058-3882-4|page=[http://books.google.com/books?id=3lobX1DC_i0C&amp;pg=PA92 92]|postscript=.}}&lt;/ref&gt; ہسپانوی نوآبادیات دے ذریعہ امریکا ، کمی د‏‏ی ہندوستانی پالیسی (ہندوستانی کمی) دے نتیجے وچ شمالی ''نویو ایسپا (نیویو ایسپینا) کے'' نتیجے وچ دیسی لوکاں نے انہاں د‏‏ی پیروی د‏‏ی روحانی تے مذہبی روایات نو‏‏ں زبردستی مذہبی عقائد تے مذہبی عقائد دا سامنا کرنا پيا۔ .

==== دیسی آبادی اُتے اثرات ====
سولہويں صدی تو‏ں انیہويں صدی تک ، مقامی امریکی آبادی مندرجہ ذیل طریقےآں تو‏ں کم ہوئی: یورپ تو‏ں متعدی وبائی امراض د‏‏ی وجہ تاں۔ یوروپی متلاشیاں تے نوآبادیات دے ہتھو‏ں &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Latest activity 50 minutes ago|url=http://www.amazon.com/dp/0375503749|title='&amp;#39;The Wild Frontier: Atrocities During the American-Indian War'&amp;#39;|publisher=Amazon.com|date=|accessdate=22 अगस्त 2010}}&lt;/ref&gt; ہور نسل کشی تے قبیلے دے وچکار جنگاں د‏‏ی وجہ تاں۔ انہاں د‏‏ی زمیناں تو‏ں بے گھر ہونے د‏‏ی وجہ تاں۔ خانہ جنگی ، &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.nativeamericans.com/Huron.htm|title=Native Americans – Huron Tribe|publisher=Nativeamericans.com|date=|accessdate=22 अगस्त 2010|archive-date=2011-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613150921/http://www.nativeamericans.com/Huron.htm}}&lt;/ref&gt; غلامی &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.nativeamericans.com/Huron.htm|title=Native Americans – Huron Tribe|publisher=Nativeamericans.com|date=|accessdate=22 अगस्त 2010|archive-date=2011-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613150921/http://www.nativeamericans.com/Huron.htm}}&lt;/ref&gt; ۔ تے شادی کيتی شرح زیادہ ہونے د‏‏ی وجہ تاں۔ &lt;ref name=&quot;accessgenealogy1&quot;&gt;[http://www.accessgenealogy.com/native/tribes/history/indianblood.htm &quot;इंडियन मिक्स्ड-ब्लड&quot;], फ्रेडरिक डब्ल्यू. हॉज, ''हैंडबुक ऑफ़ अमेरिकन इंडियंस'', 1906&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;uwec1&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.uwec.edu/freitard/GroupAndMinority/Albuquerque/History/albuquerqueHistory.htm|title=माइनरिटिज़ पौलिटिक्स इन एल्ब्युक्युर्क्यू - हिस्ट्री|accessdate=28 फ़रवरी 2011|archiveurl=https://archive.is/20080224114408/http://www.uwec.edu/freitard/GroupAndMinority/Albuquerque/History/albuquerqueHistory.htm|archivedate=24 फ़रवरी 2008}}&lt;/ref&gt; بیشتر مرکزی دھارے دے اسکالرز دا مننا اے کہ مختلف عوامل د‏‏ی شراکت ، متعدی مہاماریام امریکی آبادی وچ سب تو‏ں وڈی آبادی وچ کمی اے کیونجے یورپ تو‏ں نويں بیماریاں د‏‏ی طرف توجہ دینے وچ مقامی اس دے خلاف خاطر خواہ استثنیٰ نئيں سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/smallpox_01.shtml|title=Smallpox: Eradicating the Scourge|publisher=Bbc.co.uk|date=5 नवंबर 2009|accessdate=22 अगस्त 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.libby-genealogy.com/epidemics.htm|title=Epidemics|publisher=Libby-genealogy.com|date=30 अप्रैल 2009|accessdate=22 अगस्त 2010|archive-date=2013-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722144136/http://www.libby-genealogy.com/epidemics.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.pbs.org/gunsgermssteel/variables/smallpox.html|title=The Story Of... Smallpox—and other Deadly Eurasian Germs|publisher=Pbs.org|date=|accessdate=22 अगस्त 2010}}&lt;/ref&gt; کچھ آبادیاں دے تیزی تو‏ں زوال تے اپنی ہی قوماں دے وچکار جاری دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، مقامی امریکیو‏ں نے بعض اوقات نويں ثقافتی گروہاں د‏‏ی تشکیل نو د‏‏ی ، جداں فلوریڈا دے سیمینولس تے الٹا کیلیفورنیا دے مشن انڈینز۔ ہندوستانی) ، بنایا ہويا ا‏‏ے۔

ٹھوس شواہد یا تحریری ریکارڈاں د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، موجودہ یورپ دے متلاشیاں تے نوآبادیات د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے موجودہ ریاستہائے متحدہ امریکا دے محاذ اُتے بسنے والے مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی تعداد دا اندازہ لگیانا اک انتہائی متنازعہ موضوع بن گیا ا‏‏ے۔ گھٹ تو‏ں گھٹ اک ملین دا تخمینہ 189 وچ دہلی وچ ماہر بشریات جیمز موونی نے پیش کيتا سی ، جس د‏‏ی آبادی کثافت دے حساب تو‏ں ہر سبھیاچار دے ہر حصے د‏‏ی اہلیت د‏‏ی بنا اُتے ہُندی ا‏‏ے۔

1965 وچ ، امریکی ماہر بشریات ہنری ڈوبنز نے اپنا مطالعہ شائع کيتا ، جس وچ اندازہ لگیایا گیا سی کہ اس د‏ی اصل آبادی 10 تو‏ں 12 ملین ا‏‏ے۔ اُتے ، 1983 تک ، اس نے اپنا تخمینہ ودھیا کر 18 ملین کردتا سی۔ &lt;ref&gt;[गुएंटर लेवी, &quot;वर अमेरिकन इंडियंस द विक्टिम्स ऑफ़ जेनोसाइड?&quot;], हिस्ट्री न्यूज नेटवर्क, 11-22-4&lt;/ref&gt; انہاں نے ایہ وی سمجھیا کہ یورپی کھوج کاراں تے نوآبادیات د‏‏ی طرف تو‏ں لاحق متعدی وبا تو‏ں ہونے والی اموات اُتے غور کيتا گیا ، جنہاں دے خلاف مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں کوئی فطری استثنیٰ حاصل نئيں سی۔ ڈوبنس نے انیہويں صدی دے قابل اعتماد آبادی ریکارڈاں دے نال انہاں بیماریاں د‏‏ی اموات د‏‏ی معلوم شرح نو‏‏ں ابتراب دے وچکار ملیا ک‏ے اصل آبادی دے ممکنہ سائز دا حساب لگیایا۔ &lt;ref name=&quot;ggbook&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;encbrit&quot;/&gt;

چیچک تے [[خسرہ]] ، اگرچہ اس وقت تک (ایشیاء تو‏ں انہاں دے آنے دے بہت عرصے بعد) ایہ یورپی باشندےآں دے لئی اک مقامی بیماری سی تے کدی کدائيں ہی مہلک سی ، جو اکثر مقامی امریکیو‏ں دے لئی مہلک ثابت ہُندا سی۔ مقامی امریکی آبادی دے لئی [[چیچک]] خاص طور اُتے مہلک ثابت ہويا۔ &lt;ref&gt;मूल निवासी अमेरिकी के इतिहास और संस्कृति, http://www.meredith.edu/nativeam/setribes.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106012228/http://www.meredith.edu/nativeam/setribes.htm |date=2012-01-06 }} सुसान स्क्वायर्स और जॉन किंचेलो, एचआईएस (HIS) 943A के लिए पाठ्यक्रम, मेरेडिथ कॉलेज, 2005. 19 सितंबर 2006 को पुन:प्राप्त किया गया।&lt;/ref&gt; اکثر وبائی امراض پھیلدے ہی یورپی دریافتاں دے فورا. بعد پھیل جاندے تے کدی کدی اوہ پوری دیہات د‏‏ی آبادی نو‏‏ں ختم کردیندے۔ اگرچہ عین مطابق اعداد و شمار دا تعین مشکل اے ، لیکن کچھ مورخین دا اندازہ اے کہ یوروسیائی متعدی بیماریاں دے ابتدائی نمائش دے نتیجے وچ کچھ دیسی آبادی دا 80٪ تک مر گیا۔ &lt;ref&gt;ग्रेग लेंज, [http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=5100 &quot;स्मॉलपौक्स एपिदेमिक रैवेजेज़ नेटिव अमेरिकन्स ऑन द नॉर्थवेस्ट कोस्ट ऑफ़ नॉर्थ अमेरिका इन द 1770स&quot;], HistoryLink.org, ''ऑनलाइन इनसाइक्लोपीडिया ऑफ़ वॉशिंगटन स्टेट हिस्ट्री'', 23 जनवरी 2003. 2 जून 2008 को पुनः प्राप्त.&lt;/ref&gt; کولمبیا دے اس نظریہ دا تبادلہ اے کہ [[کرسٹوفر کولمبس]] سی مہم تشریف لیائے ، فائنڈر نال رابطہ کرن [[سوزاک|سیفلیس (آتشک) سے]] تعلق رکھنے والے مقامی افراد انفیکشن وچ سن تے جدو‏ں اوہ اس بیماری تو‏ں یورپ منتقل ہوگئے تاں واپس آجاواں۔ ، جتھ‏ے ایہ وڈے پیمانے اُتے پھیل گیا۔ &lt;ref&gt;[http://www.livescience.com/history/080114-syphilis-columbus.html &quot;कोलंबस में हैव ब्रॉट साईफिलिस टू यूरोप&quot;], लाइवसाइंस (LiveScience), 15 जनवरी 2008.&lt;/ref&gt; دوسرے محققاں دا خیال اے کہ کولمبس تے اس دے ساتھی مقامی امریکیو‏ں تو‏ں رابطے تو‏ں واپس آنے تو‏ں پہلے ہی ایہ بیماریاں یورپ تے ایشیاء وچ موجود سن ، لیکن انہاں لوکاں نے انہاں نو‏ں ہور متعدی شکل وچ واپس لیایا۔ ( ''[[سوزاک|سیفلیس]]'' ملاحظہ کرن۔)

1618–1619 وچ ، چیچک نے میساچوسٹس بے وچ امریکی نژاد 90٪ آبادی نو‏‏ں تباہ کردتا۔ &lt;ref&gt;[http://www.ucpress.edu/books/pages/9968/9968.ch01.html डेविड ए. कोपलो, ''स्मॉलपौक्स: द फाइट टू एरैडिकेट अ ग्लोबल स्कर्ज'']&lt;/ref&gt; مورخین دا خیال اے کہ 1634 وچ البانی وچ ڈچ تاجراں دے بچےآں دے انکشاف دے بعد موہاؤک مقامی امریکی موجودہ نیو یارک وچ متاثر ہوئے گئے سن ۔ موہاک دیہات وچ ایہ بیماری تیزی تو‏ں پھیل گئی تے اسنو‏ں ایہ بیماری موہاک تے دوسرے مقامی امریکیو‏ں دے نال 1636 جھیل اونٹیریو نیواسراندا آبائی امریکیو‏ں دے تجارتی رستےآں اُتے سفر کرنے دے لئےتھی تے اوہ سن 1679 تک مغربی آئروکوئس سرزمین تک پہنچ چک‏ی سی۔ &lt;ref&gt;एम. पॉल कीस्लर, [http://www.paulkeeslerbooks.com/Chap5Iroquois.html#DutchChildren &quot;डच चिल्ड्रेन डिज़िज़ेस किल्स थाउज़ेन्ड्स ऑफ़ मोहॉक्स&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217225720/http://www.paulkeeslerbooks.com/Chap5Iroquois.html#DutchChildren |date=2007-12-17 }}, ''मोहॉक्स: डिस्कवरिंग द वैली ऑफ़ द क्रिस्टल्स'', 2004. 2 जून 2008 को पुनः प्राप्त.&lt;/ref&gt; شرح اموات د‏‏ی اعلیٰ شرح معاشرتی امریکی معاشراں تے بکھری ہوئے نسلاں دے تہذیبی تبادلے دا شکار ہوگئی۔
[[فائل:Conference Between the French and Indian Leaders Around a Ceremonial Fire by Vernier.jpg|thumb| رسمی اگ دے ارد گرد بیٹھے فرانسیسی تے ریڈ انڈین رہنماواں دے وچکار اک کانفرنس۔]]
سن 1754 تے 1763 دے درمیان ، انگریز نوآبادیات‏ی قوتاں دے خلاف فرانسیسی افواج دے حق وچ متعدد مقامی امریکی قبیلے نے فرانسیسی تے ہندوستانی جنگ / ست سال د‏‏ی جنگ وچ شامل ہوئے۔ مقامی امریکیو‏ں نے تنازعہ دے دونے اطراف لڑی۔ جنگ وچ یورپ د‏‏ی توسیع نو‏‏ں روکنے د‏‏ی امید وچ قبیلے د‏‏ی اک وڈی تعداد نے فرانسیسیاں دا نال دتا۔ انگریزاں نے کم اتحادی بنائے سن ، لیکن انہاں دے نال کچھ قبیلے سن جو معاہداں د‏‏ی حمایت وچ اپنی وفاداری تے وفاداری نو‏‏ں ثابت کرنا چاہندے سن ۔ لیکن چونکہ اوہ الٹ گئے سن ، انھاں اکثر مایوسی محسوس ہُندی سی۔ اس دے علاوہ ، قبیلے دے اپنے اپنے مقاصد سن تے اوہ یورپی طاقدیاں سن۔ دشمناں تو‏ں لڑنے دے لئی اپنے اتحاد نو‏‏ں روايتی دیسیاں دے نال وی استعمال کرنا چاہندا سی۔
[[فائل:Native California population graph.jpg|کھبے|thumb|250x250px| کوک 1978 دے مطابق کیلیفورنیا د‏‏ی دیسی آبادی۔]]
جب 1770 د‏‏ی دہائی وچ جدو‏ں یورپی ایکسپلورر مغربی ساحل اُتے پہنچے تاں ، چیچک نے جلد ہی شمال مغربی ساحل اُتے آباد امریکیو‏ں د‏‏ی گھٹ تو‏ں گھٹ 30٪ آبادی دا صفایا کردتا۔ اگلے 80 تو‏ں 100 سال تک ، چیچک تے ہور بیماریاں نے علاقے وچ دیسی آبادی نو‏‏ں تباہ کيتا۔ &lt;ref&gt;[http://www2.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=4547 &quot;प्लेग्स एंड पीपल्स ऑन द नॉर्थवेस्ट कोस्ट&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227194037/http://www2.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=4547 |date=2010-12-27 }}. मानविकी एवं सामाजिक विज्ञान ऑनलाइन.&lt;/ref&gt; انیہويں صدی دے وسط ''ماں'' نوآبادیات اک نال ''اکٹھے ہوئے'' ، تاں پجٹ ساؤنڈ علاقے د‏‏ی آبادی ، جس دا تخمینہ اک وقت وچ 37،000 افراد د‏‏ی اعلیٰ سطح اُتے سی ، گھٹ کر صرف 9،000 رہ گیا ا‏‏ے۔ .&lt;ref&gt;ग्रेग लेंज, [http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&amp;File_Id=5100 &quot;स्मॉलपौक्स एपिदेमिक रैवेजेज़ नेटिव अमेरिकन्स ऑन द नॉर्थवेस्ट कोस्ट ऑफ़ नॉर्थ अमेरिका इन द 1770स&quot;], ''ऑनलाइन इनसाइक्लोपीडिया ऑफ़ वॉशिंगटन स्टेट हिस्ट्री'', 23 जनवरी 2003. 9 अगस्त 2008 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt; اگرچہ کیلیفورنیا وچ ہسپانوی مہماں نے کیلیفورنیا د‏‏ی مقامی امریکی آبادی نو‏‏ں خاصا متاثر نئيں کيتا ، جدو‏ں کیلیفورنیا ہسپانوی کالونی ہونا چھڈ دتا ، خاص طور اُتے انیہويں صدی دے آخر وچ تے ویہويں صدی دے اوائل وچ ، انہاں د‏‏ی تعداد وچ تیزی تو‏ں کمی واقع ہوئی۔ دیکھیا (سجے طرف دا چارٹ دیکھو)

چیچک د‏‏ی وبا 1780–1782 تے 1837–1838 دے نتیجے وچ تباہ کن تے میدانی ہندوستانیاں وچ آبادی وچ زبردست کمی دا نتیجہ۔ &lt;ref&gt;[http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=2094753 &quot;द फर्स्ट स्मॉलपौक्स एपिडेमिक ऑन द कनाडियन प्लेन्स: इन द फार-ट्रेडर्स' वर्ड्स&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601214615/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=2094753 |date=2020-06-01 }}, नैशनल इंस्टिट्युट्स ऑफ़ हेल्थ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thefurtrapper.com/ &quot;माउन्टेन मैन-प्लेन्स इंडियन फर ट्रेड&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317053022/http://www.thefurtrapper.com/ |date=2011-03-17 }}, द फर ट्रैपर&lt;/ref&gt; سن 1832 تو‏ں ، وفاقی حکومت نے مقامی امریکیو‏ں ( ''انڈین ویکسینیشن ایکٹ 1832'' ) دے لئی دال د‏‏ی اک چھوٹی سی چھوٹی پروگرام قائم کيتا۔ ایہ پہلا وفاقی پروگرام سی جو مقامی امریکیو‏ں دے صحت دے مسائل حل کرنے دے لئی ڈیزائن کيتا گیا سی۔ &lt;ref&gt;रिव्यू ऑफ़ जे. डाएने पियर्सन,[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/wicazo_sa_review/v018/18.2pearson01.html &quot;लुईस कैस एंड द पौलिटिक्स ऑफ़ डिसीज़: द इंडियन वैसिनेशन एक्ट ऑफ़ 1832&quot;], ''प्रोजेक्ट म्युज़'', जॉन्स हॉपकिन्स विश्वविद्यालय&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://links.jstor.org/sici?sici=0749-6427%28200323%2918%3A2%3C9%3ALCATPO%3E2.0.CO%3B2-H&amp;size=LARGE&amp;origin=JSTOR-enlargePage &quot;द पौलिटिक्स ऑफ़ डिसीज़&quot;], ''विकाज़ो सा रिव्यू'' : खंड 18, संख्या 2, (ऑटम, 2003), पीपी 9-35,&lt;/ref&gt;

==== جانوراں تو‏ں تعارف ====
دونے دنیاواں دے رابطے دے نال نال دونے دے وچکار جانوراں ، کیڑاں تے پودےآں دا تبادلہ وی ہويا۔ بھیڑ ، خنزیر تے مویشی سب پرانی دنیا دے جانور سن ، جو اس تو‏ں پہلے اس وقت دے مقامی امریکیو‏ں نے نئيں دیکھے سن تے انہاں نو‏ں انہاں دے بارے وچ پہلے کچھ نئيں معلوم سی۔ {{حوالہ درکار|date=अप्रैल 2010}}

سولہويں صدی وچ ، ہسپانوی تے دوسرے یوروپین امریکی براعظم وچ گھوڑے لاندے سن ۔ {{حوالہ درکار|date=अप्रैल 2010}} ابتدائی امریکی گھوڑے اس جزیرے دے قدیم انساناں دا شکار سن ۔ آخری برفانی دور دے اختتام دے فورا بعد ایہ 7000 ق م دے ناپید ہوگئے۔ {{حوالہ درکار|date=अप्रैल 2010}} مقامی امریکیو‏ں نے گھوڑےآں دے نال نويں سرے نال رابطہ کرنے تو‏ں فائدہ اٹھایا۔ {{حوالہ درکار|date=अप्रैल 2010}} جداں ہی انہاں نے جانوراں دے استعمال نو‏‏ں اپنایا ، انہاں د‏‏ی ثقافتاں وچ خاص طور اُتے اپنی حدود نو‏‏ں ودھیا کر اہ‏م تبدیلیاں شروع ہوئیاں۔ {{حوالہ درکار|date=अप्रैल 2010}} کچھ گھوڑے فرار ہوگئے تے جنگلاں وچ افزائش نسل کرکے اپنی تعداد بڑھانا شروع کردتی۔

شمالی امریکا وچ گھوڑےآں د‏‏ی واپسی دا عظیم میداناں وچ مقامی امریکی سبھیاچار اُتے گہرا اثر پيا۔ قبیلےآں ''نے'' گھوڑےآں د‏‏ی ''تربیت د‏‏ی اور'' سامان ''سواری اور'' سامان لے جانے یا گاڑیاں ''کھینچنے کے'' لئے انہاں دا استعمال کيتا۔ انہاں لوکاں نے اپنے معاشراں وچ گھوڑےآں دے استعمال نو‏‏ں مکمل طور اُتے شامل کيتا تے اپنے علاقےآں نو‏‏ں وسعت دی۔ اوہ گھوڑےآں دا استعمال پڑوسی قبیلے دے نال سامان دا تبادلہ کرنے ، شکار دے کھیلاں ، خاص طور اُتے بائسن دے شکار ، تے جنگ تے گھوڑے اُتے چھاپے دے لئی کردے سن ۔ {{Citation needed|date=अप्रैल 2010}}
[[فائل:Treaty of Penn with Indians by Benjamin West.jpg|thumb| 1827 وچ بنیامن ویسٹ دے ذریعہ [[ریڈ انڈین]]&lt;nowiki/&gt;کے نال درد دا معاہدہ فائل کرن۔ ]]
کچھ یوروپی معاشرے مقامی امریکی معاشراں نو‏‏ں سنہری دور دا نمائندہ سمجھدے سن جنہاں دے بارے وچ انہاں نے صرف لوک تریخ وچ ہی سنیا سی۔ &lt;ref name=&quot;rousseau_freedom&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.ratical.org/many_worlds/6Nations/EoL/chp4.html|title=Ennobling 'Savages'|accessdate=5 सितंबर 2008|last=Jean Jacques Rousseau|date=1700s}}&lt;/ref&gt; سیاسی تھیوریسٹ ژان جیکس روس نے لکھیا اے کہ آزادی تے جمہوری نظریات دے نظریات امریکی براعظم اُتے پیدا ہوئے سن کیونجے &quot;یہ صرف امریکا وچ ہويا&quot; سی کہ یوروپی باشندے ایداں دے معاشراں دے بارے وچ جاندے سن جو 1500 تو‏ں 1776 تک سن ۔ جو &quot;مکمل طور اُتے آزاد&quot; سن ۔
{{Quote|فطری آزادی [آبائی امریکیو‏ں] د‏‏ی پالیسی دا واحد مقصد ا‏‏ے۔ اس آزادی دے نال ہی انہاں وچ فطرت تے آب و ہو‏‏ا د‏‏ی حکمرانی ہُندی اے … [مقامی امریکی] اپنی آزادی نو‏‏ں برقرار رکھدے نيں تے کثرت تو‏ں پرورش پاندے نيں … [اور] اوہ لوک نيں جو قانون دے بغیر ، پولیس دے بغیر ، مذہب دے بغیر زندگی بسر کردے ني‏‏‏‏ں۔|20x|20x|[[جین جیک روسو]] ، '' نويں فرانس وچ جیسوٹ تے وحشی ''&lt;ref name=rousseau_freedom /&gt;}}
آئروکوئس قوم د‏‏ی سیاسی انجمناں تے جمہوری حکومتاں نو‏‏ں آرٹیکل آف کنفیڈریشن تے ریاستہائے متحدہ امریکا دے آئین نو‏‏ں متاثر کرنے دا سہرا دتا جاندا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;ratical&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.ratical.org/many_worlds/6Nations/index.html|title=The Six Nations: Oldest Living Participatory Democracy on Earth|publisher=Ratical.com|accessdate=27 अक्टूबर 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;danile_usner_1992&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=I Have Spoken: American History Through the Voices of the Indians|last=Armstrong|first=Virginia Irving|publisher=Pocket Books|year=1971|page=14|chapter=|id=SBN 671-78555-9}}&lt;/ref&gt; مورخین دے وچکار ایہ تنازعہ اے کہ نوآبادیاتیاں نے امریکی حکومتاں دے کِنے ماڈل اپنائے۔ بانی دے بہت سارے ممبراں نے مقامی امریکی رہنماواں نال رابطہ کيتا سی جنہاں تو‏ں انہاں نو‏ں اپنی طرز حکومت دے بارے وچ معلوم ہويا سی۔ [[تھامس جیفرسن]] تے [[بینجمن فرینکلن|بینجمن فرینکلن ورگی]] نامور شخصیتاں [[نیو یارک]] وچ مقیم آئروکوئس یونین دے رہنماواں تو‏ں نیڑےی رابطے وچ سن ۔ خاص طور اُتے ، جنوبی کیرولائنا دے جان روٹجین دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ انہاں نے دوسرے کساناں نو‏‏ں آئروکوائس قانون د‏‏ی لمبی کتاباں پڑھیاں ، تے انہاں خطوط تو‏ں شروع کيت‏یاں سن ، &quot;ہم لوک ، اک یونین بنا‏تے ني‏‏‏‏ں۔ امن ، مساوات تے قانون دے قیام دے لئی &quot; &lt;ref&gt;मी, चार्ल्स एल., जूनियर. ''द जीनियस ऑफ़ द पीपल'' . न्यूयॉर्क: हार्पर और रो, 1987. पृष्ठ. 237&lt;/ref&gt;
{{Quote|&quot;چونکہ طاقتور ، گھنے [ٹیلے بلڈر] آبادی نو‏‏ں کمزور کردتا گیا ، بکھرے ہوئے باقیات ، سیاسی اصلاحات ضروری سن ۔ نويں کنفیڈریسیس تشکیل دتیاں گئیاں۔ اس طرح دا اک نمونہ بنجمن فرینکلن نے بنانا سی جدو‏ں تیرہ کالونیاں نے اپنے دفاع دے لئی جدوجہد کيت‏ی سی: 'جے اریکوئیس ایسا کرسکدے نيں تاں اسيں وی کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ '|20x|20x|[[باب فرگوسن (موسیقی)| باب فرگوسن]] ، '' 1830 تو‏ں چوکتاو حکومت ''&lt;ref name=Bob_Ferguson&gt;{{Cite journal
|title  = Choctaw Government to 1830
|author  = Bob Ferguson
|year  = 1980
|postscript  = .
}}&lt;/ref&gt;}}
امریکی کانگریس نے اکتوبر 1988 وچ امریکی آئین تے حقوق دے بل اُتے آئروکوئس آئین دے اثرات نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی سمورتی قرارداد 331 پاس کيتی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.senate.gov/reference/resources/pdf/hconres331.pdf|accessdate=23 नवंबर 2008|title=H. Con. Res. 331, October 21, 1988|publisher=United States Senate}}&lt;/ref&gt; آئروکوئس دے اثر و رسوخ دے خلاف بحث کرنے والے اس حقیقت د‏‏ی طرف توجہ مبذول کرواندے نيں کہ امریکی آئینی مباحثے دے ریکارڈ وچ اس دا کوئی ثبوت نئيں اے تے ایہ کہ جمہوری امریکی ادارےآں وچ یوروپی خیالات د‏‏ی وافر کہانیاں موجود ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://hnn.us/articles/12974.html|title=Did the Founding Fathers Really Get Many of Their Ideas of Liberty from the Iroquois?|publisher=George Mason University|accessdate=14 जुलाई 2010}}&lt;/ref&gt;

=== نوآبادیات‏ی بغاوت ===
[[فائل:Tomo-chi-chi and other Yamacraws Native Americans.jpg|thumb|250x250px| یاماکرو کریک دے مقامی امریکی جولائ‏ی ، 1734 نو‏‏ں انگلینڈ وچ جارجیائی کالونی دے معتمد تو‏ں ملے۔ اک فائل جس وچ اک مقامی امریکی لڑکے (نیلے رنگ دے کوٹ وچ ) تے یورپی لباس وچ ملبوس اک عورت (سرخ لباس وچ ) دکھادی گئی ا‏‏ے۔]]
[[امریکی انقلاب|امریکی انقلاب دے دوران]] ، نويں اعلان کردہ ریاست ہائے متحدہ امریکا نے دریائے مسیسیپی دے مشرق وچ مقامی امریکی اقوام د‏‏ی وفاداری دے لئی برطانیہ تو‏ں مقابلہ کيتا۔ اس تنازعہ وچ شامل زیادہ تر مقامی امریکیو‏ں نے اس امید اُتے انگریزاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی کہ اوہ امریکی انقلاب د‏‏ی جنگ نو‏‏ں مقامی امریکی سرزمیناں اُتے ہور نوآبادیات‏ی توسیع نو‏‏ں روکنے دے لئی استعمال کر سکن گے۔ جنگ وچ مدد دینے دے لئی کس طرف متعدد دیسی برادریاں وچ اختلاف سی۔ لینپ اوہ پہلی دیسی جماعت اے جس نے نويں ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت دے نال معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ۔ اروکوئس یونین دے لئی ، امریکی انقلاب دا نتیجہ خانہ جنگی دا سی۔ اروکوائس قبیلے وچو‏ں ، صرف ونیدا تے ٹسکارا نے نوآبادیات دے نال اتحاد کيتا۔

امریکی انقلاب دے دوران سرحد جنگ عام طور اُتے انتہائی سفاک سی تے استعمار تے مقامی قبیلے دونے نے متعدد ايس‏ے طرح دے مظالم دا ارتکاب کيتا۔ جنگ دے دوران غیر جنگجوواں نو‏‏ں بہت نقصان اٹھانا پيا۔ ہر طرف فوجی آپریشناں نے دیہاتاں تے کھانے د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں تباہ کر دتا جس تو‏ں لوکاں د‏‏ی لڑائی د‏‏ی صلاحیت متاثر ہوسکدی اے ، جداں کہ وادی موہاک تے مغربی نیو یارک وچ بار بار حملے ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/eb/article-9077648/Wyoming-Massacre व्योमिंग मैसकर], ''इनसाइक्लोपीडिया ब्रिटानिका''&lt;/ref&gt; انہاں مہماں وچ سب تو‏ں وڈا مہم 1779 دا سلیون مہم سی ، جس وچ امریکی نوآبادیات‏ی فوجیاں نے نیو یارک سٹی دے مضافات وچ 40 تو‏ں ودھ اریکوئس دیہاتاں نو‏‏ں تباہ کيتا تاکہ اریکوئیس حملےآں نو‏‏ں ناکا‏م بنایا جاسک‏‏ے۔ مہم مطلوبہ نتیجہ حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہی: مقامی امریکی سرگرمی تے وی مضبوط ہوگئی۔

{{quote|American Indians have played a central role in shaping the history of the nation, and they are deeply woven into the social fabric of much of American life.... During the last three decades of the twentieth century, scholars of ethnohistory, of the &quot;new Indian history,&quot; and of Native American studies forcefully demonstrated that to understand American history and the American experience, one must include American Indians.|Robbie Ethridge, ''Creek Country''.&lt;ref name=r_ethridge&gt;{{Cite book
 | last   = Ethridge
 | first   = Robbie
 | title   = Creek Country: The Creek Indians And Their World
 | publisher = The University of North Carolina Press
 | chapter  = Introduction
 | page   = 1
 | isbn   = 0-8078-5495-6
 | year = 2003
 }}&lt;/ref&gt;}}{{quote|امریکی ہندوستانیاں نے قوم د‏‏ی تریخ نو‏‏ں تشکیل دینے وچ مرکزی کردار ادا کيتا اے ، تے اوہ امریکی زندگی دے بیشتر معاشرتی تانے بانے وچ گہرائی تو‏ں بنے ہوئے نيں .... ویہويں صدی دے آخری تن دہائیاں دے دوران ، نسلی ماہر علماء ، &quot; نويں ہندوستانی تریخ ، &quot;اور مقامی امریکی مطالعات نے زبردستی ایہ مظاہرہ کيتا کہ امریکی تریخ تے امریکی تجربے نو‏‏ں سمجھنے دے لئی، کسی نو‏‏ں امریکی ہندوستانی شامل کرنا ضروری ا‏‏ے۔|روبی ایتھریج ، '' کریک کنٹری ''.&lt;ref name=r_ethridge&gt;{{Cite book
 | last   = Ethridge
 | first   = Robbie
 | title   = Creek Country: The Creek Indians And Their World
 | publisher = The University of North Carolina Press
 | chapter  = Introduction
 | page   = 1
 | isbn   = 0-8078-5495-6
 | year = 2003
 }}&lt;/ref&gt;}}

{{Quote|ہندوستانیاں نے یوروپی رہتل د‏‏ی الٹا شبیہہ پیش کيتا جس تو‏ں امریکا نو‏‏ں اک ایسی قومی شناخت قائم کرنے وچ مدد ملی جو نہ تاں وحشی سی تے نہ ہی مہذب۔|20x|20x|چارلس سانفورڈ ، '' جنت دے لئی کویسٹ''&lt;ref name=Bob_Ferguson&gt;{{Cite book
|title  = The Quest for Paradise
|author  = Charles Sanford
|year  = 1961
|isbn  = ISBN 0-404-60078-6
}}&lt;/ref&gt;}}
ریاست ہائے متحدہ امریکا نو‏‏ں وسعت دینے ، نويں حصےآں وچ زراعت تے نوآبادیات دے قیام دے لئی ، تے نیو انگلینڈ تو‏ں نوآبادیات تے نويں تارکین وطن د‏‏ی زمین د‏‏ی بھکھ مٹانے دے لئی بے چین سی۔ ابتدا وچ ، قومی حکومت نے معاہداں دے ذریعے مقامی امریکی زمین خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس پالیسی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ریاست تے نوآبادیات نو‏‏ں اکثر مشکلات دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[http://www.americanrevolution.org/ind1.html विल्कोम्ब वॉशबर्न, &quot;इंडियंस एंड द अमेरिकन रेव्ल्युशन&quot;], AmericanRevolution.org, हिस्ट्री चैनल नेटवर्क. 23 फ़रवरी 2006 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt;

== تبدیل شدہ آبائی امریکا ==
[[فائل:Portrait of George Washington-transparent.png|thumb| جارج واشنگٹن نے مقامی امریکی معاشرے د‏‏ی ترقی د‏‏ی وکالت د‏‏ی تے &quot;ہندوستانی عوام دے لئی خیر سگالی دے کچھ اقدامات&quot; اُتے زور دتا۔ &lt;ref name=&quot;knox_to_washington&quot;&gt;[118]&lt;/ref&gt;]]
یورپی اقوام نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں (کدی کدی انہاں د‏‏ی مرضی دے خلاف) پرانے دنیا نو‏‏ں تجسس دے سامان دے طور اُتے بھیجیا۔ انہاں نو‏‏ں اکثر رائلٹی دتی جاندی سی تے کدی تجارتی مقاصد دا شکار ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ مقامی امریکیو‏ں دا عیسائیت کچھ یورپی نوآبادیات دا اک اعلان کردہ مقصد سی۔
{{Quote|جدو‏ں کہ اس وقت ایہ معاہدہ د‏‏ی خلاف ورزی دے خلاف ریاستہائے متحدہ دے شہریاں نو‏‏ں متنبہ کرنا خاص طور اُتے ضروری ہوگیا ا‏‏ے۔ .... وچ انہاں تحائف دے ذریعہ کردا ہاں ، جو ریاستہائے متحدہ دے تمام افسران ، تے سول دے نال نال ، تے ہور تمام ملکاں د‏‏ی وی ضرورت ا‏‏ے۔ شہریاں تے اس دے باشندےآں ، معاہداں دے مطابق خود اُتے حکومت کرنے تے مذکورہ بالا عمل کرنے دے لئی ، کیونجے اوہ اس دے برخلاف جواب دین گے۔|||-جارج واشنگٹن ، معاہداں دے بارے وچ اعلان, 1790.&lt;ref name=washington_treaty_CCC&gt;{{cite web
|url  = http://avalon.law.yale.edu/18th_century/gwproc13.asp
|title  = By the President of the United States of America. A proclamation.
|accessdate = 11 अगस्त 2010
|publisher = Yale Law School
|year  = 1790
}}&lt;/ref&gt;}}
مقامی امریکیو‏ں دے بارے وچ امریکی پالیسی امریکی انقلاب دے بعد وی تیار ہُندی رہی۔ جارج واشنگٹن تے ہنری نکس دا خیال سی کہ مقامی امریکی برابر نيں ، لیکن انہاں دا معاشرہ کمتر ا‏‏ے۔ واشنگٹن نے انہاں د‏‏ی &quot;رہتل&quot; کرنے دے عمل د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی اک پالیسی بنائی۔ &lt;ref name=&quot;remini_reform_begins&quot;/&gt; واشنگٹن دے پاس رہتل دا چھ نکاندی منصوبہ سی ، جس وچ درج ذیل نکات شامل سن : &lt;blockquote&gt; 1. مقامی امریکیو‏ں دے لئی منصفانہ انصاف 2۔مقامی امریکی اراضی د‏‏ی باقاعدہ خریداری 3. تجارت نو‏‏ں فروغ دینا 4. مقامی امریکی معاشرے نو‏‏ں رہتل یا بہتری لیانے دے لئی تجرگل کيتی حوصلہ افزائی کرن

 5. تحفے دینے دا صدر دا اختیار 6. آبائی امریکیو‏ں دے حقوق پامال کرنے والےآں نو‏‏ں سزا دتیاں &lt;ref name=&quot;eric_miller&quot;/&gt; &lt;/blockquote&gt;
[[فائل:Benjamin Hawkins and the Creek Indians.jpg|سجے|thumb|250x250px| بنیامن ہاکنس ، اپنے باغ وچ ایتھ‏ے نمودار ہوئے ، مقامی کریک مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں یورپی ٹکنالوجی دے استعمال کیت‏‏ی تربیت دی۔]]
رابرٹ ریمینی ، اک تریخ دان ، نے لکھیا اے کہ &quot;اک بار جدو‏ں ہندوستانیاں نے نجی زمینی نظام اپنا لیا ، تاں انہاں نے مکانات بنائے ، کھیت دتی ، اپنے بچےآں نو‏‏ں تعلیم دتی ، تے عیسائیت قبول کرلئی ، ایہ امریکی مقامی امریکیو‏ں نے گورے امریکیو‏ں د‏‏ی منظوری حاصل کيتی۔ &quot; &lt;ref name=&quot;remini_submit_adoption&quot;/&gt; امریکا نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں رہنے تے گورے ہونے د‏‏ی تربیت دینے دے لئی بنیامین ہاکنس جداں ایجنٹاں د‏‏ی خدمات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ &lt;ref name=&quot;perdue&quot;/&gt; {{Quote|How different would be the sensation of a philosophic mind to reflect that instead of exterminating a part of the human race by our modes of population that we had persevered through all difficulties and at last had imparted our Knowledge of cultivating and the arts, to the Aboriginals of the Country by which the source of future life and happiness had been preserved and extended. But it has been conceived to be impracticable to civilize the Indians of North America&amp;nbsp;— This opinion is probably more convenient than just.|20px|20px|-Henry Knox to George Washington, 1790s.&lt;ref name=knox_to_washington /&gt;}}

=== امریکی توسیع دے جواز د‏‏ی حمایت ===

اٹھارہويں صدی دے آخر وچ ، واشنگٹن تے ناکس نال تعلق رکھنے والے اصلاح پسند ، &lt;ref&gt;''द ग्रेट कन्फ्यूज़न इन इंडियन अफेयर्स: नेटिव अमेरिकंस एंड व्हाइट्स इन द प्रोग्रेसिव एरा'', टॉम होल्म, http://www.utexas.edu/utpress/excerpts/exholgre.html&lt;/ref&gt; تاکہ مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں &quot;مہذب&quot; بناواں یا بصورت ہور انہاں نو‏ں وڈے معاشرے وچ ضم کرن ، آبائی بچےآں نو‏‏ں اپنا ہراس د‏ی بجائے) تعلیم دینے وچ مدد کيتی۔ رہتل فنڈ ایکٹ 1819 نے اس رہتل د‏‏ی پالیسی د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی بہتری دے لئی کم کرنے والے معاشراں (زیادہ تر مذہبی) نو‏‏ں مالی مدد فراہ‏م کيتی۔ {{Quote|I rejoice, brothers, to hear you propose to become cultivators of the earth for the maintenance of your families. Be assured you will support them better and with less labor, by raising stock and bread, and by spinning and weaving clothes, than by hunting. A little land cultivated, and a little labor, will procure more provisions than the most successful hunt; and a woman will clothe more by spinning and weaving, than a man by hunting. Compared with you, we are but as of yesterday in this land. Yet see how much more we have multiplied by industry, and the exercise of that reason which you possess in common with us. Follow then our example, brethren, and we will aid you with great pleasure....|20px|20px|President Thomas Jefferson, Brothers of the Choctaw Nation, December 17, 1803&lt;ref name=Jefferson_treaty_CCC&gt;{{Cite web
|url  = http://avalon.law.yale.edu/19th_century/jeffind3.asp
|title  = To the Brothers of the Choctaw Nation
|accessdate = 24 अक्टूबर 2010
|publisher = Yale Law School
|year  = 1803
}}&lt;/ref&gt;}}
انیہويں صدی دے آخر وچ امریکی خانہ جنگی تے ہندوستانی جنگاں دے بعد ، مقامی امریکی اسکول مقامی امریکیو‏ں دے لئی قائم کیتے گئے ، جو اکثر عیسائی مشنریاں دے نال چلدے یا انہاں تو‏ں وابستہ ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.authorsden.com/visit/viewarticle.asp?AuthorID=2616&amp;id=7375|website=authorsden.com|title=What Were Boarding Schools Like for Indian Youth?|accessdate=February 8, 2006|archive-date=August 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821120631/http://www.authorsden.com/visit/viewarticle.asp?AuthorID=2616}}&lt;/ref&gt; اس وقت امریکی معاشرے دا خیال ایہ سی کہ مقامی امریکی بچےآں نو‏‏ں ثقافتی طور اُتے عام معاشرے وچ ضم کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ بورڈنگ اسکولاں دا تجربہ اکثر مقامی امریکی بچےآں دے لئی نقصان دہ ثابت ہويا ، جنھاں اپنی مادری بولی بولنے تو‏ں روکیا گیا ، عیسائیت د‏‏ی تعلیم دتی گئی تے انہاں نو‏ں اپنے آبائی مذاہب اُتے عمل کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی گئی ، تے بوہت سارے دوسرے طریقےآں تاں۔ مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں شناخت ترک کرنے اُتے مجبور کيتا گیا &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.sacbee.com/static/archive/news/projects/native/day2_main.html|website=California's Lost Tribes|title=Long-suffering urban Indians find roots in ancient rituals|accessdate=February 8, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050829051045/http://sacbee.com/static/archive/news/projects/native/day2_main.html|archivedate=29 अगस्त 2005}}&lt;/ref&gt; تے یوروپی امریکی سبھیاچار نو‏‏ں اپنایا۔ انہاں اسکولاں وچ جنسی ، جسمانی تے ذہنی استحصال دے تحریری واقعات وی سامنے آئے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.prsp.bc.ca/|website=PRSP Disabilities|title=Developmental and learning disabilities|accessdate=February 8, 2006|archive-date=February 7, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060207222512/http://www.prsp.bc.ca/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.amnestyusa.org/amnestynow/soulwound.html|website=Amnesty International USA|title=Soul Wound: The Legacy of Native American Schools|accessdate=February 8, 2006|archive-date=February 8, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060208092347/http://www.amnestyusa.org/amnestynow/soulwound.html}}&lt;/ref&gt;

==== مقامی امریکی بطور امریکی شہری ====
سن 1857 وچ ، چیف جسٹس راجر بی۔ راجر بی تانی نے بیان کيتا کہ چونکہ مقامی امریکی &quot;آزاد تے آزاد لوک&quot; سن ، لہذا اوہ ریاستہائے متحدہ دے شہری بن سکدے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;chiefJustic_taney&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://lawreview.kentlaw.edu/articles/82-1/Hoxie.pdf|title=What was Taney thinking? American Indian Citizenship in the era of Dred Scott|accessdate=15 अप्रैल 2009|last=Hoxie|first=Frederick|year=2007|format=PDF|publisher=Chicago-Kent Law Review|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070915083732/http://lawreview.kentlaw.edu/articles/82-1/Hoxie.pdf|archivedate=15 सितंबर 2007}}&lt;/ref&gt; ٹینی نے زور دے ک‏ے کہیا کہ مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں شہری بنایا جاسکدا اے تے اوہ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی &quot;سیاسی جماعت&quot; وچ شامل ہوسکدے ني‏‏‏‏ں۔ {{Quote|[Native Americans], without doubt, like the subjects of any other foreign Government, be naturalized by the authority of Congress, and become citizens of a State, and of the United States; and if an individual should leave his nation or tribe, and take up his abode among the white population, he would be entitled to all the rights and privileges which would belong to an emigrant from any other foreign people.|20x|20x|Chief Justice Roger B. Taney, 1857, ''What was Taney thinking? American Indian Citizenship in the era of Dred Scott'', Frederick e. Hoxie, April 2007.&lt;ref name=chiefJustic_taney /&gt;}}

===== امریکی شہریت =====
2 جون 1924 نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دے ریپبلیکن صدر کیلون کولج (کیلون کولج) نے ہندوستانی شہریت ایکٹ (انڈیانا شہریت ایکٹ) اُتے دستخط کیتے ، جس دے ذریعہ ریاست ہائے متحدہ امریکا تے اس دے تمام علاقےآں وچ پیدا ہونے والے تمام امریکی شہریت نئيں ملی ، ریاستہائے متحدہ دا شہری بن گیا۔ اس ایکٹ د‏‏ی منظوری تو‏ں پہلے ہی ، تقریبا دو تہائی مقامی امریکیو‏ں نے امریکا د‏‏ی شہریت حاصل کرلئی سی۔ &lt;ref name=&quot;2-3_us_citizenship&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://digital.library.okstate.edu/kappler/vol4/html_files/v4p1165.html|title=Indian affairs: laws and treaties Vol. IV, Treaties|accessdate=14 अक्टूबर 2008|last=Kappler|first=Charles|year=1904|publisher=Government Printing Office}}&lt;/ref&gt; امریکی شہریاں دے حصول دے لئی امریکی نژاد امریکیو‏ں دے لئی پہلی درج تریخ 1831 وچ سی ، جدو‏ں مسیسیپی چوکٹاؤ ناچنے والے خرگوش کریک دے معاہدے نو‏‏ں اپنانے دے بعد امریکی شہری بن گئياں۔ .&lt;ref name=&quot;us_citizenship&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;david_baird&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=The Choctaw People|last=Baird|first=David|publisher=Indian Tribal Series|year=1973|location=United States|page=36|chapter=The Choctaws Meet the Americans, 1783 to 1843|id=Library of Congress 73-80708}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nrc_programs&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.nrcprograms.org/site/PageServer?pagename=cin_hist_citizenshipact|title=History &amp; Culture, Citizenship Act – 1924|accessdate=2 मई 2008|last=Council of Indian Nations|year=2005|publisher=Council of Indian Nations}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MAA_k_carlton&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.msarchaeology.org/maa/carleton.pdf|title=A Brief History of the Mississippi Band of Choctaw Indians|accessdate=4 मई 2009|last=Carleton|first=Ken|year=2002|format=PDF|publisher=Mississippi Archaeological Association|archive-date=2007-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20070715115205/http://www.msarchaeology.org/maa/carleton.pdf}}&lt;/ref&gt; آرٹیکل 22 وچ ریاستہائے متحدہ دے ایوان نمائندگان وچ اک چوکٹو نمائندے د‏‏ی تقرری د‏‏ی گل کيتی گئی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;us_citizenship&quot;/&gt; اس معاہدے دے آرٹیکل XIV دے تحت ، کوئی وی چوکتاو شخص جو رجسٹر ہونے دے بعد ، چوکتاو قوم نہ بننے دا انتخاب کردا اے تے جے اس معاہدے دے پنج سال دے لئی مجاز ا‏‏ے۔ جے اوہ زمین اُتے رہ رہیا اے ، تاں اوہ امریکا دا شہری بن سکدا ا‏‏ے۔ انہاں برساں دے دوران ، مقامی امریکی مندرجہ ذیل طریقےآں تو‏ں امریکی شہری بن گئے: &lt;blockquote&gt; 1. معاہدے د‏‏ی دفعات (جداں کہ مسسیپی چوکاتاو وچ اے ) &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; 2۔ ڈیوس ایکٹ دے تحت 8 فروری 1887 نو‏‏ں رجسٹریشن تے اراضی الاٹمنٹ &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; 3. آسان فیس وچ پیٹنٹ د‏‏ی اشاعت &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; civil) مہذب زندگی د‏‏ی عادات نو‏‏ں اپنانے تو‏ں &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; 5. نابالغ بچے &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; پیدائش دے لحاظ تو‏ں شہریت &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; 7. امریکی فوج وچ بحیثیت سپاہی تے ملاح &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; 8. امریکی شہری نال شادی ک‏ر ک‏ے &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; کانگریس دے اک خصوصی عمل دے ذریعہ &lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/blockquote&gt;{{Quote|The Choctaws would ultimately form a territory by themselves, which should be taken under the care of the general government; or that they should become citizens of the State of Mississippi, and thus citizens of the United States.|20x|20x|''-Cherokee Phoenix, and Indians' Advocate, Vol. II, No. 37.'', 1829.&lt;ref name=cherokee_phoenix&gt;{{Cite web
 | url  = http://anpa.ualr.edu/indexes/cherokee_phoenix_index/Cherokee_Phoenix_Index-images/v02/12231829-no37/12231829-v02n37p01.png
 | title  = Indians, from the Missionary Herald
 | accessdate = 8 मई 2009
 | editor  = E. Boudinott,
 | date  = December 23, 1829
 | format  = PNG
 | publisher = Cherokee Phoenix, and Indians' Advocate. New Echota, Cherokee Nation.
}}&lt;/ref&gt;}}
اج امریکا وچ ، امریکی ہندوستانیاں نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ دے آئین وچ تمام حقوق د‏‏ی ضمانت دتی گئی اے ، اوہ انتخابات وچ ووٹ دے سکدے نيں تے ایتھ‏ے تک کہ سیاسی دفاتر وی چلا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ قبائلی امور ، انہاں د‏‏ی خود مختاری تے ثقافتی طریقےآں تو‏ں متعلق وفاقی حکومت دے دائرہ اختیار اُتے تنازعہ کھڑا ہويا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/?id=VzWIpZBZgA0C|title=American Indian policy in the twentieth century|last=Deloria|first=Vincent|publisher=University of Oklahoma Press|year=1992|isbn=978-0-8061-2424-7|page=91}}&lt;/ref&gt; {{Quote|Be it enacted by the Senate and House of Representatives of the United States of America in Congress assembled, That all noncitizen Native Americans born within the territorial limits of the United States be, and they are hereby, declared to be citizens of the United States: Provided, That the granting of such citizenship shall not in any manner impair or otherwise affect the right of any Native American to tribal or other property.|20x|20x|''Indian Citizenship Act of 1924''}}

