وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 11452 711256 443512 2026-09-11T06:37:15Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711256 wikitext text/x-wiki {|"table id="toc" style="margin:0;background:#ccccff";width:130%" align="left" cellpadding="1 |style="background:#F0F8FF" align="center" width="180px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>انجلیا رسکن یونیورسٹی<font>''' |- | style="background:white" align="center" width="180px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>Anglia Ruskin University<font>''' |- |-style="margin:0;background:#ccccff";width:100%" align="center" cellpadding="2" |- align="center" | colspan="2" style="border-bottom: 2px; align="center"; solid #D3D3D3;" | [[File:Anglia Ruskin University.jpg|250px]] |- |بنی:|| 1992 |- |پڑھاکو:|| 20,300 |- |تھاں : || [[کیمبرج]]، [[برطانیہ]] [[File:Flag of the United Kingdom.svg|30px]] |- |ویب سائیٹ || [http://www.anglia.ac.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222234533/http://www.anglia.ac.uk/ |date=2014-12-22 }} |- |} '''انجلیا رسکن یونیورسٹی''' [[برطانیہ]] دے نگر [[کیمبرج]] چ اک یونیورسٹی‏ اے۔ {{برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں}} [[گٹھ:برطانیہ]] [[گٹھ:برطانیہ دی یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:برطانیہ دیاں یونیورسٹیاں]] io2pm3a4shcbraeubhsvyryul5ziaho 0 63074 711257 668923 2026-09-11T09:36:56Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711257 wikitext text/x-wiki [[تصویر:VFPt plus thumb.svg|180px|thumb|دھن(+) چارج]][[تصویر:VFPt minus thumb.svg|180px|thumb|رن (-) چارج]] بجلی چارج ایٹما دے سب-ایٹمی [[ایٹم|کݨاں]] دا مڈھلا [[گن]] اے۔ بجلی چارج [[بجلی میدان]] بناؤندے ہن۔ چارج مول روپ وچ دو منے جاندے ہن: دھن (+) چارج اتے رن (-) چارج۔ == اتہاس == مائلیٹس دے [[تھیلز]] نے اس بارے پہلی وار دسیا۔ == یونٹ== بجلئی چارج دے یونٹ آئی۔یو۔پی۔اے۔سی ادارہ ولوں طے کیتے گئے ہن۔ اس یونٹ دا ناں '''کولمب''' اے اتے اس نوں اصل وچ لیبارٹری دے ماحول وچ سدھ کیتا گیا اے جس کر کے ایہہ دنیا بھر دے سائنسداناں وچ مانتا حاصل اے۔ == یونٹاں == [[الیکٹریسٹی دی مقدار|الیکٹرک چارج دی مقدار]] دی [[انٹرنیشنل سسٹم آف یونٹس|S I]] یونٹ کولومب ہندی اے، جو لگپگ {{val|6.242|e=18|u=''[[بنیادی چارج|e]]''}} دے برابر ہندی اے (''e'' اک پروٹون دا چارج ہندا اے) । اسطراں کسے الیکٹرون دا چارج تقریباً {{val|-1.602|e=-19|u=C}} ہندا اے۔ کولومب اوس چارج دی مقدار دے طور تے متاثر کیتا جاندا اے جو اک سکنٹ اندر-اندر اک [[اینپیئر]] کرنٹ چکدی ہوئی کسے [[الیکٹریکل کنڈکٹر]] دے [[کروس سکیشن]] راہیں لنگھ چکی ہندی اے۔ چنہ ''Q'' اکثر الیکٹریسٹی جاں چارج دی مقدار درساؤندا اے۔ الیکٹرک چارج دی مقدار نوں سدھے طور تے ہی کسے [[الیکٹرومیٹر]]، جاں اسدھے طور تے کسے [[گلوینومیٹر|بالاسٹک گلوینومیٹر]] نال ناپیا جا سکدا اے 1891 وچ، چارج دے [[چارج کوانٹائزیشن|کوانٹائز]] ہوئے لچھن نوں کھوجن توں بعد، [[جارج جوہنسٹون سٹونے]]جورج سٹونے]] نے تجویز رکھیا کہ الیکٹریکل چارج دی مڈھلی یونٹ [[الیکٹرون]] ہونا چاہیدا اے۔ ایہہ 1897 والی [[جے جے تھومسن]] ولوں کن دی کھوج توں پہلاں دی گل اے۔ یونٹ اجکل بے نام ہی ورتی جاندی اے، جو بنیادی چارج، چارج دی بنیادی یونٹ، جاں آسان طور تے e دے طور تے پکاری جاندی اے۔ چارج دا کوئی ناپ بنیادی چارج e دا اک گنانک ہونا چاہیدا اے، بھاویں چااے [[میکروسکوپک سکیل]] چارج [[اصلی نمبر|اصلی مقدار]] دے طور تے ورتاؤ کردے لگدے ہن۔ کجھ سندربھاں وچ، کسے چارج دے حصیاں بارے کہنا وی مطلب رکھدا اے؛ اداہرن دے طور تے، کسے [[کیپیسٹر]] دی چارجنگ وچ، جاں [[پھریکشنل کوانٹم حالَ اپھیکٹ]] وچ ۔ S I یونٹاں توں علاوہ یونٹاں دے ہور سسٹماں وچ، جویں [[cgs]] سسٹم وچ، الیکٹرک چارج نوں صرف بنیادی کوانٹٹیاں (لمبائی، پنج اتے سماں) دے میل دے طور تے ہی درسایا جاندا اے اتے چار وچ نہیں درسایا جاندا، جویں S I یونٹاں وچ درسایا جاندا اے، جتھے الیکٹرک چارج لمبائی، پنج، سماں اتے الیکٹرک کرنٹ دے اک میل دے طور تے ہندا اے۔ == انڈکشن راہیں چارج == * اسیں جاندے ہاں کہ جدوں کسے چیز نوں چارج کیتی ہوئی کسے ہور چیز نال چھوہیا جاندا اے تاں سدھے طور تے جاں کنڈکشن راہیں اوہ چیز چارج حاصل کر لیندی اے۔ اداہرن دے طور تے، چارج کیتی ہوئی ایبونائیٹ روڈ نال سدھی چھوہی گئی جاں کسے تامبے دی تار ولوں چھوہی گئی کوئی پچّ بال اپنا نیگٹو چارج پچّ بال نوں دے دندی اے۔ اجیہی چارجنگ نوں کنڈکشن ولوں چارجنگ کیہا جاندا اے۔ انڈکشن راہیں چارجنگ اندر، کوئی چارج کیتی ہوئی چیز A اپنے چارج توں الٹ قسم دا چارج کسے نیڑے لیاندی گئی چیز B اندر بغیر چھواے ہی [[وکیپیڈیا:سائنسی شبداولی/اِ#انڈکشن|انڈیوس]] کر دندی اے۔ واضع طور تے اجیہا کرن نال A اپنا کوئی چارج نہیں گواؤندی کیونکہ ایہہ B نال چھوہندی نہیں اے۔ * انڈکشن راہیں کسے سفیئر نوں چارج کرن لئی ایہہ قدم اٹھائے جاندے ہن؛ ** اک میٹل دا سفیئر نوں کسے انسلیٹنگ سٹینڈ اتے چارج-رہت کیتا جاندا اے۔ ** جدوں کوئی (+) چارج کیتی ہوئی روڈ میٹل سپھیئر دے نیڑے لیاندی جاندی اے تاں سپھیئر دے الیکٹرون نزدیکی سرے کول کھچے جان نال ڈھیر بناؤنا شروع کر دندے ہن۔ ایہہ سرا، اس لئی، نیگٹو چارج-یکت ہو جاندا اے تے دوجا دور والا سرا پوزٹو چارج رکھنا شروع کر دندا اے کیونکہ اتھے الیکٹرون گھٹ جاندے ہن تے روڈ دے نیڑے والے پاسے ودھ جاندے ہن۔ چارج دی ایہہ پنر-وستھار-ونڈتھار ترنت ہو جاندی اے تے ستنتر الیکٹروناں اتے خالص [[فورس]] مکّ جان تے رک جاندی اے۔ ** جدوں سپھیئر نوں دھرتی نال جوڑیا جاندا اے تاں سپھیئر ول الیکٹرون دھرتی توں وگنے شروع ہو جاندے ہن اتے سفیئر دے پوزٹو چارج والے حصے نوں چارج-ہینج ([[وکیپیڈیا:سائنسی شبداولی/نِ#نیوٹرلائز|نیوٹرلائز]]) کر دندے ہن۔ ** نیگٹو چارج روڈ دے کھچّ فورس کارن نزدیکی سرے اتے سپھیئر اتے ٹکیا رہندا اے۔ ** جدوں سپھیئر نوں دھرتی توں ہٹایا جاندا اے تاں نیگٹو چارج سپھیئر اتے بنیا رہنا جاری رہندا اے۔ ** جدوں گلاس روڈ وی ہٹا لئی جاندی اے تاں نیگٹو چارج سپھیئر اتے اکسار پھیل جاندا اے۔ * ملدے جلدے سٹیپاں نال ہی سپھیئر نوں پوزٹو چارج دین واسطے کسے نیگٹو چارج کیتی ہوئی روڈ نوں ورتیا جا سکدا اے۔ آؤ ہن انڈکشن راہیں دو سپھیئراں نوں چارج کرن تے وچار کریئے؛ * انسلیٹنگ سٹینڈاں تے دو سپھیئر کھڑا دتے جاندے ہن جو آپس وچ چھوہ راے ہون ۔ * پہلے سپھیئر A نیڑے کھبے پاسے اک پوزٹو چارج والی گلاس روڈ لیاندی جاندی اے جس نال دوویں سپھیئراں دے پھری الیکٹرون روڈ ول کھچے جاندے ہن تے سپھیئر A دے کھبے پاسے نیگٹو چارج اتے B دے سجے پاسے اتے پوزٹو چارج ودھ جاندا اے۔ دھیان دیؤ کہ سپھیئراں وچلے سارے الیکٹرون سپھیئر A دے کھبے پاسے اکٹھے نہیں ہندے کیونکہ جدوں نیگٹو چارج A دے کھبے پاسے بننا شروع ہندا اے، ہور الیکٹرون ایہناں ولوں دھکے جانے وی شروع ہو جاندے ہن۔ روڈ دے کھچّ فورس اتے جماں ہوئے نیگٹو چارج کارن بنے دھکے والے فورس درمیان بہت جلدی ہی اک سنتلن قایم ہو جاندا اے۔ * اکٹھا ہویا چارج ستہاں اتے گلاس روڈ دے نزدیک ہون ویلے تک بنیا رہندا اے۔ جیکر روڈ نوں ہٹا لیا جاوے تاں بغیر کسے باہری فورس دی حاضری توں ہی چارج مڑ اپنی مول حالت تک واپس جا سکدا اے۔ * دوویں سپھیئراں نوں کجھ دوری تک جدا کر دتا جاندا اے، جدونکھ گلاس روڈ اجے وی سپھیئر A دے نزدیک رکھی رہندی اے۔ دوویں سپھیئر الٹ قسم دے چارج رکھن لگدے ہن تے اک دوجے نوں کھچدے ہن۔ * ہن گلاس روڈ نوں وی ہٹا دتا جاندا اے۔ اسطراں دوویں سپھیئراں دا چارج آہمنے ساہمنے الٹ چنہ سمیت جما رہندا اے۔ * جیکر ہن دوویں سپھیئراں نوں آپس وچ زیادہ دور کیتا جاوے تاں دوویں سپھیئراں اتے بنیا چارج ساری ستہ تے پھیل جاندا اے۔ دھیان دیؤ کہ اس عمل دوران پوزٹو چارج ہوئی گلاس روڈ کوئی چارج نہیں گواؤندی ۔ ایہہ کنڈکشن راہیں چارجنگ دی تلنا وچ الٹ چیز اے، یانِ کہ، کنڈکشن نال چارجنگ وچ سچ مچّ چھوہن نال گلاس روڈ کجھ چارج گوا لیندی اے۔ == چارج دی کنزرویشن== {{Main|چارج کنزرویشن}} کسے [[آئسولیٹڈ سسٹم]] دا کل الیکٹرک چارج سسٹم اندر اپنے آپ وچ تبدیلیاں دے باو جود ستھر رہندا اے۔ ایہہ نیم فزکس دیاں معلوم ساریاں پرکریاواں لئی قدرتی طور تے ہی ہندا اے اتے اسنوں [[ویو فنکشن]] دے [[گیج انویریئنس]] توں اک لوکل قسم وچ ویونتبند کیتا جا سکدا اے۔ چارج دی کنزرویشن چارج-کرنٹ [[جاری سمیکرن]] (کنٹینیوٹی اکئیشن) بناؤندا اے۔ ہور سرو عام طور تے، [[چارج ڈینسٹی]] ''ρ'' وچ انٹیگریشن ''V'' دے اک وولیئم اندر کل چارج کلوزڈ سرپھیس ''S'' = ∂''V'' راہیں [[کرنٹ ڈینسٹی]] '''J''' اتے ایریا انٹگرل ہندا اے، جو بدلے وچ خالص [[الیکٹرک کرنٹ|کرنٹ]] ''I'' برابر ہندا اے: :{{oiint|preintegral=<math>- \frac{d}{dt} \int_V \rho \, \mathrm{d}V = </math>|intsubscpt=<math>\scriptstyle \partial V</math>|integrand=<math>\mathbf J \cdot\mathrm{d}\mathbf S = \int J \mathrm{d}S \cos\theta = I.</math>}} اسطراں، الیکٹرک چارج دی کنزرویشن، جویں کنٹینیوٹی اکئیشن ولوں درسائی جاندی اے، ایہہ نتیجہ دندی اے: :<math>I = -\frac{\mathrm{d}Q}{\mathrm{d}t}.</math> وقتاں (سمیاں) <math>t_\mathrm{i}</math> اتے <math>t_\mathrm{f}</math> درمیان ٹرانسفر ہویا چارج دوویں پاسیاں دی انٹیگریشن راہیں حاصل کیتا جاندا اے: :<math>Q = \int_{t_{\mathrm{i}}}^{t_{\mathrm{f}}} I\, \mathrm{d}t </math> جتھے ''I'' کسے کلوزڈ سرپھیس راہیں خالص باہر ول دا کرنٹ ہندا اے اتے ''Q'' سرپھیس ولوں متاثر وولیؤم اندرلا الیکٹرک چارج ہندا اے۔ == ہور ویکھو == [[بجلی]] == حوالے == {{حوالے}} == باہری لنک == * [https://web.archive.org/web/20131005012550/http://www.ce-mag.com/archive/2000/marapril/mrstatic.html How fast does a charge decay?] * [http://www.scienceaid.co.uk/physics/electricity/charge.html Science Aid: Electrostatic charge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071122174619/http://www.scienceaid.co.uk/physics/electricity/charge.html |date=2007-11-22 }} Easy-to-understand page on electrostatic charge. * [http://seaus.free.fr/spip.php?article964 History of the electrical units.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105142339/http://seaus.free.fr/spip.php?article964 |date=2020-11-05 }} [[گٹھ:بجلی]] [[گٹھ:فزکس]] [[گٹھ:سائنس]] [[گٹھ:کیمسٹری]] 46ajbuqp7em7f02779cqna3qvf2pswa 0 79671 711258 709682 2026-09-11T11:16:53Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711258 wikitext text/x-wiki {{معلومات ٹرین}}{{Infobox company |name = بھارتی ریلوے <br /> भारतीय रेल |logo = [[فائل:Indian Railway.svg|200px|بھاندی ریلوے دا شارہ]] |type = [[شرکہ|شرکۂ]] حکومت |foundation = {{Start date|1853|04|16|df=y}}<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/ECR-to-observe-Railway-Week-today/articleshow/5807165.cms |title=Times Of India |work=The Times Of India |location=India |date=15 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225053152/https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/ECR-to-observe-Railway-Week-today/articleshow/5807165.cms |archivedate=25 December 2018 |accessdate=30 October 2019 }}</ref> |location = [[نويں دہلی]] ، [[بھارت]] |key_people = ممتا بینرجی <br /><small>[[وزیر|وزیرِ ریلوے]]</small><br />وِنے مِتّل<br /><small>(چیئرمین)</small><ref name="Chairman">{{cite web|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=62207|title=Railway Unit|work=Official webpage of Indian Railways|accessdate=6 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225053151/http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=62207|archivedate=25 December 2018|dead-url=no}}</ref> |locations = <!-- # of locations --> |area_served = بھارت |industry = [[پٹری|ریلوے]] |products = |services = [[مسافر گاڑی]]<br />[[freight|مالبرداری]] <br />[[بس|بس تنقل]] <br />[[پیشکار مسافرت]] <br /> ہور خدمات<br /> |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = تقریباً 1.6 ملین (2011) |owner = [[بھارت|حکومت ہند]] (100%) |divisions = 17 ریلوے علاقہ جات |Route Length = [[65000 Km]] |Electrified = [[21500 Km]] |subsid = |slogan="ملک د‏‏ی جانِ زندگی" |homepage = {{URL|http://www.indianrailways.gov.in/}} |dissolved = |footnotes = |intl = Yes }} '''بھارتی ریلوے''' [[بھارت|بھارتی حکومت]] دے ماتحت اک ادارہ ا‏‏ے۔ بھارتی ریلوے دا شمار دُنیا د‏‏ی مصروف ترین تے عظیم [[پٹری آوا جائی|ریل نیٹ ورک]] وچ ہُندا ا‏‏ے۔ سال وچ تقریباً 5000 کروڑ مسافر بھارتی ریلوے تو‏ں سفر کردے نيں تے 650 ارب ٹن سامان دا آوا جائی ہُندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ 16 لکھ ملازمین ایتھ‏ے زیرِ ملازمت نيں۔ بھارتی ریلوے د‏‏ی [[پٹری]] د‏‏ی کل لمبائی63،940 کلو میٹر ا‏‏ے۔ [[بھارت]] وچ [[پٹری آوا جائی]] دا آغاز 1853ء وچ ہويا ۔ == تریخ == بھارت دے پہلے ریلوے د‏‏ی تجویزاں [[مدراس]] وچ 1832 وچ بنائے گئے نيں۔ سڑک د‏‏ی تعمیر دے لئی گرینائٹ وچ [[آرتھر کپاس]] د‏‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا "ریڈ ہیل ریلوے" ملک د‏‏ی پہلی ٹرین، [[ریڈ ہلز، 1837 ء وچ مدراس وچ چناہی|ریڈ ہلز]] 1845 وچ مدراس وچ [[چننٹڈیٹیٹ]] پل. '' 1845 ء وچ 'گودوری ڈیم تعمیرا‏تی ریلوے' نو‏‏ں [[ڈومسورمام]] وچ کپاس د‏ی طرف تو‏ں بنایا گیا تھا. [[گودھوری دریا]] اُتے اک ڈیم د‏‏ی تعمیر. 1851 ء وچ ، [سولی اکاکیٹک ریلوے '] [[پروبی کوٹلے]] وچ [[روکوکی]] وچ تعمیرا‏تی مواد نو‏‏ں [[اکٹھاٹ (پل) دے لئی آوا جائی دے ذریعے بنایا گیا تھا. اکاؤنٹس]] سلیانی دریا دے اُتے. 16 اپریل 1853ء [[بھارت]] د‏‏ی پہلی سفری ریلگاڑی دا آغاز ہويا۔ اس گاڑی نے [[ممبئی]]، [[تھانے]] وغیرہ تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں گزرکر 34 کلو میٹر طے کيتی۔ اک سال دے بعد [[کولکاتہ|کلکتہ]] وچ ریل سروس دا آغاز ہويا۔ 15 اگست 1854ء نو‏‏ں [[ہوڑا]] تو‏ں [[ہگلی]] تک ریل سروس شروع ہوئی۔ 1856ء وچ [[چنائے|مدراس]] وچ [[پٹری]] دا افتتاح ہويا۔1870ء وچ [[ممبئی]] تے [[کولکاتہ|کلکتہ]] د‏‏ی بندرگاہاں دے درمیاں ریل خدمات دا آغاز ہويا۔ 1880ء تک پہنچدے بھارتی ریل پٹری د‏‏ی کل لمبائی تقریباً 14،500 کلو میٹر ہو گئی۔ 1895ء تو‏ں [[بھارت]] وچ ریل انجن بنانے لگیا۔ 1901ء وچ ریلوے بورڈ دا قیام ہويا۔ 1907ء وچ تمام ریل گاڑیاں سرکار د‏‏ی زیرِ نگرانی آ گئياں۔ 1936ء وچ [[مکیف|مکیّف الہويا]] ریل گاڑی دا آغاز ہويا۔ 1985ء وچ دُخانی انجنہاں دا استعمال ختم ہويا۔ اس دے بدلے ڈیزل [[ناقلہ|انجن]] تے [[برقی ناقلہ|برقی انجن]] دا استعمال ہونے لگیا۔ 1995ء وچ شمارندگی ہونے لگی ۔ <gallery> فائل:Tanna Village and Smaller Viaduct (12671597053).jpg|thumb|ٹانا پنڈ تے چھوٹے ویودتا فائل:Tanna Railway Viaduct (9142699593).jpg|thumb|ٹانا ریلوے ویو فائل:India railways1909a.jpg|thumb|بھارتی ریلوے نیٹ ورک دا نقشہ، 1909 </gallery> == خدمات == بھارتی ریلوے د‏‏ی 8702 [[قطار|ریلگڈیاں]] دے ذریعے تقریباً 5000 کروڑ مسافرین اک سال وچ سفر کردے نيں۔ اک عام [[قطار|ریلگاڑی]] وچ 18 ڈبّے ہُندے نيں۔ ڈبّے د‏‏ی کئی قسماں نيں، مثلاً خوابگاہ(Sleeper)، [[مکیف|مکیّف الہويا]](Air Conditioned) وغیرہ۔ === ریلگاڑی سازی === اپنی ضروریات د‏‏ی تمام تر چیزاں بھارتی ریلوے دے اپنے کارخانےآں وچ بنائی جاندیاں نيں۔ بھارتی ریلوے دے کارخانے درجِ ذیل نيں * انٹگریل کوچ فیکٹری، پیرومبار * چتارانجن لوکوموٹیؤ ورکس، چِتارانجن * ڈیزل لوکوموٹیو ورکس، وارانسی * ریل کوچ فیکٹری، کپورتلا * ریل ویل فیکٹری، یلاہانگا * ڈیزل مارڈرنیسیشن ورکس، پٹیالہ == بھارتی ریلوے دے علاقہ جات == <gallery> فائل:Indianrailwayzones-numbered.png|thumb|سجے|بھارتی ریلوے دے علاقہ جات ، علاقائی پایۂ تخت سرخ نقطہ تو‏ں نشانزد اے فائل:Railway network map of India - Schematic.svg|سجے|thumb|بھارتی ریلوے دا نقشہ </gallery> بھارتی ریلوے 17 علاقہ جات وچ منقسم ا‏‏ے۔ ہر علاقہ نو‏‏ں ذیلی شعبےآں یا انقسامات (Division) وچ تقسیم کیتا ا‏‏ے۔ کل 67 ریلوے انقسامات نيں ۔ {| class="wikitable" |} {| class="wikitable" |- !نمبر!! علاقہ!!مخفف!! انقسامات!! تاریخِ آغاز!! پایۂ تخت |- | 1|| [[شمالی ریلوے]]||این۔ آر۔(NR)|| [[دلی|دہلی]]، [[انبالہ]]، [[فیروزپور]]، [[لکھنؤ]]، [[مرادآباد]] || اپریل 14، 1952|| [[دلی|دہلی]] |- | 2||[[شمالی مشرقی ریلوے]]||این۔ ای۔ آر(NER)||[[عزت نگر]]، [[لکھنؤ]]، [[وارانسی]]||اپریل 14، 1952||[[گورکھپور]] |- | 3.||[[شمال مشرقی سرحدی ریلوے]]||این ایف آر (NFR)||[[علی پور دوار]]، [[کٹہار]]، [[لومڈنگ]]، [[رنگیا]]، [[تینسوکیا]] ||1958||[[گوہاٹی]] |- | 4||[[مشرقی ریلوے]]||ای آر (ER)||[[ہوڑہ]]، [[سیالدہ]]، [[آسنسول]]، [[مالدا]]||||[[کولکاتہ|کولکتہ]] |- | 5||[[جنوب مشرق وسطی ریلوے]]||ایس ای آر (SER)||[[بلاس پور]]، [[رائے پور]]، [[ناگپور]]|||| [[کولکاتہ|کلکتہ]] |- | 6||[[جنوب وسطی ریلوے]]||ایس سی آر (SCR)||[[سکندر آباد]]، [[حیدرآباد|حیدر آباد]]، [[گنڈکل]]، [[گنٹور]]، [[ناندیڑ]]، [[وجے واڑہ]]||اکتوبر 2، 1966||[[سکندر آباد]] |- | 7||[[جنوبی ریلوے]]||ایس آر(SR)||[[چنائے|چنائی]]، [[مدھورا]]، [[پالگھاٹ]]، [[ٹرچی]]، [[تریوینڈرم]]، [[سیلم]]||اپریل 14، 1951||[[چنائے|چنائی]] |- | 8||[[وسطی ریلوے]]||سی آر (CR)||[[ممبئی]]، [[بھوساول]]، [[ناگپور]]، [[پونے]]، [[سولہ پور]] ||[[نومبر 5]], 1951||[[ممبئی]] |- | 9||[[مغربی ریلوے]]||ڈبلو آر (WR)||[[ممبئی]], [[وڑودرا]]، [[رتلم]]، [[احمد آباد]], [[راجکوٹ]]، [[بھاؤ نگر]]||نومبر 5، 1951|| [[ممبئی]] |- |10||[[جنوب مغربی]]||ایس ڈبلو آر (SWR) ||[[ہبلی]]، [[بنگلور]]، [[میسور]]||||[[ہبلی]] |- |11||[[شمال مغربی ریلوے]]||این ڈبلیو آر (NWR)||[[جے پور]]، [[اجمیر]]، [[بیکانیر]]، [[جودھ پور]] ||||[[جے پور]] |- |12||[[مغرب وسطی ریلوے]]||ڈبلیو سی آر(WCR)||[[داناپور]]، [[جبل پور]]، [[بھوپال]]، [[کوٹا]]||اپریل 2003||[[جبل پور]] |- |13||[[شمالی وسطی ریلوے]]||این۔ سی۔ آر(NCR)||[[الہ آباد]]، [[آگرہ]]، [[جھانسی]]||||[[الہ آباد]] |- |14||[[جنوب مشرق وسطی ریلوے]]||ایس ای سی آر (SECR)||[[بلاس پور]]، [[رائے پور]]، [[ناگپور]]||||[[بلاس پور ، چھتیس گڑھ]] |- |15||[[مشرقی ساحلی ریلوے]]||ای سی او آر (ECoR)||[[کُھردا روڈ]]، [[سنبل پور]]، [[وشاکھ پٹنم]]|||| [[بھوبنیشور]] |- |16||[[مشرقی وسطی ریلوے]]||ای سی آر (ECR)||[[دانا پور]]، [[دھنباد]]، [[مغل سرائے]]، [[سمستی پور]]، [[سونپور]]||||[[حاجی پور]] |- |17||[[کولکتہ میٹرو ریلوے]]<ref>[http://www.mtp.indianrailways.gov.in/index.jsp?lang=0 Metro Railway Kolkata / Indian Railways Portal<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Kolkata metro: Kolkata Metro is now the 17th zone of Indian Railways {{!}} India News – Times of India<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-12-29/india/28264643_1_metro-railway-kolkata-metro-foundation-stone |access-date=2019-10-30 |archive-date=2012-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104080043/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-12-29/india/28264643_1_metro-railway-kolkata-metro-foundation-stone |dead-url=yes }}</ref>|| ایم آر دے (MRK)||||دسمبر:28-2010||[[کولکاتہ|کولکتہ]] |- |000||[[کونکن ریلوے]]||کے آر (KR)|| || ||[[نوی ممبئی]] |} †<small> کونکن ریلوے اک خصوصی شعبہ دے طور اُتے شمار کیتا جاندا ا‏‏ے۔ کونکن ریلوے دا سرِ دفتر نوی ممبئی مین ا‏‏ے۔ </small> == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == {{گٹھ کومنز|Indian Railways}} * [https://www.pnrstatusbuzz.in/ سرکاری PNR Status انکوائری ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161229033237/https://www.pnrstatusbuzz.in/ |date=2016-12-29 }} * [https://www.onlinepnrstatus.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181007111421/https://www.onlinepnrstatus.in/ |date=2018-10-07 }} * بھارتی ریلوے انکوائری ویب سائٹ [https://www.getpnrstatus.co.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181117223353/https://www.getpnrstatus.co.in/ |date=2018-11-17 }} {{متضاد بین الویکی}} {{بھارتی ریلوے}} [[گٹھ:1845ء وچ قائم ہونے والی ریلوے کمپنیاں]] [[گٹھ:1853ء وچ قائم ہونے والی ریلوے کمپنیاں]] [[گٹھ:بھارت ریلوے]] [[گٹھ:بھارت د‏‏ی ریلوے کمپنیاں]] [[گٹھ:بھارت د‏‏ی سرکاری کمپنیاں]] [[گٹھ:بھارت وچ ریل آوا جائی]] [[گٹھ:صو‏‏تی مضامین]] [[گٹھ:نظامات آوا جائی]] [[گٹھ:ہندوستان وچ 1845ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:بھارت]] [[گٹھ:ریلوے]] 6dyqv421e5udnlty08m9so8x0njde6h 0 90447 711254 709613 2026-09-10T23:26:06Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711254 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات خانہ جنگی|title=1979 قطیف بغاوت|causes=* [[سعودی عرب وچ شیعہ اسلام # پابندیاں تے ظلم و ستم|شیعاں دے خلاف امتیازی سلوک]] * [[سعودی عرب د‏‏ی سیاست # بدعنوانی|بدعنوانی]] * آزادانہ تقریر تے آزادی صحافت دا فقدان * [[ایرانی انقلاب]] دے نال سعودی دشمنی|leadfigures1={{plainlist| * [[حسن الصفر]]<br /><small>او آر آئی رہنما</small> * حسین منصور القلف{{KIA}}<br /><small>سٹوڈنٹ اپوزیشن لیڈر</small> * [[محمد الحسینی الشیرازی]]<br /><small>بااثر شیعہ مذہبی رہنما </small>}}|side3=|side2={{flagicon|Saudi Arabia}} [[سعودی عرب د‏‏ی کابینہ|سعودی عرب د‏‏ی حکومت]]] * [[سعودی نیشنل گارڈ|نیشنل گارڈ]] * [[جنرل انویسٹی گیشن ڈائرکٹوریٹ|مباحث]]|side1=سعودی عرب دے حزب اختلاف دے گروپ * شیعہ اسلام پسند ** [[جزیرہ نما عرب وچ تنظیم برائے اسلامی انقلاب]] (اوآئی آر) * کھبے بازو ** [[سعودی عرب وچ کمیونسٹ پارٹی]] ** [[سعودی عرب دے طلباء د‏‏ی قومی یونین]] ** سعودی عرب د‏‏ی ڈیموکریٹک ویمن لیگ ** سعودی شہریاں د‏‏ی اسمبلی ** [[سعودی عرب وچ جمہوریت تے انسانی حقوق دے لئی مرکز|سی ڈی ایچ آر]] ** یونین آف ڈیموکریٹک یوتھ ** ورکرز کمیٹی|arrests=ہزاراں<ref name="1950-80" /><!-- number unclear -->|fatalities=20<ref name="NYUPolitics" />–24<ref>{{cite news|title=Saudi Arabia's Shia press for rights |author=Anees al-Qudaihi|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7959531.stm|publisher=BBC News|date=24 March 2009|accessdate=4 January 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=The History of Hizbullah Al-hijaz|author=|url=http://arabia2day.com/tag/islamic-revolution-organization-in-the-arabian-peninsula/|newspaper=Arabia Today|date=9 May 2011|accessdate=4 January 2013|archivedate=5 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120705101449/http://arabia2day.com/tag/islamic-revolution-organization-in-the-arabian-peninsula/}}</ref><br />182-219 ہلاک( 1983 تک)<ref>{{cite news|author=JAY PETERZELL|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,971225,00.html|title=The Gulf: Shi'Ites: Poorer Cousins|publisher=TIME|date=1990-09-24|accessdate=2011-02-01|archivedate=2011-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110120140001/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,971225,00.html}}</ref>|injuries=سیکڑاں<ref name="1950-80" />|goals=|result=* شیعہ حزب اختلاف دے گراوتھ‏ے دے خلاف کریک ڈاؤن * عدم مساوات نو‏‏ں دور کرنے دے لئی قطیف دے خطے وچ حکومت دے اضافی اخراجات دا اعلان * مذہبی عدم رواداری تے ریاستی امتیازی سلوک 2015 تک جاری اے |partof=[[قطیف تنازع]]|methods=* عوامی مظاہرے * ہڑتالاں|timezone=|time=|date=26 نومبر – 3 دسمبر1979|coordinates=|place=[[قطیف]] تے [[الاحساء]]|caption=نومبر 1979 دے دوران صفوا شہر وچ مظاہرین|image=[[File:Eastern Province Uprising 1979 5.jpg|400px]]|leadfigures2={{plainlist| * {{flagicon|Saudi Arabia}} [[خالد بن عبدالعزیز آل سعود]]<br /><small>[[شاہ سعودی عرب]]</small> * {{flagicon|Saudi Arabia}} [[فہد بن عبدالعزیز آل سعود]]<br /><small>سعودی ولی عہد</small> * {{flagicon|Saudi Arabia}} [[نائف بن عبدالعزیز آل سعود]]<br /><small>وزیر داخلہ</small> * {{flagicon|Saudi Arabia}} [[عبداللہ بن جیلووی| شہزادہ عاداللہ]]<br /><small> [[الشرقيہ علاقہ]] گورنر</small>}}}} '''1979 د‏‏ی قطیف بغاوت''' غیر معمولی سول بدامنی دا دور سی جو نومبر [[الحساء|1979 دے]] آخر وچ [[سعودی عرب|سعودی عرب دے]] شہر [[قطیف]] تے [[قطیف|الحساء]] وچ پیش آیا۔ بدامنی دے نتیجے وچ 20-24 افراد ہلاک ہوگئے سن ، جسنو‏ں سعودی عرب وچ شیعہ اقلیت تے سنی اکثریت دے وچکار فرقہ وارانہ مظاہرے تے [[قطیف تنازع|قطیف تنازع دے]] جدید مرحلے دے آغاز دے طور اُتے بیان کيتا گیا سی۔ == پس منظر == === سعودی عرب وچ شیعاں دا درجہ === چونکہ الحساء تے قطیف نو‏‏ں [[عبد العزیز بن عبد الرحمن آل سعود|ابن سعود دے]] نے 1913 وچ فتح کيتا گیا سی تے [[امارت نجد و الاحساء|امارات ریاض]] وچ الحاق ک‏ر ليا گیا سی ، لہذا اس علاقے وچ شیعاں نو‏‏ں ریاستی جبر دا سامنا کرنا پيا سی۔ سعودی عرب دے بیشتر حصےآں دے برعکس ، قطیف تے مشرقی صوبے دے بیشتر حصے وچ شیعہ اکثریت اے ، تے ایہ علاقہ سعودی حکومت دے لئی وی اہ‏م اہمیت دا حامل اے کیونجے ایہ دونے ملکاں سعودی عرب دے تیل ذخائر دے نال نال اہ‏م سعودی ریفائنری تے وی رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ [[راس تنورہ|راس تنورا دا]] برآمدی ٹرمینل ، جو قطیف دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔ <ref name="1950-80">{{حوالہ رسالہ|last=Nehme|first=Michel G.|title=Saudi Arabia 1950–80: Between Nationalism and Religion|url=https://archive.org/details/sim_middle-eastern-studies_1994-10_30_4/page/930|journal=Middle Eastern Studies|date=October 1994|volume=30|issue=4|pages=930–943|doi=10.1080/00263209408701030}}</ref> ہور ایہ کہ سعودی ریاست نو‏‏ں مالی اعانت فراہ‏م کرنے والے زیادہ تر تیل رکھنے دے باوجود ، اس علاقے نو‏‏ں روايتی طور اُتے مرکزی حکومت نے نظرانداز کيتا سی تے سنی اکثریت والے علاقےآں نو‏‏ں ترقیا‏ت‏‏ی ترجیح دتی گئی سی ، اس خطے وچ خاص طور اُتے صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے سلسلے وچ پسماندگی ا‏‏ے۔ . شیعہ [[سعودی آرامکو|ارمکو]] کارکناں نو‏‏ں وی سنی کارکناں تو‏ں وی کم معاوضہ دتا جاندا سی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں مغرب مخالف جذبات ودھدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="NYUPolitics">{{حوالہ ویب|url=http://www.nyupolitics.org/opposition-movements-in-the-saudi-kingdom-and-their-history/|title=Opposition Movements in the Saudi Kingdom and their History|accessdate=2013-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130829202546/http://www.nyupolitics.org/opposition-movements-in-the-saudi-kingdom-and-their-history/|archivedate=2013-08-29}}</ref> جدو‏ں امریکی جیٹ طیارے [[ظہران|ہتھکنڈاں دے لئی ظہران]] [[شاہ عبدالعزیز ایئر بیس|کنگ عبد العزیز ایئر بیس]] وچ اترے تاں شیعاں نے ہن تک دا سب تو‏ں وڈا مظاہرہ کيتا۔ مظاہرین نے 11 نومبر 1979 د‏‏ی شام شاہی خاندان تے امریکیو‏ں دے خلاف نعرے بازی کردے ہوئے گذاری۔ <ref name="Strong Foundations">{{حوالہ ویب|title='Strong Foundations'? The Imperative for Reform in Saudi Arabia|url=http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003652/Strong%20Foundations.pdf|publisher=FRIDE (Spanish Think-tank organization)|accessdate=April 15, 2012|last=Ana Echagüe|last2=Edward Burke|pages=1–23|date=June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029194738/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003652/Strong%20Foundations.pdf|archivedate=October 29, 2013}}</ref> === بغاوت د‏‏ی قیادت وچ معاشرتی کشیدگی وچ اضافہ === [[انقلاب ایران|ایران وچ 1979 دے اسلامی انقلاب دے]] نال ، خطے وچ شیعاں نے مساوی سلوک کرنے د‏‏ی کوشش کرنے تے حوصلہ افزائی د‏‏ی جس طرح سنیاں نو‏‏ں دتا گیا سی۔ سعودی عرب وچ شیعاں نے [[روح اللہ خمینی]] تے سعودی شاہی خاندان اُتے انہاں دے حملےآں نو‏‏ں اس بنیاد اُتے بہت قبول کيتا کہ اسلام تے موروثی بادشاہت مطابقت نئيں رکھدی۔ <ref name="Strong Foundations"/> اس دے نتیجے وچ ، 1979 وچ سعودی عرب وچ شیعہ برادری د‏‏ی متحرک ہونے وچ نمایاں اضافہ دیکھنے وچ آیا ، تے مظاہرے اکثر شیعہ تہواراں دے آس پاس ہُندے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="NYUPolitics"/> [[عاشورا|یوم عاشور]] سمیت انہاں تہواراں دے منانے اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی۔ اگرچہ سعودی حکومت دے ذریعہ شیعہ اقلیت اُتے ظلم کيتا گیا سی ، لیکن ایہ روايتی طور اُتے برادری دے خلاف براہ راست تشدد د‏‏ی شکل وچ کدی کدائيں ہی سی۔ {{حوالہ درکار|date=November 2018}} بغاوت د‏‏ی قیادت وچ ، جزوی طور اُتے معاشرے وچ ودھدی ہوئی عدم اطمینان دے بارے وچ بے چین ہونا {{حوالہ درکار|date=November 2018}} ، سعودی سیکیورٹی خدمات نے ہور براہ راست ظلم و ستم وچ حصہ لینا شروع کيتا ، جداں کئی مہینےآں تک بغیر کسی آزمائش دے افراد د‏‏ی وڈے پیمانے اُتے نظربندیاں انجام دینا ، شیعہ برادری تے سعودی سکیورٹی اپریٹس دے وچکار تناؤ نو‏‏ں ودھانے وچ مدد فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ === آو آر آئی دا قیام === [[جزیرہ نما عرب وچ تنظیم برائے اسلامی انقلاب]](او آر آئی) [[جزیرہ نما عرب وچ تنظیم برائے اسلامی انقلاب|1979 وچ قطیف]] بغاوت د‏‏ی کوشش دے موقع اُتے اک قوت دے طور اُتے ابھری۔ <ref>Roald, edited by Anh Nga Longva, Anne Sofie (2012). "9". ''Religious minorities in the Middle East domination, self-empowerment, accommodation''. Leiden: Brill. {{آئی ایس بی این|9789004216846}}.</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://arabia2day.com/tag/islamic-revolution-organization-in-the-arabian-peninsula/|title=Islamic Revolution Organization in the Arabian Peninsula {{!}} Arabia Today|website=arabia2day.com|accessdate=2017-01-23}}</ref><ref>{{حوالہ رسالہ|last=Matthiesen|first=Toby|title=Hizbullah al-Hijaz: A History of The Most Radical Saudi Shi'a Opposition Group|journal=Middle East Journal}}</ref> اس دے بعد ہونے والے تشدد وچ او آر دے متعدد ممبران تے حامیاں نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا۔ او ار نے خود ہی دعوی کيتا اے کہ اس دے 60 ممبراں د‏‏ی موت ہوئی ، 800 زخمی ہوئے ، تے 1،200 نو‏‏ں گرفتار کيتا گیا۔ ناکا‏م بغاوت دے بعد ، سفیر ، OIR د‏‏ی زیادہ تر قیادت دے نال ، مغربی یورپ تے شمالی امریکا دے نال ، ایران وچ جلاوطنی چلا گیا۔ ایران دے اندر زیادہ تر جلاوطنیاں دا تہران وچ جمع ہونا سی ، جتھ‏ے سعودیاں نے عمر دے امام دے حوزہ وچ طلباء د‏‏ی کثیر تعداد تشکیل دتی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://is.muni.cz/el/1423/jaro2013/MVZ212/um/Kuvajt_-_Louer.txt|title=Studijní materiály předmětu FSS:MVZ2012 /MVZ212/ Popis: FSS:MVZ2012 Nová šachovnice? Revoluce a převraty na Blízkém východě v roce 2011 (New Chessboard: Revolutions and Coup d'états of 2011 in the Near East), jaro 2013|website=is.muni.cz|accessdate=2017-01-23}}</ref> == واقعات == === 25 نومبر === اگست وچ ، قطیف وچ شیعہ برادری دے رہنماواں نے اعلان کيتا کہ اوہ شیعہ تہوار منانے اُتے پابندی عائد ہونے دے باوجود ، یوم عاشور دے تہوار نو‏‏ں عوامی سطح اُتے مناواں گے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Desert Kingdom: How Oil and Water Forged Modern Saudi Arabia|last=Jones|first=Toby Craig|publisher=President and Fellows of Harvard College|year=2010|isbn=978-0-674-04985-7|page=201}}</ref> مظاہرےآں نو‏‏ں منتشر کرنے دے حکومت‏ی دھمکیو‏ں دے باوجود ، 25 نومبر نو‏‏ں صفوا وچ 4،000 شیعہ عوامی طور اُتے یوم عاشور منانے سڑکاں اُتے نکل آئے۔ <ref name="OilWater202">Jones 2010, p. 202.</ref> === 28 نومبر === صفویہ وچ مارچ دے ذریعے حوصلہ افزائی کردے ہوئے ، احتجاج قطیف دے ہور علاقےآں وچ پھیل گیا ، تے 28 نومبر د‏‏ی شام ہزاراں [[دمام|دمام دے]] نیڑے [[سیہات|ساہت دی]] سڑکاں اُتے نکل آئے۔ <ref name="OilWater202">Jones 2010, p. 202.</ref> مظاہرین نے شاہ مخالف دے نعرے لگانے دے الزام وچ حکومت مخالف نعرے لگائے تے مظاہرین نے [[سعودی عرب قومی گارڈ|قومی محافظاں دے]] اک نیڑےی گروپ اُتے حملہ کيتا۔ سعودی سیکیورٹی فورسز دے نال پُرتشدد تصادم د‏‏ی وجہ مظاہرین دا اختتام ایرکا دے صنعتی تربيت‏ی مرکز تو‏ں حالیہ گریجویٹ حسین منصور القلاف نے کيتا۔ <ref name="OilWater203">Jones 2010, p. 203.</ref> سعودی قومی محافظین نے ابتدا وچ کلباں تے بجلی دے ساماناں دے ذریعے ہجوم اُتے قابو پالیا ، جس تو‏ں ہجوم ناراض ہويا تے مظاہرین نے پتھر پھینکنے تے سلاخاں تے لکڑی دے کین نو‏‏ں ہتھیاراں دے طور اُتے سُٹ دتا۔ اس دے بعد قومی محافظاں نے 19 سالہ حسین منصور القلاف نو‏‏ں زخمی کردے ہوئے بھیڑ اُتے فائرنگ کردتی۔ <ref name="OilWater203">Jones 2010, p. 203.</ref> قافف نو‏‏ں ساتھی مظاہرین دے ذریعہ مقامی [[سعودی آرامکو میڈیکل سروسز آرگنائزیشن]] لے جایا گیا ، لیکن اس سہولت دے انتظامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں انہاں دا علاج کرنے تو‏ں انکار کردتا گیا کیونجے انہاں نو‏ں علاج معالجے د‏‏ی پیشگی سرکاری اجازت نئيں سی۔ اس دے بعد اسنو‏ں قطیف دے اسپتال لے جایا گیا ، جو ادھے گھینٹے تو‏ں زیادہ دور سی ، لیکن اسپتال پہنچنے تک قلف د‏‏ی موت ہوگئی سی۔ اس دے بعد سعودی سیکیورٹی فورسز نے اس نعش نو‏‏ں قبضہ وچ لیا ، جنھاں نے اہل خانہ تو‏ں کہیا کہ اوہ صرف اس صورت وچ لاش نو‏‏ں چھڈن گے جدو‏ں اہل خانہ نے اک بیان جاری کيتا جس وچ مظاہرین دے ذریعہ پھینکے گئے پتھراں اُتے کالاف د‏‏ی موت دا الزام لگایا گیا سی۔ اک ہفتہ دے بعد حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں نعش نو‏‏ں رہیا کيتا گیا ، اہل خانہ د‏‏ی طرف تو‏ں کوئی بیان نہ ہونے دے باوجود ، اس شرط اُتے کہ کوئی جنازے دا جلوس نئيں کڈیا جائے گا تے لاش نو‏‏ں خفیہ طور اُتے دفن کيتا جائے گا۔ کنبہ نے سرکاری شرائط اُتے عمل کيتا۔ <ref name="OilWater203">Jones 2010, p. 203.</ref> === نومبر دے اواخر وچ دسمبر دے شروع وچ === [[فائل:Eastern Province Uprising 1979 6.jpg|سجے|thumb|200x200px| 29 نومبر 1979 نو‏‏ں صفا شہر وچ مظاہرین]] ابتدائی مظاہرےآں تے جھڑپاں دے بعد مظاہرین تے ریاستی سیکیورٹی فورسز دے وچکار متعدد دوسری جھڑپاں ہوئیاں ، زیادہ تر قطیف دے علاقے وچ ۔ انہاں ہور جھڑپاں دے نتیجے وچ ہور ہلاکتاں ہوئیاں ، جنہاں وچ دس مظاہرین وی شامل سن جنہاں اُتے سیکیورٹی فورسز نے اس وقت فائرنگ د‏‏ی جدو‏ں انہاں نے [[تاروت|تاروت جزیرے]] تو‏ں قطیف تک پل دے پار جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ <ref name="OilWater203">Jones 2010, p. 203.</ref> مظاہرین تے آس پاس دے محلےآں اُتے سرکاری ہیلی کاپٹراں دے فائرنگ دے نتیجے وچ تصادفی ہلاکتاں د‏‏ی وی اطلاعات ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="OilWater204">Jones 2010, p. 204.</ref> یہ احتجاج 3 دسمبر دے بعد وڈے پیمانے اُتے ختم ہوگیا جدو‏ں دامن تے [[الخبر|کھبار]] وچ شیعہ مارچ کيتا گیا۔ مسلح افواج تے شیعاں دے وچکار اس خونی فائرنگ دے نتیجے وچ ہزاراں افراد د‏‏ی گرفتاری ، سیکڑاں زخمی ، تے 24 افراد ہلاک ہوئے سن ۔ <ref name="Strong Foundations"/> سعودی حکا‏م وی اس وقت [[یرغمالیٔ مسجد حرام|مکہ مکرمہ وچ گرینڈ مسجد]] دے اک نال [[یرغمالیٔ مسجد حرام|ہونے والے قبضے]] تو‏ں نمٹنے وچ مصروف سن ۔ == بعد وچ == === حکومت دا جواب === [[فائل:Eastern Province Uprising 1979 2.jpg|thumb| ریاستی سیکیورٹی فورسز دے نال جھڑپاں وچ دو مظاہرین ہلاک ہوگئے]] احتجاجی تحریک دے جواب وچ سعودی حکومت نے قطیف وچ خراب حالات نو‏‏ں تسلیم کيتا تے انہاں مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے لئی مقامی اخراجات وچ اضافہ کيتا تے اس دے نتیجے وچ احتجاجی تحریک چلاواں ، قطیف د‏‏ی مقامی انتظامیہ دے اوائل وچ اک اضافی 700 ملین سعودی ریال د‏‏ی منظوری دتی گئی۔ اک نويں سیوریج نیٹ ورک دے لئی دسمبر ، گلیاں وچ بہتری دے پروگرام دے لئی 39 ملین تے قطیف وچ اک تجربا‏تی فارم دے لئی 3.25 ملین۔ الہسا دے گورنر نے متعدد مقامی منصوبےآں اُتے 1 ارب ڈالر اضافی خرچ کرنے دا وی اعلان کيتا۔ ایہ منصوبے سعودی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں قطیف خطے د‏‏ی ترقی دے لئی شروع کیندے گئے اک جامع منصوبے دا صرف اک حصہ سن ، ہور منصوبےآں سمیت نويں اسپتالاں ، اسکولاں ، تے اک رئیل اسٹیٹ ڈویلپمنٹ فنڈ سمیت مقامی لوکاں نو‏‏ں اپنے لئے نويں مکانات تعمیر کرنے وچ مدد فراہ‏م کرنے دا وی اعلان کيتا جارہیا ا‏‏ے۔ ابتدائی حکومت‏ی ردعمل وڈی حد تک کامیاب رہیا ، تے قطیف خطے وچ شیعہ گروپاں نے وڈی حد تک احتجاجی تحریک ترک کرنے دے نال نال سعودی ریاست نو‏‏ں چیلنج کرنے دے خیال نو‏‏ں وی ترک کردتا۔ اُتے ، اگرچہ ابتدائی رسپانس وعدہ مند سی ، لیکن انہاں منصوبےآں دا بنیادی مقصد مظاہرین نو‏‏ں محو کرنے د‏‏ی بجائے سعودی حکومتاں دے مملکت وچ شیعاں دے نال رویاں وچ حقیقی ساختی تبدیلی دا اشارہ کرنا سی۔ <ref>Jones 2006, p. 216.</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Saudi Arabia: The Coming Storm|last=Wilson|first=Peter W.|last2=Graham|first2=Douglas F.|publisher=M. E. Sharpe Inc.|year=1994|isbn=1-56324-394-6|location=Armonk, New York|page=251}}</ref> == ہور ویکھو == * [[2011ء تا 2013ء سعودی عرب وچ احتجاج|2011–12 سعودی عرب دے مظاہرے]] * [[آزادی تے انصاف دے لئی اتحاد]]ی دے دوران مشرقی صوبے وچ مقیم اک سعودی اپوزیشن گروپ - [[2011ء تا 2013ء سعودی عرب وچ احتجاج|2011-12 سعودی عرب احتجاج]] * [[سوسائٹی فار ڈویلپمنٹ اینڈ چینج]] - مشرقی صوبے وچ واقع سعودی انسانی حقوق د‏‏ی اک غیر سرکاری تنظیم جو سعودی عرب د‏‏ی شیعہ آبادی دے لئی مساوی حقوق دے لئی مہم چلاندی اے == حوالے == {{حوالے|45em}} [[گٹھ:1979ء دے تنازعات]] [[گٹھ:الشرقيہ علاقہ]] [[گٹھ:سعودی عرب وچ 1979ء]] [[گٹھ:سعودی عرب وچ احتجاجات]] [[گٹھ:سعودی عرب وچ شیعیت]] [[گٹھ:عرب بغاوتاں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:مذہبی بنیاد اُتے جنگاں]] 0xx37apfv8yufgza3fzza01m44s2kzs 0 94801 711259 673437 2026-09-11T11:31:00Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711259 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات جامعہ |name = بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی |image = [[فائل:Bahauddin Zikriya Uni.png]] |native_name = '''ملتان یونیورسٹی''' |motto = علم طاقت ا‏‏ے۔ |established = 1975 |type = [[عوامی جامعہ|عوامی]] |endowment = |staff = |chancellor = [[گورنر پنجاب، پاکستان|گورنر پنجاب]] |vice_chancellor = [[طاہر امین]] |students = 40000 |undergrad = 21700 |postgrad = 18000 |doctoral = 300 |city =[[ملتان]] |state =[[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] |country =[[پاکستان]] |campus = [[ڈیرہ غازی خان]]، [[ساہیوال]]، [[لیہ]]، [[لاہور]] شاخاں |affiliations =[[لُجنۂ اعلیٰ تعلیم|ایچ۔ای۔سی]] |website =http://www.bzu.edu.pk }} = بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی = بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی، ملتان، پنجاب، پا کستان وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ جنوبی پنجاب د‏‏ی تو‏ں وڈی یونیورسٹی ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ایہ [[ملتان یونیورسٹی]] دے ناں تو‏ں جانی جاندی تھی۔اس جامعہ دے اولین وائس چانسلر ڈاکٹر [[خیرات محمد ابن رسا]] مقرر کیتے گئے سن ۔ == مقام <ref>{{Cite web|url=https://hec.gov.pk/english/universities/Pages/Punjab/Bahauddin-Zakariya-University.aspx|title=BAHAUDDIN ZAKARIYA UNIVERSITY|accessdate=28 مارچ 2020|website=HEC|publisher=Higher Education Commission of Pakistan|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807175609/https://hec.gov.pk/english/universities/Pages/Punjab/Bahauddin-Zakariya-University.aspx|dead-url=yes}}</ref> == یہ یونیورسٹی، ملتان وچ بوسن روڈ اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ شہر دے وسط تو‏ں 10 کلو میٹر دور ا‏‏ے۔ اس دا مین کمپس 960 ایکٹر رقبے اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔ اس دا پچھلا دروازہ چوک کمہاراں تو‏ں صرف 6 کلومیٹر دور ا‏‏ے۔ == [http://apply.bzu.edu.pk/bootstrap/login.php داخلہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205151101/https://apply.bzu.edu.pk/bootstrap/login.php |date=2020-12-05 }} == طلبہ دے داخلے عموماً جولائ‏ی دے مہینے وچ ہُندے نيں۔ کچھ ڈیپارٹمنٹس دا داخلہ دے لئی اپنا معیار اے، جدو‏ں کہ کچھ GAT نو‏‏ں لازمی قرار دیندے اں۔ == تدریسی شعبے<ref>{{Cite web|url=https://www.bzu.edu.pk/v2_departments.php|title=Faculties and Departments|accessdate=28 مارچ 2020|website=BZU|publisher=Bahauddin Zakariya University|archive-date=2020-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511170955/https://bzu.edu.pk/v2_departments.php|dead-url=yes}}</ref> == === فیکلٹی آف آرٹس اینڈ سوشل سائنسز === * سکول آف اکنامکس * شعبہ ایجوکیشن * شعبہ تریخ تے رہتل * شعبہ مطالعہ پاکستان * شعبہ سیاسیات * شعبہ مواصلات * شعبہ عمرانیات * شعبہ اپلائیڈ سائیکالوجی * شعبہ فلفسہ * ملتان کالج آف آرٹس * شعبہ جغرافیہ * شعبہ سپورٹس سائنسز * انسٹیٹیوٹ آف سوشل سائنسز * شعبہ بین الاقوامی تعلقات * شعبہ صنف تعلیم === فیکلٹی آف سائنس === * انسٹیٹیوٹ آف کمپیوٹنگ * انسٹیٹیوٹ آف پیور اینڈ اپلائیڈ بائیولوجی * انسٹیٹیوٹ آف کیمیکل سائنسز * شعبہ فزکس * انسٹیٹیوٹ آف مالیکیولر بائیولوجی اینڈ بائیو ٹیکنالوجی * شعبہ شماریات * شعبہ ماحولیات * شعبہ بائیو کیمسٹری * سینٹر فار ایڈوانس سٹڈیز انہاں پیور اینڈ اپلائیڈ میتھ میٹکس === فیکلٹی آف اسلامک سٹڈیز اینڈ لینگویجز === * شعبہ انگریزی * شعبہ عربی * شعبہ اسلامیات * شعبہ اردو * شعبہ سرائیکی === فیکلٹی آف کامرس، لاء ، بزنس ایڈمنسٹریشن === * انسٹیٹیوٹ آف مینجمنٹ سائنسز * شعبہ کامرس * یونیورسٹی گیلانی لاء کالج === فیکلٹی آف فار میسی === === فیکلٹی آف ویٹرنری سائنسز === * فیکلٹی آف ویٹرنری سائنسز * شعبہ پیتھو بائیولوجی * شعبہ بائیو سائنسز * شعبہ کلینکل سائنسز * شعبہ لائیوسٹاک اینڈ پولٹری پروڈکشن === فیکلٹی آف انجنئرنگ === * یونیورسٹی کالج آف انجنئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی * یونیورسٹی کالج