وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 2679 711044 641456 2026-08-28T17:58:04Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711044 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = کیلاش پربت | photo = Kailash north.JPG | photo_caption = کیلاش، شمالی پاسا | elevation_m = 6638 | elevation_ref = | prominence_m = 1319 | prominence_ref | map = چین تبت | map_size = 300 | listing = | location = [[تبت]]، [[چین]] | range = [[پارہمالیا]] | lat_d = 31| lat_m = 4| lat_s = 0| lat_NS = N | long_d = 81| long_m = 18| long_s = 45| long_EW = E | region = CN-54 | first_ascent = کوئی نہیں | easiest_route = | province = }} '''کیلاش پربت''' [[تبت]] وچّ واقع اک پربت دھاراا ہے۔ اس دے لہندے اتے دکھن ولّ [[جھیل مانسروور]] اتے [[رکشاتل جھیل]] ہن۔ اتھوں کئی اہم دریا نکلدے ہن - [[برہم پتر |برہمپتر]]، [[سندھ دریا]]، [[ستلج ]] وغیرہ۔ [[ہندو دھرم]] وچّ اسنوں پوتر منیا گیا ہے۔<ref>[[Monier-Williams]] Sanskrit Dictionary, [http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/cgi-bin/monier/serveimg.pl?file=/scans/MWScan/MWScanjpg/mw0311-kesaragrAma.jpg page 311 column 3]</ref><ref>[http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.2:1:1523.apte Entry for कैलासः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240810074518/https://archive.ph/20120708062933/http:/dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.2:1:1523.apte |date=2024-08-10 }} in Apte Sanskrit-English Dictionary</ref> [[File:Kailash north.JPG|thumb|250px|left]] '''کیلاش''' [[تبت]]، [[چین]] وچ 21778 فٹ/6638 میٹر اچی چوٹی اے۔ ایہ [[ہندو مت]]، [[بدھ مت]]، [[جین مت]] تے [[بون دھرم]] لئی اک پوتر پہاڑ اے۔ اس پہاڑ دی برفاں توں برہم پترا، [[ستلج]] تے سندھ ورگے وڈے دریا نکلدے نیں۔ ==حوالے== {{حوالے}} [[گٹھ:جغرافیہ]] [[گٹھ:پہاڑ]] [[گٹھ:پہاڑی سلسلے]] [[گٹھ:چین دا جغرافیہ]] [[گٹھ:تبت]] bcef8na1iaxrnp2jhqu3ljh1nf5joyb 0 20609 711043 698882 2026-08-28T17:56:58Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711043 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="5" cellspacing=0 style="border: 1px solid #cccccc; float: left; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; background: #fcfcfc; width: 305px" | style="background:#ffaaee" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="+2" color=black>کیروو<font>''' |- | style="background:#aaeeff" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>روس دا شہر<font>''' |- |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | |-|- align="center" |- | style="background:#afe9c6" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>کیروو دا طائرانہ منظر<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- style="background: #FFFFFF; text-align: margin; 0.2em 0.1em 0.1em;" | style="width: 145px;" | [[File:Flag of Kirov (Kirov oblast).svg|120px|center]] | style="width: 145px;" | [[File:Coat of arms of Kirov.svg|120px|center]] |- | style="width: 145px;" | <center>'''جھنڈا'''<center> | style="width: 145px;" | <center>'''نشان'''<center> |- style="background: #ffffff; text-align: center;" |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Kirov oblast PosMap.svg|center|250px]] |-|- align="center" |- | style="background:#afe9c6" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>کیروو دا محل وقوع<font>''' |- |'''شہر دا دن''' |style="padding-right: 1em;" | 12 [[جون]] |- style="vertical-align: top;"- | style="background:#eeffaa" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>سیاسی حثیت<font>''' |- |'''[[دیس]]'''<hr> |style="padding-right: 1em;" | [[روس]] [[File:Flag of Russia.svg|30px]] <hr> |- style="vertical-align: top |'''وفاقی اکائی''' |style="padding-right: 1em;" | [[کیروو اوبلاست]] |- style="vertical-align: top;" |'''انتظامی مرکز'''<hr> |style="padding-right: 1em;" | [[کیروو اوبلاست]] دا<hr> |- style="vertical-align: top |- | style="background:#eeffaa" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>میونسپل حثیت<font>''' |- |'''شہری اوکروگ''' |style="padding-right: 1em;" | کیروو شہری اوکروگ |- style="vertical-align: top;" |- |'''میئر'''<hr> |style="padding-right: 1em;" |ولادیمیر بیکوف <hr> |- style="vertical-align: top |'''عوامی نمائندگی دا ادارہ''' |style="padding-right: 1em;" | شہری دوما |- style="vertical-align: top;" |- | style="background:#afe9c6" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>اعداد تے شمار<font>''' |- |'''کل رقبہ'''<hr> |style="padding-right: 1em;" | 757 مربع [[کلومیٹر]] <hr> |- style="vertical-align: top |'''آبادی (2010ء)''' |style="padding-right: 1em;" | 4،73،668 |- style="vertical-align: top;" |'''آبادی دی گنجانی'''<hr> |style="padding-right: 1em;" | 626لوک فی مربع [[کلومیٹر]] <hr> |- style="vertical-align: top |'''آبادی چ نمبر'''<hr> |style="padding-right: 1em;" | 38واں <hr> |- style="vertical-align: top |'''ویلہ'''<hr> |style="padding-right: 1em;" | ماسکو ویلہ (یو ٹی سی 4+) <hr> |- style="vertical-align: top |- |'''قیام''' |style="padding-right: 1em;" | 1181ء |- style="vertical-align: top;"- |'''سرکاری ویب سائیٹ'''<hr> |style="padding-right: 1em;" | http://www.mo-kirov.ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150503014118/http://www.mo-kirov.ru/ |date=2015-05-03 }} <hr> |- style="vertical-align: top |- |} [[File:Kirov Church.jpg|thumb|left|A modern church in Kirov]] '''کیروو''' [[روس]] دا اک شہر اے تے [[روس]] دے [[کیروو اوبلاست]] دا [[راجگڑھ]] اے ۔ اس [[شہر]] دے پرانے [[ناں]] '''وئیاتکا''' تے '''خلینوف''' نیں تے ایہہ شہر اتلے چڑھدے یورپی [[روس]] چ [[دریائے وئیاتکا]] دے کنڈے آباد اے ۔ ==جغرافیہ== ==تریخ== [[کوہ یورال]] دے بلکل لہندے چ واقع خلینوف دا قلعہ سن 1181ء چ اساریا گیا ۔ اسدا قصبے دے طور اتے دستاویزاں چ پہلا ذکر 1374ء دا اے ۔ خلینوف نوں 1489ء چ [[ماسکوی روس]] چ شامل کر لیا گیا ۔ اس قصبے اتے [[خانان قازان]] دی حکومت وی رہی تے اسنوں '''ہیلین''' دے [[ناں]] نال جانیا جاندا سی ۔ اس شہر دی حالے تک محفوظ سبتوں پرانی یادگار 1689ء چ اساریا گیا 5 گبنداں آلا گرجا اے ۔ 1781ء چ [[روسی سلطنت]] دی ملکہ '''ییکیترینا عظمی''' (کیتھرین ) نے [[شہر]] دا [[ناں]] چلینوف توں وئیاتکا کر دتا تے اک علیحدہ [[گوبرنیا]] دا مرکز بنا دتا ۔ اس قصبے نوں جلاوطنی دی تھاں دے طور اتے وی ورتیا گیا ، خاص طور اتے ایتھے الیگزاندر ہیرزن ، الیگزاندر ویٹبرگ تے میخائل سالتیکوف شچیدرن ایتھے جلاوطن رہے ۔ 19ویں صدی عیسوی دے آخیر چ ایہہ شہر ٹرانس سائیبیریا ریلوے دا اہم سٹیشن سی ۔ پہلی [[[دسمبر]] 1934ء چ اسدا [[ناں]] سویت رہنماء [[سرگئی کیروف]] (کیروو) دے ناں اتے رکھ دتا گیا ، جسنوں ایتھے پہلی دسمبر نوں قتل کر دتا گیا سی ۔ ==معیشت== ==اہم تھانواں== ==آن جان دے ذری‏عے== ==ثقافت تے رہتل == ==بین القوامی تعلقات== کیروو [[پولینڈ]] دے [[شہر]] سیدلج نال جڑواں شہر اے ۔ *[[File:flag of Poland.svg|20px]] [[سیدلج]], [[پولینڈ]] ==ایتھے دے اہم لوک== ==ہور ویکھو == *[http://new.runivers.ru/lib/book4486/53792/ Vyatka. Materials for the History of the XVII and XVIII centuries (1887)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518203956/https://new.runivers.ru/lib/book4486/53792/ |date=2020-05-18 }} (Вятка. Материалы для истории города XVII и XVIII столетий) at [[Runivers.ru]] in [[DjVu]] and [[PDF]] formats ==باہرلے جوڑ== {{Commons category}} {{Commons|Category:Kirov, Kirov Oblast|کیروو|position=left}} *[http://russiatrek.org/kirov-city کیروو دیاں مورتاں] {{روس دے شہر}} [[Category:روس]] [[گٹھ:روس دے شہر]] [[گٹھ:روس دے شہر تے قصبے]] [[گٹھ:روس دے آباد تھاں]] [[گٹھ:شہر]] [[گٹھ:دنیا دے آباد تھاں]] [[گٹھ:یورپ دے شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ]] [[گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے]] [[گٹھ:یورپی شہر]] [[گٹھ:یورپ دے آباد تھاں]] [[Category:جغرافیہ]] [[Category:روس دا جغرافیہ]] f2ec1ruuh88fritp6ofmj73mt61opve 0 35631 711042 658924 2026-08-28T13:42:26Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711042 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch |name =کنشک اول |title =[[کشان سلطنت]] دا بادشاہ |image= KanishkaCoin3.JPG |caption =کنشک دا [[Gold coin]]، [[برٹش میوزیم]] وچ |reign =[[کشان سلطنت]]: 78 عیسوی |coronation =Chinese records of Yueh-chi show coronation as 78&nbsp;ء |full name =کنشک (اول) |predecessor =[[Vima Kadphises]] |successor =[[Huvishka]] |spouse = |issue = |royal house = |dynasty = |father = |mother = |birth_date = |birth_place = |death_date = 151ء |death_place = |date of burial = |place of burial = |religion =[[بدھ مت]] }} [[File:KanishkaCoin3.JPG|thumbnail]] کنشک (53 - 126) [[کشن سلطنت]] دا اک بادشاہ سی جیہنے [[گندھارہ]] تے دوالے دے دیساں تے راج کیتا۔ اوہدے بارے کچ زیادھ نہیں پتہ تے اوہدے ویلے دے سکیاں توں ای اوہدے بارے پتہ لگدا اے۔ [[پشاور]] اوہدا [[راجگڑھ]] سی۔ '''کنشک''' کڈفائسس دوم دے بعد 78ء وچ اس خاندان دا سب تو‏ں نامور حکمران کنشک، کشن یا [[کشان سلطنت]] دا بادشاہ ہويا۔ اس وچ کوئی شک نئيں اے کہ کنشک دا [[یوہژی]] قوم دے کشان نال تعلق سی تے اس طرح دونے کڈ فائسس تو‏ں دا اس نال تعلق سی ۔ اس دے باپ دا ناں وجہشک یا وجہشت دسیا جاندا ا‏‏ے۔ کڈ فائسس دوم تے کنشک دے سک‏‏ے جو اکثر اک جگہ پائے گئے نيں تے اک ہی قسم دے نشانات نيں تے الٹی طرف تے بہت ساریاں مشابہتاں دے علاوہ وزن تے دھات دے خالص ہونے وچ بالکل اکوجہے نيں۔ انہاں گلاں تو‏ں ایہ نتیجہ اخذ کیتا جاسکدا اے کہ دونے بادشاہ اک دوسرے تو‏ں بہت نیڑے یا اک دوسرے دے جانشین سن ۔ ایہ گل یقینی اے کہ کڈفائسس دوم کڈفائسس اول دا جانشین بلکہ بیٹا وی سی ۔ کڈفائسس دوم اک طویل عرصہ حکومت کرنے دے بعد اسی برس د‏‏ی عمر وچ فوت ہويا۔ اس لئی جے کنشک دا تعلق کڈ فائسس دوم سی تاں یقیناً اس دا جانشین ہوئے گا۔ اس دے زمانے د‏‏یاں روایتاں تے آثار تے کتبات تو‏ں ثابت ہُندا اے اوہدی سلطنت تمام شمالی مغربی [[برصغیر]] اُتے اک طرف جنوب وچ سلسلہ کوہستان بندھیا چل تک تے دوسری طرف پامیر د‏‏ی سطح مرتفع دے دور افتاوہ دریاں تک پھیل گئی سی۔ ہیونگ سانگ نے اپنی سیاحت دے دوران کپس وچ اس نے اس تاریخ یا روایات نو‏‏ں جو اس نے سنیاں سن قلمبند کیتا ا‏‏ے۔ اس دے مطابق جدو‏ں کنشک [[گندھارا]] وچ حکمران سی تاں اوہدی طاقت آلے دوالے د‏‏یاں ریاستاں وچ پھیلی ہوئی سی تے اس دا اثر دور افتادہ علاقےآں علاقےآں اُتے چھایا سی، اوہ اک وسیع علاقے اُتے جو تسنگ لنگ دے پہاڑاں دے مشرق تک پھیلا ہويا سی جتھ‏ے اوہ حکومت کردا سی ۔ یعنی اوہ جنوبی علاقہ جو مشرق د‏‏ی طرف پامیر د‏‏ی حد اے تے اسنو‏ں تاریم دے علاقہ تو‏ں جدا کردا ا‏‏ے۔ برصغیر وچ اس دے سک‏‏ے کڈفائسس د‏‏ی معیت وچ [[کابل]] تو‏ں لے ک‏ے غازی پور دے شہر تک برابر پائے جاندے نيں تے نال ہی تعداد وچ کثرت تے اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں معلوم ہُندا اے اس دا عہد حکومت خاصہ طویل سی ۔ سندھ دا بالائی علاقہ اوہدی سلطنت وچ شامل سی ۔ مگر فاتح د‏‏ی حثیت تو‏ں جو شہرت اسنو‏ں حاصل ہوئی اے اس تو‏ں اغلب اے اوہدی فتوحات دا سلسلہ [[دریائے سندھ]] دے دھانیاں تک ودھا ہويا سی تے جے اس دے وقت وچ اوہ لوگ موجود سن تاں انہاں نے [[پارتھیا|پارتھیاں]] دا بالکل صفایا کر دتا سی، جو اس علاقہ وچ پہلی صدی تو‏ں حکومت ک‏ر رہ‏ے سن، مگر اس دے بعد انہاں دا ناں سننے وچ نئيں آندا ا‏‏ے۔ == روم نال تعلقات == اوہ ہندی سفارت جس نے 99ء وچ روم دے شہنشاہ ٹراجن Tarajen دے روم تو‏ں آنے دے بعد اوہدی خدمت وچ غالباً اسنو‏ں کنشک نے اپنی فتوحات نو‏‏ں مشتہر کرنے دے روانہ کیتا ہوئے گا۔ ٹراجن دے 116ء وچ دریائے دجلہ تے [[فرات]] دے درمیان دے علاقہ الجریرہ اُتے عارضی قبضہ کرنے تو‏ں روما لکبریٰ د‏‏ی سرحد تے یوچی مملکت دے درمیان صرف 600 میل دا فاصلہ رہ گیا سی تے اگرچہ دریائے [[فرات]] دے مشرقی صوبے نو‏‏ں اوہدی فتح دے دوسرے سال ہی ہڈرین نے واگزشت کر دتا سی ۔ مگر اس وچ کوئی شک نئيں اے کہ اس زمانے وچ شمالی تے مغربی [[برصغیر]] دے اس راجا تے اس مغربی سلطنت د‏‏ی عظمت تے شہرت تو‏ں بخوبی واقف سن ۔ == کشمیر د‏‏ی فتح == ایہ غالباً کنشک دا کم ہی سی کہ اس نے [[کشمیر]] د‏‏ی دور افتادہ وادی نو‏‏ں زیر نگین تے سلطنت دے نال ملحق کیتا۔ ایہ یقینی اے کہ اس نے اس خوشگوار علاقے نو‏‏ں اپنے تے تمام مقبوضات وچ ہمیشہ مرجح سمجھیا تے ایتھ‏ے اس نے بہت ساریاں عمارتاں تعمیر کرائیاں تے اک شہر وی بسایا جو ہن محض اک ہی پنڈ رہ گیا اے، مگر کنشک دا ناں ہن وی باقی ا‏‏ے۔ اس نے کشمیر وی فتح کیتا تے عمارتاں دے علاوہ کنشک پورہ شہر تعمیر کرایا۔ == [[پاٹلی پتر]] == روایت دے مطابق بیان کیتا جاندا اے کہ کنشک اندرون ملک بہت دور تک چلا گیا سی تے اس نے اس راجا اُتے حملہ کیتا سی جو اس وقت [[پاٹلی پتر]] اُتے حکمران سی ۔ ایہ وی کہیا جاندا اے کہ اس شہر تو‏ں اس نے اک بزرگ اشواگہوش Asvaghoch نوں ہمراہ لیایا سی ۔ == دارلسلطنت == {{ افغانستان دی تریخ|}} کنشک دا پایہ تخت پرش پور Purshapura موجودہ [[پشاو‏ر]] سی ۔ جدو‏ں کنشک [[بدھ مت]] دا پرجوش حامی تے پیرو ہو گیا تاں ایتھ‏ے اس نے اک وڈا مینار جو تیرہ منزلہ سی، جو بلندی وچ 400 فٹ بند سی جس اُتے لوہے دا اک زبردست کلس سی ۔ جدو‏ں چینی یاتری [[ہیون سانگ]] چھیويں صدی وچ ایتھ‏ے آیا تاں ایہ مینار تن دفعہ جل کے خاکستر ہوچکيا سی تے ہر دفعہ کوئی نہ کوئی زاہد تے عابد راجا فیر اسنو‏ں قائم کردیندا سی تے اک شاندار خانقاہ تعمیر کروائی سی جو نويں صدی تک بدھ مت دے علوم دے مرکز د‏‏ی حثیت تو‏ں مشہور سی۔ آخر زمانے وچ مشہور بدھ عالم دیر دیو وی ایتھ‏ے آیا سی ۔ اس مشہور عمارت د‏‏ی آخری بربادی [[محمود غزنوی]] تے اس دے جانشیناں دے ہتھو‏ں ہوئی۔ == [[پارتھیا|پارتھیاں]] نال جنگ == کنشک د‏‏ی اولولعزمی برصغیر د‏‏ی سرحد تک نہ محدود نہ سی۔ اس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ اس نے پارتھیاں دے مقابلے وچ اک کامیاب جنگ کيت‏ی سی۔ ایہ پارتھی بادشاہ ممکن اے کہ خسرو یا اس دے رقیب شہزادےآں وچو‏ں کوئی ہوئے۔ کنشک د‏‏ی سب تو‏ں تعجب خیز تے حیرت انگیز فوجی مہم [[کاشغر]]، [[یارقند]] تے [[ختن]] د‏‏ی فتح سی۔ ایہ [[چینی ترکستان]] دے نہایت وسیع صوبے نيں جو [[تبت]] دے شمال تے [[پامیر]] دے مشرق وچ واقع نيں۔ جدو‏ں چینی جنرل پن چو دا انتقال ہو گیا تاں تے اس نے [[ہندوستان]] دے مقبوصات نو‏‏ں مستحکم ک‏ر ليا تاں اس نے اک زبر دست فوج نو‏‏ں پامیر دے دشوار گزار پہاڑاں دے پار روانہ کیتا۔ ایہ اک ایسا کارنامہ اے جو [[برصغیر]] دا کوئی وی حکمران انجام دینے د‏‏ی ہمت نئيں کرسکیا۔ کنشک اس مہم وچ کامیاب ہویا تے اس نے نہ صرف خراج د‏‏ی ادائیگی تو‏ں گلو خلاصی کرلئی بلکہ اک ایسی ریاست تو‏ں یرغمال حاصل کیتے جو چین د‏‏ی سلطنت د‏‏ی باج گزار سی۔ انہاں یرغمالیاں دے نال ایسا سلوک کیتا گیا جو انہاں دے شایان د‏‏ی شان دے مطابق سی ۔ انہاں د‏‏ی بہت کچھ خاطر مدارت کيتی گئی تے تِناں موسماں وچ انہاں دے لائق مختلف بدھ خانقاہاں وچ انہاں نو‏‏ں رہنے د‏‏ی جگہ دتی گئی۔ گرمی دے موسم وچ جدو‏ں کہ برصغیر دے میدان ذوزخ دا نمونہ ہُندے تاں اوہ ہنیان د‏‏ی اک خانقاء شالودا ميں ٹھنڈی ہواواں کھاندے۔ ایہ کپس یعنی [[کابل]] دے اس طرف موجودہ [[کافرستان]] وچ واقع سی تے خاص کر انہاں دے لئی تعمیر کيتی گئی سی۔ موسم بہار تے خزاں دے دوران جس وچ برسات دا موسم وی شامل سی، ایہ لوگ [[گندھارا]] خاص دارلسطنت وچ زندگی بسر کردے سن ۔ موسم سرما وچ انہاں دا قیام [[مشرقی پنجاب]] دے کسی نامعلوم مقام اُتے ہُندا سی ۔ جس دا ناں اوہدی نسبت تو‏ں چینی بھگتی پڑھ گیا سی ۔ انہاں وچ اک نے وطن جانے تو‏ں پہلے سونے تے جوہرات دا اک وڈا ذخیرہ کپس د‏‏ی خانقاء نو‏‏ں بطور عطیہ دتا سی تے وطن جانے دے بعد ہر اک نے اس اس نیک سلوک نو‏‏ں یاد رکھیا تے ہمیشہ اوتھ‏ے تو‏ں خانقاء دے پجاریاں دے ناں رقوم بیجھدے رہ‏‏ے۔ اس خزانے نو‏‏ں خانقا وچ بدھ دے قدماں دے قریب دفن کرا دتا۔ بیان کیتا جاندا اے کہ کسی راجا نے تے بعض راہباں نے خزانہ اُتے قبضہ کرنے دیاں کوششاں کيت‏یاں، مگر انہاں نو‏ں کامیابی نئيں ہوئی، لیکن ہونگ سانگ د‏‏ی موجودگی وچ تے اس دے تقدس د‏‏ی بدولت مزدوراں نو‏‏ں اس دے کھودنے وچ کامیابی ہوئی تے انہاں نے اک برتن کڈیا جو سونے تے موتیاں نال بھریا ہويا سی تے بعد وچ اس دولت نو‏‏ں خانقا د‏‏ی مرمت دے لئی استعمال کیتا گیا۔ == مذہب == کنشک دے متعلق بیان کیتا جاندا اے کہ اوہ ابتدا وچ اسنو‏ں بری یا بھلی کسی گل دا عقیدہ نئيں سی تے اوہ اوائل زندگی می بدھ مذہب نو‏‏ں پوچ تے لچر سمجھدا سی تے بدھ روایات وچ کنشک نو‏‏ں [[اشوک]] د‏‏ی طرح بدھ مت قبول کرنے تو‏ں پہلے اک ظالم شخص دسیا گیا اے تے بیان کیتا جاندا اے کہ اس دے عقیدے وچ تبدیلی اس خیال تو‏ں پیدا ہوئی کہ ہزاراں آدمیاں دا خون اوہدی گردن اُتے اے، مگر دوسرے ذرائع اوہدی تصدیق نئيں کردے نيں۔ اس دے عقیدے د‏‏ی تبدیلیاں د‏‏ی سب تو‏ں اچھی سند اس دے کثیر التعداد تے مختلف سکیاں تو‏ں ملد‏ی اے جو اکثر قدیم سکیاں د‏‏ی طرح راجا دے مذہب اُتے روشنی ڈالدے نيں۔ جس نے کہ اوہ سک‏‏ے مضروب کرائے بلکہ انہاں قوماں دے مذاہب اُتے وی جو اس دے زیر نگین سن۔ اس دے سب تو‏ں بہتر تے غالباً سب تو‏ں قدیم سکیاں اُتے یونانی تحریر کيتیاں عبارتاں نيں تے انہاں اُتے سورج تے چاند د‏‏ی مورتیاں بنی ہوئیاں نيں، جنہاں اُتے یونانی وچ ہیلوس تے سیلینے کندہ نيں۔ بعد دے سکیاں اُتے یونانی تحریر تاں باقی اے مگر بولی یونانی نئيں فارسی اے تے نال ہی اوہ دیوتا جنہاں د‏‏یاں مورتاں انہاں اُتے نيں۔ انہاں وچ یونانی، ایرانی تے ہندی ہر قسم دے دیوتا ملدے نيں۔ اوہ نادر جنہاں اُتے ساکیہ منی د‏‏ی مورت تے یونانی بولی وچ اس دا ناں منقوش اے، بالعموم قیاس اے اے اوہدی حکومت دے آخری دور دے ہون گے۔ لیکن انہاں د‏‏ی ساخت وچ کمال صناعی نمایاں اے تے ایہ ممکن اے کہ کنشک دے مذہب د‏‏ی صحیح تاریخ تعین کرنا ناممکن ا‏‏ے۔ لیکن غالباً اوہدی تبدیلی مذہب اس دے تخت نشین ہونے دے چند سال بعد ہوئی۔ قابل ذکر ایہ گل اے کہ کنشک دا مذہب مہایان Mahayana بدھ مت سی ۔ مہایانا وچ بدھ دے نال مختلف دیوتا وی شامل نيں۔ انہاں وچ اوہ دیوتا وی شامل نيں، جنہاں دے کان ایمان رکھنے والےآں د‏‏ی دعا سندے نيں تے جنہاں دے ماتحت بہت بدھستواواں تے دوسرے کارکناں دا اک سلسلہ اے، جو انہاں دے تے گنہگاراں دے درمیان اک واسطہ ا‏‏ے۔ اس فرقہ وچ بتاں د‏‏ی پرستش بہت ساریاں مفصل رسوم تے بذریعہ ایمان نجات پانے والےآں دا عقیدہ وی شامل ا‏‏ے۔ (ڈاکٹر معین الدین، عہد قدیم تے سلطنت دہلی۔ 251) اصل وچ اس زمانے دا نواں مذہب جو مہایان دے ناں تو‏ں مشہور سی اک وڈی حد تک بیرونی اثرات تو‏ں متاثر سی تے اس دے ارتقا وچ ہندی، زرتشتی، مسیحی، ناسٹک تے یونانی عناصر دا عمل ہويا سی ۔ اس عمل نو‏‏ں [[سکندر]] د‏‏ی فتوحات، ہند وچ [[موریا سلطنت]] دے قیام تے سب تو‏ں ودھ چڑھ کے شروع دے قیاصرہ دے زمانے وچ [[رومتہ الکبریٰ]] دے سلطنت دے اتحاد تو‏ں بہت مدد ملی سی۔ اس نو خاستہ مذہب وچ [[گوتم بدھ]] اگرچہ نظری طور اُتے نئيں لیکن عملاً اک دیوتا بن گیا سی تے اس دے ماتحت بدھی ستو د‏‏ی کم طاقت ور قوتاں سن جو گناہ گار لوگاں تے اس دے درمیان بیچ بچاؤ دا کم دیندی سن۔ اس قسم دا بدھ انہاں اقوام دے کے دیوتاواں وچ شامل ہو گیا سی جو کنشک د‏‏ی وسیع سلطنت وچ اس دے زیر فرمان سن تے غالباً بعدکے زمانے وچ [[ہرش]] د‏‏ی طرح جو شیو تے بدھ دونے دا پیرو سی، کنشک وی اپنے ناں نہاد دے تبدیل مذہب دے بعد پرانے تے نويں دیوتا د‏‏ی پرستش کردا سی ۔ گندھارا دے مشہور تے معرف سنگ تراشی دے نمونے جو [[پشاو‏ر]] تے اس دے گرد تے نواہ دے علاقہ وچ بکثرت پائے جاندے نيں تے جس دے بہت اچھے نمونے کنشک تے اس دے جانشیناں دے زمانے دے ملدے نيں۔ اس نويں تے تغیر شدہ مذہب د‏‏ی صورت نو‏‏ں بہت اچھی طرح ظاہر کردے نيں۔ ایہ اک نواں مذہب سی جس وچ بوہت سارے دیوتا شامل سن ۔ == بدھ مت د‏‏ی مجلس == انہاں روایات وچ جو چینی تے تبتی لکھتاں وچ محفوط نيں کہ مطابق اشوک د‏‏ی طرح کنشک نے بدھاں د‏‏ی اک کونسل طلب کيت‏‏ی، اس کونسل بلانے دا مقصد ایہ سی کہ بدھ مذہب دے اختلافات نو‏‏ں ختم کیتا جائے تے بدھ مت دے صیح مطالب بیان کیتے جان۔ کیو‏ں کہ کنشک بدھ مت دے مختلف فرقےآں دے اختلافات د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت پریشان سی ۔ چنانچہ کنشک نے [[کشمیر]] وچ بدھ مت دے پیشواواں د‏‏ی مجلس منعقد کيتی۔ اس مجلس دا صدر واسومتر Vasumitra تے نائب صدر مشہور مصنف آسو گھوش Asvaghoch سی ۔ اس مجلس وچ اختلافات دور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی گئی ہور کنشک دے ایما اُتے اس مجلس نے قدیم ترین مذہبی علوم د‏‏یاں کتاباں تو‏ں لے ک‏ے اس دور د‏‏ی حاضر کتاباں د‏‏ی چھان بین کيتی گئی تے گوتم بدھ د‏‏ی تعلیمات اُتے صخیم تفسیراں تانبے د‏‏یاں چادراں اُتے کندہ کرا دے اک خاص اسٹوپا جو اسی عرض تو‏ں تعمیر کیتا گیا سی، اس وچ محفوظ کيتیاں گئیاں۔ ایہ قیمتی خزانہ سری نگر دے قریب کسی ٹیلے دے تھلے دفن اے، شاید کدی ایہ مدفون مل جائے۔ خیال کیتا جاندا اے کہ ایہ مجلس 100ء؁ دے قریب منقد ہوئی سی۔ == کنشک د‏‏ی موت == کنشک د‏‏ی موت دے متعلق اک روایت وچ کہیا گیا اے کہ اس دے اپنے آدمی اوہدی جنگجویانا پالیسی تو‏ں اس قدر دل برداشتہ ہو گئے سن کہ تنگ آ کے خود انہاں نے ہی اسنو‏ں قتل کر دتا۔ معلوم ہُندا اے کہ کنشک نے 54 سال حکومت کیت‏‏ی تے ایہ فرض کیتا جاسکدا اے کہ اس زندگی دا خاتمہ 123ء؁ دے لگ بھگ ہويا۔ == کنشک دے جانشین == کنشک Kanshaka دے دو بیٹے واسشک Vasishka تے ہوشک Huvishka غالباََ اپنے باپ د‏‏ی زندگی وچ شمالی صوبےآں دے گورنر سن ۔ واسشک دے ناں دے سکہ نئيں ملدے نيں، اس تو‏ں قیاس کیتا جاندا اے کہ اوہ اپنے باپ د‏‏ی زندگی وچ مرگیا سی ۔ کنشک دا جانشین اس دا دوسرا بیٹا ہوشک ہويا سی ۔ ایسا معلوم ہُندا اے کہ اوہ طوہل عرصہ تک حکومت کردا رہیا۔ ہوشک دے بعد واسیودیو Vasudivaکا ناں ملدا اے، جو اس دا جانشین دسیا جاندا ا‏‏ے۔ چونکہ اس دا ناں خالص ہندی اے تے اس دے سکیاں اُتے شیو Shiva د‏‏ی تصویر پائی جاندی اے، اس تو‏ں گمان کیتا جاندا اے کہ اس دا تعلق گو کشان خاندان تو‏ں ہی سی، مگر ایہ ہندمت دا پیرو سی ۔ واسیویو نے نے تقریباََ پچیس سال حکومت کیت‏‏ی تے دوسری صدی عیسوی دے بعد ایہ فوت ہويا سی ۔ واسیو دیو دی موت دے بعد [[کشان سلطنت]] چھوٹے چھوٹے ٹکریاں وچ بٹ گئی۔ اک طرف وادی جمنا دے ناگآواں Nagas نے وسطہ ہند تک اپنی سلطنت نو‏‏ں وسعت دی، دوسری طرف انہاں د‏‏ی اک شاخ نوا ناگاہ Nava Nagas نے اک بہادر نو‏‏ں جنم دتا، جس نے یوپی بہار دے متصل ضلعے اُتے اپنی حکومت قائم کيتی تے اک نويں خاندان بھرسیوا Bhrsiva د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس طرح بالائی دکن اُتے اک خاندان وکٹک Vakataks نے قبضہ جمالیا، شاید واسیویو دے زمانے وچ ہی سوراشٹر دے شتریاں نے خود مختیاری دا اعلان کر دتا سی ۔ اس بٹوارے دے بعد کشن خاندان دے قبضہ وچ صرف [[افغانستان]] تے [[پاکستان]] دا شمالی علاقہ ہی رہے گیا سی ۔ جتھ‏ے اوہ سنبھلنے د‏‏ی توقع کرسکدے سن، مگر انہاں د‏‏ی بدنصیبی سی عین سی وقت [[ایران]] وچ اک نواں خاندان ابھر رہیا سی، جو [[ساسانی سلطنت|ساسانی]] دے ناں تو‏ں مشہور ہويا تے اس دا نامور بادشاہ اردشیر اول اپنی حثیت نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی اپنی سلطنت وسیع کر رہیا سی ۔ کشان سلطنت د‏‏ی کمزوری نے اسنو‏ں ایہ موقع فراہ‏م کیتا۔ چنانچہ اپنے ہمسایہ سلطنت دے انتشار تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے اس نے کشن سلطنت اُتے حملہ کر دتا تے کشان حکمراناں نو‏‏ں ایران د‏‏ی بالادستی اُتے مجبور کر دتا۔ اس واقع دے بعد کشان حکمران [[ساتراپی|ستراپ]] د‏‏ی حثیت تو‏ں انہاں علاقےآں وچ حکومت کردے رہے،ایتھ‏ے تک پنجويں صدی عیسوی وچ [[سفید ہن|سفید ہناں]] With Huns نے انہاں د‏‏ی حکومت دا ناں تے نشان مٹادتا۔ بعض مورخین دا خیال اے کہ کشن حکومت دے زوال د‏‏ی رفتار 127ء؁ دے پلیگ نے جو [[بابل]] وچ شروع ہويا سی تے جس نے سلطنت روم تے [[پارتھیا]] نوں کئی سال تک تباہ کیتا سی تے وی تیز کردتی سی۔ <gallery> Image:KanishkaCoinFacing.jpg|سکۂ کنشک۔ Image:KanishkaICoinFoundInAhinposhAfghanistan.jpg|سکہ کنشک [[Ahin Posh]] تو‏ں دریافت شدہ۔ Image:KanishkaICoin.JPG|سکۂ کنشک۔ File:Kanishka I bronze coin.jpg|کانسی دا سکۂ کنشک۔ </gallery> ==ہور ویکھو== * [[کنشک سٹوپا]] == حوالے == * ڈاکٹر معین الدین، عہد قدیم تے سلطنت دہلی * ڈاکٹر معین الدین، قدیم مشرق جلد دؤم * ویسنٹ اے سمتھ۔ قدیم تاریخ ہند {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == {{گٹھ کومنز|Kanishka I}} * [http://www.kushan.org/ A rough guide to Kushana history.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040925185831/http://www.kushan.org/ |date=2004-09-25 }} * [http://coinindia.com/galleries-kanishka.html Online Catalogue of Kanishka's Coins] * [http://www.coinarchives.com/a/results.php?results=200&search=Kanishka&Thumb=1 Coins of Kanishka] * [http://www.kushan.org/essays/chronology/kanishka.htm Controversy regarding the beginning of the Kanishka Era.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041009191332/http://www.kushan.org/essays/chronology/kanishka.htm |date=2004-10-09 }} * [http://www.bpmurphy.com/COTW/week2.htm Kanishka Buddhist coins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090817052335/http://www.bpmurphy.com/COTW/week2.htm |date=2009-08-17 }} * [http://www.trincoll.edu/classes/relg254pics/relg254pics/class3/if000000.htm Photograph of the Kanishka casket] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090109171953/http://www.trincoll.edu/classes/relg254pics/relg254pics/class3/if000000.htm |date=2009-01-09 }} {| align="center" cellpadding="2" border="2" |- | width="30%" align="center" | پیشرو:<br />'''[[Vima Kadphises]]''' | width="40%" align="center" | '''[[کشان سلطنت|کشان حکمران]]''' | width="30%" align="center" | جانشین:<br />'''[[Huvishka]]''' |} {{Buddhism topics}} [[گٹھ:بھارتی بدھ شخصیتاں]] [[گٹھ:تاریخ پاکستان]] [[گٹھ:دوسری صدی دے ہندوستانی بادشاہ]] [[گٹھ:کشان سلطنت]] [[Category:پشاور]] hnragyo8pruzdypje23fgiclencbbtx 0 60535 711046 484397 2026-08-28T19:46:58Z ~2026-46894-78 45061 /* */ 711046 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = اقبال بانو | image = | caption = | image_size = | background = گائکہ | birth_name = <!-- only if different --> | alias = | birth_date =1928<ref name="bbc">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8011930.stm Pakistani singer Iqbal Bano dies] by M. Ilyas Khan. BBC 22 April 2009. Retrieved 30 October 2011</ref> | birth_place = [[دلی]]، [[بھارت]] | origin = [[روہتک]]، [[پنجاب ،بھارت]] | death_date = {{death date|df=y| 2009|4|21}}<ref name="inde">[http://www.independent.co.uk/news/obituaries/iqbal-bano-singer-who-transformed-the-genre-of-the-ghazal-1679025.html Iqbal Bano: Singer who transformed the genre of the ghazal] Independent 5 May 2009 Retrieved 30 October 2011</ref> (aged 74) | death_place = [[لاہور]] | genre = [[غزل]] | occupation = گائکی | instrument = | years_active = 1940ویاں توں 2000ویاں تکّ | label = | website = [https://www.facebook.com/pages/Iqbal-Bano/267242443290318 Facebook] }} '''اقبال بانو''' [[پرائیڈ آف پرفارمنس]] ([[1935]], [[دلی]] - [[21 اپریل]] [[2009]], [[لاہور]])<ref name="inde"/> دلی گھرانے دی اک مشہور پاکستانی [[غزل]] گائکہ سی<ref>http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200904212011.htm</ref>। "استاد چاند خان" اس دے گرو سن اتے اسنے [[غزل]] اتے [[گیت]] گائے۔ [[فیض احمد فیض|فیض]]، [[مرزا غالب|غالب]] اتے تیرھویں صدی دے [[نظامی گنجوی]] نوں اسنے آواز دتی۔ اس دا جنم دلی وچّ ہویا لیکن [[1952]] وچّ [[پاکستان]] وچّ اس دی [[ویاہ|شادی]] ہوئی۔ [[کلاسیکی موسیقی]] خصوصا [[غزل]] دی بہترین گلوکارہ۔ دہلی وچ پیدا ہوئی۔ [[پاکستان]] بنن ے بعد [[لاہور]] آئی تے بعد وچ [[ملتان]] آکر مستقل سکونت اختیار کیتی۔ == گلوکاری == اقبال بانو دے فن نے سالاں پہلے آل انڈیا ریڈیو دے [[دلی|دہلی]] سٹیشن وچ پہلا اظہار پایا۔ [[1952ء|1952]] وچ اس نو عمر گلوکارہ نے اک پاکستانی زمیندار نال شادی کر لی لیکن فن نال اپنا رابطہ ختم نہ کیتا۔ == فلم == فلماں لئی شہر آفاق نغمے گائے جس وچ خصوصی طور ا ُپر یہ دو نغمے بہت زیادہ مشہور ہوئے <div style='text-align: center;'> تُو لاکھ چلے ری گوری تھم تھم کے <br /> پائل میں گیت ہیں چھم چھم کے<br /> </div> تے پھر: <div style='text-align: center;'> الفت کی نئی منزل کو چلا تو باہیں ڈال کے باہوں میں <br /> دِل توڑنے والے دیکھ کے چل ہم بھی تو پڑے ہیں راہوں میں<br /> </div> == نیم کلاسیکی == سن پنجاہ دے دہاکے وچ اقبال بانو نے [[پاکستان]] دی نو زائیدہ فلم انڈسٹری وچ اک پلے بیک سنگر دے طور اُتے اپنی جگہ بنالی سی لیکن اُنہاں دا طبعی رجحان ہلکی پھلکی موسیقی دی بجائے نیم کلاسیکی گلوکاری دی طرف رہیا۔ [[ٹھمری]] تے [[دادرا|دادرے]] دے نال نال انھاں نے [[غزل]] نوں وی اپنے مخصوص نیم کلاسیکی انداز وچ گایا۔ == فیض == دورِ [[محمد ضیاء الحق|ضیاالحق]] دے آخری دِناں وچ [[فیض احمد فیض|فیض]] دی نظم ’لازم ہے کہ ہم بھی دیکھیں گے‘ انہاں دا ٹریڈ مارک بن چکی سی تے ہر محفل وچ اسدی فرمائش کیتی جاندی سی۔ ایہ سلسلہ انہاںدی وفات توں کچھ سال پہلے تک جاری رہیا۔ فیض میلے دے موقع اُپر [[لاہور]] وچ اک وڈے اجتماع دے سامنے انھاں نے ایہ نظم گائی تے عوام دے پُر شور نعرے وی اس نغمے دا ایک ابدی حصّہ بن گئے۔ ==حوالے== {{حوالے}} [[گٹھ:پاکستانی گائکہ]][[گٹھ:گلوکارہ]][[گٹھ:پاکستانی شخصیتاں]] 21ls3nomaiyu8ovmjcs82nqgbwz8hxp 711047 711046 2026-08-28T19:50:27Z ~2026-46894-78 45061 My Information 711047 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = اقبال بانو | image = | caption = | image_size = | background = گائکہ | birth_name = <!-- only if different --> | alias = | birth_date =1928<ref name="bbc">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8011930.stm Pakistani singer Iqbal Bano dies] by M. Ilyas Khan. BBC 22 April 2009. Retrieved 30 October 2011</ref> | birth_place = [[دلی]]، [[بھارت]] | origin = [[روہتک]]، [[پنجاب ،بھارت]] | death_date = {{death date|df=y| 2009|4|21}}<ref name="inde">[http://www.independent.co.uk/news/obituaries/iqbal-bano-singer-who-transformed-the-genre-of-the-ghazal-1679025.html Iqbal Bano: Singer who transformed the genre of the ghazal] Independent 5 May 2009 Retrieved 30 October 2011</ref> (aged 81) | death_place = [[لاہور]] | genre = [[غزل]] | occupation = گائکی | instrument = | years_active = 1940ویاں توں 2000ویاں تکّ | label = | website = [https://www.facebook.com/pages/Iqbal-Bano/267242443290318 Facebook] }} '''اقبال بانو''' [[پرائیڈ آف پرفارمنس]] ([[1928]], [[دلی]] - [[21 اپریل]] [[2009]], [[لاہور]])<ref name="inde"/> دلی گھرانے دی اک مشہور پاکستانی [[غزل]] گائکہ سی<ref>http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200904212011.htm</ref>। "استاد چاند خان" اس دے گرو سن اتے اسنے [[غزل]] اتے [[گیت]] گائے۔ [[فیض احمد فیض|فیض]]، [[مرزا غالب|غالب]] اتے تیرھویں صدی دے [[نظامی گنجوی]] نوں اسنے آواز دتی۔ اس دا جنم دلی وچّ ہویا لیکن [[1948]] وچّ [[پاکستان]] وچّ اس دی [[ویاہ|شادی]] ہوئی۔ [[کلاسیکی موسیقی]] خصوصا [[غزل]] دی بہترین گلوکارہ۔ دہلی وچ پیدا ہوئی۔ [[پاکستان]] بنن ے بعد [[لاہور]] آئی تے بعد وچ [[ملتان]] آکر مستقل سکونت اختیار کیتی۔ == گلوکاری == اقبال بانو دے فن نے سالاں پہلے آل انڈیا ریڈیو دے [[دلی|دہلی]] سٹیشن وچ پہلا اظہار پایا۔ [[1948ء|1948]] وچ اس نو عمر گلوکارہ نے اک پاکستانی زمیندار نال شادی کر لی لیکن فن نال اپنا رابطہ ختم نہ کیتا۔ == فلم == فلماں لئی شہر آفاق نغمے گائے جس وچ خصوصی طور ا ُپر یہ دو نغمے بہت زیادہ مشہور ہوئے <div style='text-align: center;'> تُو لاکھ چلے ری گوری تھم تھم کے <br /> پائل میں گیت ہیں چھم چھم کے<br /> </div> تے پھر: <div style='text-align: center;'> الفت کی نئی منزل کو چلا تو باہیں ڈال کے باہوں میں <br /> دِل توڑنے والے دیکھ کے چل ہم بھی تو پڑے ہیں راہوں میں<br /> </div> == نیم کلاسیکی == سن پنجاہ دے دہاکے وچ اقبال بانو نے [[پاکستان]] دی نو زائیدہ فلم انڈسٹری وچ اک پلے بیک سنگر دے طور اُتے اپنی جگہ بنالی سی لیکن اُنہاں دا طبعی رجحان ہلکی پھلکی موسیقی دی بجائے نیم کلاسیکی گلوکاری دی طرف رہیا۔ [[ٹھمری]] تے [[دادرا|دادرے]] دے نال نال انھاں نے [[غزل]] نوں وی اپنے مخصوص نیم کلاسیکی انداز وچ گایا۔ == فیض == دورِ [[محمد ضیاء الحق|ضیاالحق]] دے آخری دِناں وچ [[فیض احمد فیض|فیض]] دی نظم ’لازم ہے کہ ہم بھی دیکھیں گے‘ انہاں دا ٹریڈ مارک بن چکی سی تے ہر محفل وچ اسدی فرمائش کیتی جاندی سی۔ ایہ سلسلہ انہاںدی وفات توں کچھ سال پہلے تک جاری رہیا۔ فیض میلے دے موقع اُپر [[لاہور]] وچ اک وڈے اجتماع دے سامنے انھاں نے ایہ نظم گائی تے عوام دے پُر شور نعرے وی اس نغمے دا ایک ابدی حصّہ بن گئے۔ ==حوالے== {{حوالے}} [[گٹھ:پاکستانی گائکہ]][[گٹھ:گلوکارہ]][[گٹھ:پاکستانی شخصیتاں]] 9qtk5y9gu6bg7yj8d2z3v3iv6uh4e5z 10 87371 711065 552407 2026-08-29T05:08:15Z Abbas dhothar 361 711065 wikitext text/x-wiki {{infobox | abovestyle = background-color: {{#if:{{{obsolete_notice|}}}|lightpink|lightskyblue}}; padding: 0.5em 0em; | above = {{{currency_name|{{PAGENAMEBASE}}}}} | subheaderstyle = line-height: 1.2em; font-size: 100%; font-weight:bold; | subheader = {{{currency_name_in_local|}}} | imagestyle = {{#switch:{{#if:{{{image_1|}}}|1}}{{#if:{{{image_2|}}}|2}} | 1 = {{#if:{{{image_background_1|}}} | background: {{{image_background_1}}}}} | 2 = {{#if:{{{image_background_2|}}} | background: {{{image_background_2}}}}} | 12 = padding: 0.3em 0.6em 0.3em 0.6em }} | image = {{#switch:{{#if:{{{image_1|}}}|1}}{{#if:{{{image_2|}}}|2}} | 1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_1}}}|size={{{image_width_1|}}}|sizedefault=252px|alt={{{alt1|}}}}} | 2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_2}}}|size={{{image_width_2|}}}|sizedefault=252px|alt={{{alt2|}}}}} | 12 = <table class="maptable" style="margin:0 auto; background: none"><tr> <td style="vertical-align: middle; text-align: center;{{#if:{{{image_background_1|}}} | background: {{{image_background_1}}}}}">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_1}}}|size={{{image_width_1|}}}|sizedefault=126px|alt={{{alt1|}}}}}</td> <td style="vertical-align: middle; text-align: center;{{#if:{{{image_background_2|}}} | background: {{{image_background_2}}}}}">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_2}}}|size={{{image_width_2|}}}|sizedefault=126px|alt={{{alt2|}}}}}</td> </tr><tr><td style="text-align: center">{{{image_title_1|}}}</td><td style="text-align: center">{{{image_title_2|}}}</td> </tr></table> }} | caption = {{#switch:{{#if:{{{image_1|}}}|1}}{{#if:{{{image_2|}}}|2}} | 1 = {{{image_title_1|}}} | 2 = {{{image_title_2|}}} }} | headerstyle = background-color: {{#if:{{{obsolete_notice|}}}|lightpink|lightskyblue}}; | header1 = {{#if:{{{iso_code|}}}|[[آئیسو4217|آئیسو4217 کوڈ]]}} | label2 = کوڈ | data2 = {{{iso_code|}}} | label3 = نمبر | data3 = {{#if:{{{iso_code|}}}|{{{iso_number|}}}}} | label4 = علامت | data4 = {{#if:{{{iso_code|}}}|{{{iso_exponent|}}}}} | header5 = {{#if:{{{superunit_name_1|}}}{{{subunit_name_1|}}}{{{plural|}}}{{{symbol|}}}{{{nickname|}}}{{{used_banknotes|}}}{{{frequently_used_banknotes|}}}{{{rarely_used_banknotes|}}}{{{used_coins|}}}{{{frequently_used_coins|}}}{{{rarely_used_coins|}}}|ناں تے قیمت}} | label6 = وڈی اکائی | data6 = {{#if:{{{superunit_ratio_1|}}}{{{superunit_ratio_2|}}}{{{superunit_ratio_3|}}}{{{superunit_ratio_4|}}}{{{superunit_ratio_5|}}}|<nowiki />}} | label7 = {{nobold|&ensp;{{{superunit_ratio_1}}}}} | data7 = {{#if:{{{superunit_ratio_1|}}}|{{{superunit_name_1}}}{{#if:{{{superunit_inline_note_1|}}}|<br /><small>{{{superunit_inline_note_1}}}</small>}}}} | label8 = {{nobold|&ensp;{{{superunit_ratio_2}}}}} | data8 = {{#if:{{{superunit_ratio_2|}}}|{{{superunit_name_2}}}{{#if:{{{superunit_inline_note_2|}}}|<br /><small>{{{superunit_inline_note_2}}}</small>}}}} | label9 = {{nobold|&ensp;{{{superunit_ratio_3}}}}} | data9 = {{#if:{{{superunit_ratio_3|}}}|{{{superunit_name_3}}}{{#if:{{{superunit_inline_note_3|}}}|<br /><small>{{{superunit_inline_note_3}}}</small>}}}} | label10 = {{nobold|&ensp;{{{superunit_ratio_4}}}}} | data10 = {{#if:{{{superunit_ratio_4|}}}|{{{superunit_name_4}}}{{#if:{{{superunit_inline_note_4|}}}|<br /><small>{{{superunit_inline_note_4}}}</small>}}}} | label11 = {{nobold|&ensp;{{{superunit_ratio_5}}}}} | data11 = {{#if:{{{superunit_ratio_5|}}}|{{{superunit_name_5}}}{{#if:{{{superunit_inline_note_5|}}}|<br /><small>{{{superunit_inline_note_5}}}</small>}}}} | label12 = ذیلی اکائی | data12 = {{#if:{{{subunit_ratio_1|}}}{{{subunit_ratio_2|}}}{{{subunit_ratio_3|}}}{{{subunit_ratio_4|}}}{{{subunit_ratio_5|}}}|<nowiki />}} | label13 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_ratio_1}}}}} | data13 = {{#if:{{{subunit_ratio_1|}}}|{{{subunit_name_1}}}{{#if:{{{subunit_inline_note_1|}}}|<br /><small>{{{subunit_inline_note_1}}}</small>}}}} | label14 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_ratio_2}}}}} | data14 = {{#if:{{{subunit_ratio_2|}}}|{{{subunit_name_2}}}{{#if:{{{subunit_inline_note_2|}}}|<br /><small>{{{subunit_inline_note_2}}}</small>}}}} | label15 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_ratio_3}}}}} | data15 = {{#if:{{{subunit_ratio_3|}}}|{{{subunit_name_3}}}{{#if:{{{subunit_inline_note_3|}}}|<br /><small>{{{subunit_inline_note_3}}}</small>}}}} | label16 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_ratio_4}}}}} | data16 = {{#if:{{{subunit_ratio_4|}}}|{{{subunit_name_4}}}{{#if:{{{subunit_inline_note_4|}}}|<br /><small>{{{subunit_inline_note_4}}}</small>}}}} | label17 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_ratio_5}}}}} | data17 = {{#if:{{{subunit_ratio_5|}}}|{{{subunit_name_5}}}{{#if:{{{subunit_inline_note_5|}}}|<br /><small>{{{subunit_inline_note_5}}}</small>}}}} | label18 = [[جمع دا قاعدہ|جمع]] | data18 = {{br separated entries | 1 = {{{plural|}}} | 2 = {{#if:{{{plural_slavic|}}}|<small>The language(s) of this currency belong(s) to the [[Slavic languages]]۔ There is more than one way to construct plural forms.</small>}} | 3 = {{#if:{{{no_plural|}}}|<small>The language(s) of this currency does not have a morphological plural distinction.</small>}} }} | label19 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_1}}}}} | data19 = {{#if:{{{subunit_name_1|}}}|{{{plural_subunit_1|}}}}} | label20 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_2}}}}} | data20 = {{#if:{{{subunit_name_2|}}}|{{{plural_subunit_2|}}}}} | label21 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_3}}}}} | data21 = {{#if:{{{subunit_name_3|}}}|{{{plural_subunit_3|}}}}} | label22 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_4}}}}} | data22 = {{#if:{{{subunit_name_4|}}}|{{{plural_subunit_4|}}}}} | label23 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_5}}}}} | data23 = {{#if:{{{subunit_name_5|}}}|{{{plural_subunit_5|}}}}} | label24 = [[Currency symbol|علامت]] | data24 = {{{symbol|}}} | label25 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_1}}}}} | data25 = {{#if:{{{subunit_name_1|}}}|{{{symbol_subunit_1|}}}}} | label26 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_2}}}}} | data26 = {{#if:{{{subunit_name_2|}}}|{{{symbol_subunit_2|}}}}} | label27 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_3}}}}} | data27 = {{#if:{{{subunit_name_3|}}}|{{{symbol_subunit_3|}}}}} | label28 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_4}}}}} | data28 = {{#if:{{{subunit_name_4|}}}|{{{symbol_subunit_4|}}}}} | label29 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_5}}}}} | data29 = {{#if:{{{subunit_name_5|}}}|{{{symbol_subunit_5|}}}}} | label30 = عرفیت | data30 = {{{nickname|}}} | label31 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_1}}}}} | data31 = {{#if:{{{subunit_name_1|}}}|{{{nickname_subunit_1|}}}}} | label32 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_2}}}}} | data32 = {{#if:{{{subunit_name_2|}}}|{{{nickname_subunit_2|}}}}} | label33 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_3}}}}} | data33 = {{#if:{{{subunit_name_3|}}}|{{{nickname_subunit_3|}}}}} | label34 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_4}}}}} | data34 = {{#if:{{{subunit_name_4|}}}|{{{nickname_subunit_4|}}}}} | label35 = {{nobold|&ensp;{{{subunit_name_5}}}}} | data35 = {{#if:{{{subunit_name_5|}}}|{{{nickname_subunit_5|}}}}} | label36 = {{#if:{{{banknote_article|}}}|[[{{{banknote_article}}}|بینک نوٹ]]|بینک نوٹ}} | data36 = {{{used_banknotes|}}}{{#if:{{{frequently_used_banknotes|}}}{{{rarely_used_banknotes|}}}|<nowiki />}} | label37 = {{nobold|&ensp;عام استعمال}} | data37 = {{{frequently_used_banknotes|}}} | label38 = {{nobold|&ensp;کم استعمال}} | data38 = {{{rarely_used_banknotes|}}} | label39 = {{#if:{{{coin_article|}}}|[[{{{coin_article}}}|سکہ]]|سکے}} | data39 = {{{used_coins|}}}{{#if:{{{frequently_used_coins|}}}{{{rarely_used_coins|}}}|<nowiki />}} | label40 = {{nobold|&ensp;عام استعمال}} | data40 = {{{frequently_used_coins|}}} | label41 = {{nobold|&ensp;کم استعمال}} | data41 = {{{rarely_used_coins|}}} | header42 = آبادیات | label43 = تریخ اجرا | data43 = {{{date_of_introduction|}}} | label44 = {{nobold|&ensp;ماخذ}} | data44 = {{#if:{{{date_of_introduction|}}}|{{{date_of_introduction_source|}}}}} | label45 = بدلی | data45 = {{{replaced_currency|}}} | label46 = تریخ واپسی | data46 = {{{date_of_withdrawal|}}} | label47 = {{nobold|&ensp;ماخذ}} | data47 = {{#if:{{{date_of_withdrawal|}}}|{{{date_of_withdrawal_source|}}}}} | label48 = تبدیلی از | data48 = {{{replaced_by_currency|}}} | label49 = {{#if:{{{unofficial_users|}}}|{{nowrap|سرکاری صارفین}}|صارفین}} | data49 = {{{using_countries|}}} | label50 = {{nowrap|غیرسرکاری صارفین}} | data50 = {{{unofficial_users|}}} | header51 = {{#if:{{{issuing_authority|}}}{{{printer|}}}{{{mint|}}}|اجرا}} | label52 = {{nowrap|{{#if:{{{issuing_authority_title|}}}|{{{issuing_authority_title}}}|[[مرکزی بینک]]}}}} | data52 = {{{issuing_authority|}}} | label53 = {{nobold|&ensp;ویب سائٹ}} | data53 = {{#if:{{{issuing_authority|}}}|{{{issuing_authority_website|}}}}} | label54 = [[طابع (مشتہر کنندہ)|طابع]] | data54 = {{{printer|}}} | label55 = {{nobold|&ensp;ویب سائٹ}} | data55 = {{#if:{{{printer|}}}|{{{printer_website|}}}}} | label56 = [[ٹکسال (سکہ)|ٹکسال]] | data56 = {{{mint|}}} | label57 = {{nobold|&ensp;ویب سائٹ}} | data57 = {{#if:{{{mint|}}}|{{{mint_website|}}}}} | header58 = {{#if:{{{inflation_rate|}}}{{{value|}}}{{{ERM_since|}}}{{{pegged_with|}}}{{{pegged_by|}}}|مقررہ قیمت}} | label59 = {{#if:{{{inflation_title|}}}|{{{inflation_title}}}|[[مالی افراط زر|افراطِ زر]]}} | data59 = {{{inflation_rate|}}} | label60 = {{nobold|&ensp;ماخذ}} | data60 = {{#if:{{{inflation_rate|}}}|{{{inflation_source_date|}}}}} | label61 = {{nobold|&ensp;قاعدہ}} | data61 = {{#if:{{{inflation_rate|}}}|{{{inflation_method|}}}}} | label62 = [[Fixed exchange rate|مربوط مع]] | data62 = {{{pegged_with|}}} | label63 = [[Exchange rate|قدر]] | data63 = {{{value|}}} | label64 = [[Fixed exchange rate|مربوط مع]] | data64 = {{{pegged_by|}}} | label65 = [[European Exchange Rate Mechanism|ERM]] | data65 = {{#if:{{{ERM_since|}}}|<nowiki />}} | label66 = {{nobold|&ensp;از}} | data66 = {{{ERM_since|}}} | label67 = {{nobold|&ensp;Withdrawn}} | data67 = {{#if:{{{ERM_since|}}}|{{{ERM_withdraw|}}}}} | label68 = {{nobold|&ensp;Fixed rate since}} | data68 = {{#if:{{{ERM_since|}}}|{{{ERM_fixed_rate_since|}}}}} | label69 = {{nobold|&ensp;Replaced by €، non cash}} | data69 = {{#if:{{{ERM_since|}}}|{{{euro_replace_non_cash|}}}}} | label70 = {{nobold|&ensp;Replaced by €، cash}} | data70 = {{#if:{{{ERM_since|}}}|{{{euro_replace_cash|}}}}} | label71 = {{nobold|1=&ensp;<span class="nounderlines">[[Euro|€]]</span> =}} | data71 = {{#if:{{{ERM_since|}}}|{{{ERM_fixed_rate|}}}}} | label72 = {{nobold|&ensp;Band}} | data72 = {{#if:{{{ERM_since|}}}|{{{ERM_band|}}}}} | below = {{#if:{{{obsolete_notice|}}}|<div style="font-size:85%; text-align:left;">This infobox shows the latest status before this currency was rendered obsolete.</div>}} {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="font-size:85%; text-align:left;">{{#if:1|{{{footnotes}}}}}</div>}} }}<includeonly>{{#if:{{{iso_code|}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[زمرہ:آیزو 4217|{{{iso_code}}}]]}}}}</includeonly>{{#if:{{{issuing_authority_website|}}}|{{#ifeq:{{str left|{{{issuing_authority_website}}}|1}}|<|| [[گٹھ:Infobox currency with an unlinked website]] }}}}{{#if:{{{printer_website|}}}|{{#ifeq:{{str left|{{{printer_website}}}|1}}|<|| [[گٹھ:Infobox currency with an unlinked website]] }}}}{{#if:{{{mint_website|}}}|{{#ifeq:{{str left|{{{mint_website}}}|1}}|<|| [[گٹھ:Infobox currency with an unlinked website]] }}}}<noinclude> {{Documentation}}<!-- Add categories to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> kfnx4lmwri2h3a3aqn9pmdqjezxp1m2 0 90162 711045 594384 2026-08-28T18:45:44Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711045 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = ''Las Antillas Occidentales''<br />''Antillas Españolas'' |conventional_long_name = ہسپانوی غرب الہند<br />Spanish West Indies |common_name = Spain |continent = [[کیریبین]] |region = The Philippine Islands<br />Guam<br />Mariana Islands<br />Palau<br />Caroline Islands |status = نوآبادی |empire = Spain |status_text = نوآبادی [[ہسپانیہ]]<br /><small>(علاقہ [[نیا ہسپانیہ]] از 1492 تا 1898</small> |year_start = 1492 |year_end = 1898 |date_start = |date_end = |event_start = |event_end = [[Treaty of Paris (1898)|معاہدہ پیرس]] |p1 = نواں ہسپانیہ |s1 = بے آیلینڈز محکمہ{{!}}بے آیلینڈز |s2 = Colony of Jamaica |s3 = کیمین جزیرے |s4 = Saint-Domingue |s5 = ٹرینیڈاڈ |s6 = جمہوریہ ڈومینیکن |s7 = United States Protectorate over Cuba |s8 = پورٹو ریکو |flag_p1 = Flag of New Spain.svg |flag_s1 = Union flag 1606 (Kings Colors).svg |flag_s2 = Union flag 1606 (Kings Colors).svg |flag_s3 = Union flag 1606 (Kings Colors).svg |flag_s4 = Royal Standard of King Louis XIV.svg |flag_s5 = Union flag 1606 (Kings Colors).svg |flag_s6 = Flag of the Dominican Republic.svg |flag_s7 = Flag of the United States (1896-1908).svg |flag_s8 = Flag of the United States (1896-1908).svg |image_flag = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg |image_coat = Coat of Arms with the Badge of the Spanish West Indies.svg |flag = |flag_type = |image_map = Political Evolution of Central America and the Caribbean 1700 and on.gif |image_map_caption = ہسپانوی غرب الہند دا نقشہ |capital = [[سانتو دومنگو]] (1511–1764) |common_languages = [[ہسپانوی زبان]] |religion = [[رومن کیتھولک]] |title_leader = [[لسٹ ہسپانوی مطلق العنان|شاہی حکمران]] |leader1 = [[Ferdinand II of Aragon|فرڈیننڈ دوم]] |year_leader1 = 1492–1504 |leader2 = [[ازابیلا اول]] |year_leader2 = 1492–1504 |leader3 = [[Alfonso XIII of Spain|الفانسو سیزدہم]] |year_leader3 = 1896–1898 |title_deputy = |deputy1 = |year_deputy1 = |deputy2 = |year_deputy2 = 1898 |era = ہسپانوی آبادکاری |currency = [[ہسپانوی نو آبادیات‏ی ریال]] }} '''ہسپانوی غرب الہند''' ({{Lang-en|Spanish West Indies}}؛ {{Lang-es|Las Antillas Occidentales}}؛ یا {{Lang-es|Antillas Españolas}}) ہسپانوی نوآبادیات‏ی [[کیریبین]] دا معاصر ناں سی۔ یہ موجودہ دور دے ملکاں [[کیوبا]]، [[ہیٹی]]، [[جمہوریہ ڈومینیکن]]، [[پورٹو ریکو]]، [[سینٹ مارٹن]]، [[جزائر ورجن]]، [[اینگویلا]]، [[مانٹسریٹ]]، [[گواڈیلوپ]] تے [[انٹیلیز اصغر]] وچ [[جمیکا]]، [[کیمین جزیرے]]، [[ٹرینیڈاڈ]] تے [[بے آیلینڈز محکمہ]] اُتے مشتمل سی۔ == ہور ویکھو == * [[ہسپانوی شرق الہند]] * [[نیا ہسپانیہ]] * [[سلطنت ہسپانیہ]] * [[نیدرلینڈز انٹیلیز]] * [[برطانوی غرب الہند]] * [[ڈینش غرب الہند]] * [[فرانسیسی غرب الہند]] * [[امریکی غرب الہند]] == باہرلے جوڑ == * {{en icon}}{{es}} [http://www.wdl.org/en/item/4393/ "Method of Securing the Ports and Populations of All the Coasts of the Indies"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160527055959/https://www.wdl.org/en/item/4393/ |date=2016-05-27 }} was written in 1694 and discusses the Spanish West Indies [[گٹھ:ہسپانوی غرب الہند]] [[گٹھ:1892ء د‏‏ی شمالی امریکا وچ تحلیلات]] [[گٹھ:تریخ کیریبین]] [[گٹھ:تریخ نواں ہسپانیہ]] [[گٹھ:سابقہ ہسپانوی مستعمرات]] [[گٹھ:شمالی امریکا د‏‏ی سابقہ مستعمرات]] [[گٹھ:کیریبین دے سابقہ ملکاں]] [[گٹھ:لاطینی امریکا]] [[گٹھ:نیا ہسپانیہ]] [[گٹھ:ویسٹ انڈیز]] [[گٹھ:ہسپانوی بولی بولنے والے ملکاں تے علاقہ جات]] [[گٹھ:ہسپانوی کیریبین]] [[گٹھ:1492ء وچ قائم ہونے والے ملکاں تے علاقے]] [[گٹھ:شمالی امریکا وچ 1492ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:1898ء وچ تحلیل ہونے والی ریاستاں تے عملداریاں]] t1ofxqppzqrsiw5y8ahooj1djmxty9y 0 123737 711048 661316 2026-08-28T19:58:22Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711048 wikitext text/x-wiki {{معلومات-واقعہ}} ۲۰۲۲ دے پنجاب صوبائی اسمبلی دی چون جو کہ ۲۰ فروری ۲۰۲۲ نوں اکّ گیڑ وچ ہونی طے ہوئی، جس وچ پنجاب صوبائی اسمبلی دے سارے ۱۱۷ میمبراں دی چون کرن لئی کیتی جانی اے۔ ووٹاں دی گنتی ۱۰ مارچ ۲۰۲۲ نوں کیتی جائیگی اتے نتیجے اعلان کیتے جانگے۔ [[تصویر:2022_Punjab_Legislative_Assembly_election_results.svg|thumb|450px|left|پنجاب اسملی الیکشن نتیجے ]] ہیٹھاں چون لڑن والے امیدواراں دی لسٹ اے۔ پنجاب دیا پرمکھ پارٹیاں دے امیدوار == امیدوار جانکاری == {| class="wikitable sortable" !نن. ! ویروا ! گنتی |- ! ۱. |کل حاصل ہوئیاں نامزدگیاں |۲۲۶۳ |- ! ۲. |چوناں لڑ رہے امیدوارا |۱۳۰۴ |- ! ۳. |داغی امیدوار |۳۱۴ |- ! ۴. |نامزدگیاں ٹھیک پائیاں گئیاں |۱۵۱۶ |- !۵. | نامزدگیاں ردّ کر دتیاں |۵۹۸ |- ! ۶ |نامزدگیاں واپس لئیاں گئیاں |۱۵۲ |} سروت :- کیوائیسی- الیکشن کمیشن آف انڈیا ایپّ == امیدوار انکڑے == {| class="wikitable sortable" !نمبر !ویروا<ref>{{Cite web|url=https://m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/punjab-elections-1342098|title=پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں لڑ رہے 1,304 امیدواراں ’چ 2 ٹرانسجینڈر تے 93 عورتاں شامل}}</ref> !گنتی |- !۱. |کل امیدوار |۱۳۰۴ |- !۲. |مرد امیدوار |۱۲۰۹ |- !۳. |عورتاں امیدوار |۹۳ |- !۴. |ٹرانسجینڈر |۲ |- !۵. |۲۵ سال دی عمر دے امیدوار |۹ |- !۶. |۸۰ سال توں ودھ عمر دے امیدوار |۶ |} == امیدوار خواندگی == پرمکھ ۴ پارٹیاں [[بھارتی قومی کانگرس]]، [[عام آدمی پارٹی]]، [[شرومنی اکالی دل]] اتے بھاجپا گٹھجوڑ دے کل ملا کے ۴۶۷ امیدواراں دی جانکاری اس طرحاں اے۔ {| class="wikitable sortable" !نن !اہلیت !امیدوار !کانگرس !آپ !اکالی+ !بھاجپا |- !۱. |پی ایچّ ڈی |۵ |۱ |۳ |۰ |۱ |- !۲. |پوسٹ گریجوئیٹ |۷۳ |۱۷ |۲۱ |۱۵ |۲۰ |- !۳. |گریجوئیٹ (پروفیشنل) |۹۱ |۲۰ |۲۸ |۲۶ |۱۷ |- !۴. |گریجوئیٹ |۱۱۱ |۳۲ |۲۰ |۳۰ |۲۹ |- !۵. |۱۲ ویں |۷۴ | | | | |- !۶. |۱۰ ویں |۷۰ | | | | |- !۷. |۸ ویں |۲۴ | | | | |- !۸. |۵ ویں |۴ | | | | |- !۹. |چوتھی |۱ | | | | |- !۱۰. |ساکھر |۱ | | | | |- !۱۱. |ان پڑھ |۲ | | | | |- !۱۲. |کل |۴۵۶ | | | | |} == وزیر اعلیٰ امیدوار == {| class="wikitable sortable" ! colspan="6" |موجودہ وزیر اعلیٰ چہرے |- !نن. !تصویر !امیدوار !اعلان !حلقہ !پارٹی |- !۱. |[[File:Balbir Singh Rajewal.jpg|150px]] |[[بلبیر سنگھ راجیوال]] |۲۵ دسمبر 2021<ref>{{Cite web|url=https://rozanaspokesman.in/amp/news/punjab/251221/22-organizations-with-samyukta-samaj-morcha-set-foot-in-politics.html|title=22 جتھیبندیاں نے 'سنیکت سماج مورچہ' نال دھریا سیاست 'چ پیر، راجیوال ہون گے CM چہرہ|access-date=2023-06-01|archive-date=2023-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601172807/https://www.rozanaspokesman.in/amp/news/punjab/251221/22-organizations-with-samyukta-samaj-morcha-set-foot-in-politics.html|dead-url=yes}}</ref> |[[سمرالا صوبائی اسمبلی حلقہ|سمرالا]] |سنیکت سماج مورچہ |- !۲. | |[[بھگونت مان]] |۱۸ جنوری 2022<ref>{{Cite web|url=https:punjab.news18.com/amp/news/punjab/after-announcement-bhagwant-mann-cm-candidate-his-mother-became-emotional-301811.html|title=پتّ نوں وزیر اعلیٰ امیدوار ایلانن پچھوں بھاوک ہوئی بھگونت مان دی ماں، سنو کی کیہا}}</ref> |[[دھوری صوبائی اسمبلی حلقہ|دھوری]] |عام آدمی پارٹی |- !۳. |[[File:Charanjit Singh Channi.png|150px]] |[[چرنجیت سنگھ چنی]] |۶ فروری 2022<ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/congress-announces-chief-ministerial-candidate-in-all-punjab-assembly-elections-310425.html|title=راہل گاندھی نے چنی نوں ایلانیا پنجاب وچ کانگرس دا وزیر اعلیٰ چہرہ}}</ref> | # [[چمکور صاحب صوبائی اسمبلی حلقہ|شری چمکور صاحب]] # [[بھدوڑ صوبائی اسمبلی حلقہ|بھدوڑ]] |بھارتی قومی کانگرس |} ==سابقہ وزیر اعلیٰ == {| class="wikitable sortable" ! colspan="5" |سابقہ وزیر اعلیٰ چون میدان وچ |- !۱. |[[File:ParkashSinghBadal.JPG|150px]] |[[پرکاش سنگھ بادل]] |[[لمبی صوبائی اسمبلی چون حلقہ|لمبی]](ہارے) |[[شرومنی اکالی دل]] |- !۲. |[[File:Rajinder Kaur Bhattal.jpg|150px]] |[[راجندر کور بھٹھل]] |[[لہرا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|لہرا]](ہارے) |[[بھارتی قومی کانگرس]] |- !۳ |[[File:Amarinder Singh.jpg|150px]] |[[امریندر سنگھ]] |[[پٹیالہ شہری صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹیالہ شہری]](ہارے) |پنجاب لوک کانگرس |} == پرمکھ امیدوار == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |چون حلقہ | colspan="2" align="center" bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> | colspan="2" align="center" bgcolor="{{#026D37}}" |<span style="color:white;">'''سنیکت سماج مورچہ'''</span> | colspan="2" align="center" bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> | colspan="2" align="center" bgcolor="#BD710F" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د. + بسپا''' <ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/shiromani-akali-dal-announces-64-candidates-for-assembly-elections-251095.html|title=شرومنی اکالی دل نے صوبائی اسمبلی چوناں لئی ۶۴ امیدواراں دا کیتا اعلان|date=|website=نیوز۱۸ پنجاب}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.punjabijagran.com/lite/punjab/chandigarh-akali-dal-and-bsp-exchanged-4-seats-8948577.html|title=Punjab Assembly Election 2022: شرومنی اکالی دل تے بسپا نے 4 سیٹاں دی کیتی ادلا-بدلی،شامچراسی توں مہیندر سنگھ سندھراں ہون گے BSP دے امیدوار}}{{مردہ کڑی|date=مئی 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/ptcnewspunjabi-epaper-ptcpunj/sukhabir+singh+badal+ne+2022+diaa+vidhan+sabha+chona+lai+4+hor+umidavara+da+kita+ailan-newsid-n325210834?listname=topicsList&index=1&topicIndex=0&mode=pwa&action=scroll|title=سکھبیر بادل نے سنام توں بلدیو سنگھ مان، لہرا توں بھائی گوبند سنگھ لونگووال، پٹیالہ توں ہرپال جنیجا اتے بلوآنا توں ہردیو سنگھ میگھ (گوبندگڑھ) نوں امیدوار ایلانیا اے۔}}</ref><span style="color:white;"><span style="color:white;"><span style="color:white;"><ref>[https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/the-akali-dal-has-announced-two-more-candidates-for-the-assembly-elections-264525.html%7Ctitle= سکھبیر بادل نے ودھان سبھا چوناں لئی دو ہور امیدوار اعلان، 76 امیدوار ہوئے]{{مردہ کڑی|date=مئی 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{date=اکتوبر 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>[https://punjabi.abplive.com/news/punjab/punjab-assembly-elections-2022-akali-dal-exchanges-seats-with-bsp-632050/amp <nowiki>› punjab Web results اکالی دل نے بسپا نال بدلیاں سیٹاں - ABP Sanjha]</nowiki></ref><ref>[https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/city/chandigarh-1/shiromani-akali-dal-president-sukhbir-singh-badal-announces-candidate/pb20211022165433346%7Cودھان سبھا چوناں لئی اکالی دل نے ایلانے ہور امیدوار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230928235222/https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/city/chandigarh-1/shiromani-akali-dal-president-sukhbir-singh-badal-announces-candidate/pb20211022165433346%7C%D9%88%D8%AF%DA%BE%D8%A7%D9%86 |date=2023-09-28 }}{{مردہ کڑی|date=مئی 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></span></span></span></span> | colspan="2" align="center" bgcolor="{{#ffffff}}" |ہور |- !نمبر !نام !پارٹی !امیدوار<ref>{{Cite news|url=https://m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/the-first-list-of-congress-candidates-released--these-new-faces-in-the-fray-1337049%3famp|title=کانگرسی امیدواراں دی پہلی لسٹ جاری، چون میدان ''چ اتارے ایہہ نویں چہرے}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/chandigarh-punjab-election-2022-aap-candidate-amandeep-singh-ashu-bangar-from-ferozepur-rural-joins-congress-ks-301461.html|title='آپ' امیدوار آشو بانگڑ ہن کانگرس ولوں لڑیگا چون، CM چنی نے کروائی پارٹی 'چ شمولیت}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/congress-announces-second-list-of-23-candidates-for-punjab-election-2022-305285.html|title=کانگرس نے جاری کیتی امیدواراں دی دوجی لسٹ}}</ref> !پارٹی !امیدوار <ref>{{Cite news|url=https://punjabi.sachkahoon.com/united-kisan-morcha-releases-first-list-of-candidates-10-candidates-announced/|title=سنیکت سماج مورچے ولوں امیدواراں دی پہلی لسٹ جاری، 10 امیدوار ایلانے|accessdate=2023-06-01|archivedate=2022-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204132531/https://www.punjabi.sachkahoon.com/united-kisan-morcha-releases-first-list-of-candidates-10-candidates-announced/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.rozanaspokesman.in/news/punjab/170122/united-social-front-releases-second-list-of-30-candidates.html|title=سنیکت سماج مورچہ ولوں صوبائی اسمبلی چوناں لئی 30 امیدواراں دی دوسری لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/punjab-elections-gurnam-charuni-announce-9-candidates-641464/amp|title=گرنام چڑونی نے ایلانے نوں امیدوار}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/state/ludhiana/sanyukt-smaaj-morcha-releases-third-list-of-candidates/pb20220119184044225|title=سنیکت سماج مورچہ ولوں امیدواراں دی تیجی لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/city/chandigarh-1/sanyukt-samaj-morcha-releases-fourth-list-of-candidates-for-assembly-elections/pb20220122201119419|title=سنیکت سماج مورچہ ولوں صوبائی اسمبلی چوناں لئی امیدواراں دی چوتھی لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.babushahi.com/punjabi/full-news.php?id=144039|title=راجیوال مورچے ولوں 8 ہور امیدواراں دی لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/punjab-election-2022-ssm-announces-12-more-candidates-for-punjab-assembly-election-642306|title=سنیکت سماج مورچے ولوں 12 ہور امیدواراں دا اعلان ، جانوں کسنوں ملی ٹکٹ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/chandigarh-punjab-election-2022-kisan-sangharsh-party-president-gurnam-chadhuni-announces-candidate-from-bhulath-constituency-ks-305929.html|title=گرنام چڑھونی نے بھلتھّ ہلکے توں امیدوار دا کیتا اعلان}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailyhamdard.com/united-social-front-releases-list-of-4-more-candidates/|title=سنیکت سماج مورچے ولوں 4 ہور امیدواراں دی لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.babushahi.in/full-news.php?id=143643|title=راجیوال دے ووٹ- مورچے نے 17 ہور امیدواراں دا کیتا اعلان ( ویڈیؤ وی دیکھو )}}</ref> !پارٹی !امیدوار<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/punjab-assembly-elections-aap-announces-first-list-of-10-candidates/articleshow/87665689.cms|title=AAP Punjab Candidates: Punjab assembly elections; AAP announces first list of 10 candidates {{!}} Chandigarh News - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=14 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.abplive.com/news/india/punjab-assembly-elections-2022-aam-aadmi-party-announce-30-candidate-see-list-here-2014067|title=पंजाब चुनाव के लिए आम आदमी पार्टी ने किया 30 उम्मीदवारों के नामों का एलान, देखें लिस्ट|last=Live|first=A. B. P.|date=2021-12-10|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2021-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/aam-aadmi-party-released-the-third-list-for-the-2022-elections-291397.html|title=عام آدمی پارٹی نے جاری کیتی امیدواراں دی تیجی لسٹ}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/aam-aadmi-party-fourth-list-of-candidates-released-punjab-assembly-elections-2022-639353/amp|title=عام آدمی پارٹی نے جاری کیتی امیدواراں دی چوتھی لسٹ، جانو کس نوں کتھوں ملی ٹکٹ|date=26 Dec 2021 06:15 PM}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ptcnews.tv/aap-releases-fifth-list-of-candidates-find-out-who-got-the-ticket-from-where|title=‘آپ’ ولوں امیدواراں دی پنجویں لسٹ جاری، جانو کس نوں کتھوں ملی ٹکٹ|last=اس لسٹ مطابق پارٹی نے اپنے 15 امیدواراں دا اعلان کیتا اے۔}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.etvbharat.com/amp/punjabi/punjab/city/chandigarh-1/aap-has-released-the-sixth-list-of-candidates-punjab-assembly-elections-2022/pb20211230175458298|title=عام آدمی پارٹی ولوں امیدواراں دی چھیویں لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://m.punjabitribuneonline.com/news/Punjab/aap-releases-seventh-list-of-candidates-with-five-more-names-123649|title=‘آپ’ ولوں پنج ہور ناواں والی امیدواراں دی ستویں لسٹ جاری دو دن پہلاں پارٹی وچ شامل ہوئے لالی مجیٹھیا نوں ملی ٹکٹ}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjabilokchannel.com/%E0%A8%86%E0%A8%AA-%E0%A8%A8%E0%A9%87-2022-%E0%A8%A6%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82-%E0%A8%9A%E0%A9%8B%E0%A8%A3%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%B2%E0%A8%88-%E0%A8%89%E0%A8%AE%E0%A9%80%E0%A8%A6-2/|title=‘آپ’ نے 2022 دیاں چوناں لئی امیدواراں دی اٹھویں لسٹ کیتی جاری|access-date=2022-02-04|archive-date=2022-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107141051/https://punjabilokchannel.com/%e0%a8%86%e0%a8%aa-%e0%a8%a8%e0%a9%87-2022-%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%9a%e0%a9%8b%e0%a8%a3%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%b2%e0%a8%88-%e0%a8%89%e0%a8%ae%e0%a9%80%e0%a8%a6-2/|url-status=dead|accessdate=2023-06-01|archivedate=2022-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220107141051/https://punjabilokchannel.com/%e0%a8%86%e0%a8%aa-%e0%a8%a8%e0%a9%87-2022-%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%9a%e0%a9%8b%e0%a8%a3%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%b2%e0%a8%88-%e0%a8%89%e0%a8%ae%e0%a9%80%e0%a8%a6-2/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/aam-aadmi-party-has-released-the-ninth-list-of-candidates-for-the-2022-assembly-elections-640548/amp|title=عام آدمی پارٹی نے 2022 دیاں صوبائی اسمبلی چوناں لئی جاری کیتی امیدواراں دی نوویں لسٹ}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://m.punjabitribuneonline.com/news/Punjab/aap-announces-three-more-candidates-126548|title=پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں لئی عام آدمی پارٹی (آپ) پنجاب نے تن امیدواراں دی دسویں لسٹ جاری کر دتی}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/rajnish-dahiya-new-candidate-of-aap-from-ferozepur-rural-301605.html|title=آشو بانگڑ دے کانگرس 'چ جان کرکے آپ' نے فروزپور دہاتی توں نویں امیدوار دا کیتا اعلان}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/aap-releases-last-list-for-assembly-elections-announces-4-candidates-1338242|title='آپ' ولوں صوبائی اسمبلی چوناں لئی آخری لسٹ جاری، 4 امیدواراں دا کیتا اعلان}}</ref> !