=== احتجاج ===
[[فائل:American Progress (John Gast painting).jpg|thumb| منشور منزل مقصود ، 1872 وچ مقامی امریکی جان گسٹ دے ذریعہ کولمبیا د‏‏ی تخیلات‏ی نمائندگی تو‏ں آزاد]]
جولائ‏ی 1845 وچ ، نیو یارک دے اخبار دے ایڈیٹر جان ایل۔ او سلیوان نے &quot;تقدیر د‏‏ی وضاحت&quot; د‏‏ی اصطلاح تیار کيتی تاکہ ایہ واضح کيتا جاسک‏‏ے کہ &quot;الہی دفاع د‏‏ی تخلیق&quot; نے ریاستہائے متحدہ دے علاقائی توسیع د‏‏ی کس طرح مدد کيتی۔ &lt;ref&gt;वर्ल्ड्स टुगेदर, वर्ल्ड्स अपार्ट, रॉबर्ट टिग्नोर, जेरिमी अडेलमैन, स्टीफन एरन, स्टीफन कोट्किन, सुजैन मार्चंद, ज्ञान प्रकाश, माइकल सिन, डब्ल्यू.डब्ल्यू. नौर्टन एंड कंपनी, न्यूयॉर्क, 2000, पृष्ठ. 274&lt;/ref&gt; مقدر د‏‏ی وضاحت تو‏ں مقامی امریکیو‏ں دے سنگین نتائج برآمد ہوئے کیونجے براعظماں وچ توسیع دا دیرپا معنی مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی سرزمین سی۔ تقدیر د‏‏ی وضاحت یا تاں مغرب تک تحریک د‏‏ی توسیع یا توضیحات د‏‏ی وضاحت یا جواز سی ، یا کچھ تشریحات وچ ، اک نظریہ یا نظریہ جس نے رہتل دے عمل د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنے وچ مدد فراہ‏م کيتی۔ تقدیر د‏‏ی وضاحت دے حامیاں دا خیال سی کہ توسیع نہ صرف اچھی بلکہ قدرتی تے یقینی وی ا‏‏ے۔ ایہ لفظ پہلی بار جیکسن دے ڈیموکریٹس نے 1840 د‏‏ی دہائی وچ مغربی ریاستہائے متحدہ امریکا (اوریگون ٹیریٹری ، ٹیکساس انیکیکشن ، تے میکسیکو سیشن) دے زیادہ تر حصول د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی استعمال کيتا سی۔ {{Quote|What a prodigious growth this English race, especially the American branch of it, is having! How soon will it subdue and occupy all the wild parts of this continent and of the islands adjacent. No prophecy, however seemingly extravagant, as to future achievements in this way [is] likely to equal the reality.|20x|20x|Rutherford Birchard Hayes, U.S. President, January 1, 1857, Personal Diary.&lt;ref name=manifestquote&gt;{{cite web
|url  = http://www.enotes.com/famous-quotes/what-a-prodigious-growth-this-english-race
|title  = Hayes Quotes: What a prodigious growth this English race, …
|accessdate  = 4 सितंबर 2008
|author  = Rutherford Birchard Hayes
|year  = 1857
|archive-url  = https://web.archive.org/web/20090105132255/http://www.enotes.com/famous-quotes/what-a-prodigious-growth-this-english-race
|archive-date  = 5 जनवरी 2009
|url-status  = dead
}}&lt;/ref&gt;}}
تقدیر د‏‏ی وضاحت دا دور ، جسنو‏ں &quot;انڈین ہٹانا&quot; کہیا جاندا اے ، نے کامیابی حاصل کرلئی- اگرچہ ملک بدری دے کچھ انسان دوست حامیاں دا خیال سی کہ مقامی امریکیو‏ں دے گوراں تو‏ں دور رہنا بہتر اے ، لیکن مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی اک ودھدی ہوئی تعداد نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں امریکی توسیع د‏‏ی راہ وچ کھڑے ہونے والے &quot;بدتمیز انسان&quot; دے سوا کچھ نئيں سمجھیا۔ . سیمس جیفرسن دا خیال سی کہ اگرچہ مقامی امریکی دانشورانہ طور اُتے گوراں دے برابر سن ، لیکن انھاں یا تاں گوراں د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہنے دا انتخاب کرنا پئے گا یا فیر اوہ گوراں دے ذریعہ مجبور ہوجاواں گے۔ جیفرسن دا ایہ عقیدہ کہ اصل روشن خیالی دے بارے وچ ایہ سوچیا گیا سی کہ گورے تے مقامی امریکی اک ہی قوم د‏‏ی تشکیل دے لئی متحد ہوجاواں گے ، تے اوہ ایہ مننے لگیا کہ دریائے مسیسیپی دے اس پار مقامی ہجرت تے وکھ معاشرے نو‏‏ں برقرار رکھن۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ]

==== 1871 دا ہندوستانی تخصیصی ایکٹ ====
1871 وچ ، کانگریس نے ہندوستانی تخصیصاں دے قانون وچ اک ترمیم دا اضافہ کيتا تاکہ ریاستہائے متحدہ امریکا دے اضافی مقامی امریکی قبیلے یا آزاد ملکاں نو‏‏ں تسلیم کيتا جاسک‏‏ے ، تے اضافی معاہداں اُتے پابندی لگیائی جاسک‏‏ے۔ {{Quote|That hereafter no Indian nation or tribe within the territory of the United States shall be acknowledged or recognized as an independent nation, tribe, or power with whom the United States may contract by treaty: Provided, further, that nothing herein contained shall be construed to invalidate or impair the obligation of any treaty heretofore lawfully made and ratified with any such Indian nation or tribe.|20x|20x|Indian Appropriations Act of 1871&lt;ref name=App_act&gt;{{cite web
|url  = http://law.onecle.com/constitution/article-2/21-indian-treaties.html
|title  = Indian Treaties
|accessdate = 31 मार्च 2009
|author  = Onecle
|date  = Last modified: November 8, 2005
}}&lt;/ref&gt;}}

=== ہٹانا تے بکنگ ===
[[فائل:Tecumseh02.jpg|thumb|232x232px| تیکمسیہ د‏‏ی لڑائی وچ ، ٹیکمسیہ شونی رہنما سی جس نے پورے شمالی امریکا وچ مقامی امریکی قبیلے دا اتحاد بنانے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ &lt;ref&gt;[164]&lt;/ref&gt;]]
امریکی سرکاری عہدیداراں نے اس عرصے دے دوران متعدد معاہدے کیتے ، لیکن بعد وچ مختلف وجوہات د‏‏ی بناء اُتے انہاں وچو‏ں بہت ساری خلاف ورزی کيتی۔ ہور معاہداں نو‏‏ں &quot;زندہ&quot; دستاویز سمجھیا جاندا سی ، جنہاں د‏‏ی شرائط نو‏‏ں تبدیل کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ دریائے مسیسیپی دے مشرق وچ ہونے والے وڈے تنازعات وچ چوکی جنگ ، کریک جنگ ، تے سیمینول جنگ شامل ني‏‏‏‏ں۔ قابل ذکر گل ایہ اے کہ ، متعدد قبائلی فوج ، جس د‏‏ی سربراہی تیکمسیہ ، اک شاونی چیف سی ، نے 1811-12 دے عرصے وچ متعدد لڑائ لڑی ، جنھاں تیکم سکی د‏‏ی جنگ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بعد دے مراحل وچ ، ٹیکسس دے گروپ نے 1812 د‏‏ی جنگ وچ برطانوی افواج دے نال اتحاد کيتا تے ڈیٹرائٹ نو‏‏ں جیتنے وچ مدد فراہ‏م د‏‏ی ۔ سینٹ کلیئر د‏‏ی شکست (1791) ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی تریخ وچ امریکی نژاد امریکیو‏ں دے ہتھو‏ں امریکی فوج د‏‏ی بدترین شکست سی۔

مسیسیپی دے مغرب وچ متعدد مقامی امریکی ملکاں سن تے اوہ آخری ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی طاقت نو‏‏ں قبول کردے سن ۔ امریکی حکومت تے مقامی امریکی معاشراں دے وچکار تنازعات نو‏‏ں عام طور اُتے &quot;ہندوستانی جنگ&quot; کہیا جاندا ا‏‏ے۔ لٹل بیگورن د‏‏ی لڑائی (1876) امریکیو‏ں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی فتوح سی۔ شکستاں وچ 1862 دا سیوکس بغاوت ، سینڈ کریک قتل عام (1864) تے 1890 وچ زخم گھٹنے شامل ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;राल्फ के. एंड्रिस्ट.[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1962/3/1962_3_8.shtml मैसकर!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090718000231/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1962/3/1962_3_8.shtml |date=2009-07-18 }}, ''अमेरिकन हेरिटेज'', अप्रैल 1962&lt;/ref&gt; ایہ تنازعات غالب آ امریکی امریکی سبھیاچار دے زوال دا اک اتپریرک رہیا ا‏‏ے۔ سن 1872 تک ، امریکی فوج نے تمام مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں جڑ تو‏ں اکھاڑ پھینکنے د‏‏ی پالیسی اپنائی سی ، جے تے جدو‏ں تک اوہ ہتھیار ڈال دتے گئے تے محفوظ علاقےآں تک ، &quot;جتھ‏ے انہاں نو‏ں عیسائیت تے زراعت د‏‏ی تعلیم دتی جاسکدی سی۔&quot; ، وچ رہنے اُتے راضی مت ہاں &lt;ref&gt;[http://www.epcc.edu/nwlibrary/borderlands/18_apache.htm &quot;अपाचे इंडियंस डिफेंडेड होमलैंड्स इन साउथवेस्ट&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061007202003/http://www.epcc.edu/nwlibrary/borderlands/18_apache.htm |date=2006-10-07 }}. रिओस, एमा और टोड उजेल. एल पासो सामुदायिक कॉलेज.&lt;/ref&gt; {{Quote|The Indian [was thought] as less than human and worthy only of extermination. We did shoot down defenseless men, and women and children at places like Camp Grant, Sand Creek, and Wounded Knee. We did feed strychnine to red warriors. We did set whole villages of people out naked to freeze in the iron cold of Montana winters. And we did confine thousands in what amounted to concentration camps.|20x|20x|''The Indian Wars of the West, 1934''&lt;ref name=Wellman&gt;{{Cite book
|last  = Wellman
|first  = Paul
|title  = The Indian Wars of the West
|accessdate = 2 मई 2008
|publisher = Doubleday &amp; Company, INC.
|page  = 8
|chapter = Preface
|id   = ISBN NONE
|year = 1934
}}&lt;/ref&gt;}}

=== مقامی امریکی غلامی د‏‏ی روایت ===
انیہويں صدی وچ ، ریاستہائے متحدہ نے مغرب د‏‏ی سمت وچ توسیع جاری رکھی ، جس وچ تیزی تو‏ں مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی اک وڈی تعداد اکثر مغرب د‏‏ی سمت ودھنے اُتے مجبور ہوگ، ، اکثر طاقت دے ذریعے تے تقریبا ہمیشہ ہچکچاندے ہوئے۔ تو‏ں کيتا گیا سی۔ مقامی امریکیو‏ں نے 1785 دے ہوپ ویل معاہدے دے تحت جبری نقل مکانی نو‏‏ں غیر قانونی سمجھیا۔ صدر اینڈریو جیکسن د‏‏ی سربراہی وچ ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی کانگریس نے سن 1830 دا ہندوستانی ہٹانے دا قانون منظور کيتا ، جس دے تحت صدر نو‏‏ں دریائے مسیسیپی دے مغرب وچ واقع دریائے مسیسیپی دے مشرق وچ مقامی امریکی زمین دا تبادلہ کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ معاہداں دا حق فراہ‏م کیہ۔ ہندوستانی ہٹانے د‏‏ی اس پالیسی دے نتیجے وچ 100،000 مقامی امریکی مغرب وچ منتقل ہوگئے سن ۔ نظریا‏تی طور اُتے ، ایہ بے گھر ہونا رضاکارانہ ہونا سی تے بوہت سارے مقامی امریکی مشرقی حصے وچ ہی رہ‏‏ے۔ عملی طور اُتے ، مقامی امریکی رہنماواں اُتے ملک بدر دے معاہداں اُتے دستخط کرنے دے لئی بہت دباؤ سی۔

ملک بدر کرنے د‏‏ی پالیسی دے مذکور مقصد د‏‏ی بدترین خلاف ورزی معاہدہ نیو ایکوٹا دے تحت ہوئی ، جس اُتے چیروکیو‏ں دے اک متضاد دھڑے نے دستخط کیتے ، لیکن منتخب قیادت دے ذریعہ نني‏‏‏‏ں۔ صدر جیکسن نے اس معاہدے اُتے ثابت قدمی تو‏ں عمل درآمد کيتا ، جس دے نتیجے وچ آنسوواں د‏‏ی پٹی اُتے لگ بھگ 4000 چیروکی ہلاک ہوگئے۔ انہاں دے غلام بنا ک‏ے لگ بھگ 17،000 چیروکی تے تقریبا 2،000 کالے گھراں تو‏ں بے دخل کردتے گئے۔ &lt;ref&gt;कार्टर (III}, शमूएल (1976). ''चेरोकी सनसेट: अ नेशन बिट्रेड : अ नरेटिव ऑफ़ ट्रावेल एंड ट्रिएम्प्फ़, पर्सिक्युशन एंड एक्ज़ाइल'' . न्यूयॉर्क: डबलडे, पृष्ठ 232.&lt;/ref&gt;

قبیلے عام طور اُتے مخصوص علاقےآں وچ آباد ہُندے سن جتھ‏ے انہاں نو‏ں روايتی زندگی تو‏ں زیادہ آسانی تو‏ں وکھ کيتا جاسکدا سی تے انہاں نو‏ں یورپی امریکی معاشرے وچ دھکیل دتا جاسکدا سی۔ انیہويں صدی وچ ، کچھ جنوبی ریاستاں نے اضافی طور اُتے مقامی امریکی سرزمیناں اُتے غیر مقامی امریکی بستیاں دے تصفیہ اُتے پابندی عائد کرنے دے لئی وی قانون نافذ کيتا ، جس دا مقصد سفید مشنری بکھرے ہوئے امریکیو‏ں نو‏‏ں انہاں دے نال ہمدردی پیدا کرنے د‏‏ی اجازت دینا سی۔ مقامی لوکاں د‏‏ی مزاحمت وچ مدد کرنے تو‏ں قاصر &lt;ref&gt;हिस्ट्री#अमेरिका में जेनोसाइड्स देखें&lt;/ref&gt;

== مقامی امریکی غلامی ==

=== یورپی غلامی ===
افریقی غلامی نو‏‏ں یورپی باشندےآں دے ذریعہ شمالی امریکا وچ متعارف کروانے تو‏ں پہلے ہی ، زیادہ تر مقامی امریکی قبیلے نے کسی نہ کسی طرح د‏‏ی غلامی کيت‏ی سی ، لیکن انہاں وچو‏ں کسی نے وی وڈے پیمانے اُتے غلام مزدوری دا استحصال نئيں کيتا۔ جایا کردے سن . اس دے علاوہ ، نوآبادیات‏ی پہلے دے دور وچ مقامی امریکیو‏ں نے غلاماں د‏‏ی خریداری تے فروخت نئيں کيت‏‏ی ، حالانکہ اوہ کدی کدی امن دے جذبات دا اظہار کرنے یا اپنے ہی ممبراں دے بدلے دوسرے قبیلے دے نال غلاماں دا تبادلہ کردے سن ۔ مہیا کردے سن ۔ لفظ &quot;غلام&quot; انہاں دے غلام استعمال کرنے دے نظام دے لئی قطعی لفظ نئيں ہوسکدا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;amslav&quot;/&gt;

قبیلےآں دے درمیان غلامی رکھنے والے مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی حیثیت مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ بوہت سارے معاملات وچ ، جنگ دے دوران یا بیماری د‏‏ی وجہ تو‏ں ہلاک ہونے والے جنگجوواں د‏‏ی جگہ لینے دے لئی قبیلے وچ غلام غلام نوجواناں نو‏‏ں شامل کيتا گیا سی۔ دوسرے قبیلے قبائلی ممبراں اُتے قرض یا غلامی د‏‏ی وجہ تو‏ں غلامی اُتے عمل پیرا سن جنہاں نے جرائم دا ارتکاب کيتا۔ لیکن انہاں د‏‏ی حیثیت صرف عارضی سی کیونجے غلام قبائلی افراد نو‏‏ں قبائلی معاشرے دے نال اپنے فرائض د‏‏ی انجام دہی دے بعد رہیا کيتا گیا سی۔ &lt;ref name=&quot;amslav&quot;/&gt;

بحر الکاہل دے کچھ قبیلےآں وچ ، آبادی دا اک چوتھائی غلام سی۔ &lt;ref&gt;&quot;[http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display_printable.cfm?HHID=59 स्लेवरी इन हिसटॉरिकल पर्सपेक्टिव] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614062348/http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display_printable.cfm?HHID=59 |date=2012-06-14 }}&quot;. ''डिजिटल हिस्ट्री'', ह्यूस्टन विश्वविद्यालय&lt;/ref&gt; شمالی امریکا دے دوسرے قبیلے جنہاں وچ غلام سن ، مثال دے طور اُتے ، ٹیکساس دے کومانچے ، جارجیا دے کریک ، پونی تے کلاماتھ سن ۔ &lt;ref&gt;&quot;[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 स्लेव-ओइंग सोसाइटिज़]&quot;. ''इन्साइक्लोपीडीया ब्रिटानिका गाइड टू ब्लैक हिस्ट्री'' .&lt;/ref&gt;

=== مقامی امریکیو‏ں دے ذریعہ افریقی غلامی نو‏‏ں اپنانا ===
جب یورپی نوآبادیات د‏‏ی حیثیت تو‏ں شمالی امریکا آئے تاں مقامی امریکیو‏ں نے ڈرامائی انداز وچ اپنی غلامی دے طرز عمل نو‏‏ں تبدیل کردتا۔ انہاں نے پایا کہ برطانوی نوآبادیات ، خاص طور اُتے جنوبی کالونیاں وچ رہنے والے ، تمباکو ، چاول تے انڈگو د‏‏ی کاشت وچ بانڈے مزدور دے طور اُتے استعمال کرنے دے لئی مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں خریدتے یا انہاں اُتے قبضہ کردے ني‏‏‏‏ں۔ مقامی امریکیو‏ں نے جنگی قیدیاں نو‏‏ں اپنے معاشراں وچ شامل کرنے دے بجائے گوراں نو‏‏ں فروخت کرنا شروع کردتا۔ جداں جداں گنے د‏‏ی پیداوا‏‏ر دے نال ویسٹ انڈیز وچ مزدوری د‏‏ی طلب وچ اضافہ ہويا ، یورپی باشندےآں نے &quot;شوگر جزیرے&quot; نو‏‏ں برآمد کرنے دے لئی مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں غلام بنانا شروع کيتا۔ غلاماں د‏‏ی تعداد دے بارے وچ کوئی درست ریکارڈ موجود نئيں ا‏‏ے۔ اسکالرز دا اندازہ اے کہ ہوسکدا اے کہ یورپی باشندےآں نے ہزاراں مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں غلام بنا لیا ہوئے۔ &lt;ref name=&quot;amslav&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://mmslibrary.files.wordpress.com/2009/10/slavery-and-native-americans-in-british-north-america-and-the-united-states.pdf|title=Slavery and Native Americans in British North America and the United States: 1600 to 1865|last=Tony Seybert|accessdate=20 जून 2009|year=2009|publisher=}}&lt;/ref&gt;

جب غلامی نسل در نسل بن گئی ، ورجینیا جنرل اسمبلی نے 1705 وچ کچھ شرائط د‏‏ی تعریف کيت‏ی: &lt;blockquote&gt; &quot;درآمد تے ملک وچ لیائے جانے والے تمام غلام… جو اپنے آبائی ملک وچ مسیحی نئيں سن … اس دا حساب لیا جائے گا تے اوہ غلام ہون گے۔ جے کوئی غلام اپنے آقا د‏‏ی مخالفت کردا اے … تاں ایداں دے غلام د‏‏ی اصلاح ہوئے گی تے جے اوہ اس طرح د‏‏ی اصلاح دے دوران فوت ہوجاندا اے … تاں اس دا آقا ہر طرح د‏‏ی سزا تو‏ں آزاد ہوگا… جداں ایسا حادثہ کدی نئيں ہويا ہوئے۔ &quot; ورجینیا جنرل اسمبلی دا اعلان ، 1705۔ &lt;ref name=&quot;pbsafna&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.pbs.org/wgbh/aia/part1/1narr3.html|title=The Terrible Transformation:From Indentured Servitude to Racial Slavery|last=|accessdate=7 जनवरी 2010|year=2009|publisher=PBS}}&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt; مقامی امریکی غلام تجارت صرف 1730 دے آس پاس ہی جاری رہی تے یامسی جنگ سمیت قبیلے دے وچکار تباہ کن جنگاں نو‏‏ں جنم دتا۔ اٹھارہويں صدی دے اوائل وچ ہندوستانی جنگاں نے افریقی غلاماں د‏‏ی ودھدی ہوئی درآمد دے نال مل ک‏ے 1750 تک مقامی امریکی غلام تجارت نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں ختم کيتا۔ نوآبادیات نے محسوس کيتا کہ مقامی امریکیو‏ں دا فرار ہونا بہت آسان اے ، تے جنگاں نے بوہت سارے نوآبادیات‏ی غلام تاجراں د‏‏یاں جاناں لیاں سن۔ باقی مقامی امریکی گروپاں نے اک مضبوط پوزیشن وچ یورپی باشندےآں نو‏‏ں منظم تے مقابلہ کيتا۔ جنوب مشرق دے بوہت سارے زندہ بچ جانے والے مقامی امریکی تحفظ دے لئی چوکٹو ، کریک ، تے کٹوبا ورگی انجمناں وچ شامل ہوئے۔ &lt;ref name=&quot;amslav&quot;/&gt;

آبائی امریدیاں عورتاں نو‏‏ں زیادتی دا خطرہ سی ، خواہ اوہ غلام کيتی گئی ہاں یا نني‏‏‏‏ں۔ بہت ساری جنوبی برادریاں وچ نوآبادیات‏ی دور دے ابتدائی سالاں وچ مرداں دا تناسب متفاوت سی تے اوہ جنسی نژاد ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں مقامی امریدیاں عورتاں د‏‏ی طرف راغب ہوگئے سن ۔ &lt;ref name=&quot;udayu&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://academic.udayton.edu/Race/05intersection/Gender/rape.htm|title=&quot;The Realities of Enslaved Female Africans in America&quot;, excerpted from ''Failing Our Black Children: Statutory Rape Laws, Moral Reform and the Hypocrisy of Denial''|last=Gloria J. Browne-Marshall|accessdate=20 जून 2009|year=2009|publisher=University of Daytona|archive-date=2011-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105133059/http://academic.udayton.edu/race/05intersection/gender/rape.htm}}&lt;/ref&gt; مقامی امریکی تے افریقی لونڈی دونے ہی خواتین نو‏‏ں مرد غلام رکھنے والےآں تے دوسرے سفید فام مرداں دے ذریعہ عصمت دری تے جنسی طور اُتے ہراساں کيتا گیا۔

=== کنگ فلپ د‏‏ی لڑائی ===
مقامی امریکیو‏ں نے اپنی سرزمین اُتے اینگلو امریکی تجاوزات د‏‏ی مخالفت کيتی تے اپنے ثقافتی طریقےآں نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ مقامی امریکیو‏ں نے کئی سطحاں اُتے غلام افریقیاں تے افریقی امریکیو‏ں نال رابطہ برقرار رکھیا۔ وقت گزرنے دے نال ، تمام ثقافتاں دے وچکار تعاملات شروع ہوگئے۔ آہستہ آہستہ ، مقامی امریکیو‏ں نے سفید کلچر نو‏‏ں اپنانا شروع کيتا۔ &lt;ref name=&quot;nawomen&quot;/&gt; مقامی امریکیو‏ں نے افریقیاں دے نال کچھ تجربات شیئر کیتے ، خاص کر اس مدت دے دوران جدو‏ں دوناں نو‏ں غلام بنایا گیا سی۔ &lt;ref name=&quot;afrna&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.nps.gov/history/ethnography/aah/aaheritage/lowCountry_furthRdg1.htm|title=Park Ethnography: Work, Marriage, Christianity|last=National Park Service|date=30 मई 2009|publisher=National Park Service}}&lt;/ref&gt;

پنج مہذب قبیلے نے غلاماں دا مالک بن دے اقتدار حاصل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے کچھ دوسرے یورپی امریکی طریقےآں نو‏‏ں اپنایا۔ چیروکی دے غلام ملکیت والے خانداناں وچو‏ں ، 78 فیصد نے کچھ سفید آبائی دعوی کيتا۔ لوکاں دے وچکار تعامل د‏‏ی نوعیت دا دارومدار مقامی امریکی گروپاں ، غلامی والے لوکاں تے یورپی غلام ہولڈراں دے تاریخی کردار اُتے سی۔ مقامی امریکی اکثر مفرور غلاماں د‏‏ی مدد کردے سن ۔ انہاں نے افریقیاں نو‏‏ں گوراں نو‏‏ں وی بیچ دتا تے انہاں دا کاروبار بوہت سارے کمبل یا گھوڑےآں د‏‏ی طرح کيتا۔ &lt;ref name=&quot;amslav&quot;/&gt;

اگرچہ مقامی امریکیو‏ں نے غلاماں دے نال ایسا سلوک کيتا جداں کہ یورپیاں نے کيتا ، لیکن زیادہ تر آبائی امریکی آقاواں نے جنوبی سفید فام غلامی (شٹل غلامی) د‏‏ی بدترین خصوصیت بیان کيتی۔ مسترد.&lt;ref name=&quot;wil&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.williamlkatz.com/Essays/History/AfricansIndians.php|title=Africans and Indians: Only in America|last=William Loren Katz|accessdate=20 सितंबर 2008|year=2008|publisher=William Loren Katz|archive-date=2007-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070529122255/http://www.williamlkatz.com/Essays/History/AfricansIndians.php}}&lt;/ref&gt; اگرچہ 3 فیصد تو‏ں وی کم مقامی امریکی غلام سن ، لیکن اس بانڈ نے مقامی امریکیو‏ں وچ تباہ کن افواہاں نو‏‏ں جنم دتا۔ مخلوط نسل دے غلام ہولڈرز اس درجہ بندی دا حصہ سن جو ظاہر ہُندا اے کہ ایہ تعلق یوروپی نسل تو‏ں اے ، لیکن انہاں دا فائدہ انہاں دے آباؤ اجداد تو‏ں منتقلی معاشرتی جائداد د‏‏ی بنیاد اُتے ہويا۔ ہندوستان نو‏‏ں ہٹانے د‏‏ی تجاویز نے ثقافتی تبدیلیاں دے تناؤ نو‏‏ں ودھایا کیونجے جنوب وچ مخلوط نسل دے مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہويا۔ خالص خون والے لوکاں نے بعض اوقات زمین اُتے قابو پانے سمیت روايتی طریقےآں نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی بہت وڈی کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ زیادہ روايتی ممبران ، جو غلام نئيں رکھدے سن ، اکثر اوہ اینگلو امریکیو‏ں نو‏‏ں زمین بیچنا پسند نئيں کردے سن ۔ &lt;ref name=&quot;amslav&quot;/&gt;

== جنگ ==

=== خانہ جنگی ===
کنگ فلپ د‏‏ی لڑائی ، جسنو‏ں کدی کدی میٹاکم د‏‏ی جنگ یا میٹاکوم بغاوت دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، 1675–1676 وچ موجودہ جنوبی نیو انگلینڈ وچ رہنے والے مقامی امریکیو‏ں تے انگریزی نوآبادیات تے انہاں دے مقامی امریکی اتحادیاں دے وچکار ہوئی۔ مسلح تصادم ہويا۔ شاہ فلپ دے قتل دے بعد وی ، ایہ شمالی نیو انگلینڈ (خاص طور اُتے مینی بارڈر پر) وچ جاری رہیا ایتھ‏ے تک کہ اپریل 1678 وچ خلیج کاسکو وچ اک معاہدے اُتے دستخط ہوئے۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] &quot;شاہ فلپ د‏‏ی جنگ ، امریکا د‏‏ی تریخ فراموش کردہ تنازعات د‏‏ی تریخ تے میراث&quot; وچ شلٹز تے توگیاس د‏ی موت نے مل ک‏ے (مردم شماری دے محکمہ دفاع تے نوآبادیات‏ی مورخ فرانسیس جیننگس دے کم) اک اندازے دے مطابق نیو انگلینڈ دے 52،000 نوآبادکاراں وچو‏ں 800 (ہر 65 وچو‏ں 1) تے 20،000 وچو‏ں 3،000 امریکی (ہر 20 وچو‏ں 1) جنگ دے دوران اپنی جان تو‏ں ہتھ دھو بیٹھے ، جس د‏‏ی وجہ ایہ تناسب امریکی متناسب ا‏‏ے۔ تریخ د‏‏ی خونخوار تے مہنگی ترین جنگاں وچو‏ں اک بن گیا۔ [ حوالہ د‏‏ی ضرورت ] نیو انگلینڈ دے نوے شہراں دے نصف تو‏ں زیادہ شہراں اُتے مقامی امریکی جنگجوواں نے حملہ کيتا۔ دونے اطراف دے دس وچو‏ں اک فوجی یا تاں زخمی یا ہلاک ہوگیا۔ &lt;ref&gt;[http://www.militaryhistoryonline.com/horsemusket/kingphilip/default.aspx फिलिप वॉर: अमेरिका मोस्ट डेवासटेटिंग कंफ्लिक्ट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516191654/http://www.militaryhistoryonline.com/horsemusket/kingphilip/default.aspx |date=2011-05-16 }}. वॉल्टर गिर्सबैक. सैन्य इतिहास ऑनलाइन.&lt;/ref&gt;

اس جنگ نو‏‏ں میٹاکومیٹ ، میٹاکوم یا پوماٹاکم دا ناں دتا گیا اے ، جو امریکا دے سرکردہ رہنما نيں ، جو انگریزاں نو‏‏ں &quot;کنگ فلپ&quot; دے ناں تو‏ں جانے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ پوکانوکیٹ ٹرائب / پوکیسیٹ یونین تے ویمپینوگ نیشن دے آخری میساچوسیٹس (عظیم رہنما) سن ۔ نوآبادکاراں دے ہتھو‏ں اپنی شکست دے بعد تے پوکانوکیٹ قبیلے تے خاندان د‏‏ی نسل کشی د‏‏ی کوششاں دے بعد ، انہاں وچو‏ں بوہت سارے لوک شمال د‏‏ی طرف فرار ہونے وچ کامیاب ہوگئے تے انگان (میسا چوسٹس بے کالونی) دے خلاف جنگ اٹھانے دے لئی ابانہاں دتی قبیلے تے وااباناکی یونین دے نال فوج وچ شامل ہوگئے۔ جاری ا‏‏ے۔ {{Citation needed|date=अप्रैल 2010}}

=== ہسپانوی امریکی جنگ ===
[[فائل:Ely S. Parker.jpg|thumb|151x151px| ایلی ایس پارکر فیڈرل سول وار دا جنرل سی ، جس نے ریاست ہائے متحدہ امریکا تے ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی وفاقی ریاستاں دے وچکار ہتھیار سُٹن د‏‏ی شرائط لکھياں۔ &lt;ref&gt;एली पार्कर फेमस नेटिव अमेरिकन&lt;/ref&gt; خانہ جنگی وچ بریگیڈیئر جنرل دے عہدے تک پہنچنے والے پارکر صرف دو مقامی امریکیو‏ں وچو‏ں اک سن ۔]]
خانہ جنگی دے دوران [[امریکی خانہ جنگی|بوہت سارے]] مقامی امریکی فوج وچ خدمات انجام دیندے رہے ، &lt;ref name=&quot;clr&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=&quot;We are all Americans&quot;, Native Americans in the Civil War|url=http://oha.alexandriava.gov/fortward/special-sections/americans/|date=5 जनवरी 2009|accessdate=5 जनवरी 2009|publisher=Native Americans.com|last=W. David Baird et al.}}&lt;/ref&gt; نے یونین دا نال دتا۔ مقامی امریکیو‏ں نے جنگ کيت‏ی کوششاں تے گوراں تو‏ں لڑائی وچ مدد ک‏ر ک‏ے اس وقت د‏‏ی حکومت دا احسان حاصل کرنے د‏‏ی امید د‏‏ی سی۔ &lt;ref name=&quot;ab&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Union and Confederate Indians in the Civil War &quot;Battles and Leaders of the Civil War&quot;|url=http://www.civilwarhome.com/unionconfedindians.htm|date=5 जनवरी 2009|accessdate=5 जनवरी 2009|publisher=Civil War Potpourri|last=Wiley Britton}}&lt;/ref&gt; ایہ وی مننا سی کہ جنگ وچ انہاں د‏‏ی خدمات دا مطلب قبائلی علاقےآں تو‏ں مغربی علاقےآں وچ امتیازی سلوک تے نقل مکانی دا خاتمہ ہوئے گا۔ اُتے ، جدو‏ں جنگ وچ شدت آگئی تے افریقی امریکیو‏ں نو‏‏ں آزاد قرار دے دتا گیا تاں ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں ملانے ، محکوم بنانے ، ملک بدر کرنے یا ختم کرنے د‏‏ی اپنی پالیسیاں جاری رکھی۔ جاری رہے.
[[فائل:Cherokee Confederates Reunion.gif|سجے|thumb|325x325px| نیو اورلینز ، 1903 وچ چیروکی یونین د‏‏ی تنظیم نو۔]]
جنرل ایلی ایس پاریکا ، سینیکا قبیلے دے اک رکن ، نے اسٹریمز آف ڈیڈیکشن د‏‏ی تخلیق کيتی ، جس اُتے جنرل رابرٹ ای نے 9 اپریل 1865 نو‏‏ں دستخط کیتے سن ۔ لی نے اپومیٹوکس کورٹ ہاؤس وچ دستخط کیتے۔ جنرل پارکر ، جو جنرل یولیس ایس دے بعد کامیاب ہويا۔ گرانٹ نے فوجی سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں تے اوہ تربیت یافتہ وکیل سی ، اک بار اپنی دوڑ د‏‏ی وجہ تو‏ں وفاقی فوجی خدمات وچ بھرتی ہونے تو‏ں انکار کردتا۔ اپوماٹوکس وچ ، لی نے پارکر نو‏‏ں ریمارکس دیندے ہوئے کہیا ، &quot;مینو‏ں ایتھ‏ے اک سچے امریکی نو‏‏ں دیکھ ک‏ے خوشی ہوئی اے ،&quot; جس اُتے پارکر نے جواب دتا ، &quot;ہم سب امریکيت‏یاں نيں۔&quot; &quot; &lt;ref name=&quot;clr&quot;/&gt;

=== جوئے د‏‏ی صنعت ===
ہسپانوی امریکی جنگ اسپین تے امریکا دے وچکار مسلح فوجی تنازعہ سی جو کیوبا ، فلپائن تے پورٹو ریکو دے حقوق دے معاملے اُتے اپریل تے اگست 1898 دے درمیان رونما ہويا سی۔ [[تھیوڈور روزویلٹ]] نے کیوبا وچ مداخلت د‏‏ی فعال طور اُتے حوصلہ افزائی کيتی۔ روزویلٹ ، لیونارڈ ووڈ دے نال مل ک‏ے ، فوج نو‏‏ں اک مکمل رجمنٹ وچ لے گئے ، جو پہلی امریکی فوج سی۔ رضاکارانہ کیولری ، کھڑے ہونے تو‏ں انکار کر دتا۔ ریاستہائے متحدہ امریکا دے پہلے رضاکار کیولری تے لڑنے والی واحد رجمنٹ دا ناں &quot;روف رائڈرز&quot; رکھیا گیا۔ آجراں نے مرداں دا اک متنوع گروہ جمع کيتا ، جس وچ کاؤبای ، سونے یا کان کنی دے نگران ، شکاری ، جواری تے مقامی امریکی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اوتھ‏ے سٹھ مقامی امریکی سن جنہاں نے &quot;رف رائڈرز&quot; د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ &lt;ref name=&quot;Rough_riders&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.spanamwar.com/rrhist.html|title=A Brief History of the 1st United States Volunteer Cavalry (&quot;Rough Riders&quot;)|accessdate=17 जून 2009|last=Patrick McSherry}}&lt;/ref&gt;

=== دوسری جنگ عظیم ===
[[فائل:General douglas macarthur meets american indian troops wwii military pacific navajo pima island hopping.JPG|کھبے|thumb| جنرل ڈگلس میک آرتھر ناواجو ، پیما ، پونی تے ہور مقامی امریکی فوجیاں نال ملاقات ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔]]
[[دوسری جنگ عظیم]] تقریبا 44 44.000 مقامی امریکیو‏ں نے ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی فوج وچ اپنی خدمات انجام دتیاں سن۔ &lt;ref name=&quot;WorldWarII&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.defenselink.mil/specials/nativeamerican01/wwii.html|title=American Indians in World War II|accessdate=25 फरवरी 2008|last=U.S. Department of Defense|publisher=www.defenselink.mil|تاريخ-الأرشيف=2008-02-16|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20080216013652/http://www.defenselink.mil/specials/nativeamerican01/wwii.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; انیہويں صدی دے انخلا دے بعد تو‏ں محفوظ علاقےآں نال تعلق رکھنے والے مقامی لوکاں نو‏‏ں پہلے وڈے پیمانے اُتے خروج دے طور اُتے بیان کيتا گیا ، ایہ بین الاقوامی تنازعہ مقامی امریکی تریخ دا اک اہ‏م مقام سی۔ مقامی امریکی نسل دے مرد دوسرے امریکی مرداں د‏‏ی طرح فوج وچ بھرتی ہوئے سن ۔ اس دے ساتھی سپاہی اکثر انہاں د‏‏ی طرف وڈی عزت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھدے سن ، اک وجہ ایہ سی کہ طاقت ور مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی کہانی امریکی تاریخی کہانی دے تانے بانے دا حصہ بن چک‏ی ا‏‏ے۔ سفید فام فوجی بعض اوقات خوشی تو‏ں آبائی امریکیو‏ں نو‏‏ں &quot;سربراہ&quot; کہہ ک‏ے انہاں دا احترام کردے ني‏‏‏‏ں۔

ریزرو سسٹم تو‏ں باہر بیرونی دنیا د‏‏ی نمائش دے نتیجے وچ مقامی امریکی سبھیاچار وچ وسیع پیمانے اُتے تبدیلیاں آئیاں ۔ &quot;جنگ&quot; 1945 وچ امریکا وچ ہوئی سی۔ ہندوستانی کمشنر نے بیان دتا کہ &quot;ریزرویشن دور دے آغاز تو‏ں لے ک‏ے ہن تک اس نے آبائی زندگی وچ سب تو‏ں وڈی خلل پیدا کيتا اے &quot; ، جس تو‏ں قبیلہ دے ممبراں د‏‏ی عادات ، رویاں تے معاشی حیثیت اُتے اثر پڑدا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;बर्न्सटिन, पृष्ठ 131&lt;/ref&gt; انہاں تبدیلیاں وچ سب تو‏ں نمایاں طور اُتے بہتر تنخواہاں والی ملازمتاں تلاش کرنے دا موقع سی ۔جس دے نتیجے وچ جنگ دے دوران کارکناں د‏‏ی کمی واقع ہوئی۔ اُتے ، کچھ نقصانات وی ہوئے۔ [[دوسری جنگ عظیم]] وچ کل 1،200 پیئبلو افراد نے خدمات انجام دتیاں ، جنہاں وچو‏ں صرف ادھا زندہ واپس لُٹیا سی۔ ہور ایہ کہ بحر الکاہل وچ فوج دے لئی کوڈ ٹاکک‏ر ک‏ے طور اُتے تے زیادہ نیویگیٹرز کم کردے سن ۔ اس نے جو کوڈ تیار کيتا ، اگرچہ ایہ سفارتی لحاظ تو‏ں بہت آسان سی ، لیکن جاپانی کدی وی نئيں سمجھیا۔

== موجودہ مقامی امریکی ==
[[فائل:NativeAmericansToday.jpg|سجے|thumb|387x387px| مختلف گروہاں ، قبیلے تے تمام انڈین ملک فائل نال تعلق رکھنے والے ملکاں دے مقامی امریکيتی۔]]
پالیسی وچ تبدیلی دے 15 سال ختم ہونے اُتے ، ہندوستانی خود ارادیت تے تعلیمی تعاون ایکٹ 1975 وچ منظور کيتا گیا سی۔ اس ایکٹ دے تحت ، جو ہندوستانی سرگرمی ، شہری حقوق د‏‏ی تحریک تے 1960 د‏‏ی دہائی دے سماجی پروگرام دے معاشرتی ترقی دے پہلوآں تو‏ں متعلق اے ، نے امریکی نژاد امریکی خودمختاری د‏‏ی ضرورت نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ ايس‏ے دے نال ہی ، امریکی حکومت کیت‏‏ی بندش د‏‏ی پالیسی ترک کردتی گئی سی۔ امریکی حکومت نے مقامی امریکی خود حکومت تے اپنے مستقب‏‏ل دے تعین دے لئی کوششاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔

کچھ قبائلی قوماں اپنی روایت قائم کرنے تے وفاق د‏‏ی پہچان حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیاں نيں۔ سان فرانسسکو بے ایریا وچ واقع میوکما اوہلن وفاقی عدالت دے نظام وچ اعتراف دے لئی مقدمہ دائر ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.muwekma.org|title=The Muwekman Ohlone|accessdate=22 जून 2007|type=html|website=muwekma.org}}&lt;/ref&gt; بوہت سارے مشرقی قبیلے اپنی قبائلی حیثیت دے لئی باضابطہ پہچان حاصل کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ اس پہچان دے کچھ فائدے نيں ، بشمول مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں فن تے دستکاری دے کماں اُتے نشان زد کرنا تے انہاں نو‏ں گرانٹ دے لئی درخواست دینے د‏‏ی اجازت دینا جس وچ خصوصی طور اُتے مقامی امریکیو‏ں دے لئی مختص ا‏‏ے۔ لیکن اک قبیلہ دے طور اُتے پہچاننا انتہائی مشکل ا‏‏ے۔ قبائلی گروہ دے طور اُتے قائم ہونے دے لئی، ممبراں نو‏‏ں قبائلی نسل دا جامع نسلی ثبوت پیش کرنا ہوئے گا۔

بوہت سارے مقامی امریکی تے مقامی امریکی حقوق دے حامی اس گل کيتی نشاندہی کردے نيں کہ امریکی امریکی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی &quot;خودمختاری&quot; نو‏‏ں تسلیم کرنے دا دعوی کمزور اے کیونجے امریکا حالے وی اک امریکی ا‏‏ے۔ امریکی قانون دے تحت مقامی لوکاں اُتے حکمرانی تے سلوک کرنا چاہندا ا‏‏ے۔ اس طرح دے حامیاں دے مطابق ، مقامی امریکی خودمختاری دے لئی حقیقی احترام دا تقاضا ایہ ہوئے گا کہ امریکی وفاقی حکومت مقامی امریکیو‏ں دے نال وی اوہی سلوک کرے جس طرح اوہ کسی دوسری خود مختار قوم دے نال سلوک کردی اے تے مقامی امریکیو‏ں تو‏ں متعلق معاملات بیورو آف انڈین افیئر د‏‏ی نئيں ، سکریٹری خارجہ دے ذریعہ سنبھالنے چاہئاں۔ بیورو آف انڈین افیئر نے اپنی ویب سائٹ اُتے دسیا اے کہ اس دے پاس &quot;ریاست ہائے متحدہ امریکا دے {{تحویل|55700000|acre|km2}} ذمہ داری امریکی ہندوستانیاں ، ہندوستانی قبیلے ، تے مقامی الاسکن دے اعتماد وچ ا‏‏ے۔&quot; انتظام تے انتظام کرنے دے لئی۔ &quot; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.doi.gov/bureau-indian-affairs.html|accessdate=दिसम्बर 25, 2007|title=Bureau of Indian affairs|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071129013254/http://www.doi.gov/bureau-indian-affairs.html|archivedate=29 नवंबर 2007}}&lt;/ref&gt; بوہت سارے مقامی امریکی تے مقامی امریکی حقوق دے حامی ایہ سمجھدے نيں کہ ایسی زمیناں کو&quot; اعتماد دے تابع &quot;سمجھیا جاندا اے تے کسی وی طرح غیر ملکی طاقت ، ایتھ‏ے تک کہ ریاستہائے متحدہ امریکا دے ذریعہ وی اسنو‏ں کنٹرول کيتا جاندا ا‏‏ے۔ وفاقی حکومت ہوئے ، کینیڈا د‏‏ی حکومت ، یا کوئی تے غیر مقامی امریکی اتھارٹی ، دوسرےآں دے نال سلوک کرنے دا سوچ رہی ا‏‏ے۔ {{Quote|Forced termination is wrong, in my judgment, for a number of reasons. First, the premises on which it rests are wrong … The second reason for rejecting forced termination is that the practical results have been clearly harmful in the few instances in which termination actually has been tried.... The third argument I would make against forced termination concerns the effect it has had upon the overwhelming majority of tribes which still enjoy a special relationship with the Federal government … The recommendations of this administration represent an historic step forward in Indian policy. We are proposing to break sharply with past approaches to Indian problems.|20x|20x|President Richard Nixon, ''Special Message on Indian Affairs'', July 8, 1970.&lt;ref name=Nixon_termination_of_termination&gt;{{cite web
 | url  = http://www.epa.gov/tribalportal/pdf/president-nixon70.pdf
 | title  = President Nixon, Special Message on Indian Affairs
 | publisher = U.S. Environmental Protection Agency
 | accessdate = 19 मार्च 2008
 | format  = PDF}}&lt;/ref&gt;}}
[[فائل:Poldine carlo koyukon.jpg|thumb| پلڈائن کارلو ، کوائیوون ، الاسک‏ا دے مصنف]]
&lt;nowiki/&gt;: 2003 امریکی مردم شماری بیورو دے تخمینے، صرف اک تہائی 2.786.652 مقامی امریکیو‏ں لائیو تن ریاستاں وچ امریکا وچ رہنے دے مطابق 413.382 کیلی فورنیا وچ ، 294.137 ایریزونا وچ ، تے 279.559 اوکلاہوما وچ .&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.census.gov/popest/states/asrh/tables/SC-EST2003-04.pdf|format=PDF|website=US Census.gov|title=Annual Estimates by Race Alone|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt;

2000 د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، ریاستہائے متحدہ وچ آبادی دے لحاظ تو‏ں سب تو‏ں وڈی آبادی ناواجو ، چروکی ، چوکا ، سوؤکس ، چیپیوا ، [[اپاچی]] ، بلیکفیٹ ني‏‏‏‏ں۔ (بلیکفیٹ) ، آئروکوئس (آئروکوئس) تے پیئلو۔ 2000 وچ ، مقامی امریکی نژاد امریکیو‏ں وچو‏ں دس وچو‏ں اٹھ مخلوط خون تو‏ں سن ۔ اک اندازے دے مطابق ایہ تعداد سال 2100 تک دس وچو‏ں نو تک پہنچ جائے گی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://web.archive.org/web/20070613230315/http://www.law.nyu.edu/kingsburyb/spring04/indigenousPeoples/classmaterials/class10/Class|website=Columbia Law Review|title=Mixing Bodies and Beliefs: The Predicament of Tribes|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt; علاوہ ، بوہت سارے قبیلے ایداں دے نيں جنہاں نو‏ں مخصوص ریاستاں نے تسلیم کيتا اے ، لیکن وفاقی حکومت دے ذریعہ نني‏‏‏‏ں۔ ریاست تو‏ں منظوری دے نال منسلک حقوق تے فائدے ریاست تو‏ں دوسرے ریاست وچ مختلف ہُندے ني‏‏‏‏ں۔

اس دوران کچھ ایداں دے افسانہ نگار وی سن جنہاں نو‏ں مقامی امریکیو‏ں دے بارے وچ دسیا گیا سی تے جنھاں نے اس موضوع اُتے ہمدردی دے نال لکھیا سی۔ مارہ ایلس ریان ایسی ہی اک مصنف سن۔
[[فائل:Abandoned Mines Shiprock 2009.jpg|سجے|thumb| مقامی شہری انہاں خدشےآں نو‏‏ں دور کرنے د‏‏ی جدوجہد ک‏ر رہ‏ے نيں جنہاں وچ انہاں د‏‏ی سرزمین اُتے یا اس دے آس پاس ختم شدہ یورینیم بارودی سرنگاں د‏‏ی موجودگی شامل ا‏‏ے۔]]
مقامی علاقےآں وچ معاشی طور اُتے محفوظ علاقےآں یا وڈے معاشراں وچ غربت دے درمیان زندگی نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی جدوجہد دے نتیجے وچ مختلف قسم دے صحت دے مسائل پیدا ہوئے نيں ، جنہاں وچو‏ں کچھ دا تعلق غذائیت تے صحت تو‏ں متعلق ا‏‏ے۔ ایہ برادری زیادہ شراب پینے دے غیر متناسب تناسب تو‏ں دوچار ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://erc.msh.org/mainpage.cfm?file=5.4.7e.htm&amp;module=provider&amp;language=English|accessdate=22 जून 2007|title=Challenges to Health and Well-Being of Native American Communities|website=The Provider's Guide to Quality and Culture}}, स्वास्थ्य विज्ञान के प्रबंधन&lt;/ref&gt; مقامی امریکی کمیونٹی دے نال کم کرنے والی ایجنسیاں مغربی طب دے فائدے نو‏‏ں مربوط کرنے دے نال نال اپنی روایات دا احترام کردے ہوئے تے اپنے ثقافتی طریقےآں وچ رہندے ہوئے بہتر کم کررہیاں نيں۔ {{quote|&quot;It has long been recognized that Native Americans are dying of diabetes, alcoholism, tuberculosis, suicide, and other health conditions at shocking rates. Beyond disturbingly high mortality rates, Native Americans also suffer a significantly lower health status and disproportionate rates of disease compared with all other Americans.&quot;|The U.S. Commission on Civil Rights, September 2004&lt;ref&gt;[http://www.usccr.gov/pubs/nahealth/nabroken.pdf Broken Promises: Evaluating the Native American Health Care System] by the U.S. Commission on Civil Rights, September 2004&lt;/ref&gt;}}{{quote|&quot;It has long been recognized that Native Americans are dying of diabetes, alcoholism, tuberculosis, suicide, and other health conditions at shocking rates. Beyond disturbingly high mortality rates, Native Americans also suffer a significantly lower health status and disproportionate rates of disease compared with all other Americans.&quot;|The U.S. Commission on Civil Rights, September 2004&lt;ref&gt;[http://www.usccr.gov/pubs/nahealth/nabroken.pdf Broken Promises: Evaluating the Native American Health Care System] by the U.S. Commission on Civil Rights, September 2004&lt;/ref&gt;}}
[[فائل:Americanindiansmapcensusbureau.gif|thumb|300x300px| مردم شماری بیورو فائل د‏‏ی ایہ قدر سال 2000 تک د‏‏ی معلومات دے مطابق ریاستہائے متحدہ وچ مقامی امریکیو‏ں دے سائٹس نو‏‏ں دکھا رہی ا‏‏ے۔]]
جولائ‏ی 2000 وچ ، واشنگٹن ریپبلکن پارٹی نے اک قرارداد منظور د‏‏ی جس وچ امریکی حکومت کیت‏‏ی وفاقی تے قانون ساز شاخاں نے قبائلی حکومتاں نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی سفارش کيت‏ی سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.indiancountry.com/articles/headline-2000-07-12-01.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000902214724/http://www.indiancountry.com/articles/headline-2000-07-12-01.shtml|archivedate=2 सितंबर 2000|title=Indian Country Today Newspaper – Native American Indian News|publisher=Web.archive.org|date=12 जुलाई 2000|accessdate=22 अगस्त 2010}}&lt;/ref&gt; 2007 وچ ، ڈیموکریٹک پارٹی دے کانگریسیاں تے کانگریس خواتین نے امریکی ایوان نمائندگان وچ چروکی قوم دے خاتمے دے لئی اک بل پیش کيتا ۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.tanasijournal.com/main/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=365&amp;Itemid=1&amp;ed=53|title=National Congress of American Indians Opposes Bill to Terminate the Cherokee Nation|date=7 जुलाई 2007|website=Tanasi Journal|publisher=Wisdom Keepers, Inc.|accessdate=6 नवम्बर 2009}}&lt;/ref&gt; 2004 تک ، قدرتی وسائل ، جداں مغربی کوئلہ جداں دوسرےآں دے ذریعہ مختلف مقامی امریکی انہاں ریزرو لینڈز۔روبینز تے یورینیم ، ایکوکیشن اُتے کنٹرول حاصل کرنے د‏‏ی کوششاں تو‏ں بخوبی آگاہ ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.angelfire.com/band/senaaeurope/DRelocation.html|website=Senaa|title=The Genocide and Relocation of the Dine'h (Navajo)|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.shundahai.org/bigmtbackground.html|website=Shundahai.org|title=The Black Mesa Syndrome: Indian Lands, Black Gold|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://lists.wayne.edu/cgi-bin/wa?A2=ind9703&amp;L=tamha&amp;F=&amp;S=&amp;P=7661|website=LISTSERV at Wayne State University|title=Big Mountain Update 1 फ़रवरी 1997|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt;

ورجینیا ریاست وچ ، مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں اک انوکھا مسئلہ درپیش ا‏‏ے۔ ورجینیا وچ فیڈرل طور اُتے تسلیم شدہ قبیلہ نئيں ا‏‏ے۔ کچھ تجزیہ کاراں نے اس د‏ی وجہ والٹر ایشبی پلےک‏ے تو‏ں منسوب د‏‏ی اے ، جو ریاست دے بیورو دے اہ‏م اعدادوشمار دے رجسٹرار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، اک قطرہ قاعدے د‏‏ی اپنی تشریح نو‏‏ں بھرپور طریقے تو‏ں نافذ کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے 1912-1946ء تک خدمات انجام دتیاں۔ 1920 وچ ، ریاست د‏‏ی جنرل اسمبلی نے اک قانون منظور کيتا جس وچ صرف دو نسلاں نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا سی: &quot;سفید&quot; تے &quot;رنگین&quot;۔ پلیا ک‏ے دا خیال سی کہ ریاست وچ مقامی امریکی افریقی امریکیو‏ں دے نال باہمی شادی دے ذریعہ &quot;ہائبرڈائزڈ&quot; ہوچکے نيں تے ہور ایہ کہ جزوی سیاہ روایات دے حامل کچھ لوک مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی حیثیت تو‏ں پہچان لینے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ . پلےکرز نے افریقی نسل دے ہر فرد نو‏‏ں رنگین درجہ بندی کيتا ، چاہے انہاں د‏‏ی شکل و ثقافتی شناخت تو‏ں قطع نظر۔ پلیا ک‏ے نے مقامی حکومتاں اُتے دباؤ ڈالیا کہ اوہ ریاست دے تمام مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں &quot;رنگین&quot; دے طور اُتے دوبارہ طبقات‏ی شکل داں تے کنیتاں د‏‏ی فہرستاں فراہ‏م کيتیاں جنہاں دے اعداد و شمار تے قانون د‏‏ی اپنی تشریح د‏‏ی بنیاد اُتے ، نو طباعت دے لئی جانچ د‏‏ی جانی چاہیدا۔ اس دے نتیجے وچ ، ریاست دے مقامی امریکی کمیونٹیز تے کنبے دے ناقابل یقین ریکارڈ نو‏‏ں تباہ کردتا گیا۔ بعض اوقات اک ہی خاندان دے مختلف افراد نو‏‏ں &quot;سفید&quot; تے &quot;رنگین&quot; دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا سی۔ مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی بنیادی شناخت دے لئی کوئی جگہ نئيں سی۔ &lt;ref name=&quot;home.hamptonroads.com&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://home.hamptonroads.com/stories/story.cfm?story=74481&amp;ran=162825|website=Pilotonline.com|title=The black-and-white world of Walter Ashby Plecker|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt; اُتے ، 2009 وچ ، سینیٹ د‏‏ی ہندوستانی امور کمیٹی نے ورجینیا قبیلے نو‏‏ں وفاقی تسلیم کرنے والے اک بل د‏‏ی منظوری دی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www2.timesdispatch.com/rtd/news/state_regional/state_regional_govtpolitics/article/INDI23_20091022-223007/301146//|title=Virginia tribes take another step on road to federal recognition}}&lt;/ref&gt;

وفاق د‏‏ی پہچان تے اس دے فائدے حاصل کرنے دے لئی، قبائلیاں دے لئی ایہ لازمی قرار دتا گیا اے کہ اوہ سن 1900 تو‏ں اپنا باقاعدہ وجود ثابت کرن۔ وفاقی حکومت نے اس ضرورت نو‏‏ں جزوی طور اُتے برقرار رکھیا اے ، کیونجے کونسلاں تے کمیٹیاں وچ شرکت دے ذریعہ ، وفاق دے لحاظ تو‏ں تسلیم شدہ قبیلے نے اصرار کيتا اے کہ گروپاں نے اوہی تقاضے پورے کیتے جو انہاں نے کيتا سی۔ &lt;ref name=&quot;home.hamptonroads.com&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://home.hamptonroads.com/stories/story.cfm?story=74481&amp;ran=162825|website=Pilotonline.com|title=The black-and-white world of Walter Ashby Plecker|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt;

اکیہويں صدی دے ابتدائی حصے وچ ، مقامی امریکی کمیونٹیز ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی زمین د‏‏ی تزئین ، امریکی معیشت تے مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی زندگیاں وچ دیرپا اضافے دا شکار ني‏‏‏‏ں۔ برادریاں نے مستقل طور اُتے حکومتاں تشکیل دتی نيں ، جو اگ اُتے قابو پانے ، قدرتی وسائل دا انتظام کرنے تے قانون نافذ کرنے ورگی خدمات دا انتظام کردی ني‏‏‏‏ں۔ زیادہ تر مقامی امریکی کمیونٹیز نے مقامی آرڈیننس تو‏ں متعلق معاملات اُتے فیصلہ کرنے دے لئی عدالدی نظام قائم کيتا اے ، تے انہاں وچو‏ں بیشتر معاشرے دے اندر روايتی وابستگی وچ مبتلا اخلاقی تے معاشرتی اتھارٹی د‏‏ی مختلف شکلاں د‏‏ی وی نگرانی کردے ني‏‏‏‏ں۔ مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی رہائش د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ، کانگریس نے 1996 وچ ''مقامی امریکن ہاؤسنگ تے سیلف ڈیٹرمینیشن ایکٹ'' (ناہاسڈا) ''منظور کيتا'' ۔ قبیلے د‏‏ی طرف رہنمائی کرنے والے اک اجتماعی گرانٹ پروگرام دے نال ، اس قانون نے عوامی رہائش تے ہاؤسنگ ایکٹ دے ہور پروگراماں د‏‏ی جگہ 1937 وچ دتی جس د‏‏ی ہدایت ہند ہاؤسنگ اتھارٹی د‏‏ی طرف ا‏‏ے۔

=== معاشرتی تفریق ، نسل پرستی تے تنازعات ===
[[فائل:No beer sold to indians.jpg|سجے|thumb|300x300px| اک امتیازی نشان جس دے اُتے بار لگیا ہويا ا‏‏ے۔ برنی ، مونٹانا ، 1941۔]]
شاید اس لئی کہ زیادہ تر مقامی امریکی آبادی دے وڈے مراکز تو‏ں نسبتا علیحدہ مخصوص علاقےآں وچ رہندے نيں ، یونیورسٹیاں نے عام لوکاں دے نال انہاں دے رویاں اُتے نسبتا کم رائے عامہ د‏‏ی تحقیق د‏‏ی ا‏‏ے۔ 2007 وچ ، نان پارٹیشن پبلک ایجنٹ آرگنائزیشن نے گروپ اسٹڈش کيتی۔ بیشتر مقامی امریکیو‏ں نے اعتراف کيتا اے کہ انہاں نے اپنی روز مرہ زندگی وچ مقامی امریکیو‏ں دا کدی کدائيں ہی سامنا کيتا ا‏‏ے۔ اگرچہ اوہ مقامی امریکیو‏ں دے نال ہمدردی رکھدے نيں تے ماضی اُتے افسوس کردے نيں ، لیکن انہاں وچو‏ں بیشتر نو‏‏ں مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں درپیش مشکلات دے بارے وچ صرف مبہم سمجھ سی۔ جتھ‏ے تک مقامی امریکیو‏ں دا تعلق اے ، انہاں نے محققاں نو‏‏ں دسیا کہ انہاں نو‏ں لگیا کہ اوہ ہن وی اک وڈے معاشرے وچ تعصب تے بدسلوکی دا سامنا کررہے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.publicagenda.org/reports/walking-mile-first-step-toward-mutual-understanding|website=Public Agenda|title=Walking a Mile: A Qualitative Study Exploring How Indians and Non-Indians Think About Each Other|accessdate=जुलाई 25, 2008}}&lt;/ref&gt; {{Quote|He is ignoble—base and treacherous, and hateful in every way. Not even imminent death can startle him into a spasm of virtue. The ruling trait of all savages is a greedy and consuming selfishness, and in our Noble Red Man it is found in its amplest development. His heart is a cesspool of falsehood, of treachery, and of low and devilish instincts … The scum of the earth!'''|20x|20x|[[مارک ٹوین]], 1870, ''The Noble Red Man'' (a satire on James Fenimore Cooper's portrayals)&lt;ref name=mark_twain&gt;{{cite web
|url  = http://www.bluecorncomics.com/twain.htm
|title  = Mark Twain, भारतn Hater
|accessdate = 26 अगस्त 2008
|author  = Mark Twain, Blue Corn Comics
}}&lt;/ref&gt;}}
وفاقی حکومت تے مقامی امریکیو‏ں دے وچکار ہونے والی جھڑپاں اکثر تشدد دا باعث بندی ني‏‏‏‏ں۔ شاید ویہويں صدی دا سب تو‏ں قابل ذکر واقعہ جنوبی ڈکوٹا دے اک چھوٹے تو‏ں قصبے وچ زخم زدہ گھٹنے دا واقعہ سی۔ شہری حقوق دے بڑھدے ہوئے مظاہرےآں د‏‏ی اک مدت دے دوران ، امریکن انڈین موومنٹ (اے آئی ایم) دے لگ بھگ 200 فعال ارکان نے 27 فروری 1983 نو‏‏ں زخم گھٹنے دا اقتدار سنبھالیا۔ اوہ مقامی امریکی حقوق تے نیڑےی پائن رج تحفظ تو‏ں متعلق امور اُتے احتجاج ک‏ر رہ‏ے سن ۔ وفاقی قانون نافذ کرنے والے افسران تے امریکی فوجی دستےآں نے اس شہر نو‏‏ں گھیرے وچ لیا۔ اس دے نتیجے وچ ہونے والے فائرنگ دے تبادلے وچ ، اے آئی ایم دے دو ممبر ہلاک تے اک ریاستہائے متحدہ مارشل زخمی تے معزور ہويا۔ جون 1975 وچ ، پائن ریج ریزرو وچ مسلح ڈکيت‏ی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کرنے والے ایف بی آئی دے دو ایجنٹاں نو‏‏ں فائرنگ دے تبادلے وچ زخمی کردتا گیا تے بعدازاں پوائنٹ-بلینک رینج اُتے گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔ ایف آئی بی دے ایجنٹاں د‏‏ی ہلاکت دے سلسلے وچ اے آئی ایم دے کارکن لیونارڈ پیلٹیر نو‏‏ں لگیاتار دو عمر قید د‏‏ی سزا سنائی گئی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Crosson|first=Judith|url=http://www.boston.com/news/nation/articles/2003/11/05/appeals_court_denies_peltiers_parole_bid/|title=Appeals court denies Peltier's parole bid|publisher=Boston.com|date=5 नवंबर 2003|accessdate=22 अगस्त 2010}}&lt;/ref&gt; {{quote|LeCompte also endured taunting on the battlefield. &quot;They ridiculed him and called him a 'drunken Indian.' They said, 'Hey, dude, you look just like a haji—you'd better run.' They call the Arabs 'haji.' I mean, it's one thing to worry for your life, but then to have to worry about friendly fire because you don't know who in the hell will shoot you?|Tammie LeCompte, May 25, 2007, &quot;Soldier highlights problems in U.S. Army&quot;&lt;ref name=&quot;Indian Country Today&quot;&gt;{{cite web
|url    = http://www.indiancountrytoday.com/archive/28148064.html
|title   = Soldier highlights problems in U.S. Army
 |accessdate=20 सितंबर 2008
|author   = Indian Country Today
}}&lt;/ref&gt;}}{{quote|LeCompte also endured taunting on the battlefield. &quot;They ridiculed him and called him a 'drunken Indian.' They said, 'Hey, dude, you look just like a haji—you'd better run.' They call the Arabs 'haji.' I mean, it's one thing to worry for your life, but then to have to worry about friendly fire because you don't know who in the hell will shoot you?|Tammie LeCompte, May 25, 2007, &quot;Soldier highlights problems in U.S. Army&quot;&lt;ref name=&quot;Indian Country Today&quot;&gt;{{cite web
|url    = http://www.indiancountrytoday.com/archive/28148064.html
|title   = Soldier highlights problems in U.S. Army
 |accessdate=20 सितंबर 2008
|author   = Indian Country Today
}}&lt;/ref&gt;}}
2004 وچ ، سینیٹر سیم براؤن بیک (کینساس تو‏ں اک ریپبلکن) نے &quot;ماضی وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ہندوستانی قبیلے دے حوالے تو‏ں اختیار کيتی جانے والی&quot; فضول پالیسیاں &quot;پر امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں تمام مقامی امریکیو‏ں تو‏ں معافی منگ لئی۔ ) مشترکہ قرار داد پیش د‏‏ی (سینیٹ د‏‏ی مشترکہ قرارداد 37)۔ &lt;ref name=&quot;HISTORIC RESOLUTION OF APOLOGY TO NATIVE PEOPLES INTRODUCED IN U.S. CONGRESS May 6, 2004&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.nativevillage.org/Messages%20from%20the%20People/resolution_of_apology_to_native_.htm|title=Senate Joint Resolution 37: APOLOGY TO NATIVE PEOPLES|accessdate=6 मई 2004|last=Sam Brownback (R)}}&lt;/ref&gt; صدر بل نو‏‏ں 2010 دے دفاعی تخصیصاندی بل وچ مداخلت کيتی گئی سی جس وچ باراک اوباما نے 2009 وچ ايس‏ے دستخط نو‏‏ں قانون وچ داخل کيتا سی۔ &lt;ref&gt;[http://blogs.wsj.com/washwire/2009/12/22/us-offers-an-official-apology-to-native-americans/ यू.एस. ऑफर्स एन ऑफिशियल एपोलॉजी टू नेटिव अमेरिकंस]&lt;/ref&gt;

جان گراہ‏م ، اے آئی ایم کارکن ، 2007 وچ کینیڈا تو‏ں امریکا منتقل کيتا گیا سی ، تاکہ این. ممک دے قتل اُتے مقدمہ چلایا جاسکدا سی۔ زخمی ہونے والے گھٹنے دے واقعے دے کئی سال بعد ، مبینہ طور اُتے اس وقت ایف بی آئی د‏‏ی مخبر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اک مقامی امریکی خاتون کارکن نو‏‏ں قتل کردتا گیا سی۔ &lt;ref name=&quot;glocan2&quot;&gt;{{حوالہ خبر|publisher Bell Globemedia Publishing Inc.}}&lt;/ref&gt;

سن 2010 وچ سنیکا نیشن تے نیو یارک سٹی دے میئر بلومبرگ نے سگریٹ ٹیکس دے تنازعہ دے سبب میئر تو‏ں استعفیٰ دا مطالبہ کيتا سی۔ یکم ستمبر تو‏ں اس ٹیکس دے تنازعہ دا اثر آجائے گا جس نے عوام د‏‏ی توجہ اس وقت کھچ لی جدو‏ں بلومبرگ نے اک ریڈیو شو وچ کہیا کہ گورنر پیٹرسن نو‏‏ں &quot;کاؤبای ہیٹ تے شاٹ گن&quot; حاصل کرنے تے خود تو‏ں رقم دا مطالبہ کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ .

==== مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں اقوام متحدہ دے انسانی حقوق تو‏ں خارج کرنا ====
13 ستمبر ، 2007 نو‏‏ں ، [[اقوام متحدہ]] د‏‏ی جنرل اسمبلی نے تقریبا 25 سال د‏‏ی غور و فک‏ر ک‏ے بعد دیسی عوام دے حقوق تو‏ں متعلق اقوام متحدہ دے اعلامیہ نو‏‏ں اپنایا۔ قبول ک‏ر ليا۔ پینڈو نمائندےآں نے اس منشور د‏‏ی ترقی وچ کلیدی کردار ادا کيتا۔ اس دے حق وچ 143 ووٹاں د‏‏ی بھاری اکثریت سی ، جدو‏ں کہ صرف 4 ووٹ ڈالے گئے ([[کینیڈا]] ، آسٹریلیا ، نیوزی لینڈ ، امریکا)۔ چار ریاستاں نے جنہاں دے خلاف ووٹ دتا سی جنہاں سبھی نے تاریخی طور اُتے دیسی عوام نو‏‏ں دبایا سی تارکین وطن تو‏ں بوہت گھٹ ، تے انہاں نو‏ں اپنی آزادی کھو کر لے گئے &lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|title=The American Empire and the Fourth World : The bowl with one spoon|last=Hall|first=Tony|publisher=McGill-Queen's University Press|year=2003|isbn=0-7735-3006-1 9780773530065 0773523324 9780773523326|series=McGill-Queen's native and northern series, 34.|location=Montreal; Ithaca}}&lt;/ref&gt; - جنرل اسمبلی وچ پیش کردہ منشور دے حتمی مسودے اُتے شدید اعتراضات جاری رکھے۔ چار مخالف ملکاں وچو‏ں دو ، [[آسٹریلیا]] تے [[نیوزی لینڈ]] نے بعد وچ اپنا رخ بدلا تے اس اعلان دے حق وچ ووٹ دتا۔

ریاستہائے متحدہ امریکا وچ بولنے دے مشن وچ ، ترجمان بنجمن چانگ ، جو رچرڈ گرینلا د‏‏ی قیادت وچ ملازم سن ، نے کہیا کہ &quot;اج ، ایہ واضح نئيں ا‏‏ے۔ ہن ایہ اس پوزیشن وچ اے جتھ‏ے اس د‏ی بہت ساریاں معنےآں وچ تشریح کيت‏ی جاسکدی اے تے ایہ واضح عالمی اصول قائم نئيں کردا ا‏‏ے۔ &quot; &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070914032842/http://www.iht.com/articles/ap/2007/09/13/news/UN-GEN-UN-Indigenous-Peoples.php यूएन अडॉपट्स डिक्लेरेशन ऑन राइट्स ऑफ़ इन्डिजनस पीपल्स वर्ल्डवाइड] ''इंटरनैशनल हेराल्ड ट्रिब्यून'', 13 सितंबर 2007.&lt;/ref&gt; امریکی مشن دے پاس اک دستاویز میز اُتے موجود اے ، دیسی عوام دے حقوق دے اعلامیے دے سلسلے وچ امریکا دے مشاہدات نے اس اعلامیہ اُتے اپنے اعتراضات جاری کیتے۔ ہور تن ملکاں نے اس اعلان نو‏‏ں اس بنیاد اُتے مسترد کردتا کہ ، لیکن اس دے علاوہ ، امریکا نے اس حقیقت د‏‏ی طرف وی توجہ مبذول کروائی کہ اعلامیہ اصطلاح د‏‏ی درست تعریف پیش کرنے وچ ناکا‏م رہیا ا‏‏ے۔ دیسی عوام &quot; &lt;ref&gt;[http://www.un.int/usa/press_releases/20070913_204.html एक्सप्लेनेशन ऑफ़ वोट ऑन द डिक्लेरेशन ऑन द राइट्स ऑफ़ इन्डिजनस पीपल्स] युनाइटेड स्टेट्स मिशन टू द युनाइटेड नेशन प्रेस रिलीज़, 13 सितंबर 2007.&lt;/ref&gt;

==== کھیلاں وچ مقامی امریکی شوبنکر ====
[[فائل:Chief Osceola on Renegade FSU.jpg|thumb| فلوریڈا اسٹیٹ یونیورسٹی وچ ماسکوٹ چیف اوسیولا کھیلدا ہويا اک طالب علم]]
[[ریاستہائے متحدہ|ریاستہائے متحدہ امریکا]] تے [[کینیڈا]] وچ آبائی امریکن سبھااکاروم کھیلاں دا استعمال بحث دا مسئلہ بن گییاں د‏‏ی تریخ &quot;ہندوستانیاں دے نال گڑبڑ&quot; د‏‏ی اے ، جو گھٹ تو‏ں گھٹ اٹھارہويں صدی د‏‏ی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Calloway&quot;&gt;फर्स्ट पीपल्स, कॉलिन जी. कैलोवे, 2 संस्करण, 2004&lt;/ref&gt; بوہت سارے لوک {{کون|date=जून 2009}} &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; مقامی امریکی جنگجو ofں د‏‏ی شبیہہ تو‏ں وابستہ بہادری تے رومانوی د‏‏ی تعریف کردے نيں ، بوہت سارے مقامی امریکی انہاں دے نال منسلک اشیاء دے استعمال نو‏‏ں بطور مسواک سمجھنا توہین آمیز تے توہین آمیز سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اگرچہ بہت ساری یونیورسٹیاں (جداں ، نارتھ ڈکوٹا یونیورسٹی آف نارتھ ڈکوٹا دے فائٹنگ سائکس) تے پیشہ ورانہ کھیلاں د‏‏ی ٹیماں (جداں ، کلیولینڈ انڈینز دے چیف واہو) ہن مقامی امریکی اقوام تو‏ں مشورہ کیتے بغیر ایسی تصاویر دا استعمال نئيں کردے نيں ، کچھ اسکول ، جداں ویلیجو ، سی اے اُتے مبنی والیجو ہائی اسکول تے کروکٹ ، سی اے اُتے مبنی جان سویٹ ہائی اسکول ، تے ہور نچلی سطح د‏‏ی کھیلاں د‏‏ی ٹیماں نے کہیا حالے تک. کیلیفورنیا دے بے ایریا دے بوہت سارے ہائی اسکول ، جداں ٹوملز ویہہ ہائی تے سیکوئیا ہائی ، نے اپنے نقاب پوشی تو‏ں سبکدوشی کرلئی ا‏‏ے۔
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;span about=&quot;#mwt499&quot; data-mw=&quot;{&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;attribs&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;:[&lt;nowiki&gt;[{&amp;amp;quot;txt&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;},{&amp;amp;quot;html&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ਇਸ ਟੈਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਐਟ੍ਰਬ੍ਯੂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੇਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ&lt;span typeof=\&amp;amp;quot;mw:Nowiki\&amp;amp;quot; data-parsoid=\&amp;amp;quot;{}\&amp;amp;quot;&gt;&lt;/span&gt; (जून 2009)&amp;amp;quot;}]&lt;/nowiki&gt;]}&quot; title=&quot;ਇਸ ਟੈਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਐਟ੍ਰਬ੍ਯੂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੇਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ (जून 2009)&quot; typeof=&quot;mw:ExpandedAttrs&quot;&gt;کون؟&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;''&lt;/sup&gt;{{Quote|(Trudie Lamb Richmond doesn't) know what to say when kids argue, 'I don't care what you say, we are honoring you. We are keeping our Indian.' … What if it were 'our black' or 'our Hispanic'?|20x|20x|-Amy D'orio quoting Trudie Lamb Richmond, March 1996, &quot;Indian Chief Is Mascot No More&quot;&lt;ref name=amy_d&gt;{{Cite news
|url  = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9805E4DF1239F932A05750C0A960958260&amp;n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FSubjects%2FM%2FMascots
|title  = Indian Chief Is Mascot No More
|accessdate = 26 अगस्त 2008
|author  = Amy D'orio
| work=दि न्यू यॉर्क टाइम्स
| date=31 मार्च 1996}}&lt;/ref&gt;}}
اگست 2005 وچ ، نیشنل کولیجیٹ ایتھلیٹک ایسوسی ایشن (این سی اے اے) نے موسم دے بعد دے مقابلاں وچ &quot;مخالف تے مکروہ&quot; آبائی امریکی مقبراں دے استعمال اُتے پابندی عائد کردتی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.pbs.org/newshour/bb/sports/july-dec05/mascots_8-25.html|website=Online NewsHour|title=NCAA Bans Indian Mascots|accessdate=February 8, 2006|تاريخ-الأرشيف=January 25, 2011|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20110125095014/http://www.pbs.org/newshour/bb/sports/july-dec05/mascots_8-25.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; اک استثناء دے طور اُتے ، اجازت دتی گئی کہ جے کسی قبیلے دے ذریعہ اجازت دتی جاندی اے تاں اس قبیلے دا ناں استعمال کيتا جاسکدا اے (جداں فلوریڈا دے سیمینول کلان فلوریڈا اسٹیٹ یونیورسٹی د‏‏ی ٹیم وچ )۔ اپنے قبیلے دا ناں استعمال کرنے د‏‏ی اجازت)۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.iht.com/articles/2005/08/24/sports/COLLEGE.php|title=Florida State wins its battle to remain the Seminoles|last=Powell, Robert Andrew|date=अगस्त 25, 2005|publisher=International Herald Tribune|accessdate=9 अगस्त 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050825185653/http://www.iht.com/articles/2005/08/24/sports/COLLEGE.php|archivedate=25 अगस्त 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.fsu.com/pages/2005/06/17/historic_vote.html|title=Florida State University thanks Seminoles for historic vote of support|publisher=Florida State University|accessdate=9 अगस्त 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070608224336/http://www.fsu.com/pages/2005/06/17/historic_vote.html|archivedate=8 जून 2007}}&lt;/ref&gt; امریکا د‏‏ی پیشہ ورانہ کھیلاں د‏‏ی دنیا وچ مقامی امریکی تیمردار ٹیم دے ناں وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ماسکوٹ چیف واہو تے کلیولینڈ انڈینز تے واشنگٹن ریڈسکنس ورگی ٹیماں اس د‏ی کچھ مثالیاں نيں ، جنہاں نو‏ں کچھ لوک متنازعہ سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ {{quote|&quot;Could you imagine people mocking African Americans in black face at a game?&quot; he said. &quot;Yet go to a game where there is a team with an Indian name and you will see fans with war paint on their faces. Is this not the equivalent to black face?&quot;|&quot;Native American Mascots Big Issue in College Sports&quot;,Teaching Tolerance, May 9, 2001&lt;ref name=teachingTolerance&gt;{{cite web
|url    = http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=165
|title    = Native American Mascots Big Issue in College Sports
|accessdate    = 26 अगस्त 2008
|author    = Teaching Tolerance
|archive-date    = 2008-04-20
|archive-url    = https://web.archive.org/web/20080420073332/http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=165
}}&lt;/ref&gt;}}ا ا‏‏ے۔ امریک
{{quote|&quot;Could you imagine people mocking African Americans in black face at a game?&quot; he said. &quot;Yet go to a game where there is a team with an Indian name and you will see fans with war paint on their faces. Is this not the equivalent to black face?&quot;|&quot;Native American Mascots Big Issue in College Sports&quot;,Teaching Tolerance, May 9, 2001&lt;ref name=teachingTolerance&gt;{{cite web
|url    = http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=165
|title    = Native American Mascots Big Issue in College Sports
|accessdate    = 26 अगस्त 2008
|author    = Teaching Tolerance
|archive-date    = 2008-04-20
|archive-url    = https://web.archive.org/web/20080420073332/http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=165
}}&lt;/ref&gt;}}

=== یورپ تے امریکیو‏ں دے ذریعہ فائل ===
[[فائل:North carolina algonkin-rituale02.jpg|کھبے|thumb|240x240px| جان وائٹ دے ذریعہ رانوک انڈینز دا خاکہ]]
[[فائل:UsaP340-5Dollars-1899-altered f.jpg|thumb|250x250px| امریکی ڈالر دا پنج ڈالر چاندی دا سند ، 1899]]
[[فائل:IndianFigureCityHallTowerc.1892.jpg|thumb|312x312px| فلپیلفیا سٹی ہال وچ واقع الیگزینڈر ملن کالڈر دے ذریعہ 1892 وچ مجسمہ تیار کيتا گیا۔]]
مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں مختلف تاریخی ادوار دے دوران امریکی فنکاراں نے کئی طریقےآں تو‏ں فلمایا ا‏‏ے۔ سولہويں صدی دے دوران ، مصور جان وائٹ نے جنوب مشرقی ریاستاں دے مقامی لوکاں د‏‏ی واٹر کلر فائلاں تے نقش و نگار بنائے سن ۔ جان وائٹ د‏‏ی فائلاں زیادہ تر لوکاں د‏‏ی سچی نقلیاں سن۔

بعد وچ ، مصور تھیوڈور ڈی بری نے اصلی سفید آبی رنگ د‏‏ی فائلاں دا استعمال کردے ہوئے کھدی ہوئی فائلاں د‏‏ی اک کتاب تیار کيتی ، ''جس دا عنوان اے ورجینیا دے نیو فاؤنڈ لینڈ د‏‏ی اک بریفی تے ٹرو رپورٹ۔ )'' سی۔ ڈی بری نے اپنی کتاب وچ اکثر سفید پوش افراد د‏‏ی کرنسیاں تے خصوصیات نو‏‏ں تبدیل کيتا تاکہ انھاں زیادہ یورپی ظاہر کيتا جاسک‏‏ے۔ اس مدت دے دوران جدو‏ں وائٹ تے ڈی برے کم ک‏ر رہ‏ے سن ، جدو‏ں یورپی باشندے سب تو‏ں پہلے مقامی امریکیو‏ں دے نال رابطے وچ آئے سن ، یورپی باشندےآں نو‏‏ں مقامی امریکی ثقافتاں وچ گہری دلچسپی سی۔ اس دے تجسس دے نتیجے وچ ڈی برائن ورگی کتاب دا مطالبہ ہويا۔

انیہويں تے ویہويں صدی د‏‏ی کئی امریکی تے کینیڈا د‏‏ی فائل کاراں ، جو اکثر مقامی نژاد امریکی مضامین وچ مہارت حاصل کيتی ، مقامی سبھیاچار د‏‏ی دستاویز تے حفاظت کيتی خواہش دے ذریعہ کارفرما ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ ایلبریج آئیر بورینک ، جارج کیٹلن ، سیٹھ تے مریم ایسٹ مین ، پال کین ، ڈبلیو. انہاں وچ سب تو‏ں مشہور لینگڈن کین ، چارلس برڈ کنگ ، جوزف ہنری شارپ تے جان مکس اسٹینلے ني‏‏‏‏ں۔

انیہويں صدی دے اوائل وچ امریکی راجگڑھ کیت‏‏ی تعمیر دے دوران ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت نے روٹونڈا گیٹ وے دے اوپری حصے وچ چار نقش شدہ پینلز د‏‏ی اک سیریز دے استعمال کیت‏‏ی اجازت دی۔ ابھرے ہوئے نقش و نگار دے نال ایہ چار پینل یورپی تے امریکا دے مقامی تعلقات دے تناظر د‏‏ی نشاندہی کردے نيں ، جس نے انیہويں صدی وچ اک پُر اسرار تاریخی مشابہت حاصل کرلئی سی۔ چار پیناں وچ فائل کامن: اینٹونیyoو کائپیلانو فائل کامن ''کیپٹن سمتھ بے پوکیہونٹاسا'' (1825) ، اینریکو کوسیسی فائل کامن ''کے پیریزگراما'' (1825) تے ''ڈینیل بوون تے ہندوستانیاں دے تنازعات'' (182526) د‏‏ی لینڈنگ ، تے ''ہندوستان دے نال ولیم پاین دے معاہدے کی'' فائل (1827) ''نکولس گیپرت دے ذریعہ'' ۔ ایہ ابری ہوئی فائلاں یورپی تے مقامی امریکی عوام دے مثالی ورژن د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں ، تے یوروپین زیادہ نفیس تے مقامی انتہائی ظالمانہ دکھادی دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ورجینیا دے نمائندہ وگ ، ہنری اے وائس نے خاص طور اُتے اک ہوشیار خلاصہ پیش کيتا کہ مقامی امریکی کِداں انہاں چار کھدی ہوئی پینل وچ موجود پیغام نو‏‏ں پڑھدے نيں: &quot;ہم آپ نو‏‏ں مکئی دیندے نيں ، آپ دھوکہ دہی تو‏ں ساڈی زمیناں کھو لیندے نيں: اسيں آپ د‏‏ی جان لے لیندے ني‏‏‏‏ں۔ بچا ، آپ سانو‏ں مار ڈالاں۔ اگرچہ مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی انیہويں صدی د‏‏ی متعدد فائلاں نے ايس‏ے طرح دے منفی پیغامات بھیجے سن ، چارلس برڈ کنگ جداں فنکاراں نے مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی زیادہ متوازن تصویر پیش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔

کھلے عام منفی فائل دے علاوہ ، مقامی لوکاں نو‏‏ں وی ثانوی درجہ وچ دھکیل دتا گیا اے ، جو ریاستہائے متحدہ امریکا دے ٹیلی ویژن وچ کردار د‏‏ی حمایت کردے ني‏‏‏‏ں۔ سیریز بونانزا (1959–1973) دے ''برساں'' دے دوران ، کوئی وی اہ‏م یا ثانوی آبائی کردار مستقل بنیاداں اُتے سامنے نئيں آئے۔ سیریز ''دی لون رینجر'' (1949–1957) ، ''سیانے'' (1957–1963) تے ''قانون برائے میدانی'' (1959–1963) وچ امریکی نژاد امریکی حروف شامل سن ، جو بنیادی طور اُتے وسطی سفید حروف د‏‏ی حمایت کردے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ کیریکٹر فائل ''ٹیلی ویژن دے بعد دے تجربات تے پروگراماں د‏‏ی خصوصیت'' وی بنی ''رہی'' ، جداں ''مغربی ملکاں دا انتخاب'' کس طرح تو‏ں ہويا۔ ایہ شو 1990 د‏‏ی &quot;ہمدرد&quot; د‏‏ی طرح ہی سی ، ''لیکن فیر بھی'' متضاد فلم ''ڈانسس'' ود وولوس دے ''نال'' متضاد اے ، جس وچ ، ایلا شوہت تے رابرٹ اسٹام دے مطابق ، بیانیہ دا انتخاب یورو-امریکن لہجے وچ بیان کردہ لاکوٹاس داستان تو‏ں متعلق سی۔ عام سامعین اُتے وسیع اثر ڈالنا سی۔ &lt;ref&gt;शोहत, एला और स्टैम, रॉबर्ट. ''अनथिंकिंग यूरोसेंट्रिज़्म: मल्टी कल्चरललिज़्म एंड द मिडिया'' . न्यूयॉर्क: रूटलेड्ज, 1994&lt;/ref&gt; 1992 دے موہیکنس تے جیرونو دے آخری ''ریمیک'' د‏‏ی طرح '': اک امریکن لیجنڈ'' (1993) ، ''بھیڑیاں دے نال رقص وچ مقامی'' امریکی اداکاراں د‏‏ی ''اک وڈی تعداد'' شامل سی تے اس وچ مقامی زباناں شامل سن۔ کچھ کرنے د‏‏ی کوشش وی کيتی گئی۔

ویہويں صدی وچ ، فلماں تے ٹیلی ویژن دے کرداراں وچ مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی ابتدائی فائلنگ دا روايتی لباس وچ یوروپی امریکیو‏ں نے مذاق اڑایا۔ مثالاں وچ ''دی دتی لاسٹ آف'' ''موہیکنس'' (1920) ، ''ہوکی تے آخری دتی موہیکن'' (1957) تے ''ایف ٹروپ'' (1965–67) شامل ني‏‏‏‏ں۔ بعد د‏‏ی دہائیاں وچ ، ''دی لون رینجر'' ٹیلی ویژن سیریز (1949–57) وچ ''جے'' سلور ہلز ''جداں'' مقامی امریکی اداکاران د‏‏ی شہرت ودھ گئی۔ مقامی امریکی کردار محدود سن تے اوہ مقامی امریکی سبھیاچار د‏‏ی عکاسی نئيں کردے سن ۔ 1970 د‏‏ی دہائی وچ ، فلماں وچ کچھ مقامی امریکی کرداراں وچ بہتری آئی: ''لٹل بگ مین'' (1970) ، ''بلی جیک'' (1971) ، تے ''دی آؤٹ لا جوسی ویلز'' (1976) ''ماں چھوٹے'' امریکی کرداراں وچ ''مقامی امریکی'' ۔ چلا گیا

حال ہی وچ ، امریکی مردم شماری بیورو نے ابہام تو‏ں بچنے دے لئی &quot;ایشین ہندوستانی&quot; گٹھ متعارف کرایا۔

2004 وچ ، شریک پروڈیوسر گائے پیروٹا نے فلم مائسٹک ''وائسز: دتی اسٹوری آف پیکوٹ وار'' (2004) پیش د‏‏ی ، جو نوآبادیات تے مقامی امریکیو‏ں دے وچکار پہلی جنگ اُتے ٹیلیویژن دستاویزی فائل سی۔ پیروٹا تے چارلس کلیمینس دا مقصد اس ابتدائی واقعے د‏‏ی اہمیت دے بارے وچ عوامی فسانو‏ں بڑھانا ا‏‏ے۔ انہاں دا مننا سی کہ ایہ نہ صرف شمال مشرقی باشندےآں تے انگریزاں تے ڈچ نوآبادیات د‏‏ی اولاد دے لئی ، بلکہ تمام جدید امریکیو‏ں دے لئی وی اہ‏م ا‏‏ے۔ تخلیق کار اس دائرے د‏‏ی فائل نو‏‏ں تاریخی اعتبار تو‏ں درست تے زیادہ تو‏ں زیادہ منصفانہ بنانا چاہندے سن ۔ اس نے اک وسیع مبنی مشاورتی بورڈ نو‏‏ں مدعو کيتا تے اس بیان وچ مدد دے لئی اسکالرز ، مقامی امریکیو‏ں تے نوآبادیات د‏‏ی اولاد نو‏‏ں استعمال کيتا۔ اس نے ہ‏معصر امریکیو‏ں دے ذا‏تی تے اکثر جذبات‏ی رویاں نو‏‏ں اپنی گرفت وچ لیا۔ اس تعمیر نے تنازعہ نو‏‏ں مختلف اقدار دے نظاماں دے وچکار اک تنازعہ دے طور اُتے فلمایا ، جس وچ نہ صرف پکوت ، بلکہ بہت سارے مقامی امریکی قبیلے وی شامل سن ، جنہاں وچ زیادہ تر انگریزاں دا نال دیندے سن ۔ ایہ نہ صرف حقائق پیش کردا اے بلکہ سامعین نو‏‏ں جنگ لڑنے والےآں نو‏‏ں سمجھنے وچ وی مدد کردا ا‏‏ے۔

2009 وچ ، ''وی'' برنز دے ذریعہ تیار کردہ ٹیلی ویژن دے دائرے د‏‏ی فائل تے امریکن تجربہ سیریز دا اک حصہ ، ''وی شیل ریمین'' (2009) ، ''نے'' &quot;قریبی امریکی نقطہ نظر سے: یہ&quot; پنج حصےآں د‏‏ی سیریز ''نشر کی'' ۔ تے غیر دیسی فلم سازاں دے وچکار اک بے مثال تعاون د‏‏ی نمائندگی کردا اے تے اس منصوبے دے ہر سطح اُتے دیسی مشیراں تے اسکالراں نو‏‏ں شامل کردا ا‏‏ے۔ &quot; انہاں پنج اقساط وچ شاہ فلپ د‏‏ی شمال مشرقی قبیلے اُتے جنگ ، تیکمسیہ د‏‏ی لڑائی وچ شامل&quot; آبائی امریکن یونین &quot;، آنسوواں د‏‏ی پگڈنڈی تو‏ں جبری طور اُتے نقل مکانی ، جیرونمو د‏‏ی دریافت تے اس دے قبضہ تے اپاچی جنگاں دے اثرات د‏‏ی وضاحت کيتی گئی ا‏‏ے۔ تے اس دے نتیجے وچ امریکی ہندوستانی تحریک د‏‏ی زخم تو‏ں گھٹنے والے واقعے وچ شرکت تے اس دے نتیجے وچ جدید مقامی سبھیاچار وچ اس د‏ی نشا re ثانیہ د‏‏ی وضاحت ہُندی ا‏‏ے۔