پارٹی !امیدوار<ref>{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/chandigarh-punjab-election-2022-akali-dal-has-declared-former-mla-jalal-usma-as-its-candidate-from-baba-bakala-ks-303981.html|title=اکالی دل نے بابا بکالا توں سابقہ اسمبلی ممبر جلالؤسما نوں امیدوار ایلانیا}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/chandigarh-punjab-election-2022-bahujan-samaj-party-announces-first-list-of-14-candidates-ks-303061.html|title=بہوجن سماج پارٹی نے 14 امیدواراں دی لسٹ ایلانی، جانو کیہناں نوں ملی ٹکٹ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/bsp-releases-second-list-for-assembly-elections--announces-6-candidates-1339041|title=بسپا نے صوبائی اسمبلی چوناں لئی 6 ہور امیدواراں دا کیتا اعلان}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.punjabijagran.com/punjab/chandigarh-akali-dal-declared-parminder-sohana-as-its-candidate-from-mohali-9014561.html|title=اکالی دل نے پرمندر سوہانا نوں موہالی توں امیدوار ایلانیا}}</ref> !پارٹی !امیدوار |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''سری امرتسر صاحب ضلع'''</span> |- |۱. |[[امرتسر مرکزی صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر مرکزی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[اوم پرکاش سونی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کنولجیت سنگھ نامدھاری | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. اجے گپتا | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |بی بی دلبیر کور | | |- |۲. |[[امرتسر مشرقی صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر مشرقی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[نوجوت سنگھ سدھو]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سکھجندر سنگھ ماہُ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جیونجوت کور | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بکرم سنگھ مجیٹھیا | | |- |۳. |[[امرتسر (اتری) صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر اتری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سنیل دتی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کنور وجے پرتاپ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[انل جوشی]] | | |- |۴. |[[امرتسر دکھنی صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر دکھنی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[اندربیر سنگھ بولاریا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. اندربیر سنگھ نجھر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |تلبیر سنگھ گل | | |- |۵. |[[امرتسر (مغربی) صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر مغربی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[شہزادہ ویرکا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |امرجیت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. جسبیر سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ڈاکٹر. دلبیر سنگھ وییرکا | | |- |۶. |[[اجنالا صوبائی اسمبلی حلقہ|اجنالا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ہرپرتاپ سنگھ|ہرپرتاپ سنگھ اجنالا]] | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |چرنجیت سنگھ گالو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلدیپ سنگھ دھالیوال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |امرپال سنگھ اجنالا | | |- |۷. |[[اٹاری صوبائی اسمبلی حلقہ|اٹاری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ترسیم سنگھ سیالکا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ریشم سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |اے. ڈی. سی. جسوندر سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[گلزار سنگھ رنیکے]] | |- |۸. |[[بابا بکالا صوبائی اسمبلی حلقہ|بابا بکالا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سنتوکھ سنگھ بھلائی پور ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گرنام کور پرنسپل | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دلبیر سنگھ تنگ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بلجیت سنگھ جلالؤسما | | |- |۹. |[[جنڈیالا گرو ودھانسبھا حلقہ|جنڈیالا گرو]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھوندر سنگھ ڈینی بنڈالا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گرنام سنگھ داؤد | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہربھجن سنگھ ایٹیؤ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ملکیت سنگھ | | |- |۱۰. |[[مجیٹھا ودھانسبھا حلقہ|مجیٹھا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |جگوندر پال سنگھ (جگا مجیٹھیا) | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |پرمجیت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سکھجندر راج سنگھ لالی مجیٹھیا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گنیو کور مجیٹھیا | | |- |۱۱. |[[راجا سانسی ودھانسبھا حلقہ|راجا سانسی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھبندر سنگھ سرکاریا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. ستنام سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |بلدیو سنگھ مڈیاں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ویر سنگھ لوپوکے | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''گورداس پور ضلع'''</span> |- |۱۲. |[[بٹالا صوبائی اسمبلی حلقہ|بٹالا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[اشونی سیکھڑی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بلوندر سنگھ راجو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |شیری کلسی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سچا سنگھ چھوٹےپور | | |- |۱۳. |[[ڈیرا بابا نانک صوبائی اسمبلی حلقہ|ڈیرا بابا نانک]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھجندر سنگھ رندھاوا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جگجیت سنگھ کلانور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گردیپ سنگھ رندھاوا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |رویکرن سنگھ کاہلوں | | |- |۱۴. |[[دینا نگر صوبائی اسمبلی حلقہ|دینا نگر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ارنا چودھری]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلونت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |شمشیر سنگھ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |کملجیت چاولا | | |- |۱۵. |[[فتہگڑھ چوڑیاں صوبائی اسمبلی حلقہ|فتہگڑھ چوڑیاں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ترپت راجندر سنگھ باجوا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بلجندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |بلبیر سنگھ پنوں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[لکھبیر سنگھ لودھیننگل]] | | |- |۱۶. |[[گرداس پور صوبائی اسمبلی حلقہ|گرداس پور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[برندرمیت سنگھ پاہڑا]] | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |اندرپال سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رمن بحل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گربچن سنگھ ببیہالی | | |- |۱۷. |[[قادیاں صوبائی اسمبلی حلقہ|قادیاں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[پرتاپ سنگھ باجوا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جسپال سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگروپ سنگھ سیکھواں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گرئکبال سنگھ ماہل | | |- |۱۸. |[[شری ہرگوبندپور صوبائی اسمبلی حلقہ|سری ہرگوبندپور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |مندیپ سنگھ رنگر ننگل | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. کملجیت سنگھ کے.جے. | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ایڈووکیٹ امرپال سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |راجنبیر سنگھ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''شری ترن تارن صاحب ضلع'''</span> |- |۱۹. |[[کھیم کرن صوبائی اسمبلی حلقہ|کھیم کرن]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھ پال سنگھ بھلر]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سرجیت سنگھ بھچو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سرون سنگھ دھنّ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ورثہ سنگھ ولٹوہا<ref>[https://www./amp/s/zeenews.india.com/hindi/zeephh/politics/sukhbir-badal-annouced-virsa-singh-valtoha-candidate-for-khemkaran-seat/866259/amp%7Ctitle= جس سیٹ `تے اکالی دل `چ اے سبھ توں وڈا سیاسی کلیش، اس ہلکے `چ سکھبیر نے امیدوار دا کیتا اعلان، ورثہ سنگھ ولٹوہا کھیمکرن توں ہون گے اکالی امیدوار]</ref> | | |- |۲۰. |[[پٹی صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ہرمندر سنگھ گل]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سرتاج سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |لالجیت سنگھ بھلر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |مقصد پرتاپ سنگھ کیروں | | |- |۲۱. |[[شری کھڈور صاحب صوبائی اسمبلی حلقہ|شری کھڈور صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[رمنجیت سنگھ سکی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرجندر سنگھ ڈھانڈا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |منجندر سنگھ لالپرا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[رنجیت سنگھ برہمپرا]] | | |- |۲۲. |[[شری ترن تارن صاحب صوبائی اسمبلی حلقہ|شری ترن تارن صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[دھرمبیر اگنیہوتری|ڈاکٹر. دھرمبیر اگنیہوتری]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. سکھمندیپ سنگھ ڈھلوں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. کشمیر سنگھ سوہل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہرمیت سنگھ سندھو | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''پٹھان کوٹ ضلع'''</span> |- |۲۳. |[[بھوآ صوبائی اسمبلی حلقہ|بھوآ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[جوگندر پال (سیاستدان)|جوگندر پال]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |یدھویر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |لال چند کٹاروچکّ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |راکیش مہاشا | | |- |۲۴. |[[پٹھان کوٹ صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹھان کوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[امت وج]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |صوبہ سنگھ سراں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |وبھوتی شرما | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |جیوتی بھیم | | |- |۲۵. |[[سجان پور ودھانسبھا حلقہ|سجان پور ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |نریش پوری | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بشن داس | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امتا سنگھ منٹو | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |شہزادہ گپتا | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''جالندھر ضلع'''</span> |- |۲۶. |[[آدم پور صوبائی اسمبلی حلقہ|آدم پور ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سکھوندر سنگھ کوٹلی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |پرشوتم ہیر | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جیت لال بھٹی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[پون کمار ٹینوں]] | | |- |۲۷. |[[جالندھر کینٹ ودھانسبھا حلقہ|جالندھر کینٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ظاہر سنگھ|ظاہر سنگھ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جسوندر سنگھ سنگھا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سریندر سنگھ سوڈھی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جگبیر سنگھ براڑ | | |- |۲۸. |[[جالندھر مرکزی صوبائی اسمبلی حلقہ|جالندھر مرکزی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[رجندر بیری]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رمن اروڑا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |چندن گریوال | | |- |۲۹. |[[جالندھر اتری صوبائی اسمبلی حلقہ|جالندھر اتری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[اوتار سنگھ جونیئر]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |دیس راج جسائی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دنیش ڈھلّ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |کلدیپ سنگھ لبانا | | |- |۳۰. |[[جالندھر مغربی صوبائی اسمبلی حلقہ|جالندھر مغربی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سشیل کمار رنکو]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |شیتل انگورال | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |انل مینیا | | |- |۳۱. |[[کرتارپور صوبائی اسمبلی حلقہ|کرتارپور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[چودھری سریندر سنگھ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |راجیش کمار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈیسیپی بلکار سنگھ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ایڈووکیٹ بلوندر کمار | | |- |۳۲. |[[نکودر صوبائی اسمبلی حلقہ|نکودر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ڈاکٹر. نوجوت سنگھ دھئیا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ماسٹر دلجیت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |اندرجیت کور مان | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[گرپرتاپ سنگھ وڈالا]] | | |- |۳۳. |[[پھلور صوبائی اسمبلی حلقہ|پھلور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وکرمجیت سنگھ چودھری | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |اجے کمار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |پرں پریم کمار | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[بلدیو سنگھ خیہرا]] | | |- |۳۴. |[[شاہکوٹ صوبائی اسمبلی حلقہ|شاہکوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہردیو سنگھ لاڈی | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |ڈاکٹر. جگتار سنگھ چندی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رتن سنگھ ککرکلاں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بچتر سنگھ کوہاڑ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''ہوشیارپور؉ ضلع'''</span> |- |۳۵. |[[چبیوال صوبائی اسمبلی حلقہ|چبیوال]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ڈاکٹر. شہزادہ چبیوال | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رشپال سنگھ راجو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہرمندر سنگھ چبیوال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سوہن سنگھ تھنڈل | | |- |۳۶. |[[دسوآ صوبائی اسمبلی حلقہ|دسوآ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ارن ڈوگرا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رام لال سندھو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کرم ویر سنگھ گھمن | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |سشیل کمار شرما | | |- |۳۷. |[[گڑھ شنکر صوبائی اسمبلی حلقہ|گڑھ شنکر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |امرپریت لالی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. جنگ بہادر سنگھ رائے | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جےَ کشن روڑی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سریندر سنگھ بھلیوال | | |- |۳۸. |[[ہوشیارپور؉ صوبائی اسمبلی حلقہ|ہوشیارپور؉ ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سندر شام اروڑا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ ہرندردیپ سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |پن. برہم شنکر جمپا | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ورندر سنگھ پرہار | | |- |۳۹. |[[مکیریاں صوبائی اسمبلی حلقہ|مکیریاں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |اندو بالا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جسونت سنگھ رندھاوا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گردھیان سنگھ ملتانی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سربجیت سنگھ سبی | | |- |۴۰. |[[شام چوراسی صوبائی اسمبلی حلقہ|شام چوراسی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |پون کمار ادھیا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ٹھیکے دار؉ بھگوان داس سدھو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. روجوت سنگھ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |انجی. مہیندر سنگھ سندھر | | |- |۴۱. |[[اڑمڑ صوبائی اسمبلی حلقہ|اڑمڑ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سنگت سنگھ گلجیاں|سنگت سنگھ گلزیاں]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ارشدیپ سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جسویر سنگھ راجا گل | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |لکھوندر سنگھ لکھی | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''کپورتھلہ ضلع'''</span> |- |۴۲. |[[بھلتھّ صوبائی اسمبلی حلقہ|بھولتھّ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھ پال سنگھ خیہرا]] | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |سربجیت سنگھ لبانا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رنجیت سنگھ رانا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[بی بی جگیر کور]] | | |- |۴۳. |[[کپورتھلہ صوبائی اسمبلی حلقہ|کپورتھلہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[رانا گرجیت سنگھ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلونت سنگھ جوشن | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |منجو رانا | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |دوندر سنگھ ڈھیپئی | | |- |۴۴. |[[پھگواڑا صوبائی اسمبلی حلقہ|پھگواڑا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |بلوندر سنگھ دھالیوال | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |چودھری خوشی رام | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جوگندر سنگھ مان | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |جسبیر سنگھ گڑھی | |- |۴۵. |[[سلطان پور لودھی صوبائی اسمبلی حلقہ|سلطان پور لودھی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[نوتیج سنگھ چیمہ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرپریت پال سنگھ ورک | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سجن سنگھ چیمہ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |کیپٹن ہرمندر سنگھ<ref>[[https://www.ptcnews.tv/captain-harminder-singh-sad-candidate-from-sultanpur-lodhi-in-the-2022-elections%7Ctiitle= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230601164258/https://www.ptcnews.tv/captain-harminder-singh-sad-candidate-from-sultanpur-lodhi-in-the-2022-elections%7Ctiitle= |date=2023-06-01 }}{{مردہ کڑی|date=مارچ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} کیپٹن ہرمندر سنگھ 2022 دیاں چوناں ’چ سلطان پور لودھی توں ہون گے اکالی دل دے امیدوار</ref> | | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''شہید بھگت سنگھ نگر(ایس.بی.ایس نگر) /نواں شہر ضلع'''</span> |- |۴۶. |[[بنگا صوبائی اسمبلی حلقہ|بنگا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ترلوچن سنگھ سنڈ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |شہزادہ ماہل خورد | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلجیت سنگھ سرہال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ڈاکٹر. سکھوندر سنگھ سکھی | | |- |۴۷. |[[بلاچور صوبائی اسمبلی حلقہ|بلاچور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |فلسفہ لال | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |دلجیت سنگھ بینس | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سنتوش کٹاریا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سنیتا چودھری | | |- |۴۸. |[[نواں شہر صوبائی اسمبلی حلقہ|نواں شہر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ستبیر سنگھ سینی بالیچکی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلدیپ سنگھ بجیدپور؉ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |للت موہن 'بلو' پاٹھک | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ڈاکٹر. نچھتر پال | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''لدھیانہ ضلع'''</span> |- |۴۹. |[[آتم نگر صوبائی اسمبلی حلقہ|آتم نگر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کملجیت سنگھ کارول | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرکیرت سنگھ رانا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلونت سنگھ سدھو | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہریش رائے دھندا | | |- |۵۰. |[[داکھا صوبائی اسمبلی حلقہ|داکھا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کیپٹن سندیپ سنگھ سندھو | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |ہرپریت سنگھ مکھو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کے. اینّ. ایسّ. کنگ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |منپریت سنگھ ایالی | | |- |۵۱. |[[گل صوبائی اسمبلی حلقہ|گل]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کلدیپ سنگھ وید | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |راجیو کمار لولی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جیون سنگھ سنگووال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |فلسفہ سنگھ شوالک | | |- |۵۲. |[[جگراؤں صوبائی اسمبلی حلقہ|جگراؤں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |جگتار سنگھ جگا ہسووال | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلدیپ سنگھ ڈلا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |[[سربجیت کور انسانیے|سروجیت کور انسانیے]] | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ایسّ آر کلیر | | |- |۵۳. |[[کھنہ صوبائی اسمبلی حلقہ|کھنہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |گرکیرت سنگھ کوٹلی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سکھونت سنگھ ٹلو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ترنپریت سنگھ سنڈ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بی بی جسدیپ کور | | |- |۵۴. |[[لدھیانہ مرکزی صوبائی اسمبلی حلقہ|لدھیانہ مرکزی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سریندر کمار داوار | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |شوم اروڑا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |اشوک 'پپی' پراشر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پریتپال سنگھ پالی | | |- |۵۵. |[[لدھیانہ مشرقی صوبائی اسمبلی حلقہ|لدھیانہ مشرقی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سنجیو تلوار | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رجندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دلجیت سنگھ 'بھولا' گریوال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |رنجیت سنگھ گل | | |- |۵۶. |[[لدھیانہ اتری صوبائی اسمبلی حلقہ|لدھیانہ اتری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |راکیش پانڈے | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ ورندر کھارا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |مدن لال بگا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |آر. ڈی. شرما | | |- |۵۷. |[[لدھیانہ دکھنی صوبائی اسمبلی چوناں|لدھیانہ دکھنی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ایشور جوت سنگھ چیمہ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |انل کمار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رجندر پال کور چھینا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہیرا سنگھ گابڑیا | | |- |۵۸. |[[لدھیانہ مغربی صوبائی اسمبلی حلقہ|لدھیانہ مغربی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[بھارت بھوشن آشو]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ترن جین | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرپریت سنگھ گوگی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |مہیشئندر سنگھ گریوال | | |- |۵۹. |[[پائل صوبائی اسمبلی حلقہ|پائل]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |لکھویر سنگھ لکھا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سمردیپ سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |مانوندر سنگھ گیاسپرا | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ڈاکٹر. جسپریت سنگھ | | |- |۶۰. |[[رائیکوٹ صوبائی اسمبلی حلقہ|رائیکوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کمیل امر سنگھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جگتار سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |حاکم سنگھ ٹھیکے دار؉ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |بلوندر سنگھ سندھو | | |- |۶۱. |[[ساہنیوال صوبائی اسمبلی حلقہ|ساہنیوال]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وکرم باجوا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کول. مالوندر سنگھ گروں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہردیپ سنگھ منڈیاں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |شرنجیت سنگھ ڈھلوں | | |- |۶۲. |[[سمرالا صوبائی اسمبلی حلقہ|سمرالا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |راجا گل | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |[[بلبیر سنگھ راجیوال]] | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگتار سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرمجیت سنگھ ڈھلوں | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''پٹیالہ ضلع'''</span> |- |۶۳. |[[گھنور صوبائی اسمبلی حلقہ|گھنور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |مدنلال جلال پور | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ پریم سنگھ بھنگو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرلال گھنور | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرو. پریم سنگھ چندوماجرا | | |- |۶۴. |[[نابھہ صوبائی اسمبلی حلقہ|نابھہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سادھو سنگھ دھرمسوت | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |برندر کمار بٹو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گردیو سنگھ دیوَ ماجرہ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |کبیر داس | | |- |۶۵. |[[پٹیالہ دیہاتی صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹیالہ دیہاتی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |موہت مہندرا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |دھرمندر شرما | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. بلبیر سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جسپال سنگھ بٹو چٹھا | | |- |۶۶. |[[پٹیالہ شہری صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹیالہ شہری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وشنو شرما | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |مکھن سنگھ سوہالی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |اجیتپال سنگھ کوہلی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہرپال جنیجا | | |- |۶۷. |[[راجپرا صوبائی اسمبلی حلقہ|راجپرا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہردیال سنگھ کمبوج | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |اوتار سنگھ ہرپال پور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |نینا متل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |چرنجیت سنگھ براڑ | | |- |۶۸. |[[سنور صوبائی اسمبلی حلقہ|سنور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہرندر پال سنگھ مان | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بوٹا سنگھ شادی پور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہرمیت سنگھ پٹھانماجرا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہرندر پال سنگھ چندوماجرا | | |- |۶۹. |[[سمانا صوبائی اسمبلی حلقہ|سمانا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رجندر سنگھ | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |رچھپال سنگھ جوڑاماجرا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |چیتن سنگھ جورماجرا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سرجیت سنگھ رکھڑا | | |- |۷۰. |[[شترانا صوبائی اسمبلی حلقہ|شترانا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |دربارا سنگھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |امرجیت سنگھ گھگا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلونت سنگھ بازی گر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بی بی ونندر کور لونبا | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''سنگرور ضلع'''</span> |- |۷۱. |[[امرگڑھ صوبائی اسمبلی حلقہ|امرگڑھ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سمیت سنگھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ستویر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جسونت سنگھ گاجنماجرا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |اقبال سنگھ جھنڈا | | |- |۷۲. |[[دھوری صوبائی اسمبلی حلقہ|دھوری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[دلویر سنگھ|دلویر سنگھ گولڈی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سربجیت سنگھ الال | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |[[بھگونت مان]] | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرکاش چند گرگ | | |- |۷۳. |[[دڑھبا صوبائی اسمبلی حلقہ|دڑھبا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |عجائب سنگھ رٹول | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |مالوندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |[[ہرپال سنگھ چیمہ]] | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گلزار سنگھ گلزاری | | |- |۷۴. |[[لہرا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|لہرا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[راجندر کور بھٹھل]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ستونت سنگھ کنڈیوالا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |برندر کمار گوئل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گوبند سنگھ لونگووال | | |- |۷۵. |[[ملیرکوٹلا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|ملیرکوٹلا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[رضیہ سلطانہ (سیاستدان)|رضیہ سلطانہ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ جلپھکار علی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. محمد زمل ار رحمٰن | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |نصرت علی خان | | |- |۷۶. |[[سنگرور صوبائی اسمبلی چون حلقہ|سنگرور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[وجی اندر سنگلا]] | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |جگدیپ منٹو طور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |نرندر کور بھراج | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ونرجیت سنگھ گولڈی | | |- |۷۷. |[[سنام صوبائی اسمبلی چون حلقہ|سنام]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |جسوندر سنگھ دھیمان | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. امرجیت سنگھ مان | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امن اروڑا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بلدیو سنگھ مان | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''بٹھنڈہ ضلع'''</span> |- |۷۸. |[[بٹھنڈہ دہاتی صوبائی اسمبلی حلقہ|بٹھنڈہ دہاتی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہروندر سنگھ گل 'لاڈی' | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بابا چمکور سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امت راٹھاں کوٹپھتا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرکاش سنگھ بھٹی | | |- |۷۹. |[[بٹھنڈہ شہری صوبائی اسمبلی حلقہ|بٹھنڈہ شہری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[منپریت سنگھ بادل]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرملاپ سنگھ گریوال | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگروپ سنگھ گل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سروپ چند سنگلا | | |- |۸۰. |[[بھچو منڈی صوبائی اسمبلی حلقہ|بھچو منڈی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |پریتم سنگھ کوٹبھائی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بلدیو سنگھ اکلیا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ماسٹر جگسیر سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |فلسفہ سنگھ کوٹفٹا | | |- |۸۱. |[[موڑ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|موڑ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ڈاکٹر. منوج بالا بانسل | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |[[لکھا سدھانا]] | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سکھویر مائیسر کھانہ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جگمیت سنگھ براڑ | | |- |۸۲. |[[رامپرا پھول صوبائی اسمبلی حلقہ|رامپرا پھول]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |گرپریت سنگھ کانگڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جسکرن بٹر | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |بلکار سنگھ سدھو | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سکندر سنگھ ملوکا | | |- |۸۳. |[[تلونڈی صابو صوبائی اسمبلی چون حلقہ|تلونڈی صابو]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کھشباج سنگھ جٹانا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سکھبیر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |[[بلجندر کور|پرو. بلجندر کور]] | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جیتموہندر سنگھ سدھو<ref>[https://www./amp/s/www.rozanaspokesman.in/amp/news/punjab/130421/sukhbir-badal-declared-jeet-mahinder-singh-sidhu-as-his-candidate-from.html%7C title= سکھبیر بادل نے جیتمہندر سنگھ سدھو نوں تلونڈی صابو توں امیدوار ایلانیا]</ref> | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''فاضلکا ضلع'''</span> |- |۸۴. |[[بلوآنا صوبائی اسمبلی حلقہ|بلوآنا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رجندر کور | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رام کمار کلار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امندیپ سنگھ 'گولڈی' مسافر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہردیو سنگھ میگھ | | |- |۸۵. |[[ابوہر صوبائی اسمبلی حلقہ|ابوہر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سندیپ جاکھڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دیپ کمبوج | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |مہندرپال رنوا | | |- |۸۶. |[[فاضلکا صوبائی اسمبلی حلقہ|فاضلکا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |دوندر سنگھ گھبایا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ریشم سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |نرندرپال سنگھ ساونا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہنسراج جوسن | | |- |۸۷. |[[جلال‌آباد صوبائی اسمبلی حلقہ|جلال‌آباد]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |موہن سنگھ پھلیانوالا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سریندر سنگھ ڈھڈیاں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگدیپ سنگھ 'گولڈی' | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[سکھبیر سنگھ بادل]]<ref>{{cite news|url=https://www.jagran.com/punjab/ludhiana-akal-dal-president-sukhbir-badal-will-contest-2022-punjab-assembly-elections-from-jalalabad-21461693.html|title=سکھبیر بادل لڑیگا جلال‌آباد توں 2022 دی چون}}</ref> | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''فروزپور ضلع'''</span> |- |۸۸. |[[فروزپور شہری صوبائی اسمبلی چون حلقہ|فروزپور شہری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |پرمندر سنگھ پنکی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |لکھوندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رنویر سنگھ بھلر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |روہت ووہرا | | |- |۸۹. |[[فروزپور دہاتی صوبائی اسمبلی چون حلقہ|فروزپور دہاتی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |آشو بانگڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |موڑا سنگھ انجان | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رجنیش دہیا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جوگندر سنگھ جندو | | |- |۹۰. |[[گرو ہر سہائے صوبائی اسمبلی چون حلقہ|گرو ہر سہائے]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وجے دورڑا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |میجر سنگھ رندھاوا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |فوجا سنگھ سراری | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |وردیو سنگھ نونیمان | | |- |۹۱. |[[زیرا صوبائی اسمبلی حلقہ|زیرا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کلبیر سنگھ زیرا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |میگھ راج رلا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ناریش کٹاریا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جنمیجا سنگھ سیکھوں<ref>[https://www./amp/s/m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/shiromani-akali-dal-assembly-elections-s-janmeja-singh-candidate-1279156%3famp%7Ctitle= صوبائی اسمبلی چوناں لئی زیرا توں اکالی دل نے سابقہ وزیر جنمیجا سنگھ سیکھوں نوں امیدوار ایلانیا]</ref> | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''سری مکتسر صاحب ضلع'''</span> |- |۹۲. |[[گدڑباہا صوبائی اسمبلی حلقہ|گدڑباہا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |امریندر سنگھ راجا وڑنگ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گرپریت سنگھ کوٹلی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |پریتپال شرما | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہردیپ سنگھ ڈمپی | | |- |۹۳. |[[لمبی صوبائی اسمبلی چون حلقہ|لمبی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |جگپال سنگھ ابلکھرانا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرمیت سنگھ کھوڈیاں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[پرکاش سنگھ بادل]] | | |- |۹۴. |[[ملوٹ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|ملوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رپندر کور روبی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سکھوندر کمار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. بلجیت کور | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہرپریت سنگھ کوٹبھائی | | |- |۹۵. |[[شری مکتسر صاحب صوبائی اسمبلی چون حلقہ|شری مکتسر صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کرن کور براڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |انوروپ کور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگدیپ سنگھ 'کاکا' براڑ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |کنورجیت سنگھ روجیبرکندی | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''موگا ضلع'''</span> |- |۹۶. |[[باگھا پرانا صوبائی اسمبلی حلقہ|باگھا پرانا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |فلسفہ سنگھ براڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بھولا سنگھ براڑ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امرتپال سنگھ سکھانند | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |تیرتھ سنگھ ماہلا | | |- |۹۷. |[[دھرمکوٹ صوبائی اسمبلی حلقہ|دھرمکوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سکھجیت سنگھ لوہگڑھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرپریت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دوندر سنگھ لاڈی دھونس | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |طوطا سنگھ | | |- |۹۸. |[[موگا صوبائی اسمبلی حلقہ|موگا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |مالوکا سود | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |نودیپ سنگھ سنگھا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. امندیپ کور اروڑا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |برجندر سنگھ براڑ | | |- |۹۹. |[[نہال سنگھ والا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|نہال سنگھ والا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |بھپندر ساہوکے | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گردتا سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |منجیت سنگھ بلاس پور | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بلدیو سنگھ انسانیے | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''فریدکوٹ ضلع'''</span> |- |۱۰۰. |[[فریدکوٹ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|فریدکوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کشلدیپ سنگھ ڈھلوں | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |روندرپال کور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گردتّ سنگھ سیکھوں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرمبنس سنگھ رومانا | | |- |۱۰۱. |[[جیتو (صوبائی اسمبلی حلقہ)|جیتو]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |فلسفہ سنگھ ڈھلواں | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رمندیپ سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امولک سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |صوبہ سنگھ بادل | | |- |۱۰۲. |[[کوٹکپورا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|کوٹکپورا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |اجیپال سنگھ سندھو | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلبیر سنگھ متا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلتار سنگھ سندھواں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |منتار سنگھ براڑ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''برنالہ ضلع'''</span> |- |۱۰۳. |[[برنالہ صوبائی اسمبلی حلقہ|برنالہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |منیش بانسل | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ابھکرن سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرمیت سنگھ میت ہیئر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |کلونت سنگھ کنتا | | |- |۱۰۴. |[[بھدوڑ صوبائی اسمبلی حلقہ|بھدوڑ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[چرنجیت سنگھ چنی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گورا سنگھ ڈھلواں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |لابھ سنگھ اگوکے | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ستنام سنگھ راہی | | |- |۱۰۵. |[[محل کلاں صوبائی اسمبلی|محل کلاں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہرچند کور | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ جسویر سنگھ کھیڑی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلونت سنگھ پنڈوری | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |چمکور سنگھ ویر | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''مانسا ضلع'''</span> |- |۱۰۶. |[[بڈھلاڈا صوبائی اسمبلی حلقہ|بڈھلاڈا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رنویر کور میا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کرشن چوہان | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |پرنسپل بدھ رام | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ڈاکٹر. نشان سنگھ | | |- |۱۰۷. |[[مانسا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|مانسا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سدھو موسیوالا|سدھو مولیوالا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گرنام سنگھ بھیکھی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. وجے سنگلا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پریم سنگھ اروڑا | | |- |۱۰۸. |[[سردولگڑھ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|سردولگڑھ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |بکرم سنگھ موپھر | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |چھوٹا سنگھ میاں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرپریت سنگھ بناوالی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |دلراج سنگھ بھوندڑ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''شری پھتہگڑھ صاحب ضلع'''</span> |- |۱۰۹. |[[املوہ صوبائی اسمبلی حلقہ|املوہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کاکا رندیپ سنگھ نابھہ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |فلسفہ سنگھ ببی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرندر سنگھ 'گیری' بڑنگ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گرپریت سنگھ راجو کھنہ | | |- |۱۱۰. |[[بسی پٹھاناں صوبائی اسمبلی حلقہ|بسی پٹھانا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |گرپریت سنگھ جی.پی. | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. امندیپ کور ڈھولیوال | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رپندر سنگھ ہیپی | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ایڈووکیٹ شو کمار کلیان | | |- |۱۱۱. |[[شری فتہگڑھ صاحب صوبائی اسمبلی چون حلقہ|شری فتہگڑھ صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کلجیت سنگھ ناگرا | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |سربجیت سنگھ مکھن | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |لکھبیر سنگھ رائے | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جگدیپ سنگھ چیمہ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''روپ نگر؉ ضلع'''</span> |- |۱۱۲. |[[روپ نگر صوبائی اسمبلی حلقہ|روپ نگر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |برندر سنگھ ڈھلوں | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |دوندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دنیش چڈا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ڈاکٹر. دلجیت سنگھ چیمہ | | |- |۱۱۳. |[[شری آنندپور صاحب صوبائی اسمبلی چون حلقہ|شری آنندپور صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رانا کنور پال سنگھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |شمشیر سنگھ شیرا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہرجوت سنگھ بینس | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |نتن نندہ | | |- |۱۱۴. |[[چمکور صاحب صوبائی اسمبلی حلقہ|شری چمکور صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |چرنجیت سنگھ چنی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. چرنجیت سنگھ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ہرموہن سنگھ سندھو | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''صاحب زادہ اجیت سنگھ نگر (ایس.اے .ایس نگر)/موہالی ضلع'''</span> |- |۱۱۵. |[[ڈیرا بسی صوبائی اسمبلی حلقہ|ڈیرا بسی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |دیپئندر سنگھ ڈھلوں | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |نوجوت سنگھ سینی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلجیت سنگھ رندھاوا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |نرندر کمار شرما<ref>[https://punjab.newsdateline.com/sitting-mla-nk-sharma-is-again-set-to-contest-from-dera-bassi-sukhbir-badal-announces-his-candidature/%7Ctitle= ڈیرابسی توں عین.کے. شرما اکالی دل دے امیدوار]{{مردہ کڑی|date=اکتوبر 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> | | |- |۱۱۶. |[[کھرڑ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|کھرڑ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وجے شرما ٹنکو | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |پرمدیپ سنگھ بیدوان | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |انمول گگن مان | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |رنجیت سنگھ گل | | |- |۱۱۷. |[[صاحب زادہ اجیت سنگھ نگر صوبائی اسمبلی چون حلقہ|صاحب زادہ اجیت سنگھ نگر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[بلبیر سنگھ سدھو]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رونیت سنگھ براڑ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلونت سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرمندر سوہانا | | |- |} سروت: [http://eciresults.nic.in{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218160549/http://eciresults.nic.in/ |date=۲۰۱۴-۱۲-۱۸ }} بھارتی چون کمشنپ] == ایہہ وی دیکھو == # [[۲۰۲۲ دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ ووٹر پروفائل]] # [[پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں ۲۰۲۲]] # [[پنجاب راج بولی ایکٹ ۱۹۶۰]] # [[۲۰۲۲ بھارت دیاں چوناں]] # [[پنجاب لوک سبھا چوناں ۲۰۲۴]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:پنجاب، بھارت]] 4gtcr9xe6s5hws6zzko17jd4gh8irye 711049 711048 2026-08-28T19:58:29Z KiranBOT 41346 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v3.1.1s 711049 wikitext text/x-wiki {{معلومات-واقعہ}} ۲۰۲۲ دے پنجاب صوبائی اسمبلی دی چون جو کہ ۲۰ فروری ۲۰۲۲ نوں اکّ گیڑ وچ ہونی طے ہوئی، جس وچ پنجاب صوبائی اسمبلی دے سارے ۱۱۷ میمبراں دی چون کرن لئی کیتی جانی اے۔ ووٹاں دی گنتی ۱۰ مارچ ۲۰۲۲ نوں کیتی جائیگی اتے نتیجے اعلان کیتے جانگے۔ [[تصویر:2022_Punjab_Legislative_Assembly_election_results.svg|thumb|450px|left|پنجاب اسملی الیکشن نتیجے ]] ہیٹھاں چون لڑن والے امیدواراں دی لسٹ اے۔ پنجاب دیا پرمکھ پارٹیاں دے امیدوار == امیدوار جانکاری == {| class="wikitable sortable" !نن. ! ویروا ! گنتی |- ! ۱. |کل حاصل ہوئیاں نامزدگیاں |۲۲۶۳ |- ! ۲. |چوناں لڑ رہے امیدوارا |۱۳۰۴ |- ! ۳. |داغی امیدوار |۳۱۴ |- ! ۴. |نامزدگیاں ٹھیک پائیاں گئیاں |۱۵۱۶ |- !۵. | نامزدگیاں ردّ کر دتیاں |۵۹۸ |- ! ۶ |نامزدگیاں واپس لئیاں گئیاں |۱۵۲ |} سروت :- کیوائیسی- الیکشن کمیشن آف انڈیا ایپّ == امیدوار انکڑے == {| class="wikitable sortable" !نمبر !ویروا<ref>{{Cite web|url=https://m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/punjab-elections-1342098|title=پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں لڑ رہے 1,304 امیدواراں ’چ 2 ٹرانسجینڈر تے 93 عورتاں شامل}}</ref> !گنتی |- !۱. |کل امیدوار |۱۳۰۴ |- !۲. |مرد امیدوار |۱۲۰۹ |- !۳. |عورتاں امیدوار |۹۳ |- !۴. |ٹرانسجینڈر |۲ |- !۵. |۲۵ سال دی عمر دے امیدوار |۹ |- !۶. |۸۰ سال توں ودھ عمر دے امیدوار |۶ |} == امیدوار خواندگی == پرمکھ ۴ پارٹیاں [[بھارتی قومی کانگرس]]، [[عام آدمی پارٹی]]، [[شرومنی اکالی دل]] اتے بھاجپا گٹھجوڑ دے کل ملا کے ۴۶۷ امیدواراں دی جانکاری اس طرحاں اے۔ {| class="wikitable sortable" !نن !اہلیت !امیدوار !کانگرس !آپ !اکالی+ !بھاجپا |- !۱. |پی ایچّ ڈی |۵ |۱ |۳ |۰ |۱ |- !۲. |پوسٹ گریجوئیٹ |۷۳ |۱۷ |۲۱ |۱۵ |۲۰ |- !۳. |گریجوئیٹ (پروفیشنل) |۹۱ |۲۰ |۲۸ |۲۶ |۱۷ |- !۴. |گریجوئیٹ |۱۱۱ |۳۲ |۲۰ |۳۰ |۲۹ |- !۵. |۱۲ ویں |۷۴ | | | | |- !۶. |۱۰ ویں |۷۰ | | | | |- !۷. |۸ ویں |۲۴ | | | | |- !۸. |۵ ویں |۴ | | | | |- !۹. |چوتھی |۱ | | | | |- !۱۰. |ساکھر |۱ | | | | |- !۱۱. |ان پڑھ |۲ | | | | |- !۱۲. |کل |۴۵۶ | | | | |} == وزیر اعلیٰ امیدوار == {| class="wikitable sortable" ! colspan="6" |موجودہ وزیر اعلیٰ چہرے |- !نن. !تصویر !امیدوار !اعلان !حلقہ !پارٹی |- !۱. |[[File:Balbir Singh Rajewal.jpg|150px]] |[[بلبیر سنگھ راجیوال]] |۲۵ دسمبر 2021<ref>{{Cite web|url=https://rozanaspokesman.in/amp/news/punjab/251221/22-organizations-with-samyukta-samaj-morcha-set-foot-in-politics.html|title=22 جتھیبندیاں نے 'سنیکت سماج مورچہ' نال دھریا سیاست 'چ پیر، راجیوال ہون گے CM چہرہ|access-date=2023-06-01|archive-date=2023-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601172807/https://www.rozanaspokesman.in/amp/news/punjab/251221/22-organizations-with-samyukta-samaj-morcha-set-foot-in-politics.html|dead-url=yes}}</ref> |[[سمرالا صوبائی اسمبلی حلقہ|سمرالا]] |سنیکت سماج مورچہ |- !۲. | |[[بھگونت مان]] |۱۸ جنوری 2022<ref>{{Cite web|url=https:punjab.news18.com/amp/news/punjab/after-announcement-bhagwant-mann-cm-candidate-his-mother-became-emotional-301811.html|title=پتّ نوں وزیر اعلیٰ امیدوار ایلانن پچھوں بھاوک ہوئی بھگونت مان دی ماں، سنو کی کیہا}}</ref> |[[دھوری صوبائی اسمبلی حلقہ|دھوری]] |عام آدمی پارٹی |- !۳. |[[File:Charanjit Singh Channi.png|150px]] |[[چرنجیت سنگھ چنی]] |۶ فروری 2022<ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/congress-announces-chief-ministerial-candidate-in-all-punjab-assembly-elections-310425.html|title=راہل گاندھی نے چنی نوں ایلانیا پنجاب وچ کانگرس دا وزیر اعلیٰ چہرہ}}</ref> | # [[چمکور صاحب صوبائی اسمبلی حلقہ|شری چمکور صاحب]] # [[بھدوڑ صوبائی اسمبلی حلقہ|بھدوڑ]] |بھارتی قومی کانگرس |} ==سابقہ وزیر اعلیٰ == {| class="wikitable sortable" ! colspan="5" |سابقہ وزیر اعلیٰ چون میدان وچ |- !۱. |[[File:ParkashSinghBadal.JPG|150px]] |[[پرکاش سنگھ بادل]] |[[لمبی صوبائی اسمبلی چون حلقہ|لمبی]](ہارے) |[[شرومنی اکالی دل]] |- !۲. |[[File:Rajinder Kaur Bhattal.jpg|150px]] |[[راجندر کور بھٹھل]] |[[لہرا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|لہرا]](ہارے) |[[بھارتی قومی کانگرس]] |- !۳ |[[File:Amarinder Singh.jpg|150px]] |[[امریندر سنگھ]] |[[پٹیالہ شہری صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹیالہ شہری]](ہارے) |پنجاب لوک کانگرس |} == پرمکھ امیدوار == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |چون حلقہ | colspan="2" align="center" bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> | colspan="2" align="center" bgcolor="{{#026D37}}" |<span style="color:white;">'''سنیکت سماج مورچہ'''</span> | colspan="2" align="center" bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> | colspan="2" align="center" bgcolor="#BD710F" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د. + بسپا''' <ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/shiromani-akali-dal-announces-64-candidates-for-assembly-elections-251095.html|title=شرومنی اکالی دل نے صوبائی اسمبلی چوناں لئی ۶۴ امیدواراں دا کیتا اعلان|date=|website=نیوز۱۸ پنجاب}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.punjabijagran.com/lite/punjab/chandigarh-akali-dal-and-bsp-exchanged-4-seats-8948577.html|title=Punjab Assembly Election 2022: شرومنی اکالی دل تے بسپا نے 4 سیٹاں دی کیتی ادلا-بدلی،شامچراسی توں مہیندر سنگھ سندھراں ہون گے BSP دے امیدوار}}{{مردہ کڑی|date=مئی 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/punjabi/ptcnewspunjabi-epaper-ptcpunj/sukhabir+singh+badal+ne+2022+diaa+vidhan+sabha+chona+lai+4+hor+umidavara+da+kita+ailan-newsid-n325210834?listname=topicsList&index=1&topicIndex=0&mode=pwa&action=scroll|title=سکھبیر بادل نے سنام توں بلدیو سنگھ مان، لہرا توں بھائی گوبند سنگھ لونگووال، پٹیالہ توں ہرپال جنیجا اتے بلوآنا توں ہردیو سنگھ میگھ (گوبندگڑھ) نوں امیدوار ایلانیا اے۔}}</ref><span style="color:white;"><span style="color:white;"><span style="color:white;"><ref>[https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/the-akali-dal-has-announced-two-more-candidates-for-the-assembly-elections-264525.html%7Ctitle= سکھبیر بادل نے ودھان سبھا چوناں لئی دو ہور امیدوار اعلان، 76 امیدوار ہوئے]{{مردہ کڑی|date=مئی 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{date=اکتوبر 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>[https://punjabi.abplive.com/news/punjab/punjab-assembly-elections-2022-akali-dal-exchanges-seats-with-bsp-632050/amp <nowiki>› punjab Web results اکالی دل نے بسپا نال بدلیاں سیٹاں - ABP Sanjha]</nowiki></ref><ref>[https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/city/chandigarh-1/shiromani-akali-dal-president-sukhbir-singh-badal-announces-candidate/pb20211022165433346%7Cودھان سبھا چوناں لئی اکالی دل نے ایلانے ہور امیدوار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230928235222/https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/city/chandigarh-1/shiromani-akali-dal-president-sukhbir-singh-badal-announces-candidate/pb20211022165433346%7C%D9%88%D8%AF%DA%BE%D8%A7%D9%86 |date=2023-09-28 }}{{مردہ کڑی|date=مئی 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></span></span></span></span> | colspan="2" align="center" bgcolor="{{#ffffff}}" |ہور |- !نمبر !نام !پارٹی !امیدوار<ref>{{Cite news|url=https://m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/the-first-list-of-congress-candidates-released--these-new-faces-in-the-fray-1337049%3famp|title=کانگرسی امیدواراں دی پہلی لسٹ جاری، چون میدان ''چ اتارے ایہہ نویں چہرے}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/chandigarh-punjab-election-2022-aap-candidate-amandeep-singh-ashu-bangar-from-ferozepur-rural-joins-congress-ks-301461.html|title='آپ' امیدوار آشو بانگڑ ہن کانگرس ولوں لڑیگا چون، CM چنی نے کروائی پارٹی 'چ شمولیت}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/congress-announces-second-list-of-23-candidates-for-punjab-election-2022-305285.html|title=کانگرس نے جاری کیتی امیدواراں دی دوجی لسٹ}}</ref> !پارٹی !امیدوار <ref>{{Cite news|url=https://punjabi.sachkahoon.com/united-kisan-morcha-releases-first-list-of-candidates-10-candidates-announced/|title=سنیکت سماج مورچے ولوں امیدواراں دی پہلی لسٹ جاری، 10 امیدوار ایلانے|accessdate=2023-06-01|archivedate=2022-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204132531/https://www.punjabi.sachkahoon.com/united-kisan-morcha-releases-first-list-of-candidates-10-candidates-announced/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.rozanaspokesman.in/news/punjab/170122/united-social-front-releases-second-list-of-30-candidates.html|title=سنیکت سماج مورچہ ولوں صوبائی اسمبلی چوناں لئی 30 امیدواراں دی دوسری لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/punjab-elections-gurnam-charuni-announce-9-candidates-641464/amp|title=گرنام چڑونی نے ایلانے نوں امیدوار}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/state/ludhiana/sanyukt-smaaj-morcha-releases-third-list-of-candidates/pb20220119184044225|title=سنیکت سماج مورچہ ولوں امیدواراں دی تیجی لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/city/chandigarh-1/sanyukt-samaj-morcha-releases-fourth-list-of-candidates-for-assembly-elections/pb20220122201119419|title=سنیکت سماج مورچہ ولوں صوبائی اسمبلی چوناں لئی امیدواراں دی چوتھی لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.babushahi.com/punjabi/full-news.php?id=144039|title=راجیوال مورچے ولوں 8 ہور امیدواراں دی لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/punjab-election-2022-ssm-announces-12-more-candidates-for-punjab-assembly-election-642306|title=سنیکت سماج مورچے ولوں 12 ہور امیدواراں دا اعلان ، جانوں کسنوں ملی ٹکٹ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/chandigarh-punjab-election-2022-kisan-sangharsh-party-president-gurnam-chadhuni-announces-candidate-from-bhulath-constituency-ks-305929.html|title=گرنام چڑھونی نے بھلتھّ ہلکے توں امیدوار دا کیتا اعلان}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailyhamdard.com/united-social-front-releases-list-of-4-more-candidates/|title=سنیکت سماج مورچے ولوں 4 ہور امیدواراں دی لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.babushahi.in/full-news.php?id=143643|title=راجیوال دے ووٹ- مورچے نے 17 ہور امیدواراں دا کیتا اعلان ( ویڈیؤ وی دیکھو )}}</ref> !پارٹی !امیدوار<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/punjab-assembly-elections-aap-announces-first-list-of-10-candidates/articleshow/87665689.cms|title=AAP Punjab Candidates: Punjab assembly elections; AAP announces first list of 10 candidates {{!}} Chandigarh News - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=14 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.abplive.com/news/india/punjab-assembly-elections-2022-aam-aadmi-party-announce-30-candidate-see-list-here-2014067|title=पंजाब चुनाव के लिए आम आदमी पार्टी ने किया 30 उम्मीदवारों के नामों का एलान, देखें लिस्ट|last=Live|first=A. B. P.|date=2021-12-10|website=www.abplive.com|language=hi|access-date=2021-12-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/aam-aadmi-party-released-the-third-list-for-the-2022-elections-291397.html|title=عام آدمی پارٹی نے جاری کیتی امیدواراں دی تیجی لسٹ}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/aam-aadmi-party-fourth-list-of-candidates-released-punjab-assembly-elections-2022-639353/amp|title=عام آدمی پارٹی نے جاری کیتی امیدواراں دی چوتھی لسٹ، جانو کس نوں کتھوں ملی ٹکٹ|date=26 Dec 2021 06:15 PM}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ptcnews.tv/aap-releases-fifth-list-of-candidates-find-out-who-got-the-ticket-from-where|title=‘آپ’ ولوں امیدواراں دی پنجویں لسٹ جاری، جانو کس نوں کتھوں ملی ٹکٹ|last=اس لسٹ مطابق پارٹی نے اپنے 15 امیدواراں دا اعلان کیتا اے۔}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.etvbharat.com/punjabi/punjab/city/chandigarh-1/aap-has-released-the-sixth-list-of-candidates-punjab-assembly-elections-2022/pb20211230175458298|title=عام آدمی پارٹی ولوں امیدواراں دی چھیویں لسٹ جاری}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://m.punjabitribuneonline.com/news/Punjab/aap-releases-seventh-list-of-candidates-with-five-more-names-123649|title=‘آپ’ ولوں پنج ہور ناواں والی امیدواراں دی ستویں لسٹ جاری دو دن پہلاں پارٹی وچ شامل ہوئے لالی مجیٹھیا نوں ملی ٹکٹ}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjabilokchannel.com/%E0%A8%86%E0%A8%AA-%E0%A8%A8%E0%A9%87-2022-%E0%A8%A6%E0%A9%80%E0%A8%86%E0%A8%82-%E0%A8%9A%E0%A9%8B%E0%A8%A3%E0%A8%BE%E0%A8%82-%E0%A8%B2%E0%A8%88-%E0%A8%89%E0%A8%AE%E0%A9%80%E0%A8%A6-2/|title=‘آپ’ نے 2022 دیاں چوناں لئی امیدواراں دی اٹھویں لسٹ کیتی جاری|access-date=2022-02-04|archive-date=2022-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107141051/https://punjabilokchannel.com/%e0%a8%86%e0%a8%aa-%e0%a8%a8%e0%a9%87-2022-%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%9a%e0%a9%8b%e0%a8%a3%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%b2%e0%a8%88-%e0%a8%89%e0%a8%ae%e0%a9%80%e0%a8%a6-2/|url-status=dead|accessdate=2023-06-01|archivedate=2022-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220107141051/https://punjabilokchannel.com/%e0%a8%86%e0%a8%aa-%e0%a8%a8%e0%a9%87-2022-%e0%a8%a6%e0%a9%80%e0%a8%86%e0%a8%82-%e0%a8%9a%e0%a9%8b%e0%a8%a3%e0%a8%be%e0%a8%82-%e0%a8%b2%e0%a8%88-%e0%a8%89%e0%a8%ae%e0%a9%80%e0%a8%a6-2/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/aam-aadmi-party-has-released-the-ninth-list-of-candidates-for-the-2022-assembly-elections-640548/amp|title=عام آدمی پارٹی نے 2022 دیاں صوبائی اسمبلی چوناں لئی جاری کیتی امیدواراں دی نوویں لسٹ}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://m.punjabitribuneonline.com/news/Punjab/aap-announces-three-more-candidates-126548|title=پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں لئی عام آدمی پارٹی (آپ) پنجاب نے تن امیدواراں دی دسویں لسٹ جاری کر دتی}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/rajnish-dahiya-new-candidate-of-aap-from-ferozepur-rural-301605.html|title=آشو بانگڑ دے کانگرس 'چ جان کرکے آپ' نے فروزپور دہاتی توں نویں امیدوار دا کیتا اعلان}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/aap-releases-last-list-for-assembly-elections-announces-4-candidates-1338242|title='آپ' ولوں صوبائی اسمبلی چوناں لئی آخری لسٹ جاری، 4 امیدواراں دا کیتا اعلان}}</ref> !