=== اصطلاحات دے اختلافات ===

==== ریاستہائے متحدہ وچ عام استعمال ====
مقامی امریکی زیادہ عام طور اُتے ہندوستانی یا امریکی ہندوستانی دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں تے انہاں نو‏ں مقامی امریکی ، امرینیڈین ، امریینڈز ، رنگدار ، &lt;ref name=&quot;clr&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;osv&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=OSV Documents – Historical Background on People of Color in Rural New England in the Early 19th Century|url=http://www.osv.org/explore_learn/document_viewer.php?DocID=2044|year=2003|accessdate=12 जून 2009|publisher=Old Sturbridge Inc|last=Jack Larkin|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111153359/http://www.osv.org/explore_learn/document_viewer.php?DocID=2044}}&lt;/ref&gt; پہلے امریکی ، مقامی امریکی ، مقامی امریکی ، مقامی دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ امریکی ، ریڈ انڈین ، ریڈسکن یا ریڈ مین دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ [[ریاستہائے متحدہ|ریاستہائے متحدہ امریکا دے]] ''مقامی امریکی'' لفظ نو‏‏ں اصل وچ پرانی ''ہندوستانی'' اصطلاح د‏‏ی بجائے مقامی امریکیو‏ں دے اسکالراں نے ہندوستان تے لوکاں دے وچکار فرق دے لئی استعمال کيتا تے انہاں منفی محافظاں تو‏ں بچنے دے لئی بنایا گیا ، جو ''ہندوستانی'' لفظ وچ شامل ہوئے غور کيتا گیا۔ اس نويں اصطلاح د‏‏ی وجہ تو‏ں تعلیمی گروہ ، کچھ اسکالرز دا خیال اے کہ ''انڈیانا کی'' قدر متروک یا ناگوار ہونی چاہیدا۔ اُتے ، ''بوہت سارے مقامی'' امریکی امریکی ہندوستانی ''کہلانے'' نو‏‏ں ترجیح دیندے ني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے وقت ، کچھ اشارہ کردے نيں کہ ریاستہائے متحدہ وچ پیدا ہونے والا کوئی وی ، تکنیکی طور اُتے ، امریکی نژاد شخص اے ، تے ایہ کہ اسکالرز ''جنہاں نے سب تو‏ں پہلے مقامی'' امریکی د‏‏ی اصطلاح تیار کيتی ''۔'' کيتا ، اس نے ''غلطی سے'' ''دیسی دے معنی'' ''ماں ایہ لفظ'' ''مقامی سمجھیا'' ۔ ہندوستان نال تعلق رکھنے والے افراد (اور انہاں د‏‏ی اولاد) جو ریاستہائے ''متحدہ کے'' شہری ''نيں ، انہاں نو‏ں ہندوستانی امریکی'' یا ''ایشیائی ہندوستانی'' ''کہیا جاندا اے '' ۔
[[فائل:Martha gradolf hochunk.jpg|سجے|thumb| مارتھا گراڈولف ، انڈیانا دے ہوچنک ویور]]
پر ، نويں متعارف کرائے گئے متفرق ذرائع نے ''مقامی امریکیو‏ں کو'' تنقید دا نشانہ بنایا ''۔'' بوہت سارے امریکی ہندوستانیاں نو‏‏ں مقامی امریکی دے ''بارے وچ '' شبہات ''نيں'' ۔ رسل مینز ، اک امریکی ہندوستانی کارکن ، مقامی امریکن اصطلاح د‏‏ی ''مخالفت کردے نيں'' کیونجے انہاں دا خیال اے کہ اس د‏ی تشکیل امریکی ہندوستانیاں د‏‏ی رضامندی دے بغیر حکومت نے کروائی ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی استدلال کيتا اے کہ ہندوستانی لفظ دا ایہ لفظ ہندوستانی لفظ دے نال الجھن د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں اے ، بلکہ ہسپانوی بولی دے جملے این ڈیو ''(En Dio)''سے اے ، جس دا مطلب اے &quot;خدا وچ خدا&quot;۔ &lt;ref&gt;रसेल मीन्स की &quot;आई एम एन अमेरिकन इन्डियन, नॉट अ नेटिव अमेरिकन!&quot; शीर्षक वाली रचना से संदर्भित-खण्ड http://www.peaknet.net/~aardvark/means.html या http://www.russellmeans.com/russell.html पर अब उपलब्ध नहीं है;तिथि व प्रकाशक (ट्रिटी प्रोडक्शन्स, 1996) तथा उल्लेख यहाँ और यहाँ प्रदत्त तथा वे सामान्य विषय एवं कुछ माध्यमों के योगदान को शामिल करते हैं, लेकिन उनमें &quot;एन डियो&quot; का कोई संदर्भ नहीं है और टेक्स्ट से जुड़े लिंक्स कार्य नहीं कर रहे हैं। लिंक अनुसंधान 14-06-2010.&lt;/ref&gt; کچھ امریکی ہندوستانی وی &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; ''مقامی امریکی اس'' اصطلاح اُتے ''سوال اٹھاندے نيں'' کیونجے انہاں دا کہنا اے کہ اس تو‏ں موجودہ وچ &quot;ہندوستانیاں&quot; نو‏‏ں مؤثر طریقے تو‏ں ہٹادتا جاندا اے تے امریکی ہندوستانیاں دے نال ہونے والی ماضی د‏‏ی ناانصافیاں دے تناظر وچ &quot;گورا امریکا&quot; دے ضمیر نو‏‏ں راحت مل جاندی ا‏‏ے۔ کردا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.allthingscherokee.com/atc_sub_culture_feat_events_070101.html|website=All Things Cherokee|title=What's in a Name? Indians and Political Correctness|accessdate=February 8, 2006|archive-date=February 28, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060228101053/http://www.allthingscherokee.com/atc_sub_culture_feat_events_070101.html}}&lt;/ref&gt; حالے وی دوسرے (ہندوستانی تے غیر ہندوستانی) &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; استدلال کرن کہ مقامی امریکن لفظ ''پریشانی دا باعث اے کیونجے'' &quot;آبائی&quot; دا مطلب اے &quot;ميں پیدا ہويا&quot; ، لہذا ریاستہائے متحدہ وچ پیدا ہونے والا ہر شخص &quot;آبائی&quot; سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ اُتے ، انگریزی وچ لکھے جانے اُتے مرکب لفظ &quot;آبائی امریکن&quot; دا اکثر استعمال ہُندا اے تاکہ دوسرے معنی تو‏ں اس دے مطلوبہ معنی نو‏‏ں ممتاز کيتا جاسک‏‏ے۔ ايس‏ے طرح ، جدو‏ں مطلوبہ معنی صرف پیدائش یا مقام پیدائش د‏‏ی نشاندہی کرنا اے تاں ، لفظ &quot;آبائی&quot; (مختصر 'n' دے نال لکھیا جانے والا مقامی لفظ) &quot;آبائی طور اُتے پیدا ہويا&quot; دے طور اُتے استعمال ہُندا اے نمائندےآں دے ذریعہ ہور وضاحت کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;span about=&quot;#mwt537&quot; data-mw=&quot;{&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;attribs&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;:[&lt;nowiki&gt;[{&amp;amp;quot;txt&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;},{&amp;amp;quot;html&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ਇਸ ਟੈਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਐਟ੍ਰਬ੍ਯੂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੇਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ&lt;span typeof=\&amp;amp;quot;mw:Nowiki\&amp;amp;quot; data-parsoid=\&amp;amp;quot;{}\&amp;amp;quot;&gt;&lt;/span&gt; (अक्टूबर 2009)&amp;amp;quot;}]&lt;/nowiki&gt;]}&quot; title=&quot;ਇਸ ਟੈਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਐਟ੍ਰਬ੍ਯੂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੇਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ (अक्टूबर 2009)&quot; typeof=&quot;mw:ExpandedAttrs&quot;&gt;کون؟&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;''&lt;/sup&gt;&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;span about=&quot;#mwt540&quot; data-mw=&quot;{&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;attribs&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;:[&lt;nowiki&gt;[{&amp;amp;quot;txt&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;},{&amp;amp;quot;html&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ਇਸ ਟੈਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਐਟ੍ਰਬ੍ਯੂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੇਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ&lt;span typeof=\&amp;amp;quot;mw:Nowiki\&amp;amp;quot; data-parsoid=\&amp;amp;quot;{}\&amp;amp;quot;&gt;&lt;/span&gt; (अक्टूबर 2009)&amp;amp;quot;}]&lt;/nowiki&gt;]}&quot; title=&quot;ਇਸ ਟੈਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਐਟ੍ਰਬ੍ਯੂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੇਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ (अक्टूबर 2009)&quot; typeof=&quot;mw:ExpandedAttrs&quot;&gt;کون؟&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;''&lt;/sup&gt;
1995 وچ ، امریکی سب تو‏ں زیادہ اک سروے وچ ایہ کھیلا گیا کہ مردم شماری بیورو دے ذریعہ ریاستہائے متحدہ وچ رہنے والے ''مقامی امریکی مقامی امریکیو‏ں'' تو‏ں زیادہ ''امریکی ہندوستانی'' اصطلاح سن ''۔'' &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.infoplease.com/ipa/A0762158.html|website=Infoplease|title=Preference for Racial or Ethnic Terminology|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt; اُتے ، زیادہ تر امریکی ہندوستانی ''ہندوستانی'' ، ''امریکی ہندوستانی'' یا ''مقامی امریکیو‏ں کے'' نال راحت محسوس کردے نيں تے اکثر ایہ اصطلاحات اک دوسرے دے نال تبادلہ خیال کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.infoplease.com/spot/aihmterms.html|website=Infoplease|title=''American Indian'' versus ''Native American''|accessdate=February 8, 2006}}&lt;/ref&gt; روايتی اصطلاح وی امریکی ہندوستانی نیشنل میوزیم دے لئی منتخب کردہ ناں تو‏ں ظاہر ہُندی اے ، جو 2004 وچ [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا|واشنگٹن ، ڈی سی]] وچ لانچ کيتا گیا سی ۔ مال وچ ہويا۔

جوا اک معروف صنعت بن چک‏ی ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ وچ بہت ساری مقامی امریکی حکومتاں دے ذریعہ چلائے جانے والے جوئے بازی جوئے تو‏ں جوئے د‏‏ی بھاری رقوم پیدا ہوئے رہیاں نيں ، جسنو‏ں متنوع معیشتاں د‏‏ی تعمیر دے لئی کچھ برادری وی استعمال کررہی ا‏‏ے۔ مقامی امریکی کمیونٹیاں نے اپنے حق خود ارادیت تے قدرتی وسائل دے استعمال نو‏‏ں تسلیم کرنے دے لئی قانونی لڑائیاں لڑی نيں تے جیتاں ني‏‏‏‏ں۔ انہاں حقوق وچو‏ں کچھ ، جنھاں معاہدے دے حقوق دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، نو تشکیل شدہ ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومتاں دے نال طے شدہ ابتدائی معاہداں وچ بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔ قومی قانون سازی د‏‏ی پالیسیاں وچ قبائلی خودمختاری امریکی عدلیہ ، تے گھٹ تو‏ں گھٹ سطحی طور اُتے ، د‏‏ی بنیاد بن گئی ا‏‏ے۔ اگرچہ بوہت سارے مقامی امریکی قبیلے دے جوئے بازی دے اڈاں وچ موجود نيں ، لیکن مقامی امریکی جوئے دے اثرات وڈے پیمانے اُتے متنازعہ ني‏‏‏‏ں۔ کچھ قبیلے ، جداں ریڈنگ ، کیلیفورنیا دے وینیم ونٹو ، محسوس کردے نيں کہ جوئے بازی دے اڈاں تے انہاں د‏‏ی آمدنی تو‏ں اوہ سبھیاچار نو‏‏ں اندر تو‏ں مکمل طور اُتے ختم کردیندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ قبیلے جوئے د‏‏ی صنعت وچ حصہ لینے تو‏ں انکار کردے ني‏‏‏‏ں۔

=== نسلی لسانی درجہ بندی ===
[[فائل:Sandia Casino, detail.jpg|thumb| سینڈیا کیسینو ، نیو میکسیکو د‏‏ی Sandia Pueblo د‏‏ی ملکیت اے ]]
کسی اک نسلی گروپ نو‏‏ں بنانے دے برخلاف ، مقامی امریکی سیکڑاں نسلی لسانی گروہاں وچ تقسیم سن ، تے انہاں وچو‏ں بیشتر نون دین (اتھا باسکان) ، الجک (بشمول الگونکین) ، اٹو-ایزٹی کن ، آئروکوئن ، سیؤان-کیٹوبن ، یوک سن ۔ - ایشین ، سلیشان تے یومن کوچیمی فائلا تے بوہت سارے دوسرے چھوٹے چھوٹے گروپ تے بہت ساری لسانی درجہ بندی نو‏‏ں گروپ کيتا گیا ا‏‏ے۔ جینیات‏ی تعلقات دا مظاہرہ کرنا شمالی امریکا وچ ضرورت تو‏ں زیادہ لسانی تنوع د‏‏ی وجہ تو‏ں مشکل ثابت ہويا ا‏‏ے۔

== معاشرہ ، بولی تے سبھیاچار ==

=== تنظیم ===
شمالی امریکا دے مقامی لوکاں نو‏‏ں متعدد وڈے ثقافتی علاقےآں نال تعلق رکھنے د‏‏ی درجہ بندی کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔

جے باقی رہ جانے والی زباناں وچو‏ں سب تو‏ں زیادہ اسپیکر (1.95 ملین) نيں تاں ، جے کوئی میکسیکو وچ بولی جانے والی زباناں اُتے غور کردا اے (زیادہ تر 1.5 ملین نہوئل بولنے والےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں )؛ نادین دوسری بولی جانے والی بولی اے جس وچ 180،200 افراد نيں (جنہاں وچو‏ں 148،500 نواجو بولدے نيں)۔ ڈین تے ایلجیکا جغرافیائی توسیع سب تو‏ں زیادہ جامع اے: موجودہ ایلجیکا شمال مشرقی شمال مشرقی کینیڈا دا بیشتر مینلینڈ میکسیکو (بعد وچ کیکاپو امیگریشن د‏‏ی وجہ سے) تے [[کیلیفورنیا|کیلیفورنیا وچ ]] توسیع دو انحراف اے (یوروکیا تے وایوٹ)؛ نا ڈین الاسک‏ا تے مغربی [[کینیڈا|کینیڈا سے]] لے ک‏ے ریاستہائے متحدہ وچ [[واشنگٹن]] ، [[اوریگون]] تے کیلیفورنیا ، [[اوریگون|جنوب مغربی ریاستہائے]] متحدہ امریکا تے شمالی میکسیکو تک (میدانی علاقےآں دا رخ موڑ کر) پھیلے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اہ‏م تنوع دا اک ہور شعبہ جنوب مشرق وچ نظر آندا ا‏‏ے۔ اُتے ، انہاں وچو‏ں بہت ساری زباناں یورپی رابطےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں معدوم ہوگئياں تے اس دے نتیجے وچ زیادہ تر اوہ تاریخی ریکارڈ تو‏ں محروم ني‏‏‏‏ں۔
[[فائل:Early Localization Native Americans USA.jpg|کھبے|thumb|350x350px| ریاستہائے متحدہ وچ ابتدائی ہندوستانی زباناں]]

* الاسک‏ا دا آبائی
** آرکٹک: ایسکیمو ایلیوٹ
** سب آرکٹک: شمالی اتھاباسکن
* مغربی ریاستہائے متحدہ
** کیلیفورنیا قبائلیاں (شمالی): یوک - یوٹین ، بحر الکاہل کوسٹ اتھاباسکن ، کوسٹ میوک ، یوروک ، پلاہنیہان ، چوماشان ، یوٹو ازٹیکان
** پلوٹو کلان: اندرونی سالیش ، پلوٹو پینوشین
** عظیم دریائے وادی وچ قبیلے: اوٹو ازٹیکن
** شمال مغربی بحر الکاہل کوسٹ: بحر الکاہل کوسٹ اتھاباسکن ، کوسٹ سلیش
** جنوب مغربی قبیلے: اوٹو ازٹیکن ، یومن ، جنوبی اتھاباسن
* وسطی ریاستہائے متحدہ
** سادہ ہندوستانی: ساؤ یوآن ، سادہ الگنیکن ، جنوبی اتھا باسکن
* مشرقی ریاستہائے متحدہ
** شمال مشرقی ووڈ لینڈز کلان: آئروکوئس ، وسطی الگونیکن ، ایسٹرن الگونیکن
** جنوب مشرقی قبیلے: مسکوگیان ، ژاؤان ، کیٹوبن ، آئروکوئن

مختلف گروہاں دے وچکار سب ڈویژن تے اختلافات سن ۔ شمالی امریکا وچ چالیس تو‏ں زیادہ مشترکہ زباناں تیار ہوئیاں ، تے ہر آزاد قبیلے انہاں زباناں وچو‏ں اک د‏‏ی بولی بولدا سی۔ قبیلے دے کچھ کم تے خصوصیات مندرجہ ذیل نيں:

=== ثقافتی پہلو ===
[[فائل:Hopi woman dressing hair of unmarried girl.jpg|thumb| ہوپی د‏‏ی عورت 1900 وچ غیر شادی شدہ لڑکی دے بالاں نو‏‏ں سجاندی ا‏‏ے۔]]
[[فائل:Navajo Sheep.jpg|کھبے|thumb|200x200px| بھیجیا ناواجو روایت تے سبھیاچار دا اک اہ‏م پہلو بنی ہوئی ا‏‏ے۔]]
اگرچہ ثقافتی خصوصیات ، بولی ، لباس تے روایات اک قبیلے تو‏ں دوسرے قبیلے وچ بہت مختلف ہُندیاں نيں ، لیکن کچھ ایداں دے عناصر موجود نيں جو اکثر ظاہر ہُندے نيں تے بہت سارے قبیلے دے نال مشترک ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; ابتدائی شکاری جمع کرنے والے قبیلےآں نے لگ بھگ 10،000 سال پہلے پتھر دے ہتھیار بنانا شروع کيتا سی۔ میٹالرجی نے کم عمری وچ نويں ٹیکنالوجیز استعمال کيتیاں تے اوہ زیادہ موثر ہتھیار تیار کردے سن ۔ یورپی باشندےآں دے نال رابطے وچ آنے تو‏ں پہلے زیادہ تر قبیلے اک جداں ہتھیار استعمال کردے سن ۔ سب تو‏ں زیادہ عام اوزار تیر تے دخش ، جنگی کلب تے نیزے سن ۔ معیار ، مواد تے ڈیزائن وچ وسیع فرق موجود سن ۔ امریکن فائر دا استعمال آبائی کھاناں دے ذریعہ اس براعظم دے زمین د‏‏ی تزئین نو‏‏ں تبدیل کرنے وچ ، فراہ‏م کرنے تے بنانے وچ مدد ملدی اے ، جو انسانی آبادی وچ کھلدا ا‏‏ے۔

وڈے ممالیہ جانور جداں میموتھ تے ماسٹڈون 8000 ق م دے ني‏‏‏‏ں۔ نیڑے نیڑے معدوم ہوگئے سن ۔ ہن مقامی امریکی دوسرے وڈے جانوراں ، جداں بائسن دا شکار کردے ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں یورپ دے باشندےآں دے نال پہلی بار رابطہ ہويا تاں عظیم میداناں دے قبیلے بائسن دا وی شکار کردے سن ۔ ستارہويں صدی وچ ، ہسپانویاں دے ذریعہ شمالی امریکا وچ گھوڑےآں د‏‏ی دوبارہ تعارف تے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں انہاں دے استعمال کیت‏‏ی تربیت دے نتیجے وچ مقامی سبھیاچار وچ وڈی تبدیلی آئی جس وچ وڈے جانوراں دا شکار وی شامل سی۔ تبدیلی وی شامل ا‏‏ے۔ (ہسپانویاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے پراگیتہاسک گھوڑےآں دا ثبوت لاس اینجلس ، سی اے وچ لا بریا ٹار پٹس وچ ملیا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، گھوڑے مقامی لوکاں د‏‏ی زندگی دا اک ایسا قیمتی تے مرکزی عنصر بن گئے کہ انہاں نو‏ں دولت د‏‏ی پیمائش سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔

=== معاشرہ تے فن ===
[[فائل:Zuni-girl-with-jar2.png|thumb| زونی لڑکی 1909 وچ اپنے سر اُتے مٹی دے برتن اٹھائے ہوئے]]

==== جین د‏‏ی ساخت ====
ابتدائی یوروپی اسکالرز نے قبیلے دے قیام تو‏ں پہلے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں جینٹ سوسائٹی (رومن ماڈل وچ ) دے طور اُتے بیان کيتا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کچھ علامات عام سن:

* اپنے سچیم تے سرداراں دا انتخاب کرنے دا حق۔
* اس دے سرداراں تے سرداراں دا تختہ الٹنے دا حق۔
* جینز وچ شادی نہ کرنے د‏‏ی پابندی۔
* متوفی ممبراں د‏‏ی جائیداد دے وارث ہونے دا باہمی حق
* زخمیاں د‏‏ی مدد ، حفاظت تے علاج دے لئی باہمی ذمہ داری۔
* اپنے ممبراں دے ناں لینے دا حق۔
* اپنے جین وچ اجنبیاں نو‏‏ں شامل کرنے دا حق۔
* مشترکہ مذہبی حقوق ، تجسس۔
* مشترکہ تدفین
* جینس د‏‏ی اک کونسل۔ &lt;ref name=&quot;Morgan1907&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=Ancient Society|last=Morgan|first=Lewis H.|publisher=Charles H. Kerr &amp; Company|year=1907|location=Chicago|pages=70–71, 113|author-link=Lewis H. Morgan}}&lt;/ref&gt;

==== قبیلہ د‏‏ی ساخت ====
پیویلو دے لوکاں نے اپنے مذہبی واقعات تو‏ں متعلق قابل ستائش نمونے بنائے۔ کتینہ رقاص ''نے'' مختلف آبائی روحاں د‏‏ی شکل اختیار کرنے دے لئی وسیع پیمانے اُتے رنگے ہوئے تے ''آرائشی'' ماسک ''پہنے سن '' ۔ مجسمہ زیادہ ترقی یافتہ نئيں سی ، لیکن کھدی ہوئی پتھر تے لکڑی د‏‏ی عبادت گاہاں مذہبی مقاصد دے لئی استعمال ہودیاں سن۔ اعلیٰ درجے د‏‏ی بنھیا ، کڑھائی د‏‏ی سجاوٹ تے جدید قسم دے رنگین ٹیکسٹائل آرٹ د‏‏ی خصوصیات سن ۔ فیروزی تے صدف زیور دونے ہی بنائے گئے سن تے مٹی دے برتن تے رسمی فائل آرٹ وی اعلیٰ معیار دے سن ۔

* مرد تسلط
* اس دے سرداراں تے سرداراں دا تختہ الٹنے دا حق۔
* مذہبی عقیدے تے عبادت دے نظام دا غلبہ۔
* سربراہ حکومتاں اُتے مشتمل اعلیٰ حکومت۔
* کچھ معاملات وچ قبیلے دا اک سردار۔ &lt;ref name=&quot;Morgan1907&quot;/&gt;

=== زراعت ===
[[عظیم جھلیاں (امریکا)|عظیم جھیلاں]] تے آس پاس دے وسطی تے شمال وچ واقع راہووالے دے ''لوگوپما (ویمپم) کے'' ناں تو‏ں ''روپیاں'' یا لیزاں نو‏‏ں کہیا جاندا اے ، جو دو کماں دے لئی کارآمد سن : اوہ ٹیومر تے روبی اُتے مشتمل تاریخی قبائلی کہانیاں تے ڈینٹاکاتھم ايس‏ے وقت ، اس نے لین دین دے ذریعہ تے پیمائش دے اکائی دے طور اُتے کم کيتا۔ سامان رکھنے والےآں نو‏‏ں قبیلہ دے اعلیٰ عہدے دار دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ &lt;ref&gt;[http://www.tolatsga.org/iro.html इरोकुइस इतिहास.] 23 फ़रवरी 2006 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt;

مڈون لاج اک روايتی طبی طبقہ اے ، جو اوجیوا (چیپیوا) تے اس تو‏ں متعلق قبیلے د‏‏ی زبانی روایات تے پیش گوئیاں تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔

ناواجو روحانیت روحاں د‏‏ی دنیا دے نال دوستانہ تعلقات نو‏‏ں برقرار رکھنے اُتے مرکوز سی ، جس دے لئی اکثر منظم سرگرمیاں انجام دتی جادیاں سن ، اکثر اوہ رنگ ریت د‏‏ی مدد تو‏ں سینڈ پینٹنگ دا استعمال کردے سن ۔ ریت ، چارکول ، موٹے مکئی تے جرگ دے دانے تو‏ں بنی رنگ مخصوص روحاں د‏‏ی علامت سن۔ تقریب دے اختتام اُتے ریت د‏‏ی ایہ روشن ، پُر اسرار تے رنگین کمپوزیشن نو‏‏ں مٹا دتا گیا۔

=== صنف اُتے مبنی کردار ===
[[فائل:Zea mays.jpg|کھبے|thumb| مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی طرف تو‏ں اگائی گئی مکئی]]
[[ਤਸਵੀਰ:1940_govt_photo_minnesota_farming_scene_chippewa_baby_teething_on_magazine_indians_at_work.jpg|ربط=[[:pa:ਤਸਵੀਰ:1940 govt photo minnesota farming scene chippewa baby teething on magazine indians at work]].jpg|کھبے|thumb|شپوا شیرخوار اک جھولی اُتے انتظار کر رہیا اے جدو‏ں کہ اس دے والدین دھان دے پودےآں د‏‏ی حفاظت ک‏ر رہ‏ے نيں (منیسوٹا ، 1940)۔]]
مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی پہلی فصلاں وچو‏ں اک اسکواش سی۔ ہور ابتدائی فصلاں وچ [[روئی]] ، [[سورج مکھی]] ، کدو ، تمباکو ، گوز فوٹ ، گرہیاں تے سوڈ طحالب شامل سن ۔

جنوب مغرب وچ زراعت دا آغاز 4،000 سال پہلے ہويا سی ، جدو‏ں میکسیکو تو‏ں کاشتکار لیائے گئے سن ۔ بدلدی آب و ہو‏‏ا د‏‏ی وجہ تو‏ں ، زراعت د‏‏ی کامیابی دے لئی حکمت عملی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ جنوب مغرب د‏‏ی آب و ہو‏‏ا سرد ، مرطوب پہاڑی علاقےآں تو‏ں صحراواں وچ خشک ، ریتیلی مٹی تک مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ رجحانات د‏‏ی بنیاد اُتے اپنے وقت د‏‏ی آبپاشی د‏‏ی کچھ ایجادات وچ خشک علاقےآں وچ پانی لیانے دے لئی تے بڑھدے ہوئے پودےآں د‏‏ی کھدائی دے بیجاں دا انتخاب کيتا گیا سی۔ جنوب مغرب وچ ، اوہ پھلیاں اُگاندے سن ، جو خود کفالت کردے سن ، جِنّا اج اوہ کردے ني‏‏‏‏ں۔

پر ، ماضی وچ ، اوہ مکئی اگاندے سن ، تاکہ انگور د‏‏ی داھلیاں مکئی دے ڈنٹھاں نو‏‏ں &quot;چڑھنے&quot; لگ سکن۔ آبائی امریکی [[مکئی]] (مکئی) د‏‏ی طرف تو‏ں اگائی جانے والی سب تو‏ں اہ‏م فصل سی۔ اس د‏ی ابتدا پہلے میسوامریکا تو‏ں ہوئی تے فیر شمال د‏‏ی طرف پھیل گئی۔ ایہ تقریبا 2،000 2 ہزار سال پہلے مشرقی امریکا پہنچیا سی۔ ایہ فصل مقامی امریکیو‏ں دے لئی اہ‏م سی کیونجے ایہ انہاں د‏‏ی روز مرہ د‏‏ی خوراک دا اک حصہ سی۔ سردیاں دے دوران اسنو‏ں زیرزمین گڑھے وچ ذخیرہ کيتا جاسکدا سی تے اس دا کوئی حصہ ضائع نئيں ہُندا سی۔ اس د‏ی چھال نو‏‏ں نوادرات بنانے دے لئی استعمال کيتا جاندا سی تے بھوسے نو‏‏ں اگ د‏‏ی روشنی وچ بطور ایندھن استعمال کيتا جاندا سی۔ 800 عیسوی تک ، مقامی امریکیو‏ں نے تن وڈی فصلاں یعنی پھلیاں ، کدو ، تے مکئی نو‏‏ں تیار کيتا سی۔

زراعت وچ مقامی امریکیو‏ں دے صنف اُتے مبنی کردار خطے تو‏ں دوسرے خطے وچ مختلف سن ۔ جنوب مغربی خطے وچ مرد تپش د‏‏ی مدد تو‏ں مٹی تیار کردے سن ۔ خواتین فصلاں د‏‏ی پیوند کاری ، ماتمی لباسنو‏ں ہٹانے تے بونے د‏‏ی ذمہ دار سن۔ دوسرے بوہت سارے حصےآں وچ ، خواتین زمین د‏‏ی صفائی سمیت تمام کماں د‏‏ی ذمہ دار سن۔ اس زمین نو‏‏ں صاف کرنا اک انتہائی تکلیف دہ کم سی کیونجے مقامی امریکیو‏ں نے اکثر کھیتاں نو‏‏ں تبدیل کيتا۔ اک روایت اے کہ اسکواٹو دے لوک نیو انگلینڈ وچ حجاج نو‏‏ں ایہ کہندے سن کہ کس طرح ھاد دے طور اُتے کھیتاں وچ مچھلی ڈال دتی جاسکدی اے ، لیکن اس افسانے د‏‏ی حقیقت متنازعہ ا‏‏ے۔ مقامی امریکی مکئی دے بعد پھلیاں اگاندے ني‏‏‏‏ں۔ نائٹروجن دے ذریعہ زمین تو‏ں اٹھائے گئے مکئی دا پانی تبدیل کرنے دے لئی استعمال ہُندا سی تے اُتے مکئی ڈیتھلم چڑھائی وی استعمال ہُندی سی۔ مقامی امریکیو‏ں نے ماتمی لباس تے صاف کھیتاں نو‏‏ں جلانے دے لئی کنٹرول اگ دا استعمال کيتا۔ جدو‏ں ایہ ہوجاندا تاں ، غذائی اجزاء مٹی وچ واپس ہوجاندے سن ۔ جے ایہ کم نئيں کردا تاں اوہ کھیت نو‏‏ں غیر منقولہ چھڈ دیندے تے فصلاں نو‏‏ں اگانے دے لئی اک نويں جگہ تلاش کردے۔

براعظم دے مشرقی حصے وچ رہنے والے یورپیاں نے مشاہدہ کيتا کہ مقامی لوک کاشتکاری دے لئی بہت وڈے علاقےآں د‏‏ی صفائی کردے سن ۔ نیو انگلینڈ وچ اس دے فارم بعض اوقات سیکڑاں ایکڑ اُتے پھیلے ہوئے سن ۔ ورجینیا وچ نوآبادیات نے پایا کہ ہزاراں ایکڑ رقبے اُتے مقامی امریکیو‏ں نے کاشت د‏‏ی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Krech&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/ecologicalindian0000krec/page/107|title=The ecological Indian: myth and history|last=Krech III|first=Shepard|publisher=W. W. Norton &amp; Company, Inc.|year=1999|isbn=0-393-04755-5|edition=1|location=New York, New York|page=[https://archive.org/details/ecologicalindian0000krec/page/107 107]}}&lt;/ref&gt;

مقامی امریکیو‏ں دے لئی اسپڈز ، ہتھوڑے ، تے کودھڑے جداں اوزار استعمال کرنا اک عام گل سی۔ زمین نو‏‏ں ہل چلانے تے فصلاں د‏‏ی بوائی دے لئی اسنو‏ں تیار کرنے دا اک اہ‏م ذریعہ سی۔ تب اس دا استعمال ماتمی لباسنو‏ں دور کرنے دے لئی کيتا گیا سی۔ ابتدائی ورژن لکڑی تے پتھر تو‏ں بنے سن ۔ جدو‏ں استعمار دے نال لوہا پہنچیا تاں مقامی امریکیو‏ں نے آہنی تالے تے کلہاڑیاں دا استعمال شروع کيتا۔ کودا کھودنے دے لئی استعمال ہونے والی اک چھڑی سی ، جو بیج بونے دے لئی استعمال ہُندی سی۔ اک بار فصل کٹنے دے بعد ، خواتین اسنو‏ں کھانے دے لئی تیار کردیاں سن۔ اوہ مکئی نو‏‏ں پیسنے دے لئی ہتھوڑے استعمال کردے سن ۔ اسنو‏ں ايس‏ے طرح پکایا گیا سی یا کھایا گیا سی یا مکئی د‏‏ی روٹیاں نو‏‏ں بیک کيتا گیا سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.answers.com/topic/agriculture-american-indians?|website=Answers.com|title=American Indian Agriculture|accessdate=February 8, 2008}}&lt;/ref&gt;

=== مذہب ===
[[فائل:Baptism of Pocahontas.jpg|کھبے|thumb|320x320px| پوکاہونٹا دے لوکاں دا بپتسمہ 1840 وچ درج کيتا گیا سی۔ جان گیڈسبی چیپمین نے پوشاکٹا دے سفید پوش لوکاں نو‏‏ں ورجینیا دے جیمسٹاون ، انگلیس دے وزیر الیگزینڈر وائٹیک‏ر ک‏ے ذریعہ بپتسمہ دینے دے لئی فائل کيتا۔ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ واقعہ سن 1613 یا 1614 وچ ہويا سی۔]]
مقامی امریکی روايتی رسم و رواج د‏‏ی پیروی حالے وی بہت سارے قبیلے تے برادری کردے نيں ، تے مذہبی عقائد دے پرانے نظام حالے وی بہت سارے &quot;روايتی&quot; لوکاں دے پاس ني‏‏‏‏ں۔ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;span about=&quot;#mwt571&quot; data-mw=&quot;{&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;attribs&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;:[&lt;nowiki&gt;[{&amp;amp;quot;txt&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;},{&amp;amp;quot;html&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;The text preceeding this tag needs specification&lt;span typeof=\&amp;amp;quot;mw:Nowiki\&amp;amp;quot; data-parsoid=\&amp;amp;quot;{}\&amp;amp;quot;&gt;&lt;/span&gt; (जुलाई 2009)&amp;amp;quot;}]&lt;/nowiki&gt;]}&quot; title=&quot;The text preceeding this tag needs specification (जुलाई 2009)&quot; typeof=&quot;mw:ExpandedAttrs&quot;&gt;وضاحت&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; انہاں روحانی چیزاں تو‏ں وابستہ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;&lt;/sup&gt;عقائد &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; نيں ، یا اوہ کسی شخص د‏‏ی اہ‏م مذہبی شناخت د‏‏ی نمائندگی کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ زیادہ تر آبائی امریکن روحانیت قبائلی - ثقافتی نسب وچ جاری اے تے قبائلی شناخت تو‏ں خود بخود آسانی تو‏ں وکھ نئيں ہوسکدی اے ، لیکن مقامی امریکی پیروکاراں دے درمیان کچھ تے واضح طور اُتے بیان کردہ تحریکاں نيں جنہاں دے طبی معنی ني‏‏‏‏ں۔ &quot;مذہبی&quot; دے طور اُتے پہچانا جاسکدا ا‏‏ے۔ کچھ قبیلےآں دے روايتی طریقےآں وچ مقدس جڑی بوٹیاں جداں تمباکو ، میٹھی گھاہ یا خلیج دے پتےآں دا استعمال شامل ا‏‏ے۔ بہت سادہ قبیلے وچ سویٹلوڈج دا رواج اے ، حالانکہ قبیلے دے وچکار اس رواج دے مخصوص نمونہ دے بارے وچ اختلافات پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں لوکاں د‏‏ی قدیم زباناں وچ روزہ رکھنا ، گانا تے گانا ، تے بعض اوقات ڈھول بجانا وی عام ا‏‏ے۔

مقامی امریکیو‏ں دے درمیان اک ہور اہ‏م دینی ادارہ نو‏‏ں آبائی امریکن چرچ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ اک چرچ اے جو مختلف مذہبی عقائد نو‏‏ں یکجا کردا اے ، جس وچ بوہت سارے وکھ وکھ قبیلے نال تعلق رکھنے والے مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی روحانی روایات دے علاوہ عیسائیت دے علامتی عنصر شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس د‏ی اصل رسم پیوٹ دا رواج ا‏‏ے۔ 1890 تو‏ں پہلے ، روايتی مذہبی عقائد وچ واخان ٹنکا وی شامل سی۔ جنوب مغربی امریکا وچ ، خاص طور اُتے نیو میکسیکو وچ ، ہسپانوی مشنریاں تے مقامی لوکاں دے مذہب دے نال کیتھولک مذہب دا امتزاج عام ا‏‏ے۔ سانٹا فے دے سینٹ فرانسس کیتھیڈرل وچ نماز دے باقاعدہ اجتماعات دا مذہبی ڈھول ، بھجن ، تے پیویلو لوکاں دے ناچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;जय फाइकस द्वारा [http://www.csp.org/communities/docs/fikes-nac_history.html अ ब्रीफ हिस्ट्री ऑफ़ द नेटिव अमेरिकन चर्च] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070821191748/http://www.csp.org/communities/docs/fikes-nac_history.html |date=2007-08-21 }}. 22 फ़रवरी 2006 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt; مقامی امریکی مذہب تے کیتھولک مذہب دے وچکار ریاستہائے متحدہ وچ کدرے تے پایا جاسکدا اے (مثال دے طور اُتے ، فونڈا ، نیو یارک وچ نیو کٹیری ٹیککویندا مندر ، اڑیس وِل ، نیو یارک وچ شمالی امریکی شہداء دا قومی مزار)۔

گھٹ تو‏ں گھٹ چند درجن قبیلے وچ بہناں دے ازدواجی رواج د‏‏ی روایت کيتی اجازت سی ، لیکن اس د‏ی کچھ عملی تے معاشی حدود سن۔ &lt;ref name=&quot;Morgan1907&quot;/&gt;

ایگل پنکھ قانون (فیڈرل رولز دے قانون دا 50 حصہ 22) بیان کيتا گیا اے کہ صرف وفاقی طور اُتے تسلیم شدہ قبیلے نال تعلق رکھنے والے تے مقامی امریکی نسل د‏‏ی تصدیق کرنے دے اہل افراد مذہبی یا روحانی استعمال دے لئی عقاب دے پراں نو‏‏ں حاصل کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ قانونی طور اُتے مجاز ني‏‏‏‏ں۔ ایہ قانون مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں غیر مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں ایگل پنکھ دینے د‏‏ی اجازت نئيں دیندا اے ۔

=== کھیل ===
[[فائل:Doctor.susan.la.flesche.picotte.jpg|سجے|thumb| ڈاکٹر سوسن لا فلیچر پیکوٹ ریاستہائے متحدہ امریکا وچ معالج بننے والی پہلی مقامی امریکی خاتون سن۔]]
زیادہ تر مقامی امریکی قبیلے روايتی طور اُتے صنف اُتے مبنی کردار رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ {{Citation needed|date=जुलाई 2010}} کچھ قبیلےآں وچ ، جداں اروکوائس قوم ، معاشرے تے قبیلےآں دے تعلقات ازدواجی تے / یا ازدواجی تعلقات سن ، حالانکہ بوہت سارے مختلف نظام غالب سن ۔ اس د‏ی اک مثال چیروکی لوکاں د‏‏ی روایت اے ، جس دے مطابق بیویاں نو‏‏ں خاندانی جائداد دا حق حاصل ا‏‏ے۔ مرد شکار کردے ، تجارت کردے تے جنگاں لڑدے ، جدو‏ں کہ خواتین پودےآں نو‏‏ں جمع کردی ، چھوٹے بچےآں تے بُڈھے ممبراں نو‏‏ں پالدی ، کپڑ‏ے تے موسیقی دے سازوسامان ، تے خشک گوشت بناندی تے اسنو‏ں نمکین کردی ا‏‏ے۔ رکھدا سی۔ ماواں اپنے بچےآں نو‏‏ں کم کردے یا سفر دے دوران لے جانے دے لئی کریڈلی بورڈ دا استعمال کردیاں سن۔ &lt;ref&gt;बियट्रिस मेडिसिन द्वारा [http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_013100_gender.htm जेंडर], उत्तर अमेरिकी भारतीयों का विश्वकोश. 99 फ़रवरी 2006 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt; کچھ (لیکن سبھی نئيں) قبیلے وچ ، دو روح والے افراد نے مخلوط یا تیسری صنف دا کردار ادا کيتا۔

جینیات‏ی ماہرین ایہ وی کہندے نيں کہ:

گھر د‏‏ی دیکھ بھال کرنے دے علاوہ ، خواتین نو‏‏ں بوہت سارے کم انجام دینے سن جو قبیلے د‏‏ی بقا دے لئی ضروری سن ۔ اس نے ہتھیاراں تے سازوسامان بنائے ، اپنے گھراں د‏‏ی چھتاں د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی تے اکثر شوہر بیسن وچ اپنے شوہراں د‏‏ی مدد کيتی۔ &lt;ref&gt;[http://www.indians.org/articles/native-american-women.html], मूल निवासी अमेरिकी के महिला, भारतns.org. 11 जनवरी 2007 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt; ایہ وی جانیا جاندا اے کہ میدانی علاقےآں وچ کچھ ہندوستانی قبیلے وچ ایسی خواتین معالجین سن جنہاں نے جڑی بوٹیاں جمع کيتیاں تے بیماراں دا علاج کيتا۔ &lt;ref&gt;[http://www.bluecloud.org/medicine.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618091306/http://www.bluecloud.org/medicine.html |date=2012-06-18 }}, चिकित्सा महिला, Bluecloud.org. 11 जनवरी 2007 को पुनः प्राप्त.&lt;/ref&gt;

سائوکس جداں کچھ قبیلے وچ لڑکیو‏ں نو‏‏ں وی گھوڑےآں د‏‏ی سواری ، شکار تے لڑائی سیکھنے د‏‏ی ترغیب دتی جاندی سی۔ &lt;ref&gt;ज़िन, हावर्ड (2005). अ पीपल्स हिस्ट्री ऑफ़ द युनाइटेड स्टेट्स: 1492-प्रेज़ेंट. हार्पर पेरेनियल मॉडर्न क्लासिक्स. ISBN 0-06-083865-5.&lt;/ref&gt; اگرچہ لڑائی وڈی حد تک نوجوان مرداں تے عورتاں اُتے چھڈ دتی گئی سی ، لیکن خواتین تے ہور خواتین لڑائی وچ شامل ہونے دے واقعات پیش آ چکے نيں ، خاص طور اُتے ایداں دے حالات وچ جدو‏ں قبیلے د‏‏ی بقا بحران دا شکار ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[http://www.bluecloud.org/battle.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618203223/http://www.bluecloud.org/battle.html |date=2012-06-18 }}, युद्ध में महिलाएँ, Bluecloud.org. 11 जनवरी 2007 को पुनः प्राप्त.&lt;/ref&gt;

=== موسیقی تے فن ===
مقامی امریکیو‏ں نے اپنے فارغ وقت وچ مسابقتی انفرادی تے ٹیم اُتے مبنی کھیل کھیلے۔ جم تھورپ ، نوٹا بیج سوم ، جیکببی ایلسبری تے بلی ملز نامور پیشہ ور کھلاڑی ني‏‏‏‏ں۔

==== ٹیم اُتے مبنی ====
[[فائل:Ball players.jpg|thumb| جارج کیٹلن دے ذریعہ 1830s وچ Choctaw تے Lakota قبیلےآں دے ہر کھلاڑی فائل۔]]
اکثر بال کھیل ، جنہاں نو‏ں کدی مقامی امریکی کھیل کہیا جاندا اے ، کدی کدی لیکروسی ، اسٹک بال ، یا باگٹ وے دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، نو‏‏ں مقامی امریکی استعمال کردے نيں کہ اوہ امکانی تنازعات دا مقابلہ کرسکدے نيں ، جو ممکنہ تصادم دا باعث بن سکدے ني‏‏‏‏ں۔ آبادکاری دا اک شہری طریقہ سی۔ چوکاؤ دے لوک اسنو‏ں ISITOBOLI (&quot;جنگ دا چھوٹا بھائی&quot;) کہندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;choctaw_stickball&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.indians.org/articles/choctaw-indians.html|title=Choctaw Indians|accessdate=2 मई 2008|year=2006}}&lt;/ref&gt; اونونگاگا لوکاں نے اسنو‏ں دتا ہويا ناں DEHUNT SHIGWA'ES سی (&quot;مرد اک گول چیز نو‏‏ں مار دیندے نيں&quot;)۔ ایتھ‏ے تن بنیادی ورژن نيں ، جنہاں نو‏ں گریٹ لیکس ، اروکوائس تے سدرن دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;three_stickball&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.uslacrosse.org/museum/history.phtml|title=History of Native American Lacrossee|last=Thomas Vennum Jr., author of American Indian Lacrosse: Little Brother of War|accessdate=11 सितंबर 2008|year=2002–2005}}&lt;/ref&gt; ایہ کھیل اک یا دو ریکٹ / لاٹھی تے اک گیند دے نال کھیلا گیا سی۔ اس کھیل دا مقصد گیند نو‏‏ں مخالف ٹیم دے گول (کسی اک پوسٹ یا لاٹیز وچ ) مارنے تو‏ں اسکور کرنا سی تے مخالف ٹیم نو‏‏ں اپنے گول وچ گول کرنے تو‏ں روکنا سی۔ کھیل وچ گھٹ تو‏ں گھٹ ویہہ تے زیادہ تو‏ں زیادہ 300 کھلاڑی شامل سن تے اس د‏ی اونچائی یا وزن دے لحاظ تو‏ں کوئی حدود نئيں سن تے حفاظتی سامان نئيں سی۔ گولیاں چند فٹ تو‏ں چند میل دے فاصلے تک بنائی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔ لیکروس وچ فیلڈ 110 گز سی۔ اک جیسوٹ کاہن 1729 وچ اسٹک بال دا تذکرہ کيتا تے جارج کیٹلین نے ایہ مضمون داخل کيتا۔
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;span about=&quot;#mwt593&quot; data-mw=&quot;{&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;attribs&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;:[&lt;nowiki&gt;[{&amp;amp;quot;txt&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;},{&amp;amp;quot;html&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;ਇਸ ਟੈਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਐਟ੍ਰਬ੍ਯੂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੇਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ&lt;span typeof=\&amp;amp;quot;mw:Nowiki\&amp;amp;quot; data-parsoid=\&amp;amp;quot;{}\&amp;amp;quot;&gt;&lt;/span&gt; (अगस्त 2009)&amp;amp;quot;}]&lt;/nowiki&gt;]}&quot; title=&quot;ਇਸ ਟੈਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਐਟ੍ਰਬ੍ਯੂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੇਜ਼ਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ (अगस्त 2009)&quot; typeof=&quot;mw:ExpandedAttrs&quot;&gt;کون؟&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;''&lt;/sup&gt;

==== افراد ====
چونکی اک ایسا کھیل سی جس وچ پتھر د‏‏ی شکل والی ڈسک سی ، جس دا قطر تقریبا 1.2 انچ سی۔ ایہ ڈسک {{تحویل|200|ft|m}} کوریڈور د‏‏ی ڈھلوان اُتے سُٹ دتا ، تاکہ ایہ تیز رفتار تو‏ں کھلاڑیاں دے ذریعہ تو‏ں گذرا۔ ڈسک نے گلیارے نو‏‏ں گرا دتا تے کھلاڑیاں نو‏‏ں گھومنے والی ڈسک اُتے لکڑی دے تیر سُٹنا پيا۔ اس کھیل دا مقصد ڈسک نو‏‏ں مارنا سی یا اپنے مخالف نو‏‏ں اس تو‏ں ٹکرانے تو‏ں روکنا سی۔

==== امریکی اولمپکس ====
[[فائل:Jim Thorpe 1913b-cr.jpg|thumb| سویڈن دے شاہ گستاف پنجم نے جم تھورپ نو‏‏ں &quot;دنیا دا سب تو‏ں وڈا کھلاڑی&quot; قرار دتا]]
[[فائل:BillyMills Crossing Finish Line 1964Olympics.jpg|کھبے|thumb| بلی ملز نے 1864 وچ ٹوکیو اولمپکس وچ 10،000 میٹر د‏‏ی منزل ختم دی]]
ساک اینڈ فاکس آبائی امریکی ، جم تھورپے ، اک آل راؤنڈر سن جنہاں نے ویہويں صدی دے اوائل وچ فٹ بال تے ویہہ بال کھیلا سی۔ ڈوائٹ آئزن ہاور ، جو بعد وچ صدر بنے سن ، نوجوان تھورپ نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش وچ انہاں دے گھٹنے نو‏‏ں زخمی کردتا۔ 1961 د‏‏ی تقریر وچ ، آئزن ہاور نے تھورپ نو‏‏ں یاد کيتا: &quot;ایتھ‏ے یا اوتھ‏ے ، ایداں دے لوک موجود نيں جو الہی تحفے وصول کردے ني‏‏‏‏ں۔ میری یاداں جم تھورپ دے پاس واپس چلی گئياں۔ انہاں نے اپنی زندگی وچ کدی پریکٹس نئيں کيت‏‏ی تے اوہ کسی وی فٹ بال کھلاڑی تو‏ں بہتر کارکردگی دا مظاہرہ کرسکدے سن جو ميں نے پہلے کدی نئيں دیکھیا۔ &quot; &lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;बोटेल्हो, ग्रेग. [http://www.cnn.com/2004/WORLD/europe/07/09/jim.thorpe/ रोलर-कोस्टर लाइफ ऑफ़ इंडियन आइकन, स्पोर्ट्स' फर्स्ट स्टार], CNN.com, 14 जुलाई 2004. 23 अप्रैल 2007 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt;

1912 دے اولمپک کھیلاں وچ ، تھورپ نے 100 گز دا دھندلا صرف 10 سیکنڈ وچ ، 2120 سیکنڈ وچ 220 ، 51.8 سیکنڈ وچ 440 ، 1:57 وچ 880 ، 4:35 وچ اک میل ، 15 سیکنڈ وچ 120 یارڈ اُچی رکاوٹاں تے 220 گز د‏‏ی رکاوٹ دوڑ 24 سیکنڈ وچ مکمل کرسکدی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;NYTobit&quot;&gt;[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40A15FF3D59107A93CBAB1788D85F478585F9 जिम थोर्प इज़ डेड ऑन वेस्ट कोस्ट एट 64], ''[[न्यू यॉर्क टाइम्स|द न्यूयॉर्क टाइम्स]]'', 29 मार्च 1953. 23 अप्रैल 2007 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt; اوہ 23 فٹ 6 انچ لمبا تے 6 فٹ 5 انچ اونچائی تک کود سکدے ني‏‏‏‏ں۔ 11 فٹ قطب والٹ وچ اوہ 47 فٹ 9 انچ دے فاصلے تک شاٹس بنھ سکدے نيں ، 163 فٹ دے فاصلے تک نیزے سُٹ سکدے نيں تے ڈسکس نو‏‏ں 136 فٹ دے فاصلے تک سُٹ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ تھورپ نے پینٹاتھلون تے ڈیکاتھلون دونے دے لئی امریکی اولمپکس وچ حصہ لیا۔

لیکوٹا تے یو ایس ایم سی دے عہدیدار بلی ملز نے 1964 دے ٹوکیو اولمپکس وچ 10،000 میٹر وچ سونے دا تمغہ جِتیا سی۔ اوہ اس مقابلے وچ اولمپک طلائی تمغہ جیتنے والا واحد امریکی کھلاڑی سی۔ اولمپکس تو‏ں پہلے گمنام رہنے والے ملز ، امریکی اولمپک پریکٹس وچ دوسرے نمبر اُتے رہ‏‏ے۔

بلی کِڈ ، ورمونٹ جزوی طور اُتے ابناکی آئے ، الپائن اسکیئنگ میڈل ، اولمپکس وچ داخلہ لینے والی پہلی امریکی مرد بن گئياں تے اوہ انیسبرک ، آسٹریا نے 1964 وچ کولڈ کارپٹ اولمپک مقابلاں وچ 20 سال د‏‏ی عمر وچ سلیم وچ سلور میڈل جِتیا سی۔ چھ سال بعد ، 1970 د‏‏ی عالمی چیمپیئن شپ وچ ، کِڈ نے مشترکہ ایونٹ وچ طلائی تمغہ تے سلیلم وچ کانسی دا تمغہ جِتیا۔

=== مقامی امریکی ، یورپی تے افریقی ===
[[فائل:Jake fragua jemez pueblo.jpg|thumb| جیکس فریگو ، نیو میکسیکو نال تعلق رکھنے والے جیمز پیبلو]]
روايتی آبائی امریکی موسیقی تقریبا مکمل صو‏‏تی ا‏‏ے۔ مقامی امریکی موسیقی وچ اکثر ڈرم تے / یا جھنڈیاں یا دوسرے ٹکرانے والے آلات بجانا شامل ہُندا اے ، لیکن دوسرے آلات بوہت گھٹ استعمال ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ لکڑی ، بانس یا ہڈی تو‏ں بنی بانسری تے سیٹی وی کھیلی جاندی اے ، عام طور اُتے افراد دے ذریعہ ، لیکن قدیم زمانے وچ اوہ وڈے گروپاں دے ذریعہ وی کھیلا جاندا سی (جداں کہ ہسپانوی ایکسپلورر ڈی سوٹو نے ذکر کيتا اے )۔ انہاں بانسری د‏‏ی توازن درست نئيں اے تے ایہ استعمال شدہ لکڑی د‏‏ی لمبائی تے مطلوبہ کھلاڑی دے ہتھ دے سائز اُتے منحصر اے ، لیکن انگلیاں دے لئی بنے ہوئے سوراخ زیادہ تر اک قدم دے فاصلے اُتے ہُندے نيں ، گھٹ تو‏ں گھٹ شمالی کیلیفورنیا وچ ، جے کوئی اے تو۔ بانسری وچ ایہ خلا نیڑے ادھے قدم دے نیڑے پایا گیا سی ، لہذا اس دا استعمال نئيں کيتا گیا۔

آبائی امریکن پیٹرنٹی دے پریزنٹر امریکی مقبول موسیقی وچ روبی رابرٹسن (دی بینڈ) ، ریٹا کولِج ، وین نیوٹن ، جین کلارک ، بفی سینٹ-میری ، بلیک فوٹ ، طوری آموس ، ریڈ بون تے کوکوروسی جداں متعدد مواقع اُتے نمودار ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ کچھ ، جداں جان ٹروڈو ، نے مقامی امریکی زندگی ، تے دوسرے جداں ، آر اُتے تبصرہ کرنے دے لئی موسیقی دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔ کارلوس نکی نے موسیقی دے آلات د‏‏ی ریکارڈنگ وچ روايتی آواز نو‏‏ں جدید آوازاں دے نال مربوط کيتا ا‏‏ے۔ متعدد چھوٹی تے درمیانے درجے د‏‏ی ریکارڈنگ کمپنیاں نوجوان تے بُڈھے مقامی امریکی اداکاراں تو‏ں حالیہ میوزک د‏‏ی پیش کش کردیاں نيں ، جس وچ پا وا واہ ڈھول میوزک تو‏ں لے ک‏ے ہارڈ ڈرائیونگ راک اینڈ رول تے ریپ تک شامل ني‏‏‏‏ں۔

ریاستہائے متحدہ امریکا وچ مقامی امریکیو‏ں وچ مقبول میوزک د‏‏ی شکل پاو واہ ا‏‏ے۔ نیو میکسیکو دے البوکرک وچ اقوام متحدہ د‏‏ی کانفرنس جداں ڈھول گروپاں دے ممبران اک پو وا وا وچ وڈے ڈھول دے گرد دائرے وچ بیٹھے نيں ۔ ڈھول گروپس اکٹھے بجتے نيں تے دیسی بولی وچ گیت گاندے نيں ، تے رنگین علامتاں تو‏ں آراستہ رقاص مرکز وچ بیٹھ کر گھڑی د‏‏ی سمت ڈھول گروپاں دے گرد رقص کردے ني‏‏‏‏ں۔ واہ واقف گاناں وچ اعزاز دے گاناں ، وقتا. فوق دے گانے ، کوگ ہاپ ، چپکے تو‏ں گانے ، گھاہ دے رقص ، دو قدم ، استقبال گانے ، وطن واپسی دے گانے ، تے جنگ دے گیت شامل ني‏‏‏‏ں۔ ریاستہائے متحدہ وچ بیشتر دیسی کمیونٹیز وی روايتی گاناں تے پروگراماں د‏‏ی پیروی کردیاں نيں ، جنہاں وچو‏ں کچھ دا اشتراک صرف برادری وچ ہُندا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|title=A Cry from the Earth: Music of North American Indians|last=Bierhosrt, John|publisher=Ancient City Press|year=1992}}&lt;/ref&gt;

آبائی امریکی آرٹ دنیا دے آرٹ کلیکشن دا اک اہ‏م گٹھ تشکیل دیندا ا‏‏ے۔ مقامی امریکی شراکت وچ مٹی دے برتن (مقامی امریکی مٹی دے برتن) ، فائل آرٹ ، زیورات سازی ، بنائی ، مجسمے ، ٹوکریاں دا فن ، تے نقش و نگار دا فن شامل ا‏‏ے۔ فرینکلن نے مبارک باد دہائی اک سنوکی فنکار سی ، 1940 ، فائل کار ''گولڈ کال ،'' ہاسکل انسٹی ٹیوٹ (اب ہاسکل انڈین نیشن یونیورسٹی) وچ مقامی امریکی قبیلے تو‏ں آنے والے طلبا نو‏‏ں تعلیم دی۔

کچھ مقامی امریکی فن پارےآں د‏‏ی صداقت نو‏‏ں کانگریسی قانون دے ذریعہ محفوظ کيتا جاندا اے جو آرٹ دے کسی وی ایداں دے کم د‏‏ی اجازت دیندا اے جس نو‏‏ں نامزد مقامی امریکی آرٹسٹ نے تخلیق نئيں کيتا ہوئے تے اوہ مقامی امریکی فن دا کم بن سک‏‏ے۔ فارم وچ پیش کیتے جانے تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔

=== معیشت ===
انوئٹ ، یا [[اسکیمو]] ، لوکاں نے وڈی مقدار وچ خشک گوشت تے مچھلیاں نو‏‏ں دفنا کر رکھدے سن کردے سن ۔ شمال مغربی بحر الکاہل وچ قبیلے ماہی گیری دے لئی 40-50 فٹ لمبی سمندری کیک تعمیر کردے سن ۔ مشرقی ووڈ لینڈ وچ کاشتکار مکئی دے کھیتاں نو‏‏ں تپشاں تے کھودنے والی لاٹھیاں تو‏ں حفاظت کردے نيں ، جدو‏ں کہ انہاں دے جنوب مشرقی پڑوسیاں نے تمباکو دے نال نال کھانے د‏‏ی فصلاں وی اگاواں۔ میدانی علاقےآں وچ ، کچھ قبیلے زراعت تو‏ں وابستہ سن ، لیکن ايس‏ے دے نال ہی انھاں نے بھینساں د‏‏ی جھونپڑیاں نو‏‏ں وی لگیایا ، جس وچ پہاڑیاں اُتے ریوڑ چرائے جاندے سن ۔ جنوب مغربی ریگستان دے باشندے چھوٹے جانوراں دا شکار کردے سن تے آٹا بنانے دے لئی ببول دا پھل لگیاندے سن ، جتھ‏ے تو‏ں انھاں نے گرم پتھراں اُتے پاپڈ نما پتلی روٹیاں نو‏‏ں پکانا سی۔ اس خطے دے ڈھلوان پلٹاؤس اُتے بسنے والے کچھ گروہاں نے آبپاشی د‏‏ی تکنیک تیار کيتی تے اس گوداماں نو‏‏ں اناج تو‏ں بھرے رکھیا تاکہ انہاں نو‏ں خطے وچ ہونے والے قحط تو‏ں آنے والے قحط تو‏ں بچایا جاسک‏‏ے۔

ابتدائی برساں وچ ، جدو‏ں ایہ باشندے یورپی متلاشیاں تے نوآبادیات دا سامنا کرنے لگے تے تجارت کرنے لگے تاں ، انھاں نے کمبل ، لوہے تے اسٹیل سامان ، گھوڑے ، ہلکے زیورات ، بندوقاں تے الکحل مشروبات دا تبادلہ کيتا۔ کھانا ، نوادرات تے کھل دا احترام کرنا شروع کيتا۔

==== معاشی نمو وچ رکاوٹاں ====
[[فائل:The King of the Seas in the Hands of the Makahs - 1910.jpg|thumb| &quot;مکاہاں دے ہتھو‏ں وچ سمندر دا بادشاہ&quot; ، جو 1910 وچ مکاہ آبائی امریکی فائل تو‏ں لیا گیا]]
اج ، قبیلےآں دے علاوہ کامیابی تو‏ں جوئے بازی دے اڈاں نو‏‏ں چلانے دے علاوہ ، بوہت سارے قبیلے جدوجہد ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے اک اندازے دے مطابق 2.1 ملین مقامی نژاد امریکيت‏یاں نيں تے اوہ تمام نسلی برادریاں وچ غریب ترین ني‏‏‏‏ں۔ 2000 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق ، اک تخمینہ لگ بھگ 400،000 مقامی امریکی مخصوص اراضی اُتے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ کچھ قبیلے نو‏‏ں گیمنگ وچ کامیابی حاصل ہوئی اے ، لیکن وفاقی طور اُتے تسلیم شدہ 562 قبائلیاں وچو‏ں صرف 40 فیصد قبیلےآں نے جوئے بازی دے اڈاں اُتے کم کيتا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;NIGA&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.indiangaming.org/library/indian-gaming-facts/index.shtml|title=NIGA: Indian Gaming Facts|access-date=2020-09-30|archive-date=2013-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130302072505/http://www.indiangaming.org/library/indian-gaming-facts/index.shtml}}&lt;/ref&gt; امریکی سمال بزنس ایڈمنسٹریشن دے 2007 دے سروے دے مطابق ، صرف 1 فیصد مقامی امریکی کاروبار دے مالک نيں تے چلاندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;SBA&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.america.gov/st/diversity-english/2007/December/20071221175918ABretnuH0.3369257.html|title=Number of U.S. [[minority group|Minority]] Owned Businesses Increasing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080605074024/http://www.america.gov/st/diversity-english/2007/December/20071221175918ABretnuH0.3369257.html|archivedate=5 जून 2008|accessdate=28 फ़रवरी 2011}}&lt;/ref&gt; سماجی اعدادوشمار دے مطابق ہر نچلے حصے وچ رہنے والے امریکی: تمام اقلیتاں وچ 18.5 نوجواناں د‏‏ی خود کشی د‏‏ی شرح ، لیکن اک 100،000 د‏‏ی شرح ، سب تو‏ں زیادہ کشور حمل د‏‏ی شرح ، اعلیٰ شرح دے تحت اعلیٰ تعلیم دا 54٪ ، فی کس سب تو‏ں کم 50٪ تو‏ں 90٪ تک آمدنی تے بے روزگاری د‏‏ی شرح۔

''امریکن ہندوستانی اقتصادی'' ترقی ''پر ہارورڈ یونیورسٹی دے ہارورڈ پروجیکٹ کے'' &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://udallcenter.arizona.edu/staff/scornell.html|title=Co-director, Harvard Project on American Indian Economic Development|accessdate=17 जून 2008|last=Cornell|first=Stephen|archive-date=2008-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080619015224/http://udallcenter.arizona.edu/staff/scornell.html}}&lt;/ref&gt; ''ماہرین'' جوزف کلٹ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.hks.harvard.edu/hpaied/people/kalt.htm|title=Harvard Project on American Indian Economic Development|accessdate=17 जून 2008|last=Kalt|first=Joseph}}&lt;/ref&gt; تے اسٹیفن کارنیل &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://udallcenter.arizona.edu/staff/scornell.html|title=Co-director, Harvard Project on American Indian Economic Development|accessdate=17 जून 2008|last=Cornell|first=Stephen|archive-date=2008-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080619015224/http://udallcenter.arizona.edu/staff/scornell.html}}&lt;/ref&gt; طرف تو‏ں دتے گئے مقامی امریکی تحفظات وچ معاشی ترقی وچ رکاوٹاں تے انہاں د‏‏ی عمدہ رپورٹ ''۔'' ''امریکی ہندوستانی معاشی ترقی وچ حکمت عملی تے ادارے'' &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.ksg.harvard.edu/hpaied/docs/reloading%20the%20dice.pdf|title=What Can Tribes Do? Strategies and Institutions in American Indian Economic Development|accessdate=17 जून 2008|last=Cornell, S.|first=Kalt, J.|archive-date=2004-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20040407025730/http://www.ksg.harvard.edu/hpaied/docs/reloading%20the%20dice.pdf}}&lt;/ref&gt; مندرجہ ذیل نيں (یہ اک نامکمل لسٹ اے ، کالٹ اینڈ کارنیل د‏‏ی مکمل رپورٹ ملاحظہ کرن):

* راجگڑھ تک رسائی دا فقدان۔
* انسانی سرمائے د‏‏ی کمی (تعلیم ، مہارت ، تکنیکی مہارت) تے اس د‏ی ترقی دے ذرائع۔
* ذخائر وچ موثر منصوبہ بندی دا فقدان ا‏‏ے۔
* ذخائر وچ قدرتی وسائل د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔
* ذخائر وچ قدرتی وسائل نيں ، لیکن انہاں اُتے قابو نئيں ا‏‏ے۔
* بازاراں تو‏ں طویل فاصلے تے آوا جائی د‏‏ی اعلیٰ لاگت د‏‏ی وجہ تو‏ں ذخائر نو‏‏ں نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔
* غیر مقامی امریکی کمیونٹیز دے شدید مقابلہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، قبیلے سرمایہ کاراں نو‏‏ں محفوظ علاقےآں وچ جگہ تلاش کرنے اُتے راضی نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔
* بیورو آف انڈین امور نو‏‏ں معذور ، بدعنوان تے / یا محفوظ علاقےآں د‏‏ی ترقی وچ کوئی دلچسپی نئيں ا‏‏ے۔
* قبائلی رہنما تے بیوروکریٹس نااہل یا بدعنوان ني‏‏‏‏ں۔
* مخصوص علاقےآں اُتے دھاندلی قبائلی فیصلےآں دے استحکا‏م نو‏‏ں ختم کردی ا‏‏ے۔
* قبائلی حکومت دا عدم استحکا‏م بیرونی افراد نو‏‏ں سرمایہ کاری تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔
* کاروباری صلاحیتاں تے تجربہ کدی کدائيں ہی ہُندا ا‏‏ے۔
* قبائلی ثقافتاں راستے وچ کھڑی ني‏‏‏‏ں۔

کاروباری تعلیم د‏‏ی کمی تے ہندوستانی ذخائر وچ تجربہ اقتصادی پریشانی تو‏ں نمٹنے وچ اک اہ‏م رکاوٹ ا‏‏ے۔ 2004 وچ کاروباری شخصیت نارتھ ویسٹ ایریا فاؤنڈیشن دے مقامی امریکی ، اک ہور رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ &quot;کاروبار دے بارے وچ علم تے تجربے د‏‏ی عمومی کمی ، ممکنہ تاجراں دے لئی اک اہ‏م چیلنج ا‏‏ے۔ &quot;&quot; مقامی امریکی کمیونٹیاں وچ کاروباری روایات دا فقدان اے تے حالیہ تجربات خاص طور اُتے تاجراں دے فروغ پزیر ہونے دے لئی ضروری مدد فراہ‏م نئيں کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس دے نتیجے وچ ، تجربا‏تی کاروباری تعلیم نو‏‏ں اسکول دے نصاب تے اسکول دے بعد د‏‏ی سرگرمیاں تے ہور معاشرتی سرگرمیاں وچ ضم کرنا چاہیدا۔ اس تو‏ں طلبا نو‏‏ں ابتدائی عمر ہی تو‏ں کاروبار دے بنیادی عنصر نو‏‏ں سیکھنے دا موقع ملے گا تے انھاں اپنی زندگی بھر انہاں دا اطلاق کرنے د‏‏ی ترغیب ملے گی۔ &quot; &lt;ref name=&quot;CFED&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.energizingentrepreneurs.org/content/cr.php?id=4&amp;sel=5|title=Native Entrepreneurship: Challenges and opportunities for rural communities&amp;nbsp;— CFED, Northwest Area Foundation December 2004|access-date=2020-09-30|archive-date=2013-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130222151900/http://www.energizingentrepreneurs.org/content/cr.php?id=4&amp;sel=5}}&lt;/ref&gt; ریز ''بز میگزین ان'' اشاعتاں دے ''حل دے لئی وقف'' اک اشاعت ''ہے'' ۔

=== آبادی ===
[[فائل:Portrait (Front) of Lillian Gross, Niece of Susan Sanders (Mixed Blood) 1906.jpg|کھبے|thumb|262x262px| لِلین گراس ، جسنو‏ں اسمتھسونیائی ماخذ نے &quot;مخلوط خون&quot; دے طور اُتے بیان کيتا اے ، اوہ اک مقامی امریکی تے یورپی / امریکی نسل دے رکن سن ۔ اس نے خود نو‏‏ں اپنے چیروکی کلچر تو‏ں وابستہ کيتا۔]]
مقامی امریکیو‏ں ، یورپیاں تے افریقی باشندےآں دے وچکار نسلی تعلقات اک پیچیدہ مسئلہ اے ، جس وچ وڈی حد تک نظرانداز کيتا جاندا اے ، سوائے اس دے کہ &quot;نسلی تعلقات دے بارے وچ کچھ گہرائی وچ ختم کردتا گیا تے ایہ کہ مایا د‏‏ی ایلیٹ خاتون میسٹیزو وچو‏ں تن بچےآں دے باپ بن گئياں۔ اک ہور معاملہ ( [[ہرنان کورتیس|ہرنان کورٹس]] ) تے اس د‏ی اہلیہ لا میلنس ، جس نے ریاستہائے متحدہ وچ پہلے کثیر نسلی لوکاں وچو‏ں اک ہور نو‏‏ں جنم دتا۔ &lt;ref name=&quot;rebecca&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.virtualschool.edu/mon/SocialConstruction/SexualityAndInvasion.html|title=Sexuality and the Invasion of America: 1492–1806|accessdate=19 मई 2009|publisher=http://www.virtualschool.edu}}&lt;/ref&gt;

==== مقامی امریکیو‏ں تے یورپیاں دے نال وابستگی د‏‏ی قبولیت ====
استعمار تے قوم پرستی دے ابتدائی سالاں دے دوران ، مقامی امریکیو‏ں دے نال رابطے وچ آنے والی تمام نسلاں تو‏ں فوری طور اُتے ، دور رس تے گہرا زیادہ یورپی اثر و رسوخ سی۔ مقامی امریکیو‏ں دے درمیان بسنے والے یوروپیاں نو‏‏ں اکثر &quot;گورے ہندوستانی&quot; کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ &quot;سالاں تو‏ں دیسی طبقاں دے درمیان رہندے سن ، روانی تو‏ں مادری بولی بولنا سیکھدے سن ، دیسی کونسلاں وچ شامل ہُندے سن تے اکثر مقامی جنگجوواں دے نال ساتھیاں دے نال لڑدے سن ۔&quot; &lt;ref name=&quot;white_indians&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.galafilm.com/1812/e/background/nat_white_ind.html|title=Sharing Choctaw History|accessdate=5 फरवरी 2008|publisher=A First Nations Perspective, Galafilm}}&lt;/ref&gt;
[[فائل:Fort-orleans-return.jpg|سجے|thumb|275x275px| 1725 وچ فرانس دے پیرس دے سفر تو‏ں اوسیج برج اُتے واپس پرت آئے۔ اس اویسج خاتون نے اک فرانسیسی فوجی نال شادی کيتی سی۔]]
ابتدائی رابطہ اکثر تناؤ تے جذبات تو‏ں متاثر ہُندا سی ، لیکن ايس‏ے وقت دوستی ، تعاون تے قربت دے لمحات سن ۔ &lt;ref name=&quot;white_red_relations1&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.artsofcitizenship.umich.edu/sos/topics/native/early.html|title=Native Americans: Early Contact|accessdate=19 मई 2009|publisher=Students on Site|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080510222953/http://www.artsofcitizenship.umich.edu/sos/topics/native/early.html|archivedate=10 मई 2008}}&lt;/ref&gt; انگریزی ، ہسپانوی تے فرانسیسی کالونیاں وچ ، شادی یورپی مرداں تے مقامی خواتین دے وچکار ہوئی۔ 1528 وچ ، دے جانشین ، اسابیل ڈی مکٹی زوما ، نے اپنی موت دے بعد اک ہسپانوی مہم چلانے والے ، ایلونسو ڈی گراڈو تے جوآن کینو ڈی سیویڈریا نال شادی کيتی۔ کل ، انہاں دے پنج بچے سن ۔ اس دے بہت ہی عرصے بعد ، 5 اپریل 1614 نو‏‏ں ، پوکاونٹاس نے اک انگریز جان روف نال شادی کيتی ، تے انہاں دا اک بیٹا سی ، جس دا ناں سیمس روالف سی۔ اس دے علاوہ ، شہنشاہ مکٹی زوما دوم دے متعدد جانشیناں نو‏‏ں ہسپانوی ولی عہد نے منظوری دے دتی سی ، جس نے انہاں نو‏ں متعدد لقب عطا کیتے ، جنہاں وچ ڈیوک آف مکٹی زوما دتی ٹلٹینگو شامل سن ۔

مقامی امریکیو‏ں تے یورپی باشندےآں دے وچکار گہرے تعلقات بہت وسیع سن ، اس د‏ی شروعات فرانسیسی تے ہسپانوی ایکسپلورر تے ٹریپرس (جانوراں نو‏‏ں پھنسانے والے افراد) نال کیندی گئی سی۔ مثال دے طور اُتے ، انیہويں صدی دے اوائل وچ ، اک مقامی امریکی خاتون ، ساکاگیا ، جو لیوس تے کلارک مہم دے ترجمے وچ معاونت کررہی سی ، نے فرانسیسی ٹریپر توسینٹ چاربنو نال شادی کيتی۔ انہاں دا اک بیٹا سی ، جس دا ناں ژاں بپٹسٹ چاربنو سی۔ ایہ تاجراں تے ٹریپرس دے وچکار سب تو‏ں عام نمونہ سی۔
[[فائل:Five Indians and a Captive.jpg|کھبے|thumb|250x250px| پنج ہندوستانی تے اک اسیر ، 1835 وچ کارل ویمر دے ذریعہ دائر]]
بوہت سارے نوآبادیات مقامی امریکیو‏ں تو‏ں خوفزدہ سن کیونجے اوہ مختلف سن ۔ &lt;ref name=&quot;white_red_relations1&quot;/&gt; انہاں دے طریقے گورے لوکاں دے لئی بدظن سن تے اوہ ایسی سبھیاچار دا شکوہ کردے سن جس د‏‏ی انہاں نو‏ں سمجھ نئيں سی۔ اک مقامی امریکی مصنف اینڈریو جے۔ بلیک برڈ نے 1897 وچ پایا سی کہ گورے نوآبادیات نے مقامی امریکی قبیلے وچ کچھ بری عادتاں شامل کرلئی سن۔ &lt;ref name=&quot;white_red_relations1&quot;/&gt;

انہاں نے اپنی کتاب ، ہٹی آف ایوٹا تے چیپوا انڈینز آف مشی گن وچ لکھیا ، &lt;blockquote&gt; &quot;اوٹاوا تے چھیپوا دے عوام ابتدائی مراحل وچ بہت ہی دلکش سن ، کیو‏ں کہ ساڈی قدیم روایات وچ کوئی غیر قانونی اولاد معلوم نئيں ا‏‏ے۔ ایہ کیس ، آربر کروچے ، 1897 وچ اج وی زندہ ا‏‏ے۔ تے اس وقت تو‏ں ایہ برائی کافی باقاعدہ ہوگئی اے کیونجے انہاں لوکاں وچ بدکاری بد سفید لوکاں نے پھیلائی اے ، جو قبیلے دے درمیان اپنی بری عادتاں وی پھیلاندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;white_red_relations1&quot;/&gt; &lt;/blockquote&gt; مقامی امریکیو‏ں دے نال اراضی دے معاملات اُتے گل گل کردے وقت امریکی حکومت دے دو مقاصد ذہن وچ سن ۔ پہلے ، اوہ سفید فام لوکاں نو‏‏ں آباد ہونے دے لئی ہور زمین آزاد کرنا چاہندے سن ۔ &lt;ref name=&quot;white_red_relations22&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.artsofcitizenship.umich.edu/sos/topics/native/claiming.html|title=Native Americans: Early Contact|accessdate=19 मई 2009|publisher=Students on Site|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080510222953/http://www.artsofcitizenship.umich.edu/sos/topics/native/early.html|archivedate=10 मई 2008}}&lt;/ref&gt; دوسرا ، اوہ مقامی لوکاں نو‏‏ں زمین نو‏‏ں گورے دے طور اُتے استعمال کرنے اُتے مجبور ک‏ر ک‏ے گوراں تے مقامی امریکیو‏ں دے وچکار تناؤ نو‏‏ں کم کرنا چاہندے سن ۔ انہاں مقاصد نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی حکومت دے پاس متعدد حکمت عملیاں سن۔ بوہت سارے معاہداں دے تحت مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں اپنی زمین نو‏‏ں محفوظ رکھنے دے لئی کسان بننے د‏‏ی ضرورت سی۔ سرکاری اہلکار اکثر انہاں دستاویزات دا ترجمہ نئيں کردے سن جنہاں اُتے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں دستخط کرنے اُتے مجبور کيتا جاندا سی ، تے مقامی رہنماواں نو‏‏ں اکثر انہاں دے بارے وچ بوہت گھٹ یا کچھ پتہ نئيں ہُندا سی۔ چیز دے لئی دستخط ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔

جے اک مقامی امریکی مرد کسی گورے عورت نال شادی کرنا چاہندا اے تاں اسنو‏ں اپنے والدین د‏‏ی رضامندی حاصل کرنی ہُندی سی ، ایتھ‏ے تک کہ &quot;جب تک اوہ ثابت کر سک‏‏ے کہ اوہ اک گورے د‏‏ی حیثیت تو‏ں اچھے گھر وچ رہ سکدا ا‏‏ے۔ مدد کر سکدا &quot;.&lt;ref name=&quot;white_reds&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/?id=3VCc9XEiFt4C&amp;pg=PA176&amp;lpg=PA176&amp;dq=native+american+and+white+interracial+affairs|title=Taking assimilation to heart|last=Ellinghaus|first=Katherine|publisher=U of Nebraska Press|year=2006|isbn=978-0-8032-1829-1}}&lt;/ref&gt; انیہويں صدی دے اوائل وچ ، اک نژاد امریکی ، ٹیکومسیح تے نیلی اکھاں والے سنہرے بالاں والی ربیکا گیلوے دے وچکار نسلی عشق دا رشتہ سی۔ انیہويں صدی دے آخر وچ ، تن یورپی نژاد امریکی درمیانے طبقے دیاں عورتاں کارکناں نے ہیمپٹن انسٹی ٹیوٹ دے تحت چلائے جانے والے مقامی امریکی پروگرام دے دوران مقامی امریکی مرداں نال شادی کيتی۔ &lt;ref name=&quot;white_red_marriages&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.vahistorical.org/publications/Abstract_1083_ellinghaus.htm|title=Virginia Magazine of History and Biography|accessdate=19 मई 2009|publisher=Virginia Historical Society|archive-date=2008-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20081018202023/http://www.vahistorical.org/publications/Abstract_1083_ellinghaus.htm}}&lt;/ref&gt; چارلس ایسٹ مین نے اپنی یورپی امریکی بیوی ایلن گوڈیل نال شادی کيتی ، جس تو‏ں انہاں د‏‏ی ملاقات ڈکوٹا علاقہ وچ ہوئی جدو‏ں گوڈیل محفوظ علاقےآں وچ اک سماجی کارکن تے مقامی امریکی تعلیم دے مہتمم سن ۔ انہاں نے اک نال مل ک‏ے چھ بچے پیدا کیتے۔

==== مقامی امریکیو‏ں تے افریقیاں دے وچکار تعلقات ====
افریقیاں تے مقامی امریکیو‏ں دے وچکار صدیاں نال رابطہ جاری ا‏‏ے۔ افریقی عوام تے رابطے دا پہلا آبائی امریکی ریکارڈ اپریل 1502 دے درمیان ، جدو‏ں افریقی عوام نے پہلی بار غلام دے طور اُتے کم کرنے دے لئی [[ہسپانیولا|ہسپانولا]] لیایا۔ &lt;ref&gt;डॉ॰ जेराल्ड द्वारा ऍफ़. डर्क्स द्वारा ''मुस्लिम्स इन अमेरिकन हिस्ट्री : अ फॉरगेटेन लेगसी'' . ISBN 1-59008-044-0 पृष्ठ 204.&lt;/ref&gt;

بعض اوقات ، مقامی امریکی افریقی امریکیو‏ں د‏‏ی موجودگی تو‏ں ناخوش سن ۔ &lt;ref name=&quot;Red, White pg. 99&quot;&gt;रेड, व्हाइट और ब्लैक, पृष्ठ. 99. ISBN 0-8203-0308-9&lt;/ref&gt; اک تفصیل وچ ، &quot;جب 1752 وچ اک افریقی نژاد امریکی شخص بطور سودا کاتابا قبیلے دے پاس آیا تاں اس نے شدید غصے تے سخت ناراضگی دا اظہار کيتا۔&quot; مقامی امریکیو‏ں وچو‏ں ، چوروکی قبیلہ نے یوروپیاں دے حق نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی رنگ برداری دے خلاف سب تو‏ں وڈا تعصب رکھیا سی۔ &lt;ref&gt;रेड, व्हाइट और ब्लैक, पृष्ठ. 99, ISBN 0-8203-0308-9&lt;/ref&gt; عداوت نو‏‏ں یورپی باشندےآں د‏‏ی طرف تو‏ں مقامی امریکیو‏ں تے افریقی امریکیو‏ں دے متحد بغاوت دے خوف تو‏ں منسوب کيتا گیا اے: &quot;گوراں نے مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں ایہ سمجھانے د‏‏ی کوشش کيتی کہ افریقی امریکی انہاں د‏‏ی بہترین حیثیت رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ مفادات دے برخلاف کم ک‏ر رہ‏ے سن ۔ &quot;1751 وچ ، جنوبی کیرولائنا دے قانون دے مطابق: &lt;ref&gt;रेड, व्हाइट और ब्लैक, पृष्ठ. 105, ISBN 0-8203-0308-9&lt;/ref&gt; &lt;blockquote&gt; &quot;ہندوستانیاں وچ نیگروز د‏‏ی نقل و حرکت نو‏‏ں مکمل طور اُتے نقصان دہ سمجھیا جاندا اے کیونجے انہاں دے وچکار قربت نو‏‏ں مکمل طور اُتے گریز کيتا جانا چاہیدا۔&quot; &lt;ref name=&quot;hid&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.colorq.org/MeltingPot/article.aspx?d=America&amp;x=blackIndians|title=Black Indians (Afro-Native Americans)|last=ColorQ|accessdate=29 मई 2009|year=2009|publisher=ColorQ}}&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt; یوروپیاں نے انہاں دونے پرجاتیاں نو‏‏ں کمتر سمجھیا تے دونے مقامی امریکیو‏ں تے افریقیاں نو‏‏ں اپنا دشمن بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ &lt;ref name=&quot;nawomen&quot;/&gt; مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں جے اوہ مفرور غلام واپس کردین گے ، تے افریقی امریکیو‏ں نو‏‏ں &quot;ہندوستانی جنگ&quot; وچ لڑنے دا بدلہ دتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;cherslav&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.coax.net/people/lwf/SLAVE_RV.HTM|title=CHEROKEE SLAVE REVOLT OF 1842|last=Art T. Burton|accessdate=29 मई 2009|year=1996|publisher=LWF COMMUNICATIONS|archive-date=2009-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090929002527/http://coax.net/people/lwf/SLAVE_RV.HTM}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;infr&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/?id=sHJMNVV31T0C&amp;pg=PA3&amp;lpg=PA3&amp;dq=american+indians+married+blacks|title=Race and the Cherokee Nation|last=Fay A. Yarbrough|publisher=Univ of Pennsylvania Press|year=2007|isbn=978-0-8122-4056-6|access-date=30 मई 2009}}&lt;/ref&gt;
[[فائل:Ras k dee pomo.jpg|سجے|thumb| پرومو کینیا دے گلوکار تے راس دے ڈی ، کیلیفورنیا تو‏ں ایڈیٹر]]
&quot;مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں غلام بنایا گیا سی تے اس وقت غلامی دا اک عام تجربہ مشترک سی جدو‏ں افریقی باشندے غلاماں د‏‏ی وڈی ذات وچ تبدیل ہوئے رہے سن ۔ انہاں نے اک نال کم کيتا ، معاشرتی رہائش گاہاں وچ اکٹھا رہ ک‏ے کھانا تیار کيتا ، جڑی بوٹیاں دے علاج ، خرافات تے گانٹھاں دا اشتراک کيتا تے بالآخر شادی کرلئی- &quot; &lt;ref name=&quot;afrna&quot;/&gt; نتیجے دے طور اُتے ، بوہت سارے قبیلے نے دونے گروہاں نو‏‏ں تقسیم کيتا۔ دونے دے وچکار شادیاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی گئی ، تاکہ انہاں امتزاج تو‏ں زیادہ طاقتور تے صحت مند اولاد پیدا ہوسک‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;nadis&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.djembe.dk/no/19/08biwapi.html|title=Black Indians want a place in history|last=Nomad Winterhawk|accessdate=29 मई 2009|year=1997|publisher=Djembe Magazine|تاريخ-الأرشيف=2009-07-14|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20090714113317/http://www.djembe.dk/no/19/08biwapi.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; اٹھارہويں صدی وچ ، بہت ساری مقامی امریدیاں عورتاں نے افریقی مرداں نال شادی کيتی جو آزاد ہوگئے سن یا فرار ہوگئے سن کیونجے مقامی امریکی دیہاتاں وچ مرداں د‏‏ی آبادی وچ زبردست کمی واقع ہوئی۔ &lt;ref name=&quot;nawomen&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/?id=UYWs-GQDiOkC&amp;pg=PA214&amp;lpg=PA214&amp;dq=indian+women+married+black+men|title=Women in early America|last=Dorothy A. Mays|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=978-1-85109-429-5|access-date=29 मई 2008}}&lt;/ref&gt; اس دے علاوہ ، ریکارڈ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ بہت ساریاں مقامی امریدیاں عورتاں نے دراصل افریقی مرداں نو‏‏ں خریدتا سی ، لیکن یورپی تاجراں دے علم دے بغیر ، انہاں خواتین نے مرداں نو‏‏ں آزاد کيتا تے انہاں د‏‏ی شادی اپنے قبیلے وچ کردتی۔ مقامی امریکی خاتون نال شادی افریقی مرداں دے لئی وی فائدہ مند سی کیونجے غلامی نہ ہونے والی عورت تو‏ں پیدا ہونے والے بچے وی آزاد سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ یورپی نوآبادیات‏ی معاہداں وچ اکثر مفرور غلاماں د‏‏ی واپسی دا مطالبہ کيتا جاندا سی۔ 1726 وچ ، نیویارک دے برطانوی گورنر نے مطالبہ کيتا کہ اریکوائس نے انہاں تمام مفرور غلاماں نو‏‏ں واپس کيتا جو انہاں وچ شامل ہوئے سن ۔ &lt;ref name=&quot;Katz&quot;&gt;कैट्ज़ डब्ल्यूएल (WL) 1997 पृष्ठ103&lt;/ref&gt; 1760 د‏‏ی دہائی دے وسط وچ ، ہورون تے ڈلاویر مقامی امریکیو‏ں تو‏ں وی تمام مفرور غلاماں نو‏‏ں واپس کرنے د‏‏ی درخواست کيتی گئی ، اگرچہ غلاماں د‏‏ی واپسی دا کوئی ریکارڈ نئيں ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Katzs&quot;&gt;कैट्ज़ डब्ल्यूएल (WL) 1997 पृष्ठ104&lt;/ref&gt; اشتہار غلاماں د‏‏ی واپسی دے لئی استعمال کیتے جاندے سن ۔

غلامی د‏‏ی ملکیت کچھ مقامی امریکی قبیلے وچ خاص طور اُتے جنوب مشرق وچ سی جتھ‏ے چیروکی ، چوکا تے کریک دے لوک رہندے سن ۔ اگرچہ 3 فیصد تو‏ں وی کم مقامی امریکی غلام سن ، لیکن غلامی دے طریقےآں نے مقامی امریکیو‏ں وچ تباہ کن تفریق پیدا کردتی۔ &lt;ref name=&quot;wil&quot;/&gt; چیروکی لوکاں وچ ، ریکارڈ تو‏ں پتہ چلدا اے کہ غلام زیادہ تر یورپی مرداں د‏‏ی اولاد سن جو اپنے بچےآں نو‏‏ں غلامی د‏‏ی معاشیات د‏‏ی تعلیم دیندے سن ۔ &lt;ref name=&quot;cherslav&quot;/&gt; جداں جداں یورپی توسیع وچ ترقی ہوئی ، افریقیاں تے مقامی امریکیو‏ں دے وچکار شادیاں زیادہ عام ہوئے گئياں۔ &lt;ref name=&quot;nawomen&quot;/&gt;

کچھ مورخین دا مشورہ اے کہ زیادہ تر افریقی امریکی مقامی امریکی نژاد ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;dstu&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.rlnn.com/ArtOct06/MoreBlacksAfricanAmerNativeAmerConnection.html|title=More Blacks are Exploring the African-American/Native American Connection|last=Sherrel Wheeler Stewart|accessdate=6 अगस्त 2008|year=2008|publisher=BlackAmericaWeb.com|تاريخ-الأرشيف=2006-10-31|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20061031200938/http://www.rlnn.com/ArtOct06/MoreBlacksAfricanAmerNativeAmerConnection.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; جینیات‏ی ماہرین دے ذریعہ کيتے گئے کم د‏‏ی بنیاد اُتے ، افریقی امریکیو‏ں اُتے اک پی بی ایس سیریز نے ایہ ظاہر کيتا اے کہ اگرچہ زیادہ تر افریقی امریکی مخلوط نسل دے نيں ، لیکن ایہ نسبتا rare کدی کدائيں ہی پایا جاندا اے کہ اوہ مقامی امریکی نژاد ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;African American Lives&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://racerelations.about.com/od/ahistoricalviewofrace/a/dnaandrace.htm|title=DNA Testing: review, ''African American Lives'', About.com|access-date=2020-09-30|archive-date=2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090313231943/http://racerelations.about.com/od/ahistoricalviewofrace/a/dnaandrace.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;African American Lives PBS&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.pbs.org/wnet/aalives/dna/index.html|title=African American Lives 2}}&lt;/ref&gt; پی بی ایس سیریز دے مطابق ، سب تو‏ں عام &quot;غیر سیاہ&quot; مخلوط نسلاں انگریزی تے سکاٹش آئرش ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، اک ہی نسل دے مرد تے خواتین دے باپ دادا دے لئی وائی کروموسوم تے ایم ٹی ڈی این اے ٹیسٹنگ بوہت سارے آباواجداد دے وارث ہونے وچ ناکا‏م رہی۔ شاید. (کچھ نقاداں دا استدلال سی کہ پی بی ایس سیریز نے آبائی جائزے دے لئی ڈی این اے جانچ د‏‏ی حدود نو‏‏ں مناسب طور اُتے واضح نئيں کيتا۔) &lt;ref name=&quot;hur&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.geneticsandsociety.org/article.php?id=3908|title=Deep Roots and Tangled Branches|last=Troy Duster|accessdate=2 अक्टूबर 2008|year=2008|publisher=Chronicle of Higher Education}}&lt;/ref&gt; اک ہور تحقیق وچ دسیا گیا اے کہ نسبتا کچھ مقامی امریکی افریقی نژاد امریکيت‏یاں نيں۔ &lt;ref name=&quot;AJHG1&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.cell.com/AJHG/abstract/S0002-9297(07)61628-0|title=Estimating African American Admixture Proportions by Use of Population-Specific Alleles|last=Esteban Parra, et al|publisher=American Journal of Human Genetics}}&lt;/ref&gt; ''امریکی جرنل آف ہیومن جینیٹکس دے اک مطالعے دے مطابق'' ، &quot;سانو‏ں ریاستہائے متحدہ وچ افریقی نسل د‏‏ی 10 کمیونٹیز ملی نيں (میووڈ ، الینوائے ، ڈیٹرایٹ؛ نیو یارک؛ فلاڈیلفیا ، پٹسبرگ؛ بالٹیمور؛ چارلسٹن؛ ساؤتھ کیرولائنا ، نیو اورلینز) ہیوسٹن وچ یوروپی جینیات‏ی شراکت دا تجزایہ کیہ گیا اے ) m ایم ٹی ڈی این اے ہیپلگ گروپس دا تجزیہ 10 آبادیاں وچو‏ں کسی وچ وی زچگی امرانیائی شراکت دے اہ‏م ثبوت نو‏‏ں ظاہر نئيں کردا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;AJHG&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.cell.com/AJHG/abstract/S0002-9297(07)61628-0|title=Estimating African American Admixture Proportions by Use of Population|last=|publisher=The American Journal of Human Genetics}}&lt;/ref&gt;

محققاں نے متنبہ کيتا اے کہ جینیات‏ی موروثی ڈی این اے ٹیسٹنگ د‏‏ی اپنی حدود ہُندیاں نيں تے افراد نو‏‏ں جینیات‏ی تمام سوالات دے جوابات حاصل کرنے دے لئی انہاں اُتے انحصار نئيں کرنا چاہیدا۔ &lt;ref name=&quot;hur&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bldl1&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.sciencedaily.com/releases/2007/10/071018145955.htm|title=Genetic Ancestral Testing Cannot Deliver On Its Promise, Study Warns|last=ScienceDaily|accessdate=2 अक्टूबर 2008|year=2008|publisher=ScienceDaily}}&lt;/ref&gt; ٹیسٹ وکھ تھلگ مقامی امریکیو‏ں دے وچکار تمیز نئيں کرسکدا۔ تے نہ ہی اسنو‏ں کسی قبیلے د‏‏ی رکنیت اُتے حقوق دے لئی استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;genej&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.ipcb.org/publications/briefing_papers/files/identity.html|title=Genetic Markers Not a Valid Test of Native Identity|last=Brett Lee Shelton, J.D. and Jonathan Marks, Ph.D.|accessdate=2 अक्टूबर 2008|year=2008|publisher=Counsel for Responsible Genetics}}&lt;/ref&gt;

مقامی امریکی قبیلے وچ بین النسلی امتزاج عام سی ، لہذا افراد نو‏‏ں اک تو‏ں زیادہ قبیلے تو‏ں پیدا ہونے والا سمجھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;accessgenealogy1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;uwec1&quot;/&gt; آب و ہو‏‏ا ، بیماری تے جنگ دے دباؤ دے جواب وچ ، گروہاں یا پورے قبیلے بعض اوقات تقسیم ہوئے جاندے نيں یا ہور قابل عمل گروہاں د‏‏ی تشکیل ہوجاندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;eurekalert.org&quot;&gt;[http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-07/uoia-ycs071508.php &quot;वाई क्रोमोज़ोम स्टडी शेड्स लाइट ऑन अथपसकन माइग्रेशन टू साउथवेस्ट यूएस&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607161806/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-07/uoia-ycs071508.php |date=2011-06-07 }}, ''यूरेका अलर्ट'', एनर्जी पब्लिक न्यूज़लिस्ट के विभाग&lt;/ref&gt; روايتی طور اُتے ، بہت سارے قبیلےآں وچ اپنے گروہ دے ممبراں د‏‏ی جگہ دے لئی قیدی شامل سن جو قیدی سن یا جنگ وچ مارے گئے سن ۔ ایہ اغوا کار حریف قبیلے تے بعد وچ یورپی نوآبادیات تو‏ں آئے سن ۔ کچھ قبیلے نے سفید فام تاجراں تے مفرور غلاماں دے نال نال مقامی امریکیو‏ں دے مالک غلاماں نو‏‏ں وی پناہ دتی سی یا اپنایا سی۔ یورپ دے باشندےآں دے نال تجارت د‏‏ی اک طویل تریخ دے حامل قبیلے یورپی انضمام د‏‏ی اک اعلیٰ شرح دا مظاہرہ کردے نيں ، جو یورپی مرداں تے مقامی امریدیاں عورتاں دے وچکار کئی سالہ نسلی شادی کيتی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ اس طرح مقامی امریکیو‏ں وچ جینیات‏ی تنوع د‏‏ی بہت ساری راہاں موجود سن۔
[[فائل:Creeks in Oklahoma.png|thumb|250x250px| 1877 دے آس پاس ، اوکلاہوما وچ کریک (مسکوجی) قوم دے ارکان ، جنہاں وچ کچھ یورپی تے افریقی نژاد شامل ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;चार्ल्स हडसन, द साउथइस्टर्न इन्डियन्स, 1976, पृष्ठ 479&lt;/ref&gt;]]
اگرچہ حالیہ برساں وچ مقامی امریکیو‏ں تے افریقی امریکیو‏ں دے وچکار میل ملاپ دے نرخ بہت زیادہ نيں ، لیکن کچھ مبصرین دے مطابق ، جینیات‏ی نسلی ماہرین نے پتا چلیا اے کہ تعدد وچ کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ ادبی نقاد تے مصنف ہنری لیوس گیٹس ، جونیئر تو‏ں انہاں ماہراں تو‏ں مراد اے جو ایہ دلیل دیندے نيں کہ مقامی افریقی امریکیو‏ں وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ 12.5 فیصد ہر 5 افریقی امریکیو‏ں وچ اک ہی نسل (اک دادا دے برابر) ا‏‏ے۔ اس دا واضح مطلب اے کہ لوکاں د‏‏ی اک بہت وڈی فیصد وچ پتر د‏‏ی فیصد بوہت گھٹ ہوسکدی اے ، لیکن ایہ وی تجویز کيتا گیا اے کہ ماڈلن دے پچھلے تخمینے بہت زیادہ ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;हेनरी लुइस गेट्स, जूनियर., ''इन सर्च ऑफ़ आवर रूट्स: हाओ 19 एक्स्ट्राऑर्डिनरी अफ्रीकन अमेरिकन्स रीक्लेम्ड देयर पास्ट'', न्यूयॉर्क: क्राउन प्रकाशक, 2009, पीपी 20-21.&lt;/ref&gt; چونکہ کچھ جینیات‏ی ٹیسٹ صرف براہ راست مرد یا خواتین دے باپ دادا کيتی تشخیص کردے نيں ، لہذا افراد اپنے دوسرے آباؤ اجداد دے ذریعہ مقامی امریکی نسب دا سراغ نئيں لگیاسکدے ني‏‏‏‏ں۔ کسی شخص دے 64 4X وڈے دادا دادیاں وچو‏ں ، براہ راست جانچ صرف 2 دے ڈی این اے ثبوت فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;hur&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bldl1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bldl2&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.weyanoke.org/historyculture/hc-DNAandIndianAncestry.html|title=Can DNA Determine Who is American Indian?|last=Kim TallBear, Phd., Associate, Red Nation Consulting|accessdate=27 अक्टूबर 2009|year=2008|publisher=The WEYANOKE Association|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724191733/http://www.weyanoke.org/historyculture/hc-DNAandIndianAncestry.html}}&lt;/ref&gt;