پارٹی !امیدوار<ref>{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/chandigarh-punjab-election-2022-akali-dal-has-declared-former-mla-jalal-usma-as-its-candidate-from-baba-bakala-ks-303981.html|title=اکالی دل نے بابا بکالا توں سابقہ اسمبلی ممبر جلالؤسما نوں امیدوار ایلانیا}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/chandigarh-punjab-election-2022-bahujan-samaj-party-announces-first-list-of-14-candidates-ks-303061.html|title=بہوجن سماج پارٹی نے 14 امیدواراں دی لسٹ ایلانی، جانو کیہناں نوں ملی ٹکٹ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/bsp-releases-second-list-for-assembly-elections--announces-6-candidates-1339041|title=بسپا نے صوبائی اسمبلی چوناں لئی 6 ہور امیدواراں دا کیتا اعلان}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.punjabijagran.com/punjab/chandigarh-akali-dal-declared-parminder-sohana-as-its-candidate-from-mohali-9014561.html|title=اکالی دل نے پرمندر سوہانا نوں موہالی توں امیدوار ایلانیا}}</ref> !پارٹی !امیدوار |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''سری امرتسر صاحب ضلع'''</span> |- |۱. |[[امرتسر مرکزی صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر مرکزی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[اوم پرکاش سونی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کنولجیت سنگھ نامدھاری | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. اجے گپتا | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |بی بی دلبیر کور | | |- |۲. |[[امرتسر مشرقی صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر مشرقی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[نوجوت سنگھ سدھو]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سکھجندر سنگھ ماہُ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جیونجوت کور | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بکرم سنگھ مجیٹھیا | | |- |۳. |[[امرتسر (اتری) صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر اتری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سنیل دتی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کنور وجے پرتاپ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[انل جوشی]] | | |- |۴. |[[امرتسر دکھنی صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر دکھنی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[اندربیر سنگھ بولاریا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. اندربیر سنگھ نجھر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |تلبیر سنگھ گل | | |- |۵. |[[امرتسر (مغربی) صوبائی اسمبلی حلقہ|امرتسر مغربی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[شہزادہ ویرکا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |امرجیت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. جسبیر سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ڈاکٹر. دلبیر سنگھ وییرکا | | |- |۶. |[[اجنالا صوبائی اسمبلی حلقہ|اجنالا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ہرپرتاپ سنگھ|ہرپرتاپ سنگھ اجنالا]] | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |چرنجیت سنگھ گالو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلدیپ سنگھ دھالیوال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |امرپال سنگھ اجنالا | | |- |۷. |[[اٹاری صوبائی اسمبلی حلقہ|اٹاری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ترسیم سنگھ سیالکا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ریشم سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |اے. ڈی. سی. جسوندر سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[گلزار سنگھ رنیکے]] | |- |۸. |[[بابا بکالا صوبائی اسمبلی حلقہ|بابا بکالا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سنتوکھ سنگھ بھلائی پور ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گرنام کور پرنسپل | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دلبیر سنگھ تنگ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بلجیت سنگھ جلالؤسما | | |- |۹. |[[جنڈیالا گرو ودھانسبھا حلقہ|جنڈیالا گرو]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھوندر سنگھ ڈینی بنڈالا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گرنام سنگھ داؤد | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہربھجن سنگھ ایٹیؤ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ملکیت سنگھ | | |- |۱۰. |[[مجیٹھا ودھانسبھا حلقہ|مجیٹھا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |جگوندر پال سنگھ (جگا مجیٹھیا) | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |پرمجیت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سکھجندر راج سنگھ لالی مجیٹھیا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گنیو کور مجیٹھیا | | |- |۱۱. |[[راجا سانسی ودھانسبھا حلقہ|راجا سانسی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھبندر سنگھ سرکاریا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. ستنام سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |بلدیو سنگھ مڈیاں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ویر سنگھ لوپوکے | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''گورداس پور ضلع'''</span> |- |۱۲. |[[بٹالا صوبائی اسمبلی حلقہ|بٹالا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[اشونی سیکھڑی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بلوندر سنگھ راجو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |شیری کلسی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سچا سنگھ چھوٹےپور | | |- |۱۳. |[[ڈیرا بابا نانک صوبائی اسمبلی حلقہ|ڈیرا بابا نانک]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھجندر سنگھ رندھاوا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جگجیت سنگھ کلانور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گردیپ سنگھ رندھاوا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |رویکرن سنگھ کاہلوں | | |- |۱۴. |[[دینا نگر صوبائی اسمبلی حلقہ|دینا نگر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ارنا چودھری]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلونت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |شمشیر سنگھ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |کملجیت چاولا | | |- |۱۵. |[[فتہگڑھ چوڑیاں صوبائی اسمبلی حلقہ|فتہگڑھ چوڑیاں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ترپت راجندر سنگھ باجوا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بلجندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |بلبیر سنگھ پنوں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[لکھبیر سنگھ لودھیننگل]] | | |- |۱۶. |[[گرداس پور صوبائی اسمبلی حلقہ|گرداس پور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[برندرمیت سنگھ پاہڑا]] | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |اندرپال سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رمن بحل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گربچن سنگھ ببیہالی | | |- |۱۷. |[[قادیاں صوبائی اسمبلی حلقہ|قادیاں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[پرتاپ سنگھ باجوا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جسپال سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگروپ سنگھ سیکھواں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گرئکبال سنگھ ماہل | | |- |۱۸. |[[شری ہرگوبندپور صوبائی اسمبلی حلقہ|سری ہرگوبندپور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |مندیپ سنگھ رنگر ننگل | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. کملجیت سنگھ کے.جے. | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ایڈووکیٹ امرپال سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |راجنبیر سنگھ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''شری ترن تارن صاحب ضلع'''</span> |- |۱۹. |[[کھیم کرن صوبائی اسمبلی حلقہ|کھیم کرن]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھ پال سنگھ بھلر]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سرجیت سنگھ بھچو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سرون سنگھ دھنّ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ورثہ سنگھ ولٹوہا<ref>[https://www./amp/s/zeenews.india.com/hindi/zeephh/politics/sukhbir-badal-annouced-virsa-singh-valtoha-candidate-for-khemkaran-seat/866259/amp%7Ctitle= جس سیٹ `تے اکالی دل `چ اے سبھ توں وڈا سیاسی کلیش، اس ہلکے `چ سکھبیر نے امیدوار دا کیتا اعلان، ورثہ سنگھ ولٹوہا کھیمکرن توں ہون گے اکالی امیدوار]</ref> | | |- |۲۰. |[[پٹی صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ہرمندر سنگھ گل]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سرتاج سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |لالجیت سنگھ بھلر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |مقصد پرتاپ سنگھ کیروں | | |- |۲۱. |[[شری کھڈور صاحب صوبائی اسمبلی حلقہ|شری کھڈور صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[رمنجیت سنگھ سکی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرجندر سنگھ ڈھانڈا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |منجندر سنگھ لالپرا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[رنجیت سنگھ برہمپرا]] | | |- |۲۲. |[[شری ترن تارن صاحب صوبائی اسمبلی حلقہ|شری ترن تارن صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[دھرمبیر اگنیہوتری|ڈاکٹر. دھرمبیر اگنیہوتری]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. سکھمندیپ سنگھ ڈھلوں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. کشمیر سنگھ سوہل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہرمیت سنگھ سندھو | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''پٹھان کوٹ ضلع'''</span> |- |۲۳. |[[بھوآ صوبائی اسمبلی حلقہ|بھوآ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[جوگندر پال (سیاستدان)|جوگندر پال]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |یدھویر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |لال چند کٹاروچکّ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |راکیش مہاشا | | |- |۲۴. |[[پٹھان کوٹ صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹھان کوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[امت وج]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |صوبہ سنگھ سراں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |وبھوتی شرما | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |جیوتی بھیم | | |- |۲۵. |[[سجان پور ودھانسبھا حلقہ|سجان پور ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |نریش پوری | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بشن داس | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امتا سنگھ منٹو | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |شہزادہ گپتا | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''جالندھر ضلع'''</span> |- |۲۶. |[[آدم پور صوبائی اسمبلی حلقہ|آدم پور ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سکھوندر سنگھ کوٹلی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |پرشوتم ہیر | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جیت لال بھٹی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[پون کمار ٹینوں]] | | |- |۲۷. |[[جالندھر کینٹ ودھانسبھا حلقہ|جالندھر کینٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[ظاہر سنگھ|ظاہر سنگھ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جسوندر سنگھ سنگھا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سریندر سنگھ سوڈھی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جگبیر سنگھ براڑ | | |- |۲۸. |[[جالندھر مرکزی صوبائی اسمبلی حلقہ|جالندھر مرکزی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[رجندر بیری]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رمن اروڑا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |چندن گریوال | | |- |۲۹. |[[جالندھر اتری صوبائی اسمبلی حلقہ|جالندھر اتری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[اوتار سنگھ جونیئر]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |دیس راج جسائی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دنیش ڈھلّ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |کلدیپ سنگھ لبانا | | |- |۳۰. |[[جالندھر مغربی صوبائی اسمبلی حلقہ|جالندھر مغربی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سشیل کمار رنکو]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |شیتل انگورال | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |انل مینیا | | |- |۳۱. |[[کرتارپور صوبائی اسمبلی حلقہ|کرتارپور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[چودھری سریندر سنگھ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |راجیش کمار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈیسیپی بلکار سنگھ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ایڈووکیٹ بلوندر کمار | | |- |۳۲. |[[نکودر صوبائی اسمبلی حلقہ|نکودر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ڈاکٹر. نوجوت سنگھ دھئیا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ماسٹر دلجیت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |اندرجیت کور مان | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[گرپرتاپ سنگھ وڈالا]] | | |- |۳۳. |[[پھلور صوبائی اسمبلی حلقہ|پھلور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وکرمجیت سنگھ چودھری | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |اجے کمار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |پرں پریم کمار | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[بلدیو سنگھ خیہرا]] | | |- |۳۴. |[[شاہکوٹ صوبائی اسمبلی حلقہ|شاہکوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہردیو سنگھ لاڈی | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |ڈاکٹر. جگتار سنگھ چندی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رتن سنگھ ککرکلاں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بچتر سنگھ کوہاڑ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''ہوشیارپور؉ ضلع'''</span> |- |۳۵. |[[چبیوال صوبائی اسمبلی حلقہ|چبیوال]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ڈاکٹر. شہزادہ چبیوال | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رشپال سنگھ راجو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہرمندر سنگھ چبیوال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سوہن سنگھ تھنڈل | | |- |۳۶. |[[دسوآ صوبائی اسمبلی حلقہ|دسوآ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ارن ڈوگرا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رام لال سندھو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کرم ویر سنگھ گھمن | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |سشیل کمار شرما | | |- |۳۷. |[[گڑھ شنکر صوبائی اسمبلی حلقہ|گڑھ شنکر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |امرپریت لالی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. جنگ بہادر سنگھ رائے | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جےَ کشن روڑی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سریندر سنگھ بھلیوال | | |- |۳۸. |[[ہوشیارپور؉ صوبائی اسمبلی حلقہ|ہوشیارپور؉ ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سندر شام اروڑا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ ہرندردیپ سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |پن. برہم شنکر جمپا | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ورندر سنگھ پرہار | | |- |۳۹. |[[مکیریاں صوبائی اسمبلی حلقہ|مکیریاں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |اندو بالا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جسونت سنگھ رندھاوا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گردھیان سنگھ ملتانی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سربجیت سنگھ سبی | | |- |۴۰. |[[شام چوراسی صوبائی اسمبلی حلقہ|شام چوراسی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |پون کمار ادھیا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ٹھیکے دار؉ بھگوان داس سدھو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. روجوت سنگھ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |انجی. مہیندر سنگھ سندھر | | |- |۴۱. |[[اڑمڑ صوبائی اسمبلی حلقہ|اڑمڑ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سنگت سنگھ گلجیاں|سنگت سنگھ گلزیاں]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ارشدیپ سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جسویر سنگھ راجا گل | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |لکھوندر سنگھ لکھی | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''کپورتھلہ ضلع'''</span> |- |۴۲. |[[بھلتھّ صوبائی اسمبلی حلقہ|بھولتھّ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سکھ پال سنگھ خیہرا]] | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |سربجیت سنگھ لبانا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رنجیت سنگھ رانا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[بی بی جگیر کور]] | | |- |۴۳. |[[کپورتھلہ صوبائی اسمبلی حلقہ|کپورتھلہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[رانا گرجیت سنگھ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلونت سنگھ جوشن | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |منجو رانا | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |دوندر سنگھ ڈھیپئی | | |- |۴۴. |[[پھگواڑا صوبائی اسمبلی حلقہ|پھگواڑا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |بلوندر سنگھ دھالیوال | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |چودھری خوشی رام | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جوگندر سنگھ مان | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |جسبیر سنگھ گڑھی | |- |۴۵. |[[سلطان پور لودھی صوبائی اسمبلی حلقہ|سلطان پور لودھی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[نوتیج سنگھ چیمہ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرپریت پال سنگھ ورک | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سجن سنگھ چیمہ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |کیپٹن ہرمندر سنگھ<ref>[[https://www.ptcnews.tv/captain-harminder-singh-sad-candidate-from-sultanpur-lodhi-in-the-2022-elections%7Ctiitle= {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230601164258/https://www.ptcnews.tv/captain-harminder-singh-sad-candidate-from-sultanpur-lodhi-in-the-2022-elections%7Ctiitle= |date=2023-06-01 }}{{مردہ کڑی|date=مارچ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} کیپٹن ہرمندر سنگھ 2022 دیاں چوناں ’چ سلطان پور لودھی توں ہون گے اکالی دل دے امیدوار</ref> | | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''شہید بھگت سنگھ نگر(ایس.بی.ایس نگر) /نواں شہر ضلع'''</span> |- |۴۶. |[[بنگا صوبائی اسمبلی حلقہ|بنگا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ترلوچن سنگھ سنڈ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |شہزادہ ماہل خورد | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلجیت سنگھ سرہال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ڈاکٹر. سکھوندر سنگھ سکھی | | |- |۴۷. |[[بلاچور صوبائی اسمبلی حلقہ|بلاچور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |فلسفہ لال | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |دلجیت سنگھ بینس | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سنتوش کٹاریا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سنیتا چودھری | | |- |۴۸. |[[نواں شہر صوبائی اسمبلی حلقہ|نواں شہر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ستبیر سنگھ سینی بالیچکی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلدیپ سنگھ بجیدپور؉ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |للت موہن 'بلو' پاٹھک | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ڈاکٹر. نچھتر پال | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''لدھیانہ ضلع'''</span> |- |۴۹. |[[آتم نگر صوبائی اسمبلی حلقہ|آتم نگر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کملجیت سنگھ کارول | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرکیرت سنگھ رانا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلونت سنگھ سدھو | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہریش رائے دھندا | | |- |۵۰. |[[داکھا صوبائی اسمبلی حلقہ|داکھا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کیپٹن سندیپ سنگھ سندھو | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |ہرپریت سنگھ مکھو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کے. اینّ. ایسّ. کنگ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |منپریت سنگھ ایالی | | |- |۵۱. |[[گل صوبائی اسمبلی حلقہ|گل]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کلدیپ سنگھ وید | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |راجیو کمار لولی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جیون سنگھ سنگووال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |فلسفہ سنگھ شوالک | | |- |۵۲. |[[جگراؤں صوبائی اسمبلی حلقہ|جگراؤں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |جگتار سنگھ جگا ہسووال | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلدیپ سنگھ ڈلا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |[[سربجیت کور انسانیے|سروجیت کور انسانیے]] | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ایسّ آر کلیر | | |- |۵۳. |[[کھنہ صوبائی اسمبلی حلقہ|کھنہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |گرکیرت سنگھ کوٹلی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سکھونت سنگھ ٹلو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ترنپریت سنگھ سنڈ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بی بی جسدیپ کور | | |- |۵۴. |[[لدھیانہ مرکزی صوبائی اسمبلی حلقہ|لدھیانہ مرکزی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سریندر کمار داوار | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |شوم اروڑا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |اشوک 'پپی' پراشر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پریتپال سنگھ پالی | | |- |۵۵. |[[لدھیانہ مشرقی صوبائی اسمبلی حلقہ|لدھیانہ مشرقی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سنجیو تلوار | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رجندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دلجیت سنگھ 'بھولا' گریوال | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |رنجیت سنگھ گل | | |- |۵۶. |[[لدھیانہ اتری صوبائی اسمبلی حلقہ|لدھیانہ اتری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |راکیش پانڈے | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ ورندر کھارا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |مدن لال بگا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |آر. ڈی. شرما | | |- |۵۷. |[[لدھیانہ دکھنی صوبائی اسمبلی چوناں|لدھیانہ دکھنی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ایشور جوت سنگھ چیمہ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |انل کمار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رجندر پال کور چھینا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہیرا سنگھ گابڑیا | | |- |۵۸. |[[لدھیانہ مغربی صوبائی اسمبلی حلقہ|لدھیانہ مغربی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[بھارت بھوشن آشو]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ترن جین | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرپریت سنگھ گوگی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |مہیشئندر سنگھ گریوال | | |- |۵۹. |[[پائل صوبائی اسمبلی حلقہ|پائل]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |لکھویر سنگھ لکھا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سمردیپ سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |مانوندر سنگھ گیاسپرا | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ڈاکٹر. جسپریت سنگھ | | |- |۶۰. |[[رائیکوٹ صوبائی اسمبلی حلقہ|رائیکوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کمیل امر سنگھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جگتار سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |حاکم سنگھ ٹھیکے دار؉ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |بلوندر سنگھ سندھو | | |- |۶۱. |[[ساہنیوال صوبائی اسمبلی حلقہ|ساہنیوال]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وکرم باجوا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کول. مالوندر سنگھ گروں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہردیپ سنگھ منڈیاں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |شرنجیت سنگھ ڈھلوں | | |- |۶۲. |[[سمرالا صوبائی اسمبلی حلقہ|سمرالا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |راجا گل | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |[[بلبیر سنگھ راجیوال]] | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگتار سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرمجیت سنگھ ڈھلوں | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''پٹیالہ ضلع'''</span> |- |۶۳. |[[گھنور صوبائی اسمبلی حلقہ|گھنور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |مدنلال جلال پور | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ پریم سنگھ بھنگو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرلال گھنور | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرو. پریم سنگھ چندوماجرا | | |- |۶۴. |[[نابھہ صوبائی اسمبلی حلقہ|نابھہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سادھو سنگھ دھرمسوت | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |برندر کمار بٹو | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گردیو سنگھ دیوَ ماجرہ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |کبیر داس | | |- |۶۵. |[[پٹیالہ دیہاتی صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹیالہ دیہاتی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |موہت مہندرا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |دھرمندر شرما | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. بلبیر سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جسپال سنگھ بٹو چٹھا | | |- |۶۶. |[[پٹیالہ شہری صوبائی اسمبلی حلقہ|پٹیالہ شہری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وشنو شرما | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |مکھن سنگھ سوہالی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |اجیتپال سنگھ کوہلی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہرپال جنیجا | | |- |۶۷. |[[راجپرا صوبائی اسمبلی حلقہ|راجپرا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہردیال سنگھ کمبوج | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |اوتار سنگھ ہرپال پور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |نینا متل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |چرنجیت سنگھ براڑ | | |- |۶۸. |[[سنور صوبائی اسمبلی حلقہ|سنور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہرندر پال سنگھ مان | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بوٹا سنگھ شادی پور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہرمیت سنگھ پٹھانماجرا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہرندر پال سنگھ چندوماجرا | | |- |۶۹. |[[سمانا صوبائی اسمبلی حلقہ|سمانا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رجندر سنگھ | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |رچھپال سنگھ جوڑاماجرا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |چیتن سنگھ جورماجرا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سرجیت سنگھ رکھڑا | | |- |۷۰. |[[شترانا صوبائی اسمبلی حلقہ|شترانا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |دربارا سنگھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |امرجیت سنگھ گھگا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلونت سنگھ بازی گر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بی بی ونندر کور لونبا | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''سنگرور ضلع'''</span> |- |۷۱. |[[امرگڑھ صوبائی اسمبلی حلقہ|امرگڑھ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سمیت سنگھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ستویر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جسونت سنگھ گاجنماجرا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |اقبال سنگھ جھنڈا | | |- |۷۲. |[[دھوری صوبائی اسمبلی حلقہ|دھوری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[دلویر سنگھ|دلویر سنگھ گولڈی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سربجیت سنگھ الال | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |[[بھگونت مان]] | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرکاش چند گرگ | | |- |۷۳. |[[دڑھبا صوبائی اسمبلی حلقہ|دڑھبا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |عجائب سنگھ رٹول | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |مالوندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |[[ہرپال سنگھ چیمہ]] | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گلزار سنگھ گلزاری | | |- |۷۴. |[[لہرا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|لہرا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[راجندر کور بھٹھل]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ستونت سنگھ کنڈیوالا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |برندر کمار گوئل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گوبند سنگھ لونگووال | | |- |۷۵. |[[ملیرکوٹلا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|ملیرکوٹلا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[رضیہ سلطانہ (سیاستدان)|رضیہ سلطانہ]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ جلپھکار علی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. محمد زمل ار رحمٰن | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |نصرت علی خان | | |- |۷۶. |[[سنگرور صوبائی اسمبلی چون حلقہ|سنگرور]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[وجی اندر سنگلا]] | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |جگدیپ منٹو طور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |نرندر کور بھراج | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ونرجیت سنگھ گولڈی | | |- |۷۷. |[[سنام صوبائی اسمبلی چون حلقہ|سنام]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |جسوندر سنگھ دھیمان | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. امرجیت سنگھ مان | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امن اروڑا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بلدیو سنگھ مان | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''بٹھنڈہ ضلع'''</span> |- |۷۸. |[[بٹھنڈہ دہاتی صوبائی اسمبلی حلقہ|بٹھنڈہ دہاتی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہروندر سنگھ گل 'لاڈی' | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بابا چمکور سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امت راٹھاں کوٹپھتا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرکاش سنگھ بھٹی | | |- |۷۹. |[[بٹھنڈہ شہری صوبائی اسمبلی حلقہ|بٹھنڈہ شہری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[منپریت سنگھ بادل]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرملاپ سنگھ گریوال | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگروپ سنگھ گل | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سروپ چند سنگلا | | |- |۸۰. |[[بھچو منڈی صوبائی اسمبلی حلقہ|بھچو منڈی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |پریتم سنگھ کوٹبھائی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بلدیو سنگھ اکلیا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ماسٹر جگسیر سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |فلسفہ سنگھ کوٹفٹا | | |- |۸۱. |[[موڑ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|موڑ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ڈاکٹر. منوج بالا بانسل | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |[[لکھا سدھانا]] | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |سکھویر مائیسر کھانہ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جگمیت سنگھ براڑ | | |- |۸۲. |[[رامپرا پھول صوبائی اسمبلی حلقہ|رامپرا پھول]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |گرپریت سنگھ کانگڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |جسکرن بٹر | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |بلکار سنگھ سدھو | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |سکندر سنگھ ملوکا | | |- |۸۳. |[[تلونڈی صابو صوبائی اسمبلی چون حلقہ|تلونڈی صابو]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کھشباج سنگھ جٹانا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سکھبیر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |[[بلجندر کور|پرو. بلجندر کور]] | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جیتموہندر سنگھ سدھو<ref>[https://www./amp/s/www.rozanaspokesman.in/amp/news/punjab/130421/sukhbir-badal-declared-jeet-mahinder-singh-sidhu-as-his-candidate-from.html%7C title= سکھبیر بادل نے جیتمہندر سنگھ سدھو نوں تلونڈی صابو توں امیدوار ایلانیا]</ref> | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''فاضلکا ضلع'''</span> |- |۸۴. |[[بلوآنا صوبائی اسمبلی حلقہ|بلوآنا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رجندر کور | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رام کمار کلار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امندیپ سنگھ 'گولڈی' مسافر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہردیو سنگھ میگھ | | |- |۸۵. |[[ابوہر صوبائی اسمبلی حلقہ|ابوہر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سندیپ جاکھڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دیپ کمبوج | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |مہندرپال رنوا | | |- |۸۶. |[[فاضلکا صوبائی اسمبلی حلقہ|فاضلکا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |دوندر سنگھ گھبایا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ریشم سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |نرندرپال سنگھ ساونا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہنسراج جوسن | | |- |۸۷. |[[جلال‌آباد صوبائی اسمبلی حلقہ|جلال‌آباد]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |موہن سنگھ پھلیانوالا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سریندر سنگھ ڈھڈیاں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگدیپ سنگھ 'گولڈی' | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[سکھبیر سنگھ بادل]]<ref>{{cite news|url=https://www.jagran.com/punjab/ludhiana-akal-dal-president-sukhbir-badal-will-contest-2022-punjab-assembly-elections-from-jalalabad-21461693.html|title=سکھبیر بادل لڑیگا جلال‌آباد توں 2022 دی چون}}</ref> | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''فروزپور ضلع'''</span> |- |۸۸. |[[فروزپور شہری صوبائی اسمبلی چون حلقہ|فروزپور شہری]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |پرمندر سنگھ پنکی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |لکھوندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رنویر سنگھ بھلر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |روہت ووہرا | | |- |۸۹. |[[فروزپور دہاتی صوبائی اسمبلی چون حلقہ|فروزپور دہاتی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |آشو بانگڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |موڑا سنگھ انجان | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رجنیش دہیا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جوگندر سنگھ جندو | | |- |۹۰. |[[گرو ہر سہائے صوبائی اسمبلی چون حلقہ|گرو ہر سہائے]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وجے دورڑا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |میجر سنگھ رندھاوا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |فوجا سنگھ سراری | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |وردیو سنگھ نونیمان | | |- |۹۱. |[[زیرا صوبائی اسمبلی حلقہ|زیرا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کلبیر سنگھ زیرا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |میگھ راج رلا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ناریش کٹاریا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جنمیجا سنگھ سیکھوں<ref>[https://www./amp/s/m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/shiromani-akali-dal-assembly-elections-s-janmeja-singh-candidate-1279156%3famp%7Ctitle= صوبائی اسمبلی چوناں لئی زیرا توں اکالی دل نے سابقہ وزیر جنمیجا سنگھ سیکھوں نوں امیدوار ایلانیا]</ref> | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''سری مکتسر صاحب ضلع'''</span> |- |۹۲. |[[گدڑباہا صوبائی اسمبلی حلقہ|گدڑباہا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |امریندر سنگھ راجا وڑنگ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گرپریت سنگھ کوٹلی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |پریتپال شرما | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہردیپ سنگھ ڈمپی | | |- |۹۳. |[[لمبی صوبائی اسمبلی چون حلقہ|لمبی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |جگپال سنگھ ابلکھرانا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرمیت سنگھ کھوڈیاں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |[[پرکاش سنگھ بادل]] | | |- |۹۴. |[[ملوٹ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|ملوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رپندر کور روبی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |سکھوندر کمار | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. بلجیت کور | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ہرپریت سنگھ کوٹبھائی | | |- |۹۵. |[[شری مکتسر صاحب صوبائی اسمبلی چون حلقہ|شری مکتسر صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کرن کور براڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |انوروپ کور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |جگدیپ سنگھ 'کاکا' براڑ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |کنورجیت سنگھ روجیبرکندی | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''موگا ضلع'''</span> |- |۹۶. |[[باگھا پرانا صوبائی اسمبلی حلقہ|باگھا پرانا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |فلسفہ سنگھ براڑ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |بھولا سنگھ براڑ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امرتپال سنگھ سکھانند | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |تیرتھ سنگھ ماہلا | | |- |۹۷. |[[دھرمکوٹ صوبائی اسمبلی حلقہ|دھرمکوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |سکھجیت سنگھ لوہگڑھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ہرپریت سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دوندر سنگھ لاڈی دھونس | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |طوطا سنگھ | | |- |۹۸. |[[موگا صوبائی اسمبلی حلقہ|موگا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |مالوکا سود | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |نودیپ سنگھ سنگھا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. امندیپ کور اروڑا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |برجندر سنگھ براڑ | | |- |۹۹. |[[نہال سنگھ والا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|نہال سنگھ والا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |بھپندر ساہوکے | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گردتا سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |منجیت سنگھ بلاس پور | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |بلدیو سنگھ انسانیے | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''فریدکوٹ ضلع'''</span> |- |۱۰۰. |[[فریدکوٹ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|فریدکوٹ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کشلدیپ سنگھ ڈھلوں | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |روندرپال کور | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گردتّ سنگھ سیکھوں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرمبنس سنگھ رومانا | | |- |۱۰۱. |[[جیتو (صوبائی اسمبلی حلقہ)|جیتو]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |فلسفہ سنگھ ڈھلواں | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رمندیپ سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |امولک سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |صوبہ سنگھ بادل | | |- |۱۰۲. |[[کوٹکپورا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|کوٹکپورا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |اجیپال سنگھ سندھو | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کلبیر سنگھ متا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلتار سنگھ سندھواں | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |منتار سنگھ براڑ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''برنالہ ضلع'''</span> |- |۱۰۳. |[[برنالہ صوبائی اسمبلی حلقہ|برنالہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |منیش بانسل | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ابھکرن سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرمیت سنگھ میت ہیئر | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |کلونت سنگھ کنتا | | |- |۱۰۴. |[[بھدوڑ صوبائی اسمبلی حلقہ|بھدوڑ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[چرنجیت سنگھ چنی]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گورا سنگھ ڈھلواں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |لابھ سنگھ اگوکے | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ستنام سنگھ راہی | | |- |۱۰۵. |[[محل کلاں صوبائی اسمبلی|محل کلاں]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |ہرچند کور | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ایڈووکیٹ جسویر سنگھ کھیڑی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلونت سنگھ پنڈوری | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |چمکور سنگھ ویر | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''مانسا ضلع'''</span> |- |۱۰۶. |[[بڈھلاڈا صوبائی اسمبلی حلقہ|بڈھلاڈا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رنویر کور میا | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |کرشن چوہان | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |پرنسپل بدھ رام | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ڈاکٹر. نشان سنگھ | | |- |۱۰۷. |[[مانسا صوبائی اسمبلی چون حلقہ|مانسا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[سدھو موسیوالا|سدھو مولیوالا]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |گرنام سنگھ بھیکھی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. وجے سنگلا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پریم سنگھ اروڑا | | |- |۱۰۸. |[[سردولگڑھ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|سردولگڑھ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |بکرم سنگھ موپھر | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |چھوٹا سنگھ میاں | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرپریت سنگھ بناوالی | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |دلراج سنگھ بھوندڑ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''شری پھتہگڑھ صاحب ضلع'''</span> |- |۱۰۹. |[[املوہ صوبائی اسمبلی حلقہ|املوہ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کاکا رندیپ سنگھ نابھہ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |فلسفہ سنگھ ببی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |گرندر سنگھ 'گیری' بڑنگ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |گرپریت سنگھ راجو کھنہ | | |- |۱۱۰. |[[بسی پٹھاناں صوبائی اسمبلی حلقہ|بسی پٹھانا]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |گرپریت سنگھ جی.پی. | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |ڈاکٹر. امندیپ کور ڈھولیوال | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |رپندر سنگھ ہیپی | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ایڈووکیٹ شو کمار کلیان | | |- |۱۱۱. |[[شری فتہگڑھ صاحب صوبائی اسمبلی چون حلقہ|شری فتہگڑھ صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |کلجیت سنگھ ناگرا | style="text-align:center; background:#00FF00;color:white" |'''سنیکت جدوجہد پارٹی''' |سربجیت سنگھ مکھن | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |لکھبیر سنگھ رائے | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |جگدیپ سنگھ چیمہ | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''روپ نگر؉ ضلع'''</span> |- |۱۱۲. |[[روپ نگر صوبائی اسمبلی حلقہ|روپ نگر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |برندر سنگھ ڈھلوں | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |دوندر سنگھ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |دنیش چڈا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |ڈاکٹر. دلجیت سنگھ چیمہ | | |- |۱۱۳. |[[شری آنندپور صاحب صوبائی اسمبلی چون حلقہ|شری آنندپور صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |رانا کنور پال سنگھ | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |شمشیر سنگھ شیرا | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ہرجوت سنگھ بینس | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |نتن نندہ | | |- |۱۱۴. |[[چمکور صاحب صوبائی اسمبلی حلقہ|شری چمکور صاحب]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |چرنجیت سنگھ چنی | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' | | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |ڈاکٹر. چرنجیت سنگھ | bgcolor="{{بہوجن سماج پارٹی/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''بسپا'''</span> |ہرموہن سنگھ سندھو | | |- | colspan="12" align="center" style="background-color: grey;" |<span style="color:white;">'''صاحب زادہ اجیت سنگھ نگر (ایس.اے .ایس نگر)/موہالی ضلع'''</span> |- |۱۱۵. |[[ڈیرا بسی صوبائی اسمبلی حلقہ|ڈیرا بسی]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |دیپئندر سنگھ ڈھلوں | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |نوجوت سنگھ سینی | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلجیت سنگھ رندھاوا | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |نرندر کمار شرما<ref>[https://punjab.newsdateline.com/sitting-mla-nk-sharma-is-again-set-to-contest-from-dera-bassi-sukhbir-badal-announces-his-candidature/%7Ctitle= ڈیرابسی توں عین.کے. شرما اکالی دل دے امیدوار]{{مردہ کڑی|date=اکتوبر 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> | | |- |۱۱۶. |[[کھرڑ صوبائی اسمبلی چون حلقہ|کھرڑ]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |وجے شرما ٹنکو | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |پرمدیپ سنگھ بیدوان | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |انمول گگن مان | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |رنجیت سنگھ گل | | |- |۱۱۷. |[[صاحب زادہ اجیت سنگھ نگر صوبائی اسمبلی چون حلقہ|صاحب زادہ اجیت سنگھ نگر]] | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''کانگرس'''</span> |[[بلبیر سنگھ سدھو]] | style="text-align:center; background:#026D37;color:white" |'''سنیکت سماج مورچہ''' |رونیت سنگھ براڑ | bgcolor="{{Aam Aadmi Party/meta/color}}" |<span style="color:white;">'''آپ'''</span> |کلونت سنگھ | bgcolor="bgcolor=" |<span style="color:white;">'''شرو.ا.د'''</span> |پرمندر سوہانا | | |- |} سروت: [http://eciresults.nic.in{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218160549/http://eciresults.nic.in/ |date=۲۰۱۴-۱۲-۱۸ }} بھارتی چون کمشنپ] == ایہہ وی دیکھو == # [[۲۰۲۲ دیاں پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں وچ ووٹر پروفائل]] # [[پنجاب صوبائی اسمبلی چوناں ۲۰۲۲]] # [[پنجاب راج بولی ایکٹ ۱۹۶۰]] # [[۲۰۲۲ بھارت دیاں چوناں]] # [[پنجاب لوک سبھا چوناں ۲۰۲۴]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:پنجاب، بھارت]] 0h70dqycfstlt5sc3z4eot1jp43aaw2 0 130172 711066 710783 2026-08-29T05:15:59Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی */ 711066 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 8wtwgrz47inhgn1cvrgrk4rgvjz1o75 711067 711066 2026-08-29T05:16:50Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 711067 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] ihatdjrflnd2f9oq1nq7dx9yrpfo096 711068 711067 2026-08-29T05:17:06Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 711068 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] cw0617mx9ecq230htrie5y4vx0xmu82 711069 711068 2026-08-29T05:17:22Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 711069 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] s2en2raj84ayzzu2r073l1gm2lgfyeh 711070 711069 2026-08-29T05:17:42Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 711070 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 5kfkb0z4l5fh85yg05ty1e2238llf0q 711071 711070 2026-08-29T05:17:59Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری */ 711071 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] f102uph9o601mdeesg6rfdse8384a69 711072 711071 2026-08-29T05:18:17Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری */ 711072 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] m7f4qs4y7epxz3vqae4x2lr47v27o7m 711073 711072 2026-08-29T05:18:36Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت */ 711073 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] cyqh57lwxf99sp3g3rwr5tj4gvlz9t0 711074 711073 2026-08-29T05:18:56Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 711074 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''25 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] t7nje2nbiitd5kl69smnvc8ejr3g1v6 711075 711074 2026-08-29T05:19:15Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی */ 711075 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''25 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] aqtv06rhk4vv0fkcccqqgphvbsgrgzk 711076 711075 2026-08-29T05:19:39Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری */ 711076 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''29 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''25 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] e6sw53qqww13vgf7vz6r29zqk947iop 711077 711076 2026-08-29T05:20:04Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری */ 711077 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں == معمر ترین بقید حیات ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی== ايہ معلومات 29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''29 اگست''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''29 اگست''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''29 اگست''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] o21ch3u8xrqk77lm4j5xc2vcyio7elv 0 149669 711041 711015 2026-08-28T13:04:41Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711041 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات زبان |name=کاٹی زبان |nativename=کامويري |states=[[افغانستان]]، [[پاکستان]] |region=[[بشگل وادی]]، تے جنوبی [[ضلع چترال]]، [[لنگوربت]]، [[بدروگل]] تے [[ارٹسن وادی]] |speakers=20,000 |date=2011 |ref=e18 |familycolor=Indo-European |fam2=[[ہند ایرانی زباناں]] |fam3=[[نورستانی زباناں]] |fam4=[[کامکتہ ویری بولی|کامکتہ ویری]] |iso3=xvi |glotto=kamv1242 |glottorefname=Kamviri |lingua=58-ACB-ad |notice=Indic }} [[فائل:KPK-FATA2-Chetral.png|300px|thumb|کھبے|[[صوبہ سرحد]] دا نقشہ جس وچ زرد رنگ [[ضلع چترال]] نو‏‏ں ظاہر کر رہیا اے تے ایتھ‏ے د‏‏ی [[وادی لوٹ کوہ]] وچ کٹی بولی بولی جاندی ا‏‏ے۔]] کاٹی چترال دے وادی لوٹ کوہ، وادی گوبور، وادی کونشٹ، [[وادی رومبور]]، شیخانن دیہہ [[وادی بمبوریت]] تے وادی ارسون(ارڅون) وچ بولی جانے والی اک بولی اے اس بولی اُتے کھوار بولی نے اپنا اثر چھڈیا اے کٹی بولی وچ حروف تہجی ایجاد کيتے جاچکے نيں تے کٹی بولی و ادب نو‏‏ں وی محفوظ کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔<ref name="ReferenceA">کاٹی حروف تہجی: تحریر:رحمت عزیز چترالی، پبلشر:کھوار اکیڈمی،کراچی، 1996{{ء}}</ref> بعض لوک لفظ کٹی نو‏‏ں کاندی تے کتی وی بولدے نيں، کٹی لوک صوبہ خیبر پختونخوا دے ضلع چترال وچ آباد نيں۔ اس قبیلے د‏‏ی مادری بولی کٹی اے جو دری زباناں دے خاندان نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ ایہ بولی اس خطہ وچ نہایت جداگانہ مشہور ا‏‏ے۔ چترال وچ جنہاں چھوٹی زباناں نو‏‏ں خطرات لاحق نيں انہاں وچ کٹی بولی وی شام‏ل ا‏‏ے۔ کٹی چترال وچ بولی جانے والی اک [[ہند-یورپی زبان]] اے جو [[چترال]] تے وادی کالاش وچ بولی جاندی ا‏‏ے۔ چترال وچ اس بولی نو‏‏ں خطرات لاحق نيں چترال تے کالاش دے لوکاں نے اس بولی نو‏‏ں بچانے د‏‏ی طرف ابحی تک توجہ نئيں دتی ا‏‏ے۔ چترال دے تقریبا ساڑے چار ہزار افراد د‏‏ی ایہ مادری بولی ا‏‏ے۔<ref name="ReferenceA" /> تے پوری دنیا وچ کٹی بولی بولنے والےآں د‏‏ی تعداد انیس ہزار چار سو اے <ref name="ethnologue.com">[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bsh Kati | Ethnologue<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> [[کھوار اکیڈمی]] نے چترال تے شمالی علاقہ جات د‏‏ی جنہاں معدوم ہوݨ زباناں نو‏‏ں بچانے دے لئی [[یونیسکو]] (UNESCO) تو‏ں اپیل د‏‏ی اے انہاں زباناں وچ کٹی وی شام‏ل ا‏‏ے۔ کھوار بولی نے چترال وچ بولی جانے والی جنہاں بارہ زباناں اُتے اپنا اثر چھڈیا اے انہاں وچ کٹی وی شام‏ل اے تے کالاشہ بولنے والے ہن کھوار بولنے نو‏‏ں ترجیع دینے لگے نيں جے ایہی صورت حال جاری رہی تاں کٹی بولی زبان ختم ہو جایے گی۔<ref name="ReferenceA" /> == جماعت بندی == کاٹی، [[ایرانی زباناں|ایرانی زباناں]] دے [[مغربی ایرانی زباناں د‏‏ی لسٹ|مغربی گروہ]] نال تعلق رکھدی اے جو [[ہند۔یورپی زباناں|ہند-یورپی]] زباناں د‏‏ی اک شاخ اے ۔ == کتاباں == * [[کاٹی حروف تہجی]] * [[کاٹی قاعدہ]] * [[کاٹی خوشخطی]] == ملکاں جتھے کٹی بولی بولنے والے آباد نيں == * [[افغانستان]] * [[پاکستان]] == ہور ناں == * [[بشگالی]] * [[کاٹیویری]] * [[نورستانی]] * [[شیخانی]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://groups.yahoo.com/group/khowaracademy/ کٹی زبان]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110424143121/http://groups.yahoo.com/group/khowaracademy/ |date=2011-04-24 }} * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bsh/ کٹی بولی دے بارے وچ ہور جاننے دے لئی ایتھنولوک د‏‏ی ویب سایٹ ویکھو] * [http://www.ethnologue.com/show_work.asp?id=928474538575/ چترال د‏‏یاں بولیاں] {{چترال د‏‏یاں بولیاں}} {{ہند ایرانی زباناں}} {{پاکستان د‏‏یاں بولیاں}} [[گٹھ:پاکستان د‏‏یاں بولیاں]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:چترال د‏‏یاں بولیاں]] [[گٹھ:خیبر پختونخوا د‏‏یاں بولیاں]] [[گٹھ:زباناں]] [[گٹھ:نورستانی زباناں]] [[گٹھ:ایتھنولوک 18 دا حوالہ دیندے ہوئے بولی دے مضامین]] [[گٹھ:افغانستان د‏‏یاں بولیاں]] dmyp6bfxmmk3k6kxocljtdkyoeo85ji 0 149674 711050 711024 2026-08-28T20:20:03Z EmausBot 1944 Fixing double redirect from [[بوسنیائی جنگ]] to [[جنگ بوسنیا]] 711050 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[جنگ بوسنیا]] 0r6v3e9m31zqhgxr8zugkqnr29z4oqu 0 149677 711051 711033 2026-08-29T03:55:44Z Abbas dhothar 361 711051 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات واقعہ | title = نیپال سیلاب 2026ء<br />2026 Nepal floods | image = Mudslide at Gyirong Port 2.webm | caption = سیلاب د‏‏ی ویڈیو | date = {{start date|2026|08|26|df=y}} | Location = [[ضلع راسوا]] تے [[ضلع نواکوٹ]], [[نیپال]] <br /> [[گئیرونگ کاؤنٹی]], تبت، [[چین]] | type = سیلابی ریلہ | cause = | reported deaths = 392+ <!-- IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM --> | missing = 1,750+ <!-- IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM --> | property damage = [[ہائیڈرو پاور]] سرکاری عمارتاں، مکانات، پل، سڑکاں، ڈیم وغیرہ }} 26 اگست 2026ء د‏‏ی صبح، [[دریائے تریشولی]] دے سیلاب نے [[نیپال]] دے [[ضلع راسوا |راسوا]] تے [[ضلع نواکوٹ |نواکوٹ]] ضلعے وچ درجناں بستیاں نو‏‏ں متاثر کيتا۔ {{Efn|The Trishuli River's upper section in Nepal is also known as the Bhotekoshi River; a larger river 65&nbsp;km to the east, also named [[Bhotekoshi River|Bhotekoshi]], was unaffected.}} سیلاب نے [[چین نیپال سرحد]] اُتے گییرونگ بندرگاہ دے علاقے نو‏‏ں وی متاثر کیتا، جو سرحد پار تجارت تے سیاحت دا اک اہ‏م تجارتی راستہ ا‏‏ے۔ سیلاب تے [[مٹی دا بہاؤ|مٹی دے تودے]] گرنے تو‏ں آباد علاقےآں نو‏‏ں کافی نقصان پہنچیا اے، حکا‏م نے نیپال وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 389 تے [[چین]] وچ 3 اموات د‏‏ی تصدیق د‏‏ی ا‏‏ے۔ 1700سے ودھ افراد دے لاپتہ ہوݨ د‏‏ی تصدیق ہوئی اے، مقامی باشندےآں تے سیاحوںکی تلاش تے بچاؤ د‏‏ی کارروائیاں جاری نيں۔ حکا‏م نے راسوا، نواکوٹ، [[ضلع دھادنگ|دھادنگ]]، [[ضلع گورکھا|گورکھا]] تے [[ضلع چتوان|چتوان]] ضلعے وچ دریاواں دے کنارے آباد علاقےآں وچ سیلاب د‏‏ی وارننگ جاری د‏‏ی ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ ویب|تریخ=2026-08-27 |عنوان=نیپال وچ سیلاب تو‏ں وڈے پیمانے اُتے تباہی، 157 افراد ہلاک، سیکڑاں لاپتہ |یوآرایل=https://urdu.samaa.tv/2087358899- |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=سماء ٹی وی |زبان=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|آخری=Bharat |پہلا=E. T. V. |تریخ=2026-08-26 |عنوان=نیپال وچ تباہ کن سیلاب: گھٹ تو‏ں گھٹ 95 افراد ہلاک، 350 تو‏ں ودھ لاپتہ |یوآرایل=https://www.etvbharat.com/ur/international/avalanche-causes-devastating-floods-in-nepal-384-tourists-including-105-indians-missing-at-least-8-dead-urn26082604710 |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=ETV Bharat News |زبان=ur}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|آخری=ڈیسک |پہلا=ویب |تریخ=2026-08-26 |عنوان=نیپال تے تبت د‏‏ی سرحد اُتے سیلاب سیکڑاں سیاحاں نو‏‏ں بہا لے گیا؛ 31 ہلاک 350 لاپتا {{!}} Express News |یوآرایل=https://www.express.pk/story/2829309/nepal-tibet-flood-killed-30-and-missing-350-2829309 |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=ایکسپریس اردو |زبان=en}}</ref> == وجہ == حکا‏م نے حالے تک سیلاب د‏‏ی وجہ دا تعین نئيں کيتا۔ لیکن نیپالی حکا‏م دا خیال اے کہ خبرے نیپال وچ برفانی تودے د‏‏ی وجہ تو‏ں لینڈے کھولیا رک گیا، جس تو‏ں اک جھیل بن گئی ہوئے گی۔ اس دے بعد پھسے ہوئے پانی نے اپنا راستہ کڈیا جدو‏ں برفانی تودے دا ملبہ بن ک‏ے ڈیم بن گیا۔ <ref name="kathmandupost">{{حوالہ ویب|عنوان=Ice avalanche, debris lake may have triggered Bhotekoshi flood |یوآرایل=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/ice-avalanche-debris-lake-may-have-triggered-bhotekoshi-flood |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=kathmandupost.com |زبان=English}}</ref><ref>{{حوالہ خبر|عنوان=What triggered the catastrophic flood on the Nepal-Tibet border?|یوآرایل=https://www.reuters.com/business/environment/what-triggered-catastrophic-flood-nepal-tibet-border-2026-08-26/|تریخ رسائی=26 اگست 2026|ایجنسی=رائٹرز|تریخ=26 اگست 2026}}</ref> برفانی جھیل دے پھٹنے تو‏ں آنے والا سیلاب وی اس وچ شام‏ل ہو سکدا ا‏‏ے۔ <ref name="kathmandupost" />نیپال دے وزیر خارجہ ششیر خانل نے کہیا کہ ابتدائی جائزاں تو‏ں ایہ طے ہويا اے کہ زلزلے د‏‏ی وجہ تو‏ں برفانی تودے گرنے تو‏ں سیلاب آیا ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Flash flood hits Rasuwa, damages hydropower projects and markets |یوآرایل=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/major-flood-damages-syabrubesi-hydropower-projects-in-rasuwa |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=kathmandupost.com |زبان=English}}</ref> جرمن ریسرچ سینٹر فار جیو سائنسز دے مطابق زلزلے دے وقت تے تبت د‏‏ی سرحد اُتے سیکیورٹی ویڈیو دے ٹائم اسٹیمپ د‏‏ی نیہہ اُتے وقت دا فرق ست منٹ دا سی۔<ref name="HT26a">{{حوالہ خبر|عنوان=Hundreds missing after deadly floods hit Nepal-Tibet border|یوآرایل=https://www.helsinkitimes.fi/world-int/29199-hundreds-missing-after-deadly-floods-hit-nepal-tibet-border.html|تریخ رسائی=26 اگست 2026|ناشر=Helsinki Times|تریخ=26 اگست 2026}}</ref> [[یونائیٹڈ اسٹیٹ جیولوجیکل سروے|ریاستہائے متحدہ دا جیولوجیکل سروے]] دا طویل مدتی زلزلے د‏‏ی لہراں دا تجزیہ زلزلے د‏‏ی بجائے لینڈ سلائیڈنگ دے مطابق سی۔<ref>{{cite anss|M 5.2 Landslide – 55&nbsp;km NW of Kodāri̇̄, Nepal|2026|us7000tbwb}}</ref> زلزلے دا پتہ چݪݨ دے فوراً بعد ہی پانی دے بھاری بہاؤ دے اشارے ملے تے نیڑے قریب بیک وقت آنے والے دو اشاراں دے امتزاج تے سیٹلائٹ د‏‏ی تصاویر دے جائزے تو‏ں کچھ محققاں نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ گلیشیر دے اک حصے دا [[برفشار|برف دا برفانی تودہ]] جس د‏‏ی چوڑائی 2,000 فٹ (610 میٹر) سی 4,000 فٹ گر گیا ہو تے ایہ کہ [[کٹھمنڈو|کھٹمنڈو]] تو‏ں تقریباً 40 میݪ (64 ) شمال وچ ایہ وقفہ سی جو سیلاب نو‏‏ں متحرک کرنے دا ذمہ دار ہو سکدا ا‏‏ے۔<ref>Sands, Leo. [https://www.nytimes.com/2026/08/26/world/asia/nepal-flood-glacier-ice-avalanche.html "Deadly Nepal Flood مئی Have Been Caused by Ice Snapping Off Glacier, Scientists Say"], ''[[نیو یارک ٹائمز]]'', 26 اگست 2026. Accessed 26 اگست 2026. "The deadly flooding in Nepal on Wednesday was likely set off at least in part by an enormous chunk of ice snapping off a glacier and cascading thousands of feet to the valley below, according to an initial assessment by a group of geologists and glaciologists. The phenomenon is known as an ice avalanche.... On Wednesday, a chunk of ice with a width of about 2,000 feet snapped cleanly off the glacier, Dr. Shugar said, sending a mixture of ice and water to the valley floor. By his assessment, the chunk of ice fell from an altitude of around 17,000 feet, dropping almost 4,000 feet."</ref> == جانی نقصانات == [[File:River in Rasuwa.JPG|ربط=[[:en:File:River in Rasuwa]].JPG|thumb|دریائے بھوٹیکوشی (کھبے) تے دریائے لہنڈے کھولیا (سجے)؛ میٹری بارڈر پل زیر تعمیر اے (2013)|196x196px]] [[File:Landsat Nepal flood 2026-08-26.png|ربط=[[:en:File:Landsat Nepal flood 2026-08-26]].png|thumb|لینڈ سیٹ 9 تو‏ں سیلاب دے بعد د‏‏ی سیٹلائٹ تصویر|197x197px]]نیپال وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 162 اموات د‏‏ی تصدیق ہوئی تے 600 مقامی افراد دے لاپتہ ہوݨ د‏‏ی تصدیق ہوئی۔<ref>{{حوالہ ویب|تریخ=2026-08-26 |عنوان=Flash flood on Nepal-Tibet border kills more than 150, with hundreds of tourists missing |یوآرایل=https://www.bbc.co.uk/news/live/c6y8mjmnpxv0t |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=www.bbc.com |زبان=en-GB}}</ref><ref>{{حوالہ خبر|یوآرایل=https://www.democrata.es/en/international/expansion-at-least-95-dead-and-more-than-600-missing-due-to-the-floods-in-northern-nepal-near-the-border-with-china/|عنوان=At least 95 dead and more than 600 missing due to the floods in northern Nepal, near the border with China|تریخ=26 اگست 2026|کاوش=Democrata}}</ref> اس دے علاوہ، نیپال ٹورزم بورڈ نے لاپتہ افراد د‏‏ی ابتدائی تعداد 579 جاری کی، جنہاں وچ 466 غیر ملکی وی شام‏ل نيں۔