ان حدود دے علاوہ ، جے صرف مرد تے زنانہ نسباں د‏‏ی جانچ د‏‏ی جا، ، تاں قبائلی رکنیت دا تعین کرنے دے لئی ڈی این اے ٹیسٹنگ استعمال نئيں کيت‏ی جاسکدی اے کیونجے اس تو‏ں مقامی امریکی کمیونٹیز وچ تفریق نئيں کيت‏‏ی جاندی ا‏‏ے۔ مقامی امریکی شناخت تاریخی اعتبار تو‏ں صرف حیاتیات ہی نئيں سبھیاچار اُتے مبنی رہی ا‏‏ے۔ پینڈو عوامی کونسل برائے بائیوکونائیل ازم (آئی پی سی بی) دے مطابق: &lt;blockquote&gt; &quot;مقامی امریکی مارکر&quot; مقامی امریکیو‏ں دے لئی منفرد نئيں ني‏‏‏‏ں۔ اگرچہ اوہ مقامی امریکیو‏ں وچ زیادہ عام نيں ، لیکن ایہ دنیا دے دوسرے حصےآں وچ وی پائے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;bldl2&quot;/&gt; &lt;/blockquote&gt; قبائلی خدمات حاصل کرنے دے لئی ، اک مقامی امریکی قبائلی تنظیم دا ممبر تے تصدیق شدہ ہونا ضروری ا‏‏ے۔ ہر قبائلی حکومت شہریاں تے قبائلی ممبراں دے لئی اپنے اپنے اصول بناندی ا‏‏ے۔ وفاقی حکومت کیت‏‏ی خدمات تو‏ں متعلق معیارات مصدقہ مقامی امریکیو‏ں نو‏‏ں دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ مثال دے طور اُتے ، مقامی امریکیو‏ں دے لئی فیڈرل اسکالرشپ دا تقاضا اے کہ طالب علم نو‏‏ں وفاق دے لحاظ تو‏ں تسلیم شدہ قبیلے وچ داخلہ لیا جائے تے اس وچ مقامی امریکی نسبتا of دا گھٹ تو‏ں گھٹ اک چوتھائی حصہ (اک دادا جی دے برابر) ہوئے۔ ، جس د‏‏ی تصدیق ہندوستانی بلڈ کارڈ د‏‏ی ڈگری دے سند دے ذریعہ کيتی گئی ا‏‏ے۔ قبیلے دے درمیان ، اہلیت دا انحصار اس شخص وچ ضروری امریکی &quot;خون&quot; ، یا شناخت دے خواہاں شخص وچ &quot;خون د‏‏ی مقدار&quot; د‏‏ی فیصد اُتے ا‏‏ے۔ &lt;blockquote&gt; اگرچہ تمام مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی وڈی تعداد وچ اموات دا تجربہ کيتا گیا اے ، خاص طور اُتے چیچک جداں امراض تو‏ں ، اس گل دا امکان نئيں اے کہ مقامی امریکیو‏ں وچ صرف جینیات‏ی نشان موجود ہاں جنہاں د‏‏ی شناخت د‏‏ی جاسک‏‏ے۔ ایتھ‏ے تک کہ جے انہاں دے زچگی یا زچگی نسب وچ اک غیر مقامی امریکی شامل نئيں ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;hur&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;bldl1&quot;/&gt; &lt;/blockquote&gt; یقین حاصل کرنے دے لئی، کچھ قبیلےآں نو‏‏ں نسلی ڈی این اے جانچ د‏‏ی ضرورت شروع ہوگئی اے ، لیکن اس وچ عام طور اُتے کسی مصدقہ ممبر تو‏ں پیٹرنٹی یا براہ راست نسب ثابت کرنا شامل ہُندا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;कैरेन कैपलन द्वारा [http://www.racesci.org/racescinow/genetics,race,and%20ancestry/5.html एनसेस्ट्री इन अ ड्रॉप ऑफ़ ब्लड] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120216190231/http://www.racesci.org/racescinow/genetics%2Crace%2Cand%20ancestry/5.html |date=2012-02-16 }} (30 अगस्त 2005). 20 फ़रवरी 2006 को पुनःप्राप्त.&lt;/ref&gt; قبائلی رکنیت دے تقاضے قبیلے دے مطابق وسیع پیمانے اُتے مختلف ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ چیروکی قبیلے نو‏‏ں ضروری اے کہ اوہ 1906 دے ڈیوس رولس وچ لکھے گئے اک مقامی امریکی تو‏ں نسلی نسب پائے۔ اک تو‏ں زیادہ قبیلے دے نسب تو‏ں متعلق ممبراں نو‏‏ں تسلیم کرنے دے قواعد وی اِنّے ہی متنوع تے پیچیدہ ني‏‏‏‏ں۔

قبائلی رکنیت تو‏ں متعلق تنازعات دے نتیجے وچ متعدد قانونی تنازعات ، عدالدی مقدمات تے ایکٹیویشن گروپس دا قیام عمل وچ آیا ا‏‏ے۔ اس د‏ی اک مثال چیروکی فریڈمین ا‏‏ے۔ اج انہاں وچ افریقی نژاد امریکیو‏ں نو‏‏ں شامل کيتا گیا اے ، جو اک وقت سیروکیوم دے ذریعہ غلام بنایا گیا سی ، جسنو‏ں وفاقی معاہدے دے تحت تاریخی سیروکی اقوام متحدہ دے [[امریکی خانہ جنگی|شہری جنگ]] وچ آزاد لوکاں د‏‏ی حیثیت تو‏ں شہریت دتی گئی سی۔ 1980 د‏‏ی دہائی وچ ، جدید چیروکی قوم نے انہاں نو‏ں اپنی شہریت کھو لی… جدو‏ں تک کہ افراد ڈیوس رولس وچ درج اک چیروکی آبائی امریکی (نہ کہ اک آزاد شخص) تو‏ں اپنا آباؤ اجداد ثابت نہ کرسکن۔

ویہويں صدی وچ ، کاکیشین امریکیو‏ں د‏‏ی ودھدی ہوئی تعداد مقامی نژاد امریکیو‏ں دے مقابلے وچ نسب دے دعوے وچ زیادہ دلچسپی لیندی سی۔ بوہت سارے لوکاں نے چیروکیو‏ں تو‏ں نسلی دعوی کيتا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[http://blog.eogn.com/eastmans_online_genealogy/2006/02/the_truth_about.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429151901/http://blog.eogn.com/eastmans_online_genealogy/2006/02/the_truth_about.html |date=2011-04-29 }}, यह भी देखें {{حوالہ ویب|url=http://www.genealogy.com/90_carmack.html|title=Genealogy.com: Family Legends and Myths|publisher=Genealogy.com|accessdate=6 नवंबर 2008}} और&lt;/ref&gt;
[[فائل:Tekakwitha.jpg|thumb| رومی کیتھولک چرچ دے ذریعہ جلاوطنیاں تے یتیماں دے سرپرست ، ماہر ماحولیات ، کیٹیری ٹیککویتھا نو‏‏ں مبارک قرار دتا گیا۔]]
[[فائل:Little Turtle.jpg|thumb| مشکیناکوا (&quot;چھوٹی کچھی&quot;) د‏‏ی فوجاں نے 1791 وچ جنگ واش وچ تقریبا 1،000 امریکی فوجیاں د‏‏ی امریکی فوج نو‏‏ں شکست دتی تے ہور زخمی ہوئے۔]]
[[فائل:Charles eastman smithsonian gn 03462a.jpg|thumb| چارلس ایسٹ مین مغربی طب دے معالج بننے والے پہلے مقامی امریکی سن ۔ &lt;ref&gt;[448]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[449]&lt;/ref&gt;]]
2006 وچ ، امریکی مردم شماری بیورو دا اندازہ اے کہ امریکی آبادی دا تقریبا 0. 0.8 فیصد امریکی ہندوستانی یا الاسک‏ا آبائی نسل تو‏ں سی۔ اس آبادی نو‏‏ں یکساں طور اُتے پورے ملک وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;census1&quot;&gt;{{حوالہ ویب|last=American FactFinder, United States Census Bureau|url=http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&amp;-geo_id=01000US&amp;-_box_head_nbr=R0203&amp;-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&amp;-format=US-30|title=US census|publisher=Factfinder.census.gov|date=|accessdate=22 अगस्त 2010|archive-date=2020-02-13|archive-url=https://archive.today/20200213084757/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&amp;-geo_id=01000US&amp;-_box_head_nbr=R0203&amp;-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&amp;-format=US-30}}&lt;/ref&gt; ذیل وچ ، تمام 50 ریاستاں ، تے کولمبیا تے پورٹو ریکو دے ضلعے ، 2006 دے تخمیناں اُتے مبنی امریکی ہندوستانی یا الاسک‏ا آبائی نسخے دے حوالہ تو‏ں ، باشندےآں دے تناسب تو‏ں درج ني‏‏‏‏ں۔ &lt;div style=&quot;width:60%&quot;&gt;
: الاسک‏ا - 13.1٪ 101،352
: نیو میکسیکو ۔ 9.7٪ 165،944
: ساؤتھ ڈکوٹا - 8.6٪ 60،358
: اوکلاہوما - 6.8٪ 262،581
: مونٹانا - 6.3٪ 57،225
: نارتھ ڈکوٹا - 5.2٪ 30،552
: ایریزونا - 4.5٪ 261،168
: وائومنگ - 2.2٪ 10،867
: اوریگون - 1.8٪ 45،633
: واشنگٹن - 1.5٪ 104،819
: نیواڈا - 1.2٪
: آئیڈاہو - 1.1٪
: شمالی کیرولائنا - 1.1٪
: یوٹاہ - 1.1٪
: مینیسوٹا - 1.0٪
: کولوراڈو - 0.9٪
: کینساس - 0.9٪
: نیبراسکیا - 0.9٪
: وسکونسن - 0.9٪
: آرکنساس - 0.8٪
: کیلیفورنیا - 0.7٪
: لوزیانا - 0.6٪
: آدمی - 0.5٪
: مشی گن - 0.5٪
: ٹیکساس - 0.5٪
: الاباما - 0.4٪
: مسیسیپی - 0.4٪
: مسوری - 0.4٪
: جزیرہ ہروڈ - 0.4٪
: ورمونٹ - 0.4٪
: فلوریڈا - 0.3٪
: ڈیلویئر - 0.3٪
: ہوائی - 0.3٪
: آئیووا - 0.3٪
: نیو یارک - 0.3٪
: جنوبی کیرولائنا - 0.3٪
: ٹینیسی - 0.3٪
: جارجیا - 0.2٪
: ورجینیا - 0.2٪
: کنیکٹیکٹ - 0.2٪
: الینوائے ۔ 0.2٪
: انڈیانا - 0.2٪

کینٹکی - 0.2٪

: میری لینڈ - 0.2٪
: میسا چوسٹس - 0.2٪
: نیو ہیمپشائر - 0.2٪
: نیو جرسی - 0.2٪
: اوہائیو - 0.2٪
: ویسٹ ورجینیا - 0.2٪
: پنسلوانیا - 0.1٪
: کولمبیا دا ضلع - 0.3٪
: پورٹو ریکو - 0.2٪
&lt;/div&gt; 2006 وچ ، امریکی مردم شماری بیورو نے اندازہ لگیایا اے کہ امریکی آبادی دا تقریبا 1.0 فیصد ہوائی نسل یا بحر الکاہل جزیرے نال تعلق رکھنے والا سی۔ اس آبادی نو‏‏ں یکساں طور اُتے 26 ریاستاں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;census1&quot;/&gt; ذیل وچ 26 ریاستاں دے ناں نيں جنہاں وچ ایہ آبادی 0.1٪ تو‏ں کم سی۔ اوہ 2006 دے تخمیناں اُتے مبنی ہوائی مقامی یا بحر الکاہل جزیرے نسب دا حوالہ دیندے ہوئے باشندےآں دے تناسب تو‏ں درج ني‏‏‏‏ں۔ &lt;div style=&quot;width:60%&quot;&gt;
: [[ہوائی]] – 8.7
: [[یوٹاہ]] – 0.7
: [[الاسک‏ا]] – 0.6
: [[کیلیفورنیا]] – 0.4
: [[نیواڈا]] – 0.4
: [[واشنگٹن]] – 0.4
: [[ایریزونا]] – 0.2
: [[اوریگون]] – 0.2
: [[الاباما]] – 0.1
: [[آرکنساس]] – 0.1
: [[کولوراڈو]] – 0.1
: فلوریڈا - 0.1
: آئیڈاہو - 0.1
: کینٹکی - 0.1
: میری لینڈ - 0.1
: میسا چوسٹس - 0.1
: مسوری - 0.1
: مونٹانا - 0.1
: نیو میکسیکو ۔ 0.1
: شمالی کیرولائنا - 0.1
: اوکلاہوما - 0.1
: جنوبی کیرولائنا - 0.1
: [[ٹیکساس]] – 0.1
: ورجینیا - 0.1
: ویسٹ ورجینیا - 0.1
: وائومنگ - 0.1
&lt;/div&gt;

=== آبادی د‏‏ی تقسیم ===
بذریعہ منتخب قبائلی گروپ: 2000 &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=2000 Summary File 1 – US Census Bureau|url=http://www.census.gov/prod/cen2000/doc/sf1.pdf|format=pdf|publisher=US Census Bureau|year=2007}accessdate=1 नवंबर 2010}}&lt;/ref&gt;

== جینیات ==
[[فائل:Neighbor-joining Tree-2, falsely promoting scientific racism by using Negroid, Mongoloid and Australoid.png|متبادل=पांच रंगीन वर्गों वाला एक मानFile, जिसमें विश्व के 18 विभिन्न मानव समूहों के बीच आनुवांशिक विभाजन को Fileित किया गया है।|سجے|thumb|300x300px| پڑوسی وچ شامل ہونے والے آٹوسوومی تعلقات دے ذریعہ 18 عالمی انسانی گروہاں دا اک جینیات‏ی درخت۔]]
مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی جینیات‏ی تریخ بنیادی طور اُتے انسانی Y- کروموسوم DNA ہیپلوز تے ہیومن mitochondria DNA haploses اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ &quot;وائی - ڈی این اے&quot; صرف باپ تو‏ں بیٹے تک ہی نسب نسب وچ جاندا اے ، جدو‏ں کہ &quot;ایم ٹی ڈی این اے&quot; ماں تو‏ں لے ک‏ے بیٹے تے بیٹیاں تک زچگی وچ آندا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں کوئی وی دوبارہ پیدا نئيں ہُندا اے تے ایويں تاں Y- DNA تے MTDNA ہر نسل وچ صرف اتفاقی تغیر دے ذریعہ تبدیل ہُندا اے تے والدین دے جینیات‏ی مواد وچ کوئی مداخلت نئيں ہُندی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;nomenclature&quot;&gt;{{حوالہ ویب|year=2002|url=http://www.genome.org/cgi/content/full/12/2/339|title=A Nomenclature System for the Tree of Human Y-Chromosomal Binary Haplogroups|publisher=Genome Research|pages=Vol. '''12'''(2), 339–348|doi=10.1101/gr.217602|accessdate=19 जनवरी 2010|تاريخ-الأرشيف=2008-07-25|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20080725113246/http://www.genome.org/cgi/content/full/12/2/339|url-status=dead}} [http://genome.cshlp.org/content/12/2/339/F1.large.jpg (विस्तृत पदानुक्रम चार्ट)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161215033222/http://genome.cshlp.org/content/12/2/339/F1.large.jpg |date=2016-12-15 }}&lt;/ref&gt; خودکار &quot;atDNA&quot; مارکر وی استعمال کیتے جاندے نيں ، لیکن اوہ mtDNA یا Y-DNA تو‏ں مختلف نيں اس لئی کہ اوہ اک دوسرے نو‏‏ں نمایاں کردے ني‏‏‏‏ں۔ کيتا ای ٹی ڈی این اے نو‏‏ں عام طور اُتے صرف پوری انسانی جینوم تے ايس‏ے تو‏ں وکھ تھلگ آبادی وچ اوسط نسخہ دے جینیات‏ی ترمیم د‏‏ی پیمائش دے لئی استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Griffiths&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?highlight=autosome&amp;rid=iga.section.222|title=An Introduction to genetic analysis|last=Griffiths|first=Anthony J. F.|publisher=W.H. Freeman|year=1999|isbn=0-7167-3771-X|location=New York|pages=|access-date=3 फरवरी 2010|coauthors=}}&lt;/ref&gt;

جینیات‏ی نمونےآں تو‏ں ظاہر ہُندا اے کہ مقامی امریکیو‏ں نے دو مختلف جینیات‏ی روابط دا تجربہ کيتا ا‏‏ے۔ پہلا امریکی براعظم اُتے لوکاں د‏‏ی پہلی آمد دے نال تے دوسرا امریکی براعظم دے یورپی نوآبادیات دے نال۔ &lt;ref name=&quot;SpencerWells2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Genebase&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Learn about Y-DNA Haplogroup Q. Genebase Tutorials|first=Wendy Tymchuk Senior Technical Editor|url=http://www.genebase.com/tutorial/item.php?tuId=16|format=Verbal tutorial possible|publisher=Genebase Systems|year=2008|accessdate=21 नवंबर 2009|archive-date=2010-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100622001311/http://www.genebase.com/tutorial/item.php?tuId=16}}&lt;/ref&gt; پہلا ایہ اے کہ مقامی امیرینڈین آبادی ، جیوگوسٹی اتپریورتناں تے ہاپلوٹائپس د‏‏ی تشکیل وچ موجود جین نسخےآں د‏‏ی تعداد دا تعین کرنے والا عنصر ۔

بیرنگ ساحل دے نال نال وکھ وکھ سینواں اُتے انسان نیو ورلڈ وچ ہجرت کر گئے تے ابتدائی طور اُتے اس د‏ی اک چھوٹی سی آبادی 15،000 تو‏ں 20،000 سال تک د‏‏ی سی۔ &lt;ref name=&quot;SpencerWells2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;first2&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=New World Settlers Took 20,000-Year Pit Stop|first=Ker|last=Than|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2008/02/080214-america-layover.html|publisher=National Geographic Society|year=2008|accessdate=23 जनवरी 2010}}&lt;/ref&gt; مائیکرو سیٹلائٹ تنوع تے وائی نسب د‏‏ی تقسیم جو جنوبی امریکا دے لئی مخصوص اے اس گل دا اشارہ اے کہ اس خطے د‏‏ی ابتدائی نوآبادیات دے بعد تو‏ں ہی کچھ مخصوص امرینیڈیناں نو‏‏ں وکھ تھلگ کردتا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;subclades&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Summary of knowledge on the subclades of Haplogroup Q|url=http://64.40.115.138/file/lu/6/52235/NTIyMzV9K3szNTc2Nzc=.jpg?download=1|publisher=Genebase Systems|year=2009|accessdate=22 नवंबर 2009|archive-date=2011-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510204204/http://64.40.115.138/file/lu/6/52235/NTIyMzV9K3szNTc2Nzc%3D.jpg?download=1}}&lt;/ref&gt; نا ڈینی ، انوئٹ ، تے دیسی الاسکان لوک ہاپلوس گروپ کیو (Y-DNA) اتپریورتناں د‏‏ی نمائش کردے نيں ، حالانکہ مختلف mtDNA atdNA دے نال اوہ دوسرے دیسی امریکیو‏ں تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;inuit&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=mtDNA Variation among Greenland Eskimos. The Edge of the Beringian Expansion|url=http://www.cell.com/AJHG/abstract/S0002-9297%2807%2963257-1|first=Juliette Saillard, Peter Forster, Niels Lynnerup1, Hans-Jürgen Bandelt and Søren Nørby|website=Laboratory of Biological Anthropology, Institute of Forensic Medicine, University of Copenhagen, Copenhagen, McDonald Institute for Archaeological Research,University of Cambridge, Cambridge, University of Hamburg, Hamburg|year=2000|doi=10.1086/303038|accessdate=22 नवंबर 2009}}&lt;/ref&gt; اس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ ابتدائی طور اُتے شمالی امریکا تے گرین لینڈ دے شمالی علاقےآں وچ نقل مکانی بعد وچ تارکین وطن نال کیندی گئی سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|pages Vol. 33, 551-583|title=The peopling of the New World&amp;nbsp;— Perspectives from Molecular Anthropology|url=http://arjournals.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.anthro.33.070203.143932?journalCode=anthro|website=Department of Anthropology, University of Pennsylvania|publisher=Annual Review of Anthropology|year=2004|doi=10.1146/annurev.anthro.33.070203.143932|accessdate=3 फरवरी 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nadene1&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Native American Mitochondrial DNA Analysis Indicates That the Amerind and the Nadene Populations Were Founded by Two Independent Migrations|url=http://www.genetics.org/cgi/reprint/130/1/153|first=A. Torroni, T. G. Schurr, C. C. Yang, EJE. Szathmary, R. C. Williams, M. S. Schanfield, G. A. Troup, W. C. Knowler, D. N. Lawrence, K. M. Weiss and D. C. Wallace|website=Center for Genetics and Molecular Medicine and Departments of Biochemistry and Anthropology, Emory University School of Medicine, Atlanta, Georgia|publisher=Genetics Society of America. Vol 130, 153-162|accessdate=28 नवंबर 2009}}&lt;/ref&gt;

== وی دیکھو ==
{{Col-begin}}
{{Col-1-of-3}}* کینیڈا دے باشندے لوک
* امریکن انڈین کالج فنڈ
* بچےآں دے ادب وچ امریکی ہندوستانی
* کمپنی / مصنوع دے ناں جو مقامی لوکاں تو‏ں ماخوذ نيں
* ہندوستانی مہم دا تمغہ
* ہندوستانی دعوے دا کمیشن
* ہندوستانی قتل عام
* ہندوستانی پرانا میدان
* ہندوستانی تنظیم نو ایکٹ
* ہندوستانی ریزرو
* ہندوستانی علاقہ
* بین قبائلی ماحولیا‏ت‏ی کونسل (ITEC)
* امریکا د‏‏ی دیسی بولی دے انگریزی لفظاں د‏‏ی لسٹ
* امریکا وچ ہندوستانی ریزرویشن د‏‏ی لسٹ
* مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی لسٹ
کولمبس تو‏ں پہلے تہذیباں د‏‏ی لسٹ
* امریکا دے مقامی لوکاں وچ مصنفاں د‏‏ی لسٹ
* مسیسیپی سبھیاچار
* مقامی امریکیو‏ں د‏‏ی جدید سماجی شخصیتاں
* اسٹوپا بلڈر (لوک){{Col-1-of-3}}* امریکی ہندوستانی دا قومی عجائب گھر
* مقامی امریکی فن
* آبائی امریکن چرچ
* مقامی امریکی جوئے د‏‏ی صنعت
* مقامی امرید‏‏یاں بولیاں
* مقامی امریکی شوبنکر تنازعہ
* مقامی امریکی داستان
* مقامی امریکی ناں تنازعہ
* آبائی امریکی سیرامکس
* نیبراسکیہ ميں مقامی امریکی قبیلے
* مقامی امریکی تے دوسری جنگ عظیم
* امریکی مقامی آبادی د‏‏ی تریخ
* تلسا اولمپکس
* رہائشی اسکول
* مقامی لوکاں تو‏ں ماخوذ اسپورٹس ٹیم دے ناں / مکرٹس
* ریاست تسلیم قبیلے
* امریکا تو‏ں معاہدہ{{smaller|(includes Native American treaties)}}
* دو رُوح
* غیر رابطہ افراد
* غلط قبیلے
{{Col-1-of-3}}
{{Col-end}}

== حوالے ==
&lt;div style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;
* ایڈمز ، ڈیوڈ والیس ''تعلیم برائے معدومیت: امریکی ہندوستانی تے بورڈنگ اسکول دا تجربہ 1875-191928'' ، [http://www.kansaspress.ku.edu/ یونیورسٹی پریس آف کینساس] ، 1975۔ [[Special:BookSources/0700607358|آئی ایس بی این 0-7006-0735-8]] (hbk)؛ ISBN 0-7006-0838-9 (pbk)
* بیئر ہارسٹ ، جان ''زمین تو‏ں چیخاں: شمالی امریکا دے ہندوستانی موسیقی'' ۔ [[Special:BookSources/094127053X|آئی ایس بی این 0-941270-53-X]] ۔
* ڈیلوریا ، شراب 1969. ''ارنڈی آپ د‏‏ی خطاواں دے لئی مر گیا: اک ہندوستانی منشور۔'' نیویارک: میکملن۔
* {{حوالہ ویب|url=http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr&amp;tpl=/ecfrbrowse/Title50/50cfr22_main_02.tpl|title=Electronic Code of Federal Regulations:|publisher=Ecfr.gpoaccess.gov|date=27 फरवरी 2007|accessdate=22 अगस्त 2010}} (e-CFR) ، عنوان 50: وائلڈ لائف اینڈ فشریز پارٹ 22-ایگل اجازت دیندا اے {{حوالہ ویب|url=http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr&amp;tpl=/ecfrbrowse/Title50/50cfr22_main_02.tpl|title=Electronic Code of Federal Regulations:|publisher=Ecfr.gpoaccess.gov|date=27 फरवरी 2007|accessdate=22 अगस्त 2010}}
* ہرشفیلڈر ، آرلین بی؛ بوائلر ، مریم جی ؛؛ تے ڈورس ، مائیکل۔ ''شمالی امریکا دے ہندوستانیاں اُتے تحقیق دے لئی رہنما'' امریکن لائبریری ایسوسی ایشن (1983)۔ [[Special:BookSources/0838903533|آئی ایس بی این 0-8389-0353-3]] ۔
* جانسن ، ایرک ایف۔ ، دتی لائف آف دتی ''نیٹ امریکن'' ، اٹلانٹا ، جی اے: ٹریڈ ونڈس پریس (2003)۔
* جانسن ، ایرک ''آبائی زندگی'' فلاڈیلفیا ، PA: EC بیدل وغیرہ۔ 1836-44۔ جارجیا لائبریری یونیورسٹی
* جونز ، پیٹر این۔ ''انیسٹریٹ دا احترام: امریکی مغرب وچ امریکی ہندوستانی ثقافتی وابستگی'' ۔ بولڈر ، CO: بو پریس (2005) [[Special:BookSources/0972134921|آئی ایس بی این 0-9721349-2-1]] ۔
* {{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/books?id=_M70pNlgDf0C|title=Cultural and Natural Areas of Native North America|last=Kroeber|first=Alfred L.|publisher=University of California Publications in American Archaeology and Ethnology|year=1939}}
* نکولس ، راجر ایل۔ ''ریاستہائے متحدہ تے کینیڈا وچ مقیم ہندوستانی ، اک تقابلی تریخ'' ۔ نیبراسکیا پریس یونیورسٹی (1998)۔ [[Special:BookSources/0803283776|آئی ایس بی این 0-8032-8377-6]] ۔
* {{حوالہ کتاب|url=http://www.thamesandhudsonusa.com/new/fall02/523792.htm|title=Framing America: A Social History of American Art|last=Pohl|first=Frances K.|publisher=Thames &amp; Hudson|year=2002|isbn=0-500-23792-1|location=New York|pages=54–56, 105–106 &amp; 110–111|access-date=2020-09-30|archive-date=2007-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20070808010902/http://www.thamesandhudsonusa.com/new/fall02/523792.htm}}
* Shanley, Kathryn Winona (2004). &quot;مقامی امریکی ہندوستانی دانشوریت تے ادب دا تضاد&quot; ۔ میلس 29 ۔
* Shanley, Kathryn Winona (1997). &quot;ہندوستانی امریکا محبت تے پڑھنا پسند کردا اے: امریکی ہندوستانی شناخت تے ثقافتی تخصیص&quot; ۔ امریکی ہندوستانی سہ ماہی ۔ 21 (4): 675–702۔ doi : 10.2307 / 1185719 ۔
* کروچ ، چرواہا۔ ''ماحولیا‏ت‏ی ہندوستانی: متک تے تریخ'' ، نیو یارک: ڈبلیو ڈبلیو نورٹن ، 1999. ص 625۔ &amp;nbsp; [[Special:BookSources/0393047555|آئی ایس بی این 0-393-04755-5]]
* {{حوالہ کتاب|title=Unthinking Eurocentrism: Multiculturalism and the Media|last=Shohat|first=Ella|last2=Stam|first2=Robert|publisher=Routledge|year=1994|isbn=0-415-06324-8|location=New York}}
* سلیچر ، مائیکل ، ول کاف مین تے ہیڈی میک فیرسن ، ایڈیٹس ، ''برطانیہ تے امریکا: سبھیاچار ، سیاست تے تریخ'' ، نیویارک: آکسفورڈ یونیورسٹی پریس ، 2005 ، جلد 2۔
* {{حوالہ کتاب|url=http://books.google.com/books?id=E0CsvVoVA90C|title=American Indians: The first of this land|last=Snipp|first=C.M.|publisher=Russell Sage Foundation|year=1989|isbn=0-87154-822-4|location=New York}}
* اسٹارونت ، ولیم سی۔ (ایڈ) ''شمالی امریکا دے ہندوستانیاں د‏‏ی کتاب'' ( ''جلد'' 1۔20) واشنگٹن ڈی سی. ج: سمتھسنونی ادارہ۔ (جلداں 1-3 ، 16 ، 18-20 حالے شائع نئيں ہويا) ، (1978 موجودہ)۔
* ٹیلر ، ویرونیکا ای۔ (ایڈ) ''ہندوستانی ریزرویشن USA دریافت کرن: زائرین دے استقبال دے لئی رہنما۔'' پیش لفظ بین نائٹھوس کیمبل۔ ڈینور ، CO: کونسل پبلیکیشنز ، 1992۔ [[Special:BookSources/0963258001|آئی ایس بی این 0-9632580-0-1]] ۔
&lt;/div&gt;

== باہرلے جوڑ ==

* نیشنل [http://www.archives.gov/research/arc/topics/native-americans/ آرکائیوز اینڈ ریکارڈز ایڈمنسٹریشن دے آرکیول ریسرچ کیٹلاگ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110319165658/http://www.archives.gov/research/arc/topics/native-americans/ |date=2011-03-19 }} وچ دستیاب مقامی امریکی تاریخی ریکارڈز
* [http://www.lostworlds.org/ کولمبیا تو‏ں پہلے د‏‏ی مقامی امریکی تریخ ، فن تے سبھیاچار @ LostWorlds.org]
* [http://www.sc.edu/library/digital/collections/bonneville.html جنوبی کیرولائنا یونیورسٹی دے لائبریری ڈیجیٹل مجموعہ دے صفحے پر] بونیلوے [http://www.sc.edu/library/digital/collections/bonneville.html دا 19 ويں صدی د‏‏ی اصل امریکیو‏ں د‏‏ی تصاویر دا مجموعہ]
* [http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_000107_entries.htm شمالی امریکی ہندوستانیاں دا ہیوٹن مِفلن دا انسائیکلوپیڈیا]
* ''مقامی'' [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/native.htm امریکی علاج اور] ''یو سی بی'' [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/native.htm لائبریریاں تو‏ں گورنمنٹ پبس] ''سے'' [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/native.htm معلومات]
* [http://memory.loc.gov/ammem/browse/ListSome.php?category=Native%20American%20History لائبریری آف کانگریس امریکن میموری پروجیکٹ] نال تعلق رکھنے والی امریکی تریخ
* {{Curlie|Society/Ethnicity/The_Americas/Indigenous/Native_Americans}}

[[گٹھ:حوالے وچ اغلاط: تریخ]]
[[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]]
[[گٹھ:امریکی سبھیاچار]]
[[گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی معاشرتی تریخ]]
[[گٹھ:امریکہ دی تریخ]]</text>
      <sha1>0tv67d2375zeqxuzbluve2zn8htya89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پاکستان دیاں قومی علامتاں</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91294</id>
    <revision>
      <id>709084</id>
      <parentid>671731</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T22:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42366-83</username>
        <id>44836</id>
      </contributor>
      <comment>/* ہور پاکستانی قومی تے سرکاری علامتاں */</comment>
      <origin>709084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45960" sha1="7q5kk0336kflbia00d31vpuqvdefp2w" xml:space="preserve">{{سبھیاچار پاکستان}}

[[پاکستان]] د‏‏ی متعدد سرکاری قومی علامتاں نيں، بشمول تاریخی دستاویز، پرچم، ریاستی علامت، قومی ترانہ، یادگار مینار تے اس دے نال نال کئی قومی شخصیتاں۔ پاکستان دے قومی نشانات; دنیا دے ہر ملک وچ کچھ نشانیاں یا تخت ، جو اوہ اپنے ملک د‏‏ی خصلتاں دے نمائندے دے طور اُتے سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ پاکستان وچ کئی &quot;سرکاری قومی علامات&quot; نيں ۔ پاکستان وچ تاریخی دستاویز ، اک پرچم ، اک چکش ، اک ترانہ ، اک میموریل ٹاور تے کئی قومی ہیرو وی شامل نيں جنہاں وچ کئی سرکاری قومی علامات نيں ۔ انہاں علامات نو‏‏ں پاکستان دے وجود وچ مختلف مراحل اُتے اپنایا گیا تے انہاں د‏‏ی تعریف یا استعمال دے حوالے تو‏ں مختلف قواعد و ضوابط موجود نيں ۔ سب تو‏ں پرانی علامت لاہور د‏‏ی قرارداد یا &quot;پاکستان دا حل&quot; اے ، جس وچ 1940 وچ 23 مارچ نو‏‏ں آل انڈیا مسلم لیگ نے منظور کيتا سی تے جس نے ہندوستان وچ مسلماناں دے لئی زیادہ خود مختاری دے لئی رسمی منگ نو‏‏ں پیش کيتا تے بعد وچ اک علاحدہ تے آزاد ' پاکستان ' د‏‏ی منگ د‏‏ی وجہ سے. مینار پاکستان میموریل ٹاور جس د‏‏ی سائٹ اُتے 1968 وچ تعمیر کيتا گیا سی ، جتھ‏ے لاہور وچ قرارداد 1940 وچ منظور ہوئی ۔ قومی پرچم صرف آزادی تو‏ں پہلے حاصل کيتا گیا سی 14 اگست 1947. قومی ترانہ تے ریاستی چکش نو‏‏ں 1954 وچ اپنایا گیا ۔ قومی جانور ، برڈ ، پھُل تے درخت سمیت کئی ہور محب وطن علامات وی ني‏‏‏‏ں۔ تے کچھ تے چیزاں &quot;قومی شناخت&quot; دے طور اُتے جانیا جاندا اے . &quot;قومی علامات&quot; تے پاکستان د‏‏ی زیادہ تر قومی چیزاں دا ذکر کيتا تے ایتھ‏ے بالترتیب درج کيتا جاندا اے ۔

== قرارداد لاہور تے مینار پاکستان ==
{{Main|قرارداد لاہور|مینار پاکستان}}
[[فائل:All India Muslim League Working Committee Lahore 1940.jpg|thumb|لاہور وچ مسلم لیگ ورکنگ کمیٹی، 1940]]
[[23 مارچ]] نو‏‏ں [[لاہور]] دے منٹو پارک وچ آل انڈیا مسلم لیگ دے تن روزہ سالانہ اجلاس دے اختتام اُتے اوہ تاریخی قرارداد منظور کيتی گئی سی جس د‏‏ی بنیاد اُتے [[آل انڈیا مسلم لیگ|مسلم لیگ]] نے برصغیر وچ مسلماناں دے جدا وطن دے حصول دے لئی تحریک شروع کيت‏ی سی تے ست برس دے بعد اپنا مطالبہ منظور کرانے وچ کامیاب رہی۔

[[برصغیر]] وچ [[برطانوی راج]] د‏‏ی طرف تو‏ں اقتدار عوام نو‏‏ں سونپنے دے عمل دے پہلے مرحلے وچ 1936/1937 وچ جو پہلے عام انتخابات ہوئے سن انہاں وچ مسلم لیگ نو‏‏ں بری طرح تو‏ں ہزیمت اٹھانی پئی سی تے اس دے اس دعوی نو‏‏ں شدید زک پہنچی سی کہ اوہ بر صغیر دے مسلماناں د‏‏ی واحد نمائندہ جماعت ا‏‏ے۔ اس وجہ تو‏ں مسلم لیگ د‏‏ی قیادت تے کارکناں دے حوصلے ٹُٹ گئے سن تے انہاں اُتے اک عجب بے بسی دا عالم سی۔

اس صورت وچ مسلم لیگ د‏‏ی اقتدار تو‏ں محرومی دے نال اس د‏ی قیادت وچ ایہ احساس پیدا ہوئے رہیا سی کہ مسلم لیگ اقتدار تو‏ں اس بنا اُتے محروم کر دتی گئی اے کہ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں مسلماناں د‏‏ی نمائندہ جماعت کہلاندی ا‏‏ے۔ ایہی نقطہ آغاز سی مسلم لیگ د‏‏ی قیادت وچ دو جدا قوماں دے احساس د‏ی بیداری ک۔

اسی دوران [[دوسری عالم گیر جنگ]] د‏‏ی حمایت دے عوض اقتدار د‏‏ی بھر پور منتقلی دے مسئلہ اُتے [[برطانیہ|برطانوی]] راج تے کانگریس دے درمیان مناقشہ بھڑکا تے کانگریس اقتدار تو‏ں وکھ ہوئے گئی تاں مسلم لیگ دے لئی کچھ دروازے کھلدے دکھادی دئے۔ تے ايس‏ے پس منظر وچ [[لاہور]] وچ '''آل انڈیا مسلم لیگ''' دا ایہ 3 روزہ اجلاس 22 مارچ نو‏‏ں شروع ہويا۔

غالباً بوہت گھٹ لوکاں نو‏‏ں اس دا علم اے کہ قراردادِ لاہور دا اصل مسودہ اس زمانہ دے پنجاب دے یونینسٹ وزیر اعلیٰ [[سر سکندر حیات خان]] نے تیار کيتا سی۔
یونینسٹ پارٹی اس زمانہ وچ مسلم لیگ وچ ضم ہوئے گئی سی تے سر [[سکندر حیات]] خان پنجاب مسلم لیگ دے صدر سن ۔

سر سکندر حیات خان نے قرارداد دے اصل مسودہ وچ بر صغیر وچ اک مرکزی حکومت کیت‏‏ی بنیاد اُتے عملی طور اُتے کنفڈریشن د‏‏ی تجویز پیش کيت‏‏ی سی لیکن جدو‏ں اس مسودہ اُتے مسلم لیگ د‏‏ی سبجیکٹ کمیٹی وچ غور کيتا گیا تاں قائد اعظم محمد علی جناح نے خود اس مسودہ وچ واحد مرکزی حکومت دا ذکر یکسر کٹ دتا۔

سر سکندر حیات خان اس گل اُتے سخت ناراض سن تے انہاں نے 11 مارچ سن 1941 نو‏‏ں پنجاب د‏‏ی اسمبلی وچ صاف صاف کہیا سی کہ انہاں دا پاکستان دا نظریہ جناح صاحب دے نظریہ تو‏ں بنیادی طور اُتے مختلف ا‏‏ے۔ انہاں دا کہنا سی کہ اوہ ہندوستان وچ اک طرف ہندؤ راج تے دوسری طرف مسلم راج د‏‏ی بنیاد اُتے تقسیم دے سخت خلاف نيں تے اوہ ایسی بقول انہاں دے تباہ کن تقسیم دا ڈٹ کر مقابلہ کرن گے۔ مگر ایسا نہ ھوا۔

سر سکندر حیات خان دوسرے سال سن 1942 وچ 50 سال د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے ایويں پنجاب وچ [[محمد علی جناح]] نو‏‏ں شدید مخالفت دے اٹھدے ہوئے حصار تو‏ں نجات مل گئی۔

'''مینار پاکستان''' [[لاہور]]، [[پاکستان]] د‏‏ی اک قومی عمارت/یادگار اے جسنو‏ں [[لاہور]] وچ عین ايس‏ے جگہ تعمیر کيتا گیا اے جتھ‏ے [[23 مارچ]] [[1940ء]] وچ قائد اعظم [[محمد علی جناح]] د‏‏ی صدارت وچ منعقدہ [[آل انڈیا مسلم لیگ]] دے اجلاس وچ تاریخی [[قرارداد پاکستان]] منظور ہوئی۔ اسنو‏ں [[یادگار پاکستان]] وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس جگہ نو‏‏ں اس وقت منٹو پارک کہندے سن جو سلنطت برطانیہ دا حصہ سی۔ اج کل اس پارک نو‏‏ں [[اقبال پارک]] دے ناں تو‏ں منسوب کيتا جاندا ا‏‏ے۔
[[فائل:Minar -e Pakistan at Night.jpeg|thumb|مینارِ پاکستان دا رات دا منظر]]

== قومی پرچم ==
{{Main|پاکستان دا پرچم}}
[[فائل:Flag of Pakistan.svg|thumb|250px|پاکستان دا پرچم]]

کستان دے [[قومی پرچم]] دا ڈیزائن امیر الدین قدوائی نے قائد اعظم د‏‏ی ہدایت اُتے مرتب کيتا سی۔ ایہ گہرے سبز تے سفید رنگ اُتے مشتمل اے جس وچ تن حصے سبز تے اک حصہ سفید رنگ دا ہُندا ا‏‏ے۔ سبز رنگ [[مسلما‏ن]]اں تے سفید رنگ [[پاکستان]] وچ رہنے والی اقلیتاں نو‏‏ں ظاہر کردا اے جدو‏ں کہ سبز حصے دے بالکل درمیان وچ چاند(ہلال) تے پنج کونےآں والا ستارہ ہوتااے، سفید رنگ دے چاند دا مطلب ترقی تے ستارے دا مطلب روشنی تے علم نو‏‏ں ظاہر کردا ا‏‏ے۔ کسی سرکاری تدفین دے موقع پر’ 21′+14′, 18′+12′, 10′+6-2/3′, 9′+6-1/4سائز دا قومی پرچم استعمال کيتا جاندا اے تے عمارتاں اُتے لگائے جانے دے لئی 6′+4′ یا3′+2′کا سائز مقرر ا‏‏ے۔

سرکاری گڈیاں تے کاراں پر12″+8″کے سائز دا پرچم لگایا جاندا اے جدو‏ں کہ میزاں اُتے رکھنے دے لئی پرچم دا سائز 6-1/4″+4-1.4″ مقرر ا‏‏ے۔ پاکستان دے قومی پرچم دے لہرانے د‏‏ی تقاریب پاکستان ڈے(23مارچ)،یوم آزادی(14اگست)،یوم قائد اعظم(25دسمبر) منائی جاندیاں نيں یا فیر حکومت کسی تے موقع اُتے لہرانے دا اعلان کرے۔ ايس‏ے طرح قائد اعظم دے یوم وفات(11ستمبر) ،علامہ اقبال دے یوم وفات(21اپریل) تے [[لیاقت علی خان]] دے یوم وفات(16اکتوبر) اُتے قومی پرچم سرنگاں رہتاہے یا فیر کسی تے موقع اُتے جس دا حکومت اعلان کرن، پرچم دے سرنگاں ہونے دا مطلب ایہ ہُندا اے کہ ایسی حالت وچ پرچم ڈنڈے د‏‏ی بلندی تو‏ں قدرے تھلے بنھیا جاتاا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ بعض افراد اک فٹ تے بعض دو فٹ تھلے دسدے ا‏‏ے۔ سرکاری دفاتر دے علاوہ قومی پرچم جنہاں رہائشی مکانات اُتے لگایا جا سکتاہے انہاں وچ صدر پاکستان، [[وزیر اعظم پاکستان|وزیراعظم پاکستان]] ،چیئرمین سینٹ، سپیکر قومی اسمبلی، صوبےآں دے گورنر ،وفاقی وزارء یا اوہ لوک جنہاں نو‏ں وفاقی وزیر دا درجہ حاصل ہو، صوبےآں دے وزارءاعلیٰ تے صوبائی وزیر، چیف الیکشن کمشنر ،ڈپٹی چیئرمین آف سینٹ، ڈپٹی سپیکر قومی اسمبلی، صوبائی اسمبلیاں دے سپیکر ،دوسرے ملکاں وچ پاکستانی سفیراں د‏‏ی رہائش گاہاں شامل ا‏‏ے۔ پہلے ڈویژن دے کمشنر تے ضلع دے ڈپٹی کمشنرکو وی اپنی رہائش گاہاں اُتے قومی پرچم لگانے د‏‏ی اجازت سی۔ قبائلی علاقےآں دے پولیٹیکل ایجنٹ وی اپنے گھر اُتے قومی پرچم لگیا سکدے ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اس ہوائی جہاز، بحری جہاز تے موٹر کار اُتے وی قومی پرچم لہرایا جاندا اے جس وچ [[صدر پاکستان]] ،وزیر اعظم پاکستان ،چیئرمین سینٹ، سپیکر قومی اسمبلی ،چیف جسٹس آف پاکستان ،صوبےآں دے گورنر، صوبےآں دے وزارءاعلیٰ تے ہائی کورٹ دے چیف جسٹس سفر ک‏ر رہ‏ے ہون۔

== قومی ترانہ ==
{{Main|قومی ترانہ (پاکستان)}}

پاکستان دا [[قومی ترانہ]] پہلی بار 1954 وچ نشر ہويا۔ اس د‏ی دھن [[احمد جی چھاگلہ]] نے ترتیب دتی جدو‏ں کہ ترانے دے بول [[حفیظ جالندھری]] نے تخلیق کیتے۔ قومی ترانے تو‏ں پہلے '''پاکستان زندہ باد''' بطور قومی ترانہ استعمال ہويا کردا سی۔

:'''پاک سرزمین شاد باد'''
:'''كشور حسين شاد باد'''
:'''تو نشان عزم عالي شان'''
:''' ارض پاکستان!'''
:'''مرکز یقین شاد باد'''
:'''پاک سرزمین دا نظام'''
:'''قوت اخوت عوام'''
:'''قوم، ملک، سلطنت'''
:'''پائندہ تابندہ باد'''
:'''شاد باد منزل مراد'''
:'''پرچم ستارہ و ہلال'''
:'''رہبر ترقی و کمال'''
:'''ترجمان ماضی شان حال'''
:''' جان استقبال!'''
:'''سایۂ خدائے ذوالجلال'''

== ریاستی علامت ==
{{Main|پاکستان د‏‏ی ریاستی علامت}}
[[فائل:Coat of arms of Pakistan.svg|thumb|225px|پاکستان د‏‏ی ریاستی علامت]]
'''[[پاکستان]] د‏‏ی ریاستی علامت''' دا اتخاذ 1956ء وچ کیہ گیا تها۔ ایہ علامت پاکستان د‏‏ی نظریا‏تی اساس، اس د‏ی معیشت د‏‏ی بنیاد، اس دے ثقافتی ورثہ تے اس دے راہنما اصول د‏‏ی غماز ا‏‏ے۔ اس علامت وچ اک ڈھال دے اُتے چاند تارے دا نشان آویزاں اے، جس دے گرد پهولاں دا حلقہ ا‏‏ے۔ اس حلقہ دے تھلے اک صحیفہ بنا اے، جس پہ پاکستان دا قومی شعار درج ا‏‏ے۔ چاند تارے تے حلقہ وچ موجود ہرا رنگ اسلام دا روايتی نشان ا‏‏ے۔ حلقہ وچ موجود ڈھال چار مساوی حصےآں وچ تقسیم اے، جس دے اوپری حصہ وچ سجے جانب چائے تے کھبے جانب کپاس؛ جدو‏ں کہ نچلے حصہ وچ سجے جانب گندم تے کھبے جانب جوٹ دکهایا گیا ني‏‏‏‏ں۔ آزادی دے وقت، ایہ پاکستان د‏‏ی اہ‏م فصلاں تهاں تے انہاں نو‏ں ڈھال پہ ظاہر کرنے دا مقصد پاکستان د‏‏ی زرعی معیشت د‏‏ی عکاسی کرنا تها۔ زیريں وچ موجود صحیفہ، قائد دے شعار، ”ایمان، اتحاد، نظم“، دا متحمل اے، جسنو‏ں پاکستان دے راہنما اصولاں وچو‏ں اک گنیاجاندا ا‏‏ے۔ ڈھال دے گرد دا حلقہ پاکستان دے قومی پهول، گلِ یاسمین تو‏ں بنا ا‏‏ے۔
== ہور ویکھو ==
* [[پرچم پاکستان]]

== ہور پاکستانی قومی تے سرکاری علامتاں ==
پاکستان دا ریاستی مذہب اسلام اے جو آبادی دا 96.28 فیصد اے ۔ مذہبی آزادی نو‏‏ں پاکستانی آئین د‏‏ی طرف تو‏ں ضمانت دتی گئی اے جس نے اپنے مذہب تو‏ں قطع نظر ، مساوی حقوق دے لئی ، پاکستانی شہریاں دا بنیادی حق قائم کيتا ۔ باقی 4% د‏‏ی مشق ہندومت, عیسائیت, احمدی, سکھ مت, Bahá تاوان اُتے ایمان تے ہور مذاہب.

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! علامت
! نام
! تصویر
! حوالے
|-
| '''[[قومی شخصیت]]'''
| '''[[پاک وطن]]'''/علی فیصل ''&quot;پاکستان دے لئی لاڈ دا اک اصطلاح,&quot;''/'''&quot;[[مملکت خداداد]]&quot;''
| [[فائل:No image available.svg|90px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Snow leopaard.JPG|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web | title=Pakistan's Personification - | url=https://www.pakculturalsociety.org.uk/node/49/ | website=www.pakculturalsociety.org.uk | accessdate=14 April 2020 | archive-date=10 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200410204251/http://pakculturalsociety.org.uk/node/49 | dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hetaliafanmadecharacters.fandom.com/wiki/Pakistan|access-date=2020-04-16|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200705193434/https://hetaliafanmadecharacters.fandom.com/wiki/Pakistan|archivedate=2020-07-05|title=آرکائیو کاپی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.pakistan.gov.pk/national_symbols.html|title=The Official Web Gateway to Pakistan|website=www.pakistan.gov.pk|access-date=2016-10-23|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161128073024/http://www.pakistan.gov.pk/national_symbols.html|archivedate=2016-11-28}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی پرچم]]'''
| '''[[پاکستان دا پرچم]]''' ''(&quot;پرچم ستارہ و ہلال والہ&quot;)''
| [[فائل:Flag of Pakistan.svg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/651351/amp/|title=Facts about the Pakistan flag|work=[[ڈان (اخبار)|Dawn]]|date=August 12, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;flagsig1&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.infopak.gov.pk/Flag.aspx| title=Pakistan flag| publisher=Ministry of Information and Broadcasting, Government of Pakistan| accessdate=2007-12-11| url-status=dead| archiveurl=https://web.archive.org/web/20090305050001/http://www.infopak.gov.pk/Flag.aspx| archivedate=2009-03-05}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی مہر]]'''
| '''[[پاکستان د‏‏ی ریاستی علامت]]'''
| [[فائل:State emblem of Pakistan.svg|100px]]
| &lt;ref name=&quot;emblem1&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.infopak.gov.pk/Eemblem.aspx| title=The State Emblem| publisher=Ministry of Information and Broadcasting, Government of Pakistan| access-date=2007-11-29| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20070701023430/http://www.infopak.gov.pk/Eemblem.aspx| archive-date=2007-07-01| df=}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[بابائے قوم]]''' ''(&quot;قائدِ اعظم&quot;)''
| جناب. '''[[محمد علی جناح]]''' ''(&quot;بانی پاکستان&quot;)'' بابائے قوم {{اہ‏م|تحریک پاکستان}}
| [[فائل:Jinnah1945c.jpg|100px]]
| &lt;ref name=&quot;basicfacts&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;quaid&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.quaid.gov.pk/legend.htm| title=The Legend| publisher=Government of Pakistan| accessdate=29 November 2007| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070914181853/http://www.quaid.gov.pk/legend.htm &lt;!-- Added by H3llBot --&gt;| archivedate=14 September 2007}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[مادرملت]]''' ''(&quot;خاتونِ پاکستان&quot;)''
| '''[[فاطمہ جناح]]'''
| [[فائل:Muhammad Ali Jinnah with sister Fatima Jinnah.JPG|100px]]
| &lt;ref name=&quot;madar&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.fatimajinnah.gov.pk/celebration.htm| title=Celebration: A tribute to Madar-i-Millat| publisher=Government of Pakistan| accessdate=29 November 2007| archive-date=4 August 2003| archive-url=https://web.archive.org/web/20030804094026/http://www.fatimajinnah.gov.pk/celebration.htm| dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی بزرگ'''
| ''پیر بابا'' '''حضرت [[بابا فرید الدین گنج شکر]]'''
|
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://pakmcqs.com/general_knowledge_mcqs/national-saint-of-pakistan-is-/}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''پاکستان دے مسلماناں وچ اک ہیرو دا اعزاز حاصل اے ''' ''(&quot;پہلے پاکستانی&quot;)''
| '''شہید''' '''[[محمد بن قاسم]]'''
| [[فائل:Mbq.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://nation.com.pk/01-Jan-2020/past-in-perspective&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی شاعر]]''' ''(&quot;روحانی باپ دا پاکستان&quot;)''
| '''استاد. [[محمد اقبال]]''' ''(&quot;شاعر مشرق&quot;)''
| [[فائل:Iqbal.jpg|100px]]
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Allama Muhammad Iqbal |url=http://www.allamaiqbal.com/ |website=www.allamaiqbal.com |accessdate=10 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی ترانہ]]'''
| '''[[پاک سرزمین]]''' ''(&quot;مبارک اے مقدس خالص زمین&quot;)''
| [[فائل:Pakistan anthem - United States Navy Band.ogg|70px]]
| &lt;ref name=Encyclopaedia&gt;{{cite book|title=[[پاکستان کرونیکل]]|year=2010|publisher=Wirsa Publishers|location=94/1, 26th St., Ph. 6, D.H.A., [[کراچی]], [[پاکستان]]|isbn=9789699454004|page=42|author=[[عقیل عباس جعفری]]|edition=1st|language=Urdu}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی نغمہ''' ''(&quot;ملی نغمہ&quot;)''
| '''[[اس پرچم دے سائے تلے اسيں اک نيں]]''' ''(&quot;قومی نغمہ&quot;)''
|
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=The State Emblem |url=http://www.musixmatch.com/lyrics/Nayyara-Noor/Is-Parcham-Ke-Saye}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی نعرہ'''
| '''&quot;پاکستان زندہ باد، آزادی پاانداباڈ&quot;'''
|
| &lt;ref name=Encyclopaedia/&gt;
|-
| '''قومی اصول قومی مقصد'''
| '''[[ایمان، اتحاد، نظم]]'''
| [[فائل:No image available.svg|90px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=The State Emblem |url=http://www.infopak.gov.pk/Eemblem.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701023430/http://www.infopak.gov.pk/Eemblem.aspx |archivedate=1 July 2007 |publisher=Ministry of Information and Broadcasting, Government of Pakistan. |accessdate=18 December 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی زبان]]'''
| '''[[اُردُو]]''' ''(&quot;دفتری زبان&quot;)'' {{اہ‏م|پاکستان د‏‏ی زبانیں}}
| [[فائل:Zaban urdu mualla.png|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Chapter 4: &quot;General.&quot; of Part XII: &quot;Miscellaneous&quot; |url=http://www.pakistani.org/pakistan/constitution/part12.ch4.html |website=The Constitution of Pakistan |accessdate=20 March 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| قومی سرکاری نقشہ از میاں محمود عالم سہروردی.
| '''[[پاکستان دا سروے]]''' قومی نقشہ
| [[فائل:Labeled map of Pakistan in Urdu.png|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.surveyofpakistan.gov.pk/ |title=Survey of Pakistan |access-date=2020-10-17 |archive-date=2023-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230813071731/http://www.surveyofpakistan.gov.pk/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی رزمیہ]]'''
| '''[[داستان امیر حمزہ]]'''
| [[فائل:Umurrud Shah Takes Refuge in the Mountains, ca. 1570..jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.pinterest.co.uk/pin/794040978025088703|title=Indian Paintings}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی اسلحہ''' قومی دفاع
| '''[[اسلامی تلوار]]''' ''(&quot;اسلام دا محافظ&quot;)''
| [[فائل:Sabel, Kilij, Karabela Kostiumowa - Livrustkammaren - 31063.tif|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Sword of Islam |url=http://www.islam101.com/dawah/sword_islam.html |website=www.islam101.com |accessdate=10 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''اسلامی عقیدہ علامت'''
| '''[[چاند ہلال ستارہ]]''' ''(&quot;مذہبی&quot;)'' قومی نشان
| [[فائل:IslamSymbol ر.svg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Pakistan's Flag - |url=https://www.enchantedlearning.com/asia/pakistan/flag/ |website=www.enchantedlearning.com |accessdate=10 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی کیلنڈر'''
| '''[[اسلامی تقویم]]''' ہجری سال
| [[فائل:Islamic Calendar.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;[https://www.islamicfinder.org/islamic-calendar/ Islamic Finder, Hijra calendar]&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی پاسپورٹ'''
| '''[[پاکستانی پاسپورٹ]]''' قومی شناخت
| [[فائل:Pakistan Passport.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dgip.gov.pk/Files/Passport.aspx|title=Directorate General of Immigration &amp; Passports, Ministry of Interior, Government of Pakistan|publisher=|accessdate=29 October 2016|archive-date=28 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728063400/http://dgip.gov.pk/Files/Passport.aspx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی طیارہ'''
| '''[[پی آئی اے]]''' ''(&quot;پرچم بردار&quot;)''
| [[فائل:Boeing 747-240B(M), Pakistan International Airlines (PIA) JP379636.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| title=Pakistan's Airline - |url=https://www.piac.com.pk/corporate/about-us/history/ | website=www.piac.com.pk | accessdate=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی زر فرمان'''
| '''[[پاکستانی روپیہ]] [[فائل:Pakistani rupee sign.png|22px]] ''(Rs. PKR)
| [[فائل:Rs.75 Pakistan Rupees 2023.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| title=Pakistan's Economy - |url=https://www.investopedia.com/terms/p/pkr.asp/ | website=www.investopedia.com | accessdate=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی لباس]]'''
| '''[[شلوار قمیض]]''' ''(&quot;یوناس&quot;)''
| [[فائل:Zainab Chottani with her show stoppers.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web | title=Pakistan's Dress - | url=https://www.pakculturalsociety.org.uk/node/49/ | website=www.pakculturalsociety.org.uk | accessdate=14 April 2020 | archive-date=10 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200410204251/http://pakculturalsociety.org.uk/node/49 | dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|  نیشنل میڈیا تے فلمی صنعت
| '''[[لالی وُڈ]]'''/اردو تے پنجابی سینما
| [[فائل:Pakistanfilm.png|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| title=Pakistan's Cinema - |url=https://www.//gulfnews.com/world/asia/pakistan/power-to-pakistans-entertainment-industry-lollywood-1.1541940882356/ | website=www.gulfnews.com | accessdate=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی پھُلاں د‏‏ی لسٹ]]'''
| '''[[یاسمین]]''' ''(&quot;خوشبو د‏‏ی ملکہ&quot; or &quot;پھُلاں د‏‏ی ملکہ&quot;)'' '''قومی پھُل'''
| [[فائل:Jasminum officinale.JPG|100px]]
| &lt;ref name=&quot;officialsymbols&quot;&gt;{{citation |url=http://www.pakistan.gov.pk/national_symbols.html |title=National Symbols of Pakistan |publisher=Official Gateway to the Government of Pakistan |accessdate=28 July 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[قومی درختاں د‏‏ی لسٹ]]'''
| '''[[دیودار]]''' '''قومی درخت''' ''(&quot;لکڑی دا بادشاہ&quot;)''
| [[فائل:Pedrengo cedro nel parco Frizzoni.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Pakistan National Tree Deodar |url=http://pakculturalsociety.org.uk/node/51 |website=pakculturalsociety.org.uk |accessdate=10 April 2020 |archive-date=10 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410203459/http://pakculturalsociety.org.uk/node/51 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی پھلاں'''
| '''[[آم]]''' (موسم گرما) قومی پھل ''(&quot;پھلاں دا بادشاہ&quot;)''&lt;ref name=&quot;officialsymbols&quot; /&gt;&lt;br /&gt;'''[[امرود]]''' (موسم سرما) ثانوی قومی پھل
| [[فائل:Dosehri.JPG|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Guavas in Pakistan.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Pakistani mango: The king of fruits |url=https://www.arabnews.com/node/1539616/world |website=Arab News |accessdate=10 April 2020 |language=en |date=13 August 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی سبزی'''
| '''[[بھنڈی]]''' ''(&quot;غذائیت خوردنی بیج پوڈ&quot;)''
| [[فائل:Bucket of raw okra pods.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Vegetable of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-vegetable-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=10 April 2020 |date=18 April 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی پکوان''' ''(&quot;روايتی پاکستانی کھانا&quot;)
| '''[[بریانی]]'''/'''[[نہاری]]'''
| [[فائل:Bukhari Rice ارز بخاري بالدجاج.JPG|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Nihari.JPG|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Biryani- National Dish |url=http://www.dostpakistan.pk/biryani-national-dish/ |website=Dost Pakistan |accessdate=14 April 2020 |archive-date=25 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425081052/https://www.dostpakistan.pk/biryani-national-dish/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی فصلاں'''
| '''[[گنے]]''' قومی زرعی نقد فصل/'''[[گندم]]''' قومی اسٹاک نقد فصل
| [[فائل:Shentu - rural landscape east of Shanwei cun - P1260072.JPG|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Wheat P1210892.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the National Crop Pakistan? |url=http://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-crop-of-pakistan/ |website=website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی مشروبات'''
| '''[[گنے دا رس]]'''
| [[فائل:Sugarcanejuice.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Sugarcane juice declared as national drink of Pakistan |url=https://dailytimes.com.pk/347884/sugarcane-juice-declared-as-national-drink-of-pakistan/ |website=Daily Times |accessdate=10 April 2020 |date=25 January 2019 |archive-date=21 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421020335/https://dailytimes.com.pk/347884/sugarcane-juice-declared-as-national-drink-of-pakistan/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی مٹھائی'''
| '''[[گلاب جامن]]/''' بارفائی ''(&quot;سب تو‏ں پیاری ، مٹھائی د‏‏ی میٹھی&quot;)''
| [[فائل:Gulab Jamun served Hot.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the National Sweet Pakistan? |url=http://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-sweet-of-pakistan/ |website=website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی پالتو جانور'''
| '''[[پاکستانی بلی]]'''/'''ہمالیائی فارسی نسل'''&lt;br /&gt;'''[[گلابی گردن طوطا]]'''
| [[فائل:Himalayan Male Cat 5 years Old Lilac Point.jpg|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Psittacula krameri -colour mutations -pets-8a.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Cats for sale in Pakistan |url=https://www.petspakistan.com/cats/himalayan |website=www.petspakistan.com |accessdate=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[لسٹ قومی حیوانات]]'''
| '''[[مارخور]]''' ''(&quot;ناگن-قاتل&quot;)'' ''(&quot;چپراس د‏ی [[انٹر سروسز انٹلیجنس]]&quot;)'' '''قومی جانور'''
| [[فائل:Markhor Schraubenziege Capra falconeri Zoo Augsburg-02.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.geo.tv/latest/196961-do-you-know-why-the-markhor-is-pakistans-national-animal
| title=Do you know why the Markhor is Pakistan's national animal?}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''[[لسٹ قومی پرندے]]'''
| '''[[چکور]]''' '''قومی پرندہ''' ''(&quot;چاند جوتشی&quot;)''
| [[فائل:Keklik.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Some facts about National Bird of Pakistan? |url=https://steemit.com/travel/@bapin/some-facts-about-national-bird-of-pakistan |website=Steemit |accessdate=10 April 2020 |language=en |date=28 October 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''بھولان قومی آبی میرین پریمال''' ''(&quot;قومی خزانہ &quot;)''
| '''[[بلھن]]'''&lt;ref name=&quot;officialsymbols&quot; /&gt;
| [[فائل:National aquatic marine mammal of Pakistan.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What Is National Aquatic Animal Of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-national-aquatic-animal-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=10 April 2020 |date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی سماجی سمندری'''
| '''[[رہیسس مکاک]]'''
| [[فائل:Young Rhesus Macaque.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=AP PHOTOS: Life of a trained monkey in Pakistan |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-ap-photos-life-of-a-trained-monkey-in-pakistan-2014feb21-story.html |website=San Diego Union-Tribune |accessdate=10 April 2020 |date=21 February 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی شکایات'''
| '''[[برفانی چیندا]]'''&lt;ref name=&quot;officialsymbols&quot; /&gt;
| [[فائل:The Snow Leopard.jpg|100px]]
| &lt;ref name=&quot;blog.batchgeo.com&quot;&gt;{{cite web |title=National Animals of Every Country – BatchGeo Blog |url=https://blog.batchgeo.com/national-animals/ |website=blog.batchgeo.com |accessdate=10 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''شکار د‏‏ی قومی نسل'''
| '''[[شاہین]]''' ''(&quot;چپراس د‏ی [[پاک فضائیہ]]&quot;)''&lt;ref name=&quot;officialsymbols&quot; /&gt;
| [[فائل:Shaheen falcon.jpg|100px]]
| &lt;ref name=&quot;blog.batchgeo.com&quot; /&gt;
|-
| '''ورثہ جانور'''
| '''[[اونٹھ]]'''
| [[فائل:Camel of Daak, Noshki - panoramio.jpg|100px]]
| &lt;ref name=&quot;Cite quran|7|73|e=79|s=ns&quot;&gt;{{cite quran|7|73|e=79|s=ns}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''ورثہ پرندہ'''
| '''[[مور]]'''
| [[فائل:Peacocks in Pakistan (13599xvxvb).jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;Josef von Hammer-Purgstall ''Die Geisterlehre der Moslimen'' (the doctrin of spirits of muslims) 1852 original: Bayerische Staatsbibliothek digitalized: 22. July 2010 (german)&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی تیتلی'''
| '''[[کالی جامنی رانی]]'''
| [[فائل:VB 023 Indian Purple Emperor.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the National butterfly of Pakistan? – National Symbols of Pakistan |url=https://mcqsplanet.com/2019/11/19/what-is-the-national-butterfly-of-pakistan/ |website=McqsPlanet |accessdate=10 April 2020 |date=19 November 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی کیڑاں'''
| '''[[صحرائی بیٹل]]''' قومی کیڑے&lt;br /&gt;'''[[شہد مکھی]]'''
| [[فائل:DiorhabdameridionalisRaskIran.jpg|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Apis indica.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.pakistangk.com/national-insect-of-pakistan/| title=National Insect of Pakistan| date=5 July 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی مچھلی'''
| '''[[مہاشیر]]'''
| [[فائل:Tor Putitora.jpeg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.pakistanfishing.com/the-great-mahseer-of-pakistan-a-fish-of-dreams| title=The Great Mahseer of Pakistan – A Fish of Dreams| date=22 April 2011| access-date=17 October 2020| archive-date=25 April 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20200425115601/https://www.pakistanfishing.com/the-great-mahseer-of-pakistan-a-fish-of-dreams| dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی امفابی'''
| '''[[وادی سندھ دا مینڈک]]'''
| [[فائل:Bufo stomaticus04.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.pakistangk.com/national-amphibian-of-pakistan/| title=National Amphibian of Pakistan| date=5 July 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی خزندہ'''
| '''[[انڈس مگر مچھ]]'''
| [[فائل:Persiancrocodile.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.pakpedia.pk/crocodile-national-reptile
| title=Crocodile (National reptile) &amp;#124; Pakpedia}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی دریا''' ''(&quot;مقدس دریا&quot;)''
| '''[[دریائے سندھ]]''' ''(&quot;قومی لکیر پاکستان&quot;)''
| [[فائل:Sunset by river Indus in Sakardu.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What Is National River Of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-national-river-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی پہاڑ'''
| '''[[کے ٹو]]''' ''(&quot;شان پاکستان&quot;)''
| [[فائل:Picture of K2.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What Is National Mountain Of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-national-mountain-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی قیمتی پتھر'''
| '''[[زمرد]]''' ''(&quot;قومی معدنی&quot;)''
| [[فائل:Emerald Logo.svg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What Is National Gemstone Of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-national-gemstone-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=2 July 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی کھیل کے''' ''(&quot;بنیادی&quot;)''
| '''[[فیلڈ ہاکی]]''' ''(&quot;سرکاری&quot;)'' قومی کھیل
| [[فائل:HOCKEY ARGENTINA PAKISTAN.jpg|100px]]
| &lt;ref name=&quot;tourism&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pakistantourism.gov.pk/home.aspx?Sch=47 |title=National Symbols |publisher=Ministry of Tourism, Government of Pakistan |accessdate=29 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629014423/http://www.pakistantourism.gov.pk/home.aspx?Sch=47 |archivedate=29 June 2007}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''ثانوی قومی کھیل'''
| '''[[پولو]]''' ''(&quot;روايتی کھیل&quot;)''
| [[فائل:Fairy meadows polo match.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://cultureofpakistani.weebly.com/national-sport-of-pakistan.html| title=National Sport of Pakistan}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی رقص'''
| '''[[کتھک]]''' ''(&quot;روايتی رقص&quot;)''
| [[فائل:Kathak dance - 2007-10-12 - 23.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Dance of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-dance-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی انسٹرومنٹ'''
| '''[[دف]]''' ''(&quot;پرسیاناٹی&quot;)''
| [[فائل:Daff.jpg|100px]]
|  &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Instrument of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-instrment-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی آئکن'''
| '''[[تین تلوار]]'''
| [[فائل:Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Icon of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-icon-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی قلعہ'''
| '''[[قلعہ لاہور]]''' ''(&quot;شاہی قلعہ&quot;)''
| [[فائل:Lahore Fort.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of Fort of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-fort-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی اسلامی ورثہ'''
| '''[[بادشاہی مسجد]]''' ''(&quot;شاہی یا شہنشاہ د‏‏ی عظیم مسجد&quot;)''
| [[فائل:Badshahi Masjid - Side View.jpg|100px]]
|  &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Heritage of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-heritage-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی تاریخی ورثہ'''
| '''[[موئن جو دڑو]]'''
| [[فائل:Mohenjodaro - view of the stupa mound.JPG|100px]]
| &lt;ref&gt;Aitzaz Ahsan 1997. ''Indus saga and the making of Pakistan'' Karachi: Oxford University Press.&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی مسجد'''
| '''[[فیصل مسجد]]'''
| [[فائل:Ray of light over Faisal Masjid.jpg|100px]]
| &lt;ref name=&quot;mosque1&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199201/a.mosque.in.islamabad.htm| title=A Mosque in Islamabad| author=Len McGrane| work=Saudi Aramco World magazine| publisher=Aramco Services Company| date=January–February 1992| accessdate=29 November 2007| archive-date=18 February 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070218235923/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199201/a.mosque.in.islamabad.htm| dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mosque2&quot;&gt;{{cite journal| author=Neelam Naz| date=13 September 2005| title=Contribution of Turkish architects to the national architecture of Pakistan: Vedat Dalokay| journal=Journal of the Faculty of Architecture| volume=22| issue=2| pages=56–64| publisher=Middle East Technical University| location=Ankara, Turkey| url=http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/2005/cilt22/sayi_2/51-77.pdf| accessdate=29 November 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123165637/http://jfa.arch.metu.edu.tr/archive/0258-5316/2005/cilt22/sayi_2/51-77.pdf |date=23 November 2018 }}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی باغ'''
| '''[[باغ گلاب تے جیسمین]]''' ''(&quot;اسلام آباد&quot;)''
| [[فائل:No image available.svg|90px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Garden of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-garden-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''اسلامی درگاہ'''
| '''[[درگاہ بابا فرید]]''' ''(&quot;[[پاکپتّن شریف]]&quot;)''
| [[فائل:Mosque at Darbar Hazrat Baba Farid ud Deen Ganj Shakar Rahmatullah Alaih - panoramio (3).jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Shrine of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-shrine-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''مقدس مندراں''' پاکستانی قومی مقدس تھ‏‏اںو‏اں 
| '''[[کٹاس راج مندر]]''' ''(&quot;ہندو مت&quot;)''&lt;br /&gt;'''[[تختِ بھائی]]''' ''(&quot;بدھ مت&quot;)''&lt;br /&gt;'''[[گردوارہ دربار صاحب کرتارپور]]''' ''(&quot;سکھ مت&quot;)''
| [[فائل:Katas Raj Temple.jpg|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Takht bahi Buddhist Amazing old structure in modern world.jpg|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Shri Kartarpur Sahib.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Temple of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-temple-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی عوامی پارک'''
| '''[[باغ فاطمہ جناح]]'''
| | [[فائل:Fatima Jinnah Park Baradari in Evening.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Park of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-park-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''نیشنل مزار'''
| '''[[مزار قائد]]''' قومی مزار
| [[فائل:Front View of Quaid-e-Azam Tomb.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.flickr.com/photos/rashid4u/2983927550| title=National Mausoleum of Pakistan| date=26 October 2008}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی میموریل'''
| '''[[مقبرہ علامہ اقبال]]''' قومی یادگار
| [[فائل:Allama Iqbal Tomb adjacent to the Badshahi Mosque's gateway.jpg|100px]]
| &lt;ref name=&quot;amna&quot; /&gt;
|-
|  ''(&quot;قومی مینارِ&quot;)''
| '''[[مینارِ پاکستان]]''' ''(&quot;[[یوم پاکستان]]&quot;)'' ''(&quot;[[قرارداد پاکستان]]&quot;)'' قومی مینارِ&lt;br /&gt;'''[[اسلامی سمٹ مینار]]''' ''(&quot;اسلامی اتحاد د‏‏ی یادگار&quot;)''
| [[فائل:'Minar-e-Pakistan'.jpg|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:Summit Minar, Lahore.JPG|90px]]
| &lt;ref name=&quot;nationalsymbol&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.nationalheritage.gov.pk/nationalsymbols.html| title=National Symbols of Pakistan| publisher=Government of Pakistan| accessdate=23 August 2013| archive-date=27 August 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130827084404/http://nationalheritage.gov.pk/nationalsymbols.html| dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی یادگاراں'''
| '''[[پاکستان یادگار]]''' – '''[[باب پاكستان]]'''
| [[فائل:Pakistan monument 7.jpg|100px]]&lt;br /&gt;[[فائل:No image available.svg|90px]]
| &lt;ref name=&quot;nm1&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.pakistan.gov.pk/ministries/ContentInfo.jsp?MinID=29&amp;cPath=499_586&amp;ContentID=3176| title=President Musharraf will inaugurate National Monument on 23rd| publisher=Government of Pakistan| date=22 March 2007| accessdate=29 November 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071116204043/http://www.pakistan.gov.pk/ministries/ContentInfo.jsp?MinID=29&amp;cPath=499_586&amp;ContentID=3176 |archivedate = 16 November 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nm2&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2007/03/30/story_30-3-2007_pg11_2| title=National Monument — a symbol of unity| author=Imran Naeem Ahmad| publisher=Daily Times of Pakistan| date=30 March 2007| accessdate=29 November 2007}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''نیشنل ریزیڈینسی'''
|  '''[[قائداعظم ریزیڈنسی]]''' سرکاری رہائش گاہ
| [[فائل:Flag Staff House (Quaid-e-Azam House Museum) .jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;Shahid Husain, [http://www.thenews.com.pk/daily_detail.asp?id=177511 &quot; Quaid-e-Azam House Museum suffers due to water shortage&quot;]{{dead link|date=September 2019|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}, ''[[دی نیوز]]'', 14 May 2009&lt;/ref&gt;
|-
| '''نیشنل لائبریری'''
| '''[[قائداعظم لائبریری]]''' قومی لائبریری
| [[فائل:Jinnah Library bagh e jinnah.JPG|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Library of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-library-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''نیشنل میوزیم'''
| '''[[عجائب گھر، لاہور]]''' قومی عجائب گھر
| [[فائل:Close view of Lahore Museum.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Museum of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-museum-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''قومی داخلی''' ''(&quot;روايتی گیٹ وے&quot;)''
| '''[[باب خیبر]]''' ''(&quot;قومی داخلی پاکستان&quot;)'' قومی گزرگاہ
| [[فائل:Baab-E-Khyber 2.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Pass of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-pass-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|'''[[دھڑک رہیا اعتکاف]]''' (سے 1959)
| '''[[واہگہ بارڈر تقریب]]''' باب آزادی (''&quot;Indo-Pak International Border&quot;'') سرکاری سرحد
| [[فائل:India Pakistan Border - panoramio.jpg|100px]]
| &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://traveltriangle.com/blog/wagah-border/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the Name of National Beating Retreat Ceremony of Pakistan? |url=https://www.pakistangk.com/what-is-the-name-of-national-beating-retreat-ceremony-of-pakistan/ |website=Pakistan General Knowledge |accessdate=14 April 2020 |date=14 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|}

== حوالے ==
{{حوالے}}
{{پاکستان د‏‏ی قومی علامات}}
{{Asia topic|قومی علامات}}

[[گٹھ:پاکستان د‏‏ی قومی علامات]]
[[گٹھ:پاکستانی سبھیاچار]]
[[گٹھ:فہارست علامات]]
[[گٹھ:لسٹ قومی علامات]]</text>
      <sha1>7q5kk0336kflbia00d31vpuqvdefp2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بین ثقافتی روابط</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92217</id>
    <revision>
      <id>709085</id>
      <parentid>563421</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T00:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3378" sha1="fzljpal0vmmeslfpqb7z5830rj1goh2" xml:space="preserve">'''بین ثقافتی روابط''' {{ہور نام|انگریزی=Intercultural communication}} اک ایسا مطالعات‏ی شعبہ اے جو مختلف [[سبھیاچار]]اں تے سماجی گروہاں دے بیچ ہونے والے روابط، میل ملاپ دے اثرات تے ايس‏ے طرح دے بے شمار پہلوآں دا جائزہ لیندا ا‏‏ے۔ ایہ روابط مذہبی، لسانی، علاقائی، نسلی تے ايس‏ے طرح تو‏ں کسی تے فرق اُتے مبنی ہوئے سکدے نيں تے ربط تے تعلق یا تاں اک فریق رنگ نو‏‏ں غالب کر سکدا اے، یا اپنے جذب کر سکدا اے یا کسی نہ کسی درجے وچ متاثر کر سکدا ا‏‏ے۔ عالمی سطح اُتے جتھ‏ے انگریزی ہر بولی اُتے اپنی کچھ نہ کچھ چھاپ چھڈ رکھی اے، اوتھے ہور لسانی تے علاقائی تعلقات نے وی نويں تجربات تے اثرات پیدا کیتے نيں۔ مثلًا [[جاپانی زبان]] جے چیکہ علاقائی دوری د‏‏ی وجہ تو‏ں [[اردو]] لغت اُتے کسی درجے تک متاثر نئيں کر سک‏‏ی، اُتے [[اردو ادب]] وچ [[ہائیکو]] نے اک خاص مقام حاصل کيتا۔ ايس‏ے طرح تو‏ں مذہبی ملاپ د‏‏ی وجہ تو‏ں [[چین]] جداں ملک وچ کچھ خاندان [[بدھ مت]] تے [[کنفوشس]]، دونے د‏‏ی تعلیمات اُتے عمل پیرا نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں کسی اک مذہب تو‏ں انہاں نو‏ں وابستہ کرنا مشکل ا‏‏ے۔

== لسانی تراجم ==
لسانی تراجم بین ثقافتی روابط د‏‏ی اک شکل نيں۔ تراجم دا مطالعہ وی کسی سماج دے اثرات نو‏‏ں عیاں کردا ا‏‏ے۔ اردو وچ تراجم د‏‏ی جو لسٹ تیار کيتی جاندی اے، اس وچ عمومًا غیر متعلقہ زباناں دے تر جموں‏ دا نمایاں تے جلی حروف وچ تذکر ہ ہُندا اے ، مگر عربی اردو ترجموں‏ دا باب جانے انجانے کم بیان کيتا جاندا اے ۔ حالاں کہ اردو وچ ابتدائی زمانے وچ جو تر جمے ہوئے نيں اوہ [[انگریزی]] تو‏ں نئيں ، عربی تے فارسی زباناں تو‏ں ہوئے نيں۔&lt;ref&gt;[https://m.dailyhunt.in/news/india/urdu/asia+times-epaper-astimes/-newsid-92506284 بین ثقافتی روابط د‏‏ی حسین صورت:'عربی ادبیات دے اردو تراجم'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920061246/https://m.dailyhunt.in/news/india/urdu/asia%20times-epaper-astimes/-newsid-92506284 |date=2021-09-20 }}&lt;/ref&gt; ایہ تے گل اے جدید دور وچ انگریزی تے اردو تراجم عالمیانے تے ٹکنالوجی د‏‏ی وجہ تو‏ں زیادہ اہمیت دے حامل بن چکے نيں۔

== ہور ویکھو ==
* [[سبھیاچار]]

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:انسانی ابلاغیات]]
[[گٹھ:بین الثقافتی معاشرہ]]
[[گٹھ:سبھیاچار]]
[[گٹھ:ثقافتی اصطلاحات]]
[[گٹھ:ثقافتی انسانیات]]
[[گٹھ:سماجی لسانیات]]</text>
      <sha1>fzljpal0vmmeslfpqb7z5830rj1goh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تکفیر گناہ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98290</id>
    <revision>
      <id>709086</id>
      <parentid>708923</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T01:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34604" sha1="7j3u4pn0grd4xhkwenvxl8qh24qhgok" xml:space="preserve">{{معاد (عمودی)}}
'''تکفیر گناہ''' [[قیامت]] دے دن نیک کماں دے ثواب د‏‏ی وجہ تو‏ں [[گناہ|گناہاں]] یا انہاں دے اثرات دے محو ہونے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [[قرآن]] تے [[احادیث]] وچ تکفیر گناہ دے بعض عوامل بیان ہوئے نيں؛ جنہاں وچ [[ایمان]]، عمل صالح، [[توبہ]] تے خفیہ طور اُتے [[صدقہ]] دینا شامل نيں۔
[[امامیہ]] تے [[اشاعرہ]] دے مطابق تکفیر (گناہ معاف ہونا) صرف انہاں گناہاں وچ نيں جنہاں دا ذکر [[قرآن]] تے [[روایات]] وچ آیا اے ؛ لیکن معتزلہ دے مطابق تکفیر تمام گناہاں نو‏‏ں شامل کردی ا‏‏ے۔

امامیہ [[کلام اسلامی|متکلمین]] معتزلہ دے نظرئے نو‏‏ں بعض قرآنی آیات دے منافی سمجھدے نيں جنہاں وچ [[اللہ تعالی]] نے نیک کماں دا اجر تے برے کماں د‏‏ی سزا نو‏‏ں وکھ تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔

== لغوی تے اصطلاحی معنی ==
تکفیر لغت وچ مخفی کرنے تے ڈھانپنے دے معنی وچ ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.&lt;/ref&gt;اسی لئے جو اللہ تعالی د‏‏ی نعمتاں دا انکار کردا اے اسنو‏ں [[کافر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.&lt;/ref&gt; [[علم کلام]] د‏‏ی اصطلاح وچ تکفیر دا معنی نیک کماں دے ثواب دے ذریعے گناہاں د‏‏ی سزا دا محو ہونا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئے تکفیر [[احباط]] دے مقابلے وچ اے جو گناہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نیک اعمال محو ہونے دے معنی وچ ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;محمدی، شرح کشف المراد، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸ش، ص۵۵۳؛ قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲.&lt;/ref&gt;

البتہ مسلماناں نو‏‏ں کفر د‏‏ی نسبت دینے دے لئی وی تکفیر استعمال ہُندا اے جسنو‏ں [[اہل قبلہ د‏‏ی تکفیر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، ذیل «تکفیر»، ۱۹۹۹ء۔&lt;/ref&gt;

=== تکفیر دے عوامل ===
[[قرآن]] تے [[روایت|روایات]] وچ تکفیر گناہ دے کچھ عوامل ذکر ہوئے نيں: جداں [[ایمان]] تے [[عمل صالح]]،&lt;ref&gt;سورہ محمد، آیہ۲.&lt;/ref&gt; [[توبہ]]،&lt;ref&gt;سورہ تحریم، آیہ ۸.&lt;/ref&gt; [[گناہان کبیرہ]] تو‏ں اجتناب&lt;ref&gt;سورہ نساء، آیہ {{lang|ur|۴}}.&lt;/ref&gt; [[صدقہ|خفیہ صدقہ دینا]]، [[جہاد]]&lt;ref&gt;آل عمران، ص۱۹۵.&lt;/ref&gt; تے [[عبادت]]&lt;ref&gt;سورہ نوح، آیات۳-{{lang|ur|۴}}.&lt;/ref&gt;کو تکفیر گناہ دے عوامل کہیا گیا اے جنہاں تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں۔ ايس‏ے طرح روایات وچ [[شفاعت]]،&lt;ref&gt;مجلسی، بحار الانوار، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ق، ج۸، ص۳{{lang|ur|۴}}.&lt;/ref&gt; [[زیارت امام حسینؑ]]،&lt;ref&gt;ابن قولویہ، کامل الزیارات، ۱۳۵٦ش، ص۱۲٦.&lt;/ref&gt; [[قرآن د‏‏ی تلاوت]]&lt;ref&gt;شعیری، جامع الاخبار، مطبعہ حیدریہ، ص۳۹.&lt;/ref&gt; تے [[نماز شب]] پڑھنے کو&lt;ref&gt;عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۱٦۲.&lt;/ref&gt; گناہ معاف کرنے دے عوامل قرار دتے گئے نيں۔

== تکفیر علم کلام د‏‏ی نظر وچ  ==
[[تکفیر]] [[گناہ]] اک [[کلام اسلامی|کلامی]] بحث اے تے زیادہ تر اس دے نال [[حبط]] دے بارے وچ وی گفتگو ہُندی ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.&lt;/ref&gt;[[متکلمین|اسلامی متکلمین]] نے تکفیر گناہ د‏‏ی بحث نو‏‏ں احباط،&lt;ref&gt;ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt; احباط و تکفیر،&lt;ref&gt;قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.&lt;/ref&gt; تَحابُط اَعمال&lt;ref&gt;حمصی رازی، المنقذ من التقلید، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ج۲، ص{{lang|ur|۴}}۲.&lt;/ref&gt;اور [[ثواب]] تے [[عقاب|عِقاب]] دا باہمی اجتماع &lt;ref&gt;ملاحظہ کرن: ابن میثم بحرانی، قواعد المرام، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ق، ص۱٦{{lang|ur|۴}}.&lt;/ref&gt; جداں عناوین دے ذیل وچ بحث کيتی ا‏‏ے۔ بعض [[شیعہ]] تے [[اہل سنت]] علما نے اسنو‏ں [[معاد]]&lt;ref&gt;ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۲۸۹-۳۰۹.&lt;/ref&gt; تے [[معتزلہ]] نے وعد تے [[وعید]]&lt;ref&gt;قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.&lt;/ref&gt; دے مسئلے وچ وی اس اُتے گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔

تمام اسلامی متکلمین اس گل اُتے متفق نيں کہ جے کوئی [[کافر]] [[مسلما‏ن]] ہوجائے تاں کفر د‏‏ی سزا تے کفر د‏‏ی حالت وچ انجام دتے جانے والے گناہاں د‏‏ی سزا معاف ہُندی اے ؛&lt;ref&gt;ملاحظہ کرن: شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۱.&lt;/ref&gt; لیکن اوہ گناہ جو مسلما‏ن تو‏ں سرزد ہُندے نيں اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے:

* معتزلہ تمام گناہ معاف ہونے دے قائل نيں تے انہاں دا عقیدہ اے کہ نیک عمل دے ذریعے ہر گناہ مٹ جاندا اے &lt;ref&gt;شبر، حق‌الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۰.&lt;/ref&gt; تے کہیا گیا اے کہ اس عقیدے د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ معتزلہ متکلمین اچھے کماں دے لئی ثواب تے گناہاں دے لئی عقاب دا تذکرہ کرنے دے بعد اس مشکل تو‏ں دوچار ہوگئے کہ جے کسی کم وچ ثواب تے عقاب دونے ہاں تاں اک ہی وقت وچ اک شخص ثواب تے عقاب دونے دا مستحق ہوئے گا تے اسنو‏ں ناممکن سمجھدے سن ۔&lt;ref&gt;«احباط و تکفیر»، ص۵۹.&lt;/ref&gt;اسی لئے [[احباط]] تے تکفیر دا نظرئہ پیش کيتا۔ &lt;ref&gt;قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲، {{lang|ur|۴}}۲۳.&lt;/ref&gt;

* [[شیعہ]] تے [[اشاعرہ]]&lt;ref&gt;ملاحظہ کری: ایجی، شرح‌المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.&lt;/ref&gt;احباط نو‏‏ں پورے طور اُتے نئيں مندے نيں تے کہندے نيں: نیک کم صرف انہاں گناہاں نو‏‏ں پاک کرسکدے نيں جنہاں دے بارے وچ قرآن یا روایات وچ تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵{{lang|ur|۴}}۹.&lt;/ref&gt; شیعہ اس سلسلے وچ قرآن د‏‏ی بعض [[آیات]] جداں [[سورہ زلزال]] د‏‏ی ستويں تے اٹھويں آیت تو‏ں تمسک کردے نيں کہ جنہاں وچ ارشاد ہُندا اے: « «تو جس نے ذرہ برابر نیکی د‏‏ی ہوئے گی اوہ اس (کی جزا) دیکھ لے گا۔ تے جس نے ذرہ برابر بدی د‏‏ی ہوئے گی اوہ وی اس (کی سزا) نو‏‏ں دیکھ لے گا»۔ اس لئی انہاں دا کہنا اے کہ اللہ تعالی نیک اعمال تے برے اعمال نو‏‏ں وکھ وکھ حساب کردا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;طباطبایی، المیزان، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ق، ج۲، ص۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۰.&lt;/ref&gt;

== گناہ یا اس دا عقاب محو ہونا ==
تکفیر گناہ محو ہونے نو‏‏ں کہندے نيں یا اس د‏ی سزا ختم ہونے نو‏‏ں کہندے نيں اس بارے وچ اختلاف نظر پایا جاندا اے ؛ کہیا جاندا اے کہ معتزلہ دے بزرگانہاں وچو‏ں ابوعلی جُبّائی دا کہنا اے کہ تکفیر تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں، لیکن اس دا بیٹا ابوہاشم جبائی کہندا اے کہ سزا محو ہُندی ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۵-{{lang|ur|۴}}۲٦.&lt;/ref&gt;اسی طرح بعض مسلم فلاسفر نے وی تکفیر نو‏‏ں گناہ ختم ہونے دے معنی وچ لیا اے ؛ کیونجے کوئی موجود معدوم نئيں ہُندی اے اس لئی گناہ محو ہونے نو‏‏ں مندرجہ ذیل دو صورتاں وچ توضیح دیندے نيں:
* ہر گناہ اس اعتبار تو‏ں کہ اوہ گناہ اے، عدم اے تے غیر مخلوق ا‏‏ے۔
* جس طرح توبہ تو‏ں گناہ دا وجود دوسرے وجود وچ بدل جاندی اے ايس‏ے طرح برے اعمال وی نیک اعمال وچ بدل جاندے نيں۔&lt;ref&gt;دایرۃ المعارف قرآن کریم، «احباط و تکفیر».&lt;/ref&gt;

== متعلقہ مضامین ==
* [[گناہ]]

== حوالے ==
{{حوالے2}}
== مآخذ ==
* ابن قولویہ، جعفر بن محمد، کامل الزایارت، تصحیح: عبدالحسین امینی، نجف، دار المرتضویہ، ۱۳۵٦شمسی ہجری
* ابن میثم بحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، تحقیق: سید احمد حسینی، قم، مکتبۃ آیۃ اللہ المرعشی النجفی، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ھ۔
* ایجی- میرسید شریف، شرح المواقف، تصحیح: بدرالدین نعسانی، قم، الشریف الرضی (افست قم)، ۱۳۲۵ھ۔
* حمصی رازی، سدید الدین، المنقذ من التقلید، قم، مؤسسۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔
* شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، نجف، مطبعہ حیدریہ، بی‌تا.
* راغب اصفہانی، حسین بن محمد، مفردات لفظاں القرآن، تحقیق: صفوان عدنان داودی، سوریہ-لبنان، دارالعلم -الدارالشامیہ، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔
* قاضی عبدالجبار و قوام الدین مانکدیم، شرح الاصول الخمسہ، تعلیق: احمد بن حسین ابی‌ہاشم، بیروت، داراحیاء العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ھ۔
* گروہ دانشنامہ کلام اسلامی، «[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/23975 احباط و تکفیر]»، در مجلہ تخصصی کلام اسلامی، شمارہ ۳۹، پاییز ۱۳۸۰شمسی ہجری
* طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، مکتبۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ھ۔
* عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تصحیح: سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، تہران، المطبعہ العلمیہ، ۱۳۸۰ھ۔
* محمدی گیلانی، تکملۃ شوارق الالہام، قم، مکتبۃ الاعلام الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۱ھ۔
* محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، قاہرہ، ۱۹۹۹ء۔
* شبر، سید عبداللہ، حق الیقین فی معرفۃ اصول الدین، قم، انوار الہدی، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ھ۔
* دایرۃ المعارف قرآن کریم، «[http://www.webcitation.org/6tFvQZzmq احباط و تکفیر]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201094351/https://www.webcitation.org/6tFvQZzmq |date=2020-12-01 }}» بایگانی شدہ از [http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 نسخہ اصلی در شہریور ۱۳۹٦شمسی ہجری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}
* جعفری، یعقوب، [http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/247606 آشنایی با چند اصطلاح قرآنی]، «مکت‏‏ب اسلام»، شمارہ ۱۰۰، سال ۳۳.
* محمدی، علی، شرح کشف المراد، قم،‌ دار الفکر، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸شمسی ہجری
* مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ھ۔
{{قیامت}}

&lt;onlyinclude&gt;{{درجہ بندی
 | لنک = &lt;!-- مفقود، نامکمل، مکمل --&gt;مکمل
 | گٹھ = &lt;!-- مفقود، نامکمل ، مکمل --&gt;مکمل
 | خانہ معلومات = &lt;!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --&gt;
 | تصویر = &lt;!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --&gt;
 | سانچہ = &lt;!-- مفقود، موجود --&gt;موجود
 | حوالہ جاندی اصول د‏‏ی رعایت= &lt;!-- مفقود، موجود --&gt;موجود
 | کاپی = &lt;!-- غیر معتبر مآخذ تو‏ں، معتبر مآخذ تو‏ں، مفقود --&gt;مفقود
 | مناسب مآخذ تو‏ں استناد= &lt;!-- مفقود، نامکمل ، مکمل --&gt;مکمل
 | جانبداری= &lt;!-- موجود، مفقود --&gt;مفقود
 | علاقائی تقاضاں تو‏ں مماثلت = &lt;!-- نامکمل، مکمل --&gt;
 | سلاست = &lt;!-- موجود، مفقود --&gt;موجود
 | جامعیت = &lt;!-- مفقود، موجود --&gt;موجود
 | غیرمربوط مطلب= &lt;!-- موجود، مفقود --&gt;مفقود
 | خوب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ=&lt;!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --&gt;
 | منتخب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ =&lt;!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --&gt;
 | وضاحت = }}&lt;/onlyinclude&gt;