<ref>{{حوالہ خبر|یوآرایل=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/08/26/britons-missing-nepal-flash-floods/|کاوش=[[روزنامہ ٹیلی گراف]]|عنوان=Girl, 13, among dozens of Britons missing in Nepal flash floods|تریخ=26 اگست 2026}}</ref> لاپتہ افراد وچ تن امریک‏‏ی سیاح وی شام‏ل سن ۔ <ref name="Brennan26a2">{{حوالہ خبر|آخری1=Brennan|پہلا1=David|عنوان=Americans reported among hundreds missing in Nepal floods, tourism board says|یوآرایل=https://abcnews.com/amp/International/americans-reported-missing-nepal-floods-tourism-board/story?id=135964282|تریخ رسائی=26 اگست 2026|ناشر=اے بی سی نیوز|تریخ=26 اگست 2026}}</ref> جنوبی کوریا د‏‏ی وزارت خارجہ نے 8 شہریاں دے لاپتہ ہوݨ د‏‏ی اطلاع دتی۔ <ref name="kt26a2">{{حوالہ خبر|عنوان=8 Koreans missing, 10 stranded in flood in Nepal|یوآرایل=https://www.koreatimes.co.kr/world/20260826/8-koreans-missing-10-stranded-in-flood-in-nepal|تریخ رسائی=26 اگست 2026|ایجنسی=Yonhap|ناشر=The Korea Times|تریخ=26 اگست 2026}}</ref> گھٹ تو‏ں گھٹ 105 ہندوستانی تے 37 [[بیرون ملک مقیم ہندوستانی|غیر مقیم ہندوستانی]] وی لاپتہ افراد وچ شام‏ل نيں۔ بوہت سارے ہندوستانی تبت وچ [[مان سروور جھیل|کیلاش مانسروور یاترا]] دا سفر ک‏ر رہ‏ے سن تے اوتھ‏ے 59 یاتری سن ۔ بورڈ نے کہیا کہ آسٹریلیا، ملائیشیا، برطانیہ، جنوبی افریقہ تے نیدرلینڈز دے سیاح وی لاپتہ نيں۔ <ref name="indiatoday26a2">{{حوالہ خبر|عنوان=Nepal flash flood from Tibet leaves 17 dead, 105 Indians missing|یوآرایل=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-flash-flood-tibet-rockslide-rasuwa-105-indians-missing-ptag-2980484-2026-08-26|تریخ رسائی=26 اگست 2026|ناشر=India Today|تریخ=26 اگست 2026}}</ref> تیموری سرحدی چوکی اُتے تعینات مسلح پولیس فورس دے 9 اہلکار لاپتہ ہوݨ د‏‏ی وی اطلاع ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Bhotekoshi flood: What we know, what remains unclear |یوآرایل=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/bhotekoshi-flood-what-we-know-what-remains-unclear |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=kathmandupost.com |زبان=English}}</ref><ref>{{حوالہ خبر|یوآرایل=https://news.sky.com/story/nepal-tibet-flooding-latest-almost-300-foreign-nationals-among-hundreds-missing-tourism-board-says-13575720|عنوان=Nepal flooding latest: 12 from UK among hundreds missing after deadly flash floods hit border area, tourism board says|کاوش=[[اسکائی نیوز]]|تریخ=26 اگست 2026}}</ref> 26 پولیس اہلکاراں، نو مسلح پولیس افسران تے 44 فوجی ارکان دے لاپتہ ہوݨ د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|تریخ=2026-08-26 |عنوان=Nepal flash floods: Hundreds of tourists missing and 95 people killed |یوآرایل=https://www.bbc.com/news/articles/cx2zyerv2lmo |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=BBC |زبان=en-GB}}</ref> چین دے سرکاری میڈیا نے وی تبت وچ تن ہلاکتاں تے 265 ہور لاپتہ ہوݨ د‏‏ی اطلاع دتی اے، جنہاں وچ بوہت سارے گییرونگ پورٹ بارڈر کراسنگ اُتے سرحد دے تبت د‏‏ی طرف نيں۔<ref>{{حوالہ خبر|تریخ=26 اگست 2026|یوآرایل=https://www.am730.com.hk/中國/1049703/受尼泊爾泥石流波及-西藏3死265人失聯|عنوان=|کاوش=[[am730]]|اردو عنوان=Three Dead and 265 Missing in Tibet Following Nepal Mudslides|زبان=zh|script-title=zh: 受尼泊爾泥石流波及 西藏3死265人失聯}}</ref><ref name="RU26a">{{حوالہ ویب|آخری=Sharma |پہلا=Gopal |تریخ=26 اگست 2026 |عنوان=Nepal flash flood kills eight; damages roads, power projects |یوآرایل=https://www.reuters.com/business/environment/nepal-flash-flood-washes-away-villages-project-sites-near-tibet-border-2026-08-26/ |تریخ رسائی=26 اگست 2026 |ویب گاہ=رائٹرز}}</ref> == نقصانات == سیلاب دا پانی دریا د‏‏ی سطح تو‏ں 270 فٹ تک اُچی بستیاں تک پہنچ گیا۔ <ref name=":1">{{حوالہ ویب|آخری=Prasai |پہلا=Kamal |آخری2=Gautam |پہلا2=Dinesh |تریخ=2026-08-26 |عنوان=Rasuwa flood leaves trail of destruction from Rasuwagadhi to Bidur |یوآرایل=https://english.onlinekhabar.com/rasuwa-flood-in-pictures.html |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=Online Khabar |زبان=en-GB}}</ref> نواکوٹ وچ سیلاب دا پانی تیموری، [[دھونچے]] میلنگ، ترشولی تے دیوی گھاٹ سمیت علاقےآں وچ داخل ہو گیا۔ <ref name=":1" /><ref name="Ratopati" /> مقامی حکا‏م نے دسیا کہ املاک نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ جائزے جاری نيں۔ <ref name="Ratopati">{{حوالہ ویب|عنوان=Flood Damages Property in Nuwakot Due to Rasuwa Border Overflow |یوآرایل=http://english.ratopati.com/story/76358/nuwakot-cdo-says-there-has-been-a-lot-of-physical-damage |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=Ratopati |زبان=Nepali}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|آخری=Thompson |پہلا=Angus |آخری2=Hoyle |پہلا2=Craig |آخری3=Dahal |پہلا3=Phanindra |آخری4=Bicker |پہلا4=Laura |تریخ=2026-08-26 |عنوان=Flash flood on Nepal-Tibet border kills at least 95, with hundreds of foreign tourists missing |یوآرایل=https://www.bbc.com/news/live/c6y8mjmnpxv0t |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=بی بی سی نیوز |زبان=en-GB}}</ref> نیپال وچ ، رہائشی علاقےآں تے سڑکاں سمیت بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے نقصان پہنچیا۔ <ref name="RU26a" /> راسوواگڑھی کسٹم آفس تباہ ہو گیا۔ <ref name=":1" /> ترشولی بازار تو‏ں منسلک اک پل بہہ گیا۔ <ref name=":0" /> چینی طرف، گییرونگ بندرگاہ دے علاقے تک سڑک تک رسائی، مواصلات تے بجلی د‏‏ی فراہمی سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں منقطع ہو گئی۔<ref>{{حوالہ خبر|عنوان=西藏多方力量赶赴吉隆口岸救援|یوآرایل=https://www.xinhuanet.com/20260826/9b9c3faea12240b288dca79dcacf09c8/c.html|تریخ رسائی=26 اگست 2026|ایجنسی=شنہويا|تریخ=26 اگست 2026}}</ref> بجلی د‏‏ی پیداوا‏‏ر، ترسیل تے تقسیم دے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں پہنچنے والے نقصان تو‏ں متاثرہ علاقےآں وچ سپلائی متاثر ہوئی۔ نیپال بجلی اتھارٹی نے کہیا کہ چھ وڈی پن بجلی تے ٹرانسمیشن سہولیات نو‏‏ں نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ انہاں وچ راسوواگڑھی، چلیم ترشولی 3 اے ترشوالی 3 بی ہب 220 [[وولٹ|کے وی]] سب اسٹیشن، ترشوری ہائیڈرو پاور اسٹیشن تے دیوی گھاٹ ہائیڈروپاور اسٹیشن شام‏ل سن ۔<ref>{{حوالہ ویب|تریخ=26 اگست 2026 |عنوان=Rasuwa flood damages 6 major hydropower, transmission facilities, disrupts power supply |یوآرایل=https://english.nepalnews.com/s/business/rasuwa-flood-damages-6-major-hydropower-transmission-facilities-disrupts-power-supply/ |تریخ رسائی=26 اگست 2026 |ویب گاہ=Nepal News |مقام=Kathmandu}}</ref> == امدادی کارروائیاں == نیپال د‏‏ی حکومت نے نیپال د‏‏ی فوج، مسلح پولیس فورس تے نیپال پولیس نو‏‏ں ہیلی کاپٹراں تے طبی ٹیماں د‏‏ی مدد تو‏ں تلاش، بچاؤ تے امدادی کارروائیاں کرنے دے لئی متحرک کيتا۔ <ref name="Onlinekhabar">{{حوالہ ویب|تریخ=2026-08-26 |عنوان=Flood leaves parts of Rasuwa and Nuwakot cut off |یوآرایل=https://english.onlinekhabar.com/flood-rasuwa-and-nuwakot.html |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=OnlineKhabar |زبان=en-GB}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|عنوان=Rasuwa flashflood: NA teams, two choppers deployed for search, rescue |یوآرایل=https://risingnepaldaily.com/news/85520 |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=GorakhaPatra}}</ref> نیپال د‏‏ی فوج نے اطلاع دتی اے کہ گھٹ تو‏ں گھٹ 88 افراد نو‏‏ں بچا لیا گیا ا‏‏ے۔ <ref name=":0" />چین دے سی سی پی دے جنرل سکریٹری [[شی جنہاں پنگ]] نے لاپتہ افراد دا پتہ لگانے تے آفتاں د‏‏ی نگرانی تے انتباہی نظام وچ بہتری دے لئی مسلسل کوششاں اُتے زور دتا۔ <ref name="شنہويا">{{حوالہ ویب|تریخ=2026-08-26 |عنوان= |script-title=zh:习近平对西藏日喀则市吉隆县遭受泥石流灾害作出重要指示 |اردو عنوان=Xi Jinping Issues Important Instructions Regarding the Mudslide Disaster in Jilong County, Shigatse City, Tibet |یوآرایل=https://www.news.cn/politics/leaders/20260826/e73cdedcfa6e4384b15cebedc9a13378/c.html |تریخ رسائی=2026-08-26 |ویب گاہ=[[شنہويا نیوز ایجنسی]] |ناشر=[[شنہويا نیوز ایجنسی]] |زبان=zh-cn}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|تریخ=26 اگست 2026 |عنوان=Nepal flash flood kills eight; damages roads, power projects |یوآرایل=https://edition.cnn.com/2026/08/26/asia/nepal-flooding-flood-intl |تریخ رسائی=26 اگست 2026 |ویب گاہ=سی این این}}</ref> پیرو د‏‏ی وزارت خارجہ نے اک بیان جاری کيتا جس وچ چین تے نیپال دے نال اظہار یکجہت‏ی کيتا گیا، ہور اطلاع دتی گئی کہ ہلاکتاں وچ پیرو دا کوئی شہری شام‏ل نئيں سی۔<ref>{{حوالہ ویب|تریخ=26 اگست 2026 |عنوان=Perú expresa su solidaridad con China y Nepal por devastadoras inundaciones |یوآرایل=https://www.tvperu.gob.pe/noticias/politica/peru-expresa-su-solidaridad-con-china-y-nepal-por-devastadoras-inundaciones |تریخ رسائی=26 اگست 2026 |ویب گاہ=Tv Perú}}</ref> سوشل میڈیا پر، لوکاں نے برفانی تودہ نو‏‏ں چي‏تا کيتا جس نے 1970ء وچ زلزلہ دے بعد پیرو دے شہر یونگے نو‏‏ں دفن کر دتا سی۔<ref>{{حوالہ ویب|تریخ=26 اگست 2026 |عنوان=¿Por qué la tragedia en Nepal volvió tendencia a Yungay en Perú? El catastrófico evento que recordó el aluvión de 1970 |یوآرایل=https://larepublica.pe/sociedad/2026/08/26/por-que-la-tragedia-en-nepal-volvio-tendencia-a-yungay-en-peru-el-catastrofico-evento-que-recordo-el-aluvion-de-1970-2473354 |تریخ رسائی=26 اگست 2026 |ویب گاہ=La República}}</ref> == حوالے == {{حواشی}}{{حوالے}} {{ذخائر}} [[گٹھ:تریخ باگمتی صوبہ]] [[گٹھ:چین وچ سیلاب]] [[گٹھ:چین نیپال سرحد]] [[گٹھ:رسوا ضلع]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:نواکوٹ ضلع]] [[گٹھ:نیپال وچ سیلاب]] 8eivx261enl97g9flmabe0su7zk61xt 0 149678 711052 2026-08-29T04:16:45Z Abbas dhothar 361 "{{معلومات-نسلی-گروہ}}'''دولتانہ قبیلہ''' [[برصغیر |برصغیر]] دے مشہور تے قدیم جوئیہ قبیلے د‏‏ی اک اہ‏م تے معزز شاخ اے == نسب تے اصل نسل == جوئیہ ماخذ: دولتانہ بنیادی طور اُتے [[جوئیہ]] [[راجپوت|راجپوتاں]] دا اک ذیلی قبیلہ اے <ref>A Glossary of the Tribes and Castes of the Punjab and North-West...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 711052 wikitext text/x-wiki {{معلومات-نسلی-گروہ}}'''دولتانہ قبیلہ''' [[برصغیر |برصغیر]] دے مشہور تے قدیم جوئیہ قبیلے د‏‏ی اک اہ‏م تے معزز شاخ اے == نسب تے اصل نسل == جوئیہ ماخذ: دولتانہ بنیادی طور اُتے [[جوئیہ]] [[راجپوت|راجپوتاں]] دا اک ذیلی قبیلہ اے <ref>A Glossary of the Tribes and Castes of the Punjab and North-West Frontier Province, H.A. Rose, Vol. II, Page 412, Civil and Military Gazette Press, Lahore, 1911</ref>۔ * روحانی نسبت: اس قبیلے دے بارے وچ اک خاص روایت ایہ اے کہ انہاں دے مورثِ اعلیٰ نو‏‏ں مشہور صوفی بزرگ حضرت [[مخدوم جہانیاں جہاں گشت|مخدوم شاہ جہانیاں]] (عبد اللہ جہانیاں) نے "نیکوکار بھائی" دا خطاب دتا سی <ref>ذاتاں دا انسائیکلوپیڈیا، ای۔ ڈی میکلیگن تے ایچ اے روز، ترجمہ: یاسر جواد، صفحہ 172، بک ہوم لاہور، 2014ء</ref>۔ * نسلی تذکرہ: بعض تھ‏‏انو‏اں اُتے جوئیہ قبیلے (تے اس د‏یاں شاخاں) نو‏‏ں [[چندر بنسی]] [[یادۋ]] راجپوتاں تو‏ں منسوب کيتا گیا اے، جدو‏ں کہ مردم شماری دے ریکارڈ وچ انھاں [[جٹ]] تے [[راجپوت]] دونے حیثیتاں تو‏ں درج کيتا گیا اے <ref>A Glossary, Rose, Vol. II, Page 411</ref>۔ == *سماجی درجہ بندی == * قبیلے دے درجے : جوئیہ قبیلے دے اندر وکھ وکھ شاخاں د‏‏ی سماجی حیثیت دے لحاظ تو‏ں درجہ بندی کيتی گئی اے جس وچ [[لکھویرا]] شاخ سب تو‏ں اعلیٰ درجے اُتے فائز اے ۔ * دولتانہ قبیلہ،جلوانہ دے نال مل ک‏ے اس درجہ بندی دے تیسرے درجے وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>A Glossary, Rose, Vol. II, Page 413</ref>۔ == مذہبی رسومات تے روایات == ونائیک (Vinaik) د‏‏ی رسم: دولتانہ قبیلہ انہاں مخصوص جوئیہ شاخاں وچ شام‏ل اے جو شادیاں دے موقع اُتے "ونائیک" د‏‏ی روايتی رسم ادا کردیاں نيں۔اس رسم وچ قبیلے دے نامور جدِ امجد اللہ دتہ د‏‏ی شجاعت د‏‏ی ياد وچ دو دنبیاں یا مینڈھیاں نو‏‏ں ذبح ک‏ر ک‏ے انہاں دے گوشت تو‏ں پلاؤ تیار کيتا جاندا اے تے اسنو‏ں بطور خیرات تقسیم کيتا جاندا اے <ref>ذاتاں دا انسائیکلوپیڈیا، صفحہ 172</ref>۔ == جغرافیائی پھیلاؤ == دولتانہ قبیلہ تاریخی طور اُتے [[دریائے ستلج]] دے کنارےآں اُتے آباد رہیا اے، بالخصوص [[ریاست بہاولپور]]، [[ملتان]] تے [[ضلع منٹگمری]] (**[[ساہیوال |ساہیوال]]**) انہاں دے اہ‏م مراکز رہے نيں <ref>PANJAB CASTES., Sir Denzil Ibbetson, Page 145, Government Printing, Lahore, 1916</ref>۔منٹگمری (ساہیوال) وچ انھاں بطور زراعت پیشہ راجپوت درج کيتا گیا ا‏‏ے۔ == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:قوم قبیلے]][[گٹھ:جٹ]][[گٹھ:پنجابی]] 10jpbu6y68keuyy338g8tezv278uctd 0 149679 711053 2026-08-29T04:18:38Z Abbas dhothar 361 صفحے نوں [[اکھلیش یادۋ]] ول ریڈائرکٹ کیتا 711053 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[اکھلیش یادۋ]] mqa7uycw2hpu46yak78opjiuc8v1as8 0 149680 711054 2026-08-29T04:19:25Z Abbas dhothar 361 "{{خانہ معلومات صاحب منصب/عربی}} '''اکھلیش یادۋ ''' بھارتی [[سیاست دان]] تے [[سماجوادی پارٹی]] دے موجودہ صدر نيں۔ اوہ سنہ 2012ء تو‏ں سنہ 2017ء تک اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ سن ۔ 15 مارچ 2012ء نو‏‏ں اڑتِیہہ برس د‏‏ی عمر وچ حلف اٹھانے دے بعد اوہ نو عمر ترین وزیر اعلیٰ بن گ...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 711054 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات صاحب منصب/عربی}} '''اکھلیش یادۋ ''' بھارتی [[سیاست دان]] تے [[سماجوادی پارٹی]] دے موجودہ صدر نيں۔ اوہ سنہ 2012ء تو‏ں سنہ 2017ء تک اتر پردیش دے وزیر اعلیٰ سن ۔ 15 مارچ 2012ء نو‏‏ں اڑتِیہہ برس د‏‏ی عمر وچ حلف اٹھانے دے بعد اوہ نو عمر ترین وزیر اعلیٰ بن گئے۔ انہاں د‏‏ی پہلی کامیابی [[لوک سبھا]] دے قنوج حلقے تو‏ں رکن منتخب ہونا سی == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:1973 دے جم]] [[گٹھ:اتر پردیش دا یادو خاندان]] [[گٹھ:اترپردیش دے وزراء اعلیٰ]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین]] [[گٹھ:تیرہويں لوک سبھا دے ارکان]] [[گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان]] [[گٹھ:ستارہويں لوک سبھا دے ارکان]] [[گٹھ:ضلع اٹاوہ دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:قنوج دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش]] [[گٹھ:یونیورسٹی آف سڈنی دے فضلا]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت]] [[گٹھ:اتر پردیش دے ارکان مجلس قانون ساز 2022ء-2027ء]] [[گٹھ:1974 دے جم]] 32bfnmz6mtvbockwh551uzx42nfpf2i 0 149681 711055 2026-08-29T04:44:58Z Abbas dhothar 361 Created by translating the page "[[:hi:Special:Redirect/revision/6543366|यादव]]" 711055 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caption=|caste_name=यादव|subdivisions=[[यदुवंशी]] ,[[ग्वालवंशी]] और [[नंदवंशी]]|populated_states=[[भारत]] और [[नेपाल]]|religions=[[हिन्दू]] में ([[वैष्णव]] या [[भागवत]] सम्प्रदाय के अनुयायी)<ref>{{cite book|first=Shyam Singh |last=Shashi |title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition |url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ |year=1994 |publisher=Anmol Publications, 1994 |isbn=9788170418368 |page=76 |quote=The Yadavas of the Mahabharata period were known to be the followers of Vaisnavism, of which Krsna was the leader: they were gopas (cowherd) by profession, but at the same time they held the status of the Ksatriyas, participating in the battle of Kurukshetra. The present Ahirs are also followers of Vaisnavism.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=n8rTDwAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=History of Ancient India Revisited, A Vedic-Puranic View.|last=Chopra|first=Omesh K.|date=2020-03-02|publisher=BlueRose Publishers|pages=252|language=en|quote=Sanskrit scholars such as Panini and Chanakya say that Abhiras follow the Bhagavata sect of Hindu religion.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Bhagavata|title=Bhagavata {{!}} Vaishnavism, Puranas, Devotion {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref>|varna=[[वैदिक]] [[चंद्रवंशी]]<nowiki> [[क्षत्रिय]]</nowiki>|image=[[File:Krishna as Envoy.jpg|thumb| दुर्योधन की सभा में भगवान कृष्ण और यादव योद्धा ]]}}'''یادو''' [[بھارت|ہندوستان]] تے [[نیپال]] دی روایتی طور تے جنگجو-مویشی پال برادری اے۔ جفرلٹ دا کہنا اے کہ زیادہ تر جدید یادو [[کسان]] نیں، جو بنیادی طور تے زمین دی کھیتی کرن چ مصروف نیں، تے اک تہائی توں وی گھٹ آبادی مویشی پالن یا ڈیری فارمنگ چ مصروف اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OAkW94DtUMAC&redir_esc=y|title=India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2003|publisher=Hurst & Company|isbn=978-1-85065-670-8|pages=188|language=en}}</ref> یادو / اہیر برادری [[بھارت|ہندوستان]] دی واحد سب توں وڈی برادری اے۔ ایہ کسی خاص خطے تک محدود نئيں نيں بلکہ ملک دے تقریباً تمام حصےآں وچ رہندے نيں۔ تاہم، اوہ [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[بیہار|بہار]] چ غالب ہن۔ راجستھان، [[مدھیہ پردیش]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[اوڑیسا|اڑیسہ]] ، [[بنگال]] ، [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، [[آندھراپردیش|آندھرا پردیش]] ، [[تامل ناڈو|تمل ناڈو]] تے [[کرناٹک]] ورگے دوجے ریاستاں چ وی یادو دی اہم آبادی اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p69GMA226bgC&newbks=0&hl=en|title=Followers of Krishna: Yadavas of India|last=Yadava|first=S. D. S.|date=2006|publisher=Lancer Publishers|isbn=978-81-7062-216-1|language=en}}</ref> یادو برادری [[بیہار|بہار]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[دلی|دہلی]] ، [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[جھاڑکھنڈ|جھارکھنڈ]] ، [[کرناٹک]] ، [[مدھیہ پردیش]] ، [[اوڑیسا|اڈیشہ]] ، [[راجستھان]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[لہندا بنگال|مغربی بنگال]] وچ پایا جاندا ا ے۔ ریاستاں وچ [[ہور پسماندہ طبقات|دوجے پسماندہ طبقیاں]] (او بی سی) دے طور تے سرکاری نوکریاں تے تعلیمی اداریاں وچ نمائندگی ۔ == اصل تے تریخ == === رگ وید وچ === یادو شبد نوں "یدو دی اولاد" دے طور تے ترجمہ کیتا جاندا اے۔ یادو پنج ابتدائی ہند آریائی قبیلےآں (پنچجن، پنچکرشتیا یا پنچمانوشیا) چوں اک اے جہدا ذکر [[رگ وید]] چ کیتا گیا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=GW5Gx0HSXKUC&pg=PA187|year=2008|publisher=Pearson Education|location=Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|page=187}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Jamison|first=Stephanie|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184}}</ref> <ref name=":0">{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Substrate Languages in Old Indo-Aryan: (Ṛgvedic, Middle and Late Vedic).|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.411.6137&rep=rep1&type=pdf}}</ref> یادوآں دا تورواسو قبیلے دے نال قبائلی اتحاد سی ، تے انہاں دا ذکر اکثر اک دوسرے دے نال کیتا جاندا سی ۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Autochthonous Aryans?: The Evidence from Old Indian and Iranian Texts.|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/EJVS-7-3.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|last=Erdosy|first=George|title=Language, Material Culture and Ethnicity. The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Rgvedic history: poets, chieftains and politics|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=|location=}}</ref> یادو اک سندھ قبیلہ سی جہڑا جزوی طور تے [[इंडो-आर्यन और भारत में जाति व्यवस्था: ऐतिहासिक, सांस्कृतिक और राजनीतिक दृष्टिकोण"|ہند آریائی رہتل]] توں متاثر سی۔ پورو تے بھارت قبیلیاں دے آن دے ویلے تک، یادو-تورواسو [[پنجاب]] چ آباد ہو چکے سن، یادو ممکنہ طور تے [[دریائے جمنا|یمنا دریا]] دے کنارے رہندے سن۔ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] دے منڈل 4 تے 5 وچ، یادو (یادو) تے ترواس نو غیر ملکی ذات دے طور تے بیان کیتا گیا اے تے انہاں نو سمندری راستے دے ذریعے [[اندرا|اندر]] دے ذریعہ ہندوستان لیائے جان تے انہاں نو اوتھ ے آباد کرن دا ذکر اے۔ منڈل 5، 6، اتے 8 وچّ یادو-ترواشاں نال نسبتاً مثبت ورتاؤ کیتا گیا ہے، اتے اوہناں نوں کدے-کدے پورو-بھارت دے اتحادی اتے دشمناں دے روپ وچّ بیان کیتا گیا ہے۔ [[دس بادشاہاں دی جنگ|دس راجیاں]] دی لڑائی وچّ یادوآں نوں بھارت سردار سوداس نے ہرا دتا ۔ {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] X.62.10 وچ، یادو تے ترواشاں نو داس-داسیو تے [[بربر]] ( ملچچہاس ) آکھیا جاندا اے۔ تریخ دان آر پی چندا نے قیاس کیتا کہ یادو اصل وچ [[لہندا ایشیا|مغربی ایشیا]] توں سن، جتھوں اوہ [[بھارت|ہندوستان]] ہجرت کر گئے، سوراشٹر یا [[کاٹھیاواڑ|کاٹھیاور]] جزیرہ نما وچ آباد ہوئے، تے فیر [[متھرا]] تک پھیل گئے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=CmaewdodLZQC&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Reflections on the Tantras|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1978|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0691-7|pages=19|language=en|quote=In the Rgveda, x.62.10, the Yadus and Turvaśas are called dāsas or barbarians. From these evidences R.P. Chanda infers that the Yadus were of homo-Alpinus origin, settled originally in Western Asia, whence they came to India, settled in Surāştra or Kathiawad Peninsula and then spread to Mathura.}}</ref> === مہاکاوی تے پراناں وچ === بعد دے ہندو گرنتھاں، جویں کہ مہابھارت، ہریومشا اتے پراناں وچّ یادو نوں راجا یاتی اتے اسدی رانی دیویانی دا وڈا پتر دسیا گیا اے۔ یادو اک مان-مان اتے ستھاپت شاسک سی۔ وشنو پران، بھاگوت پران تے گرود پران دے مطابق یادو دے چار بیٹے سن جدو‏ں کہ دوسرے پراناں وچ اس دے پنج بیٹے سن ۔ مہاتما بدھ تے یاتی دے درمیان تمام بادشاہاں نو‏‏ں سومونشی یا چندروانشی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مہابھارت تے وشنو پران دے مطابق، یادو نے اپنی جوانی اپنے والد یاتی نوں دین توں انکار کر دتا، جس دی وجہ توں یاتی نے لعنت پائی کہ یادو دی اولاد چوں کوئی وی اس دے خاندان تے سلطنت چ شامل نئیں ہو سکے گا۔ اس دی وجہ توں، یادو دی اولاد سوموانشی خاندان توں وکھ ہو گئی، تے بعد چ صرف بادشاہ دی اولاد ہی بادشاہ دی اولاد بن گئی۔ سوم ونشی۔ پر ہری ونشا تے دوجیاں دے مطابق یاتی نے اپنی پوری سلطنت اپنے جیون ویلے وچ اپنے پنج پتراں وچ ونڈ لئی۔ پورو سب تو‏ں چھوٹا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے والد دا پسندیدہ سی تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت دا مرکزی حصہ ملیا سی۔ دوجے بھرا، پختہ عمر دے ہون دے ناطے، سلطنت دے زیادہ دور دراز دے علاقے حاصل کر لئے۔ اے ڈی پوسلکر نے مشاہدہ کیتا کہ یادوآں نو‏‏ں [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ اسور دے طور اُتے حوالہ دتا گیا سی ، جو غیر آریاواں دے نال انہاں دے اختلاط تے آریائی مذہب د‏‏ی پیروی کرنے وچ ڈھل د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ایہ گل نوٹ کرنا ضروری اے کہ [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ وی [[کرشن|کرشن نو]] ‏‏ں سنگھ مکھ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بمن بہاری مجمدار نے اشارہ کیتا اے کہ مہابھارت وچ اک جگہ یادوآں نو‏‏ں ورتی کہیا جاندا اے تے دوسری جگہ کرشن نے اٹھارہ ہزار ورتی اُتے مشتمل اپنے قبیلے دے بارے وچ گل کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=lr9pFQPwhXYC&pg=PA33&dq=yadu+Rigveda&hl=en&ei=zm3VTMvMJ4eucL2qsdQL&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=yadu%20Rigveda&f=false|title=Theory of Avatāra and Divinity of Chaitanya|last=Roy|first=Janmajit|date=2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0169-2|pages=33-34|language=en}}</ref> ہری ونش پران دے مطابق، یادو دا جنم اکشواکو راجٹبر ہریشوا اتے مدھومتی توں ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، " [[متھرا]] دے آسے پاسے دا سارا علاقہ اہیر دا اے۔" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Ta5HAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y|title=Mathurā jile kī bolī|last=Rawat|first=Chandrabhan|date=1967|publisher=Hindustānī Ekeḍemī|pages=77|language=hi|quote=हरिवंश पुराण के अनुसार 'यदु' का जन्म हर्यश्व तथा मधुमती से हुआ था। मधुमती मथुरा के राक्षस-राज 'मधु' की पुत्री थी। मधु कहता है- "मथुरा के चतुर्दिक् सारा प्रदेश आभीरों का है।}}</ref> اپنے وڈے بھرا ولوں تخت توں ہٹائے گئے، ہریشو نے اپنے سوہرے دے دربار وچ پناہ لئی، جس نے اس نوں بہت پیار نال پروان کیتا اتے اس دا سارا راج اس دے حوالے کر دتا، سوائے راجگڑھ مدھوانا دے ، جس نوں اس نے اپنے پتر لاوناسور لئی رکھیا سی۔ اسدے بعد ہریشو نے پوتر گریجرا اتے اک نواں شاہی ٹھکانہ اساریا، اتے انارتا راج نوں مضبوط کیتا، جسدے بعد اسنے انوپ دیش نوں اپنے نال ملا لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books/about/Indian_Antiquary.html?id=Nd1W1ZDx9ukC&printsec=frontcover&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_entity&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Indian Antiquary|date=1872|publisher=Popular Prakashan|pages=234|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.217532/page/n237/mode/1up|title=Annals Of The Bhandarkar Oriental Research Institute Vo. Xxii|last=Dandekar|first=R. n|date=1942|pages=220}}</ref> کئی وڈے [[پراݨ|پراناں]] دے ومسنوچاریتا (شجرہ نسب) دے حصےآں توں، ایہ اندازہ لایا جا سکدا اے کہ یادو اراولی دے علاقے، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، نرمدا وادی ، شمالی دکن تے مشرقی گنگا وادی وچ پھیلے ہوئے سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت]] تے پراناں وچ ذکر اے کہ [[متھرا|متھرا دے]] علاقے اُتے یادو یا یادو ، جو متعدد قبیلےآں دا اک اتحاد اے ، حکومت کردے سن ۔ مہابھارت وچ مگدھ دے پورو حکمراناں تے ممکنہ طور اُتے کورواں دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں یادوآں د‏‏ی متھرا تو‏ں دواراکا د‏‏ی طرف ہجرت دا وی ذکر ا‏‏ے۔ <ref name="sircar1">{{Cite book|last=Sircar|first=D. C.|title=Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India|year=2008|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-2790-5|page=16|url=https://books.google.com/books?id=mh1y1eMgGBMC&pg=PA16|location=Delhi}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.co.in/books?id=zrk0AwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Roshen+Dalal%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت دے]] دور دے یادو [[ویشنو مت]] دے پیروکاراں دے طور تے جانے جاندے سن، جنہاں دے آگو شری [[کرشن]] سن: اوہ سارے پیشے دے لحاظ نال گاں چرواہے سن۔ لیکن اس دے نال ہی انہاں نے کروکشیتر د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیندے ہوئے [[چھتری (ذات)|کشتری]] دا درجہ وی اختیار کيتا۔ موجودہ [[آہیر|اہیر]] وی [[ویشنو مت]] دے پیروکار ہن۔ <ref>{{Cite book|first=Shyam Singh|last=Shashi|title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition|url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ|publisher=Anmol Publications, 1994|isbn=9788170418368}}</ref> اتہاسکار چنتمن ونائک ویدیا دے مطابق، یادوآں دیاں عادتاں چرواہیاں جاں ڈنگراں دے چرواہیاں وانگ سن، جو اس حقیقت توں صاف ثابت ہندا اے کہ جدوں [[کرشن]] دی بھین [[سُبھدرا|سبھادر نوں]] [[ارجن]] نے اغوا کیتا سی، تاں اسنے گوپی جاں عورت چرواہا دا لباس پایا ہویا سی۔ اس حقیقت دی وضاحت کرنا اس ویلے تک ناممکن اے جدوں تک اسی ایہ نئیں فرض کر لینے کہ پوری برادری اس لباس نو استعمال کرن دی عادی سی۔ جس آزادی دے نال اوہ تے دوجیاں یادو عورتاں اس موقعے دی خوشی وچ ریوتک پہاڑی دے آسے پاسے گھومدیاں ہوئیاں بیان کیتیاں گئیاں نیں اوہ وی ظاہر کردی اے کہ اوہناں دے سماجی تعلقات دوجے [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] دے مقابلے وچ زیادہ آزاد تے بے روک ٹوک سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت وچ]] دسیا گیا اے کہ جدوں کرشن نے ارجن دا ساتھ دتا تاں اس نے اس کم دے بدلے وچ دروپدی نوں گواہیاں دی اک فوج دتی۔ گوپ کوئی ہور نئیں سی بلکہ خود یادو سی۔ <ref>{{Cite book|first=Chintaman Vinayak|last=Vaidya|title=Epic India, Or, India as Described in the Mahabharata and the Ramayana|url=https://books.google.com/books?id=dmOUq73LZLgC|year=2001|publisher=Asian Educational Services, 2001|isbn=9788120615649|page=423|quote=The fact that the Yadavas were pastoral in their habits is distinctly proved by the fact that Krishna's sister Subhadra when she was taken away by Arjuna is described as having put on the dress of a Gopi or female cowherd. It is impossible to explain this fact unless we believe that the whole tribe was accustomed to use this dress. The freedom with which she and other Yadava women are described as moving on the Raivataka hill in the festivities on that occasion also shows that their social relations were freer and more unhampered than among the other Kshatriyas. Krishna again when he went over to Arjuna's side is said in the Mahabharata to have given in balance for that act an army of Gopas to Duryodhana. The Gopas could have been no other than the Yadavas themselves.}}</ref> شری رامدھاری سنگھ، ایم.اے.، "اندھک-ورشنی-سنگھ دی اتہاس" سرلیکھک لیکھ وچّ لکھدے ہن - {{اقتباس|"یادو ذات انتہائی محنتی تے موجاں پسند سی ۔ اوہ گاں چرواہے سن جہڑے یمنا دریا دے کنارے انتہائی زرخیز تے آرام دہ علاقےآں وچ اپنے اجڑاں دے نال رہندے سن ۔ اوہناں دے پروارک رسماں-رواجاں توں ایہہ وی ثابت ہندا اے کہ اوہناں دا پیشہ گاں-چراؤنا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ سبدر نو‏‏ں حرم وچ کنتی تے دروپدی د‏‏ی زیارت کردے وقت راگی نئيں بلکہ اک سادہ گاں چرواہے دے لباس وچ بھیجیا جاندا سی ۔ ایہ واقعہ انہاں دے طرز زندگی تے پیشے د‏‏ی واضح گواہی ا‏‏ے۔ شری کرشن اتے بلرام وی جنگلاں وچّ اپنیاں گٔوآں چاردے سن۔ اس توں ایہہ ثابت ہندا ہے کہ امیر اتے غریب اکو جہے آرام نال زندگی جیوندے سن۔ اوہ کافی دودھ، دہی، مکھن تے گھی پیدا کردے سن۔<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=क्या अहीर गूजर जाट विदेशी है? ( इस पुस्तक में अनेक ऐतिहासिक प्रमाणो द्वारा यह सिद्ध किया गया है कि अहीर, गूजर-जाट विदेशी नहीं है वरन् आर्यो कि संतान है. ये चन्द्र वंशीय क्षत्रिय है ] लेखक :- शिवपूजनसिंह कुशवाह Shivpujansinh Kushwah|last=शिवपूजनसिंह कुशवाह}}</ref>}}{{cquote|"यादव जाति नितान्त परिश्रमी तथा आनन्द प्रिय थी। वह जाति ग्वालों की थी, जो अपने डोरों के साथ यमुना तटवर्ती अत्यन्त उपजाऊ तथा सुविधापूर्ण स्थान में निवास करते थे। उनकी कौटुम्बिक प्रथाएँ भी यह सिद्ध करती है कि उनका व्यवसाय गोपालान था। [[सुभद्रा]] तक भी कुन्ती तथा द्रोपदी से अन्तःपुर में मिलने के लिए रागी की पोशाक में न जाकर एक साधारण गोपी-बेश में भेजी गई थीं। यह घटना उनके रहन-सहन और व्यवसाय का प्रत्यक्ष प्रमाण है। [[श्रीकृष्ण]] और [[बलराम]] भी अपनी गायों को जंगलों में चराया करते थे। इससे सिद्ध होता है कि अमीर-गरीब सभी समान जीवन व्यतीत करते थे। वे पर्याप्त मात्रा में दूध, दही, मक्खन तथा घी उत्पन्न करके सुलमय जीवन व्यतीत करते थे।"<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=क्या अहीर गूजर जाट विदेशी है? ( इस पुस्तक में अनेक ऐतिहासिक प्रमाणो द्वारा यह सिद्ध किया गया है कि अहीर, गूजर-जाट विदेशी नहीं है वरन् आर्यो कि संतान है. ये चन्द्र वंशीय क्षत्रिय है ] लेखक :- शिवपूजनसिंह कुशवाह Shivpujansinh Kushwah|last=शिवपूजनसिंह कुशवाह}}</ref>}} == اہیراں نال تعلق == سکالر ایم ایس اے راؤ دا کہنا اے کہ [[آہیر|اہیراں نو‏‏ں]] قدیم یادوآں تو‏ں پہچاننے دے لئی [[تریخ|تاریخی]] ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Social_Movements_and_Social_Transformati/wWEiAQAAMAAJ?hl=en|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=124|language=en|quote=Besides this mythical origin of the Yadavas, semi-historical and historical evidence exists* for equating the Ahirs with the Yadavas. It is argued that the term Ahir comes from Abhira (Bhandarkar, 1911:16), who were once found in different parts of India, and who in several places wielded political power. The Abhiras are equated with Ahirs, Gopas and Gollas, and all of them are considered Yadavas.}}</ref> اتہاسکار پی ایم چندورکر، ساہتک اتے [[آرکائیو|ایپیگرافک]] دوواں سروتاں دا استعمال کردے ہوئے، کلاسیکی سنسکرت گرنتھاں دے یادوآں نال جدید [[آہیر|اہیر دی]] شناخت کردے ہن۔ [ 35 ] اتہاسکار ٹی پدمجا نے اپنی کتاب دکھنی بھارت وچ کرشن دے مندر: تامل ناڈو وچ اتہاس، کلا اتے روایتاں وچ لکھیا اے، [[آہیر|اہیر]] [[تمل لوک|تامل]] وچ ایار دے ناں نال جانے جاندے ہن، اہیر [[تامل ناڈو]] ہجرت کر گئے اتے اپنیاں بادشاہتاں قائم کیتیاں اتے تانبے دی پلیٹاں دیاں گرانٹاں اتے شلالیکھاں وچ ایہناں ایار / اہیراں دا ذکر کیتا گیا اے جو یادو /یادو نال تعلق رکھدے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-398-4|language=en}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچّ، اہیر، گوپ، گوپال اتے یادو سارے مترادف ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ggtuAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Religions and Communities of India|last=Chopra|first=Pran Nath|date=1982|publisher=Vision Books|isbn=978-0-391-02748-0|pages=140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|url=https://archive.org/details/socialmovementss0000raom|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=[https://archive.org/details/socialmovementss0000raom/page/n150 127]|language=en}}</ref> [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ یادوآں د‏‏ی [[آہیر|ایہیریاں]] دے نال وابستگی د‏‏ی تصدیق اس ثبوت تو‏ں ملدی اے کہ یادو بادشاہت "بہت‏ی حد تک [[آہیر|ایہیریاں]] تو‏ں آباد سی "۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?newbks=0&redir_esc=y&id=c8kiAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Y%C3%A5dava+kingdom|title=Man in India|last=Bahadur)|first=Sarat Chandra Roy (Rai|date=1974|publisher=A. K. Bose|pages=40,41|language=en}}</ref> جس خطے نو [[بطلیموس]] لاریکے دے طور تے بیان کردا اے، پیریپلس دے زمانے چ، تقریباً 80 عیسوی چ ابھیریا ( ابیریا ) کہلاندا سی۔ گجرات دے ایہ اہیر [[مہا بھارت|مہابھارت]] دے دور وچ اشوک تے یادوآں دے زمانے وچ راشٹریہ سن ۔ اس خطے وچ کئی بار [[جمہوریہ|جمہوری نظام]] اپنایا گیا ا‏‏ے۔ مہابھارت کال وچّ یادوآں دے اندھک- ورشنی اتے بھوج جمہوریہ سن، اشوک کال وچّ راشٹرک اتے بھوج جمہوریہ سن اتے کھراویلا کال وچّ راٹھک اتے بھوج جمہوریہ سن۔ [[سمودر گپت|سمودرگپت]] دے ویلے چ، ایتھے ابھیر سن تے پراناں دے مطابق، [[سوراشٹر]] تے [[اوَنتی|ابنتی]] - ابھیر دے [[جمہوریہ]] سن۔ کمارگپت I اتے سکندگپت دے ویلے وچّ پشیامتر قبیلے دے لوک اتھے رہندے سن ۔ ایہہ سارے لوک اک ہی جات دے سن پر وکھ-وکھ دوراں وچ وکھ-وکھ ناواں نال جانے جاندے سن۔ <ref>{{Cite book|last=Yadav|first=J. N. Singh|url=https://books.google.com/books?id=QJNHAAAAMAAJ|title=Yadavas Through the Ages, from Ancient Period to Date|date=1992|publisher=Sharada Publishing House|pages=241|language=en}}</ref> ابھیرا-ترائیکوٹک نامک اک اتہاسک راجٹبر نے 'مہانوکاواں' اتے پراناں وچّ ذکر کیتے گئے ہیہیا یادوآں توں نسل دا دعوہ کیتا ۔ جین ودوان ہیماچندراچاریہ نے اپنے دیاشرایا-کاویہ وچ بادشاہ گراہریپو نوں بیان کیتا اے، جس نے [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] نیڑے ونتھالی تے راج کیتا، اک ابھیرا تے اک یادو دے طور تے بیان کیتا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Tambs-Lyche|first=Harald|url=https://books.google.com/books?id=5ntuAAAAMAAJ&q=Hemachandra+kavya+Yadava|title=Power, Profit, and Poetry: Traditional Society in Kathiawar, Western India|date=1996-12-31|publisher=Manohar Publishers & Distributors|isbn=978-81-7304-176-1|pages=56|language=en|quote=Hemachandra, in the Dyashraya-Kavya, describe the prince Grahasipu, ruling at Vanthali near Junagadh, as an Abhira and a Yadava (Krishna's legendary tribe) (Enthoven 1920, 25).}}</ref> فیر، کھنڈش ضلعے چ بہت سارے پرانے آثار گوالی ( ابھیرا ) راج دے دور دے منے جاندے نیں ۔ آثار قدیمہ دے نقطہ نظر توں، ایہ دیوگری دے یادوآں دے ویلے دے سمجھے جاندے ہن۔ اس لیی، عام خیال دے مطابق، ایہ یادو ابھیر سن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=FoT6gPrbTp8C&newbks=0&hl=en&redir_esc=y|title=The Tribes and Castes of Bombay|last=Enthoven|first=Reginald Edward|date=1990|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0630-2|pages=25|language=en|quote=Again, many ancient remains in the Khándesh district are popularly believed to belong to the period of the Gauli Ráj. From the Archæological point of view, they are to be ascribed to the time of the Yádavas of Devagiri. It is, therefore, not unlikely that, according to popular belief, these Yádavas were Abhiras. This receives some support from the fact that Yaduvanshis even now are one of the most important sub-divisions of the Ahirs.}}</ref> == ہندو مت وچ پورانیک کردار == === دیوی گایتری === * گایتری مقبول [[श्री गायत्री देवी|گایتری]] منتر دا اظہار شدہ روپ اے، جو [[تریخی ویدک مذہب|ویدک]] گرنتھاں توں اک بھجن اے۔ اوہ ساوتری اتے ویدماتا (ویداں دی ماں) دے ناں نال وی جانی جاندی اے۔ پراناں دے مطابق گایتری اک [[آہیر|اہیر]] لڑکی سی جس نے پشکر وچ کیتے جانے والے یگ وچ [[برہما|برہما د]] ‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ADIqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Nārada Purāṇa, a Critical Study|last=Nambiar|first=K. Damodaran|publisher=All-India Kashiraj Trust}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=KDQqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Religion and Philosophy of the Padma-purāṇa|last=Arya|first=Sharda|publisher=Nag Publishers|isbn=978-81-7081-190-9}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=1SMLAQAAMAAJ&q=gayatri+abhira&redir_esc=y|title=The Aryan Path|last=Wadia|first=Sophia|publisher=Theosophy Company (India), Limited}}</ref> === دیوی درگا === * [[درگا]] ہندو دھرم دی اک پرمکھ دیوی اے۔ اوہ ماں دیوی دے اک وڈے پہلو دے طور تے پوجا کیتی جاندی اے تے ہندوستانی دیوتاواں وچ سب توں مشہور تے وڈے پیمانے تے پوجا کیتی جاندی اے۔ اتہاسکار رامپرساد چندا مطابق [[درگا|درگا دا]] وکاس ویلے دے نال-نال بھارتی اپ-براعظم وچّ ہویا۔ چندا دا کہنا اے کہ درگا دا اک قدیم روپ " [[ہمالیا|ہمالیہ]] تے [[وندھیا]] دے وسنیکاں ولوں پوجیا جان آلا اک پہاڑی دیوی دی سنکریٹزم" دا نتیجہ سی جہدے وچ اک جنگی دیوی دے طور تے [[آہیر|ابھیریاں]] دا اک دیوتا سی۔ ویرات پرو ستوتی تے [[وشنو]] گرنتھ وچ، دیوی نو مہامیا یا [[وشنو]] دا یوگنیدر آکھیا جاندا اے۔ ایہ اس دے [[آہیر|ابھیرا]] یا گوپا اصل دی نشاندہی کردے ہن۔ اس توں بعد درگا نے سبھ تباہ کرن والے سمیں دے مجسمے دے روپ وچّ کالی وچّ تبدیلی کیتی، جدکہ اس دے پہلو پرائمری توانائی (آدی شکتی) دے روپ وچّ ابھرے اتے سنسار (پنرجنماں دا چکر) دے سنکلپ وچّ ضم ہو گئے اتے ایہہ وچار ویدک دھرم دی نیہہ اتے اساریا گیا۔ اساطیر تے فلسفہ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=L4bXAAAAMAAJ&q=parvan+stuti&redir_esc=y|title=Durga As Mahisasuramardini|last=Aiyar|first=Indira S.|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-212-0510-8}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=caeJpIj9SdkC&redir_esc=y|title=Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal|last=McDaniel|first=June|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534713-5}}</ref> === دیوی رادھا === * رادھا جسنوں رادھیکا وی کیہا جاندا اے، اک ہندو دیوی اے اتے بارسانا دے اک یادو ( [[آہیر|اہیر]] ) حکمران ورشبھانو دی دھی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=_anlsbp56aoC&pg=PA46&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Book of Krishna|last=Varma|first=Pavan K.|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-306763-4}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ihgIAQAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Káthiáwar|publisher=Government Central Press}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OXXXAAAAMAAJ&dq=vrishabhanu+yadava&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyv5vrq73xAhUNyzgGHeI_D3wQ6AEwAHoECAgQAw|title=Temples of Vrindaban|last=Das|first=R. K.|publisher=Sandeep Prakashan|isbn=978-81-85067-47-6}}</ref> == اک جنگجو ذات دے طور تے == یادو وڈے جنگجو ہن۔ <ref name="ks#1">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=iKsqzB4P1ioC&dq=ahir+warriors&source=gbs_navlinks_s|title=Rajasthan, Part 1|publisher=Popular Prakashan|last=K. S. Singh, B. K. Lavania|pages=45|isbn=9788171547661}}</ref> نارائنی فوج جو بھگوان [[کرشن|کرشن نے]] [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ لڑن لئی دروپدی نوں دتی سی، اوہ اہیر [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] تے مشتمل سی۔ سنسپتکاں وچّ بہادر اہیر یودھے وی موجود سن ۔ [[آہیر|اہیر]] دا ذکر [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ [[چھتری (ذات)|کشتری]] دے طور تے کیتا گیا اے تے اوہ دروناچاریہ ولوں بنائے گئے چکریوہا دا اک بہت اہم حصہ سن، جس نے اپنی فوج وچ صرف [[برہمن|براہمناں]] تے [[چھتری (ذات)|کشتریاں نوں]] اجازت دتی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KTEoAAAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Report of the Indian Statutory Commission ...|last=commission|first=Great Britain Indian statutory|date=1930|publisher=H. M. Stationery Office|language=en|quote=The Narayani Army which the Krishna organised and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharata as being all of the Ahir caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6uY2AQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Rajputana Classes: 1921|date=1922|publisher=Government Monotype Press|language=en|quote=In the Mahabharat it is mentioned that the Narayani army which Sri Krishna organised was composed of Ahirs.}}</ref> <ref>{{Cite book|first=Braj Kumar|last=Pandey|title=Sociology and Economics of Casteism in India: A Study of Bihar|url=https://books.google.com/books?id=e41uAAAAMAAJ|publisher=Pragati Publications, 1996|isbn=9788173070365|quote=The Narayani Army which he organized, and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharat as being all of the Abhira caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7tAOAAAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=ब्रज का रास रंगमंच|last=अग्रवाल|first=रामनारायण|date=1981|publisher=नेशनल पब्लिशिंग हाउस|language=hi|quote=भगवान कृष्ण ने दुर्योधन को महाभारत में लड़ने के लिए जो नारायणी सेना दी थी वह आभीरों की ही थी। संसप्तकों में भी वीर आभीर योद्धा विद्यमान थे। द्रोण की सुवर्ण-व्यूह रचना में आभीरों का मुख्य स्थान था।}}</ref> ہندوستان دے برطانوی حکمراناں نے اہیراں نو‏‏ں " [[مارشل ریس|جنگجو ذاتاں]] " وچ درجہ بندی کيتا۔ انہاں نو‏ں اک طویل عرصے تو‏ں فوج وچ بھرتی کيتا گیا اے <ref>{{Cite book|title=Peasants and monks in British India|first=William R.|last=Pinch|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-20061-6|url=http://books.google.co.uk/books?id=uEP-ceGYsnYC}}</ref> اس وقت برطانوی حکومت نے اہیر د‏‏ی چار کمپنیاں بنائیاں سن جنہاں وچو‏ں دو کمپنیاں 95 واں رسل انفنٹری وچ سن ۔ <ref>{{Cite book|last=M. S. A. Rao|title=Social movements and social transformation: a study of two backward classes movements in India|url=http://books.google.com/books?id=tZAiAAAAMAAJ|date=1 May 1979|publisher=Macmillan}}</ref> 1962ء د‏‏ی چین ہند جنگ دے دوران 13 کماؤں رجمنٹ د‏‏ی [[آہیر|اہیر کمپنی]] د‏‏ی جانب تو‏ں رضانگلا محاذ اُتے اہیر فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی اج وی ہندوستان وچ سراہی جاندی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی بہادری د‏‏ی یاد وچ اس جنگی مقام د‏‏ی یادگار دا ناں "اہیر دھام" رکھیا گیا۔ <ref>{{Cite news|first=Mohan|last=Guruswamy|url=http://www.thehindu.com/opinion/lead/dont-forget-the-heroes-of-rezang-la/article4112584.ece|title=Don’t forget the heroes of Rezang La|date=20 November 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/0|title=‘Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La. Our commander called me crazy and warned that I could be court-martialled’|date=30 October 2012}}</ref> == [[راجٹبر]] == === پردیوٹا راجٹبر === پردیوت راجٹبر اک پرانا بھارتی ابھیرا-یادو راجٹبر سی، جس نے [[اوَنتی|اونتی]] اتے [[مگدھ مہاجنپد|مگدھ اتے]] راج کیتا۔ اس ٹبر نے 138 جاں 152 سال راج کیتا۔ === اہیر راجٹبر === ابھیرا خاندان نے دکن اُتے حکومت کيت‏ی سی ، جتھ‏ے اس نے ممکنہ طور اُتے ستاواہنا خاندان دے بعد حکومت کيتی۔ ابھیرےآں دا اک وسیع راج سی جس وچ جدید مہاراشٹر ، کونکن ، گجرات تے جنوبی مدھیہ پردیش دے کچھ حصے شامل سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lwFIAAAAMAAJ|title=Numismatic Digest|date=1985|publisher=Numismatic Society of Bombay.|language=en}}</ref> اتہاسکار سدھاکر چٹوپادھیائے مطابق دکھنی بھارت وچّ ابھیرا راج بہت زیادہ پھیلیا ہویا سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=78I5lDHU2jQC&pg=PA129&dq=abhira+kingdom&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=abhira%20kingdom&f=false|title=Some Early Dynasties of South India|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1974|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-2941-1|language=en}}</ref> بعض محققین ابھیریاں نو‏‏ں تیسری صدی عیسوی وچ اک عظیم ، تقریبا سامراجی ، طاقت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|last=Majumdar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=k1wuEAAAQBAJ|title=Ancient India|date=2016-01-01|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0435-7|language=en}}</ref> کجھ اتہاسکاراں دے مطابق، کلاچوری ، [[چالوکیا راج ٹبر|چالوکیا]] ، [[راشٹرکوٹ شاہی خاندان|راشٹرکوٹ]] اتے بعد وچّ سیونا یادوا ورگے کئی راجٹبر ایہناں ابھیریاں توں ملدے ہن، جو سیاسی طور تے مضبوط پادری گروہاں دے براہمنی ذات پات دے پربندھ وچّ انضمام نوں اجاگر کردے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=p159EAAAQBAJ&dq=Abhira+pastoralists+clans&pg=PT19&redir_esc=y#v=onepage&q=Abhira%20pastoralists%20clans&f=false|title=Water and Historic Settlements: The Making of a Cultural Landscape|last=Mubayi|first=Yaaminey|date=2022-09-13|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-64163-9|language=en}}</ref> === ٹرائیکوٹکا راجٹبر === عام طور اُتے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ ٹرائیکوٹک راجٹبر ہیہایاونشی ابھیر سن جو کلچوری تے [[چیدی (جنپد)|چیدی]] دور <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=aSe2AAAAIAAJ&q=traikutaka&dq=traikutaka&lr=&ei=wl1TS9zLBojKlQTt24CFDQ&cd=16&redir_esc=y|title=Journal of the Asiatic Society of Bombay|date=1935|publisher=Asiatic Society of Bombay|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=B1WgAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=The Age of Imperial Unity|date=1968|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|language=en}}</ref> اندرادتا ، ڈاہرسن ، ویاہرسین تے وکرمسن اس راجٹبر دے مشہور بادشاہ سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=x40mwFwgK44C&pg=PA49&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan|last=Barnett|first=Lionel D.|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0530-5|language=en}}</ref> ترائیکوٹک اپنے [[ویشنو مت|ویشنو]] فرقے دے لئی جانے جاندے سن ، جو ہیہیا شاخ دے یادو سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7UkzAQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=History of Mediæval Hindu India: Circa 600-800 A.D|last=Vaidya|first=Chintaman Vinayak|date=1921|publisher=Oriental Book Supplying Agency|language=en}}</ref> مہاراجہ ڈاہرسن نے اشومیدھ یگنا وی کیتا ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA426&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|date=1999|publisher=New Age International|isbn=978-81-224-1198-0|language=en}}</ref> === کلچوری راجٹبر === کلاچوری ابتدائی قرون وسطی دے ہندوستانی ابھیرا خاندان سن جنہاں نے موجودہ [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] تے [[مدھیہ پردیش|جنوبی مدھیہ پردیش]] دے کچھ حصےآں اُتے حکومت کيتی۔ اس دا راجگڑھ مہشمتی سی ۔ ایپیگرافک تے سکےآں دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایلورہ تے [[دھاراپوری غاراں|الیفنٹا غار د‏‏ی]] یادگاراں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے کلاچوری حکومت دے دوران تعمیر کيتیاں گئیاں سن۔ <ref>{{Cite book|first=Jitāmitra Prasāda|last=Siṃhadeba|title=Archaeology of Orissa: With Special Reference to Nuapada and Kalahandi|url=https://books.google.com/books?id=2ypuAAAAMAAJ|publisher=R.N. Bhattacharya, 2006|isbn=9788187661504}}</ref> === چوڈاسما (اہیر) خاندان === " چوداسما راجٹبر " اصل وچّ [[سندھ]] صوبے دا اک اہیر راجٹبر سی ۔ [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] آس-پاس اوہناں دا 875 عیسوی توں کافی اثر سی، جدوں اوہناں نے اپنے راجے را چودا دی اگوائی ہیٹھ گرنار دے نیڑے ونتھلی (پرانی ومنستلی) وچ اپنے آپ نوں اکٹھا کر لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=2eIcAAAAMAAJ&dq=&redir_esc=y|title=Junagadh|last=Rajan|first=K. V. Soundara|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/history-of-gujarat-gazetteer-of-bombay-vol.-i_202109|title=History Of Gujarat ( Gazetteer Of Bombay Vol. I)|last=Gazetteer Of Bombay Vol. I}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.36138|title=Abhiras their history and culture|last=SurvaVanshi|first=Bhagwansingh}}</ref> === سیونہ یادو حکمران === [[فائل:Aurangabad_-_Daulatabad_Fort_(95).JPG|left|thumb| دیواگری قلعہ]] یادوونشی اہیراں دے اک گڑھ کھنڈیش توں ملے آثار بہت چرچہ کیتے جان والے 'گوالی راج' نال سنبندھت منے جاندے ہن اتے آثار قدیمہ ولوں دیواگری دے یادوآں نال جڑے ہوئے ہن ۔ اس وجہ تو‏ں بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ دیوگری دے یادو وی ابھیر (اہیر) سن ۔ یادو دور وچ متعدد چھوٹے انحصار بادشاہاں دے حوالے وی ملدے نيں جنہاں وچو‏ں زیادہ تر عام ناں ابھیر یا اہیر تو‏ں بیان کیتے گئے نيں تے اس برادری د‏‏ی آبادی اج تک کھنڈش وچ کافی ا‏‏ے۔ سیونا گاولی یادو خاندان نے شمالی ہندستان د‏‏ی یادوونشی یا چندروانشی برادری تو‏ں نسل دا دعوی کيتا۔ سیوناں اصل وچّ اتر پردیش دے متھرا دے رہن والے سن اتے بعد وچّ دوارکا وچّ وس گئے ۔ اوہناں نوں "کرشناکلوتپننا (بھگوان کرشن دے سلسلے وچّ پیدا ہویا)"، "یدوکلا ونش تلک" اتے "دواراوتیپورورادھیشور (دواریک دا مالک)" دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ بوہت سارے جدید محققین جداں ڈاکٹر کولارکر دا ایہ وی خیال اے کہ یادو شمالی ہندوستان تو‏ں آئے سن ۔ مندرجہ ذیل سیونا یادو بادشاہاں نے دیوگری تے حکومت کیتی- * درڈھاپرہاا * سیون چندرا I * دھیدیاپا I * بھلم I * راجگی * ویدوگی I * ڈھڈیاپپا II * بھلاما II (ساکا 922) * ویشوگی I * بھیلام سوم (ساکا 948) * ویدوگی II * سیون چندر II (ساکا 991) * پرامدیو * سنگھ * مالوگی * امراگنگیا * امرملگی * بھلم وی * سنگھ II * رام چندر === ائیر راجٹبر === ائیراک ہندوستانی یادو خاندان سی جس نے ابتدائی تاریخی دور تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطی دے دور تک جزیرہ نما دے جنوب مغربی سرے اُتے قبضہ کيتا۔ ایہہ قبیلہ روایتی طور تے وژنجم دی بندرگاہ، نانجند دے زرخیز علاقے تے مصالحہ پیدا کرن آلے مغربی گھاٹ دے پہاڑاں دے جنوبی حصےآں تے حکومت کردا سی۔ اس خاندان نو‏‏ں قرون وسطی دے دور وچ کوپاکا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=nHluAAAAMAAJ&q=Ayar&redir_esc=y|title=Social and Cultural History of Tamilnad: To A.D. 1336|last=Subrahmanian|first=N.|publisher=Ennes}}</ref> <ref name=":62">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|title=Historical Geography of Natu in South India with Special Reference to Kerala}}</ref> ایہ قیاس کیتا جاندا اے کہ ائیر دا ناں ابتدائی تامل لفظ "ایار" تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب گواہا اے ۔ گائے چرواہے تامل چ ایار دے ناں توں جانے جاندے سن، ایتھوں تیکر کہ شمالی ہندوستان چ اوہناں نوں [[آہیر|اہیر]] تے ابھیر دے ناں توں جانیا جاندا سی۔ روایت دا کہنا اے کہ پانڈیا ملک دے [[آہیر|اہیر]] [[پانڈۋ راجٹبر|پانڈیا]] دے آباؤ اجداد دے نال تاملکم آئے سن ۔ پوٹیا پہاڑی علاقہ تے اس دا راجگڑھ آی کوڈی دے ناں تو‏ں مشہور سی ۔ نچنارکینیار نے تولکاپیم دے افتتاحی سوتر تے اپنی تبصرے وچ اک رشی اگستیا دے نال یادو نسل دی ہجرت دے بارے وچ اک روایت بیان کیتی اے، جہڑا دواراکا دی مرمت کردا اے تے اپنے نال [[کرشن]] دی سلسلے دے 18 بادشاہاں نوں لے کے جنوب ول جاندا اے۔ . اوتھے، اوہنے جنگلاں نوں صاف کیتا تے اپنے نال لیان آلے سارے لوکاں نوں رہن لئی بادشاہتاں بنائیاں۔ ائیر بادشاہاں نے بعد دے ویلے چ وی یادو-کولا تے [[کرشن]] دے نال اپنی وابستگی نوں سنبھالنا جاری رکھیا، جویں کہ اوہناں دے تانبے دی پلیٹاں دے گرانٹاں تے شلالیکھاں چ ویکھیا جا سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|language=en}}</ref> الف ہلٹبیٹل دے مطابق [[صوبہ کنڑ|کونار]] یادو ذات دا اک علاقائی ناں اے ، جس ذات تو‏ں [[کرشن|کرشن دا]] تعلق ا‏‏ے۔ کئی [[ویشنو مت|ویشنو]] گرنتھاں [[کرشن|کرشن نوں]] ایار ذات، جاں کونار نال جوڑدے ہن، خاص طور تے تھروپاوائی، جس دی رچنا خود دیوی اندل نے کیتی سی، خاص طور تے [[کرشن]] نوں "ایار کولتھو منی ولاکے" دے طور تے حوالہ دندے ہن۔ ذات پات دا ناں کونر تے کوالار دے ناں دے نال تبادلہ کیتا جا سکدا اے جہڑا تامل لفظ کون توں لیا گیا اے، جس دا مطلب "بادشاہ" تے " چرواہا " ہو سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ui5gju8MwDUC&pg=PA35&redir_esc=y|title=The Cult of Draupadi, Volume 1: Mythologies: From Gingee to Kuruksetra|last=Hiltebeitel|first=Alf|date=1988-03-21|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-34046-3|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=YSM9AAAAIAAJ&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Neolithic Cattle-Keepers of South India|last=Studies|first=Faculty of Oriental|publisher=CUP Archive|language=en}}</ref> قرون وسطی دے ائیر خاندان نے اپنے آپ نو‏‏ں یادو یا ورشنی نسل دا دعوی کيتا سی تے اس دعوے نو‏‏ں ویناد تے تراونکور دے حکمراناں نے اگے ودھایا۔ سری پدمنابھا تریوندرم وچّ قرون وسطی دے عیار پروار دے سرپرست دیوتا سن۔ <ref name=":7">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|date=February 1990|title=The Process of State Formation in Travancore|pages=15–33}}</ref> == سنسکرتائزیشن == حال ہی وچ چھپیاں کجھ کتاباں دا دعوہ ہے کہ اجوکے یادو ذات دے لوک صرف اہیر ہی ہن جنہاں نے 1922 وچ کجھ ہندو ذاتاں دی سنسکرتکرن دی لہر دے حصے وجوں اپنی پچھان بدل کے یادو کر لئی سی۔ تاہم، 1881 دی برطانوی مردم شماری اس دعوے دی تردید کردی اے، کسی وی سنسکرتائزیشن تحریک توں ادھی صدی پہلے [[برطانوی راج|، برطانوی مردم شماری]] (1881) نے یادو نوں اہیر دے طور تے شناخت کیتا اے۔ اس وچ دسیا گیا اے کہ یادو جنہاں نو‏ں [[آہیر|اہیر]] تے گاولی وی کہیا جاندا اے اس وقت غالب ذاتاں سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/report-on-the-census-of-british-india-taken-on-the-17th-of-february-1881-vols-i-iii/|title=Report on the Census of British India taken on the 17th of February 1881: Vols. I-III|date=1881-02-17|pages=326|language=en|quote=The Yadavas, who in their turn are identified with the Gaolis and Ahirs, were the dominant race at that time.}}</ref> == ایہہ وی ویکھو == [[آہیر|اہیر]] == حوالے == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{حوالے|2}} [[گٹھ:قوم قبیلے]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] bmic0g9vv094d90djfwg0lw49jlimrl 711057 711055 2026-08-29T04:46:44Z Abbas dhothar 361 صفحے نوں [[یادۋ]] ول ریڈائرکٹ کیتا 711057 wikitext text/x-wiki #مڑجوڑ [[یادۋ]] qxbpgdowlu668q4oovpvetqn5pq2ylq 0 149682 711056 2026-08-29T04:46:28Z Abbas dhothar 361 "{{Infobox caste|caption=|caste_name=यादव|subdivisions=[[यदुवंशी]] ,[[ग्वालवंशी]] और [[नंदवंशी]]|populated_states=[[भारत]] और [[नेपाल]]|religions=[[हिन्दू]] में ([[वैष्णव]] या [[भागवत]] सम्प्रदाय के अनुयायी)<ref>{{cite book|first=Shyam Singh |last=Shashi |title=Encyclopaedia of Indian Tribes: Th...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 711056 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caption=|caste_name=यादव|subdivisions=[[यदुवंशी]] ,[[ग्वालवंशी]] और [[नंदवंशी]]|populated_states=[[भारत]] और [[नेपाल]]|religions=[[हिन्दू]] में ([[वैष्णव]] या [[भागवत]] सम्प्रदाय के अनुयायी)<ref>{{cite book|first=Shyam Singh |last=Shashi |title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition |url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ |year=1994 |publisher=Anmol Publications, 1994 |isbn=9788170418368 |page=76 |quote=The Yadavas of the Mahabharata period were known to be the followers of Vaisnavism, of which Krsna was the leader: they were gopas (cowherd) by profession, but at the same time they held the status of the Ksatriyas, participating in the battle of Kurukshetra. The present Ahirs are also followers of Vaisnavism.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=n8rTDwAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=History of Ancient India Revisited, A Vedic-Puranic View.|last=Chopra|first=Omesh K.|date=2020-03-02|publisher=BlueRose Publishers|pages=252|language=en|quote=Sanskrit scholars such as Panini and Chanakya say that Abhiras follow the Bhagavata sect of Hindu religion.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Bhagavata|title=Bhagavata {{!}} Vaishnavism, Puranas, Devotion {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref>|varna=[[वैदिक]] [[चंद्रवंशी]]<nowiki> [[क्षत्रिय]]</nowiki>|image=[[File:Krishna as Envoy.jpg|thumb| दुर्योधन की सभा में भगवान कृष्ण और यादव योद्धा ]]}}'''یادو''' [[بھارت|ہندوستان]] تے [[نیپال]] دی روایتی طور تے جنگجو-مویشی پال برادری اے۔ جفرلٹ دا کہنا اے کہ زیادہ تر جدید یادو [[کسان]] نیں، جو بنیادی طور تے زمین دی کھیتی کرن چ مصروف نیں، تے اک تہائی توں وی گھٹ آبادی مویشی پالن یا ڈیری فارمنگ چ مصروف اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OAkW94DtUMAC&redir_esc=y|title=India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2003|publisher=Hurst & Company|isbn=978-1-85065-670-8|pages=188|language=en}}</ref> یادو / اہیر برادری [[بھارت|ہندوستان]] دی واحد سب توں وڈی برادری اے۔ ایہ کسی خاص خطے تک محدود نئيں نيں بلکہ ملک دے تقریباً تمام حصےآں وچ رہندے نيں۔ تاہم، اوہ [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[بیہار|بہار]] چ غالب ہن۔ راجستھان، [[مدھیہ پردیش]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[اوڑیسا|اڑیسہ]] ، [[بنگال]] ، [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، [[آندھراپردیش|آندھرا پردیش]] ، [[تامل ناڈو|تمل ناڈو]] تے [[کرناٹک]] ورگے دوجے ریاستاں چ وی یادو دی اہم آبادی اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p69GMA226bgC&newbks=0&hl=en|title=Followers of Krishna: Yadavas of India|last=Yadava|first=S. D. S.|date=2006|publisher=Lancer Publishers|isbn=978-81-7062-216-1|language=en}}</ref> یادو برادری [[بیہار|بہار]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[دلی|دہلی]] ، [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[جھاڑکھنڈ|جھارکھنڈ]] ، [[کرناٹک]] ، [[مدھیہ پردیش]] ، [[اوڑیسا|اڈیشہ]] ، [[راجستھان]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[لہندا بنگال|مغربی بنگال]] وچ پایا جاندا ا ے۔ ریاستاں وچ [[ہور پسماندہ طبقات|دوجے پسماندہ طبقیاں]] (او بی سی) دے طور تے سرکاری نوکریاں تے تعلیمی اداریاں وچ نمائندگی ۔ == اصل تے تریخ == === رگ وید وچ === یادو شبد نوں "یدو دی اولاد" دے طور تے ترجمہ کیتا جاندا اے۔ یادو پنج ابتدائی ہند آریائی قبیلےآں (پنچجن، پنچکرشتیا یا پنچمانوشیا) چوں اک اے جہدا ذکر [[رگ وید]] چ کیتا گیا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=GW5Gx0HSXKUC&pg=PA187|year=2008|publisher=Pearson Education|location=Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|page=187}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Jamison|first=Stephanie|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184}}</ref> <ref name=":0">{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Substrate Languages in Old Indo-Aryan: (Ṛgvedic, Middle and Late Vedic).|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.411.6137&rep=rep1&type=pdf}}</ref> یادوآں دا تورواسو قبیلے دے نال قبائلی اتحاد سی ، تے انہاں دا ذکر اکثر اک دوسرے دے نال کیتا جاندا سی ۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Autochthonous Aryans?: The Evidence from Old Indian and Iranian Texts.|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/EJVS-7-3.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|last=Erdosy|first=George|title=Language, Material Culture and Ethnicity. The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Rgvedic history: poets, chieftains and politics|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=|location=}}</ref> یادو اک سندھ قبیلہ سی جہڑا جزوی طور تے [[इंडो-आर्यन और भारत में जाति व्यवस्था: ऐतिहासिक, सांस्कृतिक और राजनीतिक दृष्टिकोण"|ہند آریائی رہتل]] توں متاثر سی۔ پورو تے بھارت قبیلیاں دے آن دے ویلے تک، یادو-تورواسو [[پنجاب]] چ آباد ہو چکے سن، یادو ممکنہ طور تے [[دریائے جمنا|یمنا دریا]] دے کنارے رہندے سن۔ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] دے منڈل 4 تے 5 وچ، یادو (یادو) تے ترواس نو غیر ملکی ذات دے طور تے بیان کیتا گیا اے تے انہاں نو سمندری راستے دے ذریعے [[اندرا|اندر]] دے ذریعہ ہندوستان لیائے جان تے انہاں نو اوتھ ے آباد کرن دا ذکر اے۔ منڈل 5، 6، اتے 8 وچّ یادو-ترواشاں نال نسبتاً مثبت ورتاؤ کیتا گیا ہے، اتے اوہناں نوں کدے-کدے پورو-بھارت دے اتحادی اتے دشمناں دے روپ وچّ بیان کیتا گیا ہے۔ [[دس بادشاہاں دی جنگ|دس راجیاں]] دی لڑائی وچّ یادوآں نوں بھارت سردار سوداس نے ہرا دتا ۔ {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] X.62.10 وچ، یادو تے ترواشاں نو داس-داسیو تے [[بربر]] ( ملچچہاس ) آکھیا جاندا اے۔ تریخ دان آر پی چندا نے قیاس کیتا کہ یادو اصل وچ [[لہندا ایشیا|مغربی ایشیا]] توں سن، جتھوں اوہ [[بھارت|ہندوستان]] ہجرت کر گئے، سوراشٹر یا [[کاٹھیاواڑ|کاٹھیاور]] جزیرہ نما وچ آباد ہوئے، تے فیر [[متھرا]] تک پھیل گئے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=CmaewdodLZQC&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Reflections on the Tantras|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1978|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0691-7|pages=19|language=en|quote=In the Rgveda, x.62.10, the Yadus and Turvaśas are called dāsas or barbarians. From these evidences R.P. Chanda infers that the Yadus were of homo-Alpinus origin, settled originally in Western Asia, whence they came to India, settled in Surāştra or Kathiawad Peninsula and then spread to Mathura.}}</ref> === مہاکاوی تے پراناں وچ === بعد دے ہندو گرنتھاں، جویں کہ مہابھارت، ہریومشا اتے پراناں وچّ یادو نوں راجا یاتی اتے اسدی رانی دیویانی دا وڈا پتر دسیا گیا اے۔ یادو اک مان-مان اتے ستھاپت شاسک سی۔ وشنو پران، بھاگوت پران تے گرود پران دے مطابق یادو دے چار بیٹے سن جدو‏ں کہ دوسرے پراناں وچ اس دے پنج بیٹے سن ۔ مہاتما بدھ تے یاتی دے درمیان تمام بادشاہاں نو‏‏ں سومونشی یا چندروانشی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مہابھارت تے وشنو پران دے مطابق، یادو نے اپنی جوانی اپنے والد یاتی نوں دین توں انکار کر دتا، جس دی وجہ توں یاتی نے لعنت پائی کہ یادو دی اولاد چوں کوئی وی اس دے خاندان تے سلطنت چ شامل نئیں ہو سکے گا۔ اس دی وجہ توں، یادو دی اولاد سوموانشی خاندان توں وکھ ہو گئی، تے بعد چ صرف بادشاہ دی اولاد ہی بادشاہ دی اولاد بن گئی۔ سوم ونشی۔ پر ہری ونشا تے دوجیاں دے مطابق یاتی نے اپنی پوری سلطنت اپنے جیون ویلے وچ اپنے پنج پتراں وچ ونڈ لئی۔ پورو سب تو‏ں چھوٹا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے والد دا پسندیدہ سی تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت دا مرکزی حصہ ملیا سی۔ دوجے بھرا، پختہ عمر دے ہون دے ناطے، سلطنت دے زیادہ دور دراز دے علاقے حاصل کر لئے۔ اے ڈی پوسلکر نے مشاہدہ کیتا کہ یادوآں نو‏‏ں [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ اسور دے طور اُتے حوالہ دتا گیا سی ، جو غیر آریاواں دے نال انہاں دے اختلاط تے آریائی مذہب د‏‏ی پیروی کرنے وچ ڈھل د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ایہ گل نوٹ کرنا ضروری اے کہ [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ وی [[کرشن|کرشن نو]] ‏‏ں سنگھ مکھ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بمن بہاری مجمدار نے اشارہ کیتا اے کہ مہابھارت وچ اک جگہ یادوآں نو‏‏ں ورتی کہیا جاندا اے تے دوسری جگہ کرشن نے اٹھارہ ہزار ورتی اُتے مشتمل اپنے قبیلے دے بارے وچ گل کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=lr9pFQPwhXYC&pg=PA33&dq=yadu+Rigveda&hl=en&ei=zm3VTMvMJ4eucL2qsdQL&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=yadu%20Rigveda&f=false|title=Theory of Avatāra and Divinity of Chaitanya|last=Roy|first=Janmajit|date=2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0169-2|pages=33-34|language=en}}</ref> ہری ونش پران دے مطابق، یادو دا جنم اکشواکو راجٹبر ہریشوا اتے مدھومتی توں ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، " [[متھرا]] دے آسے پاسے دا سارا علاقہ اہیر دا اے۔" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Ta5HAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y|title=Mathurā jile kī bolī|last=Rawat|first=Chandrabhan|date=1967|publisher=Hindustānī Ekeḍemī|pages=77|language=hi|quote=हरिवंश पुराण के अनुसार 'यदु' का जन्म हर्यश्व तथा मधुमती से हुआ था। मधुमती मथुरा के राक्षस-राज 'मधु' की पुत्री थी। मधु कहता है- "मथुरा के चतुर्दिक् सारा प्रदेश आभीरों का है।}}</ref> اپنے وڈے بھرا ولوں تخت توں ہٹائے گئے، ہریشو نے اپنے سوہرے دے دربار وچ پناہ لئی، جس نے اس نوں بہت پیار نال پروان کیتا اتے اس دا سارا راج اس دے حوالے کر دتا، سوائے راجگڑھ مدھوانا دے ، جس نوں اس نے اپنے پتر لاوناسور لئی رکھیا سی۔ اسدے بعد ہریشو نے پوتر گریجرا اتے اک نواں شاہی ٹھکانہ اساریا، اتے انارتا راج نوں مضبوط کیتا، جسدے بعد اسنے انوپ دیش نوں اپنے نال ملا لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books/about/Indian_Antiquary.html?id=Nd1W1ZDx9ukC&printsec=frontcover&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_entity&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Indian Antiquary|date=1872|publisher=Popular Prakashan|pages=234|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.217532/page/n237/mode/1up|title=Annals Of The Bhandarkar Oriental Research Institute Vo. Xxii|last=Dandekar|first=R. n|date=1942|pages=220}}</ref> کئی وڈے [[پراݨ|پراناں]] دے ومسنوچاریتا (شجرہ نسب) دے حصےآں توں، ایہ اندازہ لایا جا سکدا اے کہ یادو اراولی دے علاقے، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، نرمدا وادی ، شمالی دکن تے مشرقی گنگا وادی وچ پھیلے ہوئے سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت]] تے پراناں وچ ذکر اے کہ [[متھرا|متھرا دے]] علاقے اُتے یادو یا یادو ، جو متعدد قبیلےآں دا اک اتحاد اے ، حکومت کردے سن ۔ مہابھارت وچ مگدھ دے پورو حکمراناں تے ممکنہ طور اُتے کورواں دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں یادوآں د‏‏ی متھرا تو‏ں دواراکا د‏‏ی طرف ہجرت دا وی ذکر ا‏‏ے۔ <ref name="sircar1">{{Cite book|last=Sircar|first=D. C.|title=Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India|year=2008|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-2790-5|page=16|url=https://books.google.com/books?id=mh1y1eMgGBMC&pg=PA16|location=Delhi}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.co.in/books?id=zrk0AwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Roshen+Dalal%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت دے]] دور دے یادو [[ویشنو مت]] دے پیروکاراں دے طور تے جانے جاندے سن، جنہاں دے آگو شری [[کرشن]] سن: اوہ سارے پیشے دے لحاظ نال گاں چرواہے سن۔ لیکن اس دے نال ہی انہاں نے کروکشیتر د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیندے ہوئے [[چھتری (ذات)|کشتری]] دا درجہ وی اختیار کيتا۔ موجودہ [[آہیر|اہیر]] وی [[ویشنو مت]] دے پیروکار ہن۔ <ref>{{Cite book|first=Shyam Singh|last=Shashi|title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition|url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ|publisher=Anmol Publications, 1994|isbn=9788170418368}}</ref> اتہاسکار چنتمن ونائک ویدیا دے مطابق، یادوآں دیاں عادتاں چرواہیاں جاں ڈنگراں دے چرواہیاں وانگ سن، جو اس حقیقت توں صاف ثابت ہندا اے کہ جدوں [[کرشن]] دی بھین [[سُبھدرا|سبھادر نوں]] [[ارجن]] نے اغوا کیتا سی، تاں اسنے گوپی جاں عورت چرواہا دا لباس پایا ہویا سی۔ اس حقیقت دی وضاحت کرنا اس ویلے تک ناممکن اے جدوں تک اسی ایہ نئیں فرض کر لینے کہ پوری برادری اس لباس نو استعمال کرن دی عادی سی۔ جس آزادی دے نال اوہ تے دوجیاں یادو عورتاں اس موقعے دی خوشی وچ ریوتک پہاڑی دے آسے پاسے گھومدیاں ہوئیاں بیان کیتیاں گئیاں نیں اوہ وی ظاہر کردی اے کہ اوہناں دے سماجی تعلقات دوجے [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] دے مقابلے وچ زیادہ آزاد تے بے روک ٹوک سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت وچ]] دسیا گیا اے کہ جدوں کرشن نے ارجن دا ساتھ دتا تاں اس نے اس کم دے بدلے وچ دروپدی نوں گواہیاں دی اک فوج دتی۔ گوپ کوئی ہور نئیں سی بلکہ خود یادو سی۔ <ref>{{Cite book|first=Chintaman Vinayak|last=Vaidya|title=Epic India, Or, India as Described in the Mahabharata and the Ramayana|url=https://books.google.com/books?id=dmOUq73LZLgC|year=2001|publisher=Asian Educational Services, 2001|isbn=9788120615649|page=423|quote=The fact that the Yadavas were pastoral in their habits is distinctly proved by the fact that Krishna's sister Subhadra when she was taken away by Arjuna is described as having put on the dress of a Gopi or female cowherd. It is impossible to explain this fact unless we believe that the whole tribe was accustomed to use this dress. The freedom with which she and other Yadava women are described as moving on the Raivataka hill in the festivities on that occasion also shows that their social relations were freer and more unhampered than among the other Kshatriyas. Krishna again when he went over to Arjuna's side is said in the Mahabharata to have given in balance for that act an army of Gopas to Duryodhana. The Gopas could have been no other than the Yadavas themselves.}}</ref> شری رامدھاری سنگھ، ایم.اے.، "اندھک-ورشنی-سنگھ دی اتہاس" سرلیکھک لیکھ وچّ لکھدے ہن - {{اقتباس|"یادو ذات انتہائی محنتی تے موجاں پسند سی ۔ اوہ گاں چرواہے سن جہڑے یمنا دریا دے کنارے انتہائی زرخیز تے آرام دہ علاقےآں وچ اپنے اجڑاں دے نال رہندے سن ۔ اوہناں دے پروارک رسماں-رواجاں توں ایہہ وی ثابت ہندا اے کہ اوہناں دا پیشہ گاں-چراؤنا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ سبدر نو‏‏ں حرم وچ کنتی تے دروپدی د‏‏ی زیارت کردے وقت راگی نئيں بلکہ اک سادہ گاں چرواہے دے لباس وچ بھیجیا جاندا سی ۔ ایہ واقعہ انہاں دے طرز زندگی تے پیشے د‏‏ی واضح گواہی ا‏‏ے۔ شری کرشن اتے بلرام وی جنگلاں وچّ اپنیاں گٔوآں چاردے سن۔ اس توں ایہہ ثابت ہندا ہے کہ امیر اتے غریب اکو جہے آرام نال زندگی جیوندے سن۔ اوہ کافی دودھ، دہی، مکھن تے گھی پیدا کردے سن۔<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=क्या अहीर गूजर जाट विदेशी है? ( इस पुस्तक में अनेक ऐतिहासिक प्रमाणो द्वारा यह सिद्ध किया गया है कि अहीर, गूजर-जाट विदेशी नहीं है वरन् आर्यो कि संतान है. ये चन्द्र वंशीय क्षत्रिय है ] लेखक :- शिवपूजनसिंह कुशवाह Shivpujansinh Kushwah|last=शिवपूजनसिंह कुशवाह}}</ref>}}{{cquote|"यादव जाति नितान्त परिश्रमी तथा आनन्द प्रिय थी। वह जाति ग्वालों की थी, जो अपने डोरों के साथ यमुना तटवर्ती अत्यन्त उपजाऊ तथा सुविधापूर्ण स्थान में निवास करते थे। उनकी कौटुम्बिक प्रथाएँ भी यह सिद्ध करती है कि उनका व्यवसाय गोपालान था। [[सुभद्रा]] तक भी कुन्ती तथा द्रोपदी से अन्तःपुर में मिलने के लिए रागी की पोशाक में न जाकर एक साधारण गोपी-बेश में भेजी गई थीं। यह घटना उनके रहन-सहन और व्यवसाय का प्रत्यक्ष प्रमाण है। [[श्रीकृष्ण]] और [[बलराम]] भी अपनी गायों को जंगलों में चराया करते थे। इससे सिद्ध होता है कि अमीर-गरीब सभी समान जीवन व्यतीत करते थे। वे पर्याप्त मात्रा में दूध, दही, मक्खन तथा घी उत्पन्न करके सुलमय जीवन व्यतीत करते थे।"<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=क्या अहीर गूजर जाट विदेशी है? ( इस पुस्तक में अनेक ऐतिहासिक प्रमाणो द्वारा यह सिद्ध किया गया है कि अहीर, गूजर-जाट विदेशी नहीं है वरन् आर्यो कि संतान है. ये चन्द्र वंशीय क्षत्रिय है ] लेखक :- शिवपूजनसिंह कुशवाह Shivpujansinh Kushwah|last=शिवपूजनसिंह कुशवाह}}</ref>}} == اہیراں نال تعلق == سکالر ایم ایس اے راؤ دا کہنا اے کہ [[آہیر|اہیراں نو‏‏ں]] قدیم یادوآں تو‏ں پہچاننے دے لئی [[تریخ|تاریخی]] ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Social_Movements_and_Social_Transformati/wWEiAQAAMAAJ?hl=en|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=124|language=en|quote=Besides this mythical origin of the Yadavas, semi-historical and historical evidence exists* for equating the Ahirs with the Yadavas. It is argued that the term Ahir comes from Abhira (Bhandarkar, 1911:16), who were once found in different parts of India, and who in several places wielded political power. The Abhiras are equated with Ahirs, Gopas and Gollas, and all of them are considered Yadavas.}}</ref> اتہاسکار پی ایم چندورکر، ساہتک اتے [[آرکائیو|ایپیگرافک]] دوواں سروتاں دا استعمال کردے ہوئے، کلاسیکی سنسکرت گرنتھاں دے یادوآں نال جدید [[آہیر|اہیر دی]] شناخت کردے ہن۔ [ 35 ] اتہاسکار ٹی پدمجا نے اپنی کتاب دکھنی بھارت وچ کرشن دے مندر: تامل ناڈو وچ اتہاس، کلا اتے روایتاں وچ لکھیا اے، [[آہیر|اہیر]] [[تمل لوک|تامل]] وچ ایار دے ناں نال جانے جاندے ہن، اہیر [[تامل ناڈو]] ہجرت کر گئے اتے اپنیاں بادشاہتاں قائم کیتیاں اتے تانبے دی پلیٹاں دیاں گرانٹاں اتے شلالیکھاں وچ ایہناں ایار / اہیراں دا ذکر کیتا گیا اے جو یادو /یادو نال تعلق رکھدے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-398-4|language=en}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچّ، اہیر، گوپ، گوپال اتے یادو سارے مترادف ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ggtuAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Religions and Communities of India|last=Chopra|first=Pran Nath|date=1982|publisher=Vision Books|isbn=978-0-391-02748-0|pages=140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|url=https://archive.org/details/socialmovementss0000raom|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=[https://archive.org/details/socialmovementss0000raom/page/n150 127]|language=en}}</ref> [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ یادوآں د‏‏ی [[آہیر|ایہیریاں]] دے نال وابستگی د‏‏ی تصدیق اس ثبوت تو‏ں ملدی اے کہ یادو بادشاہت "بہت‏ی حد تک [[آہیر|ایہیریاں]] تو‏ں آباد سی "۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?newbks=0&redir_esc=y&id=c8kiAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Y%C3%A5dava+kingdom|title=Man in India|last=Bahadur)|first=Sarat Chandra Roy (Rai|date=1974|publisher=A. K. Bose|pages=40,41|language=en}}</ref> جس خطے نو [[بطلیموس]] لاریکے دے طور تے بیان کردا اے، پیریپلس دے زمانے چ، تقریباً 80 عیسوی چ ابھیریا ( ابیریا ) کہلاندا سی۔ گجرات دے ایہ اہیر [[مہا بھارت|مہابھارت]] دے دور وچ اشوک تے یادوآں دے زمانے وچ راشٹریہ سن ۔ اس خطے وچ کئی بار [[جمہوریہ|جمہوری نظام]] اپنایا گیا ا‏‏ے۔ مہابھارت کال وچّ یادوآں دے اندھک- ورشنی اتے بھوج جمہوریہ سن، اشوک کال وچّ راشٹرک اتے بھوج جمہوریہ سن اتے کھراویلا کال وچّ راٹھک اتے بھوج جمہوریہ سن۔ [[سمودر گپت|سمودرگپت]] دے ویلے چ، ایتھے ابھیر سن تے پراناں دے مطابق، [[سوراشٹر]] تے [[اوَنتی|ابنتی]] - ابھیر دے [[جمہوریہ]] سن۔ کمارگپت I اتے سکندگپت دے ویلے وچّ پشیامتر قبیلے دے لوک اتھے رہندے سن ۔ ایہہ سارے لوک اک ہی جات دے سن پر وکھ-وکھ دوراں وچ وکھ-وکھ ناواں نال جانے جاندے سن۔ <ref>{{Cite book|last=Yadav|first=J. N. Singh|url=https://books.google.com/books?id=QJNHAAAAMAAJ|title=Yadavas Through the Ages, from Ancient Period to Date|date=1992|publisher=Sharada Publishing House|pages=241|language=en}}</ref> ابھیرا-ترائیکوٹک نامک اک اتہاسک راجٹبر نے 'مہانوکاواں' اتے پراناں وچّ ذکر کیتے گئے ہیہیا یادوآں توں نسل دا دعوہ کیتا ۔ جین ودوان ہیماچندراچاریہ نے اپنے دیاشرایا-کاویہ وچ بادشاہ گراہریپو نوں بیان کیتا اے، جس نے [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] نیڑے ونتھالی تے راج کیتا، اک ابھیرا تے اک یادو دے طور تے بیان کیتا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Tambs-Lyche|first=Harald|url=https://books.google.com/books?id=5ntuAAAAMAAJ&q=Hemachandra+kavya+Yadava|title=Power, Profit, and Poetry: Traditional Society in Kathiawar, Western India|date=1996-12-31|publisher=Manohar Publishers & Distributors|isbn=978-81-7304-176-1|pages=56|language=en|quote=Hemachandra, in the Dyashraya-Kavya, describe the prince Grahasipu, ruling at Vanthali near Junagadh, as an Abhira and a Yadava (Krishna's legendary tribe) (Enthoven 1920, 25).}}</ref> فیر، کھنڈش ضلعے چ بہت سارے پرانے آثار گوالی ( ابھیرا ) راج دے دور دے منے جاندے نیں ۔ آثار قدیمہ دے نقطہ نظر توں، ایہ دیوگری دے یادوآں دے ویلے دے سمجھے جاندے ہن۔ اس لیی، عام خیال دے مطابق، ایہ یادو ابھیر سن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=FoT6gPrbTp8C&newbks=0&hl=en&redir_esc=y|title=The Tribes and Castes of Bombay|last=Enthoven|first=Reginald Edward|date=1990|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0630-2|pages=25|language=en|quote=Again, many ancient remains in the Khándesh district are popularly believed to belong to the period of the Gauli Ráj. From the Archæological point of view, they are to be ascribed to the time of the Yádavas of Devagiri. It is, therefore, not unlikely that, according to popular belief, these Yádavas were Abhiras. This receives some support from the fact that Yaduvanshis even now are one of the most important sub-divisions of the Ahirs.}}</ref> == ہندو مت وچ پورانیک کردار == === دیوی گایتری === * گایتری مقبول [[श्री गायत्री देवी|گایتری]] منتر دا اظہار شدہ روپ اے، جو [[تریخی ویدک مذہب|ویدک]] گرنتھاں توں اک بھجن اے۔ اوہ ساوتری اتے ویدماتا (ویداں دی ماں) دے ناں نال وی جانی جاندی اے۔ پراناں دے مطابق گایتری اک [[آہیر|اہیر]] لڑکی سی جس نے پشکر وچ کیتے جانے والے یگ وچ [[برہما|برہما د]] ‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ADIqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Nārada Purāṇa, a Critical Study|last=Nambiar|first=K. Damodaran|publisher=All-India Kashiraj Trust}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=KDQqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Religion and Philosophy of the Padma-purāṇa|last=Arya|first=Sharda|publisher=Nag Publishers|isbn=978-81-7081-190-9}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=1SMLAQAAMAAJ&q=gayatri+abhira&redir_esc=y|title=The Aryan Path|last=Wadia|first=Sophia|publisher=Theosophy Company (India), Limited}}</ref> === دیوی درگا === * [[درگا]] ہندو دھرم دی اک پرمکھ دیوی اے۔ اوہ ماں دیوی دے اک وڈے پہلو دے طور تے پوجا کیتی جاندی اے تے ہندوستانی دیوتاواں وچ سب توں مشہور تے وڈے پیمانے تے پوجا کیتی جاندی اے۔ اتہاسکار رامپرساد چندا مطابق [[درگا|درگا دا]] وکاس ویلے دے نال-نال بھارتی اپ-براعظم وچّ ہویا۔ چندا دا کہنا اے کہ درگا دا اک قدیم روپ " [[ہمالیا|ہمالیہ]] تے [[وندھیا]] دے وسنیکاں ولوں پوجیا جان آلا اک پہاڑی دیوی دی سنکریٹزم" دا نتیجہ سی جہدے وچ اک جنگی دیوی دے طور تے [[آہیر|ابھیریاں]] دا اک دیوتا سی۔ ویرات پرو ستوتی تے [[وشنو]] گرنتھ وچ، دیوی نو مہامیا یا [[وشنو]] دا یوگنیدر آکھیا جاندا اے۔ ایہ اس دے [[آہیر|ابھیرا]] یا گوپا اصل دی نشاندہی کردے ہن۔ اس توں بعد درگا نے سبھ تباہ کرن والے سمیں دے مجسمے دے روپ وچّ کالی وچّ تبدیلی کیتی، جدکہ اس دے پہلو پرائمری توانائی (آدی شکتی) دے روپ وچّ ابھرے اتے سنسار (پنرجنماں دا چکر) دے سنکلپ وچّ ضم ہو گئے اتے ایہہ وچار ویدک دھرم دی نیہہ اتے اساریا گیا۔ اساطیر تے فلسفہ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=L4bXAAAAMAAJ&q=parvan+stuti&redir_esc=y|title=Durga As Mahisasuramardini|last=Aiyar|first=Indira S.|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-212-0510-8}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=caeJpIj9SdkC&redir_esc=y|title=Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal|last=McDaniel|first=June|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534713-5}}</ref> === دیوی رادھا === * رادھا جسنوں رادھیکا وی کیہا جاندا اے، اک ہندو دیوی اے اتے بارسانا دے اک یادو ( [[آہیر|اہیر]] ) حکمران ورشبھانو دی دھی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=_anlsbp56aoC&pg=PA46&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Book of Krishna|last=Varma|first=Pavan K.|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-306763-4}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ihgIAQAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Káthiáwar|publisher=Government Central Press}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OXXXAAAAMAAJ&dq=vrishabhanu+yadava&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyv5vrq73xAhUNyzgGHeI_D3wQ6AEwAHoECAgQAw|title=Temples of Vrindaban|last=Das|first=R. K.|publisher=Sandeep Prakashan|isbn=978-81-85067-47-6}}</ref> == اک جنگجو ذات دے طور تے == یادو وڈے جنگجو ہن۔ <ref name="ks#1">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=iKsqzB4P1ioC&dq=ahir+warriors&source=gbs_navlinks_s|title=Rajasthan, Part 1|publisher=Popular Prakashan|last=K. S. Singh, B. K. Lavania|pages=45|isbn=9788171547661}}</ref> نارائنی فوج جو بھگوان [[کرشن|کرشن نے]] [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ لڑن لئی دروپدی نوں دتی سی، اوہ اہیر [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] تے مشتمل سی۔ سنسپتکاں وچّ بہادر اہیر یودھے وی موجود سن ۔ [[آہیر|اہیر]] دا ذکر [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ [[چھتری (ذات)|کشتری]] دے طور تے کیتا گیا اے تے اوہ دروناچاریہ ولوں بنائے گئے چکریوہا دا اک بہت اہم حصہ سن، جس نے اپنی فوج وچ صرف [[برہمن|براہمناں]] تے [[چھتری (ذات)|کشتریاں نوں]] اجازت دتی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KTEoAAAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Report of the Indian Statutory Commission ...|last=commission|first=Great Britain Indian statutory|date=1930|publisher=H. M. Stationery Office|language=en|quote=The Narayani Army which the Krishna organised and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharata as being all of the Ahir caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6uY2AQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Rajputana Classes: 1921|date=1922|publisher=Government Monotype Press|language=en|quote=In the Mahabharat it is mentioned that the Narayani army which Sri Krishna organised was composed of Ahirs.}}</ref> <ref>{{Cite book|first=Braj Kumar|last=Pandey|title=Sociology and Economics of Casteism in India: A Study of Bihar|url=https://books.google.com/books?id=e41uAAAAMAAJ|publisher=Pragati Publications, 1996|isbn=9788173070365|quote=The Narayani Army which he organized, and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharat as being all of the Abhira caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7tAOAAAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=ब्रज का रास रंगमंच|last=अग्रवाल|first=रामनारायण|date=1981|publisher=नेशनल पब्लिशिंग हाउस|language=hi|quote=भगवान कृष्ण ने दुर्योधन को महाभारत में लड़ने के लिए जो नारायणी सेना दी थी वह आभीरों की ही थी। संसप्तकों में भी वीर आभीर योद्धा विद्यमान थे। द्रोण की सुवर्ण-व्यूह रचना में आभीरों का मुख्य स्थान था।}}</ref> ہندوستان دے برطانوی حکمراناں نے اہیراں نو‏‏ں " [[مارشل ریس|جنگجو ذاتاں]] " وچ درجہ بندی کيتا۔ انہاں نو‏ں اک طویل عرصے تو‏ں فوج وچ بھرتی کيتا گیا اے <ref>{{Cite book|title=Peasants and monks in British India|first=William R.|last=Pinch|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-20061-6|url=http://books.google.co.uk/books?id=uEP-ceGYsnYC}}</ref> اس وقت برطانوی حکومت نے اہیر د‏‏ی چار کمپنیاں بنائیاں سن جنہاں وچو‏ں دو کمپنیاں 95 واں رسل انفنٹری وچ سن ۔ <ref>{{Cite book|last=M. S. A. Rao|title=Social movements and social transformation: a study of two backward classes movements in India|url=http://books.google.com/books?id=tZAiAAAAMAAJ|date=1 May 1979|publisher=Macmillan}}</ref> 1962ء د‏‏ی چین ہند جنگ دے دوران 13 کماؤں رجمنٹ د‏‏ی [[آہیر|اہیر کمپنی]] د‏‏ی جانب تو‏ں رضانگلا محاذ اُتے اہیر فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی اج وی ہندوستان وچ سراہی جاندی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی بہادری د‏‏ی یاد وچ اس جنگی مقام د‏‏ی یادگار دا ناں "اہیر دھام" رکھیا گیا۔ <ref>{{Cite news|first=Mohan|last=Guruswamy|url=http://www.thehindu.com/opinion/lead/dont-forget-the-heroes-of-rezang-la/article4112584.ece|title=Don’t forget the heroes of Rezang La|date=20 November 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/0|title=‘Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La. Our commander called me crazy and warned that I could be court-martialled’|date=30 October 2012}}</ref> == [[راجٹبر]] == === پردیوٹا راجٹبر === پردیوت راجٹبر اک پرانا بھارتی ابھیرا-یادو راجٹبر سی، جس نے [[اوَنتی|اونتی]] اتے [[مگدھ مہاجنپد|مگدھ اتے]] راج کیتا۔ اس ٹبر نے 138 جاں 152 سال راج کیتا۔ === اہیر راجٹبر === ابھیرا خاندان نے دکن اُتے حکومت کيت‏ی سی ، جتھ‏ے اس نے ممکنہ طور اُتے ستاواہنا خاندان دے بعد حکومت کيتی۔ ابھیرےآں دا اک وسیع راج سی جس وچ جدید مہاراشٹر ، کونکن ، گجرات تے جنوبی مدھیہ پردیش دے کچھ حصے شامل سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lwFIAAAAMAAJ|title=Numismatic Digest|date=1985|publisher=Numismatic Society of Bombay.|language=en}}</ref> اتہاسکار سدھاکر چٹوپادھیائے مطابق دکھنی بھارت وچّ ابھیرا راج بہت زیادہ پھیلیا ہویا سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=78I5lDHU2jQC&pg=PA129&dq=abhira+kingdom&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=abhira%20kingdom&f=false|title=Some Early Dynasties of South India|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1974|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-2941-1|language=en}}</ref> بعض محققین ابھیریاں نو‏‏ں تیسری صدی عیسوی وچ اک عظیم ، تقریبا سامراجی ، طاقت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|last=Majumdar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=k1wuEAAAQBAJ|title=Ancient India|date=2016-01-01|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0435-7|language=en}}</ref> کجھ اتہاسکاراں دے مطابق، کلاچوری ، [[چالوکیا راج ٹبر|چالوکیا]] ، [[راشٹرکوٹ شاہی خاندان|راشٹرکوٹ]] اتے بعد وچّ سیونا یادوا ورگے کئی راجٹبر ایہناں ابھیریاں توں ملدے ہن، جو سیاسی طور تے مضبوط پادری گروہاں دے براہمنی ذات پات دے پربندھ وچّ انضمام نوں اجاگر کردے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=p159EAAAQBAJ&dq=Abhira+pastoralists+clans&pg=PT19&redir_esc=y#v=onepage&q=Abhira%20pastoralists%20clans&f=false|title=Water and Historic Settlements: The Making of a Cultural Landscape|last=Mubayi|first=Yaaminey|date=2022-09-13|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-64163-9|language=en}}</ref> === ٹرائیکوٹکا راجٹبر === عام طور اُتے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ ٹرائیکوٹک راجٹبر ہیہایاونشی ابھیر سن جو کلچوری تے [[چیدی (جنپد)|چیدی]] دور <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=aSe2AAAAIAAJ&q=traikutaka&dq=traikutaka&lr=&ei=wl1TS9zLBojKlQTt24CFDQ&cd=16&redir_esc=y|title=Journal of the Asiatic Society of Bombay|date=1935|publisher=Asiatic Society of Bombay|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=B1WgAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=The Age of Imperial Unity|date=1968|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|language=en}}</ref> اندرادتا ، ڈاہرسن ، ویاہرسین تے وکرمسن اس راجٹبر دے مشہور بادشاہ سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=x40mwFwgK44C&pg=PA49&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan|last=Barnett|first=Lionel D.|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0530-5|language=en}}</ref> ترائیکوٹک اپنے [[ویشنو مت|ویشنو]] فرقے دے لئی جانے جاندے سن ، جو ہیہیا شاخ دے یادو سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7UkzAQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=History of Mediæval Hindu India: Circa 600-800 A.D|last=Vaidya|first=Chintaman Vinayak|date=1921|publisher=Oriental Book Supplying Agency|language=en}}</ref> مہاراجہ ڈاہرسن نے اشومیدھ یگنا وی کیتا ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA426&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|date=1999|publisher=New Age International|isbn=978-81-224-1198-0|language=en}}</ref> === کلچوری راجٹبر === کلاچوری ابتدائی قرون وسطی دے ہندوستانی ابھیرا خاندان سن جنہاں نے موجودہ [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] تے [[مدھیہ پردیش|جنوبی مدھیہ پردیش]] دے کچھ حصےآں اُتے حکومت کيتی۔ اس دا راجگڑھ مہشمتی سی ۔ ایپیگرافک تے سکےآں دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایلورہ تے [[دھاراپوری غاراں|الیفنٹا غار د‏‏ی]] یادگاراں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے کلاچوری حکومت دے دوران تعمیر کيتیاں گئیاں سن۔ <ref>{{Cite book|first=Jitāmitra Prasāda|last=Siṃhadeba|title=Archaeology of Orissa: With Special Reference to Nuapada and Kalahandi|url=https://books.google.com/books?id=2ypuAAAAMAAJ|publisher=R.N. Bhattacharya, 2006|isbn=9788187661504}}</ref> === چوڈاسما (اہیر) خاندان === " چوداسما راجٹبر " اصل وچّ [[سندھ]] صوبے دا اک اہیر راجٹبر سی ۔ [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] آس-پاس اوہناں دا 875 عیسوی توں کافی اثر سی، جدوں اوہناں نے اپنے راجے را چودا دی اگوائی ہیٹھ گرنار دے نیڑے ونتھلی (پرانی ومنستلی) وچ اپنے آپ نوں اکٹھا کر لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=2eIcAAAAMAAJ&dq=&redir_esc=y|title=Junagadh|last=Rajan|first=K. V. Soundara|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/history-of-gujarat-gazetteer-of-bombay-vol.-i_202109|title=History Of Gujarat ( Gazetteer Of Bombay Vol. I)|last=Gazetteer Of Bombay Vol. I}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.36138|title=Abhiras their history and culture|last=SurvaVanshi|first=Bhagwansingh}}</ref> === سیونہ یادو حکمران === [[فائل:Aurangabad_-_Daulatabad_Fort_(95).JPG|left|thumb| دیواگری قلعہ]] یادوونشی اہیراں دے اک گڑھ کھنڈیش توں ملے آثار بہت چرچہ کیتے جان والے 'گوالی راج' نال سنبندھت منے جاندے ہن اتے آثار قدیمہ ولوں دیواگری دے یادوآں نال جڑے ہوئے ہن ۔ اس وجہ تو‏ں بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ دیوگری دے یادو وی ابھیر (اہیر) سن ۔ یادو دور وچ متعدد چھوٹے انحصار بادشاہاں دے حوالے وی ملدے نيں جنہاں وچو‏ں زیادہ تر عام ناں ابھیر یا اہیر تو‏ں بیان کیتے گئے نيں تے اس برادری د‏‏ی آبادی اج تک کھنڈش وچ کافی ا‏‏ے۔ سیونا گاولی یادو خاندان نے شمالی ہندستان د‏‏ی یادوونشی یا چندروانشی برادری تو‏ں نسل دا دعوی کيتا۔ سیوناں اصل وچّ اتر پردیش دے متھرا دے رہن والے سن اتے بعد وچّ دوارکا وچّ وس گئے ۔ اوہناں نوں "کرشناکلوتپننا (بھگوان کرشن دے سلسلے وچّ پیدا ہویا)"، "یدوکلا ونش تلک" اتے "دواراوتیپورورادھیشور (دواریک دا مالک)" دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ بوہت سارے جدید محققین جداں ڈاکٹر کولارکر دا ایہ وی خیال اے کہ یادو شمالی ہندوستان تو‏ں آئے سن ۔ مندرجہ ذیل سیونا یادو بادشاہاں نے دیوگری تے حکومت کیتی- * درڈھاپرہاا * سیون چندرا I * دھیدیاپا I * بھلم I * راجگی * ویدوگی I * ڈھڈیاپپا II * بھلاما II (ساکا 922) * ویشوگی I * بھیلام سوم (ساکا 948) * ویدوگی II * سیون چندر II (ساکا 991) * پرامدیو * سنگھ * مالوگی * امراگنگیا * امرملگی * بھلم وی * سنگھ II * رام چندر === ائیر راجٹبر === ائیراک ہندوستانی یادو خاندان سی جس نے ابتدائی تاریخی دور تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطی دے دور تک جزیرہ نما دے جنوب مغربی سرے اُتے قبضہ کيتا۔ ایہہ قبیلہ روایتی طور تے وژنجم دی بندرگاہ، نانجند دے زرخیز علاقے تے مصالحہ پیدا کرن آلے مغربی گھاٹ دے پہاڑاں دے جنوبی حصےآں تے حکومت کردا سی۔ اس خاندان نو‏‏ں قرون وسطی دے دور وچ کوپاکا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=nHluAAAAMAAJ&q=Ayar&redir_esc=y|title=Social and Cultural History of Tamilnad: To A.D. 1336|last=Subrahmanian|first=N.|publisher=Ennes}}</ref> <ref name=":62">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|title=Historical Geography of Natu in South India with Special Reference to Kerala}}</ref> ایہ قیاس کیتا جاندا اے کہ ائیر دا ناں ابتدائی تامل لفظ "ایار" تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب گواہا اے ۔ گائے چرواہے تامل چ ایار دے ناں توں جانے جاندے سن، ایتھوں تیکر کہ شمالی ہندوستان چ اوہناں نوں [[آہیر|اہیر]] تے ابھیر دے ناں توں جانیا جاندا سی۔ روایت دا کہنا اے کہ پانڈیا ملک دے [[آہیر|اہیر]] [[پانڈۋ راجٹبر|پانڈیا]] دے آباؤ اجداد دے نال تاملکم آئے سن ۔ پوٹیا پہاڑی علاقہ تے اس دا راجگڑھ آی کوڈی دے ناں تو‏ں مشہور سی ۔ نچنارکینیار نے تولکاپیم دے افتتاحی سوتر تے اپنی تبصرے وچ اک رشی اگستیا دے نال یادو نسل دی ہجرت دے بارے وچ اک روایت بیان کیتی اے، جہڑا دواراکا دی مرمت کردا اے تے اپنے نال [[کرشن]] دی سلسلے دے 18 بادشاہاں نوں لے کے جنوب ول جاندا اے۔ . اوتھے، اوہنے جنگلاں نوں صاف کیتا تے اپنے نال لیان آلے سارے لوکاں نوں رہن لئی بادشاہتاں بنائیاں۔ ائیر بادشاہاں نے بعد دے ویلے چ وی یادو-کولا تے [[کرشن]] دے نال اپنی وابستگی نوں سنبھالنا جاری رکھیا، جویں کہ اوہناں دے تانبے دی پلیٹاں دے گرانٹاں تے شلالیکھاں چ ویکھیا جا سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|language=en}}</ref> الف ہلٹبیٹل دے مطابق [[صوبہ کنڑ|کونار]] یادو ذات دا اک علاقائی ناں اے ، جس ذات تو‏ں [[کرشن|کرشن دا]] تعلق ا‏‏ے۔ کئی [[ویشنو مت|ویشنو]] گرنتھاں [[کرشن|کرشن نوں]] ایار ذات، جاں کونار نال جوڑدے ہن، خاص طور تے تھروپاوائی، جس دی رچنا خود دیوی اندل نے کیتی سی، خاص طور تے [[کرشن]] نوں "ایار کولتھو منی ولاکے" دے طور تے حوالہ دندے ہن۔ ذات پات دا ناں کونر تے کوالار دے ناں دے نال تبادلہ کیتا جا سکدا اے جہڑا تامل لفظ کون توں لیا گیا اے، جس دا مطلب "بادشاہ" تے " چرواہا " ہو سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ui5gju8MwDUC&pg=PA35&redir_esc=y|title=The Cult of Draupadi, Volume 1: Mythologies: From Gingee to Kuruksetra|last=Hiltebeitel|first=Alf|date=1988-03-21|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-34046-3|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=YSM9AAAAIAAJ&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Neolithic Cattle-Keepers of South India|last=Studies|first=Faculty of Oriental|publisher=CUP Archive|language=en}}</ref> قرون وسطی دے ائیر خاندان نے اپنے آپ نو‏‏ں یادو یا ورشنی نسل دا دعوی کيتا سی تے اس دعوے نو‏‏ں ویناد تے تراونکور دے حکمراناں نے اگے ودھایا۔ سری پدمنابھا تریوندرم وچّ قرون وسطی دے عیار پروار دے سرپرست دیوتا سن۔ <ref name=":7">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|date=February 1990|title=The Process of State Formation in Travancore|pages=15–33}}</ref> == سنسکرتائزیشن == حال ہی وچ چھپیاں کجھ کتاباں دا دعوہ ہے کہ اجوکے یادو ذات دے لوک صرف اہیر ہی ہن جنہاں نے 1922 وچ کجھ ہندو ذاتاں دی سنسکرتکرن دی لہر دے حصے وجوں اپنی پچھان بدل کے یادو کر لئی سی۔ تاہم، 1881 دی برطانوی مردم شماری اس دعوے دی تردید کردی اے، کسی وی سنسکرتائزیشن تحریک توں ادھی صدی پہلے [[برطانوی راج|، برطانوی مردم شماری]] (1881) نے یادو نوں اہیر دے طور تے شناخت کیتا اے۔ اس وچ دسیا گیا اے کہ یادو جنہاں نو‏ں [[آہیر|اہیر]] تے گاولی وی کہیا جاندا اے اس وقت غالب ذاتاں سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/report-on-the-census-of-british-india-taken-on-the-17th-of-february-1881-vols-i-iii/|title=Report on the Census of British India taken on the 17th of February 1881: Vols. I-III|date=1881-02-17|pages=326|language=en|quote=The Yadavas, who in their turn are identified with the Gaolis and Ahirs, were the dominant race at that time.}}</ref> == ایہہ وی ویکھو == [[آہیر|اہیر]] == حوالے == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{حوالے|2}} [[گٹھ:قوم قبیلے]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] bmic0g9vv094d90djfwg0lw49jlimrl 711058 711056 2026-08-29T04:48:39Z Abbas dhothar 361 711058 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caption=|caste_name=यादव|subdivisions=[[यदुवंशी]] ,[[ग्वालवंशी]] और [[नंदवंशी]]|populated_states=[[भारत]] और [[नेपाल]]|religions=[[हिन्दू]] में ([[वैष्णव]] या [[भागवत]] सम्प्रदाय के अनुयायी)<ref>{{cite book|first=Shyam Singh |last=Shashi |title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition |url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ |year=1994 |publisher=Anmol Publications, 1994 |isbn=9788170418368 |page=76 |quote=The Yadavas of the Mahabharata period were known to be the followers of Vaisnavism, of which Krsna was the leader: they were gopas (cowherd) by profession, but at the same time they held the status of the Ksatriyas, participating in the battle of Kurukshetra. The present Ahirs are also followers of Vaisnavism.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=n8rTDwAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=History of Ancient India Revisited, A Vedic-Puranic View.|last=Chopra|first=Omesh K.|date=2020-03-02|publisher=BlueRose Publishers|pages=252|language=en|quote=Sanskrit scholars such as Panini and Chanakya say that Abhiras follow the Bhagavata sect of Hindu religion.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Bhagavata|title=Bhagavata {{!}} Vaishnavism, Puranas, Devotion {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref>|varna=[[वैदिक]] [[चंद्रवंशी]]<nowiki> [[क्षत्रिय]]</nowiki>|image=[[File:Krishna as Envoy.jpg|thumb| दुर्योधन की सभा में भगवान कृष्ण और यादव योद्धा ]]}}'''یادو''' [[بھارت|ہندوستان]] تے [[نیپال]] دی روایتی طور تے جنگجو-مویشی پال برادری اے۔ جفرلٹ دا کہنا اے کہ زیادہ تر جدید یادو [[کسان]] نیں، جو بنیادی طور تے زمین دی کھیتی کرن چ مصروف نیں، تے اک تہائی توں وی گھٹ آبادی مویشی پالن یا ڈیری فارمنگ چ مصروف اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OAkW94DtUMAC&redir_esc=y|title=India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2003|publisher=Hurst & Company|isbn=978-1-85065-670-8|pages=188|language=en}}</ref> یادو / اہیر برادری [[بھارت|ہندوستان]] دی واحد سب توں وڈی برادری اے۔ ایہ کسی خاص خطے تک محدود نئيں نيں بلکہ ملک دے تقریباً تمام حصےآں وچ رہندے نيں۔ تاہم، اوہ [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[بیہار|بہار]] چ غالب ہن۔ راجستھان، [[مدھیہ پردیش]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[اوڑیسا|اڑیسہ]] ، [[بنگال]] ، [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، [[آندھراپردیش|آندھرا پردیش]] ، [[تامل ناڈو|تمل ناڈو]] تے [[کرناٹک]] ورگے دوجے ریاستاں چ وی یادو دی اہم آبادی اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p69GMA226bgC&newbks=0&hl=en|title=Followers of Krishna: Yadavas of India|last=Yadava|first=S. D. S.|date=2006|publisher=Lancer Publishers|isbn=978-81-7062-216-1|language=en}}</ref> یادو برادری [[بیہار|بہار]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[دلی|دہلی]] ، [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[جھاڑکھنڈ|جھارکھنڈ]] ، [[کرناٹک]] ، [[مدھیہ پردیش]] ، [[اوڑیسا|اڈیشہ]] ، [[راجستھان]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[لہندا بنگال|مغربی بنگال]] وچ پایا جاندا ا ے۔ ریاستاں وچ [[ہور پسماندہ طبقات|دوجے پسماندہ طبقیاں]] (او بی سی) دے طور تے سرکاری نوکریاں تے تعلیمی اداریاں وچ نمائندگی ۔ == اصل تے تریخ == === رگ وید وچ === یادو شبد نوں "یدو دی اولاد" دے طور تے ترجمہ کیتا جاندا اے۔ یادو پنج ابتدائی ہند آریائی قبیلےآں (پنچجن، پنچکرشتیا یا پنچمانوشیا) چوں اک اے جہدا ذکر [[رگ وید]] چ کیتا گیا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=GW5Gx0HSXKUC&pg=PA187|year=2008|publisher=Pearson Education|location=Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|page=187}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Jamison|first=Stephanie|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184}}</ref> <ref name=":0">{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Substrate Languages in Old Indo-Aryan: (Ṛgvedic, Middle and Late Vedic).|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.411.6137&rep=rep1&type=pdf}}</ref> یادوآں دا تورواسو قبیلے دے نال قبائلی اتحاد سی ، تے انہاں دا ذکر اکثر اک دوسرے دے نال کیتا جاندا سی ۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Autochthonous Aryans?: The Evidence from Old Indian and Iranian Texts.|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/EJVS-7-3.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|last=Erdosy|first=George|title=Language, Material Culture and Ethnicity. The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Rgvedic history: poets, chieftains and politics|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=|location=}}</ref> یادو اک سندھ قبیلہ سی جہڑا جزوی طور تے [[इंडो-आर्यन और भारत में जाति व्यवस्था: ऐतिहासिक, सांस्कृतिक और राजनीतिक दृष्टिकोण"|ہند آریائی رہتل]] توں متاثر سی۔ پورو تے بھارت قبیلیاں دے آن دے ویلے تک، یادو-تورواسو [[پنجاب]] چ آباد ہو چکے سن، یادو ممکنہ طور تے [[دریائے جمنا|یمنا دریا]] دے کنارے رہندے سن۔ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] دے منڈل 4 تے 5 وچ، یادو (یادو) تے ترواس نو غیر ملکی ذات دے طور تے بیان کیتا گیا اے تے انہاں نو سمندری راستے دے ذریعے [[اندرا|اندر]] دے ذریعہ ہندوستان لیائے جان تے انہاں نو اوتھ ے آباد کرن دا ذکر اے۔ منڈل 5، 6، اتے 8 وچّ یادو-ترواشاں نال نسبتاً مثبت ورتاؤ کیتا گیا ہے، اتے اوہناں نوں کدے-کدے پورو-بھارت دے اتحادی اتے دشمناں دے روپ وچّ بیان کیتا گیا ہے۔ [[دس بادشاہاں دی جنگ|دس راجیاں]] دی لڑائی وچّ یادوآں نوں بھارت سردار سوداس نے ہرا دتا ۔ {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] X.62.10 وچ، یادو تے ترواشاں نو داس-داسیو تے [[بربر]] ( ملچچہاس ) آکھیا جاندا اے۔ تریخ دان آر پی چندا نے قیاس کیتا کہ یادو اصل وچ [[لہندا ایشیا|مغربی ایشیا]] توں سن، جتھوں اوہ [[بھارت|ہندوستان]] ہجرت کر گئے، سوراشٹر یا [[کاٹھیاواڑ|کاٹھیاور]] جزیرہ نما وچ آباد ہوئے، تے فیر [[متھرا]] تک پھیل گئے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=CmaewdodLZQC&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Reflections on the Tantras|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1978|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0691-7|pages=19|language=en|quote=In the Rgveda, x.62.10, the Yadus and Turvaśas are called dāsas or barbarians. From these evidences R.P. Chanda infers that the Yadus were of homo-Alpinus origin, settled originally in Western Asia, whence they came to India, settled in Surāştra or Kathiawad Peninsula and then spread to Mathura.}}</ref> === مہاکاوی تے پراناں وچ === بعد دے ہندو گرنتھاں، جویں کہ مہابھارت، ہریومشا اتے پراناں وچّ یادو نوں راجا یاتی اتے اسدی رانی دیویانی دا وڈا پتر دسیا گیا اے۔ یادو اک مان-مان اتے ستھاپت شاسک سی۔ وشنو پران، بھاگوت پران تے گرود پران دے مطابق یادو دے چار بیٹے سن جدو‏ں کہ دوسرے پراناں وچ اس دے پنج بیٹے سن ۔ مہاتما بدھ تے یاتی دے درمیان تمام بادشاہاں نو‏‏ں سومونشی یا چندروانشی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مہابھارت تے وشنو پران دے مطابق، یادو نے اپنی جوانی اپنے والد یاتی نوں دین توں انکار کر دتا، جس دی وجہ توں یاتی نے لعنت پائی کہ یادو دی اولاد چوں کوئی وی اس دے خاندان تے سلطنت چ شامل نئیں ہو سکے گا۔ اس دی وجہ توں، یادو دی اولاد سوموانشی خاندان توں وکھ ہو گئی، تے بعد چ صرف بادشاہ دی اولاد ہی بادشاہ دی اولاد بن گئی۔ سوم ونشی۔ پر ہری ونشا تے دوجیاں دے مطابق یاتی نے اپنی پوری سلطنت اپنے جیون ویلے وچ اپنے پنج پتراں وچ ونڈ لئی۔ پورو سب تو‏ں چھوٹا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے والد دا پسندیدہ سی تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت دا مرکزی حصہ ملیا سی۔ دوجے بھرا، پختہ عمر دے ہون دے ناطے، سلطنت دے زیادہ دور دراز دے علاقے حاصل کر لئے۔ اے ڈی پوسلکر نے مشاہدہ کیتا کہ یادوآں نو‏‏ں [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ اسور دے طور اُتے حوالہ دتا گیا سی ، جو غیر آریاواں دے نال انہاں دے اختلاط تے آریائی مذہب د‏‏ی پیروی کرنے وچ ڈھل د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ایہ گل نوٹ کرنا ضروری اے کہ [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ وی [[کرشن|کرشن نو]] ‏‏ں سنگھ مکھ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بمن بہاری مجمدار نے اشارہ کیتا اے کہ مہابھارت وچ اک جگہ یادوآں نو‏‏ں ورتی کہیا جاندا اے تے دوسری جگہ کرشن نے اٹھارہ ہزار ورتی اُتے مشتمل اپنے قبیلے دے بارے وچ گل کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=lr9pFQPwhXYC&pg=PA33&dq=yadu+Rigveda&hl=en&ei=zm3VTMvMJ4eucL2qsdQL&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=yadu%20Rigveda&f=false|title=Theory of Avatāra and Divinity of Chaitanya|last=Roy|first=Janmajit|date=2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0169-2|pages=33-34|language=en}}</ref> ہری ونش پران دے مطابق، یادو دا جنم اکشواکو راجٹبر ہریشوا اتے مدھومتی توں ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، " [[متھرا]] دے آسے پاسے دا سارا علاقہ اہیر دا اے۔" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Ta5HAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y|title=Mathurā jile kī bolī|last=Rawat|first=Chandrabhan|date=1967|publisher=Hindustānī Ekeḍemī|pages=77|language=hi|quote=हरिवंश पुराण के अनुसार 'यदु' का जन्म हर्यश्व तथा मधुमती से हुआ था। मधुमती मथुरा के राक्षस-राज 'मधु' की पुत्री थी। मधु कहता है- "मथुरा के चतुर्दिक् सारा प्रदेश आभीरों का है।}}</ref> اپنے وڈے بھرا ولوں تخت توں ہٹائے گئے، ہریشو نے اپنے سوہرے دے دربار وچ پناہ لئی، جس نے اس نوں بہت پیار نال پروان کیتا اتے اس دا سارا راج اس دے حوالے کر دتا، سوائے راجگڑھ مدھوانا دے ، جس نوں اس نے اپنے پتر لاوناسور لئی رکھیا سی۔ اسدے بعد ہریشو نے پوتر گریجرا اتے اک نواں شاہی ٹھکانہ اساریا، اتے انارتا راج نوں مضبوط کیتا، جسدے بعد اسنے انوپ دیش نوں اپنے نال ملا لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books/about/Indian_Antiquary.html?id=Nd1W1ZDx9ukC&printsec=frontcover&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_entity&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Indian Antiquary|date=1872|publisher=Popular Prakashan|pages=234|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.217532/page/n237/mode/1up|title=Annals Of The Bhandarkar Oriental Research Institute Vo. Xxii|last=Dandekar|first=R. n|date=1942|pages=220}}</ref> کئی وڈے [[پراݨ|پراناں]] دے ومسنوچاریتا (شجرہ نسب) دے حصےآں توں، ایہ اندازہ لایا جا سکدا اے کہ یادو اراولی دے علاقے، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، نرمدا وادی ، شمالی دکن تے مشرقی گنگا وادی وچ پھیلے ہوئے سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت]] تے پراناں وچ ذکر اے کہ [[متھرا|متھرا دے]] علاقے اُتے یادو یا یادو ، جو متعدد قبیلےآں دا اک اتحاد اے ، حکومت کردے سن ۔ مہابھارت وچ مگدھ دے پورو حکمراناں تے ممکنہ طور اُتے کورواں دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں یادوآں د‏‏ی متھرا تو‏ں دواراکا د‏‏ی طرف ہجرت دا وی ذکر ا‏‏ے۔ <ref name="sircar1">{{Cite book|last=Sircar|first=D. C.|title=Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India|year=2008|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-2790-5|page=16|url=https://books.google.com/books?id=mh1y1eMgGBMC&pg=PA16|location=Delhi}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.co.in/books?id=zrk0AwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Roshen+Dalal%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت دے]] دور دے یادو [[ویشنو مت]] دے پیروکاراں دے طور تے جانے جاندے سن، جنہاں دے آگو شری [[کرشن]] سن: اوہ سارے پیشے دے لحاظ نال گاں چرواہے سن۔ لیکن اس دے نال ہی انہاں نے کروکشیتر د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیندے ہوئے [[چھتری (ذات)|کشتری]] دا درجہ وی اختیار کيتا۔ موجودہ [[آہیر|اہیر]] وی [[ویشنو مت]] دے پیروکار ہن۔ <ref>{{Cite book|first=Shyam Singh|last=Shashi|title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition|url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ|publisher=Anmol Publications, 1994|isbn=9788170418368}}</ref> اتہاسکار چنتمن ونائک ویدیا دے مطابق، یادوآں دیاں عادتاں چرواہیاں جاں ڈنگراں دے چرواہیاں وانگ سن، جو اس حقیقت توں صاف ثابت ہندا اے کہ جدوں [[کرشن]] دی بھین [[سُبھدرا|سبھادر نوں]] [[ارجن]] نے اغوا کیتا سی، تاں اسنے گوپی جاں عورت چرواہا دا لباس پایا ہویا سی۔ اس حقیقت دی وضاحت کرنا اس ویلے تک ناممکن اے جدوں تک اسی ایہ نئیں فرض کر لینے کہ پوری برادری اس لباس نو استعمال کرن دی عادی سی۔ جس آزادی دے نال اوہ تے دوجیاں یادو عورتاں اس موقعے دی خوشی وچ ریوتک پہاڑی دے آسے پاسے گھومدیاں ہوئیاں بیان کیتیاں گئیاں نیں اوہ وی ظاہر کردی اے کہ اوہناں دے سماجی تعلقات دوجے [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] دے مقابلے وچ زیادہ آزاد تے بے روک ٹوک سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت وچ]] دسیا گیا اے کہ جدوں کرشن نے ارجن دا ساتھ دتا تاں اس نے اس کم دے بدلے وچ دروپدی نوں گواہیاں دی اک فوج دتی۔ گوپ کوئی ہور نئیں سی بلکہ خود یادو سی۔ <ref>{{Cite book|first=Chintaman Vinayak|last=Vaidya|title=Epic India, Or, India as Described in the Mahabharata and the Ramayana|url=https://books.google.com/books?id=dmOUq73LZLgC|year=2001|publisher=Asian Educational Services, 2001|isbn=9788120615649|page=423|quote=The fact that the Yadavas were pastoral in their habits is distinctly proved by the fact that Krishna's sister Subhadra when she was taken away by Arjuna is described as having put on the dress of a Gopi or female cowherd. It is impossible to explain this fact unless we believe that the whole tribe was accustomed to use this dress. The freedom with which she and other Yadava women are described as moving on the Raivataka hill in the festivities on that occasion also shows that their social relations were freer and more unhampered than among the other Kshatriyas. Krishna again when he went over to Arjuna's side is said in the Mahabharata to have given in balance for that act an army of Gopas to Duryodhana. The Gopas could have been no other than the Yadavas themselves.}}</ref> شری رامدھاری سنگھ، ایم.اے.، "اندھک-ورشنی-سنگھ دی اتہاس" سرلیکھک لیکھ وچّ لکھدے ہن - {{اقتباس|"یادو ذات انتہائی محنتی تے موجاں پسند سی ۔ اوہ گاں چرواہے سن جہڑے یمنا دریا دے کنارے انتہائی زرخیز تے آرام دہ علاقےآں وچ اپنے اجڑاں دے نال رہندے سن ۔ اوہناں دے پروارک رسماں-رواجاں توں ایہہ وی ثابت ہندا اے کہ اوہناں دا پیشہ گاں-چراؤنا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ سبدر نو‏‏ں حرم وچ کنتی تے دروپدی د‏‏ی زیارت کردے وقت راگی نئيں بلکہ اک سادہ گاں چرواہے دے لباس وچ بھیجیا جاندا سی ۔ ایہ واقعہ انہاں دے طرز زندگی تے پیشے د‏‏ی واضح گواہی ا‏‏ے۔ شری کرشن اتے بلرام وی جنگلاں وچّ اپنیاں گٔوآں چاردے سن۔ اس توں ایہہ ثابت ہندا ہے کہ امیر اتے غریب اکو جہے آرام نال زندگی جیوندے سن۔ اوہ کافی دودھ، دہی، مکھن تے گھی پیدا کردے سن۔<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=کیہ اہیر، گجر، جٹ، پردیسی نیں؟ (اس کتاب وچ بے شمار تریخی ثبوتاں دا استعمال اس گل نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی کیتا گیا اے کہ اہیر، گجر، تے جٹ غیر ملکی نئيں بلکہ آریہ د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ قمری خاندان دے کشتری نيں) مصنف: شِوپوجن سنگھ کشواہا Shivpujansinh Kushwah|last= شِوپوجن سنگھ کشواہا}}</ref>}} == اہیراں نال تعلق == سکالر ایم ایس اے راؤ دا کہنا اے کہ [[آہیر|اہیراں نو‏‏ں]] قدیم یادوآں تو‏ں پہچاننے دے لئی [[تریخ|تاریخی]] ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Social_Movements_and_Social_Transformati/wWEiAQAAMAAJ?hl=en|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=124|language=en|quote=Besides this mythical origin of the Yadavas, semi-historical and historical evidence exists* for equating the Ahirs with the Yadavas. It is argued that the term Ahir comes from Abhira (Bhandarkar, 1911:16), who were once found in different parts of India, and who in several places wielded political power. The Abhiras are equated with Ahirs, Gopas and Gollas, and all of them are considered Yadavas.}}</ref> اتہاسکار پی ایم چندورکر، ساہتک اتے [[آرکائیو|ایپیگرافک]] دوواں سروتاں دا استعمال کردے ہوئے، کلاسیکی سنسکرت گرنتھاں دے یادوآں نال جدید [[آہیر|اہیر دی]] شناخت کردے ہن۔ [ 35 ] اتہاسکار ٹی پدمجا نے اپنی کتاب دکھنی بھارت وچ کرشن دے مندر: تامل ناڈو وچ اتہاس، کلا اتے روایتاں وچ لکھیا اے، [[آہیر|اہیر]] [[تمل لوک|تامل]] وچ ایار دے ناں نال جانے جاندے ہن، اہیر [[تامل ناڈو]] ہجرت کر گئے اتے اپنیاں بادشاہتاں قائم کیتیاں اتے تانبے دی پلیٹاں دیاں گرانٹاں اتے شلالیکھاں وچ ایہناں ایار / اہیراں دا ذکر کیتا گیا اے جو یادو /یادو نال تعلق رکھدے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-398-4|language=en}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچّ، اہیر، گوپ، گوپال اتے یادو سارے مترادف ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ggtuAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Religions and Communities of India|last=Chopra|first=Pran Nath|date=1982|publisher=Vision Books|isbn=978-0-391-02748-0|pages=140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|url=https://archive.org/details/socialmovementss0000raom|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=[https://archive.org/details/socialmovementss0000raom/page/n150 127]|language=en}}</ref> [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ یادوآں د‏‏ی [[آہیر|ایہیریاں]] دے نال وابستگی د‏‏ی تصدیق اس ثبوت تو‏ں ملدی اے کہ یادو بادشاہت "بہت‏ی حد تک [[آہیر|ایہیریاں]] تو‏ں آباد سی "۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?newbks=0&redir_esc=y&id=c8kiAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Y%C3%A5dava+kingdom|title=Man in India|last=Bahadur)|first=Sarat Chandra Roy (Rai|date=1974|publisher=A. K. Bose|pages=40,41|language=en}}</ref> جس خطے نو [[بطلیموس]] لاریکے دے طور تے بیان کردا اے، پیریپلس دے زمانے چ، تقریباً 80 عیسوی چ ابھیریا ( ابیریا ) کہلاندا سی۔ گجرات دے ایہ اہیر [[مہا بھارت|مہابھارت]] دے دور وچ اشوک تے یادوآں دے زمانے وچ راشٹریہ سن ۔ اس خطے وچ کئی بار [[جمہوریہ|جمہوری نظام]] اپنایا گیا ا‏‏ے۔ مہابھارت کال وچّ یادوآں دے اندھک- ورشنی اتے بھوج جمہوریہ سن، اشوک کال وچّ راشٹرک اتے بھوج جمہوریہ سن اتے کھراویلا کال وچّ راٹھک اتے بھوج جمہوریہ سن۔ [[سمودر گپت|سمودرگپت]] دے ویلے چ، ایتھے ابھیر سن تے پراناں دے مطابق، [[سوراشٹر]] تے [[اوَنتی|ابنتی]] - ابھیر دے [[جمہوریہ]] سن۔ کمارگپت I اتے سکندگپت دے ویلے وچّ پشیامتر قبیلے دے لوک اتھے رہندے سن ۔ ایہہ سارے لوک اک ہی جات دے سن پر وکھ-وکھ دوراں وچ وکھ-وکھ ناواں نال جانے جاندے سن۔ <ref>{{Cite book|last=Yadav|first=J. N. Singh|url=https://books.google.com/books?id=QJNHAAAAMAAJ|title=Yadavas Through the Ages, from Ancient Period to Date|date=1992|publisher=Sharada Publishing House|pages=241|language=en}}</ref> ابھیرا-ترائیکوٹک نامک اک اتہاسک راجٹبر نے 'مہانوکاواں' اتے پراناں وچّ ذکر کیتے گئے ہیہیا یادوآں توں نسل دا دعوہ کیتا ۔ جین ودوان ہیماچندراچاریہ نے اپنے دیاشرایا-کاویہ وچ بادشاہ گراہریپو نوں بیان کیتا اے، جس نے [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] نیڑے ونتھالی تے راج کیتا، اک ابھیرا تے اک یادو دے طور تے بیان کیتا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Tambs-Lyche|first=Harald|url=https://books.google.com/books?id=5ntuAAAAMAAJ&q=Hemachandra+kavya+Yadava|title=Power, Profit, and Poetry: Traditional Society in Kathiawar, Western India|date=1996-12-31|publisher=Manohar Publishers & Distributors|isbn=978-81-7304-176-1|pages=56|language=en|quote=Hemachandra, in the Dyashraya-Kavya, describe the prince Grahasipu, ruling at Vanthali near Junagadh, as an Abhira and a Yadava (Krishna's legendary tribe) (Enthoven 1920, 25).}}</ref> فیر، کھنڈش ضلعے چ بہت سارے پرانے آثار گوالی ( ابھیرا ) راج دے دور دے منے جاندے نیں ۔ آثار قدیمہ دے نقطہ نظر توں، ایہ دیوگری دے یادوآں دے ویلے دے سمجھے جاندے ہن۔ اس لیی، عام خیال دے مطابق، ایہ یادو ابھیر سن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=FoT6gPrbTp8C&newbks=0&hl=en&redir_esc=y|title=The Tribes and Castes of Bombay|last=Enthoven|first=Reginald Edward|date=1990|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0630-2|pages=25|language=en|quote=Again, many ancient remains in the Khándesh district are popularly believed to belong to the period of the Gauli Ráj. From the Archæological point of view, they are to be ascribed to the time of the Yádavas of Devagiri. It is, therefore, not unlikely that, according to popular belief, these Yádavas were Abhiras. This receives some support from the fact that Yaduvanshis even now are one of the most important sub-divisions of the Ahirs.}}</ref> == ہندو مت وچ پورانیک کردار == === دیوی گایتری === * گایتری مقبول [[श्री गायत्री देवी|گایتری]] منتر دا اظہار شدہ روپ اے، جو [[تریخی ویدک مذہب|ویدک]] گرنتھاں توں اک بھجن اے۔ اوہ ساوتری اتے ویدماتا (ویداں دی ماں) دے ناں نال وی جانی جاندی اے۔ پراناں دے مطابق گایتری اک [[آہیر|اہیر]] لڑکی سی جس نے پشکر وچ کیتے جانے والے یگ وچ [[برہما|برہما د]] ‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ADIqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Nārada Purāṇa, a Critical Study|last=Nambiar|first=K. Damodaran|publisher=All-India Kashiraj Trust}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=KDQqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Religion and Philosophy of the Padma-purāṇa|last=Arya|first=Sharda|publisher=Nag Publishers|isbn=978-81-7081-190-9}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=1SMLAQAAMAAJ&q=gayatri+abhira&redir_esc=y|title=The Aryan Path|last=Wadia|first=Sophia|publisher=Theosophy Company (India), Limited}}</ref> === دیوی درگا === * [[درگا]] ہندو دھرم دی اک پرمکھ دیوی اے۔ اوہ ماں دیوی دے اک وڈے پہلو دے طور تے پوجا کیتی جاندی اے تے ہندوستانی دیوتاواں وچ سب توں مشہور تے وڈے پیمانے تے پوجا کیتی جاندی اے۔ اتہاسکار رامپرساد چندا مطابق [[درگا|درگا دا]] وکاس ویلے دے نال-نال بھارتی اپ-براعظم وچّ ہویا۔ چندا دا کہنا اے کہ درگا دا اک قدیم روپ " [[ہمالیا|ہمالیہ]] تے [[وندھیا]] دے وسنیکاں ولوں پوجیا جان آلا اک پہاڑی دیوی دی سنکریٹزم" دا نتیجہ سی جہدے وچ اک جنگی دیوی دے طور تے [[آہیر|ابھیریاں]] دا اک دیوتا سی۔ ویرات پرو ستوتی تے [[وشنو]] گرنتھ وچ، دیوی نو مہامیا یا [[وشنو]] دا یوگنیدر آکھیا جاندا اے۔ ایہ اس دے [[آہیر|ابھیرا]] یا گوپا اصل دی نشاندہی کردے ہن۔ اس توں بعد درگا نے سبھ تباہ کرن والے سمیں دے مجسمے دے روپ وچّ کالی وچّ تبدیلی کیتی، جدکہ اس دے پہلو پرائمری توانائی (آدی شکتی) دے روپ وچّ ابھرے اتے سنسار (پنرجنماں دا چکر) دے سنکلپ وچّ ضم ہو گئے اتے ایہہ وچار ویدک دھرم دی نیہہ اتے اساریا گیا۔ اساطیر تے فلسفہ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=L4bXAAAAMAAJ&q=parvan+stuti&redir_esc=y|title=Durga As Mahisasuramardini|last=Aiyar|first=Indira S.|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-212-0510-8}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=caeJpIj9SdkC&redir_esc=y|title=Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal|last=McDaniel|first=June|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534713-5}}</ref> === دیوی رادھا === * رادھا جسنوں رادھیکا وی کیہا جاندا اے، اک ہندو دیوی اے اتے بارسانا دے اک یادو ( [[آہیر|اہیر]] ) حکمران ورشبھانو دی دھی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=_anlsbp56aoC&pg=PA46&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Book of Krishna|last=Varma|first=Pavan K.|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-306763-4}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ihgIAQAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Káthiáwar|publisher=Government Central Press}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OXXXAAAAMAAJ&dq=vrishabhanu+yadava&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyv5vrq73xAhUNyzgGHeI_D3wQ6AEwAHoECAgQAw|title=Temples of Vrindaban|last=Das|first=R. K.|publisher=Sandeep Prakashan|isbn=978-81-85067-47-6}}</ref> == اک جنگجو ذات دے طور تے == یادو وڈے جنگجو ہن۔ <ref name="ks#1">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=iKsqzB4P1ioC&dq=ahir+warriors&source=gbs_navlinks_s|title=Rajasthan, Part 1|publisher=Popular Prakashan|last=K. S. Singh, B. K. Lavania|pages=45|isbn=9788171547661}}</ref> نارائنی فوج جو بھگوان [[کرشن|کرشن نے]] [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ لڑن لئی دروپدی نوں دتی سی، اوہ اہیر [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] تے مشتمل سی۔ سنسپتکاں وچّ بہادر اہیر یودھے وی موجود سن ۔ [[آہیر|اہیر]] دا ذکر [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ [[چھتری (ذات)|کشتری]] دے طور تے کیتا گیا اے تے اوہ دروناچاریہ ولوں بنائے گئے چکریوہا دا اک بہت اہم حصہ سن، جس نے اپنی فوج وچ صرف [[برہمن|براہمناں]] تے [[چھتری (ذات)|کشتریاں نوں]] اجازت دتی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KTEoAAAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Report of the Indian Statutory Commission ...|last=commission|first=Great Britain Indian statutory|date=1930|publisher=H. M. Stationery Office|language=en|quote=The Narayani Army which the Krishna organised and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharata as being all of the Ahir caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6uY2AQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Rajputana Classes: 1921|date=1922|publisher=Government Monotype Press|language=en|quote=In the Mahabharat it is mentioned that the Narayani army which Sri Krishna organised was composed of Ahirs.}}</ref> <ref>{{Cite book|first=Braj Kumar|last=Pandey|title=Sociology and Economics of Casteism in India: A Study of Bihar|url=https://books.google.com/books?id=e41uAAAAMAAJ|publisher=Pragati Publications, 1996|isbn=9788173070365|quote=The Narayani Army which he organized, and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharat as being all of the Abhira caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7tAOAAAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=ब्रज का रास रंगमंच|last=अग्रवाल|first=रामनारायण|date=1981|publisher=नेशनल पब्लिशिंग हाउस|language=hi|quote=भगवान कृष्ण ने दुर्योधन को महाभारत में लड़ने के लिए जो नारायणी सेना दी थी वह आभीरों की ही थी। संसप्तकों में भी वीर आभीर योद्धा विद्यमान थे। द्रोण की सुवर्ण-व्यूह रचना में आभीरों का मुख्य स्थान था।}}</ref> ہندوستان دے برطانوی حکمراناں نے اہیراں نو‏‏ں " [[مارشل ریس|جنگجو ذاتاں]] " وچ درجہ بندی کيتا۔ انہاں نو‏ں اک طویل عرصے تو‏ں فوج وچ بھرتی کيتا گیا اے <ref>{{Cite book|title=Peasants and monks in British India|first=William R.|last=Pinch|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-20061-6|url=http://books.google.co.uk/books?id=uEP-ceGYsnYC}}</ref> اس وقت برطانوی حکومت نے اہیر د‏‏ی چار کمپنیاں بنائیاں سن جنہاں وچو‏ں دو کمپنیاں 95 واں رسل انفنٹری وچ سن ۔ <ref>{{Cite book|last=M. S. A. Rao|title=Social movements and social transformation: a study of two backward classes movements in India|url=http://books.google.com/books?id=tZAiAAAAMAAJ|date=1 May 1979|publisher=Macmillan}}</ref> 1962ء د‏‏ی چین ہند جنگ دے دوران 13 کماؤں رجمنٹ د‏‏ی [[آہیر|اہیر کمپنی]] د‏‏ی جانب تو‏ں رضانگلا محاذ اُتے اہیر فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی اج وی ہندوستان وچ سراہی جاندی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی بہادری د‏‏ی یاد وچ اس جنگی مقام د‏‏ی یادگار دا ناں "اہیر دھام" رکھیا گیا۔ <ref>{{Cite news|first=Mohan|last=Guruswamy|url=http://www.thehindu.com/opinion/lead/dont-forget-the-heroes-of-rezang-la/article4112584.ece|title=Don’t forget the heroes of Rezang La|date=20 November 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/0|title=‘Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La. Our commander called me crazy and warned that I could be court-martialled’|date=30 October 2012}}</ref> == [[راجٹبر]] == === پردیوٹا راجٹبر === پردیوت راجٹبر اک پرانا بھارتی ابھیرا-یادو راجٹبر سی، جس نے [[اوَنتی|اونتی]] اتے [[مگدھ مہاجنپد|مگدھ اتے]] راج کیتا۔ اس ٹبر نے 138 جاں 152 سال راج کیتا۔ === اہیر راجٹبر === ابھیرا خاندان نے دکن اُتے حکومت کيت‏ی سی ، جتھ‏ے اس نے ممکنہ طور اُتے ستاواہنا خاندان دے بعد حکومت کيتی۔ ابھیرےآں دا اک وسیع راج سی جس وچ جدید مہاراشٹر ، کونکن ، گجرات تے جنوبی مدھیہ پردیش دے کچھ حصے شامل سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lwFIAAAAMAAJ|title=Numismatic Digest|date=1985|publisher=Numismatic Society of Bombay.|language=en}}</ref> اتہاسکار سدھاکر چٹوپادھیائے مطابق دکھنی بھارت وچّ ابھیرا راج بہت زیادہ پھیلیا ہویا سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=78I5lDHU2jQC&pg=PA129&dq=abhira+kingdom&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=abhira%20kingdom&f=false|title=Some Early Dynasties of South India|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1974|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-2941-1|language=en}}</ref> بعض محققین ابھیریاں نو‏‏ں تیسری صدی عیسوی وچ اک عظیم ، تقریبا سامراجی ، طاقت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|last=Majumdar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=k1wuEAAAQBAJ|title=Ancient India|date=2016-01-01|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0435-7|language=en}}</ref> کجھ اتہاسکاراں دے مطابق، کلاچوری ، [[چالوکیا راج ٹبر|چالوکیا]] ، [[راشٹرکوٹ شاہی خاندان|راشٹرکوٹ]] اتے بعد وچّ سیونا یادوا ورگے کئی راجٹبر ایہناں ابھیریاں توں ملدے ہن، جو سیاسی طور تے مضبوط پادری گروہاں دے براہمنی ذات پات دے پربندھ وچّ انضمام نوں اجاگر کردے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=p159EAAAQBAJ&dq=Abhira+pastoralists+clans&pg=PT19&redir_esc=y#v=onepage&q=Abhira%20pastoralists%20clans&f=false|title=Water and Historic Settlements: The Making of a Cultural Landscape|last=Mubayi|first=Yaaminey|date=2022-09-13|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-64163-9|language=en}}</ref> === ٹرائیکوٹکا راجٹبر === عام طور اُتے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ ٹرائیکوٹک راجٹبر ہیہایاونشی ابھیر سن جو کلچوری تے [[چیدی (جنپد)|چیدی]] دور <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=aSe2AAAAIAAJ&q=traikutaka&dq=traikutaka&lr=&ei=wl1TS9zLBojKlQTt24CFDQ&cd=16&redir_esc=y|title=Journal of the Asiatic Society of Bombay|date=1935|publisher=Asiatic Society of Bombay|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=B1WgAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=The Age of Imperial Unity|date=1968|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|language=en}}</ref> اندرادتا ، ڈاہرسن ، ویاہرسین تے وکرمسن اس راجٹبر دے مشہور بادشاہ سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=x40mwFwgK44C&pg=PA49&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan|last=Barnett|first=Lionel D.|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0530-5|language=en}}</ref> ترائیکوٹک اپنے [[ویشنو مت|ویشنو]] فرقے دے لئی جانے جاندے سن ، جو ہیہیا شاخ دے یادو سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7UkzAQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=History of Mediæval Hindu India: Circa 600-800 A.D|last=Vaidya|first=Chintaman Vinayak|date=1921|publisher=Oriental Book Supplying Agency|language=en}}</ref> مہاراجہ ڈاہرسن نے اشومیدھ یگنا وی کیتا ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA426&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|date=1999|publisher=New Age International|isbn=978-81-224-1198-0|language=en}}</ref> === کلچوری راجٹبر === کلاچوری ابتدائی قرون وسطی دے ہندوستانی ابھیرا خاندان سن جنہاں نے موجودہ [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] تے [[مدھیہ پردیش|جنوبی مدھیہ پردیش]] دے کچھ حصےآں اُتے حکومت کيتی۔ اس دا راجگڑھ مہشمتی سی ۔ ایپیگرافک تے سکےآں دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایلورہ تے [[دھاراپوری غاراں|الیفنٹا غار د‏‏ی]] یادگاراں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے کلاچوری حکومت دے دوران تعمیر کيتیاں گئیاں سن۔ <ref>{{Cite book|first=Jitāmitra Prasāda|last=Siṃhadeba|title=Archaeology of Orissa: With Special Reference to Nuapada and Kalahandi|url=https://books.google.com/books?id=2ypuAAAAMAAJ|publisher=R.N. Bhattacharya, 2006|isbn=9788187661504}}</ref> === چوڈاسما (اہیر) خاندان === " چوداسما راجٹبر " اصل وچّ [[سندھ]] صوبے دا اک اہیر راجٹبر سی ۔ [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] آس-پاس اوہناں دا 875 عیسوی توں کافی اثر سی، جدوں اوہناں نے اپنے راجے را چودا دی اگوائی ہیٹھ گرنار دے نیڑے ونتھلی (پرانی ومنستلی) وچ اپنے آپ نوں اکٹھا کر لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=2eIcAAAAMAAJ&dq=&redir_esc=y|title=Junagadh|last=Rajan|first=K. V. Soundara|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/history-of-gujarat-gazetteer-of-bombay-vol.-i_202109|title=History Of Gujarat ( Gazetteer Of Bombay Vol. I)|last=Gazetteer Of Bombay Vol. I}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.36138|title=Abhiras their history and culture|last=SurvaVanshi|first=Bhagwansingh}}</ref> === سیونہ یادو حکمران === [[فائل:Aurangabad_-_Daulatabad_Fort_(95).JPG|left|thumb| دیواگری قلعہ]] یادوونشی اہیراں دے اک گڑھ کھنڈیش توں ملے آثار بہت چرچہ کیتے جان والے 'گوالی راج' نال سنبندھت منے جاندے ہن اتے آثار قدیمہ ولوں دیواگری دے یادوآں نال جڑے ہوئے ہن ۔ اس وجہ تو‏ں بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ دیوگری دے یادو وی ابھیر (اہیر) سن ۔ یادو دور وچ متعدد چھوٹے انحصار بادشاہاں دے حوالے وی ملدے نيں جنہاں وچو‏ں زیادہ تر عام ناں ابھیر یا اہیر تو‏ں بیان کیتے گئے نيں تے اس برادری د‏‏ی آبادی اج تک کھنڈش وچ کافی ا‏‏ے۔ سیونا گاولی یادو خاندان نے شمالی ہندستان د‏‏ی یادوونشی یا چندروانشی برادری تو‏ں نسل دا دعوی کيتا۔ سیوناں اصل وچّ اتر پردیش دے متھرا دے رہن والے سن اتے بعد وچّ دوارکا وچّ وس گئے ۔ اوہناں نوں "کرشناکلوتپننا (بھگوان کرشن دے سلسلے وچّ پیدا ہویا)"، "یدوکلا ونش تلک" اتے "دواراوتیپورورادھیشور (دواریک دا مالک)" دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ بوہت سارے جدید محققین جداں ڈاکٹر کولارکر دا ایہ وی خیال اے کہ یادو شمالی ہندوستان تو‏ں آئے سن ۔ مندرجہ ذیل سیونا یادو بادشاہاں نے دیوگری تے حکومت کیتی- * درڈھاپرہاا * سیون چندرا I * دھیدیاپا I * بھلم I * راجگی * ویدوگی I * ڈھڈیاپپا II * بھلاما II (ساکا 922) * ویشوگی I * بھیلام سوم (ساکا 948) * ویدوگی II * سیون چندر II (ساکا 991) * پرامدیو * سنگھ * مالوگی * امراگنگیا * امرملگی * بھلم وی * سنگھ II * رام چندر === ائیر راجٹبر === ائیراک ہندوستانی یادو خاندان سی جس نے ابتدائی تاریخی دور تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطی دے دور تک جزیرہ نما دے جنوب مغربی سرے اُتے قبضہ کيتا۔ ایہہ قبیلہ روایتی طور تے وژنجم دی بندرگاہ، نانجند دے زرخیز علاقے تے مصالحہ پیدا کرن آلے مغربی گھاٹ دے پہاڑاں دے جنوبی حصےآں تے حکومت کردا سی۔ اس خاندان نو‏‏ں قرون وسطی دے دور وچ کوپاکا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=nHluAAAAMAAJ&q=Ayar&redir_esc=y|title=Social and Cultural History of Tamilnad: To A.D. 1336|last=Subrahmanian|first=N.|publisher=Ennes}}</ref> <ref name=":62">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|title=Historical Geography of Natu in South India with Special Reference to Kerala}}</ref> ایہ قیاس کیتا جاندا اے کہ ائیر دا ناں ابتدائی تامل لفظ "ایار" تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب گواہا اے ۔ گائے چرواہے تامل چ ایار دے ناں توں جانے جاندے سن، ایتھوں تیکر کہ شمالی ہندوستان چ اوہناں نوں [[آہیر|اہیر]] تے ابھیر دے ناں توں جانیا جاندا سی۔ روایت دا کہنا اے کہ پانڈیا ملک دے [[آہیر|اہیر]] [[پانڈۋ راجٹبر|پانڈیا]] دے آباؤ اجداد دے نال تاملکم آئے سن ۔ پوٹیا پہاڑی علاقہ تے اس دا راجگڑھ آی کوڈی دے ناں تو‏ں مشہور سی ۔ نچنارکینیار نے تولکاپیم دے افتتاحی سوتر تے اپنی تبصرے وچ اک رشی اگستیا دے نال یادو نسل دی ہجرت دے بارے وچ اک روایت بیان کیتی اے، جہڑا دواراکا دی مرمت کردا اے تے اپنے نال [[کرشن]] دی سلسلے دے 18 بادشاہاں نوں لے کے جنوب ول جاندا اے۔ . اوتھے، اوہنے جنگلاں نوں صاف کیتا تے اپنے نال لیان آلے سارے لوکاں نوں رہن لئی بادشاہتاں بنائیاں۔ ائیر بادشاہاں نے بعد دے ویلے چ وی یادو-کولا تے [[کرشن]] دے نال اپنی وابستگی نوں سنبھالنا جاری رکھیا، جویں کہ اوہناں دے تانبے دی پلیٹاں دے گرانٹاں تے شلالیکھاں چ ویکھیا جا سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|language=en}}</ref> الف ہلٹبیٹل دے مطابق [[صوبہ کنڑ|کونار]] یادو ذات دا اک علاقائی ناں اے ، جس ذات تو‏ں [[کرشن|کرشن دا]] تعلق ا‏‏ے۔ کئی [[ویشنو مت|ویشنو]] گرنتھاں [[کرشن|کرشن نوں]] ایار ذات، جاں کونار نال جوڑدے ہن، خاص طور تے تھروپاوائی، جس دی رچنا خود دیوی اندل نے کیتی سی، خاص طور تے [[کرشن]] نوں "ایار کولتھو منی ولاکے" دے طور تے حوالہ دندے ہن۔ ذات پات دا ناں کونر تے کوالار دے ناں دے نال تبادلہ کیتا جا سکدا اے جہڑا تامل لفظ کون توں لیا گیا اے، جس دا مطلب "بادشاہ" تے " چرواہا " ہو سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ui5gju8MwDUC&pg=PA35&redir_esc=y|title=The Cult of Draupadi, Volume 1: Mythologies: From Gingee to Kuruksetra|last=Hiltebeitel|first=Alf|date=1988-03-21|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-34046-3|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=YSM9AAAAIAAJ&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Neolithic Cattle-Keepers of South India|last=Studies|first=Faculty of Oriental|publisher=CUP Archive|language=en}}</ref> قرون وسطی دے ائیر خاندان نے اپنے آپ نو‏‏ں یادو یا ورشنی نسل دا دعوی کيتا سی تے اس دعوے نو‏‏ں ویناد تے تراونکور دے حکمراناں نے اگے ودھایا۔ سری پدمنابھا تریوندرم وچّ قرون وسطی دے عیار پروار دے سرپرست دیوتا سن۔ <ref name=":7">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|date=February 1990|title=The Process of State Formation in Travancore|pages=15–33}}</ref> == سنسکرتائزیشن == حال ہی وچ چھپیاں کجھ کتاباں دا دعوہ ہے کہ اجوکے یادو ذات دے لوک صرف اہیر ہی ہن جنہاں نے 1922 وچ کجھ ہندو ذاتاں دی سنسکرتکرن دی لہر دے حصے وجوں اپنی پچھان بدل کے یادو کر لئی سی۔ تاہم، 1881 دی برطانوی مردم شماری اس دعوے دی تردید کردی اے، کسی وی سنسکرتائزیشن تحریک توں ادھی صدی پہلے [[برطانوی راج|، برطانوی مردم شماری]] (1881) نے یادو نوں اہیر دے طور تے شناخت کیتا اے۔ اس وچ دسیا گیا اے کہ یادو جنہاں نو‏ں [[آہیر|اہیر]] تے گاولی وی کہیا جاندا اے اس وقت غالب ذاتاں سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/report-on-the-census-of-british-india-taken-on-the-17th-of-february-1881-vols-i-iii/|title=Report on the Census of British India taken on the 17th of February 1881: Vols. I-III|date=1881-02-17|pages=326|language=en|quote=The Yadavas, who in their turn are identified with the Gaolis and Ahirs, were the dominant race at that time.}}</ref> == ایہہ وی ویکھو == [[آہیر|اہیر]] == حوالے == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{حوالے|2}} [[گٹھ:قوم قبیلے]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] k7upnm6n8bmf6mmh8ukmx0o0b6sm289 711059 711058 2026-08-29T04:50:35Z Abbas dhothar 361 /* اک جنگجو ذات دے طور تے */ 711059 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caption=|caste_name=यादव|subdivisions=[[यदुवंशी]] ,[[ग्वालवंशी]] और [[नंदवंशी]]|populated_states=[[भारत]] और [[नेपाल]]|religions=[[हिन्दू]] में ([[वैष्णव]] या [[भागवत]] सम्प्रदाय के अनुयायी)<ref>{{cite book|first=Shyam Singh |last=Shashi |title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition |url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ |year=1994 |publisher=Anmol Publications, 1994 |isbn=9788170418368 |page=76 |quote=The Yadavas of the Mahabharata period were known to be the followers of Vaisnavism, of which Krsna was the leader: they were gopas (cowherd) by profession, but at the same time they held the status of the Ksatriyas, participating in the battle of Kurukshetra. The present Ahirs are also followers of Vaisnavism.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=n8rTDwAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=History of Ancient India Revisited, A Vedic-Puranic View.|last=Chopra|first=Omesh K.|date=2020-03-02|publisher=BlueRose Publishers|pages=252|language=en|quote=Sanskrit scholars such as Panini and Chanakya say that Abhiras follow the Bhagavata sect of Hindu religion.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Bhagavata|title=Bhagavata {{!}} Vaishnavism, Puranas, Devotion {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref>|varna=[[वैदिक]] [[चंद्रवंशी]]<nowiki> [[क्षत्रिय]]</nowiki>|image=[[File:Krishna as Envoy.jpg|thumb| दुर्योधन की सभा में भगवान कृष्ण और यादव योद्धा ]]}}'''یادو''' [[بھارت|ہندوستان]] تے [[نیپال]] دی روایتی طور تے جنگجو-مویشی پال برادری اے۔ جفرلٹ دا کہنا اے کہ زیادہ تر جدید یادو [[کسان]] نیں، جو بنیادی طور تے زمین دی کھیتی کرن چ مصروف نیں، تے اک تہائی توں وی گھٹ آبادی مویشی پالن یا ڈیری فارمنگ چ مصروف اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OAkW94DtUMAC&redir_esc=y|title=India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2003|publisher=Hurst & Company|isbn=978-1-85065-670-8|pages=188|language=en}}</ref> یادو / اہیر برادری [[بھارت|ہندوستان]] دی واحد سب توں وڈی برادری اے۔ ایہ کسی خاص خطے تک محدود نئيں نيں بلکہ ملک دے تقریباً تمام حصےآں وچ رہندے نيں۔ تاہم، اوہ [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[بیہار|بہار]] چ غالب ہن۔ راجستھان، [[مدھیہ پردیش]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[اوڑیسا|اڑیسہ]] ، [[بنگال]] ، [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، [[آندھراپردیش|آندھرا پردیش]] ، [[تامل ناڈو|تمل ناڈو]] تے [[کرناٹک]] ورگے دوجے ریاستاں چ وی یادو دی اہم آبادی اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p69GMA226bgC&newbks=0&hl=en|title=Followers of Krishna: Yadavas of India|last=Yadava|first=S. D. S.|date=2006|publisher=Lancer Publishers|isbn=978-81-7062-216-1|language=en}}</ref> یادو برادری [[بیہار|بہار]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[دلی|دہلی]] ، [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[جھاڑکھنڈ|جھارکھنڈ]] ، [[کرناٹک]] ، [[مدھیہ پردیش]] ، [[اوڑیسا|اڈیشہ]] ، [[راجستھان]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[لہندا بنگال|مغربی بنگال]] وچ پایا جاندا ا ے۔ ریاستاں وچ [[ہور پسماندہ طبقات|دوجے پسماندہ طبقیاں]] (او بی سی) دے طور تے سرکاری نوکریاں تے تعلیمی اداریاں وچ نمائندگی ۔ == اصل تے تریخ == === رگ وید وچ === یادو شبد نوں "یدو دی اولاد" دے طور تے ترجمہ کیتا جاندا اے۔ یادو پنج ابتدائی ہند آریائی قبیلےآں (پنچجن، پنچکرشتیا یا پنچمانوشیا) چوں اک اے جہدا ذکر [[رگ وید]] چ کیتا گیا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=GW5Gx0HSXKUC&pg=PA187|year=2008|publisher=Pearson Education|location=Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|page=187}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Jamison|first=Stephanie|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184}}</ref> <ref name=":0">{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Substrate Languages in Old Indo-Aryan: (Ṛgvedic, Middle and Late Vedic).|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.411.6137&rep=rep1&type=pdf}}</ref> یادوآں دا تورواسو قبیلے دے نال قبائلی اتحاد سی ، تے انہاں دا ذکر اکثر اک دوسرے دے نال کیتا جاندا سی ۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Autochthonous Aryans?: The Evidence from Old Indian and Iranian Texts.|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/EJVS-7-3.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|last=Erdosy|first=George|title=Language, Material Culture and Ethnicity. The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Rgvedic history: poets, chieftains and politics|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=|location=}}</ref> یادو اک سندھ قبیلہ سی جہڑا جزوی طور تے [[इंडो-आर्यन और भारत में जाति व्यवस्था: ऐतिहासिक, सांस्कृतिक और राजनीतिक दृष्टिकोण"|ہند آریائی رہتل]] توں متاثر سی۔ پورو تے بھارت قبیلیاں دے آن دے ویلے تک، یادو-تورواسو [[پنجاب]] چ آباد ہو چکے سن، یادو ممکنہ طور تے [[دریائے جمنا|یمنا دریا]] دے کنارے رہندے سن۔ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] دے منڈل 4 تے 5 وچ، یادو (یادو) تے ترواس نو غیر ملکی ذات دے طور تے بیان کیتا گیا اے تے انہاں نو سمندری راستے دے ذریعے [[اندرا|اندر]] دے ذریعہ ہندوستان لیائے جان تے انہاں نو اوتھ ے آباد کرن دا ذکر اے۔ منڈل 5، 6، اتے 8 وچّ یادو-ترواشاں نال نسبتاً مثبت ورتاؤ کیتا گیا ہے، اتے اوہناں نوں کدے-کدے پورو-بھارت دے اتحادی اتے دشمناں دے روپ وچّ بیان کیتا گیا ہے۔ [[دس بادشاہاں دی جنگ|دس راجیاں]] دی لڑائی وچّ یادوآں نوں بھارت سردار سوداس نے ہرا دتا ۔ {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] X.62.10 وچ، یادو تے ترواشاں نو داس-داسیو تے [[بربر]] ( ملچچہاس ) آکھیا جاندا اے۔ تریخ دان آر پی چندا نے قیاس کیتا کہ یادو اصل وچ [[لہندا ایشیا|مغربی ایشیا]] توں سن، جتھوں اوہ [[بھارت|ہندوستان]] ہجرت کر گئے، سوراشٹر یا [[کاٹھیاواڑ|کاٹھیاور]] جزیرہ نما وچ آباد ہوئے، تے فیر [[متھرا]] تک پھیل گئے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=CmaewdodLZQC&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Reflections on the Tantras|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1978|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0691-7|pages=19|language=en|quote=In the Rgveda, x.62.10, the Yadus and Turvaśas are called dāsas or barbarians. From these evidences R.P. Chanda infers that the Yadus were of homo-Alpinus origin, settled originally in Western Asia, whence they came to India, settled in Surāştra or Kathiawad Peninsula and then spread to Mathura.}}</ref> === مہاکاوی تے پراناں وچ === بعد دے ہندو گرنتھاں، جویں کہ مہابھارت، ہریومشا اتے پراناں وچّ یادو نوں راجا یاتی اتے اسدی رانی دیویانی دا وڈا پتر دسیا گیا اے۔ یادو اک مان-مان اتے ستھاپت شاسک سی۔ وشنو پران، بھاگوت پران تے گرود پران دے مطابق یادو دے چار بیٹے سن جدو‏ں کہ دوسرے پراناں وچ اس دے پنج بیٹے سن ۔ مہاتما بدھ تے یاتی دے درمیان تمام بادشاہاں نو‏‏ں سومونشی یا چندروانشی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مہابھارت تے وشنو پران دے مطابق، یادو نے اپنی جوانی اپنے والد یاتی نوں دین توں انکار کر دتا، جس دی وجہ توں یاتی نے لعنت پائی کہ یادو دی اولاد چوں کوئی وی اس دے خاندان تے سلطنت چ شامل نئیں ہو سکے گا۔ اس دی وجہ توں، یادو دی اولاد سوموانشی خاندان توں وکھ ہو گئی، تے بعد چ صرف بادشاہ دی اولاد ہی بادشاہ دی اولاد بن گئی۔ سوم ونشی۔ پر ہری ونشا تے دوجیاں دے مطابق یاتی نے اپنی پوری سلطنت اپنے جیون ویلے وچ اپنے پنج پتراں وچ ونڈ لئی۔ پورو سب تو‏ں چھوٹا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے والد دا پسندیدہ سی تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت دا مرکزی حصہ ملیا سی۔ دوجے بھرا، پختہ عمر دے ہون دے ناطے، سلطنت دے زیادہ دور دراز دے علاقے حاصل کر لئے۔ اے ڈی پوسلکر نے مشاہدہ کیتا کہ یادوآں نو‏‏ں [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ اسور دے طور اُتے حوالہ دتا گیا سی ، جو غیر آریاواں دے نال انہاں دے اختلاط تے آریائی مذہب د‏‏ی پیروی کرنے وچ ڈھل د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ایہ گل نوٹ کرنا ضروری اے کہ [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ وی [[کرشن|کرشن نو]] ‏‏ں سنگھ مکھ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بمن بہاری مجمدار نے اشارہ کیتا اے کہ مہابھارت وچ اک جگہ یادوآں نو‏‏ں ورتی کہیا جاندا اے تے دوسری جگہ کرشن نے اٹھارہ ہزار ورتی اُتے مشتمل اپنے قبیلے دے بارے وچ گل کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=lr9pFQPwhXYC&pg=PA33&dq=yadu+Rigveda&hl=en&ei=zm3VTMvMJ4eucL2qsdQL&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=yadu%20Rigveda&f=false|title=Theory of Avatāra and Divinity of Chaitanya|last=Roy|first=Janmajit|date=2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0169-2|pages=33-34|language=en}}</ref> ہری ونش پران دے مطابق، یادو دا جنم اکشواکو راجٹبر ہریشوا اتے مدھومتی توں ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، " [[متھرا]] دے آسے پاسے دا سارا علاقہ اہیر دا اے۔" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Ta5HAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y|title=Mathurā jile kī bolī|last=Rawat|first=Chandrabhan|date=1967|publisher=Hindustānī Ekeḍemī|pages=77|language=hi|quote=हरिवंश पुराण के अनुसार 'यदु' का जन्म हर्यश्व तथा मधुमती से हुआ था। मधुमती मथुरा के राक्षस-राज 'मधु' की पुत्री थी। मधु कहता है- "मथुरा के चतुर्दिक् सारा प्रदेश आभीरों का है।}}</ref> اپنے وڈے بھرا ولوں تخت توں ہٹائے گئے، ہریشو نے اپنے سوہرے دے دربار وچ پناہ لئی، جس نے اس نوں بہت پیار نال پروان کیتا اتے اس دا سارا راج اس دے حوالے کر دتا، سوائے راجگڑھ مدھوانا دے ، جس نوں اس نے اپنے پتر لاوناسور لئی رکھیا سی۔ اسدے بعد ہریشو نے پوتر گریجرا اتے اک نواں شاہی ٹھکانہ اساریا، اتے انارتا راج نوں مضبوط کیتا، جسدے بعد اسنے انوپ دیش نوں اپنے نال ملا لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books/about/Indian_Antiquary.html?id=Nd1W1ZDx9ukC&printsec=frontcover&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_entity&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Indian Antiquary|date=1872|publisher=Popular Prakashan|pages=234|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.217532/page/n237/mode/1up|title=Annals Of The Bhandarkar Oriental Research Institute Vo. Xxii|last=Dandekar|first=R. n|date=1942|pages=220}}</ref> کئی وڈے [[پراݨ|پراناں]] دے ومسنوچاریتا (شجرہ نسب) دے حصےآں توں، ایہ اندازہ لایا جا سکدا اے کہ یادو اراولی دے علاقے، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، نرمدا وادی ، شمالی دکن تے مشرقی گنگا وادی وچ پھیلے ہوئے سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت]] تے پراناں وچ ذکر اے کہ [[متھرا|متھرا دے]] علاقے اُتے یادو یا یادو ، جو متعدد قبیلےآں دا اک اتحاد اے ، حکومت کردے سن ۔ مہابھارت وچ مگدھ دے پورو حکمراناں تے ممکنہ طور اُتے کورواں دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں یادوآں د‏‏ی متھرا تو‏ں دواراکا د‏‏ی طرف ہجرت دا وی ذکر ا‏‏ے۔ <ref name="sircar1">{{Cite book|last=Sircar|first=D. C.|title=Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India|year=2008|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-2790-5|page=16|url=https://books.google.com/books?id=mh1y1eMgGBMC&pg=PA16|location=Delhi}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.co.in/books?id=zrk0AwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Roshen+Dalal%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت دے]] دور دے یادو [[ویشنو مت]] دے پیروکاراں دے طور تے جانے جاندے سن، جنہاں دے آگو شری [[کرشن]] سن: اوہ سارے پیشے دے لحاظ نال گاں چرواہے سن۔ لیکن اس دے نال ہی انہاں نے کروکشیتر د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیندے ہوئے [[چھتری (ذات)|کشتری]] دا درجہ وی اختیار کيتا۔ موجودہ [[آہیر|اہیر]] وی [[ویشنو مت]] دے پیروکار ہن۔ <ref>{{Cite book|first=Shyam Singh|last=Shashi|title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition|url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ|publisher=Anmol Publications, 1994|isbn=9788170418368}}</ref> اتہاسکار چنتمن ونائک ویدیا دے مطابق، یادوآں دیاں عادتاں چرواہیاں جاں ڈنگراں دے چرواہیاں وانگ سن، جو اس حقیقت توں صاف ثابت ہندا اے کہ جدوں [[کرشن]] دی بھین [[سُبھدرا|سبھادر نوں]] [[ارجن]] نے اغوا کیتا سی، تاں اسنے گوپی جاں عورت چرواہا دا لباس پایا ہویا سی۔ اس حقیقت دی وضاحت کرنا اس ویلے تک ناممکن اے جدوں تک اسی ایہ نئیں فرض کر لینے کہ پوری برادری اس لباس نو استعمال کرن دی عادی سی۔ جس آزادی دے نال اوہ تے دوجیاں یادو عورتاں اس موقعے دی خوشی وچ ریوتک پہاڑی دے آسے پاسے گھومدیاں ہوئیاں بیان کیتیاں گئیاں نیں اوہ وی ظاہر کردی اے کہ اوہناں دے سماجی تعلقات دوجے [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] دے مقابلے وچ زیادہ آزاد تے بے روک ٹوک سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت وچ]] دسیا گیا اے کہ جدوں کرشن نے ارجن دا ساتھ دتا تاں اس نے اس کم دے بدلے وچ دروپدی نوں گواہیاں دی اک فوج دتی۔ گوپ کوئی ہور نئیں سی بلکہ خود یادو سی۔ <ref>{{Cite book|first=Chintaman Vinayak|last=Vaidya|title=Epic India, Or, India as Described in the Mahabharata and the Ramayana|url=https://books.google.com/books?id=dmOUq73LZLgC|year=2001|publisher=Asian Educational Services, 2001|isbn=9788120615649|page=423|quote=The fact that the Yadavas were pastoral in their habits is distinctly proved by the fact that Krishna's sister Subhadra when she was taken away by Arjuna is described as having put on the dress of a Gopi or female cowherd. It is impossible to explain this fact unless we believe that the whole tribe was accustomed to use this dress. The freedom with which she and other Yadava women are described as moving on the Raivataka hill in the festivities on that occasion also shows that their social relations were freer and more unhampered than among the other Kshatriyas. Krishna again when he went over to Arjuna's side is said in the Mahabharata to have given in balance for that act an army of Gopas to Duryodhana. The Gopas could have been no other than the Yadavas themselves.}}</ref> شری رامدھاری سنگھ، ایم.اے.، "اندھک-ورشنی-سنگھ دی اتہاس" سرلیکھک لیکھ وچّ لکھدے ہن - {{اقتباس|"یادو ذات انتہائی محنتی تے موجاں پسند سی ۔ اوہ گاں چرواہے سن جہڑے یمنا دریا دے کنارے انتہائی زرخیز تے آرام دہ علاقےآں وچ اپنے اجڑاں دے نال رہندے سن ۔ اوہناں دے پروارک رسماں-رواجاں توں ایہہ وی ثابت ہندا اے کہ اوہناں دا پیشہ گاں-چراؤنا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ سبدر نو‏‏ں حرم وچ کنتی تے دروپدی د‏‏ی زیارت کردے وقت راگی نئيں بلکہ اک سادہ گاں چرواہے دے لباس وچ بھیجیا جاندا سی ۔ ایہ واقعہ انہاں دے طرز زندگی تے پیشے د‏‏ی واضح گواہی ا‏‏ے۔ شری کرشن اتے بلرام وی جنگلاں وچّ اپنیاں گٔوآں چاردے سن۔ اس توں ایہہ ثابت ہندا ہے کہ امیر اتے غریب اکو جہے آرام نال زندگی جیوندے سن۔ اوہ کافی دودھ، دہی، مکھن تے گھی پیدا کردے سن۔<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=کیہ اہیر، گجر، جٹ، پردیسی نیں؟ (اس کتاب وچ بے شمار تریخی ثبوتاں دا استعمال اس گل نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی کیتا گیا اے کہ اہیر، گجر، تے جٹ غیر ملکی نئيں بلکہ آریہ د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ قمری خاندان دے کشتری نيں) مصنف: شِوپوجن سنگھ کشواہا Shivpujansinh Kushwah|last= شِوپوجن سنگھ کشواہا}}</ref>}} == اہیراں نال تعلق == سکالر ایم ایس اے راؤ دا کہنا اے کہ [[آہیر|اہیراں نو‏‏ں]] قدیم یادوآں تو‏ں پہچاننے دے لئی [[تریخ|تاریخی]] ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Social_Movements_and_Social_Transformati/wWEiAQAAMAAJ?hl=en|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=124|language=en|quote=Besides this mythical origin of the Yadavas, semi-historical and historical evidence exists* for equating the Ahirs with the Yadavas. It is argued that the term Ahir comes from Abhira (Bhandarkar, 1911:16), who were once found in different parts of India, and who in several places wielded political power. The Abhiras are equated with Ahirs, Gopas and Gollas, and all of them are considered Yadavas.}}</ref> اتہاسکار پی ایم چندورکر، ساہتک اتے [[آرکائیو|ایپیگرافک]] دوواں سروتاں دا استعمال کردے ہوئے، کلاسیکی سنسکرت گرنتھاں دے یادوآں نال جدید [[آہیر|اہیر دی]] شناخت کردے ہن۔ [ 35 ] اتہاسکار ٹی پدمجا نے اپنی کتاب دکھنی بھارت وچ کرشن دے مندر: تامل ناڈو وچ اتہاس، کلا اتے روایتاں وچ لکھیا اے، [[آہیر|اہیر]] [[تمل لوک|تامل]] وچ ایار دے ناں نال جانے جاندے ہن، اہیر [[تامل ناڈو]] ہجرت کر گئے اتے اپنیاں بادشاہتاں قائم کیتیاں اتے تانبے دی پلیٹاں دیاں گرانٹاں اتے شلالیکھاں وچ ایہناں ایار / اہیراں دا ذکر کیتا گیا اے جو یادو /یادو نال تعلق رکھدے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-398-4|language=en}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچّ، اہیر، گوپ، گوپال اتے یادو سارے مترادف ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ggtuAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Religions and Communities of India|last=Chopra|first=Pran Nath|date=1982|publisher=Vision Books|isbn=978-0-391-02748-0|pages=140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|url=https://archive.org/details/socialmovementss0000raom|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=[https://archive.org/details/socialmovementss0000raom/page/n150 127]|language=en}}</ref> [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ یادوآں د‏‏ی [[آہیر|ایہیریاں]] دے نال وابستگی د‏‏ی تصدیق اس ثبوت تو‏ں ملدی اے کہ یادو بادشاہت "بہت‏ی حد تک [[آہیر|ایہیریاں]] تو‏ں آباد سی "۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?newbks=0&redir_esc=y&id=c8kiAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Y%C3%A5dava+kingdom|title=Man in India|last=Bahadur)|first=Sarat Chandra Roy (Rai|date=1974|publisher=A. K. Bose|pages=40,41|language=en}}</ref> جس خطے نو [[بطلیموس]] لاریکے دے طور تے بیان کردا اے، پیریپلس دے زمانے چ، تقریباً 80 عیسوی چ ابھیریا ( ابیریا ) کہلاندا سی۔ گجرات دے ایہ اہیر [[مہا بھارت|مہابھارت]] دے دور وچ اشوک تے یادوآں دے زمانے وچ راشٹریہ سن ۔ اس خطے وچ کئی بار [[جمہوریہ|جمہوری نظام]] اپنایا گیا ا‏‏ے۔ مہابھارت کال وچّ یادوآں دے اندھک- ورشنی اتے بھوج جمہوریہ سن، اشوک کال وچّ راشٹرک اتے بھوج جمہوریہ سن اتے کھراویلا کال وچّ راٹھک اتے بھوج جمہوریہ سن۔ [[سمودر گپت|سمودرگپت]] دے ویلے چ، ایتھے ابھیر سن تے پراناں دے مطابق، [[سوراشٹر]] تے [[اوَنتی|ابنتی]] - ابھیر دے [[جمہوریہ]] سن۔ کمارگپت I اتے سکندگپت دے ویلے وچّ پشیامتر قبیلے دے لوک اتھے رہندے سن ۔ ایہہ سارے لوک اک ہی جات دے سن پر وکھ-وکھ دوراں وچ وکھ-وکھ ناواں نال جانے جاندے سن۔ <ref>{{Cite book|last=Yadav|first=J. N. Singh|url=https://books.google.com/books?id=QJNHAAAAMAAJ|title=Yadavas Through the Ages, from Ancient Period to Date|date=1992|publisher=Sharada Publishing House|pages=241|language=en}}</ref> ابھیرا-ترائیکوٹک نامک اک اتہاسک راجٹبر نے 'مہانوکاواں' اتے پراناں وچّ ذکر کیتے گئے ہیہیا یادوآں توں نسل دا دعوہ کیتا ۔ جین ودوان ہیماچندراچاریہ نے اپنے دیاشرایا-کاویہ وچ بادشاہ گراہریپو نوں بیان کیتا اے، جس نے [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] نیڑے ونتھالی تے راج کیتا، اک ابھیرا تے اک یادو دے طور تے بیان کیتا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Tambs-Lyche|first=Harald|url=https://books.google.com/books?id=5ntuAAAAMAAJ&q=Hemachandra+kavya+Yadava|title=Power, Profit, and Poetry: Traditional Society in Kathiawar, Western India|date=1996-12-31|publisher=Manohar Publishers & Distributors|isbn=978-81-7304-176-1|pages=56|language=en|quote=Hemachandra, in the Dyashraya-Kavya, describe the prince Grahasipu, ruling at Vanthali near Junagadh, as an Abhira and a Yadava (Krishna's legendary tribe) (Enthoven 1920, 25).}}</ref> فیر، کھنڈش ضلعے چ بہت سارے پرانے آثار گوالی ( ابھیرا ) راج دے دور دے منے جاندے نیں ۔ آثار قدیمہ دے نقطہ نظر توں، ایہ دیوگری دے یادوآں دے ویلے دے سمجھے جاندے ہن۔ اس لیی، عام خیال دے مطابق، ایہ یادو ابھیر سن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=FoT6gPrbTp8C&newbks=0&hl=en&redir_esc=y|title=The Tribes and Castes of Bombay|last=Enthoven|first=Reginald Edward|date=1990|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0630-2|pages=25|language=en|quote=Again, many ancient remains in the Khándesh district are popularly believed to belong to the period of the Gauli Ráj. From the Archæological point of view, they are to be ascribed to the time of the Yádavas of Devagiri. It is, therefore, not unlikely that, according to popular belief, these Yádavas were Abhiras. This receives some support from the fact that Yaduvanshis even now are one of the most important sub-divisions of the Ahirs.}}</ref> == ہندو مت وچ پورانیک کردار == === دیوی گایتری === * گایتری مقبول [[श्री गायत्री देवी|گایتری]] منتر دا اظہار شدہ روپ اے، جو [[تریخی ویدک مذہب|ویدک]] گرنتھاں توں اک بھجن اے۔ اوہ ساوتری اتے ویدماتا (ویداں دی ماں) دے ناں نال وی جانی جاندی اے۔ پراناں دے مطابق گایتری اک [[آہیر|اہیر]] لڑکی سی جس نے پشکر وچ کیتے جانے والے یگ وچ [[برہما|برہما د]] ‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ADIqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Nārada Purāṇa, a Critical Study|last=Nambiar|first=K. Damodaran|publisher=All-India Kashiraj Trust}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=KDQqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Religion and Philosophy of the Padma-purāṇa|last=Arya|first=Sharda|publisher=Nag Publishers|isbn=978-81-7081-190-9}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=1SMLAQAAMAAJ&q=gayatri+abhira&redir_esc=y|title=The Aryan Path|last=Wadia|first=Sophia|publisher=Theosophy Company (India), Limited}}</ref> === دیوی درگا === * [[درگا]] ہندو دھرم دی اک پرمکھ دیوی اے۔ اوہ ماں دیوی دے اک وڈے پہلو دے طور تے پوجا کیتی جاندی اے تے ہندوستانی دیوتاواں وچ سب توں مشہور تے وڈے پیمانے تے پوجا کیتی جاندی اے۔ اتہاسکار رامپرساد چندا مطابق [[درگا|درگا دا]] وکاس ویلے دے نال-نال بھارتی اپ-براعظم وچّ ہویا۔ چندا دا کہنا اے کہ درگا دا اک قدیم روپ " [[ہمالیا|ہمالیہ]] تے [[وندھیا]] دے وسنیکاں ولوں پوجیا جان آلا اک پہاڑی دیوی دی سنکریٹزم" دا نتیجہ سی جہدے وچ اک جنگی دیوی دے طور تے [[آہیر|ابھیریاں]] دا اک دیوتا سی۔ ویرات پرو ستوتی تے [[وشنو]] گرنتھ وچ، دیوی نو مہامیا یا [[وشنو]] دا یوگنیدر آکھیا جاندا اے۔ ایہ اس دے [[آہیر|ابھیرا]] یا گوپا اصل دی نشاندہی کردے ہن۔ اس توں بعد درگا نے سبھ تباہ کرن والے سمیں دے مجسمے دے روپ وچّ کالی وچّ تبدیلی کیتی، جدکہ اس دے پہلو پرائمری توانائی (آدی شکتی) دے روپ وچّ ابھرے اتے سنسار (پنرجنماں دا چکر) دے سنکلپ وچّ ضم ہو گئے اتے ایہہ وچار ویدک دھرم دی نیہہ اتے اساریا گیا۔ اساطیر تے فلسفہ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=L4bXAAAAMAAJ&q=parvan+stuti&redir_esc=y|title=Durga As Mahisasuramardini|last=Aiyar|first=Indira S.|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-212-0510-8}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=caeJpIj9SdkC&redir_esc=y|title=Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal|last=McDaniel|first=June|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534713-5}}</ref> === دیوی رادھا === * رادھا جسنوں رادھیکا وی کیہا جاندا اے، اک ہندو دیوی اے اتے بارسانا دے اک یادو ( [[آہیر|اہیر]] ) حکمران ورشبھانو دی دھی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=_anlsbp56aoC&pg=PA46&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Book of Krishna|last=Varma|first=Pavan K.|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-306763-4}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ihgIAQAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Káthiáwar|publisher=Government Central Press}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OXXXAAAAMAAJ&dq=vrishabhanu+yadava&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyv5vrq73xAhUNyzgGHeI_D3wQ6AEwAHoECAgQAw|title=Temples of Vrindaban|last=Das|first=R. K.|publisher=Sandeep Prakashan|isbn=978-81-85067-47-6}}</ref> == اک جنگجو ذات دے طور تے == یادو وڈے جنگجو ہن۔ <ref name="ks#1">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=iKsqzB4P1ioC&dq=ahir+warriors&source=gbs_navlinks_s|title=Rajasthan, Part 1|publisher=Popular Prakashan|last=K. S. Singh, B. K. Lavania|pages=45|isbn=9788171547661}}</ref> نارائنی فوج جو بھگوان [[کرشن|کرشن نے]] [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ لڑن لئی دروپدی نوں دتی سی، اوہ اہیر [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] تے مشتمل سی۔ سنسپتکاں وچّ بہادر اہیر یودھے وی موجود سن ۔ [[آہیر|اہیر]] دا ذکر [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ [[چھتری (ذات)|کشتری]] دے طور تے کیتا گیا اے تے اوہ دروناچاریہ ولوں بنائے گئے چکریوہا دا اک بہت اہم حصہ سن، جس نے اپنی فوج وچ صرف [[برہمن|براہمناں]] تے [[چھتری (ذات)|کشتریاں نوں]] اجازت دتی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KTEoAAAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Report of the Indian Statutory Commission ...|last=commission|first=Great Britain Indian statutory|date=1930|publisher=H. M. Stationery Office|language=en|quote=The Narayani Army which the Krishna organised and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharata as being all of the Ahir caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6uY2AQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Rajputana Classes: 1921|date=1922|publisher=Government Monotype Press|language=en|quote=In the Mahabharat it is mentioned that the Narayani army which Sri Krishna organised was composed of Ahirs.}}</ref> <ref>{{Cite book|first=Braj Kumar|last=Pandey|title=Sociology and Economics of Casteism in India: A Study of Bihar|url=https://books.google.com/books?id=e41uAAAAMAAJ|publisher=Pragati Publications, 1996|isbn=9788173070365|quote=The Narayani Army which he organized, and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharat as being all of the Abhira caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7tAOAAAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=ब्रज का रास रंगमंच|last=अग्रवाल|first=रामनारायण|date=1981|publisher=नेशनल पब्लिशिंग हाउस|language=hi|quote=نارائنی فوج جو بھگوان کرشن نے دروپدی نو‏‏ں مہابھارت وچ لڑنے دے لئی دتی اوہ ابھیرےآں اُتے مشتمل سی۔ سمسپتکاں وچّ بہادر ابھیرا یودھے وی موجود سن ۔ ابھیراس نے درون دے سنہری بنن وچّ اہم کردار نبھایا ۔}}</ref> ہندوستان دے برطانوی حکمراناں نے اہیراں نو‏‏ں " [[مارشل ریس|جنگجو ذاتاں]] " وچ درجہ بندی کيتا۔ انہاں نو‏ں اک طویل عرصے تو‏ں فوج وچ بھرتی کيتا گیا اے <ref>{{Cite book|title=Peasants and monks in British India|first=William R.|last=Pinch|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-20061-6|url=http://books.google.co.uk/books?id=uEP-ceGYsnYC}}</ref> اس وقت برطانوی حکومت نے اہیر د‏‏ی چار کمپنیاں بنائیاں سن جنہاں وچو‏ں دو کمپنیاں 95 واں رسل انفنٹری وچ سن ۔ <ref>{{Cite book|last=M. S. A. Rao|title=Social movements and social transformation: a study of two backward classes movements in India|url=http://books.google.com/books?id=tZAiAAAAMAAJ|date=1 May 1979|publisher=Macmillan}}</ref> 1962ء د‏‏ی چین ہند جنگ دے دوران 13 کماؤں رجمنٹ د‏‏ی [[آہیر|اہیر کمپنی]] د‏‏ی جانب تو‏ں رضانگلا محاذ اُتے اہیر فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی اج وی ہندوستان وچ سراہی جاندی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی بہادری د‏‏ی یاد وچ اس جنگی مقام د‏‏ی یادگار دا ناں "اہیر دھام" رکھیا گیا۔ <ref>{{Cite news|first=Mohan|last=Guruswamy|url=http://www.thehindu.com/opinion/lead/dont-forget-the-heroes-of-rezang-la/article4112584.ece|title=Don’t forget the heroes of Rezang La|date=20 November 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/0|title=‘Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La. Our commander called me crazy and warned that I could be court-martialled’|date=30 October 2012}}</ref> == [[راجٹبر]] == === پردیوٹا راجٹبر === پردیوت راجٹبر اک پرانا بھارتی ابھیرا-یادو راجٹبر سی، جس نے [[اوَنتی|اونتی]] اتے [[مگدھ مہاجنپد|مگدھ اتے]] راج کیتا۔ اس ٹبر نے 138 جاں 152 سال راج کیتا۔ === اہیر راجٹبر === ابھیرا خاندان نے دکن اُتے حکومت کيت‏ی سی ، جتھ‏ے اس نے ممکنہ طور اُتے ستاواہنا خاندان دے بعد حکومت کيتی۔ ابھیرےآں دا اک وسیع راج سی جس وچ جدید مہاراشٹر ، کونکن ، گجرات تے جنوبی مدھیہ پردیش دے کچھ حصے شامل سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lwFIAAAAMAAJ|title=Numismatic Digest|date=1985|publisher=Numismatic Society of Bombay.|language=en}}</ref> اتہاسکار سدھاکر چٹوپادھیائے مطابق دکھنی بھارت وچّ ابھیرا راج بہت زیادہ پھیلیا ہویا سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=78I5lDHU2jQC&pg=PA129&dq=abhira+kingdom&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=abhira%20kingdom&f=false|title=Some Early Dynasties of South India|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1974|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-2941-1|language=en}}</ref> بعض محققین ابھیریاں نو‏‏ں تیسری صدی عیسوی وچ اک عظیم ، تقریبا سامراجی ، طاقت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|last=Majumdar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=k1wuEAAAQBAJ|title=Ancient India|date=2016-01-01|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0435-7|language=en}}</ref> کجھ اتہاسکاراں دے مطابق، کلاچوری ، [[چالوکیا راج ٹبر|چالوکیا]] ، [[راشٹرکوٹ شاہی خاندان|راشٹرکوٹ]] اتے بعد وچّ سیونا یادوا ورگے کئی راجٹبر ایہناں ابھیریاں توں ملدے ہن، جو سیاسی طور تے مضبوط پادری گروہاں دے براہمنی ذات پات دے پربندھ وچّ انضمام نوں اجاگر کردے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=p159EAAAQBAJ&dq=Abhira+pastoralists+clans&pg=PT19&redir_esc=y#v=onepage&q=Abhira%20pastoralists%20clans&f=false|title=Water and Historic Settlements: The Making of a Cultural Landscape|last=Mubayi|first=Yaaminey|date=2022-09-13|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-64163-9|language=en}}</ref> === ٹرائیکوٹکا راجٹبر === عام طور اُتے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ ٹرائیکوٹک راجٹبر ہیہایاونشی ابھیر سن جو کلچوری تے [[چیدی (جنپد)|چیدی]] دور <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=aSe2AAAAIAAJ&q=traikutaka&dq=traikutaka&lr=&ei=wl1TS9zLBojKlQTt24CFDQ&cd=16&redir_esc=y|title=Journal of the Asiatic Society of Bombay|date=1935|publisher=Asiatic Society of Bombay|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=B1WgAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=The Age of Imperial Unity|date=1968|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|language=en}}</ref> اندرادتا ، ڈاہرسن ، ویاہرسین تے وکرمسن اس راجٹبر دے مشہور بادشاہ سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=x40mwFwgK44C&pg=PA49&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan|last=Barnett|first=Lionel D.|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0530-5|language=en}}</ref> ترائیکوٹک اپنے [[ویشنو مت|ویشنو]] فرقے دے لئی جانے جاندے سن ، جو ہیہیا شاخ دے یادو سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7UkzAQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=History of Mediæval Hindu India: Circa 600-800 A.D|last=Vaidya|first=Chintaman Vinayak|date=1921|publisher=Oriental Book Supplying Agency|language=en}}</ref> مہاراجہ ڈاہرسن نے اشومیدھ یگنا وی کیتا ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA426&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|date=1999|publisher=New Age International|isbn=978-81-224-1198-0|language=en}}</ref> === کلچوری راجٹبر === کلاچوری ابتدائی قرون وسطی دے ہندوستانی ابھیرا خاندان سن جنہاں نے موجودہ [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] تے [[مدھیہ پردیش|جنوبی مدھیہ پردیش]] دے کچھ حصےآں اُتے حکومت کيتی۔ اس دا راجگڑھ مہشمتی سی ۔ ایپیگرافک تے سکےآں دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایلورہ تے [[دھاراپوری غاراں|الیفنٹا غار د‏‏ی]] یادگاراں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے کلاچوری حکومت دے دوران تعمیر کيتیاں گئیاں سن۔ <ref>{{Cite book|first=Jitāmitra Prasāda|last=Siṃhadeba|title=Archaeology of Orissa: With Special Reference to Nuapada and Kalahandi|url=https://books.google.com/books?id=2ypuAAAAMAAJ|publisher=R.N. Bhattacharya, 2006|isbn=9788187661504}}</ref> === چوڈاسما (اہیر) خاندان === " چوداسما راجٹبر " اصل وچّ [[سندھ]] صوبے دا اک اہیر راجٹبر سی ۔ [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] آس-پاس اوہناں دا 875 عیسوی توں کافی اثر سی، جدوں اوہناں نے اپنے راجے را چودا دی اگوائی ہیٹھ گرنار دے نیڑے ونتھلی (پرانی ومنستلی) وچ اپنے آپ نوں اکٹھا کر لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=2eIcAAAAMAAJ&dq=&redir_esc=y|title=Junagadh|last=Rajan|first=K. V. Soundara|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/history-of-gujarat-gazetteer-of-bombay-vol.-i_202109|title=History Of Gujarat ( Gazetteer Of Bombay Vol. I)|last=Gazetteer Of Bombay Vol. I}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.36138|title=Abhiras their history and culture|last=SurvaVanshi|first=Bhagwansingh}}</ref> === سیونہ یادو حکمران === [[فائل:Aurangabad_-_Daulatabad_Fort_(95).JPG|left|thumb| دیواگری قلعہ]] یادوونشی اہیراں دے اک گڑھ کھنڈیش توں ملے آثار بہت چرچہ کیتے جان والے 'گوالی راج' نال سنبندھت منے جاندے ہن اتے آثار قدیمہ ولوں دیواگری دے یادوآں نال جڑے ہوئے ہن ۔ اس وجہ تو‏ں بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ دیوگری دے یادو وی ابھیر (اہیر) سن ۔ یادو دور وچ متعدد چھوٹے انحصار بادشاہاں دے حوالے وی ملدے نيں جنہاں وچو‏ں زیادہ تر عام ناں ابھیر یا اہیر تو‏ں بیان کیتے گئے نيں تے اس برادری د‏‏ی آبادی اج تک کھنڈش وچ کافی ا‏‏ے۔ سیونا گاولی یادو خاندان نے شمالی ہندستان د‏‏ی یادوونشی یا چندروانشی برادری تو‏ں نسل دا دعوی کيتا۔ سیوناں اصل وچّ اتر پردیش دے متھرا دے رہن والے سن اتے بعد وچّ دوارکا وچّ وس گئے ۔ اوہناں نوں "کرشناکلوتپننا (بھگوان کرشن دے سلسلے وچّ پیدا ہویا)"، "یدوکلا ونش تلک" اتے "دواراوتیپورورادھیشور (دواریک دا مالک)" دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ بوہت سارے جدید محققین جداں ڈاکٹر کولارکر دا ایہ وی خیال اے کہ یادو شمالی ہندوستان تو‏ں آئے سن ۔ مندرجہ ذیل سیونا یادو بادشاہاں نے دیوگری تے حکومت کیتی- * درڈھاپرہاا * سیون چندرا I * دھیدیاپا I * بھلم I * راجگی * ویدوگی I * ڈھڈیاپپا II * بھلاما II (ساکا 922) * ویشوگی I * بھیلام سوم (ساکا 948) * ویدوگی II * سیون چندر II (ساکا 991) * پرامدیو * سنگھ * مالوگی * امراگنگیا * امرملگی * بھلم وی * سنگھ II * رام چندر === ائیر راجٹبر === ائیراک ہندوستانی یادو خاندان سی جس نے ابتدائی تاریخی دور تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطی دے دور تک جزیرہ نما دے جنوب مغربی سرے اُتے قبضہ کيتا۔ ایہہ قبیلہ روایتی طور تے وژنجم دی بندرگاہ، نانجند دے زرخیز علاقے تے مصالحہ پیدا کرن آلے مغربی گھاٹ دے پہاڑاں دے جنوبی حصےآں تے حکومت کردا سی۔ اس خاندان نو‏‏ں قرون وسطی دے دور وچ کوپاکا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=nHluAAAAMAAJ&q=Ayar&redir_esc=y|title=Social and Cultural History of Tamilnad: To A.D. 1336|last=Subrahmanian|first=N.|publisher=Ennes}}</ref> <ref name=":62">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|title=Historical Geography of Natu in South India with Special Reference to Kerala}}</ref> ایہ قیاس کیتا جاندا اے کہ ائیر دا ناں ابتدائی تامل لفظ "ایار" تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب گواہا اے ۔ گائے چرواہے تامل چ ایار دے ناں توں جانے جاندے سن، ایتھوں تیکر کہ شمالی ہندوستان چ اوہناں نوں [[آہیر|اہیر]] تے ابھیر دے ناں توں جانیا جاندا سی۔ روایت دا کہنا اے کہ پانڈیا ملک دے [[آہیر|اہیر]] [[پانڈۋ راجٹبر|پانڈیا]] دے آباؤ اجداد دے نال تاملکم آئے سن ۔ پوٹیا پہاڑی علاقہ تے اس دا راجگڑھ آی کوڈی دے ناں تو‏ں مشہور سی ۔ نچنارکینیار نے تولکاپیم دے افتتاحی سوتر تے اپنی تبصرے وچ اک رشی اگستیا دے نال یادو نسل دی ہجرت دے بارے وچ اک روایت بیان کیتی اے، جہڑا دواراکا دی مرمت کردا اے تے اپنے نال [[کرشن]] دی سلسلے دے 18 بادشاہاں نوں لے کے جنوب ول جاندا اے۔ . اوتھے، اوہنے جنگلاں نوں صاف کیتا تے اپنے نال لیان آلے سارے لوکاں نوں رہن لئی بادشاہتاں بنائیاں۔ ائیر بادشاہاں نے بعد دے ویلے چ وی یادو-کولا تے [[کرشن]] دے نال اپنی وابستگی نوں سنبھالنا جاری رکھیا، جویں کہ اوہناں دے تانبے دی پلیٹاں دے گرانٹاں تے شلالیکھاں چ ویکھیا جا سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|language=en}}</ref> الف ہلٹبیٹل دے مطابق [[صوبہ کنڑ|کونار]] یادو ذات دا اک علاقائی ناں اے ، جس ذات تو‏ں [[کرشن|کرشن دا]] تعلق ا‏‏ے۔ کئی [[ویشنو مت|ویشنو]] گرنتھاں [[کرشن|کرشن نوں]] ایار ذات، جاں کونار نال جوڑدے ہن، خاص طور تے تھروپاوائی، جس دی رچنا خود دیوی اندل نے کیتی سی، خاص طور تے [[کرشن]] نوں "ایار کولتھو منی ولاکے" دے طور تے حوالہ دندے ہن۔ ذات پات دا ناں کونر تے کوالار دے ناں دے نال تبادلہ کیتا جا سکدا اے جہڑا تامل لفظ کون توں لیا گیا اے، جس دا مطلب "بادشاہ" تے " چرواہا " ہو سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ui5gju8MwDUC&pg=PA35&redir_esc=y|title=The Cult of Draupadi, Volume 1: Mythologies: From Gingee to Kuruksetra|last=Hiltebeitel|first=Alf|date=1988-03-21|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-34046-3|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=YSM9AAAAIAAJ&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Neolithic Cattle-Keepers of South India|last=Studies|first=Faculty of Oriental|publisher=CUP Archive|language=en}}</ref> قرون وسطی دے ائیر خاندان نے اپنے آپ نو‏‏ں یادو یا ورشنی نسل دا دعوی کيتا سی تے اس دعوے نو‏‏ں ویناد تے تراونکور دے حکمراناں نے اگے ودھایا۔ سری پدمنابھا تریوندرم وچّ قرون وسطی دے عیار پروار دے سرپرست دیوتا سن۔ <ref name=":7">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|date=February 1990|title=The Process of State Formation in Travancore|pages=15–33}}</ref> == سنسکرتائزیشن == حال ہی وچ چھپیاں کجھ کتاباں دا دعوہ ہے کہ اجوکے یادو ذات دے لوک صرف اہیر ہی ہن جنہاں نے 1922 وچ کجھ ہندو ذاتاں دی سنسکرتکرن دی لہر دے حصے وجوں اپنی پچھان بدل کے یادو کر لئی سی۔ تاہم، 1881 دی برطانوی مردم شماری اس دعوے دی تردید کردی اے، کسی وی سنسکرتائزیشن تحریک توں ادھی صدی پہلے [[برطانوی راج|، برطانوی مردم شماری]] (1881) نے یادو نوں اہیر دے طور تے شناخت کیتا اے۔ اس وچ دسیا گیا اے کہ یادو جنہاں نو‏ں [[آہیر|اہیر]] تے گاولی وی کہیا جاندا اے اس وقت غالب ذاتاں سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/report-on-the-census-of-british-india-taken-on-the-17th-of-february-1881-vols-i-iii/|title=Report on the Census of British India taken on the 17th of February 1881: Vols. I-III|date=1881-02-17|pages=326|language=en|quote=The Yadavas, who in their turn are identified with the Gaolis and Ahirs, were the dominant race at that time.}}</ref> == ایہہ وی ویکھو == [[آہیر|اہیر]] == حوالے == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{حوالے|2}} [[گٹھ:قوم قبیلے]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] jt19nif3jj1xb8241b5p3cuooz5e5h9 711060 711059 2026-08-29T04:53:05Z Abbas dhothar 361 /* اک جنگجو ذات دے طور تے */ 711060 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caption=|caste_name=यादव|subdivisions=[[यदुवंशी]] ,[[ग्वालवंशी]] और [[नंदवंशी]]|populated_states=[[भारत]] और [[नेपाल]]|religions=[[हिन्दू]] में ([[वैष्णव]] या [[भागवत]] सम्प्रदाय के अनुयायी)<ref>{{cite book|first=Shyam Singh |last=Shashi |title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition |url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ |year=1994 |publisher=Anmol Publications, 1994 |isbn=9788170418368 |page=76 |quote=The Yadavas of the Mahabharata period were known to be the followers of Vaisnavism, of which Krsna was the leader: they were gopas (cowherd) by profession, but at the same time they held the status of the Ksatriyas, participating in the battle of Kurukshetra. The present Ahirs are also followers of Vaisnavism.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=n8rTDwAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=History of Ancient India Revisited, A Vedic-Puranic View.|last=Chopra|first=Omesh K.|date=2020-03-02|publisher=BlueRose Publishers|pages=252|language=en|quote=Sanskrit scholars such as Panini and Chanakya say that Abhiras follow the Bhagavata sect of Hindu religion.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Bhagavata|title=Bhagavata {{!}} Vaishnavism, Puranas, Devotion {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref>|varna=[[वैदिक]] [[चंद्रवंशी]]<nowiki> [[क्षत्रिय]]</nowiki>|image=[[File:Krishna as Envoy.jpg|thumb| दुर्योधन की सभा में भगवान कृष्ण और यादव योद्धा ]]}}'''یادو''' [[بھارت|ہندوستان]] تے [[نیپال]] دی روایتی طور تے جنگجو-مویشی پال برادری اے۔ جفرلٹ دا کہنا اے کہ زیادہ تر جدید یادو [[کسان]] نیں، جو بنیادی طور تے زمین دی کھیتی کرن چ مصروف نیں، تے اک تہائی توں وی گھٹ آبادی مویشی پالن یا ڈیری فارمنگ چ مصروف اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OAkW94DtUMAC&redir_esc=y|title=India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2003|publisher=Hurst & Company|isbn=978-1-85065-670-8|pages=188|language=en}}</ref> یادو / اہیر برادری [[بھارت|ہندوستان]] دی واحد سب توں وڈی برادری اے۔ ایہ کسی خاص خطے تک محدود نئيں نيں بلکہ ملک دے تقریباً تمام حصےآں وچ رہندے نيں۔ تاہم، اوہ [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[بیہار|بہار]] چ غالب ہن۔ راجستھان، [[مدھیہ پردیش]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[اوڑیسا|اڑیسہ]] ، [[بنگال]] ، [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، [[آندھراپردیش|آندھرا پردیش]] ، [[تامل ناڈو|تمل ناڈو]] تے [[کرناٹک]] ورگے دوجے ریاستاں چ وی یادو دی اہم آبادی اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p69GMA226bgC&newbks=0&hl=en|title=Followers of Krishna: Yadavas of India|last=Yadava|first=S. D. S.|date=2006|publisher=Lancer Publishers|isbn=978-81-7062-216-1|language=en}}</ref> یادو برادری [[بیہار|بہار]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[دلی|دہلی]] ، [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[جھاڑکھنڈ|جھارکھنڈ]] ، [[کرناٹک]] ، [[مدھیہ پردیش]] ، [[اوڑیسا|اڈیشہ]] ، [[راجستھان]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[لہندا بنگال|مغربی بنگال]] وچ پایا جاندا ا ے۔ ریاستاں وچ [[ہور پسماندہ طبقات|دوجے پسماندہ طبقیاں]] (او بی سی) دے طور تے سرکاری نوکریاں تے تعلیمی اداریاں وچ نمائندگی ۔ == اصل تے تریخ == === رگ وید وچ === یادو شبد نوں "یدو دی اولاد" دے طور تے ترجمہ کیتا جاندا اے۔ یادو پنج ابتدائی ہند آریائی قبیلےآں (پنچجن، پنچکرشتیا یا پنچمانوشیا) چوں اک اے جہدا ذکر [[رگ وید]] چ کیتا گیا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=GW5Gx0HSXKUC&pg=PA187|year=2008|publisher=Pearson Education|location=Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|page=187}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Jamison|first=Stephanie|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184}}</ref> <ref name=":0">{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Substrate Languages in Old Indo-Aryan: (Ṛgvedic, Middle and Late Vedic).|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.411.6137&rep=rep1&type=pdf}}</ref> یادوآں دا تورواسو قبیلے دے نال قبائلی اتحاد سی ، تے انہاں دا ذکر اکثر اک دوسرے دے نال کیتا جاندا سی ۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Autochthonous Aryans?: The Evidence from Old Indian and Iranian Texts.|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/EJVS-7-3.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|last=Erdosy|first=George|title=Language, Material Culture and Ethnicity. The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Rgvedic history: poets, chieftains and politics|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=|location=}}</ref> یادو اک سندھ قبیلہ سی جہڑا جزوی طور تے [[इंडो-आर्यन और भारत में जाति व्यवस्था: ऐतिहासिक, सांस्कृतिक और राजनीतिक दृष्टिकोण"|ہند آریائی رہتل]] توں متاثر سی۔ پورو تے بھارت قبیلیاں دے آن دے ویلے تک، یادو-تورواسو [[پنجاب]] چ آباد ہو چکے سن، یادو ممکنہ طور تے [[دریائے جمنا|یمنا دریا]] دے کنارے رہندے سن۔ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] دے منڈل 4 تے 5 وچ، یادو (یادو) تے ترواس نو غیر ملکی ذات دے طور تے بیان کیتا گیا اے تے انہاں نو سمندری راستے دے ذریعے [[اندرا|اندر]] دے ذریعہ ہندوستان لیائے جان تے انہاں نو اوتھ ے آباد کرن دا ذکر اے۔ منڈل 5، 6، اتے 8 وچّ یادو-ترواشاں نال نسبتاً مثبت ورتاؤ کیتا گیا ہے، اتے اوہناں نوں کدے-کدے پورو-بھارت دے اتحادی اتے دشمناں دے روپ وچّ بیان کیتا گیا ہے۔ [[دس بادشاہاں دی جنگ|دس راجیاں]] دی لڑائی وچّ یادوآں نوں بھارت سردار سوداس نے ہرا دتا ۔ {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] X.62.10 وچ، یادو تے ترواشاں نو داس-داسیو تے [[بربر]] ( ملچچہاس ) آکھیا جاندا اے۔ تریخ دان آر پی چندا نے قیاس کیتا کہ یادو اصل وچ [[لہندا ایشیا|مغربی ایشیا]] توں سن، جتھوں اوہ [[بھارت|ہندوستان]] ہجرت کر گئے، سوراشٹر یا [[کاٹھیاواڑ|کاٹھیاور]] جزیرہ نما وچ آباد ہوئے، تے فیر [[متھرا]] تک پھیل گئے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=CmaewdodLZQC&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Reflections on the Tantras|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1978|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0691-7|pages=19|language=en|quote=In the Rgveda, x.62.10, the Yadus and Turvaśas are called dāsas or barbarians. From these evidences R.P. Chanda infers that the Yadus were of homo-Alpinus origin, settled originally in Western Asia, whence they came to India, settled in Surāştra or Kathiawad Peninsula and then spread to Mathura.}}</ref> === مہاکاوی تے پراناں وچ === بعد دے ہندو گرنتھاں، جویں کہ مہابھارت، ہریومشا اتے پراناں وچّ یادو نوں راجا یاتی اتے اسدی رانی دیویانی دا وڈا پتر دسیا گیا اے۔ یادو اک مان-مان اتے ستھاپت شاسک سی۔ وشنو پران، بھاگوت پران تے گرود پران دے مطابق یادو دے چار بیٹے سن جدو‏ں کہ دوسرے پراناں وچ اس دے پنج بیٹے سن ۔ مہاتما بدھ تے یاتی دے درمیان تمام بادشاہاں نو‏‏ں سومونشی یا چندروانشی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مہابھارت تے وشنو پران دے مطابق، یادو نے اپنی جوانی اپنے والد یاتی نوں دین توں انکار کر دتا، جس دی وجہ توں یاتی نے لعنت پائی کہ یادو دی اولاد چوں کوئی وی اس دے خاندان تے سلطنت چ شامل نئیں ہو سکے گا۔ اس دی وجہ توں، یادو دی اولاد سوموانشی خاندان توں وکھ ہو گئی، تے بعد چ صرف بادشاہ دی اولاد ہی بادشاہ دی اولاد بن گئی۔ سوم ونشی۔ پر ہری ونشا تے دوجیاں دے مطابق یاتی نے اپنی پوری سلطنت اپنے جیون ویلے وچ اپنے پنج پتراں وچ ونڈ لئی۔ پورو سب تو‏ں چھوٹا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے والد دا پسندیدہ سی تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت دا مرکزی حصہ ملیا سی۔ دوجے بھرا، پختہ عمر دے ہون دے ناطے، سلطنت دے زیادہ دور دراز دے علاقے حاصل کر لئے۔ اے ڈی پوسلکر نے مشاہدہ کیتا کہ یادوآں نو‏‏ں [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ اسور دے طور اُتے حوالہ دتا گیا سی ، جو غیر آریاواں دے نال انہاں دے اختلاط تے آریائی مذہب د‏‏ی پیروی کرنے وچ ڈھل د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ایہ گل نوٹ کرنا ضروری اے کہ [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ وی [[کرشن|کرشن نو]] ‏‏ں سنگھ مکھ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بمن بہاری مجمدار نے اشارہ کیتا اے کہ مہابھارت وچ اک جگہ یادوآں نو‏‏ں ورتی کہیا جاندا اے تے دوسری جگہ کرشن نے اٹھارہ ہزار ورتی اُتے مشتمل اپنے قبیلے دے بارے وچ گل کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=lr9pFQPwhXYC&pg=PA33&dq=yadu+Rigveda&hl=en&ei=zm3VTMvMJ4eucL2qsdQL&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=yadu%20Rigveda&f=false|title=Theory of Avatāra and Divinity of Chaitanya|last=Roy|first=Janmajit|date=2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0169-2|pages=33-34|language=en}}</ref> ہری ونش پران دے مطابق، یادو دا جنم اکشواکو راجٹبر ہریشوا اتے مدھومتی توں ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، " [[متھرا]] دے آسے پاسے دا سارا علاقہ اہیر دا اے۔" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Ta5HAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y|title=Mathurā jile kī bolī|last=Rawat|first=Chandrabhan|date=1967|publisher=Hindustānī Ekeḍemī|pages=77|language=hi|quote=हरिवंश पुराण के अनुसार 'यदु' का जन्म हर्यश्व तथा मधुमती से हुआ था। मधुमती मथुरा के राक्षस-राज 'मधु' की पुत्री थी। मधु कहता है- "मथुरा के चतुर्दिक् सारा प्रदेश आभीरों का है।}}</ref> اپنے وڈے بھرا ولوں تخت توں ہٹائے گئے، ہریشو نے اپنے سوہرے دے دربار وچ پناہ لئی، جس نے اس نوں بہت پیار نال پروان کیتا اتے اس دا سارا راج اس دے حوالے کر دتا، سوائے راجگڑھ مدھوانا دے ، جس نوں اس نے اپنے پتر لاوناسور لئی رکھیا سی۔ اسدے بعد ہریشو نے پوتر گریجرا اتے اک نواں شاہی ٹھکانہ اساریا، اتے انارتا راج نوں مضبوط کیتا، جسدے بعد اسنے انوپ دیش نوں اپنے نال ملا لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books/about/Indian_Antiquary.html?id=Nd1W1ZDx9ukC&printsec=frontcover&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_entity&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Indian Antiquary|date=1872|publisher=Popular Prakashan|pages=234|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.217532/page/n237/mode/1up|title=Annals Of The Bhandarkar Oriental Research Institute Vo. Xxii|last=Dandekar|first=R. n|date=1942|pages=220}}</ref> کئی وڈے [[پراݨ|پراناں]] دے ومسنوچاریتا (شجرہ نسب) دے حصےآں توں، ایہ اندازہ لایا جا سکدا اے کہ یادو اراولی دے علاقے، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، نرمدا وادی ، شمالی دکن تے مشرقی گنگا وادی وچ پھیلے ہوئے سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت]] تے پراناں وچ ذکر اے کہ [[متھرا|متھرا دے]] علاقے اُتے یادو یا یادو ، جو متعدد قبیلےآں دا اک اتحاد اے ، حکومت کردے سن ۔ مہابھارت وچ مگدھ دے پورو حکمراناں تے ممکنہ طور اُتے کورواں دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں یادوآں د‏‏ی متھرا تو‏ں دواراکا د‏‏ی طرف ہجرت دا وی ذکر ا‏‏ے۔ <ref name="sircar1">{{Cite book|last=Sircar|first=D. C.|title=Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India|year=2008|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-2790-5|page=16|url=https://books.google.com/books?id=mh1y1eMgGBMC&pg=PA16|location=Delhi}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.co.in/books?id=zrk0AwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Roshen+Dalal%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت دے]] دور دے یادو [[ویشنو مت]] دے پیروکاراں دے طور تے جانے جاندے سن، جنہاں دے آگو شری [[کرشن]] سن: اوہ سارے پیشے دے لحاظ نال گاں چرواہے سن۔ لیکن اس دے نال ہی انہاں نے کروکشیتر د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیندے ہوئے [[چھتری (ذات)|کشتری]] دا درجہ وی اختیار کيتا۔ موجودہ [[آہیر|اہیر]] وی [[ویشنو مت]] دے پیروکار ہن۔ <ref>{{Cite book|first=Shyam Singh|last=Shashi|title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition|url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ|publisher=Anmol Publications, 1994|isbn=9788170418368}}</ref> اتہاسکار چنتمن ونائک ویدیا دے مطابق، یادوآں دیاں عادتاں چرواہیاں جاں ڈنگراں دے چرواہیاں وانگ سن، جو اس حقیقت توں صاف ثابت ہندا اے کہ جدوں [[کرشن]] دی بھین [[سُبھدرا|سبھادر نوں]] [[ارجن]] نے اغوا کیتا سی، تاں اسنے گوپی جاں عورت چرواہا دا لباس پایا ہویا سی۔ اس حقیقت دی وضاحت کرنا اس ویلے تک ناممکن اے جدوں تک اسی ایہ نئیں فرض کر لینے کہ پوری برادری اس لباس نو استعمال کرن دی عادی سی۔ جس آزادی دے نال اوہ تے دوجیاں یادو عورتاں اس موقعے دی خوشی وچ ریوتک پہاڑی دے آسے پاسے گھومدیاں ہوئیاں بیان کیتیاں گئیاں نیں اوہ وی ظاہر کردی اے کہ اوہناں دے سماجی تعلقات دوجے [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] دے مقابلے وچ زیادہ آزاد تے بے روک ٹوک سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت وچ]] دسیا گیا اے کہ جدوں کرشن نے ارجن دا ساتھ دتا تاں اس نے اس کم دے بدلے وچ دروپدی نوں گواہیاں دی اک فوج دتی۔ گوپ کوئی ہور نئیں سی بلکہ خود یادو سی۔ <ref>{{Cite book|first=Chintaman Vinayak|last=Vaidya|title=Epic India, Or, India as Described in the Mahabharata and the Ramayana|url=https://books.google.com/books?id=dmOUq73LZLgC|year=2001|publisher=Asian Educational Services, 2001|isbn=9788120615649|page=423|quote=The fact that the Yadavas were pastoral in their habits is distinctly proved by the fact that Krishna's sister Subhadra when she was taken away by Arjuna is described as having put on the dress of a Gopi or female cowherd. It is impossible to explain this fact unless we believe that the whole tribe was accustomed to use this dress. The freedom with which she and other Yadava women are described as moving on the Raivataka hill in the festivities on that occasion also shows that their social relations were freer and more unhampered than among the other Kshatriyas. Krishna again when he went over to Arjuna's side is said in the Mahabharata to have given in balance for that act an army of Gopas to Duryodhana. The Gopas could have been no other than the Yadavas themselves.}}</ref> شری رامدھاری سنگھ، ایم.اے.، "اندھک-ورشنی-سنگھ دی اتہاس" سرلیکھک لیکھ وچّ لکھدے ہن - {{اقتباس|"یادو ذات انتہائی محنتی تے موجاں پسند سی ۔ اوہ گاں چرواہے سن جہڑے یمنا دریا دے کنارے انتہائی زرخیز تے آرام دہ علاقےآں وچ اپنے اجڑاں دے نال رہندے سن ۔ اوہناں دے پروارک رسماں-رواجاں توں ایہہ وی ثابت ہندا اے کہ اوہناں دا پیشہ گاں-چراؤنا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ سبدر نو‏‏ں حرم وچ کنتی تے دروپدی د‏‏ی زیارت کردے وقت راگی نئيں بلکہ اک سادہ گاں چرواہے دے لباس وچ بھیجیا جاندا سی ۔ ایہ واقعہ انہاں دے طرز زندگی تے پیشے د‏‏ی واضح گواہی ا‏‏ے۔ شری کرشن اتے بلرام وی جنگلاں وچّ اپنیاں گٔوآں چاردے سن۔ اس توں ایہہ ثابت ہندا ہے کہ امیر اتے غریب اکو جہے آرام نال زندگی جیوندے سن۔ اوہ کافی دودھ، دہی، مکھن تے گھی پیدا کردے سن۔<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=کیہ اہیر، گجر، جٹ، پردیسی نیں؟ (اس کتاب وچ بے شمار تریخی ثبوتاں دا استعمال اس گل نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی کیتا گیا اے کہ اہیر، گجر، تے جٹ غیر ملکی نئيں بلکہ آریہ د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ قمری خاندان دے کشتری نيں) مصنف: شِوپوجن سنگھ کشواہا Shivpujansinh Kushwah|last= شِوپوجن سنگھ کشواہا}}</ref>}} == اہیراں نال تعلق == سکالر ایم ایس اے راؤ دا کہنا اے کہ [[آہیر|اہیراں نو‏‏ں]] قدیم یادوآں تو‏ں پہچاننے دے لئی [[تریخ|تاریخی]] ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Social_Movements_and_Social_Transformati/wWEiAQAAMAAJ?hl=en|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=124|language=en|quote=Besides this mythical origin of the Yadavas, semi-historical and historical evidence exists* for equating the Ahirs with the Yadavas. It is argued that the term Ahir comes from Abhira (Bhandarkar, 1911:16), who were once found in different parts of India, and who in several places wielded political power. The Abhiras are equated with Ahirs, Gopas and Gollas, and all of them are considered Yadavas.}}</ref> اتہاسکار پی ایم چندورکر، ساہتک اتے [[آرکائیو|ایپیگرافک]] دوواں سروتاں دا استعمال کردے ہوئے، کلاسیکی سنسکرت گرنتھاں دے یادوآں نال جدید [[آہیر|اہیر دی]] شناخت کردے ہن۔ [ 35 ] اتہاسکار ٹی پدمجا نے اپنی کتاب دکھنی بھارت وچ کرشن دے مندر: تامل ناڈو وچ اتہاس، کلا اتے روایتاں وچ لکھیا اے، [[آہیر|اہیر]] [[تمل لوک|تامل]] وچ ایار دے ناں نال جانے جاندے ہن، اہیر [[تامل ناڈو]] ہجرت کر گئے اتے اپنیاں بادشاہتاں قائم کیتیاں اتے تانبے دی پلیٹاں دیاں گرانٹاں اتے شلالیکھاں وچ ایہناں ایار / اہیراں دا ذکر کیتا گیا اے جو یادو /یادو نال تعلق رکھدے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-398-4|language=en}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچّ، اہیر، گوپ، گوپال اتے یادو سارے مترادف ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ggtuAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Religions and Communities of India|last=Chopra|first=Pran Nath|date=1982|publisher=Vision Books|isbn=978-0-391-02748-0|pages=140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|url=https://archive.org/details/socialmovementss0000raom|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=[https://archive.org/details/socialmovementss0000raom/page/n150 127]|language=en}}</ref> [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ یادوآں د‏‏ی [[آہیر|ایہیریاں]] دے نال وابستگی د‏‏ی تصدیق اس ثبوت تو‏ں ملدی اے کہ یادو بادشاہت "بہت‏ی حد تک [[آہیر|ایہیریاں]] تو‏ں آباد سی "۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?newbks=0&redir_esc=y&id=c8kiAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Y%C3%A5dava+kingdom|title=Man in India|last=Bahadur)|first=Sarat Chandra Roy (Rai|date=1974|publisher=A. K. Bose|pages=40,41|language=en}}</ref> جس خطے نو [[بطلیموس]] لاریکے دے طور تے بیان کردا اے، پیریپلس دے زمانے چ، تقریباً 80 عیسوی چ ابھیریا ( ابیریا ) کہلاندا سی۔ گجرات دے ایہ اہیر [[مہا بھارت|مہابھارت]] دے دور وچ اشوک تے یادوآں دے زمانے وچ راشٹریہ سن ۔ اس خطے وچ کئی بار [[جمہوریہ|جمہوری نظام]] اپنایا گیا ا‏‏ے۔ مہابھارت کال وچّ یادوآں دے اندھک- ورشنی اتے بھوج جمہوریہ سن، اشوک کال وچّ راشٹرک اتے بھوج جمہوریہ سن اتے کھراویلا کال وچّ راٹھک اتے بھوج جمہوریہ سن۔ [[سمودر گپت|سمودرگپت]] دے ویلے چ، ایتھے ابھیر سن تے پراناں دے مطابق، [[سوراشٹر]] تے [[اوَنتی|ابنتی]] - ابھیر دے [[جمہوریہ]] سن۔ کمارگپت I اتے سکندگپت دے ویلے وچّ پشیامتر قبیلے دے لوک اتھے رہندے سن ۔ ایہہ سارے لوک اک ہی جات دے سن پر وکھ-وکھ دوراں وچ وکھ-وکھ ناواں نال جانے جاندے سن۔ <ref>{{Cite book|last=Yadav|first=J. N. Singh|url=https://books.google.com/books?id=QJNHAAAAMAAJ|title=Yadavas Through the Ages, from Ancient Period to Date|date=1992|publisher=Sharada Publishing House|pages=241|language=en}}</ref> ابھیرا-ترائیکوٹک نامک اک اتہاسک راجٹبر نے 'مہانوکاواں' اتے پراناں وچّ ذکر کیتے گئے ہیہیا یادوآں توں نسل دا دعوہ کیتا ۔ جین ودوان ہیماچندراچاریہ نے اپنے دیاشرایا-کاویہ وچ بادشاہ گراہریپو نوں بیان کیتا اے، جس نے [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] نیڑے ونتھالی تے راج کیتا، اک ابھیرا تے اک یادو دے طور تے بیان کیتا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Tambs-Lyche|first=Harald|url=https://books.google.com/books?id=5ntuAAAAMAAJ&q=Hemachandra+kavya+Yadava|title=Power, Profit, and Poetry: Traditional Society in Kathiawar, Western India|date=1996-12-31|publisher=Manohar Publishers & Distributors|isbn=978-81-7304-176-1|pages=56|language=en|quote=Hemachandra, in the Dyashraya-Kavya, describe the prince Grahasipu, ruling at Vanthali near Junagadh, as an Abhira and a Yadava (Krishna's legendary tribe) (Enthoven 1920, 25).}}</ref> فیر، کھنڈش ضلعے چ بہت سارے پرانے آثار گوالی ( ابھیرا ) راج دے دور دے منے جاندے نیں ۔ آثار قدیمہ دے نقطہ نظر توں، ایہ دیوگری دے یادوآں دے ویلے دے سمجھے جاندے ہن۔ اس لیی، عام خیال دے مطابق، ایہ یادو ابھیر سن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=FoT6gPrbTp8C&newbks=0&hl=en&redir_esc=y|title=The Tribes and Castes of Bombay|last=Enthoven|first=Reginald Edward|date=1990|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0630-2|pages=25|language=en|quote=Again, many ancient remains in the Khándesh district are popularly believed to belong to the period of the Gauli Ráj. From the Archæological point of view, they are to be ascribed to the time of the Yádavas of Devagiri. It is, therefore, not unlikely that, according to popular belief, these Yádavas were Abhiras. This receives some support from the fact that Yaduvanshis even now are one of the most important sub-divisions of the Ahirs.}}</ref> == ہندو مت وچ پورانیک کردار == === دیوی گایتری === * گایتری مقبول [[श्री गायत्री देवी|گایتری]] منتر دا اظہار شدہ روپ اے، جو [[تریخی ویدک مذہب|ویدک]] گرنتھاں توں اک بھجن اے۔ اوہ ساوتری اتے ویدماتا (ویداں دی ماں) دے ناں نال وی جانی جاندی اے۔ پراناں دے مطابق گایتری اک [[آہیر|اہیر]] لڑکی سی جس نے پشکر وچ کیتے جانے والے یگ وچ [[برہما|برہما د]] ‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ADIqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Nārada Purāṇa, a Critical Study|last=Nambiar|first=K. Damodaran|publisher=All-India Kashiraj Trust}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=KDQqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Religion and Philosophy of the Padma-purāṇa|last=Arya|first=Sharda|publisher=Nag Publishers|isbn=978-81-7081-190-9}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=1SMLAQAAMAAJ&q=gayatri+abhira&redir_esc=y|title=The Aryan Path|last=Wadia|first=Sophia|publisher=Theosophy Company (India), Limited}}</ref> === دیوی درگا === * [[درگا]] ہندو دھرم دی اک پرمکھ دیوی اے۔ اوہ ماں دیوی دے اک وڈے پہلو دے طور تے پوجا کیتی جاندی اے تے ہندوستانی دیوتاواں وچ سب توں مشہور تے وڈے پیمانے تے پوجا کیتی جاندی اے۔ اتہاسکار رامپرساد چندا مطابق [[درگا|درگا دا]] وکاس ویلے دے نال-نال بھارتی اپ-براعظم وچّ ہویا۔ چندا دا کہنا اے کہ درگا دا اک قدیم روپ " [[ہمالیا|ہمالیہ]] تے [[وندھیا]] دے وسنیکاں ولوں پوجیا جان آلا اک پہاڑی دیوی دی سنکریٹزم" دا نتیجہ سی جہدے وچ اک جنگی دیوی دے طور تے [[آہیر|ابھیریاں]] دا اک دیوتا سی۔ ویرات پرو ستوتی تے [[وشنو]] گرنتھ وچ، دیوی نو مہامیا یا [[وشنو]] دا یوگنیدر آکھیا جاندا اے۔ ایہ اس دے [[آہیر|ابھیرا]] یا گوپا اصل دی نشاندہی کردے ہن۔ اس توں بعد درگا نے سبھ تباہ کرن والے سمیں دے مجسمے دے روپ وچّ کالی وچّ تبدیلی کیتی، جدکہ اس دے پہلو پرائمری توانائی (آدی شکتی) دے روپ وچّ ابھرے اتے سنسار (پنرجنماں دا چکر) دے سنکلپ وچّ ضم ہو گئے اتے ایہہ وچار ویدک دھرم دی نیہہ اتے اساریا گیا۔ اساطیر تے فلسفہ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=L4bXAAAAMAAJ&q=parvan+stuti&redir_esc=y|title=Durga As Mahisasuramardini|last=Aiyar|first=Indira S.|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-212-0510-8}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=caeJpIj9SdkC&redir_esc=y|title=Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal|last=McDaniel|first=June|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534713-5}}</ref> === دیوی رادھا === * رادھا جسنوں رادھیکا وی کیہا جاندا اے، اک ہندو دیوی اے اتے بارسانا دے اک یادو ( [[آہیر|اہیر]] ) حکمران ورشبھانو دی دھی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=_anlsbp56aoC&pg=PA46&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Book of Krishna|last=Varma|first=Pavan K.|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-306763-4}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ihgIAQAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Káthiáwar|publisher=Government Central Press}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OXXXAAAAMAAJ&dq=vrishabhanu+yadava&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyv5vrq73xAhUNyzgGHeI_D3wQ6AEwAHoECAgQAw|title=Temples of Vrindaban|last=Das|first=R. K.|publisher=Sandeep Prakashan|isbn=978-81-85067-47-6}}</ref> == اک جنگجو ذات دے طور تے == یادو وڈے جنگجو ہن۔ <ref name="ks#1">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=iKsqzB4P1ioC&dq=ahir+warriors&source=gbs_navlinks_s|title=Rajasthan, Part 1|publisher=Popular Prakashan|last=K. S. Singh, B. K. Lavania|pages=45|isbn=9788171547661}}</ref> نارائنی فوج جو بھگوان [[کرشن|کرشن نے]] [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ لڑن لئی دروپدی نوں دتی سی، اوہ اہیر [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] تے مشتمل سی۔ سنسپتکاں وچّ بہادر اہیر یودھے وی موجود سن ۔ [[آہیر|اہیر]] دا ذکر [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ [[چھتری (ذات)|کشتری]] دے طور تے کیتا گیا اے تے اوہ دروناچاریہ ولوں بنائے گئے چکریوہا دا اک بہت اہم حصہ سن، جس نے اپنی فوج وچ صرف [[برہمن|براہمناں]] تے [[چھتری (ذات)|کشتریاں نوں]] اجازت دتی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KTEoAAAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Report of the Indian Statutory Commission ...|last=commission|first=Great Britain Indian statutory|date=1930|publisher=H. M. Stationery Office|language=en|quote=The Narayani Army which the Krishna organised and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharata as being all of the Ahir caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6uY2AQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Rajputana Classes: 1921|date=1922|publisher=Government Monotype Press|language=en|quote=In the Mahabharat it is mentioned that the Narayani army which Sri Krishna organised was composed of Ahirs.}}</ref> <ref>{{Cite book|first=Braj Kumar|last=Pandey|title=Sociology and Economics of Casteism in India: A Study of Bihar|url=https://books.google.com/books?id=e41uAAAAMAAJ|publisher=Pragati Publications, 1996|isbn=9788173070365|quote=The Narayani Army which he organized, and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharat as being all of the Abhira caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7tAOAAAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=برج کا راس رنگمنج|last=اگروال|first=رام نارائن|date=1981|publisher=نیشنل پبلشنگ ہاؤس|language=hi|quote=نارائنی فوج جو بھگوان کرشن نے دروپدی نو‏‏ں مہابھارت وچ لڑنے دے لئی دتی اوہ ابھیرےآں اُتے مشتمل سی۔ سمسپتکاں وچّ بہادر ابھیرا یودھے وی موجود سن ۔ ابھیراس نے درون دے سنہری بنن وچّ اہم کردار نبھایا ۔}}</ref> ہندوستان دے برطانوی حکمراناں نے اہیراں نو‏‏ں " [[مارشل ریس|جنگجو ذاتاں]] " وچ درجہ بندی کيتا۔ انہاں نو‏ں اک طویل عرصے تو‏ں فوج وچ بھرتی کيتا گیا اے <ref>{{Cite book|title=Peasants and monks in British India|first=William R.|last=Pinch|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-20061-6|url=http://books.google.co.uk/books?id=uEP-ceGYsnYC}}</ref> اس وقت برطانوی حکومت نے اہیر د‏‏ی چار کمپنیاں بنائیاں سن جنہاں وچو‏ں دو کمپنیاں 95 واں رسل انفنٹری وچ سن ۔ <ref>{{Cite book|last=M. S. A. Rao|title=Social movements and social transformation: a study of two backward classes movements in India|url=http://books.google.com/books?id=tZAiAAAAMAAJ|date=1 May 1979|publisher=Macmillan}}</ref> 1962ء د‏‏ی چین ہند جنگ دے دوران 13 کماؤں رجمنٹ د‏‏ی [[آہیر|اہیر کمپنی]] د‏‏ی جانب تو‏ں رضانگلا محاذ اُتے اہیر فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی اج وی ہندوستان وچ سراہی جاندی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی بہادری د‏‏ی یاد وچ اس جنگی مقام د‏‏ی یادگار دا ناں "اہیر دھام" رکھیا گیا۔ <ref>{{Cite news|first=Mohan|last=Guruswamy|url=http://www.thehindu.com/opinion/lead/dont-forget-the-heroes-of-rezang-la/article4112584.ece|title=Don’t forget the heroes of Rezang La|date=20 November 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/0|title=‘Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La. Our commander called me crazy and warned that I could be court-martialled’|date=30 October 2012}}</ref> == [[راجٹبر]] == === پردیوٹا راجٹبر === پردیوت راجٹبر اک پرانا بھارتی ابھیرا-یادو راجٹبر سی، جس نے [[اوَنتی|اونتی]] اتے [[مگدھ مہاجنپد|مگدھ اتے]] راج کیتا۔ اس ٹبر نے 138 جاں 152 سال راج کیتا۔ === اہیر راجٹبر === ابھیرا خاندان نے دکن اُتے حکومت کيت‏ی سی ، جتھ‏ے اس نے ممکنہ طور اُتے ستاواہنا خاندان دے بعد حکومت کيتی۔ ابھیرےآں دا اک وسیع راج سی جس وچ جدید مہاراشٹر ، کونکن ، گجرات تے جنوبی مدھیہ پردیش دے کچھ حصے شامل سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lwFIAAAAMAAJ|title=Numismatic Digest|date=1985|publisher=Numismatic Society of Bombay.|language=en}}</ref> اتہاسکار سدھاکر چٹوپادھیائے مطابق دکھنی بھارت وچّ ابھیرا راج بہت زیادہ پھیلیا ہویا سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=78I5lDHU2jQC&pg=PA129&dq=abhira+kingdom&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=abhira%20kingdom&f=false|title=Some Early Dynasties of South India|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1974|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-2941-1|language=en}}</ref> بعض محققین ابھیریاں نو‏‏ں تیسری صدی عیسوی وچ اک عظیم ، تقریبا سامراجی ، طاقت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|last=Majumdar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=k1wuEAAAQBAJ|title=Ancient India|date=2016-01-01|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0435-7|language=en}}</ref> کجھ اتہاسکاراں دے مطابق، کلاچوری ، [[چالوکیا راج ٹبر|چالوکیا]] ، [[راشٹرکوٹ شاہی خاندان|راشٹرکوٹ]] اتے بعد وچّ سیونا یادوا ورگے کئی راجٹبر ایہناں ابھیریاں توں ملدے ہن، جو سیاسی طور تے مضبوط پادری گروہاں دے براہمنی ذات پات دے پربندھ وچّ انضمام نوں اجاگر کردے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=p159EAAAQBAJ&dq=Abhira+pastoralists+clans&pg=PT19&redir_esc=y#v=onepage&q=Abhira%20pastoralists%20clans&f=false|title=Water and Historic Settlements: The Making of a Cultural Landscape|last=Mubayi|first=Yaaminey|date=2022-09-13|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-64163-9|language=en}}</ref> === ٹرائیکوٹکا راجٹبر === عام طور اُتے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ ٹرائیکوٹک راجٹبر ہیہایاونشی ابھیر سن جو کلچوری تے [[چیدی (جنپد)|چیدی]] دور <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=aSe2AAAAIAAJ&q=traikutaka&dq=traikutaka&lr=&ei=wl1TS9zLBojKlQTt24CFDQ&cd=16&redir_esc=y|title=Journal of the Asiatic Society of Bombay|date=1935|publisher=Asiatic Society of Bombay|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=B1WgAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=The Age of Imperial Unity|date=1968|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|language=en}}</ref> اندرادتا ، ڈاہرسن ، ویاہرسین تے وکرمسن اس راجٹبر دے مشہور بادشاہ سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=x40mwFwgK44C&pg=PA49&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan|last=Barnett|first=Lionel D.|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0530-5|language=en}}</ref> ترائیکوٹک اپنے [[ویشنو مت|ویشنو]] فرقے دے لئی جانے جاندے سن ، جو ہیہیا شاخ دے یادو سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7UkzAQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=History of Mediæval Hindu India: Circa 600-800 A.D|last=Vaidya|first=Chintaman Vinayak|date=1921|publisher=Oriental Book Supplying Agency|language=en}}</ref> مہاراجہ ڈاہرسن نے اشومیدھ یگنا وی کیتا ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA426&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|date=1999|publisher=New Age International|isbn=978-81-224-1198-0|language=en}}</ref> === کلچوری راجٹبر === کلاچوری ابتدائی قرون وسطی دے ہندوستانی ابھیرا خاندان سن جنہاں نے موجودہ [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] تے [[مدھیہ پردیش|جنوبی مدھیہ پردیش]] دے کچھ حصےآں اُتے حکومت کيتی۔ اس دا راجگڑھ مہشمتی سی ۔ ایپیگرافک تے سکےآں دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایلورہ تے [[دھاراپوری غاراں|الیفنٹا غار د‏‏ی]] یادگاراں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے کلاچوری حکومت دے دوران تعمیر کيتیاں گئیاں سن۔ <ref>{{Cite book|first=Jitāmitra Prasāda|last=Siṃhadeba|title=Archaeology of Orissa: With Special Reference to Nuapada and Kalahandi|url=https://books.google.com/books?id=2ypuAAAAMAAJ|publisher=R.N. Bhattacharya, 2006|isbn=9788187661504}}</ref> === چوڈاسما (اہیر) خاندان === " چوداسما راجٹبر " اصل وچّ [[سندھ]] صوبے دا اک اہیر راجٹبر سی ۔ [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] آس-پاس اوہناں دا 875 عیسوی توں کافی اثر سی، جدوں اوہناں نے اپنے راجے را چودا دی اگوائی ہیٹھ گرنار دے نیڑے ونتھلی (پرانی ومنستلی) وچ اپنے آپ نوں اکٹھا کر لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=2eIcAAAAMAAJ&dq=&redir_esc=y|title=Junagadh|last=Rajan|first=K. V. Soundara|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/history-of-gujarat-gazetteer-of-bombay-vol.-i_202109|title=History Of Gujarat ( Gazetteer Of Bombay Vol. I)|last=Gazetteer Of Bombay Vol. I}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.36138|title=Abhiras their history and culture|last=SurvaVanshi|first=Bhagwansingh}}</ref> === سیونہ یادو حکمران === [[فائل:Aurangabad_-_Daulatabad_Fort_(95).JPG|left|thumb| دیواگری قلعہ]] یادوونشی اہیراں دے اک گڑھ کھنڈیش توں ملے آثار بہت چرچہ کیتے جان والے 'گوالی راج' نال سنبندھت منے جاندے ہن اتے آثار قدیمہ ولوں دیواگری دے یادوآں نال جڑے ہوئے ہن ۔ اس وجہ تو‏ں بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ دیوگری دے یادو وی ابھیر (اہیر) سن ۔ یادو دور وچ متعدد چھوٹے انحصار بادشاہاں دے حوالے وی ملدے نيں جنہاں وچو‏ں زیادہ تر عام ناں ابھیر یا اہیر تو‏ں بیان کیتے گئے نيں تے اس برادری د‏‏ی آبادی اج تک کھنڈش وچ کافی ا‏‏ے۔ سیونا گاولی یادو خاندان نے شمالی ہندستان د‏‏ی یادوونشی یا چندروانشی برادری تو‏ں نسل دا دعوی کيتا۔ سیوناں اصل وچّ اتر پردیش دے متھرا دے رہن والے سن اتے بعد وچّ دوارکا وچّ وس گئے ۔ اوہناں نوں "کرشناکلوتپننا (بھگوان کرشن دے سلسلے وچّ پیدا ہویا)"، "یدوکلا ونش تلک" اتے "دواراوتیپورورادھیشور (دواریک دا مالک)" دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ بوہت سارے جدید محققین جداں ڈاکٹر کولارکر دا ایہ وی خیال اے کہ یادو شمالی ہندوستان تو‏ں آئے سن ۔ مندرجہ ذیل سیونا یادو بادشاہاں نے دیوگری تے حکومت کیتی- * درڈھاپرہاا * سیون چندرا I * دھیدیاپا I * بھلم I * راجگی * ویدوگی I * ڈھڈیاپپا II * بھلاما II (ساکا 922) * ویشوگی I * بھیلام سوم (ساکا 948) * ویدوگی II * سیون چندر II (ساکا 991) * پرامدیو * سنگھ * مالوگی * امراگنگیا * امرملگی * بھلم وی * سنگھ II * رام چندر === ائیر راجٹبر === ائیراک ہندوستانی یادو خاندان سی جس نے ابتدائی تاریخی دور تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطی دے دور تک جزیرہ نما دے جنوب مغربی سرے اُتے قبضہ کيتا۔ ایہہ قبیلہ روایتی طور تے وژنجم دی بندرگاہ، نانجند دے زرخیز علاقے تے مصالحہ پیدا کرن آلے مغربی گھاٹ دے پہاڑاں دے جنوبی حصےآں تے حکومت کردا سی۔ اس خاندان نو‏‏ں قرون وسطی دے دور وچ کوپاکا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=nHluAAAAMAAJ&q=Ayar&redir_esc=y|title=Social and Cultural History of Tamilnad: To A.D. 1336|last=Subrahmanian|first=N.|publisher=Ennes}}</ref> <ref name=":62">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|title=Historical Geography of Natu in South India with Special Reference to Kerala}}</ref> ایہ قیاس کیتا جاندا اے کہ ائیر دا ناں ابتدائی تامل لفظ "ایار" تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب گواہا اے ۔ گائے چرواہے تامل چ ایار دے ناں توں جانے جاندے سن، ایتھوں تیکر کہ شمالی ہندوستان چ اوہناں نوں [[آہیر|اہیر]] تے ابھیر دے ناں توں جانیا جاندا سی۔ روایت دا کہنا اے کہ پانڈیا ملک دے [[آہیر|اہیر]] [[پانڈۋ راجٹبر|پانڈیا]] دے آباؤ اجداد دے نال تاملکم آئے سن ۔ پوٹیا پہاڑی علاقہ تے اس دا راجگڑھ آی کوڈی دے ناں تو‏ں مشہور سی ۔ نچنارکینیار نے تولکاپیم دے افتتاحی سوتر تے اپنی تبصرے وچ اک رشی اگستیا دے نال یادو نسل دی ہجرت دے بارے وچ اک روایت بیان کیتی اے، جہڑا دواراکا دی مرمت کردا اے تے اپنے نال [[کرشن]] دی سلسلے دے 18 بادشاہاں نوں لے کے جنوب ول جاندا اے۔ . اوتھے، اوہنے جنگلاں نوں صاف کیتا تے اپنے نال لیان آلے سارے لوکاں نوں رہن لئی بادشاہتاں بنائیاں۔ ائیر بادشاہاں نے بعد دے ویلے چ وی یادو-کولا تے [[کرشن]] دے نال اپنی وابستگی نوں سنبھالنا جاری رکھیا، جویں کہ اوہناں دے تانبے دی پلیٹاں دے گرانٹاں تے شلالیکھاں چ ویکھیا جا سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|language=en}}</ref> الف ہلٹبیٹل دے مطابق [[صوبہ کنڑ|کونار]] یادو ذات دا اک علاقائی ناں اے ، جس ذات تو‏ں [[کرشن|کرشن دا]] تعلق ا‏‏ے۔ کئی [[ویشنو مت|ویشنو]] گرنتھاں [[کرشن|کرشن نوں]] ایار ذات، جاں کونار نال جوڑدے ہن، خاص طور تے تھروپاوائی، جس دی رچنا خود دیوی اندل نے کیتی سی، خاص طور تے [[کرشن]] نوں "ایار کولتھو منی ولاکے" دے طور تے حوالہ دندے ہن۔ ذات پات دا ناں کونر تے کوالار دے ناں دے نال تبادلہ کیتا جا سکدا اے جہڑا تامل لفظ کون توں لیا گیا اے، جس دا مطلب "بادشاہ" تے " چرواہا " ہو سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ui5gju8MwDUC&pg=PA35&redir_esc=y|title=The Cult of Draupadi, Volume 1: Mythologies: From Gingee to Kuruksetra|last=Hiltebeitel|first=Alf|date=1988-03-21|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-34046-3|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=YSM9AAAAIAAJ&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Neolithic Cattle-Keepers of South India|last=Studies|first=Faculty of Oriental|publisher=CUP Archive|language=en}}</ref> قرون وسطی دے ائیر خاندان نے اپنے آپ نو‏‏ں یادو یا ورشنی نسل دا دعوی کيتا سی تے اس دعوے نو‏‏ں ویناد تے تراونکور دے حکمراناں نے اگے ودھایا۔ سری پدمنابھا تریوندرم وچّ قرون وسطی دے عیار پروار دے سرپرست دیوتا سن۔ <ref name=":7">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|date=February 1990|title=The Process of State Formation in Travancore|pages=15–33}}</ref> == سنسکرتائزیشن == حال ہی وچ چھپیاں کجھ کتاباں دا دعوہ ہے کہ اجوکے یادو ذات دے لوک صرف اہیر ہی ہن جنہاں نے 1922 وچ کجھ ہندو ذاتاں دی سنسکرتکرن دی لہر دے حصے وجوں اپنی پچھان بدل کے یادو کر لئی سی۔ تاہم، 1881 دی برطانوی مردم شماری اس دعوے دی تردید کردی اے، کسی وی سنسکرتائزیشن تحریک توں ادھی صدی پہلے [[برطانوی راج|، برطانوی مردم شماری]] (1881) نے یادو نوں اہیر دے طور تے شناخت کیتا اے۔ اس وچ دسیا گیا اے کہ یادو جنہاں نو‏ں [[آہیر|اہیر]] تے گاولی وی کہیا جاندا اے اس وقت غالب ذاتاں سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/report-on-the-census-of-british-india-taken-on-the-17th-of-february-1881-vols-i-iii/|title=Report on the Census of British India taken on the 17th of February 1881: Vols. I-III|date=1881-02-17|pages=326|language=en|quote=The Yadavas, who in their turn are identified with the Gaolis and Ahirs, were the dominant race at that time.}}</ref> == ایہہ وی ویکھو == [[آہیر|اہیر]] == حوالے == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{حوالے|2}} [[گٹھ:قوم قبیلے]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] em2cd1aepar26on1qsd4oj2aacq144i 711061 711060 2026-08-29T04:54:04Z Abbas dhothar 361 /* مہاکاوی تے پراناں وچ */ 711061 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste|caption=|caste_name=यादव|subdivisions=[[यदुवंशी]] ,[[ग्वालवंशी]] और [[नंदवंशी]]|populated_states=[[भारत]] और [[नेपाल]]|religions=[[हिन्दू]] में ([[वैष्णव]] या [[भागवत]] सम्प्रदाय के अनुयायी)<ref>{{cite book|first=Shyam Singh |last=Shashi |title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition |url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ |year=1994 |publisher=Anmol Publications, 1994 |isbn=9788170418368 |page=76 |quote=The Yadavas of the Mahabharata period were known to be the followers of Vaisnavism, of which Krsna was the leader: they were gopas (cowherd) by profession, but at the same time they held the status of the Ksatriyas, participating in the battle of Kurukshetra. The present Ahirs are also followers of Vaisnavism.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=n8rTDwAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=History of Ancient India Revisited, A Vedic-Puranic View.|last=Chopra|first=Omesh K.|date=2020-03-02|publisher=BlueRose Publishers|pages=252|language=en|quote=Sanskrit scholars such as Panini and Chanakya say that Abhiras follow the Bhagavata sect of Hindu religion.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Bhagavata|title=Bhagavata {{!}} Vaishnavism, Puranas, Devotion {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref>|varna=[[वैदिक]] [[चंद्रवंशी]]<nowiki> [[क्षत्रिय]]</nowiki>|image=[[File:Krishna as Envoy.jpg|thumb| दुर्योधन की सभा में भगवान कृष्ण और यादव योद्धा ]]}}'''یادو''' [[بھارت|ہندوستان]] تے [[نیپال]] دی روایتی طور تے جنگجو-مویشی پال برادری اے۔ جفرلٹ دا کہنا اے کہ زیادہ تر جدید یادو [[کسان]] نیں، جو بنیادی طور تے زمین دی کھیتی کرن چ مصروف نیں، تے اک تہائی توں وی گھٹ آبادی مویشی پالن یا ڈیری فارمنگ چ مصروف اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OAkW94DtUMAC&redir_esc=y|title=India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2003|publisher=Hurst & Company|isbn=978-1-85065-670-8|pages=188|language=en}}</ref> یادو / اہیر برادری [[بھارت|ہندوستان]] دی واحد سب توں وڈی برادری اے۔ ایہ کسی خاص خطے تک محدود نئيں نيں بلکہ ملک دے تقریباً تمام حصےآں وچ رہندے نيں۔ تاہم، اوہ [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[بیہار|بہار]] چ غالب ہن۔ راجستھان، [[مدھیہ پردیش]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[اوڑیسا|اڑیسہ]] ، [[بنگال]] ، [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، [[آندھراپردیش|آندھرا پردیش]] ، [[تامل ناڈو|تمل ناڈو]] تے [[کرناٹک]] ورگے دوجے ریاستاں چ وی یادو دی اہم آبادی اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p69GMA226bgC&newbks=0&hl=en|title=Followers of Krishna: Yadavas of India|last=Yadava|first=S. D. S.|date=2006|publisher=Lancer Publishers|isbn=978-81-7062-216-1|language=en}}</ref> یادو برادری [[بیہار|بہار]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[دلی|دہلی]] ، [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[جھاڑکھنڈ|جھارکھنڈ]] ، [[کرناٹک]] ، [[مدھیہ پردیش]] ، [[اوڑیسا|اڈیشہ]] ، [[راجستھان]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[لہندا بنگال|مغربی بنگال]] وچ پایا جاندا ا ے۔ ریاستاں وچ [[ہور پسماندہ طبقات|دوجے پسماندہ طبقیاں]] (او بی سی) دے طور تے سرکاری نوکریاں تے تعلیمی اداریاں وچ نمائندگی ۔ == اصل تے تریخ == === رگ وید وچ === یادو شبد نوں "یدو دی اولاد" دے طور تے ترجمہ کیتا جاندا اے۔ یادو پنج ابتدائی ہند آریائی قبیلےآں (پنچجن، پنچکرشتیا یا پنچمانوشیا) چوں اک اے جہدا ذکر [[رگ وید]] چ کیتا گیا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=GW5Gx0HSXKUC&pg=PA187|year=2008|publisher=Pearson Education|location=Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|page=187}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Jamison|first=Stephanie|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184}}</ref> <ref name=":0">{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Substrate Languages in Old Indo-Aryan: (Ṛgvedic, Middle and Late Vedic).|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.411.6137&rep=rep1&type=pdf}}</ref> یادوآں دا تورواسو قبیلے دے نال قبائلی اتحاد سی ، تے انہاں دا ذکر اکثر اک دوسرے دے نال کیتا جاندا سی ۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Autochthonous Aryans?: The Evidence from Old Indian and Iranian Texts.|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/EJVS-7-3.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|last=Erdosy|first=George|title=Language, Material Culture and Ethnicity. The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Rgvedic history: poets, chieftains and politics|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=|location=}}</ref> یادو اک سندھ قبیلہ سی جہڑا جزوی طور تے [[इंडो-आर्यन और भारत में जाति व्यवस्था: ऐतिहासिक, सांस्कृतिक और राजनीतिक दृष्टिकोण"|ہند آریائی رہتل]] توں متاثر سی۔ پورو تے بھارت قبیلیاں دے آن دے ویلے تک، یادو-تورواسو [[پنجاب]] چ آباد ہو چکے سن، یادو ممکنہ طور تے [[دریائے جمنا|یمنا دریا]] دے کنارے رہندے سن۔ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] دے منڈل 4 تے 5 وچ، یادو (یادو) تے ترواس نو غیر ملکی ذات دے طور تے بیان کیتا گیا اے تے انہاں نو سمندری راستے دے ذریعے [[اندرا|اندر]] دے ذریعہ ہندوستان لیائے جان تے انہاں نو اوتھ ے آباد کرن دا ذکر اے۔ منڈل 5، 6، اتے 8 وچّ یادو-ترواشاں نال نسبتاً مثبت ورتاؤ کیتا گیا ہے، اتے اوہناں نوں کدے-کدے پورو-بھارت دے اتحادی اتے دشمناں دے روپ وچّ بیان کیتا گیا ہے۔ [[دس بادشاہاں دی جنگ|دس راجیاں]] دی لڑائی وچّ یادوآں نوں بھارت سردار سوداس نے ہرا دتا ۔ {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] X.62.10 وچ، یادو تے ترواشاں نو داس-داسیو تے [[بربر]] ( ملچچہاس ) آکھیا جاندا اے۔ تریخ دان آر پی چندا نے قیاس کیتا کہ یادو اصل وچ [[لہندا ایشیا|مغربی ایشیا]] توں سن، جتھوں اوہ [[بھارت|ہندوستان]] ہجرت کر گئے، سوراشٹر یا [[کاٹھیاواڑ|کاٹھیاور]] جزیرہ نما وچ آباد ہوئے، تے فیر [[متھرا]] تک پھیل گئے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=CmaewdodLZQC&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Reflections on the Tantras|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1978|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0691-7|pages=19|language=en|quote=In the Rgveda, x.62.10, the Yadus and Turvaśas are called dāsas or barbarians. From these evidences R.P. Chanda infers that the Yadus were of homo-Alpinus origin, settled originally in Western Asia, whence they came to India, settled in Surāştra or Kathiawad Peninsula and then spread to Mathura.}}</ref> === مہاکاوی تے پراناں وچ === بعد دے ہندو گرنتھاں، جویں کہ مہابھارت، ہریومشا اتے پراناں وچّ یادو نوں راجا یاتی اتے اسدی رانی دیویانی دا وڈا پتر دسیا گیا اے۔ یادو اک مان-مان اتے ستھاپت شاسک سی۔ وشنو پران، بھاگوت پران تے گرود پران دے مطابق یادو دے چار بیٹے سن جدو‏ں کہ دوسرے پراناں وچ اس دے پنج بیٹے سن ۔ مہاتما بدھ تے یاتی دے درمیان تمام بادشاہاں نو‏‏ں سومونشی یا چندروانشی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مہابھارت تے وشنو پران دے مطابق، یادو نے اپنی جوانی اپنے والد یاتی نوں دین توں انکار کر دتا، جس دی وجہ توں یاتی نے لعنت پائی کہ یادو دی اولاد چوں کوئی وی اس دے خاندان تے سلطنت چ شامل نئیں ہو سکے گا۔ اس دی وجہ توں، یادو دی اولاد سوموانشی خاندان توں وکھ ہو گئی، تے بعد چ صرف بادشاہ دی اولاد ہی بادشاہ دی اولاد بن گئی۔ سوم ونشی۔ پر ہری ونشا تے دوجیاں دے مطابق یاتی نے اپنی پوری سلطنت اپنے جیون ویلے وچ اپنے پنج پتراں وچ ونڈ لئی۔ پورو سب تو‏ں چھوٹا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے والد دا پسندیدہ سی تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت دا مرکزی حصہ ملیا سی۔ دوجے بھرا، پختہ عمر دے ہون دے ناطے، سلطنت دے زیادہ دور دراز دے علاقے حاصل کر لئے۔ اے ڈی پوسلکر نے مشاہدہ کیتا کہ یادوآں نو‏‏ں [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ اسور دے طور اُتے حوالہ دتا گیا سی ، جو غیر آریاواں دے نال انہاں دے اختلاط تے آریائی مذہب د‏‏ی پیروی کرنے وچ ڈھل د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ایہ گل نوٹ کرنا ضروری اے کہ [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ وی [[کرشن|کرشن نو]] ‏‏ں سنگھ مکھ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بمن بہاری مجمدار نے اشارہ کیتا اے کہ مہابھارت وچ اک جگہ یادوآں نو‏‏ں ورتی کہیا جاندا اے تے دوسری جگہ کرشن نے اٹھارہ ہزار ورتی اُتے مشتمل اپنے قبیلے دے بارے وچ گل کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=lr9pFQPwhXYC&pg=PA33&dq=yadu+Rigveda&hl=en&ei=zm3VTMvMJ4eucL2qsdQL&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=yadu%20Rigveda&f=false|title=Theory of Avatāra and Divinity of Chaitanya|last=Roy|first=Janmajit|date=2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0169-2|pages=33-34|language=en}}</ref> ہری ونش پران دے مطابق، یادو دا جنم اکشواکو راجٹبر ہریشوا اتے مدھومتی توں ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، " [[متھرا]] دے آسے پاسے دا سارا علاقہ اہیر دا اے۔" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Ta5HAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y|title=Mathurā jile kī bolī|last=Rawat|first=Chandrabhan|date=1967|publisher=Hindustānī Ekeḍemī|pages=77|language=hi|quote=ہری ونش پران دے مطابق یادو دا جنم ہریشو اتے مدھومتی دے گھر ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، "متھرا دے آلے دوالے دا سارا علاقہ اہیریاں دا اے۔"}}</ref> اپنے وڈے بھرا ولوں تخت توں ہٹائے گئے، ہریشو نے اپنے سوہرے دے دربار وچ پناہ لئی، جس نے اس نوں بہت پیار نال پروان کیتا اتے اس دا سارا راج اس دے حوالے کر دتا، سوائے راجگڑھ مدھوانا دے ، جس نوں اس نے اپنے پتر لاوناسور لئی رکھیا سی۔ اسدے بعد ہریشو نے پوتر گریجرا اتے اک نواں شاہی ٹھکانہ اساریا، اتے انارتا راج نوں مضبوط کیتا، جسدے بعد اسنے انوپ دیش نوں اپنے نال ملا لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books/about/Indian_Antiquary.html?id=Nd1W1ZDx9ukC&printsec=frontcover&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_entity&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Indian Antiquary|date=1872|publisher=Popular Prakashan|pages=234|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.217532/page/n237/mode/1up|title=Annals Of The Bhandarkar Oriental Research Institute Vo. Xxii|last=Dandekar|first=R. n|date=1942|pages=220}}</ref> کئی وڈے [[پراݨ|پراناں]] دے ومسنوچاریتا (شجرہ نسب) دے حصےآں توں، ایہ اندازہ لایا جا سکدا اے کہ یادو اراولی دے علاقے، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، نرمدا وادی ، شمالی دکن تے مشرقی گنگا وادی وچ پھیلے ہوئے سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت]] تے پراناں وچ ذکر اے کہ [[متھرا|متھرا دے]] علاقے اُتے یادو یا یادو ، جو متعدد قبیلےآں دا اک اتحاد اے ، حکومت کردے سن ۔ مہابھارت وچ مگدھ دے پورو حکمراناں تے ممکنہ طور اُتے کورواں دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں یادوآں د‏‏ی متھرا تو‏ں دواراکا د‏‏ی طرف ہجرت دا وی ذکر ا‏‏ے۔ <ref name="sircar1">{{Cite book|last=Sircar|first=D. C.|title=Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India|year=2008|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-2790-5|page=16|url=https://books.google.com/books?id=mh1y1eMgGBMC&pg=PA16|location=Delhi}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.co.in/books?id=zrk0AwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Roshen+Dalal%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت دے]] دور دے یادو [[ویشنو مت]] دے پیروکاراں دے طور تے جانے جاندے سن، جنہاں دے آگو شری [[کرشن]] سن: اوہ سارے پیشے دے لحاظ نال گاں چرواہے سن۔ لیکن اس دے نال ہی انہاں نے کروکشیتر د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیندے ہوئے [[چھتری (ذات)|کشتری]] دا درجہ وی اختیار کيتا۔ موجودہ [[آہیر|اہیر]] وی [[ویشنو مت]] دے پیروکار ہن۔ <ref>{{Cite book|first=Shyam Singh|last=Shashi|title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition|url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ|publisher=Anmol Publications, 1994|isbn=9788170418368}}</ref> اتہاسکار چنتمن ونائک ویدیا دے مطابق، یادوآں دیاں عادتاں چرواہیاں جاں ڈنگراں دے چرواہیاں وانگ سن، جو اس حقیقت توں صاف ثابت ہندا اے کہ جدوں [[کرشن]] دی بھین [[سُبھدرا|سبھادر نوں]] [[ارجن]] نے اغوا کیتا سی، تاں اسنے گوپی جاں عورت چرواہا دا لباس پایا ہویا سی۔ اس حقیقت دی وضاحت کرنا اس ویلے تک ناممکن اے جدوں تک اسی ایہ نئیں فرض کر لینے کہ پوری برادری اس لباس نو استعمال کرن دی عادی سی۔ جس آزادی دے نال اوہ تے دوجیاں یادو عورتاں اس موقعے دی خوشی وچ ریوتک پہاڑی دے آسے پاسے گھومدیاں ہوئیاں بیان کیتیاں گئیاں نیں اوہ وی ظاہر کردی اے کہ اوہناں دے سماجی تعلقات دوجے [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] دے مقابلے وچ زیادہ آزاد تے بے روک ٹوک سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت وچ]] دسیا گیا اے کہ جدوں کرشن نے ارجن دا ساتھ دتا تاں اس نے اس کم دے بدلے وچ دروپدی نوں گواہیاں دی اک فوج دتی۔ گوپ کوئی ہور نئیں سی بلکہ خود یادو سی۔ <ref>{{Cite book|first=Chintaman Vinayak|last=Vaidya|title=Epic India, Or, India as Described in the Mahabharata and the Ramayana|url=https://books.google.com/books?id=dmOUq73LZLgC|year=2001|publisher=Asian Educational Services, 2001|isbn=9788120615649|page=423|quote=The fact that the Yadavas were pastoral in their habits is distinctly proved by the fact that Krishna's sister Subhadra when she was taken away by Arjuna is described as having put on the dress of a Gopi or female cowherd. It is impossible to explain this fact unless we believe that the whole tribe was accustomed to use this dress. The freedom with which she and other Yadava women are described as moving on the Raivataka hill in the festivities on that occasion also shows that their social relations were freer and more unhampered than among the other Kshatriyas. Krishna again when he went over to Arjuna's side is said in the Mahabharata to have given in balance for that act an army of Gopas to Duryodhana. The Gopas could have been no other than the Yadavas themselves.}}</ref> شری رامدھاری سنگھ، ایم.اے.، "اندھک-ورشنی-سنگھ دی اتہاس" سرلیکھک لیکھ وچّ لکھدے ہن - {{اقتباس|"یادو ذات انتہائی محنتی تے موجاں پسند سی ۔ اوہ گاں چرواہے سن جہڑے یمنا دریا دے کنارے انتہائی زرخیز تے آرام دہ علاقےآں وچ اپنے اجڑاں دے نال رہندے سن ۔ اوہناں دے پروارک رسماں-رواجاں توں ایہہ وی ثابت ہندا اے کہ اوہناں دا پیشہ گاں-چراؤنا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ سبدر نو‏‏ں حرم وچ کنتی تے دروپدی د‏‏ی زیارت کردے وقت راگی نئيں بلکہ اک سادہ گاں چرواہے دے لباس وچ بھیجیا جاندا سی ۔ ایہ واقعہ انہاں دے طرز زندگی تے پیشے د‏‏ی واضح گواہی ا‏‏ے۔ شری کرشن اتے بلرام وی جنگلاں وچّ اپنیاں گٔوآں چاردے سن۔ اس توں ایہہ ثابت ہندا ہے کہ امیر اتے غریب اکو جہے آرام نال زندگی جیوندے سن۔ اوہ کافی دودھ، دہی، مکھن تے گھی پیدا کردے سن۔<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=کیہ اہیر، گجر، جٹ، پردیسی نیں؟ (اس کتاب وچ بے شمار تریخی ثبوتاں دا استعمال اس گل نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی کیتا گیا اے کہ اہیر، گجر، تے جٹ غیر ملکی نئيں بلکہ آریہ د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ قمری خاندان دے کشتری نيں) مصنف: شِوپوجن سنگھ کشواہا Shivpujansinh Kushwah|last= شِوپوجن سنگھ کشواہا}}</ref>}} == اہیراں نال تعلق == سکالر ایم ایس اے راؤ دا کہنا اے کہ [[آہیر|اہیراں نو‏‏ں]] قدیم یادوآں تو‏ں پہچاننے دے لئی [[تریخ|تاریخی]] ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Social_Movements_and_Social_Transformati/wWEiAQAAMAAJ?hl=en|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=124|language=en|quote=Besides this mythical origin of the Yadavas, semi-historical and historical evidence exists* for equating the Ahirs with the Yadavas. It is argued that the term Ahir comes from Abhira (Bhandarkar, 1911:16), who were once found in different parts of India, and who in several places wielded political power. The Abhiras are equated with Ahirs, Gopas and Gollas, and all of them are considered Yadavas.}}</ref> اتہاسکار پی ایم چندورکر، ساہتک اتے [[آرکائیو|ایپیگرافک]] دوواں سروتاں دا استعمال کردے ہوئے، کلاسیکی سنسکرت گرنتھاں دے یادوآں نال جدید [[آہیر|اہیر دی]] شناخت کردے ہن۔ [ 35 ] اتہاسکار ٹی پدمجا نے اپنی کتاب دکھنی بھارت وچ کرشن دے مندر: تامل ناڈو وچ اتہاس، کلا اتے روایتاں وچ لکھیا اے، [[آہیر|اہیر]] [[تمل لوک|تامل]] وچ ایار دے ناں نال جانے جاندے ہن، اہیر [[تامل ناڈو]] ہجرت کر گئے اتے اپنیاں بادشاہتاں قائم کیتیاں اتے تانبے دی پلیٹاں دیاں گرانٹاں اتے شلالیکھاں وچ ایہناں ایار / اہیراں دا ذکر کیتا گیا اے جو یادو /یادو نال تعلق رکھدے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-398-4|language=en}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچّ، اہیر، گوپ، گوپال اتے یادو سارے مترادف ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ggtuAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Religions and Communities of India|last=Chopra|first=Pran Nath|date=1982|publisher=Vision Books|isbn=978-0-391-02748-0|pages=140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|url=https://archive.org/details/socialmovementss0000raom|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=[https://archive.org/details/socialmovementss0000raom/page/n150 127]|language=en}}</ref> [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ یادوآں د‏‏ی [[آہیر|ایہیریاں]] دے نال وابستگی د‏‏ی تصدیق اس ثبوت تو‏ں ملدی اے کہ یادو بادشاہت "بہت‏ی حد تک [[آہیر|ایہیریاں]] تو‏ں آباد سی "۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?newbks=0&redir_esc=y&id=c8kiAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Y%C3%A5dava+kingdom|title=Man in India|last=Bahadur)|first=Sarat Chandra Roy (Rai|date=1974|publisher=A. K. Bose|pages=40,41|language=en}}</ref> جس خطے نو [[بطلیموس]] لاریکے دے طور تے بیان کردا اے، پیریپلس دے زمانے چ، تقریباً 80 عیسوی چ ابھیریا ( ابیریا ) کہلاندا سی۔ گجرات دے ایہ اہیر [[مہا بھارت|مہابھارت]] دے دور وچ اشوک تے یادوآں دے زمانے وچ راشٹریہ سن ۔ اس خطے وچ کئی بار [[جمہوریہ|جمہوری نظام]] اپنایا گیا ا‏‏ے۔ مہابھارت کال وچّ یادوآں دے اندھک- ورشنی اتے بھوج جمہوریہ سن، اشوک کال وچّ راشٹرک اتے بھوج جمہوریہ سن اتے کھراویلا کال وچّ راٹھک اتے بھوج جمہوریہ سن۔ [[سمودر گپت|سمودرگپت]] دے ویلے چ، ایتھے ابھیر سن تے پراناں دے مطابق، [[سوراشٹر]] تے [[اوَنتی|ابنتی]] - ابھیر دے [[جمہوریہ]] سن۔ کمارگپت I اتے سکندگپت دے ویلے وچّ پشیامتر قبیلے دے لوک اتھے رہندے سن ۔ ایہہ سارے لوک اک ہی جات دے سن پر وکھ-وکھ دوراں وچ وکھ-وکھ ناواں نال جانے جاندے سن۔ <ref>{{Cite book|last=Yadav|first=J. N. Singh|url=https://books.google.com/books?id=QJNHAAAAMAAJ|title=Yadavas Through the Ages, from Ancient Period to Date|date=1992|publisher=Sharada Publishing House|pages=241|language=en}}</ref> ابھیرا-ترائیکوٹک نامک اک اتہاسک راجٹبر نے 'مہانوکاواں' اتے پراناں وچّ ذکر کیتے گئے ہیہیا یادوآں توں نسل دا دعوہ کیتا ۔ جین ودوان ہیماچندراچاریہ نے اپنے دیاشرایا-کاویہ وچ بادشاہ گراہریپو نوں بیان کیتا اے، جس نے [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] نیڑے ونتھالی تے راج کیتا، اک ابھیرا تے اک یادو دے طور تے بیان کیتا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Tambs-Lyche|first=Harald|url=https://books.google.com/books?id=5ntuAAAAMAAJ&q=Hemachandra+kavya+Yadava|title=Power, Profit, and Poetry: Traditional Society in Kathiawar, Western India|date=1996-12-31|publisher=Manohar Publishers & Distributors|isbn=978-81-7304-176-1|pages=56|language=en|quote=Hemachandra, in the Dyashraya-Kavya, describe the prince Grahasipu, ruling at Vanthali near Junagadh, as an Abhira and a Yadava (Krishna's legendary tribe) (Enthoven 1920, 25).}}</ref> فیر، کھنڈش ضلعے چ بہت سارے پرانے آثار گوالی ( ابھیرا ) راج دے دور دے منے جاندے نیں ۔ آثار قدیمہ دے نقطہ نظر توں، ایہ دیوگری دے یادوآں دے ویلے دے سمجھے جاندے ہن۔ اس لیی، عام خیال دے مطابق، ایہ یادو ابھیر سن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=FoT6gPrbTp8C&newbks=0&hl=en&redir_esc=y|title=The Tribes and Castes of Bombay|last=Enthoven|first=Reginald Edward|date=1990|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0630-2|pages=25|language=en|quote=Again, many ancient remains in the Khándesh district are popularly believed to belong to the period of the Gauli Ráj. From the Archæological point of view, they are to be ascribed to the time of the Yádavas of Devagiri. It is, therefore, not unlikely that, according to popular belief, these Yádavas were Abhiras. This receives some support from the fact that Yaduvanshis even now are one of the most important sub-divisions of the Ahirs.}}</ref> == ہندو مت وچ پورانیک کردار == === دیوی گایتری === * گایتری مقبول [[श्री गायत्री देवी|گایتری]] منتر دا اظہار شدہ روپ اے، جو [[تریخی ویدک مذہب|ویدک]] گرنتھاں توں اک بھجن اے۔ اوہ ساوتری اتے ویدماتا (ویداں دی ماں) دے ناں نال وی جانی جاندی اے۔ پراناں دے مطابق گایتری اک [[آہیر|اہیر]] لڑکی سی جس نے پشکر وچ کیتے جانے والے یگ وچ [[برہما|برہما د]] ‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ADIqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Nārada Purāṇa, a Critical Study|last=Nambiar|first=K. Damodaran|publisher=All-India Kashiraj Trust}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=KDQqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Religion and Philosophy of the Padma-purāṇa|last=Arya|first=Sharda|publisher=Nag Publishers|isbn=978-81-7081-190-9}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=1SMLAQAAMAAJ&q=gayatri+abhira&redir_esc=y|title=The Aryan Path|last=Wadia|first=Sophia|publisher=Theosophy Company (India), Limited}}</ref> === دیوی درگا === * [[درگا]] ہندو دھرم دی اک پرمکھ دیوی اے۔ اوہ ماں دیوی دے اک وڈے پہلو دے طور تے پوجا کیتی جاندی اے تے ہندوستانی دیوتاواں وچ سب توں مشہور تے وڈے پیمانے تے پوجا کیتی جاندی اے۔ اتہاسکار رامپرساد چندا مطابق [[درگا|درگا دا]] وکاس ویلے دے نال-نال بھارتی اپ-براعظم وچّ ہویا۔ چندا دا کہنا اے کہ درگا دا اک قدیم روپ " [[ہمالیا|ہمالیہ]] تے [[وندھیا]] دے وسنیکاں ولوں پوجیا جان آلا اک پہاڑی دیوی دی سنکریٹزم" دا نتیجہ سی جہدے وچ اک جنگی دیوی دے طور تے [[آہیر|ابھیریاں]] دا اک دیوتا سی۔ ویرات پرو ستوتی تے [[وشنو]] گرنتھ وچ، دیوی نو مہامیا یا [[وشنو]] دا یوگنیدر آکھیا جاندا اے۔ ایہ اس دے [[آہیر|ابھیرا]] یا گوپا اصل دی نشاندہی کردے ہن۔ اس توں بعد درگا نے سبھ تباہ کرن والے سمیں دے مجسمے دے روپ وچّ کالی وچّ تبدیلی کیتی، جدکہ اس دے پہلو پرائمری توانائی (آدی شکتی) دے روپ وچّ ابھرے اتے سنسار (پنرجنماں دا چکر) دے سنکلپ وچّ ضم ہو گئے اتے ایہہ وچار ویدک دھرم دی نیہہ اتے اساریا گیا۔ اساطیر تے فلسفہ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=L4bXAAAAMAAJ&q=parvan+stuti&redir_esc=y|title=Durga As Mahisasuramardini|last=Aiyar|first=Indira S.|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-212-0510-8}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=caeJpIj9SdkC&redir_esc=y|title=Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal|last=McDaniel|first=June|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534713-5}}</ref> === دیوی رادھا === * رادھا جسنوں رادھیکا وی کیہا جاندا اے، اک ہندو دیوی اے اتے بارسانا دے اک یادو ( [[آہیر|اہیر]] ) حکمران ورشبھانو دی دھی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=_anlsbp56aoC&pg=PA46&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Book of Krishna|last=Varma|first=Pavan K.|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-306763-4}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ihgIAQAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Káthiáwar|publisher=Government Central Press}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OXXXAAAAMAAJ&dq=vrishabhanu+yadava&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyv5vrq73xAhUNyzgGHeI_D3wQ6AEwAHoECAgQAw|title=Temples of Vrindaban|last=Das|first=R. K.|publisher=Sandeep Prakashan|isbn=978-81-85067-47-6}}</ref> == اک جنگجو ذات دے طور تے == یادو وڈے جنگجو ہن۔ <ref name="ks#1">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=iKsqzB4P1ioC&dq=ahir+warriors&source=gbs_navlinks_s|title=Rajasthan, Part 1|publisher=Popular Prakashan|last=K. S. Singh, B. K. Lavania|pages=45|isbn=9788171547661}}</ref> نارائنی فوج جو بھگوان [[کرشن|کرشن نے]] [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ لڑن لئی دروپدی نوں دتی سی، اوہ اہیر [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] تے مشتمل سی۔ سنسپتکاں وچّ بہادر اہیر یودھے وی موجود سن ۔ [[آہیر|اہیر]] دا ذکر [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ [[چھتری (ذات)|کشتری]] دے طور تے کیتا گیا اے تے اوہ دروناچاریہ ولوں بنائے گئے چکریوہا دا اک بہت اہم حصہ سن، جس نے اپنی فوج وچ صرف [[برہمن|براہمناں]] تے [[چھتری (ذات)|کشتریاں نوں]] اجازت دتی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KTEoAAAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Report of the Indian Statutory Commission ...|last=commission|first=Great Britain Indian statutory|date=1930|publisher=H. M. Stationery Office|language=en|quote=The Narayani Army which the Krishna organised and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharata as being all of the Ahir caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6uY2AQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Rajputana Classes: 1921|date=1922|publisher=Government Monotype Press|language=en|quote=In the Mahabharat it is mentioned that the Narayani army which Sri Krishna organised was composed of Ahirs.}}</ref> <ref>{{Cite book|first=Braj Kumar|last=Pandey|title=Sociology and Economics of Casteism in India: A Study of Bihar|url=https://books.google.com/books?id=e41uAAAAMAAJ|publisher=Pragati Publications, 1996|isbn=9788173070365|quote=The Narayani Army which he organized, and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharat as being all of the Abhira caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7tAOAAAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=برج کا راس رنگمنج|last=اگروال|first=رام نارائن|date=1981|publisher=نیشنل پبلشنگ ہاؤس|language=hi|quote=نارائنی فوج جو بھگوان کرشن نے دروپدی نو‏‏ں مہابھارت وچ لڑنے دے لئی دتی اوہ ابھیرےآں اُتے مشتمل سی۔ سمسپتکاں وچّ بہادر ابھیرا یودھے وی موجود سن ۔ ابھیراس نے درون دے سنہری بنن وچّ اہم کردار نبھایا ۔}}</ref> ہندوستان دے برطانوی حکمراناں نے اہیراں نو‏‏ں " [[مارشل ریس|جنگجو ذاتاں]] " وچ درجہ بندی کيتا۔ انہاں نو‏ں اک طویل عرصے تو‏ں فوج وچ بھرتی کيتا گیا اے <ref>{{Cite book|title=Peasants and monks in British India|first=William R.|last=Pinch|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-20061-6|url=http://books.google.co.uk/books?id=uEP-ceGYsnYC}}</ref> اس وقت برطانوی حکومت نے اہیر د‏‏ی چار کمپنیاں بنائیاں سن جنہاں وچو‏ں دو کمپنیاں 95 واں رسل انفنٹری وچ سن ۔ <ref>{{Cite book|last=M. S. A. Rao|title=Social movements and social transformation: a study of two backward classes movements in India|url=http://books.google.com/books?id=tZAiAAAAMAAJ|date=1 May 1979|publisher=Macmillan}}</ref> 1962ء د‏‏ی چین ہند جنگ دے دوران 13 کماؤں رجمنٹ د‏‏ی [[آہیر|اہیر کمپنی]] د‏‏ی جانب تو‏ں رضانگلا محاذ اُتے اہیر فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی اج وی ہندوستان وچ سراہی جاندی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی بہادری د‏‏ی یاد وچ اس جنگی مقام د‏‏ی یادگار دا ناں "اہیر دھام" رکھیا گیا۔ <ref>{{Cite news|first=Mohan|last=Guruswamy|url=http://www.thehindu.com/opinion/lead/dont-forget-the-heroes-of-rezang-la/article4112584.ece|title=Don’t forget the heroes of Rezang La|date=20 November 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/0|title=‘Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La. Our commander called me crazy and warned that I could be court-martialled’|date=30 October 2012}}</ref> == [[راجٹبر]] == === پردیوٹا راجٹبر === پردیوت راجٹبر اک پرانا بھارتی ابھیرا-یادو راجٹبر سی، جس نے [[اوَنتی|اونتی]] اتے [[مگدھ مہاجنپد|مگدھ اتے]] راج کیتا۔ اس ٹبر نے 138 جاں 152 سال راج کیتا۔ === اہیر راجٹبر === ابھیرا خاندان نے دکن اُتے حکومت کيت‏ی سی ، جتھ‏ے اس نے ممکنہ طور اُتے ستاواہنا خاندان دے بعد حکومت کيتی۔ ابھیرےآں دا اک وسیع راج سی جس وچ جدید مہاراشٹر ، کونکن ، گجرات تے جنوبی مدھیہ پردیش دے کچھ حصے شامل سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lwFIAAAAMAAJ|title=Numismatic Digest|date=1985|publisher=Numismatic Society of Bombay.|language=en}}</ref> اتہاسکار سدھاکر چٹوپادھیائے مطابق دکھنی بھارت وچّ ابھیرا راج بہت زیادہ پھیلیا ہویا سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=78I5lDHU2jQC&pg=PA129&dq=abhira+kingdom&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=abhira%20kingdom&f=false|title=Some Early Dynasties of South India|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1974|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-2941-1|language=en}}</ref> بعض محققین ابھیریاں نو‏‏ں تیسری صدی عیسوی وچ اک عظیم ، تقریبا سامراجی ، طاقت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|last=Majumdar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=k1wuEAAAQBAJ|title=Ancient India|date=2016-01-01|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0435-7|language=en}}</ref> کجھ اتہاسکاراں دے مطابق، کلاچوری ، [[چالوکیا راج ٹبر|چالوکیا]] ، [[راشٹرکوٹ شاہی خاندان|راشٹرکوٹ]] اتے بعد وچّ سیونا یادوا ورگے کئی راجٹبر ایہناں ابھیریاں توں ملدے ہن، جو سیاسی طور تے مضبوط پادری گروہاں دے براہمنی ذات پات دے پربندھ وچّ انضمام نوں اجاگر کردے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=p159EAAAQBAJ&dq=Abhira+pastoralists+clans&pg=PT19&redir_esc=y#v=onepage&q=Abhira%20pastoralists%20clans&f=false|title=Water and Historic Settlements: The Making of a Cultural Landscape|last=Mubayi|first=Yaaminey|date=2022-09-13|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-64163-9|language=en}}</ref> === ٹرائیکوٹکا راجٹبر === عام طور اُتے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ ٹرائیکوٹک راجٹبر ہیہایاونشی ابھیر سن جو کلچوری تے [[چیدی (جنپد)|چیدی]] دور <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=aSe2AAAAIAAJ&q=traikutaka&dq=traikutaka&lr=&ei=wl1TS9zLBojKlQTt24CFDQ&cd=16&redir_esc=y|title=Journal of the Asiatic Society of Bombay|date=1935|publisher=Asiatic Society of Bombay|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=B1WgAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=The Age of Imperial Unity|date=1968|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|language=en}}</ref> اندرادتا ، ڈاہرسن ، ویاہرسین تے وکرمسن اس راجٹبر دے مشہور بادشاہ سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=x40mwFwgK44C&pg=PA49&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan|last=Barnett|first=Lionel D.|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0530-5|language=en}}</ref> ترائیکوٹک اپنے [[ویشنو مت|ویشنو]] فرقے دے لئی جانے جاندے سن ، جو ہیہیا شاخ دے یادو سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7UkzAQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=History of Mediæval Hindu India: Circa 600-800 A.D|last=Vaidya|first=Chintaman Vinayak|date=1921|publisher=Oriental Book Supplying Agency|language=en}}</ref> مہاراجہ ڈاہرسن نے اشومیدھ یگنا وی کیتا ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA426&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|date=1999|publisher=New Age International|isbn=978-81-224-1198-0|language=en}}</ref> === کلچوری راجٹبر === کلاچوری ابتدائی قرون وسطی دے ہندوستانی ابھیرا خاندان سن جنہاں نے موجودہ [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] تے [[مدھیہ پردیش|جنوبی مدھیہ پردیش]] دے کچھ حصےآں اُتے حکومت کيتی۔ اس دا راجگڑھ مہشمتی سی ۔ ایپیگرافک تے سکےآں دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایلورہ تے [[دھاراپوری غاراں|الیفنٹا غار د‏‏ی]] یادگاراں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے کلاچوری حکومت دے دوران تعمیر کيتیاں گئیاں سن۔ <ref>{{Cite book|first=Jitāmitra Prasāda|last=Siṃhadeba|title=Archaeology of Orissa: With Special Reference to Nuapada and Kalahandi|url=https://books.google.com/books?id=2ypuAAAAMAAJ|publisher=R.N. Bhattacharya, 2006|isbn=9788187661504}}</ref> === چوڈاسما (اہیر) خاندان === " چوداسما راجٹبر " اصل وچّ [[سندھ]] صوبے دا اک اہیر راجٹبر سی ۔ [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] آس-پاس اوہناں دا 875 عیسوی توں کافی اثر سی، جدوں اوہناں نے اپنے راجے را چودا دی اگوائی ہیٹھ گرنار دے نیڑے ونتھلی (پرانی ومنستلی) وچ اپنے آپ نوں اکٹھا کر لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=2eIcAAAAMAAJ&dq=&redir_esc=y|title=Junagadh|last=Rajan|first=K. V. Soundara|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/history-of-gujarat-gazetteer-of-bombay-vol.-i_202109|title=History Of Gujarat ( Gazetteer Of Bombay Vol. I)|last=Gazetteer Of Bombay Vol. I}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.36138|title=Abhiras their history and culture|last=SurvaVanshi|first=Bhagwansingh}}</ref> === سیونہ یادو حکمران === [[فائل:Aurangabad_-_Daulatabad_Fort_(95).JPG|left|thumb| دیواگری قلعہ]] یادوونشی اہیراں دے اک گڑھ کھنڈیش توں ملے آثار بہت چرچہ کیتے جان والے 'گوالی راج' نال سنبندھت منے جاندے ہن اتے آثار قدیمہ ولوں دیواگری دے یادوآں نال جڑے ہوئے ہن ۔ اس وجہ تو‏ں بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ دیوگری دے یادو وی ابھیر (اہیر) سن ۔ یادو دور وچ متعدد چھوٹے انحصار بادشاہاں دے حوالے وی ملدے نيں جنہاں وچو‏ں زیادہ تر عام ناں ابھیر یا اہیر تو‏ں بیان کیتے گئے نيں تے اس برادری د‏‏ی آبادی اج تک کھنڈش وچ کافی ا‏‏ے۔ سیونا گاولی یادو خاندان نے شمالی ہندستان د‏‏ی یادوونشی یا چندروانشی برادری تو‏ں نسل دا دعوی کيتا۔ سیوناں اصل وچّ اتر پردیش دے متھرا دے رہن والے سن اتے بعد وچّ دوارکا وچّ وس گئے ۔ اوہناں نوں "کرشناکلوتپننا (بھگوان کرشن دے سلسلے وچّ پیدا ہویا)"، "یدوکلا ونش تلک" اتے "دواراوتیپورورادھیشور (دواریک دا مالک)" دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ بوہت سارے جدید محققین جداں ڈاکٹر کولارکر دا ایہ وی خیال اے کہ یادو شمالی ہندوستان تو‏ں آئے سن ۔ مندرجہ ذیل سیونا یادو بادشاہاں نے دیوگری تے حکومت کیتی- * درڈھاپرہاا * سیون چندرا I * دھیدیاپا I * بھلم I * راجگی * ویدوگی I * ڈھڈیاپپا II * بھلاما II (ساکا 922) * ویشوگی I * بھیلام سوم (ساکا 948) * ویدوگی II * سیون چندر II (ساکا 991) * پرامدیو * سنگھ * مالوگی * امراگنگیا * امرملگی * بھلم وی * سنگھ II * رام چندر === ائیر راجٹبر === ائیراک ہندوستانی یادو خاندان سی جس نے ابتدائی تاریخی دور تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطی دے دور تک جزیرہ نما دے جنوب مغربی سرے اُتے قبضہ کيتا۔ ایہہ قبیلہ روایتی طور تے وژنجم دی بندرگاہ، نانجند دے زرخیز علاقے تے مصالحہ پیدا کرن آلے مغربی گھاٹ دے پہاڑاں دے جنوبی حصےآں تے حکومت کردا سی۔ اس خاندان نو‏‏ں قرون وسطی دے دور وچ کوپاکا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=nHluAAAAMAAJ&q=Ayar&redir_esc=y|title=Social and Cultural History of Tamilnad: To A.D. 1336|last=Subrahmanian|first=N.|publisher=Ennes}}</ref> <ref name=":62">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|title=Historical Geography of Natu in South India with Special Reference to Kerala}}</ref> ایہ قیاس کیتا جاندا اے کہ ائیر دا ناں ابتدائی تامل لفظ "ایار" تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب گواہا اے ۔ گائے چرواہے تامل چ ایار دے ناں توں جانے جاندے سن، ایتھوں تیکر کہ شمالی ہندوستان چ اوہناں نوں [[آہیر|اہیر]] تے ابھیر دے ناں توں جانیا جاندا سی۔ روایت دا کہنا اے کہ پانڈیا ملک دے [[آہیر|اہیر]] [[پانڈۋ راجٹبر|پانڈیا]] دے آباؤ اجداد دے نال تاملکم آئے سن ۔ پوٹیا پہاڑی علاقہ تے اس دا راجگڑھ آی کوڈی دے ناں تو‏ں مشہور سی ۔ نچنارکینیار نے تولکاپیم دے افتتاحی سوتر تے اپنی تبصرے وچ اک رشی اگستیا دے نال یادو نسل دی ہجرت دے بارے وچ اک روایت بیان کیتی اے، جہڑا دواراکا دی مرمت کردا اے تے اپنے نال [[کرشن]] دی سلسلے دے 18 بادشاہاں نوں لے کے جنوب ول جاندا اے۔ . اوتھے، اوہنے جنگلاں نوں صاف کیتا تے اپنے نال لیان آلے سارے لوکاں نوں رہن لئی بادشاہتاں بنائیاں۔ ائیر بادشاہاں نے بعد دے ویلے چ وی یادو-کولا تے [[کرشن]] دے نال اپنی وابستگی نوں سنبھالنا جاری رکھیا، جویں کہ اوہناں دے تانبے دی پلیٹاں دے گرانٹاں تے شلالیکھاں چ ویکھیا جا سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|language=en}}</ref> الف ہلٹبیٹل دے مطابق [[صوبہ کنڑ|کونار]] یادو ذات دا اک علاقائی ناں اے ، جس ذات تو‏ں [[کرشن|کرشن دا]] تعلق ا‏‏ے۔ کئی [[ویشنو مت|ویشنو]] گرنتھاں [[کرشن|کرشن نوں]] ایار ذات، جاں کونار نال جوڑدے ہن، خاص طور تے تھروپاوائی، جس دی رچنا خود دیوی اندل نے کیتی سی، خاص طور تے [[کرشن]] نوں "ایار کولتھو منی ولاکے" دے طور تے حوالہ دندے ہن۔ ذات پات دا ناں کونر تے کوالار دے ناں دے نال تبادلہ کیتا جا سکدا اے جہڑا تامل لفظ کون توں لیا گیا اے، جس دا مطلب "بادشاہ" تے " چرواہا " ہو سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ui5gju8MwDUC&pg=PA35&redir_esc=y|title=The Cult of Draupadi, Volume 1: Mythologies: From Gingee to Kuruksetra|last=Hiltebeitel|first=Alf|date=1988-03-21|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-34046-3|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=YSM9AAAAIAAJ&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Neolithic Cattle-Keepers of South India|last=Studies|first=Faculty of Oriental|publisher=CUP Archive|language=en}}</ref> قرون وسطی دے ائیر خاندان نے اپنے آپ نو‏‏ں یادو یا ورشنی نسل دا دعوی کيتا سی تے اس دعوے نو‏‏ں ویناد تے تراونکور دے حکمراناں نے اگے ودھایا۔ سری پدمنابھا تریوندرم وچّ قرون وسطی دے عیار پروار دے سرپرست دیوتا سن۔ <ref name=":7">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|date=February 1990|title=The Process of State Formation in Travancore|pages=15–33}}</ref> == سنسکرتائزیشن == حال ہی وچ چھپیاں کجھ کتاباں دا دعوہ ہے کہ اجوکے یادو ذات دے لوک صرف اہیر ہی ہن جنہاں نے 1922 وچ کجھ ہندو ذاتاں دی سنسکرتکرن دی لہر دے حصے وجوں اپنی پچھان بدل کے یادو کر لئی سی۔ تاہم، 1881 دی برطانوی مردم شماری اس دعوے دی تردید کردی اے، کسی وی سنسکرتائزیشن تحریک توں ادھی صدی پہلے [[برطانوی راج|، برطانوی مردم شماری]] (1881) نے یادو نوں اہیر دے طور تے شناخت کیتا اے۔ اس وچ دسیا گیا اے کہ یادو جنہاں نو‏ں [[آہیر|اہیر]] تے گاولی وی کہیا جاندا اے اس وقت غالب ذاتاں سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/report-on-the-census-of-british-india-taken-on-the-17th-of-february-1881-vols-i-iii/|title=Report on the Census of British India taken on the 17th of February 1881: Vols. I-III|date=1881-02-17|pages=326|language=en|quote=The Yadavas, who in their turn are identified with the Gaolis and Ahirs, were the dominant race at that time.}}</ref> == ایہہ وی ویکھو == [[آہیر|اہیر]] == حوالے == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{حوالے|2}} [[گٹھ:قوم قبیلے]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] hmm0bs18ebuynm6l8clibm14sr5j4cs 711062 711061 2026-08-29T04:58:38Z Abbas dhothar 361 711062 wikitext text/x-wiki {{معلومات-نسلی-گروہ}} {{Infobox caste|caption=|caste_name=یادۋ|subdivisions=[[یدوونشی]]، [[گوالونشی]] تے [[نندونشی]]|populated_states=[[ہندوستان]] تے [[نیپال]]|religions=[[ہندو]] وچون ([[ویشنو]] یا [[بھگوت]] فرقے دا پیروکار)<ref>{{cite book|first=Shyam Singh |last=Shashi |title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition |url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ |year=1994 |publisher=Anmol Publications, 1994 |isbn=9788170418368 |page=76 |quote=The Yadavas of the Mahabharata period were known to be the followers of Vaisnavism, of which Krsna was the leader: they were gopas (cowherd) by profession, but at the same time they held the status of the Ksatriyas, participating in the battle of Kurukshetra. The present Ahirs are also followers of Vaisnavism.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=n8rTDwAAQBAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=History of Ancient India Revisited, A Vedic-Puranic View.|last=Chopra|first=Omesh K.|date=2020-03-02|publisher=BlueRose Publishers|pages=252|language=en|quote=Sanskrit scholars such as Panini and Chanakya say that Abhiras follow the Bhagavata sect of Hindu religion.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Bhagavata|title=Bhagavata {{!}} Vaishnavism, Puranas, Devotion {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-02-13}}</ref>|varna=[[ویدک]] [[چندرونشی]] <nowiki> [[کشتریہ]]</nowiki>|image=[[File:Krishna as Envoy.jpg|thumb| دُریودھن دے دربار وچ بھگوان کرشن تے یادو جنگجو ]]}}'''یادو''' [[بھارت|ہندوستان]] تے [[نیپال]] دی روایتی طور تے جنگجو-مویشی پال برادری اے۔ جفرلٹ دا کہنا اے کہ زیادہ تر جدید یادو [[کسان]] نیں، جو بنیادی طور تے زمین دی کھیتی کرن چ مصروف نیں، تے اک تہائی توں وی گھٹ آبادی مویشی پالن یا ڈیری فارمنگ چ مصروف اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OAkW94DtUMAC&redir_esc=y|title=India's Silent Revolution: The Rise of the Lower Castes in North India|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2003|publisher=Hurst & Company|isbn=978-1-85065-670-8|pages=188|language=en}}</ref> یادو / اہیر برادری [[بھارت|ہندوستان]] دی واحد سب توں وڈی برادری اے۔ ایہ کسی خاص خطے تک محدود نئيں نيں بلکہ ملک دے تقریباً تمام حصےآں وچ رہندے نيں۔ تاہم، اوہ [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[بیہار|بہار]] چ غالب ہن۔ راجستھان، [[مدھیہ پردیش]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[اوڑیسا|اڑیسہ]] ، [[بنگال]] ، [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، [[آندھراپردیش|آندھرا پردیش]] ، [[تامل ناڈو|تمل ناڈو]] تے [[کرناٹک]] ورگے دوجے ریاستاں چ وی یادو دی اہم آبادی اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p69GMA226bgC&newbks=0&hl=en|title=Followers of Krishna: Yadavas of India|last=Yadava|first=S. D. S.|date=2006|publisher=Lancer Publishers|isbn=978-81-7062-216-1|language=en}}</ref> یادو برادری [[بیہار|بہار]] ، [[چھتیسگڑھ|چھتیس گڑھ]] ، [[دلی|دہلی]] ، [[ہریاݨا|ہریانہ]] ، [[جھاڑکھنڈ|جھارکھنڈ]] ، [[کرناٹک]] ، [[مدھیہ پردیش]] ، [[اوڑیسا|اڈیشہ]] ، [[راجستھان]] ، [[اُتّر پردیش|اتر پردیش]] تے [[لہندا بنگال|مغربی بنگال]] وچ پایا جاندا ا ے۔ ریاستاں وچ [[ہور پسماندہ طبقات|دوجے پسماندہ طبقیاں]] (او بی سی) دے طور تے سرکاری نوکریاں تے تعلیمی اداریاں وچ نمائندگی ۔ == اصل تے تریخ == === رگ وید وچ === یادو شبد نوں "یدو دی اولاد" دے طور تے ترجمہ کیتا جاندا اے۔ یادو پنج ابتدائی ہند آریائی قبیلےآں (پنچجن، پنچکرشتیا یا پنچمانوشیا) چوں اک اے جہدا ذکر [[رگ وید]] چ کیتا گیا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Singh|first=Upinder|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=GW5Gx0HSXKUC&pg=PA187|year=2008|publisher=Pearson Education|location=Delhi|isbn=978-81-317-1120-0|page=187}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Jamison|first=Stephanie|title=The Rigveda: The Earliest Religious Poetry of India|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199370184}}</ref> <ref name=":0">{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Substrate Languages in Old Indo-Aryan: (Ṛgvedic, Middle and Late Vedic).|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.411.6137&rep=rep1&type=pdf}}</ref> یادوآں دا تورواسو قبیلے دے نال قبائلی اتحاد سی ، تے انہاں دا ذکر اکثر اک دوسرے دے نال کیتا جاندا سی ۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|last=Witzel|first=Michael|title=Autochthonous Aryans?: The Evidence from Old Indian and Iranian Texts.|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/EJVS-7-3.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book|last=Erdosy|first=George|title=Language, Material Culture and Ethnicity. The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Rgvedic history: poets, chieftains and politics|publisher=De Gruyter|year=1995|isbn=|location=}}</ref> یادو اک سندھ قبیلہ سی جہڑا جزوی طور تے [[इंडो-आर्यन और भारत में जाति व्यवस्था: ऐतिहासिक, सांस्कृतिक और राजनीतिक दृष्टिकोण"|ہند آریائی رہتل]] توں متاثر سی۔ پورو تے بھارت قبیلیاں دے آن دے ویلے تک، یادو-تورواسو [[پنجاب]] چ آباد ہو چکے سن، یادو ممکنہ طور تے [[دریائے جمنا|یمنا دریا]] دے کنارے رہندے سن۔ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] دے منڈل 4 تے 5 وچ، یادو (یادو) تے ترواس نو غیر ملکی ذات دے طور تے بیان کیتا گیا اے تے انہاں نو سمندری راستے دے ذریعے [[اندرا|اندر]] دے ذریعہ ہندوستان لیائے جان تے انہاں نو اوتھ ے آباد کرن دا ذکر اے۔ منڈل 5، 6، اتے 8 وچّ یادو-ترواشاں نال نسبتاً مثبت ورتاؤ کیتا گیا ہے، اتے اوہناں نوں کدے-کدے پورو-بھارت دے اتحادی اتے دشمناں دے روپ وچّ بیان کیتا گیا ہے۔ [[دس بادشاہاں دی جنگ|دس راجیاں]] دی لڑائی وچّ یادوآں نوں بھارت سردار سوداس نے ہرا دتا ۔ {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Jamison|Brereton|2014}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [ {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} {{Sfn|Erdosy|Witzel|1995}} [[رگ وید|رگوید]] X.62.10 وچ، یادو تے ترواشاں نو داس-داسیو تے [[بربر]] ( ملچچہاس ) آکھیا جاندا اے۔ تریخ دان آر پی چندا نے قیاس کیتا کہ یادو اصل وچ [[لہندا ایشیا|مغربی ایشیا]] توں سن، جتھوں اوہ [[بھارت|ہندوستان]] ہجرت کر گئے، سوراشٹر یا [[کاٹھیاواڑ|کاٹھیاور]] جزیرہ نما وچ آباد ہوئے، تے فیر [[متھرا]] تک پھیل گئے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=CmaewdodLZQC&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Reflections on the Tantras|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1978|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0691-7|pages=19|language=en|quote=In the Rgveda, x.62.10, the Yadus and Turvaśas are called dāsas or barbarians. From these evidences R.P. Chanda infers that the Yadus were of homo-Alpinus origin, settled originally in Western Asia, whence they came to India, settled in Surāştra or Kathiawad Peninsula and then spread to Mathura.}}</ref> === مہاکاوی تے پراناں وچ === بعد دے ہندو گرنتھاں، جویں کہ مہابھارت، ہریومشا اتے پراناں وچّ یادو نوں راجا یاتی اتے اسدی رانی دیویانی دا وڈا پتر دسیا گیا اے۔ یادو اک مان-مان اتے ستھاپت شاسک سی۔ وشنو پران، بھاگوت پران تے گرود پران دے مطابق یادو دے چار بیٹے سن جدو‏ں کہ دوسرے پراناں وچ اس دے پنج بیٹے سن ۔ مہاتما بدھ تے یاتی دے درمیان تمام بادشاہاں نو‏‏ں سومونشی یا چندروانشی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مہابھارت تے وشنو پران دے مطابق، یادو نے اپنی جوانی اپنے والد یاتی نوں دین توں انکار کر دتا، جس دی وجہ توں یاتی نے لعنت پائی کہ یادو دی اولاد چوں کوئی وی اس دے خاندان تے سلطنت چ شامل نئیں ہو سکے گا۔ اس دی وجہ توں، یادو دی اولاد سوموانشی خاندان توں وکھ ہو گئی، تے بعد چ صرف بادشاہ دی اولاد ہی بادشاہ دی اولاد بن گئی۔ سوم ونشی۔ پر ہری ونشا تے دوجیاں دے مطابق یاتی نے اپنی پوری سلطنت اپنے جیون ویلے وچ اپنے پنج پتراں وچ ونڈ لئی۔ پورو سب تو‏ں چھوٹا ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنے والد دا پسندیدہ سی تے اس وجہ تو‏ں اسنو‏ں سلطنت دا مرکزی حصہ ملیا سی۔ دوجے بھرا، پختہ عمر دے ہون دے ناطے، سلطنت دے زیادہ دور دراز دے علاقے حاصل کر لئے۔ اے ڈی پوسلکر نے مشاہدہ کیتا کہ یادوآں نو‏‏ں [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ اسور دے طور اُتے حوالہ دتا گیا سی ، جو غیر آریاواں دے نال انہاں دے اختلاط تے آریائی مذہب د‏‏ی پیروی کرنے وچ ڈھل د‏‏ی وجہ تو‏ں ہوسکدا ا‏‏ے۔ ایہ گل نوٹ کرنا ضروری اے کہ [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ وی [[کرشن|کرشن نو]] ‏‏ں سنگھ مکھ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ بمن بہاری مجمدار نے اشارہ کیتا اے کہ مہابھارت وچ اک جگہ یادوآں نو‏‏ں ورتی کہیا جاندا اے تے دوسری جگہ کرشن نے اٹھارہ ہزار ورتی اُتے مشتمل اپنے قبیلے دے بارے وچ گل کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=lr9pFQPwhXYC&pg=PA33&dq=yadu+Rigveda&hl=en&ei=zm3VTMvMJ4eucL2qsdQL&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q=yadu%20Rigveda&f=false|title=Theory of Avatāra and Divinity of Chaitanya|last=Roy|first=Janmajit|date=2002|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0169-2|pages=33-34|language=en}}</ref> ہری ونش پران دے مطابق، یادو دا جنم اکشواکو راجٹبر ہریشوا اتے مدھومتی توں ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، " [[متھرا]] دے آسے پاسے دا سارا علاقہ اہیر دا اے۔" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Ta5HAAAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gb_mobile_entity&newbks=1&newbks_redir=0&hl=en&gl=IN&redir_esc=y|title=Mathurā jile kī bolī|last=Rawat|first=Chandrabhan|date=1967|publisher=Hindustānī Ekeḍemī|pages=77|language=hi|quote=ہری ونش پران دے مطابق یادو دا جنم ہریشو اتے مدھومتی دے گھر ہویا سی۔ مدھومتی متھرا دے راکشس بادشاہ مدھو دی دھی سی۔ مدھو کہندا اے، "متھرا دے آلے دوالے دا سارا علاقہ اہیریاں دا اے۔"}}</ref> اپنے وڈے بھرا ولوں تخت توں ہٹائے گئے، ہریشو نے اپنے سوہرے دے دربار وچ پناہ لئی، جس نے اس نوں بہت پیار نال پروان کیتا اتے اس دا سارا راج اس دے حوالے کر دتا، سوائے راجگڑھ مدھوانا دے ، جس نوں اس نے اپنے پتر لاوناسور لئی رکھیا سی۔ اسدے بعد ہریشو نے پوتر گریجرا اتے اک نواں شاہی ٹھکانہ اساریا، اتے انارتا راج نوں مضبوط کیتا، جسدے بعد اسنے انوپ دیش نوں اپنے نال ملا لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books/about/Indian_Antiquary.html?id=Nd1W1ZDx9ukC&printsec=frontcover&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_entity&hl=en&gl=IN&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Indian Antiquary|date=1872|publisher=Popular Prakashan|pages=234|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.217532/page/n237/mode/1up|title=Annals Of The Bhandarkar Oriental Research Institute Vo. Xxii|last=Dandekar|first=R. n|date=1942|pages=220}}</ref> کئی وڈے [[پراݨ|پراناں]] دے ومسنوچاریتا (شجرہ نسب) دے حصےآں توں، ایہ اندازہ لایا جا سکدا اے کہ یادو اراولی دے علاقے، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] ، نرمدا وادی ، شمالی دکن تے مشرقی گنگا وادی وچ پھیلے ہوئے سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت]] تے پراناں وچ ذکر اے کہ [[متھرا|متھرا دے]] علاقے اُتے یادو یا یادو ، جو متعدد قبیلےآں دا اک اتحاد اے ، حکومت کردے سن ۔ مہابھارت وچ مگدھ دے پورو حکمراناں تے ممکنہ طور اُتے کورواں دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں یادوآں د‏‏ی متھرا تو‏ں دواراکا د‏‏ی طرف ہجرت دا وی ذکر ا‏‏ے۔ <ref name="sircar1">{{Cite book|last=Sircar|first=D. C.|title=Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India|year=2008|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-2790-5|page=16|url=https://books.google.com/books?id=mh1y1eMgGBMC&pg=PA16|location=Delhi}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Dalal|first=Roshen|url=https://books.google.co.in/books?id=zrk0AwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Roshen+Dalal%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-277-9}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت دے]] دور دے یادو [[ویشنو مت]] دے پیروکاراں دے طور تے جانے جاندے سن، جنہاں دے آگو شری [[کرشن]] سن: اوہ سارے پیشے دے لحاظ نال گاں چرواہے سن۔ لیکن اس دے نال ہی انہاں نے کروکشیتر د‏‏ی جنگ وچ حصہ لیندے ہوئے [[چھتری (ذات)|کشتری]] دا درجہ وی اختیار کيتا۔ موجودہ [[آہیر|اہیر]] وی [[ویشنو مت]] دے پیروکار ہن۔ <ref>{{Cite book|first=Shyam Singh|last=Shashi|title=Encyclopaedia of Indian Tribes: The tribal world in transition|url=https://books.google.com/books?id=duIjAQAAIAAJ|publisher=Anmol Publications, 1994|isbn=9788170418368}}</ref> اتہاسکار چنتمن ونائک ویدیا دے مطابق، یادوآں دیاں عادتاں چرواہیاں جاں ڈنگراں دے چرواہیاں وانگ سن، جو اس حقیقت توں صاف ثابت ہندا اے کہ جدوں [[کرشن]] دی بھین [[سُبھدرا|سبھادر نوں]] [[ارجن]] نے اغوا کیتا سی، تاں اسنے گوپی جاں عورت چرواہا دا لباس پایا ہویا سی۔ اس حقیقت دی وضاحت کرنا اس ویلے تک ناممکن اے جدوں تک اسی ایہ نئیں فرض کر لینے کہ پوری برادری اس لباس نو استعمال کرن دی عادی سی۔ جس آزادی دے نال اوہ تے دوجیاں یادو عورتاں اس موقعے دی خوشی وچ ریوتک پہاڑی دے آسے پاسے گھومدیاں ہوئیاں بیان کیتیاں گئیاں نیں اوہ وی ظاہر کردی اے کہ اوہناں دے سماجی تعلقات دوجے [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] دے مقابلے وچ زیادہ آزاد تے بے روک ٹوک سن۔ [[مہا بھارت|مہابھارت وچ]] دسیا گیا اے کہ جدوں کرشن نے ارجن دا ساتھ دتا تاں اس نے اس کم دے بدلے وچ دروپدی نوں گواہیاں دی اک فوج دتی۔ گوپ کوئی ہور نئیں سی بلکہ خود یادو سی۔ <ref>{{Cite book|first=Chintaman Vinayak|last=Vaidya|title=Epic India, Or, India as Described in the Mahabharata and the Ramayana|url=https://books.google.com/books?id=dmOUq73LZLgC|year=2001|publisher=Asian Educational Services, 2001|isbn=9788120615649|page=423|quote=The fact that the Yadavas were pastoral in their habits is distinctly proved by the fact that Krishna's sister Subhadra when she was taken away by Arjuna is described as having put on the dress of a Gopi or female cowherd. It is impossible to explain this fact unless we believe that the whole tribe was accustomed to use this dress. The freedom with which she and other Yadava women are described as moving on the Raivataka hill in the festivities on that occasion also shows that their social relations were freer and more unhampered than among the other Kshatriyas. Krishna again when he went over to Arjuna's side is said in the Mahabharata to have given in balance for that act an army of Gopas to Duryodhana. The Gopas could have been no other than the Yadavas themselves.}}</ref> شری رامدھاری سنگھ، ایم.اے.، "اندھک-ورشنی-سنگھ دی اتہاس" سرلیکھک لیکھ وچّ لکھدے ہن - {{اقتباس|"یادو ذات انتہائی محنتی تے موجاں پسند سی ۔ اوہ گاں چرواہے سن جہڑے یمنا دریا دے کنارے انتہائی زرخیز تے آرام دہ علاقےآں وچ اپنے اجڑاں دے نال رہندے سن ۔ اوہناں دے پروارک رسماں-رواجاں توں ایہہ وی ثابت ہندا اے کہ اوہناں دا پیشہ گاں-چراؤنا سی۔ ایتھ‏ے تک کہ سبدر نو‏‏ں حرم وچ کنتی تے دروپدی د‏‏ی زیارت کردے وقت راگی نئيں بلکہ اک سادہ گاں چرواہے دے لباس وچ بھیجیا جاندا سی ۔ ایہ واقعہ انہاں دے طرز زندگی تے پیشے د‏‏ی واضح گواہی ا‏‏ے۔ شری کرشن اتے بلرام وی جنگلاں وچّ اپنیاں گٔوآں چاردے سن۔ اس توں ایہہ ثابت ہندا ہے کہ امیر اتے غریب اکو جہے آرام نال زندگی جیوندے سن۔ اوہ کافی دودھ، دہی، مکھن تے گھی پیدا کردے سن۔<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/shivpujansinh-kushwah_202308/page/n32/mode/1up?q=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE+|title=کیہ اہیر، گجر، جٹ، پردیسی نیں؟ (اس کتاب وچ بے شمار تریخی ثبوتاں دا استعمال اس گل نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی کیتا گیا اے کہ اہیر، گجر، تے جٹ غیر ملکی نئيں بلکہ آریہ د‏‏ی اولاد نيں۔ اوہ قمری خاندان دے کشتری نيں) مصنف: شِوپوجن سنگھ کشواہا Shivpujansinh Kushwah|last= شِوپوجن سنگھ کشواہا}}</ref>}} == اہیراں نال تعلق == سکالر ایم ایس اے راؤ دا کہنا اے کہ [[آہیر|اہیراں نو‏‏ں]] قدیم یادوآں تو‏ں پہچاننے دے لئی [[تریخ|تاریخی]] ثبوت موجود ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Social_Movements_and_Social_Transformati/wWEiAQAAMAAJ?hl=en|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=124|language=en|quote=Besides this mythical origin of the Yadavas, semi-historical and historical evidence exists* for equating the Ahirs with the Yadavas. It is argued that the term Ahir comes from Abhira (Bhandarkar, 1911:16), who were once found in different parts of India, and who in several places wielded political power. The Abhiras are equated with Ahirs, Gopas and Gollas, and all of them are considered Yadavas.}}</ref> اتہاسکار پی ایم چندورکر، ساہتک اتے [[آرکائیو|ایپیگرافک]] دوواں سروتاں دا استعمال کردے ہوئے، کلاسیکی سنسکرت گرنتھاں دے یادوآں نال جدید [[آہیر|اہیر دی]] شناخت کردے ہن۔ [ 35 ] اتہاسکار ٹی پدمجا نے اپنی کتاب دکھنی بھارت وچ کرشن دے مندر: تامل ناڈو وچ اتہاس، کلا اتے روایتاں وچ لکھیا اے، [[آہیر|اہیر]] [[تمل لوک|تامل]] وچ ایار دے ناں نال جانے جاندے ہن، اہیر [[تامل ناڈو]] ہجرت کر گئے اتے اپنیاں بادشاہتاں قائم کیتیاں اتے تانبے دی پلیٹاں دیاں گرانٹاں اتے شلالیکھاں وچ ایہناں ایار / اہیراں دا ذکر کیتا گیا اے جو یادو /یادو نال تعلق رکھدے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-398-4|language=en}}</ref> [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچّ، اہیر، گوپ، گوپال اتے یادو سارے مترادف ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ggtuAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=Religions and Communities of India|last=Chopra|first=Pran Nath|date=1982|publisher=Vision Books|isbn=978-0-391-02748-0|pages=140|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Social Movements and Social Transformation: A Study of Two Backward Classes Movements in India|url=https://archive.org/details/socialmovementss0000raom|last=Rao|first=M. S. A.|date=1987|publisher=Manohar|isbn=978-0-8364-2133-0|pages=[https://archive.org/details/socialmovementss0000raom/page/n150 127]|language=en}}</ref> [[مہانکاوی|مہاکاویاں]] تے [[پراݨ|پراناں]] وچ یادوآں د‏‏ی [[آہیر|ایہیریاں]] دے نال وابستگی د‏‏ی تصدیق اس ثبوت تو‏ں ملدی اے کہ یادو بادشاہت "بہت‏ی حد تک [[آہیر|ایہیریاں]] تو‏ں آباد سی "۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?newbks=0&redir_esc=y&id=c8kiAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Y%C3%A5dava+kingdom|title=Man in India|last=Bahadur)|first=Sarat Chandra Roy (Rai|date=1974|publisher=A. K. Bose|pages=40,41|language=en}}</ref> جس خطے نو [[بطلیموس]] لاریکے دے طور تے بیان کردا اے، پیریپلس دے زمانے چ، تقریباً 80 عیسوی چ ابھیریا ( ابیریا ) کہلاندا سی۔ گجرات دے ایہ اہیر [[مہا بھارت|مہابھارت]] دے دور وچ اشوک تے یادوآں دے زمانے وچ راشٹریہ سن ۔ اس خطے وچ کئی بار [[جمہوریہ|جمہوری نظام]] اپنایا گیا ا‏‏ے۔ مہابھارت کال وچّ یادوآں دے اندھک- ورشنی اتے بھوج جمہوریہ سن، اشوک کال وچّ راشٹرک اتے بھوج جمہوریہ سن اتے کھراویلا کال وچّ راٹھک اتے بھوج جمہوریہ سن۔ [[سمودر گپت|سمودرگپت]] دے ویلے چ، ایتھے ابھیر سن تے پراناں دے مطابق، [[سوراشٹر]] تے [[اوَنتی|ابنتی]] - ابھیر دے [[جمہوریہ]] سن۔ کمارگپت I اتے سکندگپت دے ویلے وچّ پشیامتر قبیلے دے لوک اتھے رہندے سن ۔ ایہہ سارے لوک اک ہی جات دے سن پر وکھ-وکھ دوراں وچ وکھ-وکھ ناواں نال جانے جاندے سن۔ <ref>{{Cite book|last=Yadav|first=J. N. Singh|url=https://books.google.com/books?id=QJNHAAAAMAAJ|title=Yadavas Through the Ages, from Ancient Period to Date|date=1992|publisher=Sharada Publishing House|pages=241|language=en}}</ref> ابھیرا-ترائیکوٹک نامک اک اتہاسک راجٹبر نے 'مہانوکاواں' اتے پراناں وچّ ذکر کیتے گئے ہیہیا یادوآں توں نسل دا دعوہ کیتا ۔ جین ودوان ہیماچندراچاریہ نے اپنے دیاشرایا-کاویہ وچ بادشاہ گراہریپو نوں بیان کیتا اے، جس نے [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] نیڑے ونتھالی تے راج کیتا، اک ابھیرا تے اک یادو دے طور تے بیان کیتا اے۔ <ref>{{Cite book|last=Tambs-Lyche|first=Harald|url=https://books.google.com/books?id=5ntuAAAAMAAJ&q=Hemachandra+kavya+Yadava|title=Power, Profit, and Poetry: Traditional Society in Kathiawar, Western India|date=1996-12-31|publisher=Manohar Publishers & Distributors|isbn=978-81-7304-176-1|pages=56|language=en|quote=Hemachandra, in the Dyashraya-Kavya, describe the prince Grahasipu, ruling at Vanthali near Junagadh, as an Abhira and a Yadava (Krishna's legendary tribe) (Enthoven 1920, 25).}}</ref> فیر، کھنڈش ضلعے چ بہت سارے پرانے آثار گوالی ( ابھیرا ) راج دے دور دے منے جاندے نیں ۔ آثار قدیمہ دے نقطہ نظر توں، ایہ دیوگری دے یادوآں دے ویلے دے سمجھے جاندے ہن۔ اس لیی، عام خیال دے مطابق، ایہ یادو ابھیر سن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=FoT6gPrbTp8C&newbks=0&hl=en&redir_esc=y|title=The Tribes and Castes of Bombay|last=Enthoven|first=Reginald Edward|date=1990|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0630-2|pages=25|language=en|quote=Again, many ancient remains in the Khándesh district are popularly believed to belong to the period of the Gauli Ráj. From the Archæological point of view, they are to be ascribed to the time of the Yádavas of Devagiri. It is, therefore, not unlikely that, according to popular belief, these Yádavas were Abhiras. This receives some support from the fact that Yaduvanshis even now are one of the most important sub-divisions of the Ahirs.}}</ref> == ہندو مت وچ پورانیک کردار == === دیوی گایتری === * گایتری مقبول [[श्री गायत्री देवी|گایتری]] منتر دا اظہار شدہ روپ اے، جو [[تریخی ویدک مذہب|ویدک]] گرنتھاں توں اک بھجن اے۔ اوہ ساوتری اتے ویدماتا (ویداں دی ماں) دے ناں نال وی جانی جاندی اے۔ پراناں دے مطابق گایتری اک [[آہیر|اہیر]] لڑکی سی جس نے پشکر وچ کیتے جانے والے یگ وچ [[برہما|برہما د]] ‏‏ی مدد کيت‏ی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ADIqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Nārada Purāṇa, a Critical Study|last=Nambiar|first=K. Damodaran|publisher=All-India Kashiraj Trust}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=KDQqAAAAYAAJ&q=abhira&redir_esc=y|title=Religion and Philosophy of the Padma-purāṇa|last=Arya|first=Sharda|publisher=Nag Publishers|isbn=978-81-7081-190-9}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=1SMLAQAAMAAJ&q=gayatri+abhira&redir_esc=y|title=The Aryan Path|last=Wadia|first=Sophia|publisher=Theosophy Company (India), Limited}}</ref> === دیوی درگا === * [[درگا]] ہندو دھرم دی اک پرمکھ دیوی اے۔ اوہ ماں دیوی دے اک وڈے پہلو دے طور تے پوجا کیتی جاندی اے تے ہندوستانی دیوتاواں وچ سب توں مشہور تے وڈے پیمانے تے پوجا کیتی جاندی اے۔ اتہاسکار رامپرساد چندا مطابق [[درگا|درگا دا]] وکاس ویلے دے نال-نال بھارتی اپ-براعظم وچّ ہویا۔ چندا دا کہنا اے کہ درگا دا اک قدیم روپ " [[ہمالیا|ہمالیہ]] تے [[وندھیا]] دے وسنیکاں ولوں پوجیا جان آلا اک پہاڑی دیوی دی سنکریٹزم" دا نتیجہ سی جہدے وچ اک جنگی دیوی دے طور تے [[آہیر|ابھیریاں]] دا اک دیوتا سی۔ ویرات پرو ستوتی تے [[وشنو]] گرنتھ وچ، دیوی نو مہامیا یا [[وشنو]] دا یوگنیدر آکھیا جاندا اے۔ ایہ اس دے [[آہیر|ابھیرا]] یا گوپا اصل دی نشاندہی کردے ہن۔ اس توں بعد درگا نے سبھ تباہ کرن والے سمیں دے مجسمے دے روپ وچّ کالی وچّ تبدیلی کیتی، جدکہ اس دے پہلو پرائمری توانائی (آدی شکتی) دے روپ وچّ ابھرے اتے سنسار (پنرجنماں دا چکر) دے سنکلپ وچّ ضم ہو گئے اتے ایہہ وچار ویدک دھرم دی نیہہ اتے اساریا گیا۔ اساطیر تے فلسفہ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=L4bXAAAAMAAJ&q=parvan+stuti&redir_esc=y|title=Durga As Mahisasuramardini|last=Aiyar|first=Indira S.|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-212-0510-8}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=caeJpIj9SdkC&redir_esc=y|title=Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal|last=McDaniel|first=June|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534713-5}}</ref> === دیوی رادھا === * رادھا جسنوں رادھیکا وی کیہا جاندا اے، اک ہندو دیوی اے اتے بارسانا دے اک یادو ( [[آہیر|اہیر]] ) حکمران ورشبھانو دی دھی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=_anlsbp56aoC&pg=PA46&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Book of Krishna|last=Varma|first=Pavan K.|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-306763-4}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ihgIAQAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Káthiáwar|publisher=Government Central Press}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=OXXXAAAAMAAJ&dq=vrishabhanu+yadava&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyv5vrq73xAhUNyzgGHeI_D3wQ6AEwAHoECAgQAw|title=Temples of Vrindaban|last=Das|first=R. K.|publisher=Sandeep Prakashan|isbn=978-81-85067-47-6}}</ref> == اک جنگجو ذات دے طور تے == یادو وڈے جنگجو ہن۔ <ref name="ks#1">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=iKsqzB4P1ioC&dq=ahir+warriors&source=gbs_navlinks_s|title=Rajasthan, Part 1|publisher=Popular Prakashan|last=K. S. Singh, B. K. Lavania|pages=45|isbn=9788171547661}}</ref> نارائنی فوج جو بھگوان [[کرشن|کرشن نے]] [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ لڑن لئی دروپدی نوں دتی سی، اوہ اہیر [[چھتری (ذات)|کشتریاں]] تے مشتمل سی۔ سنسپتکاں وچّ بہادر اہیر یودھے وی موجود سن ۔ [[آہیر|اہیر]] دا ذکر [[مہا بھارت|مہابھارت]] وچ [[چھتری (ذات)|کشتری]] دے طور تے کیتا گیا اے تے اوہ دروناچاریہ ولوں بنائے گئے چکریوہا دا اک بہت اہم حصہ سن، جس نے اپنی فوج وچ صرف [[برہمن|براہمناں]] تے [[چھتری (ذات)|کشتریاں نوں]] اجازت دتی سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KTEoAAAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Report of the Indian Statutory Commission ...|last=commission|first=Great Britain Indian statutory|date=1930|publisher=H. M. Stationery Office|language=en|quote=The Narayani Army which the Krishna organised and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharata as being all of the Ahir caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6uY2AQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=Rajputana Classes: 1921|date=1922|publisher=Government Monotype Press|language=en|quote=In the Mahabharat it is mentioned that the Narayani army which Sri Krishna organised was composed of Ahirs.}}</ref> <ref>{{Cite book|first=Braj Kumar|last=Pandey|title=Sociology and Economics of Casteism in India: A Study of Bihar|url=https://books.google.com/books?id=e41uAAAAMAAJ|publisher=Pragati Publications, 1996|isbn=9788173070365|quote=The Narayani Army which he organized, and which made him so powerful that his friendship was eagerly sought by the greatest kings of his time, is described in the Mahabharat as being all of the Abhira caste.}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7tAOAAAAIAAJ&newbks=0&hl=en|title=برج کا راس رنگمنج|last=اگروال|first=رام نارائن|date=1981|publisher=نیشنل پبلشنگ ہاؤس|language=hi|quote=نارائنی فوج جو بھگوان کرشن نے دروپدی نو‏‏ں مہابھارت وچ لڑنے دے لئی دتی اوہ ابھیرےآں اُتے مشتمل سی۔ سمسپتکاں وچّ بہادر ابھیرا یودھے وی موجود سن ۔ ابھیراس نے درون دے سنہری بنن وچّ اہم کردار نبھایا ۔}}</ref> ہندوستان دے برطانوی حکمراناں نے اہیراں نو‏‏ں " [[مارشل ریس|جنگجو ذاتاں]] " وچ درجہ بندی کيتا۔ انہاں نو‏ں اک طویل عرصے تو‏ں فوج وچ بھرتی کيتا گیا اے <ref>{{Cite book|title=Peasants and monks in British India|first=William R.|last=Pinch|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-20061-6|url=http://books.google.co.uk/books?id=uEP-ceGYsnYC}}</ref> اس وقت برطانوی حکومت نے اہیر د‏‏ی چار کمپنیاں بنائیاں سن جنہاں وچو‏ں دو کمپنیاں 95 واں رسل انفنٹری وچ سن ۔ <ref>{{Cite book|last=M. S. A. Rao|title=Social movements and social transformation: a study of two backward classes movements in India|url=http://books.google.com/books?id=tZAiAAAAMAAJ|date=1 May 1979|publisher=Macmillan}}</ref> 1962ء د‏‏ی چین ہند جنگ دے دوران 13 کماؤں رجمنٹ د‏‏ی [[آہیر|اہیر کمپنی]] د‏‏ی جانب تو‏ں رضانگلا محاذ اُتے اہیر فوجیاں د‏‏ی بہادری تے قربانی اج وی ہندوستان وچ سراہی جاندی ا‏‏ے۔ تے اس د‏ی بہادری د‏‏ی یاد وچ اس جنگی مقام د‏‏ی یادگار دا ناں "اہیر دھام" رکھیا گیا۔ <ref>{{Cite news|first=Mohan|last=Guruswamy|url=http://www.thehindu.com/opinion/lead/dont-forget-the-heroes-of-rezang-la/article4112584.ece|title=Don’t forget the heroes of Rezang La|date=20 November 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/0|title=‘Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La. Our commander called me crazy and warned that I could be court-martialled’|date=30 October 2012}}</ref> == [[راجٹبر]] == === پردیوٹا راجٹبر === پردیوت راجٹبر اک پرانا بھارتی ابھیرا-یادو راجٹبر سی، جس نے [[اوَنتی|اونتی]] اتے [[مگدھ مہاجنپد|مگدھ اتے]] راج کیتا۔ اس ٹبر نے 138 جاں 152 سال راج کیتا۔ === اہیر راجٹبر === ابھیرا خاندان نے دکن اُتے حکومت کيت‏ی سی ، جتھ‏ے اس نے ممکنہ طور اُتے ستاواہنا خاندان دے بعد حکومت کيتی۔ ابھیرےآں دا اک وسیع راج سی جس وچ جدید مہاراشٹر ، کونکن ، گجرات تے جنوبی مدھیہ پردیش دے کچھ حصے شامل سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lwFIAAAAMAAJ|title=Numismatic Digest|date=1985|publisher=Numismatic Society of Bombay.|language=en}}</ref> اتہاسکار سدھاکر چٹوپادھیائے مطابق دکھنی بھارت وچّ ابھیرا راج بہت زیادہ پھیلیا ہویا سی۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=78I5lDHU2jQC&pg=PA129&dq=abhira+kingdom&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=abhira%20kingdom&f=false|title=Some Early Dynasties of South India|last=Chattopadhyaya|first=Sudhakar|date=1974|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-2941-1|language=en}}</ref> بعض محققین ابھیریاں نو‏‏ں تیسری صدی عیسوی وچ اک عظیم ، تقریبا سامراجی ، طاقت سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite book|last=Majumdar|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=k1wuEAAAQBAJ|title=Ancient India|date=2016-01-01|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0435-7|language=en}}</ref> کجھ اتہاسکاراں دے مطابق، کلاچوری ، [[چالوکیا راج ٹبر|چالوکیا]] ، [[راشٹرکوٹ شاہی خاندان|راشٹرکوٹ]] اتے بعد وچّ سیونا یادوا ورگے کئی راجٹبر ایہناں ابھیریاں توں ملدے ہن، جو سیاسی طور تے مضبوط پادری گروہاں دے براہمنی ذات پات دے پربندھ وچّ انضمام نوں اجاگر کردے ہن۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=p159EAAAQBAJ&dq=Abhira+pastoralists+clans&pg=PT19&redir_esc=y#v=onepage&q=Abhira%20pastoralists%20clans&f=false|title=Water and Historic Settlements: The Making of a Cultural Landscape|last=Mubayi|first=Yaaminey|date=2022-09-13|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-64163-9|language=en}}</ref> === ٹرائیکوٹکا راجٹبر === عام طور اُتے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ ٹرائیکوٹک راجٹبر ہیہایاونشی ابھیر سن جو کلچوری تے [[چیدی (جنپد)|چیدی]] دور <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=aSe2AAAAIAAJ&q=traikutaka&dq=traikutaka&lr=&ei=wl1TS9zLBojKlQTt24CFDQ&cd=16&redir_esc=y|title=Journal of the Asiatic Society of Bombay|date=1935|publisher=Asiatic Society of Bombay|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=B1WgAAAAMAAJ&redir_esc=y|title=The Age of Imperial Unity|date=1968|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|language=en}}</ref> اندرادتا ، ڈاہرسن ، ویاہرسین تے وکرمسن اس راجٹبر دے مشہور بادشاہ سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=x40mwFwgK44C&pg=PA49&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan|last=Barnett|first=Lionel D.|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0530-5|language=en}}</ref> ترائیکوٹک اپنے [[ویشنو مت|ویشنو]] فرقے دے لئی جانے جاندے سن ، جو ہیہیا شاخ دے یادو سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7UkzAQAAMAAJ&newbks=0&hl=en|title=History of Mediæval Hindu India: Circa 600-800 A.D|last=Vaidya|first=Chintaman Vinayak|date=1921|publisher=Oriental Book Supplying Agency|language=en}}</ref> مہاراجہ ڈاہرسن نے اشومیدھ یگنا وی کیتا ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA426&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Ancient Indian History and Civilization|last=Sen|first=Sailendra Nath|date=1999|publisher=New Age International|isbn=978-81-224-1198-0|language=en}}</ref> === کلچوری راجٹبر === کلاچوری ابتدائی قرون وسطی دے ہندوستانی ابھیرا خاندان سن جنہاں نے موجودہ [[مہاراشٹر]] ، [[گجرات (بھارت)|گجرات]] تے [[مدھیہ پردیش|جنوبی مدھیہ پردیش]] دے کچھ حصےآں اُتے حکومت کيتی۔ اس دا راجگڑھ مہشمتی سی ۔ ایپیگرافک تے سکےآں دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ایلورہ تے [[دھاراپوری غاراں|الیفنٹا غار د‏‏ی]] یادگاراں وچو‏ں سب تو‏ں پہلے کلاچوری حکومت دے دوران تعمیر کيتیاں گئیاں سن۔ <ref>{{Cite book|first=Jitāmitra Prasāda|last=Siṃhadeba|title=Archaeology of Orissa: With Special Reference to Nuapada and Kalahandi|url=https://books.google.com/books?id=2ypuAAAAMAAJ|publisher=R.N. Bhattacharya, 2006|isbn=9788187661504}}</ref> === چوڈاسما (اہیر) خاندان === " چوداسما راجٹبر " اصل وچّ [[سندھ]] صوبے دا اک اہیر راجٹبر سی ۔ [[جوناگڑھ|جوناگڑھ دے]] آس-پاس اوہناں دا 875 عیسوی توں کافی اثر سی، جدوں اوہناں نے اپنے راجے را چودا دی اگوائی ہیٹھ گرنار دے نیڑے ونتھلی (پرانی ومنستلی) وچ اپنے آپ نوں اکٹھا کر لیا۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=2eIcAAAAMAAJ&dq=&redir_esc=y|title=Junagadh|last=Rajan|first=K. V. Soundara|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/history-of-gujarat-gazetteer-of-bombay-vol.-i_202109|title=History Of Gujarat ( Gazetteer Of Bombay Vol. I)|last=Gazetteer Of Bombay Vol. I}}</ref> <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/in.gov.ignca.36138|title=Abhiras their history and culture|last=SurvaVanshi|first=Bhagwansingh}}</ref> === سیونہ یادو حکمران === [[فائل:Aurangabad_-_Daulatabad_Fort_(95).JPG|left|thumb| دیواگری قلعہ]] یادوونشی اہیراں دے اک گڑھ کھنڈیش توں ملے آثار بہت چرچہ کیتے جان والے 'گوالی راج' نال سنبندھت منے جاندے ہن اتے آثار قدیمہ ولوں دیواگری دے یادوآں نال جڑے ہوئے ہن ۔ اس وجہ تو‏ں بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ دیوگری دے یادو وی ابھیر (اہیر) سن ۔ یادو دور وچ متعدد چھوٹے انحصار بادشاہاں دے حوالے وی ملدے نيں جنہاں وچو‏ں زیادہ تر عام ناں ابھیر یا اہیر تو‏ں بیان کیتے گئے نيں تے اس برادری د‏‏ی آبادی اج تک کھنڈش وچ کافی ا‏‏ے۔ سیونا گاولی یادو خاندان نے شمالی ہندستان د‏‏ی یادوونشی یا چندروانشی برادری تو‏ں نسل دا دعوی کيتا۔ سیوناں اصل وچّ اتر پردیش دے متھرا دے رہن والے سن اتے بعد وچّ دوارکا وچّ وس گئے ۔ اوہناں نوں "کرشناکلوتپننا (بھگوان کرشن دے سلسلے وچّ پیدا ہویا)"، "یدوکلا ونش تلک" اتے "دواراوتیپورورادھیشور (دواریک دا مالک)" دے ناں نال وی جانیا جاندا اے۔ بوہت سارے جدید محققین جداں ڈاکٹر کولارکر دا ایہ وی خیال اے کہ یادو شمالی ہندوستان تو‏ں آئے سن ۔ مندرجہ ذیل سیونا یادو بادشاہاں نے دیوگری تے حکومت کیتی- * درڈھاپرہاا * سیون چندرا I * دھیدیاپا I * بھلم I * راجگی * ویدوگی I * ڈھڈیاپپا II * بھلاما II (ساکا 922) * ویشوگی I * بھیلام سوم (ساکا 948) * ویدوگی II * سیون چندر II (ساکا 991) * پرامدیو * سنگھ * مالوگی * امراگنگیا * امرملگی * بھلم وی * سنگھ II * رام چندر === ائیر راجٹبر === ائیراک ہندوستانی یادو خاندان سی جس نے ابتدائی تاریخی دور تو‏ں لے ک‏ے قرون وسطی دے دور تک جزیرہ نما دے جنوب مغربی سرے اُتے قبضہ کيتا۔ ایہہ قبیلہ روایتی طور تے وژنجم دی بندرگاہ، نانجند دے زرخیز علاقے تے مصالحہ پیدا کرن آلے مغربی گھاٹ دے پہاڑاں دے جنوبی حصےآں تے حکومت کردا سی۔ اس خاندان نو‏‏ں قرون وسطی دے دور وچ کوپاکا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا سی ۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=nHluAAAAMAAJ&q=Ayar&redir_esc=y|title=Social and Cultural History of Tamilnad: To A.D. 1336|last=Subrahmanian|first=N.|publisher=Ennes}}</ref> <ref name=":62">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|title=Historical Geography of Natu in South India with Special Reference to Kerala}}</ref> ایہ قیاس کیتا جاندا اے کہ ائیر دا ناں ابتدائی تامل لفظ "ایار" تو‏ں ماخوذ اے جس دا مطلب گواہا اے ۔ گائے چرواہے تامل چ ایار دے ناں توں جانے جاندے سن، ایتھوں تیکر کہ شمالی ہندوستان چ اوہناں نوں [[آہیر|اہیر]] تے ابھیر دے ناں توں جانیا جاندا سی۔ روایت دا کہنا اے کہ پانڈیا ملک دے [[آہیر|اہیر]] [[پانڈۋ راجٹبر|پانڈیا]] دے آباؤ اجداد دے نال تاملکم آئے سن ۔ پوٹیا پہاڑی علاقہ تے اس دا راجگڑھ آی کوڈی دے ناں تو‏ں مشہور سی ۔ نچنارکینیار نے تولکاپیم دے افتتاحی سوتر تے اپنی تبصرے وچ اک رشی اگستیا دے نال یادو نسل دی ہجرت دے بارے وچ اک روایت بیان کیتی اے، جہڑا دواراکا دی مرمت کردا اے تے اپنے نال [[کرشن]] دی سلسلے دے 18 بادشاہاں نوں لے کے جنوب ول جاندا اے۔ . اوتھے، اوہنے جنگلاں نوں صاف کیتا تے اپنے نال لیان آلے سارے لوکاں نوں رہن لئی بادشاہتاں بنائیاں۔ ائیر بادشاہاں نے بعد دے ویلے چ وی یادو-کولا تے [[کرشن]] دے نال اپنی وابستگی نوں سنبھالنا جاری رکھیا، جویں کہ اوہناں دے تانبے دی پلیٹاں دے گرانٹاں تے شلالیکھاں چ ویکھیا جا سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=pzgaS1wRnl8C&pg=RA1-PA34&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Temples of Kr̥ṣṇa in South India: History, Art, and Traditions in Tamilnāḍu|last=Padmaja|first=T.|date=2002|publisher=Abhinav Publications|language=en}}</ref> الف ہلٹبیٹل دے مطابق [[صوبہ کنڑ|کونار]] یادو ذات دا اک علاقائی ناں اے ، جس ذات تو‏ں [[کرشن|کرشن دا]] تعلق ا‏‏ے۔ کئی [[ویشنو مت|ویشنو]] گرنتھاں [[کرشن|کرشن نوں]] ایار ذات، جاں کونار نال جوڑدے ہن، خاص طور تے تھروپاوائی، جس دی رچنا خود دیوی اندل نے کیتی سی، خاص طور تے [[کرشن]] نوں "ایار کولتھو منی ولاکے" دے طور تے حوالہ دندے ہن۔ ذات پات دا ناں کونر تے کوالار دے ناں دے نال تبادلہ کیتا جا سکدا اے جہڑا تامل لفظ کون توں لیا گیا اے، جس دا مطلب "بادشاہ" تے " چرواہا " ہو سکدا اے۔ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=ui5gju8MwDUC&pg=PA35&redir_esc=y|title=The Cult of Draupadi, Volume 1: Mythologies: From Gingee to Kuruksetra|last=Hiltebeitel|first=Alf|date=1988-03-21|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-34046-3|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=YSM9AAAAIAAJ&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Neolithic Cattle-Keepers of South India|last=Studies|first=Faculty of Oriental|publisher=CUP Archive|language=en}}</ref> قرون وسطی دے ائیر خاندان نے اپنے آپ نو‏‏ں یادو یا ورشنی نسل دا دعوی کيتا سی تے اس دعوے نو‏‏ں ویناد تے تراونکور دے حکمراناں نے اگے ودھایا۔ سری پدمنابھا تریوندرم وچّ قرون وسطی دے عیار پروار دے سرپرست دیوتا سن۔ <ref name=":7">{{حوالہ رسالہ|last=Ganesh|first=K.N.|date=February 1990|title=The Process of State Formation in Travancore|pages=15–33}}</ref> == سنسکرتائزیشن == حال ہی وچ چھپیاں کجھ کتاباں دا دعوہ ہے کہ اجوکے یادو ذات دے لوک صرف اہیر ہی ہن جنہاں نے 1922 وچ کجھ ہندو ذاتاں دی سنسکرتکرن دی لہر دے حصے وجوں اپنی پچھان بدل کے یادو کر لئی سی۔ تاہم، 1881 دی برطانوی مردم شماری اس دعوے دی تردید کردی اے، کسی وی سنسکرتائزیشن تحریک توں ادھی صدی پہلے [[برطانوی راج|، برطانوی مردم شماری]] (1881) نے یادو نوں اہیر دے طور تے شناخت کیتا اے۔ اس وچ دسیا گیا اے کہ یادو جنہاں نو‏ں [[آہیر|اہیر]] تے گاولی وی کہیا جاندا اے اس وقت غالب ذاتاں سن ۔ <ref>{{Cite book|url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/report-on-the-census-of-british-india-taken-on-the-17th-of-february-1881-vols-i-iii/|title=Report on the Census of British India taken on the 17th of February 1881: Vols. I-III|date=1881-02-17|pages=326|language=en|quote=The Yadavas, who in their turn are identified with the Gaolis and Ahirs, were the dominant race at that time.}}</ref> == ایہہ وی ویکھو == [[آہیر|اہیر]] == حوالے == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{حوالے|2}} [[گٹھ:قوم قبیلے]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] j1hu2h66hgyjsma8n85mwk0y4b3a2g4 0 149683 711063 2026-08-29T05:02:15Z Abbas dhothar 361 "{{خانہ معلومات کرنسی | image_1 = Zimbabwean banknote collage, fourth dollar.png | image_width_1 = 200px | image_title_1 = چوتھے زمبابوے ڈالر دے بینک نوٹ (2009ء) | image_2 = Zimbabwe fourth dollar - $500 Obverse (2009).jpg | iso_code = ZWL | iso_ref = {{efn|سابقہ رموز: ZWD (1980ء–2006ء)، ZWN (2006ء–2008ء) تے ZWR (2008ء–2009ء)۔ پنجويں زمبابوے ڈالر دے لئی، جس وچ...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 711063 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات کرنسی | image_1 = Zimbabwean banknote collage, fourth dollar.png | image_width_1 = 200px | image_title_1 = چوتھے زمبابوے ڈالر دے بینک نوٹ (2009ء) | image_2 = Zimbabwe fourth dollar - $500 Obverse (2009).jpg | iso_code = ZWL | iso_ref = {{efn|سابقہ رموز: ZWD (1980ء–2006ء)، ZWN (2006ء–2008ء) تے ZWR (2008ء–2009ء)۔ پنجويں زمبابوے ڈالر دے لئی، جس وچ ZWL کوڈ دوبارہ استعمال کيتا گیا، [[زمبابوے ڈالر (2019ء–2024ء)]] ویکھو۔}}<ref>{{ISO 4217/cite|source=List Three}}</ref> | symbol = [[ڈالر نشان|$]] | used_banknotes = {{ubl | '''پہلا ڈالر:''' $2 تو‏ں $1,000 تک (بینک نوٹ) تے $5,000 تو‏ں $100,000 تک (برداشت کنندہ چیکس) | '''دوسرا ڈالر:''' 1¢ تو‏ں $500 ملین تک (برداشت کنندہ چیکس) تے $5 ارب تو‏ں $100 ارب تک ([[خصوصی زرعی چیک|زرعی چیکس]]) | '''تیسرا ڈالر:''' $1 تو‏ں $100 ٹریلین تک | '''چوتھا ڈالر:''' $1، $5، $10، $20، $50، $100، $500 }} | used_coins = 1، 5، 10، 25، 50 سینٹ، 1، 2 ڈالر (بانڈ سک‏‏ے) | subunit_ratio_1 = {{frac|1|100}} | subunit_name_1 = [[سینٹ (کرنسی)|سینٹ]] | banknote_article = زمبابوے دے بینک نوٹ | coin_article = #سک‏‏ے | using_countries = کوئی نئيں<br />(سابقہ {{بلا لف|{{Flag|Zimbabwe}})}}{{efn|12 اپریل 2009ء تو‏ں زمبابوے ڈالر نو‏‏ں غیر معینہ مدت دے لئی معطل کيتے جانے دے بعد یورو، [[امریک‏‏ی ڈالر]]، [[برطانوی پاؤنڈ]]، [[جنوبی افریقی رینڈ]]، [[بوٹسوانا پولا]]، [[آسٹریلوی ڈالر]]، [[چینی یوان]]، [[بھارتی روپیہ]] تے [[جاپانی ین]] قانونی زر دے طور اُتے استعمال ہُندے سن ۔ حکومت‏ی تمام لین دین دے لئی امریک‏‏ی ڈالر نو‏‏ں سرکاری کرنسی دے طور اُتے اختیار کيتا گیا سی۔}} }} '''زمبابوے ڈالر '''(ZWD) 1980ء تو‏ں 12 اپریل 2009ء تک [[زمبابوے]] وچ چار وکھ وکھ سرکاری کرنسیاں دا ناں سی۔ اس عرصے دے دوران ملک نو‏‏ں معمول تو‏ں ودھ افراطِ زر تے بعد وچ شدید زرِمبادلہ د‏‏ی قدر وچ کمی تے فوق افراطِ زر دا سامنا کرنا پيا۔ اس د‏ی علامت $ یا دوسری ڈالر کرنسیاں تو‏ں امتیاز دے لئی Z$ سی زمبابوے ڈالر 100 سینٹ وچ تقسیم ہُندا سی۔ زمبابوے ڈالر 1980ء وچ متعارف کرایا گیا تے اس نے براہِ راست روڈیسیائی ڈالر د‏‏ی جگہ لی، جو 1970ء وچ متعارف ہويا سی۔ ابتدائی طور اُتے زمبابوے ڈالر تے امریک‏‏ی ڈالر د‏‏ی قدر یکساں سی یعنی 1:1۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|آخری=Hanke & Kwok|سال=2009|عنوان=On the Measurement of Zimbabwe's Hyperinflation|یوآرایل=https://object.cato.org/sites/cato.org/files/serials/files/cato-journal/2009/5/cj29n2-8.pdf|جریدہ=Cato| آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20201220141924/https://www.cato.org/sites/cato.org/files/serials/files/cato-journal/2009/5/cj29n2-8.pdf | آرکائیو تریخ = 20 ديسمبر 2020}}</ref> وقت گزرنے دے نال زمبابوے وچ شدید افراطِ زر نے زمبابوے ڈالر د‏‏ی قدر نو‏‏ں دنیا د‏‏ی کم ترین قدر رکھنے والی کرنسیاں وچ شام‏ل کر دتا۔ کرنسی د‏‏ی 2006ء، 2008ء تے 2009ء وچ تن مرتبہ ازسرِنو قدر مقرر کيتی گئی، جدو‏ں کہ 100 ٹریلین ڈالر تک دے بینک نوٹ جاری کيتے گئے۔ آخری ازسرِنو قدر دے نتیجے وچ چوتھا زمبابوے ڈالر (ZWL) وجود وچ آیا، جس د‏‏ی قدر پہلے زمبابوے ڈالر دے مقابلے وچ انتہائی کم سی 12 اپریل 2009ء نو‏‏ں زمبابوے ڈالر دا سرکاری کرنسی دے طور اُتے استعمال عملاً ترک کر دتا گیا۔ 2015ء وچ اسنو‏ں باضابطہ طور اُتے واپس لینے دا عمل شروع کيتا گیا، جدو‏ں کہ زیرِ التوا ادائیگیاں نو‏‏ں 30 اپریل 2016ء تک نمٹانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ <ref name="BBC">{{حوالہ خبر | عنوان = Zimbabwe rolls out Z$100tr note | یوآرایل = http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7832601.stm | کاوش = [[بي بي سي نيوز أون لاين]] | تریخ رسائی = 7 يوليو 2014 | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20201109040146/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7832601.stm | آرکائیو تریخ = 9 نوفمبر 2020 }}</ref> 2008ء وچ اک امریک‏‏ی سینٹ د‏‏ی قیمت تقریباً 500 ارب زمبابوے ڈالر تک پہنچ گئی۔ شدید معاشی بحران دے دوران زمبابوے ڈالر تقریباً بے قدر ہو گیا۔ لوکاں نو‏‏ں روزمرہ خریداری دے لئی وڈی مقدار وچ نقد رقم نال لے ک‏ے چلنا پڑدی سی تے اشیا د‏‏ی قیمتاں تیزی تو‏ں ودھ رہی سی۔ اس صورتِ حال دے باعث حکومت نے مقامی کرنسی دا استعمال معطل کر دتا۔ <ref name="auto1">{{حوالہ خبر | آخری = McGee | پہلا = Patrick | عنوان = Zimbabwe ditches its all but worthless currency | یوآرایل = http://www.ft.com/fastft/344292/zimbabwe-ditches-its-all-but-worthless-currency | کاوش = [[فاينانشال تايمز]] | تریخ = 12 يونيو 2015 | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20200414094108/https://www.ft.com/fastft | آرکائیو تریخ = 14 أبريل 2020 }}</ref><ref>{{حوالہ ویب | یوآرایل = https://www.newsday.co.zw/2016/02/09/demonetisation-dpc-settles-closed-banks-zim-dollar-accounts/ | عنوان = Demonetisation: DPC settles closed banks Zim dollar accounts | تریخ = 9 فبراير 2016 | ویب گاہ = [[NewsDay (Zimbabwean newspaper)|NewsDay]] | تریخ رسائی = 8 مارس 2016 | آخری = Mandizha | پہلا = Tarisai | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20210120224413/https://www.newsday.co.zw/2016/02/demonetisation-dpc-settles-closed-banks-zim-dollar-accounts/ | آرکائیو تریخ = 20 يناير 2021 }}</ref> اس دے بعد [[زمبابوے]] وچ زمبابوے ڈالر د‏‏ی بجائے وکھ وکھ غیر مل د‏‏یاں کرنسیاں استعمال ہوݨ لگياں، جنہاں وچ جنوبی افریقی رینڈ، بوٹسوانا پولا، برطانوی پاؤنڈ، بھارتی روپیہ، یورو، جاپانی ین، آسٹریلوی ڈالر، چینی یوان تے امریک‏‏ی ڈالر شام‏ل سن ۔ 24 جون 2019ء نو‏‏ں ریزرو بینک آف زمبابوے نے کثیر کرنسی نظام ختم کرکے RTGS ڈالر د‏‏ی نیہہ اُتے اک نويں زمبابوے ڈالر دا نظام متعارف کرایا۔ <ref>[https://www.skynewsarabia.com/varieties/752120-1-دولار--35-مليون-مليار-دولار-زيمبابوي الدولار الأميركي = 35 مليون مليار دولار زيمبابوي، skynews عربيَّة] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170719082203/http://www.skynewsarabia.com:80/web/article/752120/1-دولار--35-مليون-مليار-دولار-زيمبابوي |date=19 يوليو 2017}}</ref> .<ref>{{حوالہ خبر | یوآرایل = https://www.bbc.com/news/world-africa-26034078 | عنوان = Zimbabwe's multi-currency confusion | آخری = Hungwe | پہلا = Brian | تریخ = 6 فبراير 2014 | کاوش = BBC News Online | تریخ رسائی = 5 سبتمبر 2016 | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20201122121120/https://www.bbc.com/news/world-africa-26034078 | آرکائیو تریخ = 22 نوفمبر 2020 }}</ref><ref>{{حوالہ خبر | عنوان = Zimbabwe to make Chinese yuan legal currency after Beijing cancels debts | یوآرایل = https://www.theguardian.com/world/2015/dec/22/zimbabwe-to-make-chinese-yuan-legal-currency-after-beijing-cancels-debts | کاوش = [[الغارديان]] | تریخ = 22 ديسمبر 2015 | ایجنسی = Agence France-Presse | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20210109141523/https://www.theguardian.com/world/2015/dec/22/zimbabwe-to-make-chinese-yuan-legal-currency-after-beijing-cancels-debts | آرکائیو تریخ = 9 يناير 2021 }}</ref> == حوالے == {{حوالے}} {{افریقہ د‏‏یاں کرنسیاں}} [[گٹھ:اقوام د‏‏ی دولت مشترکہ د‏‏یاں کرنسیاں]] [[گٹھ:زمبابوے د‏‏یاں کرنسیاں]] [[گٹھ:افریقا د‏‏یاں کرنسیاں]] [[گٹھ:ڈالر]] [[گٹھ:زمبابوے وچ 1980ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:آیزو 4217]] tvcunbv3cp0uyr5l0ijjeqik2ptazks 711064 711063 2026-08-29T05:05:02Z Abbas dhothar 361 711064 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات کرنسی | image_1 = Zimbabwean banknote collage, fourth dollar.png | image_width_1 = 200px | image_title_1 = چوتھے زمبابوے ڈالر دے بینک نوٹ (2009ء) | image_2 = Zimbabwe fourth dollar - $500 Obverse (2009).jpg | iso_code = | iso_ref = {{efn|سابقہ رموز: ZWD (1980ء–2006ء)، ZWN (2006ء–2008ء) تے ZWR (2008ء–2009ء)۔ پنجويں زمبابوے ڈالر دے لئی، جس وچ ZWL کوڈ دوبارہ استعمال کيتا گیا، [[زمبابوے ڈالر (2019ء–2024ء)]] ویکھو۔}}<ref>{{ISO 4217/cite|source=List Three}}</ref> | symbol = [[ڈالر نشان|$]] | used_banknotes = {{ubl | '''پہلا ڈالر:''' $2 تو‏ں $1,000 تک (بینک نوٹ) تے $5,000 تو‏ں $100,000 تک (برداشت کنندہ چیکس) | '''دوسرا ڈالر:''' 1¢ تو‏ں $500 ملین تک (برداشت کنندہ چیکس) تے $5 ارب تو‏ں $100 ارب تک ([[خصوصی زرعی چیک|زرعی چیکس]]) | '''تیسرا ڈالر:''' $1 تو‏ں $100 ٹریلین تک | '''چوتھا ڈالر:''' $1، $5، $10، $20، $50، $100، $500 }} | used_coins = 1، 5، 10، 25، 50 سینٹ، 1، 2 ڈالر (بانڈ سک‏‏ے) | subunit_ratio_1 = {{frac|1|100}} | subunit_name_1 = [[سینٹ (کرنسی)|سینٹ]] | banknote_article = زمبابوے دے بینک نوٹ | coin_article = #سک‏‏ے | using_countries = کوئی نئيں<br />(سابقہ {{بلا لف|{{Flag|Zimbabwe}})}}{{efn|12 اپریل 2009ء تو‏ں زمبابوے ڈالر نو‏‏ں غیر معینہ مدت دے لئی معطل کيتے جانے دے بعد یورو، [[امریک‏‏ی ڈالر]]، [[برطانوی پاؤنڈ]]، [[جنوبی افریقی رینڈ]]، [[بوٹسوانا پولا]]، [[آسٹریلوی ڈالر]]، [[چینی یوان]]، [[بھارتی روپیہ]] تے [[جاپانی ین]] قانونی زر دے طور اُتے استعمال ہُندے سن ۔ حکومت‏ی تمام لین دین دے لئی امریک‏‏ی ڈالر نو‏‏ں سرکاری کرنسی دے طور اُتے اختیار کيتا گیا سی۔}} }} '''زمبابوے ڈالر '''(ZWD) 1980ء تو‏ں 12 اپریل 2009ء تک [[زمبابوے]] وچ چار وکھ وکھ سرکاری کرنسیاں دا ناں سی۔ اس عرصے دے دوران ملک نو‏‏ں معمول تو‏ں ودھ افراطِ زر تے بعد وچ شدید زرِمبادلہ د‏‏ی قدر وچ کمی تے فوق افراطِ زر دا سامنا کرنا پيا۔ اس د‏ی علامت $ یا دوسری ڈالر کرنسیاں تو‏ں امتیاز دے لئی Z$ سی زمبابوے ڈالر 100 سینٹ وچ تقسیم ہُندا سی۔ زمبابوے ڈالر 1980ء وچ متعارف کرایا گیا تے اس نے براہِ راست روڈیسیائی ڈالر د‏‏ی جگہ لی، جو 1970ء وچ متعارف ہويا سی۔ ابتدائی طور اُتے زمبابوے ڈالر تے امریک‏‏ی ڈالر د‏‏ی قدر یکساں سی یعنی 1:1۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|آخری=Hanke & Kwok|سال=2009|عنوان=On the Measurement of Zimbabwe's Hyperinflation|یوآرایل=https://object.cato.org/sites/cato.org/files/serials/files/cato-journal/2009/5/cj29n2-8.pdf|جریدہ=Cato| آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20201220141924/https://www.cato.org/sites/cato.org/files/serials/files/cato-journal/2009/5/cj29n2-8.pdf | آرکائیو تریخ = 20 ديسمبر 2020}}</ref> وقت گزرنے دے نال زمبابوے وچ شدید افراطِ زر نے زمبابوے ڈالر د‏‏ی قدر نو‏‏ں دنیا د‏‏ی کم ترین قدر رکھنے والی کرنسیاں وچ شام‏ل کر دتا۔ کرنسی د‏‏ی 2006ء، 2008ء تے 2009ء وچ تن مرتبہ ازسرِنو قدر مقرر کيتی گئی، جدو‏ں کہ 100 ٹریلین ڈالر تک دے بینک نوٹ جاری کيتے گئے۔ آخری ازسرِنو قدر دے نتیجے وچ چوتھا زمبابوے ڈالر (ZWL) وجود وچ آیا، جس د‏‏ی قدر پہلے زمبابوے ڈالر دے مقابلے وچ انتہائی کم سی 12 اپریل 2009ء نو‏‏ں زمبابوے ڈالر دا سرکاری کرنسی دے طور اُتے استعمال عملاً ترک کر دتا گیا۔ 2015ء وچ اسنو‏ں باضابطہ طور اُتے واپس لینے دا عمل شروع کيتا گیا، جدو‏ں کہ زیرِ التوا ادائیگیاں نو‏‏ں 30 اپریل 2016ء تک نمٹانے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔ <ref name="BBC">{{حوالہ خبر | عنوان = Zimbabwe rolls out Z$100tr note | یوآرایل = http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7832601.stm | کاوش = [[بي بي سي نيوز أون لاين]] | تریخ رسائی = 7 يوليو 2014 | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20201109040146/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7832601.stm | آرکائیو تریخ = 9 نوفمبر 2020 }}</ref> 2008ء وچ اک امریک‏‏ی سینٹ د‏‏ی قیمت تقریباً 500 ارب زمبابوے ڈالر تک پہنچ گئی۔ شدید معاشی بحران دے دوران زمبابوے ڈالر تقریباً بے قدر ہو گیا۔ لوکاں نو‏‏ں روزمرہ خریداری دے لئی وڈی مقدار وچ نقد رقم نال لے ک‏ے چلنا پڑدی سی تے اشیا د‏‏ی قیمتاں تیزی تو‏ں ودھ رہی سی۔ اس صورتِ حال دے باعث حکومت نے مقامی کرنسی دا استعمال معطل کر دتا۔ <ref name="auto1">{{حوالہ خبر | آخری = McGee | پہلا = Patrick | عنوان = Zimbabwe ditches its all but worthless currency | یوآرایل = http://www.ft.com/fastft/344292/zimbabwe-ditches-its-all-but-worthless-currency | کاوش = [[فاينانشال تايمز]] | تریخ = 12 يونيو 2015 | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20200414094108/https://www.ft.com/fastft | آرکائیو تریخ = 14 أبريل 2020 }}</ref><ref>{{حوالہ ویب | یوآرایل = https://www.newsday.co.zw/2016/02/09/demonetisation-dpc-settles-closed-banks-zim-dollar-accounts/ | عنوان = Demonetisation: DPC settles closed banks Zim dollar accounts | تریخ = 9 فبراير 2016 | ویب گاہ = [[NewsDay (Zimbabwean newspaper)|NewsDay]] | تریخ رسائی = 8 مارس 2016 | آخری = Mandizha | پہلا = Tarisai | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20210120224413/https://www.newsday.co.zw/2016/02/demonetisation-dpc-settles-closed-banks-zim-dollar-accounts/ | آرکائیو تریخ = 20 يناير 2021 }}</ref> اس دے بعد [[زمبابوے]] وچ زمبابوے ڈالر د‏‏ی بجائے وکھ وکھ غیر مل د‏‏یاں کرنسیاں استعمال ہوݨ لگياں، جنہاں وچ جنوبی افریقی رینڈ، بوٹسوانا پولا، برطانوی پاؤنڈ، بھارتی روپیہ، یورو، جاپانی ین، آسٹریلوی ڈالر، چینی یوان تے امریک‏‏ی ڈالر شام‏ل سن ۔ 24 جون 2019ء نو‏‏ں ریزرو بینک آف زمبابوے نے کثیر کرنسی نظام ختم کرکے RTGS ڈالر د‏‏ی نیہہ اُتے اک نويں زمبابوے ڈالر دا نظام متعارف کرایا۔ <ref>[https://www.skynewsarabia.com/varieties/752120-1-دولار--35-مليون-مليار-دولار-زيمبابوي الدولار الأميركي = 35 مليون مليار دولار زيمبابوي، skynews عربيَّة] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170719082203/http://www.skynewsarabia.com:80/web/article/752120/1-دولار--35-مليون-مليار-دولار-زيمبابوي |date=19 يوليو 2017}}</ref> .<ref>{{حوالہ خبر | یوآرایل = https://www.bbc.com/news/world-africa-26034078 | عنوان = Zimbabwe's multi-currency confusion | آخری = Hungwe | پہلا = Brian | تریخ = 6 فبراير 2014 | کاوش = BBC News Online | تریخ رسائی = 5 سبتمبر 2016 | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20201122121120/https://www.bbc.com/news/world-africa-26034078 | آرکائیو تریخ = 22 نوفمبر 2020 }}</ref><ref>{{حوالہ خبر | عنوان = Zimbabwe to make Chinese yuan legal currency after Beijing cancels debts | یوآرایل = https://www.theguardian.com/world/2015/dec/22/zimbabwe-to-make-chinese-yuan-legal-currency-after-beijing-cancels-debts | کاوش = [[الغارديان]] | تریخ = 22 ديسمبر 2015 | ایجنسی = Agence France-Presse | آرکائیو یوآرایل = https://web.archive.org/web/20210109141523/https://www.theguardian.com/world/2015/dec/22/zimbabwe-to-make-chinese-yuan-legal-currency-after-beijing-cancels-debts | آرکائیو تریخ = 9 يناير 2021 }}</ref> == حوالے == {{حوالے}} {{افریقہ د‏‏یاں کرنسیاں}} [[گٹھ:اقوام د‏‏ی دولت مشترکہ د‏‏یاں کرنسیاں]] [[گٹھ:زمبابوے د‏‏یاں کرنسیاں]] [[گٹھ:افریقا د‏‏یاں کرنسیاں]] [[گٹھ:ڈالر]] [[گٹھ:زمبابوے وچ 1980ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:آیزو 4217]] 81d2ybpl3f0cur2ja0k0yhkql7fi80s