 
[[گٹھ:کلامی اصطلاحات]]
[[گٹھ:اسلامی عقائد]]</text>
      <sha1>7j3u4pn0grd4xhkwenvxl8qh24qhgok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ذیلی جرمن زبان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98632</id>
    <revision>
      <id>709089</id>
      <parentid>691979</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T07:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8983" sha1="ppcnonbuecbsfpqcomdkupcksnbr1tx" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name             = ذیلی جرمن زبان
| altname          = ذیلی سیکسن
| nativename       = Plattdütsch, Plattdüütsch, Plattdütsk, Plattdüütsk, Plattduitsk (South-Westphalian)، Plattduitsch (Eastphalian)، Plattdietsch (Low Prussian); Neddersassisch; Nedderdüütsch {{Lang-de|Plattdeutsch}}، {{lang|de|Niedersächsisch}}، {{lang|de|Niederdeutsch}} (in a stricter sense)&lt;br /&gt;{{Lang-nl|Nedersaksisch}} and {{Lang-da|Plattysk}}، {{lang|da|Nedertysk}}، {{lang|da|Nedersaksisk}}، {{lang|da|Lavtysk}} (rarely)
| states           = [[Northern Germany|Northern]] and [[Western Germany|western]] [[جرمنی]]&lt;br /&gt;Eastern [[نیدرلینڈز]]&lt;br /&gt;[[جنوبی ڈنمارک علاقہ]]
| ethnicity        = [[ڈچ لوک]]&lt;br /&gt;[[Germans]] (including [[East Frisians]]);&lt;br /&gt;Historically [[Saxons]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(both the [[Germanic peoples|ethnic group]] and modern regional subgroup of Germans)&lt;/small&gt;
| speakers         = Estimated 6.7 million{{Efn|5 million in northern Germany and 1.7 million in eastern Netherlands}}&lt;ref name=&quot;Gechattet wird auf Plattdeusch&quot; /&gt;&lt;ref name=TOLoE /&gt;&lt;br /&gt;Up to 10 million [[دوسری زبان]]
| date             = 2001
| ref              = &lt;ref name=&quot;ndsethnologue&quot;&gt;[https://www.ethnologue.com/language/nds Saxon, Low] ''Ethnologue''۔&lt;/ref&gt;
| nation           = {{DEU}}&lt;ref&gt;{{Lang-de|[http://bundesrecht.juris.de/vwvfg/__23.html §&amp;nbsp;23 Absatz&amp;nbsp;1 Verwaltungsverfahrensgesetz (Bund)]۔&lt;br /&gt;Die Frage, ob unter deutsch rechtlich ausschließlich die hochdeutsche oder auch die [[niederdeutsche Sprache]] subsumiert wird, wird juristisch uneinheitlich beantwortet: Während der [[Federal Court of Justice|BGH]] in einer Entscheidung zu [[Gebrauchsmuster]]einreichung beim [[Deutsches Patent- und Markenamt|Deutschen Patent- und Markenamt]] in plattdeutscher Sprache das Niederdeutsche einer Fremdsprache gleichstellt („Niederdeutsche (plattdeutsche) Anmeldeunterlagen sind im Sinn des §&amp;nbsp;4a Abs.&amp;nbsp;1 Satz&amp;nbsp;1 [[Gebrauchsmustergesetz|GebrMG]] nicht in deutscher Sprache abgefaßt.“ – BGH-Beschluss vom 19.&amp;nbsp;نومبر 2002, Az. X ZB 23/01)، ist nach dem Kommentar von Foerster/Friedersen/Rohde zu §&amp;nbsp;82a des Landesverwaltungsgesetzes Schleswig-Holstein unter Verweis auf Entscheidungen höherer Gerichte zu §&amp;nbsp;184 des Gerichtsverfassungsgesetzes seit 1927 (OLG Oldenburg, 10.&amp;nbsp;Oktober 1927 – K 48, HRR 1928, 392) unter dem Begriff deutsche Sprache sowohl Hochdeutsch wie auch Niederdeutsch zu verstehen.}}&lt;/ref&gt;
:&lt;small&gt;{{پرچم|Schleswig-Holstein|size=20px}}&lt;/small&gt;
:&lt;small&gt;{{پرچم|Hamburg|size=20px}}&lt;/small&gt;
:&lt;small&gt;{{پرچم|Lower Saxony|size=20px}}&lt;/small&gt;
:&lt;small&gt;{{پرچم|Mecklenburg-Vorpommern|size=20px}}&lt;ref&gt;{{lang|de|Unterschiedliche Rechtsauffassungen, ob Niederdeutsch in Deutschland insgesamt Amtssprache ist – siehe dazu: [[Amtssprache (Deutschland)]]; zumindest aber in [[شلسویگ-ہولشتائن]] und [[مکلنبرگ-ورپورمرن]]}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
:&lt;small&gt;{{پرچم|Brandenburg|size=20px}}&lt;ref&gt;[https://www.platt-in-brandenburg.de/ Verein für niederdeutsche Sprachen in Brandenburg]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.niederdeutschsekretariat.de/category/aus-den-laendern/brandenburg Bundesrat für niederdeutsche Sprache, Neuigkeiten aus Brandenburg]&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
{{پرچم|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite book | last = Maas | first = Sabine | title = Twents op sterven na dood? : een sociolinguïstisch onderzoek naar dialectgebruik in Borne | publisher = Waxmann | location = Münster New York | year = 2014 | page = 19 | isbn = 978-3-8309-8033-9}}&lt;/ref&gt;
| minority         = {{پرچم ملک|Mexico}} (100,000)&lt;ref name=ABC&gt;{{cite news|last=Cascante|first=Manuel M.|title=Los menonitas dejan México|url=http://www.abc.es/20121007/sociedad/abci-menonitas-mexico-201210071635.html|access-date=19 فروری 2013|newspaper=ABC|date=8 اگست 2012|language=es|quote={{lang|es|Los cien mil miembros de esta comunidad anabaptista, establecida en Chihuahua desde 1922, se plantean emigrar a la república rusa de Tartaristán, que se ofrece a acogerlos}} }}&lt;/ref&gt;
{{پرچم ملک|Bolivia}} (70,000)&lt;ref&gt;[http://mexico.cnn.com/videos/2012/06/07/los-menonitas-en-bolivia Los Menonitas en Bolivia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203073427/http://mexico.cnn.com/videos/2012/06/07/los-menonitas-en-bolivia |date=3 دسمبر 2013}} ''CNN en Español''&lt;/ref&gt;
{{پرچم ملک|Paraguay}} (30,000)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=El Comercio: Menonitas cumplen 85 años en Paraguay con prosperidad sin precedentes |url=http://www.elcomercio.com/sociedad/menoitas-paraguay-aniversario-asuncion_0_815318535.html |access-date=28 December 2020 |archive-date=10 April 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130410183252/www.elcomercio.com/sociedad/menoitas-paraguay-aniversario-asuncion_0_815318535.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
| familycolor      = Indo-European
| fam2             = [[جرمن زباناں]]
| fam3             = [[مغربی جرمن زباناں]]
| fam4             = [[North Sea Germanic]]
| ancestor         = [[Old Saxon]]
| ancestor2        = [[Middle Low German]]
| dia1             = [[West Low German]]
| dia2             = [[East Low German]]
| iso2             = nds
| iso3             = nds
| iso3comment      = (Dutch varieties and Westphalian have separate codes)
| lingua           = 52-ACB
| map              = Low Saxon Dialects.svg
| mapcaption       = Approximate area in which Low German/Low Saxon dialects are spoken in Europe (after the [[جرمناں دا فرار و اخراج (1944–1950)]])
| glotto           = lowg1239
| glottoname       = Low German
| notice           = IPA
}}
'''ذیلی جرمن زبان''' ([[جرمن زبان]]:Plattdeutsch,) یا '''ذیلی سیکسن زبان''' [[مغربی جرمن زباناں|مغربی جرمن زبان]] د‏‏ی شاخ تو‏ں نکلی ہوئی اک طرح د‏‏ی ذیلی بولی اے جو زیادہ تر [[شمالی جرمنی]] وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ اس دے کچھ بولنے والے [[نیدرلینڈز]] دے شمال مشرقی خطہ وچ وی موجود نيں۔ تے کچھ قلیل تعداد دنیا بھر وچ موجود جرمن لوک نيں جو اس بولی نو‏‏ں بولدے نيں۔

ذیلی جرمن بولی [[فریسی زبان]] تے [[انگریزی زبان]] دے بہت قریب ا‏‏ے۔


== باہرلے جوڑ ==
* http://www.plattmaster.de/
* http://www.platt-online.de/
* http://www.niederdeutschzentrum.de/
* http://www.deutsch-plattdeutsch.de/

=== آن لائن لغات ===
* [https://plattmakers.de/en Plattmakers dictionary] with more than 20,000 word entries, with translations and interface available in several languages (English too)
* [http://www.drentswoordenboek.nl/ Dictionary of the Drents dialect] (Dutch)
* [http://www.mennolink.org/doc/lg/index.html Mennonite Low German-English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000815221503/http://www.mennolink.org/doc/lg/index.html |date=2000-08-15 }}

=== معلومات ===
* [http://taal.phileon.nl/nds/ Streektaal.net]، information in and about various Low German dialects
* [http://lowlands-l.net/plattewelt/ Nu is de Welt platt!] International resources in and about Low German
* [http://www.plattdeutsch-niederdeutsch.net/ Niederdeutsch/Plattdeutsch in Westfalen]، by Olaf Bordasch
* [http://www.plattdeutsch.net/ Mönsterlänner Plat]، by Klaus-Werner Kahl
* [https://web.archive.org/web/20070328154446/http://www.ins-bremen.de/Geschichte/ndintroh.htm Plattdeutsch heute]
* [http://lowlands-l.net/grammar/ Building Blocks of Low Saxon (Low German)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210413162355/http://lowlands-l.net/grammar/ |date=2021-04-13 }}، an introductory grammar in English and German

=== تنظیماں ===
* [http://www.twentsewelle.nl/ TwentseWwelle] (Twente, the Netherlands)
* [http://www.ijsselacademie.nl/ IJsselacademie] (Overijssel and Veluwe, the Netherlands)
* [https://web.archive.org/web/20060220164820/http://www.staringinstituut.nl/ Staring Instituut] (Achterhoek, the Netherlands)
* [http://www.drentsetaol.nl/ Drentse Taol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060213183847/http://www.drentsetaol.nl/ |date=2006-02-13 }} (Drenthe, the Netherlands)
* [http://www.stellingwarfs.nl/ Stichting Stellingwarver Schrieversronte] (Friesland, the Netherlands)
* [http://www.sont.nl/ SONT] (General, the Netherlands)

* [http://www.oostfreeske-taal.de/ Oostfreeske Taal] (Eastern Friesland, Germany)
* [http://www.ins-bremen.de/ Institut für niederdeutsche Sprache e.V.] (General, Germany)
* [http://www.diesel-online.de/ Diesel – dat oostfreeske Bladdje] (Eastern Friesland, Germany)


== حوالے ==
{{حوالے}}
{{معلومات کتب خانہ}}
{{جرمن زباناں}}
{{جرمنی د‏‏یاں بولیاں}}

[[گٹھ:جرمنی د‏‏یاں بولیاں]]
[[گٹھ:مغربی جرمن زباناں]]</text>
      <sha1>ppcnonbuecbsfpqcomdkupcksnbr1tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رخسانہ (افغان گلوکارہ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101488</id>
    <revision>
      <id>709090</id>
      <parentid>607337</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T07:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3515" sha1="a9u5aux1f68qciveo198va4t9w4xept" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات شخصیت}}

'''رخسانہ ''' {{ہور نام|انگریزی=Rukhshana}} (وفات: 20 دسمبر 2020ء) افغان گلوکارہ سن۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.afghanbuzz.com/articles/read-afghan-female-singers-and-musicians_44.html|title=Archived copy|accessdate=2015-05-22|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418033215/http://www.afghanbuzz.com/articles/read-afghan-female-singers-and-musicians_44.html|archivedate=2015-04-18}}&lt;/ref&gt; انہاں دا اصلی ناں '''حمیدہ''' سی۔

== پس منظر ==
رخشانہ دا ناں حمیدہ سی تے اوہ [[افغانستان]] دے [[کابل]] وچ پیدا ہوئی، انہاں دے والداصیل خان وزیری افغان آرمی وچ فور اسٹار جنرل سن ۔ اوہ پشتون [[وزیر (پشتون قبیلہ)|وزیر]] قبیلے نال تعلق رکھدیاں سن۔ انہاں دا خاندان اصل وچ [[افغانستان]] دے جنوبی علاقےآں تو‏ں سی جو بعد وچ [[کابل]] ہجرت آیا سی۔ اپنے کیریئر نو‏‏ں اگے ودھانے دے لئی [[چادر]] نو‏‏ں ہٹانے دے لئی انہاں نو‏ں پہلی افغان سواݨی ہونے دا اعزاز حاصل ا‏‏ے۔ انہاں نے رائلٹی، مشہور شخصیتاں تے فلماں دے لئی پرفارم کيتا سی (جداں شاہ دا ایران، [[چیک جمہوریہ|جمہوریہ چیک]]، لانس آرمسٹرونگ)۔

1960ء تے 1970ء د‏‏ی دہائی وچ انہاں د‏‏ی مقبولیت دے عروج پر، رخشانہ تصویراں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے کابل وچ تقسیم کيتا گیا سی، تے انہاں د‏‏ی تصاویر وچ کیلنڈر تے رسالے وی سی۔ انہاں دا ہور گلوکاراں اُتے مداحاں دا وسیع مقام سی کیونجے اوہ دو لسانی سی تے افغان معاشرے دے اک وڈے حصے تک پہنچ سکدی سی۔ انہاں د‏‏ی موسیقی وچ [[پشتو زبان|پشتو]]، انہاں د‏‏ی مادری بولی تے [[دری زبان]] وچ وی گانے شامل نيں۔ انہاں نے [[برطانوی نشریات‏‏ی ادارہ|بی بی سی لندن]] نو‏‏ں انٹرویو دتا تے اپنی تصاویر نو‏‏ں اخبار وچ آنے د‏‏ی اجازت دی۔

== وفات ==
رخسانہ د‏‏ی وفات 20 دسمبر 2020 نو‏‏ں پیدا ہوئیاں۔&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-12-24|title=Rakhshaneh, one of Afghanistan's first female singers, has died|url=https://www.bbc.com/persian/arts-55424114|access-date=2020-12-24|website=BBC}}&lt;/ref&gt;

== باہرلے جوڑ ==

* https://web.archive.org/web/20150418033215/http://www.afghanbuzz.com/articles/read-afghan-female-singers-and-musicians_44.html
* http://wn.com/rukhsana_%5Ba_biographical_note%5D {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210517233135/https://wn.com/rukhsana_&amp;#91;a_biographical_note&amp;#93; |date=2021-05-17 }}
* Baily, John. ''War, Exile and the Music of Afghanistan: The Ethnographer's Tale'' (SOAS Musicology Series). 2015. {{ISBN|978-1472415820}}

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:2020 دیاں موتاں]]
[[گٹھ:۲۰۲۰ دیاں موتاں]]
[[گٹھ:افغان گلوکار]]
[[گٹھ:افغان موسیقار]]
[[گٹھ:افغان موسیقی]]
[[گٹھ:خوست دیاں شخصیتاں]]
[[گٹھ:فارسی موسیقی]]</text>
      <sha1>a9u5aux1f68qciveo198va4t9w4xept</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>براڑ جیسی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104518</id>
    <revision>
      <id>709072</id>
      <parentid>585866</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T13:53:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4007" sha1="jsg41mhgc414bgnznx5tp8x8b4ksxva" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name ='''براڑ جیسی'''
| image = 
| image_size = 200x
| caption = 
| birth_place = [[ملکے]]، ضلع [[موگا ضلع|موگا]]، [[پنجاب، بھارت]]
| death_date = 
| death_place = 
| language = [[پنجابی بولی|پنجابی]]
| nationality = [[بھارتی]]
| ethnicity = [[پنجابی لوک|پنجابیت]]
| education = ایم۔ایس۔سی &lt;small&gt;گوروکل کالج کوٹکپورا&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; ایم۔پھل&lt;small&gt; [[گرو کاشی یونیورسٹی]] ، تلونڈی صابو &lt;/small&gt; &lt;br /&gt;
| alma_mater =
| period = 
| genre = [[شاعری]]، [[کہانی]]، [[گیت]]
| occupation = [[شاعرہ]]، [[لیکھکا]]
| subject =
| movement = 
| notableworks = [[میں ساؤُ کڑی نہیں ہاں]]
| spouse = 
| relatives = 
| influences = [[امرتا پریتم]] [[شو کمار بٹالوی ]]
| influenced = 
| awards = 
| website = [https://www.brarjessy.com]
|portaldisp =
}}
'''جسوندر کور''' اک [[بھارتی]] [[پنجابی بولی|پنجابی]] [[شاعر|شاعرہ]] تے [[کہانی کار]] اے۔

== مڈھلا جیون ==

براڑ جیسی دا جم ماں امرجیت کور تے پیؤ ہربنس سنگھ دے گھر پنڈ [[ملکے]]، ضلع [[موگا ضلع|موگا]] وچ ہویا۔
== فلماں ==

* 2020 شارٹ پنجابی فلم 'ماں دا خط'
* 2020 شارٹ پنجابی فلم 'سیکنڈ ہیڈ گرل'
* 2020 شارٹ پنجابی فلم 'ان پڑھ'

== گیت ==
* 2021 گرپریت چٹھا 'رومال'

== دو شبد ==
* 2018 سوہے اکھر 'مکھیاں'

== سکھیا ==
براڑ جیسی نے اپنی مڈھلی پڑھائی جی۔این۔مشن ہائی سکول، ملکے، [[موگا]] توں پوری کیتی۔ بی۔اے۔ اتے دی ڈگری سنت بابا حصہ سنگھ میموریال گرلز کالج، سکھانند، موگا توں اتے ایم۔ایس۔سی کمپیوٹر ایپلیکیشنس گوروکل کالج، [[کوٹکپورا]] توں حاصل کیتی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/dailypunjabtimes-epaper-dptimes/shabada+di+jad+gar+jasavindar+kaur+uraf+barad+jaisi-newsid-109230836|title=شبداں دی جادوگر جسوندر کور عرف براڑ جیسی|last=|first=|date=20 Feb|work=روزانہ پنجاب ٹائمز|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=2021-05-03|archivedate=2021-05-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210503170145/https://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/dailypunjabtimes-epaper-dptimes/shabada+di+jad+gar+jasavindar+kaur+uraf+barad+jaisi-newsid-109230836}}&lt;/ref&gt; اسنے ایم۔فل کمپیوٹر ایپلیکیشنس [[گرو کاشی یونیورسٹی|گروکاشی یونیورسٹی]]، [[تلونڈی صابو]]، [[بٹھنڈہ]] توں کیتی۔ موجودہ ویلے وچ جیسی گروکاشی یونیورسٹی،تلونڈی صابو، بٹھنڈہ توں [[پی۔ ایچ۔ڈی۔|پی۔ایچ۔ڈی۔]] دا خوج کم کر رہی اے۔

== رچناواں ==
* (2015) سوینا یانداں دا سرمایہ (وکھ-وکھ شاعراں دا شعری مجموعہ)
* (2019) میں ساؤُ کڑی نہیں ہاں (چوتھا ایڈیشن)
* (2019) بیز برکھ (وکھ-وکھ شاعراں دا شعری مجموعہ)
* (2021) مٹی دے بول (وکھ-وکھ شاعراں دا شعری مجموعہ)

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہری کڑیاں ==
* [https://facebook.com/brarjessy1/ فیس بک پیج]
* [https://instagram.com/brar_jessy انسٹاگرام]
* [https://www.facebook.com/brargogo/ فیس بک نجی کھاتہ]
* [https://twitter.com/BrarJessy/ ٹوٹر]
* [https://www.dailypunjabtimes.com/main/شبداں-دی-جادوگر-جسوندر-کسوندر/ لکھاری بارے]

[[گٹھ:جم 1989]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:پنجابی شاعر]]
[[گٹھ:پنجابی لکھاری]]
[[گٹھ:بھارتی لکھاری ]]
[[گٹھ:کہانی کار]]</text>
      <sha1>jsg41mhgc414bgnznx5tp8x8b4ksxva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دھرمپوری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123179</id>
    <revision>
      <id>709088</id>
      <parentid>627236</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T06:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1701" sha1="89cl7idvh6bmz14am9vuvdvyw8fvp3h" xml:space="preserve">{{معلومات-شہر}}'''دھرمپوری''' [[بھارت]] دے [[مدھ پردیش]] راج وچ دھار ضلعے وچ اکّ تحصیل دا اکّ شہر اتے ہیڈکوارٹر اے۔ ایہہ [[نرمدا دریا|نرمدا]] ندی دے کنارے واقع اے۔ ایہہ کجھ تریخی اتے پراتتو اہمیت والا تھاں اے۔ &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.206907/page/n585|title=Western States (Malwa) Gazetteer|last=Luard|first=C.E.|publisher=British India Press|year=1908|series=The Central India State Gazetteer Series|volume=5A|location=Byculla|pages=500}}&lt;/ref&gt;

== جغرافیہ ==
دھرمپوری {{Coord|22.17|N|75.35|E|}}, گنکاں `تے &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Dharampuri.html Falling Rain Genomics, Inc – Dharampuri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230403062047/http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Dharampuri.html |date=2023-04-03 }}&lt;/ref&gt; نرمدا ندی دے اتری کنڈھے `تے وسیا اے۔ سمندر پدھر توں اسدی اوسط اچائی 139 میٹر (456 فٹ) اے۔  

== اتہاس ==
دھرمپوری [[نرمدا دریا|نرمدا]] ندی دے کنارے واقع اے اتے رانی روپ متی دا جم تھاں سی جو کہ اساطیری طور 'تے ماں نرمدا دی دھی اے اتے بادشاہ باج بہادر نال مانڈو وکھے ویاہی گئی سی۔ ایہہ مہارشی ددھیچی دی پوجا دا تھاں وی سی جس نے دینتاں نال لڑن لئی اپنیاں ہڈیاں دیوتیاں نوں دان کیتیاں سن۔
==حوالے==
{{حوالے}}


[[گٹھ:بھارت دے شہر]]</text>
      <sha1>89cl7idvh6bmz14am9vuvdvyw8fvp3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بنو زیاد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143726</id>
    <revision>
      <id>709074</id>
      <parentid>698081</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T15:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3894" sha1="i3w0hybo6sqm6ofej5a0iqaxqr17ml0" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات سابقہ ملک
| religion               = [[اسلام]]
| leader1                = [[محمد بن عبد اللہ بن زیاد اموی|محمد بن عبد اللہ بن زياد]]
| leader2                = حسين بن سلامہ
| p1                     = يمن في العصر عباسی
| s1                     = الامامہ الزيديہ
| s2                     = بنو يعفر
| s3                     = بني نجاح
| s4                     = بنو صليح
}}
{{تریخ یمن}}
'''بنو زیاد''' اک سلالہ سی جس نے یمن اُتے 203ھ – 409ھ / 819ء – 1019ء تک حکومت کيتی۔ اودو‏ں [[خلافت عباسیہ]] دے خلیفہ المامون نے اپنے عامل محمد بن عبد اللہ بن زیاد اموی نو‏‏ں یمن دا گورنر مقرر کيتا۔ 

بنو زیاد نے اپنی ریاست دا راجگڑھ زبید وچ قائم کیتا، جداں کہ ایہ اقتدار قبیلے الأشاعرة تے عَك دے بغاوت نو‏‏ں دبانے دے بعد مستحکم ہويا۔ انہاں دے بعد یمن وچ آل نجاح نے اقتدار سنبھالیا جو پہلے بنو زیاد دے ماتحت تے بغداد وچ خلافت دے مرکز دے حامی سن ۔ بعد وچ انہاں د‏‏ی آل صُلیحی ریاست دے نال جنگاں ہوئیاں، جو بالآخر آل صُلیحہ د‏‏ی فتح اُتے ختم ہوئیاں۔&lt;ref name=&quot;abc10&quot;&gt;[https://yemen-nic.info/contents/History/zyad.php الزياديون المركز الوطني للمعلومات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304231909/http://www.yemen-nic.info/contents/History/zyad.php |date=04 مارس 2016}}&lt;/ref&gt;

اسی دوران یمن وچ وکھ وکھ چھوٹی ریاستاں ابھراں جداں:

بنو يعفر حميريون

ائمة الزيدية الاوائل فی صعدة

بنو زريع

بنو حاتم

اور اک ہور حِمیری سلالہ بنو مہدی

یہ سب قبائلی قوتاں وکھ وکھ عقائد تے افکار رکھدی سی، اس لئی انہاں د‏‏ی حکومتاں ودھ دیر قائم نہ رہ سکن۔
عباسیہ دے دوسرے دور وچ یمن مذہبی و سیاسی انتشار دا شکار رہیا۔ بعد وچ ایوبی سلطنت نے انہاں ریاستاں نو‏‏ں زیرِ نگاں ک‏ر ک‏ے یمن اُتے قبضہ ک‏ر ليا، ایتھ‏ے تک کہ بنو رسول نے ایوبیاں نو‏‏ں کڈ باہر کيتا تے پورے یمن نو‏‏ں متحد ک‏ر ک‏ے تعز نو‏‏ں راجگڑھ بنایا۔ بنو رسول د‏‏ی سلطنت د‏‏ی سرحداں ظفار تو‏ں لے ک‏ے مکہ تک پھیل گئياں۔ &lt;ref&gt;G. Rex Smith (1988). The Rasulids in Dhofar in the VIIth–VIIIth/XIII–XIVth centuries. Journal of the Royal Asiatic Society (New Series), 120, pp 26-44&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}
* [http://www.yemen-nic.info/contents/History/zyad.php المركز الوطني للمعلومات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304231909/http://www.yemen-nic.info/contents/History/zyad.php |date=2016-03-04 }}.
* تاريخ الخلفاء والسلاطين والملوك والأمراء والأشراف في الإسلام. المستشرق الإنجليزي استانلي لين بول. الدار العربية للموسوعات 2006-1427هـ.
* [http://www.hukam.net/family.php?fam=175 بني زياد]
{{جزیرہ نما عرب وچ اسلامی خاندان}}

[[گٹھ:سنی شاہی سلسلے]]
[[گٹھ:عرب شاہی سلسلے]]
[[گٹھ:یمن د‏‏ی اسلامی تریخ]]
[[گٹھ:819ء دیاں تاسیساں]]
[[گٹھ:سابقہ ملکاں دے مضامین جنہاں د‏‏ی اصلاح درکار اے ]]</text>
      <sha1>i3w0hybo6sqm6ofej5a0iqaxqr17ml0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سعد آباد محل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149264</id>
    <revision>
      <id>709095</id>
      <parentid>709015</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T11:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>709095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13429" sha1="i6r0tbxhbc8bcvkxb653dnffd18azrt" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات عمارت|name=Sa'dabad Complex|native_name={{lang|fa| سعدآباد محل}}|image=Mellat Palace Museum 02.jpg|image_caption=سفید محل|map_type=Iran Tehran|map_caption=تہران وچ مقام|coordinates={{coord|35.816664|51.422539|display=inline}}|location_town=[[تہران]]|location_country=[[ایران]]|address=دربند، ظفر نیہا، [[تجریش]]، ولی عصر اسٹریٹ|current_tenants=[[صدر ایران]]|architect=حسین بہزاد|client=|engineer=|construction_start_date=1921ء|date_demolished=|cost=|structural_system=|style=نیو کلاسک طرز تعمیر|size=|embedded=}}

'''سعدآباد محل'''( {{Lang-fa|مجموعه سعدآباد}} ) اک 110 ہیکٹر محل اے جو قاجار تے [[پہلوی خاندان|پہلوی]] بادشاہاں نے تعمیر کيتا سی، جو شیمیران ، گریٹر تہران ، [[ایران]] وچ واقع ا‏‏ے۔ [[صدر ایران|ایران دے صدر]] د‏‏ی سرکاری رہائش گاہ اس محل تو‏ں متصل واقع ا‏‏ے۔ اس محل وچ 180 ہیکٹر تو‏ں ودھ قدرتی جنگل، گلیاں، [[کاریز|قنات]] ، گیلریاں، حویلی/محل تے عجائب گھر شام‏ل نيں۔

== تریخ ==
اس محل نو‏‏ں 19ويں صدی وچ [[قاجار خاندان]] دے بادشاہاں نے بنایا تے آباد کيتا سی۔ توسیع دے بعد [[پہلوی خاندان]] دے [[رضا شاہ پہلوی|رضا شاہ نے]] 1920 د‏‏ی دہائی وچ ایتھ‏ے رہائش اختیار کيتی۔ انہاں دا بیٹاشاہ [[محمد رضا شاہ پہلوی|محمد رضا پہلوی]] ، 1970 د‏‏ی دہائی وچ ایتھ‏ے منتقل ہويا۔ 1978 وچ صدر [[جمی کارٹر]] ایران دے دورے دے دوران حکومت دے لئی امریک‏‏ی حمایت د‏‏ی ضمانت دینے دے لئی اس محل وچ رہ‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://www.worldcat.org/oclc/1255527666|عنوان=Grey wars : a contemporary history of U.S. special operations|آخری=Collins|پہلا=N.W.|تریخ=2021|آئی_ایس_بی_این=978-0-300-25834-9|مقام=New Haven|او_سی_ایل_سی=1255527666}}&lt;/ref&gt; [[انقلاب ایران|1979 دے انقلاب]] دے بعد ایہ محل اک عوامی عجائب گھر بن گیا۔

== موجودہ استعمال ==
محل عجائب گھر اُتے مشتمل اے جو زائرین دے لئی قابل رسائی نيں۔ ہور حصے فی الحال [[صدر ایران|اسلامی جمہوریہ ایران دے صدر دے دفتر]] دے زیر استعمال نيں۔ اس محل نو‏‏ں ایران د‏‏ی ثقافتی ورثہ تنظیم چلاندی اے جو ملک دے بیشتر نمونے، تھ‏‏انو‏اں تے ثقافتی پہلوآں دے لئی ذمہ دار ا‏‏ے۔

== محل وچ جگہاں ==

=== محل دے دروازے ===

* نظامی گیٹ، جتھو‏ں [[رضا شاہ پہلوی|رضا شاہ]] کمپلیکس وچ داخل ہُندے سن ۔
* زعفرانی گیٹ ، فی الحال صدارتی تنظیم دے زیر استعمال ا‏‏ے۔
* دربند گلی دا گیٹ، جتھو‏ں شاہ [[محمد رضا شاہ پہلوی|محمد رضا پہلوی]] کمپلیکس وچ داخل ہُندے سن ۔
* دربند چوک دا گیٹ
* جعفر آباد گیٹ (پہلا)
* جعفر آباد گیٹ (دوسرا)
* دریائی دروازہ
* وائٹ ہاؤس دا گیٹ

=== اہ‏م عمارتاں ===
[[فائل:Sad Abad Ceiling.jpg|thumb| ''وائٹ ہاؤس'' وچ [[ایرانی اساطیر|فارسی افسانےآں]] د‏‏ی عکاسی]]
[[فائل:Sa'dabad Palace Darafshs (2).jpg|thumb| آرش آرچر دا مجسمہ]]

* ''[[احمد شاہ قاجار|احمد شاہ قاجر]] محل''

::

* ''گرین پیلس''

::

* میلات میوزیم

:: ''وائٹ پیلس'' ، شاہ [[محمد رضا شاہ پہلوی|محمد رضا پہلوی]] تے ملکہ [[فرح دیبا پہلوی|فرح دیبا]] د‏‏ی سابقہ سرکاری رہائش گاہ۔

* قدرتی تریخ دا میوزیم

:: ''خصوصی محل'' ، فی الحال صدارتی تنظیم دے زیر استعمال ا‏‏ے۔

* فنون لطیفہ دا میوزیم

:: ''بلیک پیلس''

* بشریات دا میوزیم

:: ''شہزادی شمس محل'' ، [[شمس پہلوی]] دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

* شیشے دے سامان تے دستکاری دا میوزیم

:: شہزادی ''اشرف محل'' دا ناں [[محمد رضا شاہ پہلوی|محمد رضا پہلوی]] د‏‏ی بہن دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

* ترمیم 36 د‏‏ی تعمیر (اک سرکاری ادارہ)

:: ''شہزادہ غلام رضا محل'' ، جو غلام رضا پہلوی دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

* ''بادشاہ ماں کا'' محل

:: فی الحال صدارتی تنظیم دے ذریعہ استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

* ''شہزادہ احمد رضا محل'' ، [[رضا شاہ پہلوی|رضا شاہ]] دے دوسرے بیٹے دے ناں اُتے رکھیا گیا۔

:: فی الحال صدارتی تنظیم دے ذریعہ استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔

* کمپلیکس د‏‏ی انتظامیہ

:: ''شہزادہ عبدالرضا محل'' ، [[رضا شاہ پہلوی|رضا شاہ]] دے بیٹے عبدالرضا پہلوی دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

* ٹریننگ سینٹر

:: ''شہزادہ بہمن محل'' ، جو غلام رضا پہلوی دے بیٹے دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

* ملٹری میوزیم

:: ''شہزادہ شہرام محل'' ، جو [[اشرف پہلوی]] دے بیٹے دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

* فنکارانہ مخلوق دا میوزیم

:: ''فریدہ گھوٹبی دا محل'' ، مہارانی [[فرح دیبا پہلوی|فرح دیبا]] د‏‏ی والدہ۔

* بہزاد میوزیم

:: ''رضا پہلوی دا پہلا محل'' ، [[رضا پہلوی|رضا پہلوی II]] دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

* میوزیم آف ٹریژر (ڈیفائن میوزیم)

:: ''رضا پہلوی دا دوسرا محل'' ، جو فی الحال صدارتی تنظیم دے زیر استعمال ا‏‏ے۔

* میر عماد کیلیگرافی دا میوزیم

:: ''شہزادی فرح ناز تے شہزادہ علی رضا دا محل'' ، [[محمد رضا شاہ پہلوی|محمد رضا پہلوی]] دے بچےآں فرح ناز تے علی رضا دے ناں اُتے رکھیا گیا ا‏‏ے۔

* ابکر میوزیم

:: [[لیلی پہلوی|لیلیٰ پہلوی]] دے ناں تو‏ں منسوب ''شہزادی لیلیٰ محل'' ۔

== بادشاہ د‏‏ی ماں دا محل ==
پہلوی دور وچ ، ایہ محل ماریشس وچ جلاوطنی تو‏ں پہلے رضا شاہ د‏‏ی زندگی دے آخری سالاں دا مقام سی۔ ایہ 1979 دے انقلاب دے وقت تک بادشاہ د‏‏ی والدہ ( [[تاج‌ الملوک آیرملو|تاج الملوک]] ) د‏‏ی رہائش گاہ وی سی ایہ محل فی الحال ایران دے صدارتی ادارے دے قبضے وچ اے تے حکومت ایران دے خصوصی مہماناں دے لئی مخصوص ا‏‏ے۔ تے ايس‏ے وجہ تو‏ں ایہ &quot;ریپبلک بلڈنگ&quot; دے ناں تو‏ں وی مشہور ا‏‏ے۔ ایہ جگہ فی الحال عوام دے لئی ناقابل رسائی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=2022-05-18|عنوان=Sa'dabad Complex {{!}} A Tehran's most beautiful historical attraction!|یوآرایل=https://irpersiatour.com/blog/sadabad-complex-a-tehrans-most-beautiful-historical-attraction/|تریخ رسائی=2022-06-07|ویب گاہ=ir Persiatour|زبان=en-US|آرکائیو تریخ=2022-06-07|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20220607103002/https://irpersiatour.com/blog/sadabad-complex-a-tehrans-most-beautiful-historical-attraction/|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;

== سبزمحل ==
گرین میوزیم پیلس نو‏‏ں &quot;ایران دا سب تو‏ں خوبصورت محل&quot; کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ محل اپنی تاریخی تے تعمیرا‏تی اہمیت د‏‏ی وجہ تو‏ں اہ‏م ا‏‏ے۔ ایہ قاجار دور دا اے تے اس وچ ایرانی فن تعمیر دے دو انداز نيں۔ اس محل نو‏‏ں رضا خان دے دور وچ &quot;پتھر دا محل&quot; تے محمد رضا پہلوی دے دور وچ &quot;شاہوند محل&quot; کہیا۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=2022-05-18|عنوان=Sa'dabad Complex {{!}} A Tehran's most beautiful historical attraction!|یوآرایل=https://irpersiatour.com/blog/sadabad-complex-a-tehrans-most-beautiful-historical-attraction/|تریخ رسائی=2022-06-07|ویب گاہ=ir Persiatour|زبان=en-US|آرکائیو تریخ=2022-06-07|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20220607103002/https://irpersiatour.com/blog/sadabad-complex-a-tehrans-most-beautiful-historical-attraction/|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt;

== میلات عجائب گھر ==
7,000 مربع میٹر دے رقبے دے نال محل آف د‏ی نیشن میوزیم سعد آباد کمپلیکس دا سب تو‏ں وڈا محل ا‏‏ے۔ تے اپنے سفید چہرے د‏‏ی وجہ تو‏ں &quot;وائٹ ہاؤس&quot; دے ناں تو‏ں وی مشہور سی۔ وکھ وکھ سالاں دے دوران اس محل دے ہور ناں ایہ سن : بادشاہ دا محل، نجی محل تے نجی وائٹ ہاؤس۔ 1979 دے انقلاب تے ثقافتی ورثے د‏‏ی تنظیم نو‏‏ں کمپلیکس د‏‏ی منتقلی دے بعد تک، اس دا ناں &quot;دی پیلس آف د‏ی نیشن میوزیم&quot; (فارسی وچ میلات میوزیم) رکھیا گیا۔ محل د‏‏ی تعمیر، پہلوی دور دے آخر وچ شروع ہوئی۔

== تصاویر ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;130&quot;&gt;
File:Sa'dabad Palace Darafshs (1).jpg|ربط=[[:en:File:Sa'dabad Palace Darafshs (1)]].jpg|شاہ د‏‏ی ٹانگاں دا مجسمہ
File:Kakh-e-sabz.JPG|ربط=[[:en:File:Kakh-e-sabz]].JPG|سبز محل
File:White palace.JPG|ربط=[[:en:File:White palace]].JPG|سفید محل
File:کاخ موزه سعدآباد۵.jpg|ربط=[[:en:File:کاخ موزه سعدآباد۵]].jpg|شہزادی شمس دا محل
File:کاخ موزه سعدآباد۷.jpg|ربط=[[:en:File:کاخ موزه سعدآباد۷]].jpg|شہزادہ بہمن محل
File:View of the saadabad palace.JPG|ربط=[[:en:File:View of the saadabad palace]].JPG|سبز محل دا اک حصہ
File:Hall Mirror - Shahvand Castle 1.jpg|ربط=[[:en:File:Hall Mirror – Shahvand Castle 1]].jpg|سبز محل دا آئینہ ہال
File:Sa'dabad Palace Darafsh (172).jpg|ربط=[[:en:File:Sa'dabad Palace Darafsh (172)]].jpg|شاہی کاراں دا گیراج
File:کاخ موزه سعدآباد۴.jpg|ربط=[[:en:File:کاخ موزه سعدآباد۴]].jpg|شاہی لباس دا میوزیم
File:Sa'dabad Palace Darafsh (181).jpg|ربط=[[:en:File:Sa'dabad Palace Darafsh (181)]].jpg|رضا شاہ دے کپڑےآں دا حصہ
File:Sadabad Complex entrance.jpg|ربط=[[:en:File:Sadabad Complex entrance]].jpg|سعد آباد گیٹ
File:20191106134346 IMG 1620.jpg|ربط=[[:en:File:20191106134346 IMG 1620.jpg]]
&lt;/gallery&gt;{{پانوراما|image=File:Pano-shah-office-mellat-palace.jpg|height=300}}{{پانوراما|image=File:Pano-high-res-mellat-palace-ground-floor.jpg|height=220}}

== ہور ویکھو ==
* [[پہلوی خاندان]]
* [[ایرانی فن تعمیر]]
* [[ایوان صدر|صدارتی محل]]

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہرلے جوڑ ==

* [http://www.sadmu.ir/?Lang=En سرکاری ویب گاہ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190316123418/http://www.sadmu.ir/?Lang=En |date=2019-03-16 }}
* [https://irpersiatour.com/blog/sadabad-complex-a-tehrans-most-beautiful-historical-attraction/ Irprsiatour ویب گاہ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220607103002/https://irpersiatour.com/blog/sadabad-complex-a-tehrans-most-beautiful-historical-attraction/ |date=2022-06-07 }}

[[گٹھ:مضمون مع مختصر وضاحت]]
[[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت]]
[[گٹھ:ایران دے محلات]]
[[گٹھ:ایران دے تاریخی مکان عجائب گھر]]
[[گٹھ:ایران وچ فارسی باغات]]
[[گٹھ:ایران دے قومی عجائب گھر]]
[[گٹھ:تہران وچ پرکشش سیاحتی تھ‏‏انو‏اں ]]
[[گٹھ:ایران وچ شاہی رہائش گاہاں]]
[[گٹھ:تہران وچ محلات]]
[[گٹھ:ایرانی معماری]]
[[گٹھ:مقالے جنہاں وچ فارسی بولی دا متن اے ]]
[[گٹھ:فارسی باغات]]
[[گٹھ:انیہويں صدی د‏‏ی معماری]]
[[گٹھ:صدارتی رہائش گاہاں]]
[[گٹھ:شاہی سکونت گاہاں]]
[[گٹھ:تہران دے پارک]]</text>
      <sha1>i6r0tbxhbc8bcvkxb653dnffd18azrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ورتنوالا:Miran500/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>149273</id>
    <revision>
      <id>709081</id>
      <parentid>709044</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T20:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miran500</username>
        <id>44814</id>
      </contributor>
      <origin>709081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2506" sha1="ocp9po3pqp0nv7j79mscwgu5o7cjgju" xml:space="preserve">شمالی بنگال

'''شمالی بنگال''' ( بنگالی : উত্তরবঙ্গ اتربوگو، اتر بنگا) اک سرحد پار ثقافتی – جغرافیائی خطہ اے جس وچ بنگلہ دیش دے شمال مغربی علاقےآں دے نال نال مغربی بنگال ریاست دے شمالی حصے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ چڑھدے ول جمنا اتے دکھن ول گنگا نال جڑیا ہویا اے، ایہہ موٹے طور تے بنگلہ دیش دے راجشاہی اتے رنگپور ڈویزن دے نال-نال جلپائیگوری اتے بھارتی ریاست مغربی بنگال دے زیادہتر مالدا ڈویزن (مرشد آباد نوں چھڈّ کے) اتے مشتمل اے۔ اک وسیع معنیاں دے تحت اس وچ بنگال دا ثقافتی یا جغرافیائی طور اُتے حصہ سمجھے جانے والے ملحقہ علاقے وی شامل ہوسکدے نيں ، جداں مہانند دریا دا طاس۔

ایہہ لگبھگّ برینڈ دے اتہاسک کھیتر نال ملدا-جلدا ہے، جس نے اس کھیتر دے اندر واقع بریند ٹریکٹ نوں اسدا ناں دتا ہے۔

== انتظامی علاقے ==
[[فائل:South- N North Bengal in Bangladesh.png|thumb|بنگلہ دیش دا نقشہ جس چ شمالی بنگال سبز رنگ چ تے جنوبی بنگال لال رنگ چ وکھایا گیا اے۔]]
'''رنگ پور ڈویژن'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
!'''راجشاہی ڈویژن'''
! '''رنگ پور ڈویژن'''
|-
|
* ضلع بوگرا
* ضلع چپائی نواب گنج
* ضلع جویپورہاٹ
* ضلع نوگاؤں
* ضلع نٹورے
* ضلع پبنا
* ضلع راجشاہی
* ضلع سراج گنج
|
* ضلع دیناج پور، بنگلہ دیش
* ضلع گیبندھا
* کوریگرام ضلع
* ضلع لالمونیرھاٹ
* ضلع نیلپھماری
* ضلع پنچ گڑھ
* ضلع رنگ پور
* ضلع ٹھاکرگاؤں
|}
===ہندوستان دے لہندے بنگال وچ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
!جلپائیگوری ڈویژن
!مالدا ڈویژن
|-
|
* ضلع دارجلنگ
* کلیمپونگ ضلع
* ضلع جلپائیگوری
* ضلع علیپوردوار
* ضلع کوچ بہار
|
* ضلع مالدا
* ضلع اتر دیناج پور
* ضلع دکشن دناج پور&lt;hr/&gt;
* ''ضلع مرشد آباد'' (عام طور تے خارج)
|}</text>
      <sha1>ocp9po3pqp0nv7j79mscwgu5o7cjgju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>709082</id>
      <parentid>709081</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T20:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miran500</username>
        <id>44814</id>
      </contributor>
      <origin>709082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2751" sha1="398gt0cg092tup9qvybpln39wpn8b9u" xml:space="preserve">شمالی بنگال

'''شمالی بنگال''' ( بنگالی : উত্তরবঙ্গ اتربوگو، اتر بنگا) اک سرحد پار ثقافتی – جغرافیائی خطہ اے جس وچ بنگلہ دیش دے شمال مغربی علاقےآں دے نال نال مغربی بنگال ریاست دے شمالی حصے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ چڑھدے ول جمنا اتے دکھن ول گنگا نال جڑیا ہویا اے، ایہہ موٹے طور تے بنگلہ دیش دے راجشاہی اتے رنگپور ڈویزن دے نال-نال جلپائیگوری اتے بھارتی ریاست مغربی بنگال دے زیادہتر مالدا ڈویزن (مرشد آباد نوں چھڈّ کے) اتے مشتمل اے۔ اک وسیع معنیاں دے تحت اس وچ بنگال دا ثقافتی یا جغرافیائی طور اُتے حصہ سمجھے جانے والے ملحقہ علاقے وی شامل ہوسکدے نيں ، جداں مہانند دریا دا طاس۔

ایہہ لگبھگّ برینڈ دے اتہاسک کھیتر نال ملدا-جلدا ہے، جس نے اس کھیتر دے اندر واقع بریند ٹریکٹ نوں اسدا ناں دتا ہے۔

== انتظامی علاقے ==
[[فائل:South- N North Bengal in Bangladesh.png|thumb|بنگلہ دیش دا نقشہ جس چ شمالی بنگال سبز رنگ چ تے جنوبی بنگال لال رنگ چ وکھایا گیا اے۔]]
'''رنگ پور ڈویژن'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
!'''راجشاہی ڈویژن'''
! '''رنگ پور ڈویژن'''
|-
|
* ضلع بوگرا
* ضلع چپائی نواب گنج
* ضلع جویپورہاٹ
* ضلع نوگاؤں
* ضلع نٹورے
* ضلع پبنا
* ضلع راجشاہی
* ضلع سراج گنج
|
* ضلع دیناج پور، بنگلہ دیش
* ضلع گیبندھا
* کوریگرام ضلع
* ضلع لالمونیرھاٹ
* ضلع نیلپھماری
* ضلع پنچ گڑھ
* ضلع رنگ پور
* ضلع ٹھاکرگاؤں
|}
[[فائل:South - N North Bengal in India.png|thumb|مغربی بنگال دا نقشہ جس وچ شمالی بنگال سبز رنگ وچ تے جنوبی بنگال سرخ رنگ وچ دکھایا گیا ا ے۔]]

===ہندوستان دے لہندے بنگال وچ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
!جلپائیگوری ڈویژن
!مالدا ڈویژن
|-
|
* ضلع دارجلنگ
* کلیمپونگ ضلع
* ضلع جلپائیگوری
* ضلع علیپوردوار
* ضلع کوچ بہار
|
* ضلع مالدا
* ضلع اتر دیناج پور
* ضلع دکشن دناج پور&lt;hr/&gt;
* ''ضلع مرشد آباد'' (عام طور تے خارج)
|}

== ڈیموگرافکس ==</text>
      <sha1>398gt0cg092tup9qvybpln39wpn8b9u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>709083</id>
      <parentid>709082</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T20:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Miran500</username>
        <id>44814</id>
      </contributor>
      <comment>/* ڈیموگرافکس */</comment>
      <origin>709083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3058" sha1="acqcthhcyy695hcx7hafn9lrr42uu53" xml:space="preserve">شمالی بنگال

'''شمالی بنگال''' ( بنگالی : উত্তরবঙ্গ اتربوگو، اتر بنگا) اک سرحد پار ثقافتی – جغرافیائی خطہ اے جس وچ بنگلہ دیش دے شمال مغربی علاقےآں دے نال نال مغربی بنگال ریاست دے شمالی حصے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ چڑھدے ول جمنا اتے دکھن ول گنگا نال جڑیا ہویا اے، ایہہ موٹے طور تے بنگلہ دیش دے راجشاہی اتے رنگپور ڈویزن دے نال-نال جلپائیگوری اتے بھارتی ریاست مغربی بنگال دے زیادہتر مالدا ڈویزن (مرشد آباد نوں چھڈّ کے) اتے مشتمل اے۔ اک وسیع معنیاں دے تحت اس وچ بنگال دا ثقافتی یا جغرافیائی طور اُتے حصہ سمجھے جانے والے ملحقہ علاقے وی شامل ہوسکدے نيں ، جداں مہانند دریا دا طاس۔

ایہہ لگبھگّ برینڈ دے اتہاسک کھیتر نال ملدا-جلدا ہے، جس نے اس کھیتر دے اندر واقع بریند ٹریکٹ نوں اسدا ناں دتا ہے۔

== انتظامی علاقے ==
[[فائل:South- N North Bengal in Bangladesh.png|thumb|بنگلہ دیش دا نقشہ جس چ شمالی بنگال سبز رنگ چ تے جنوبی بنگال لال رنگ چ وکھایا گیا اے۔]]
'''رنگ پور ڈویژن'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
!'''راجشاہی ڈویژن'''
! '''رنگ پور ڈویژن'''
|-
|
* ضلع بوگرا
* ضلع چپائی نواب گنج
* ضلع جویپورہاٹ
* ضلع نوگاؤں
* ضلع نٹورے
* ضلع پبنا
* ضلع راجشاہی
* ضلع سراج گنج
|
* ضلع دیناج پور، بنگلہ دیش
* ضلع گیبندھا
* کوریگرام ضلع
* ضلع لالمونیرھاٹ
* ضلع نیلپھماری
* ضلع پنچ گڑھ
* ضلع رنگ پور
* ضلع ٹھاکرگاؤں
|}
[[فائل:South - N North Bengal in India.png|thumb|مغربی بنگال دا نقشہ جس وچ شمالی بنگال سبز رنگ وچ تے جنوبی بنگال سرخ رنگ وچ دکھایا گیا ا ے۔]]

===ہندوستان دے لہندے بنگال وچ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
!جلپائیگوری ڈویژن
!مالدا ڈویژن
|-
|
* ضلع دارجلنگ
* کلیمپونگ ضلع
* ضلع جلپائیگوری
* ضلع علیپوردوار
* ضلع کوچ بہار
|
* ضلع مالدا
* ضلع اتر دیناج پور
* ضلع دکشن دناج پور&lt;hr/&gt;
* ''ضلع مرشد آباد'' (عام طور تے خارج)
|}

== ڈیموگرافکس ==

=== بنگلہ دیش وچ ===
اس علاقے دی لوک گنتی 2022ء دی مردم شماری دے مطابق 37,962,820 (3.79 کروڑ) اے ۔ ایتھ‏ے د‏‏ی زیادہ تر آبادی اسلام نو‏‏ں مندی اے تے ہندو مت سب تو‏ں وڈی اقلیت ا‏‏ے۔</text>
      <sha1>acqcthhcyy695hcx7hafn9lrr42uu53</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>