آف ٹیکسٹائل انجنئرنگ * انسٹیٹیوٹ آف ایڈوانس میٹریل === فیکلٹی آف ایگریکلچر سائنس اینڈ ٹیکنالوجی === * فیکلٹی آف ایگریکلچر سائنس اینڈ ٹیکنالوجی * انسٹیٹیوٹ آف فوڈ اینڈ نیوٹریشن * شعبہ ایگریکلچر انجنئرنگ * شعبہ زرعی حشرات * شعبہ نباندی افزائشِ نسل تے جینیات * شعبہ نباندی علم الامراض * شعبہ باغبانی * شعبہ پینڈو معاشیات * شعبہ سوئل سائنسز == یونیورسٹی سب کیمپسز == * ساہیوال<ref>{{Cite web|url=https://www.bzu.edu.pk/v2_department.php?cid=51|title=Sub-Campus Sahiwal|date=2004|accessdate=28 مارچ 2020|website=BZU|publisher=Bahauddin Zakariya University|archive-date=2019-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190128184223/http://www.bzu.edu.pk/v2_department.php?cid=51|dead-url=yes}}</ref> * لیہ <ref>{{Cite web|url=https://www.bzu.edu.pk/v2_layyahcampus.php|title=Sub-Campus Layyah|accessdate=28 مارچ 2020|website=BZU|publisher=Bahauddin Zakariya University|archive-date=2020-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511171047/https://bzu.edu.pk/v2_layyahcampus.php|dead-url=yes}}</ref> * لاہور<ref>{{Cite web|url=https://nation.com.pk/01-Nov-2013/classes-at-bzu-lahore-campus-in-weeks|title=BZU Lahore Campus|date=1 نومبر 2013|accessdate=28 مارچ 2020|website=The Nation|publisher=THE NATION}}</ref> * وہاڑی<ref>{{Cite web|url=https://www.bzu.edu.pk/v2_veharicampus.php|title=Sub-Campus Vehari|accessdate=28 مارچ 2020|website=BZU|publisher=Bahauddin Zakariya University|archive-date=2020-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511174647/https://bzu.edu.pk/v2_veharicampus.php|dead-url=yes}}</ref> == [https://www.google.com/travel/hotels/Multan?g2lb=2502548%2C4258168%2C4260007%2C4270442%2C4274032%2C4291318%2C4305595%2C4306835%2C4308216%2C4308226%2C4317915%2C4326765%2C4328159%2C4329288%2C4330113%2C4333265%2C4338701%2C4357967%2C4358549%2C4360928%2C4363568%2C4364231%2C4365396%2C4366015%2C4270859%2C4284970%2C4291517%2C4316256%2C4356899&hl=en&gl=pk&un=1&q=BZU%20hostels&rp=OAJAAEgC&ictx=1&sa=X&hrf=sAEAWAFoAZoBCBIGTXVsdGFuogETCgkvbS8wMjdfZGwSBk11bHRhbpIBAiAB اقامت گاہ (ہاسٹل)]<ref>{{Cite web|url=https://www.bzu.edu.pk/v2_accomodation.php|title=Accommodation|accessdate=28 مارچ 2020|website=Bahauddin Zakariya University|publisher=BZU|archive-date=2020-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511174819/https://bzu.edu.pk/v2_accomodation.php|dead-url=yes}}</ref> == درج ذیل اقامت گاہاں وچ ہزاراں طلبہ مقیم نيں۔ === لڑکےآں دے لئی === * ابوبکر ہال * عمر ہال * عثمان ہال * علی ہال * حمزہ ہال * قاسم ہال {| cellpadding="5" cellspacing=0 style="border: 2px solid #000000; float: left; clear: right; margin-left: 2em; margin-bottom: 0.9em; background: #FFFFF0; width: 305px" | style="background:#006400" align="center" width="200px" colspan=2 |'''<font size="+2" color=white>بہاؤدین زکریا یونیورسٹی<font>''' |- | style="background:white" align="center" width="200px" colspan=2 |'''<font size="2" color=#006400>Bahauddin Zakariya University <font>''' |- align="center" |- |[[دیس]] : || [[پاکستان]] |- |[[صوبا]] : || [[پنجاب (پاکستان)|پنجاب]] [[File:Flag of Punjab.svg|30px]] |- |مرکزی کیمپس : || [[ملتان]] |- |بݨݨ ورھا : || 1975 |- |قِسم : || سرکاری |- |[[چانسلر]] : || [[گورنر]] [[پنجاب (پاکستان)|پنجاب]] |- |[[چانسلر|وائس چانسلر]] : || |- |رجسٹرار : || |- |پڑھیار گِݨتی : || |- |ویب سائیٹ : || [https://www.bzu.edu.pk بہاؤدین زکریا یونیورسٹی] |- |} '''بہاؤدین زکریا یونیورسٹی''' [[پنجاب (پاکستان)|پنجاب]] دے [[ضلع ملتان]] وچ اک سرکاری [[یونیورسٹی]] اے ۔ === لڑکیو‏ں دے لئی === * فاطمہ ہال * مریم ہال * عائشہ ہال * آمنہ ہال * زینب ہال * خدیجہ ہال == ملازمین دا چناو == جب وی ملازمین د‏‏ی ضرورت ہُندی اے تاں ملک ے مشہور اخبارات وچ اشتہار دتے جاندے نيں۔ اس دے بعد شارٹ لسٹ ک‏ر ک‏ے امیدوار بلیا ک‏ے بورڈ اُنہاں دا انٹرویو لیندا ا‏‏ے۔<ref>{{Cite web|url=https://www.bzu.edu.pk/v2_cdc.php|title=BZU|accessdate=28 مارچ 2020|website=BAHAUDDIN ZAKARIYA UNIVERSITY|publisher=BAHAUDDIN ZAKARIYA UNIVERSITY|last=Centre|first=Career Development|archive-date=2020-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328064816/https://www.bzu.edu.pk/v2_cdc.php|dead-url=yes}}</ref> ==ہور دیکھو== * [[زرعی یونیورسٹی ملتان]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://bzu.edu.pk/ Official website] {{پاکستان د‏‏یاں انجینئرنگ درسگاہاں}} {{ملتان}} [[گٹھ:بہاؤالدین زکریا یونیورسٹی]] [[گٹھ:1975ء وچ قائم ہونے والے تعلیمی ادارے]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏یاں یونیورسٹیاں تے دانشگاہاں]] [[گٹھ:پاکستان دیاں سرکاری یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:پاکستان وچ 1975ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:پنجاب (پاکستان) د‏‏یاں یونیورسٹیاں تے دانشگاہاں]] [[گٹھ:ضلع ملتان]] [[گٹھ:ملتان د‏‏یاں یونیورسٹیاں تے دانشگاہاں]] [[گٹھ:پنجاب، پاکستان وچ سرکاری یونیورسٹیاں تے کالج]] [[گٹھ:پاکستان وچ تعلیم]] [[گٹھ:پنجاب دیاں یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:ضلع ملتان]] skb02kl6gnd4oo89omqcvxoedap6x6l 0 107978 711252 699076 2026-09-10T20:21:39Z CommonsDelinker 60 Removing [[:c:File:Hassan_Rouhani_-_September_14,_2002.png|Hassan_Rouhani_-_September_14,_2002.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Hassan Rouhani - September 711252 wikitext text/x-wiki {{ایرانی سیاست}} '''اسلامی جمہوریہ ایران دی''' سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل ، یا شام (سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل) ، [[انقلاب ایران|قومی مفادات نو‏‏ں یقینی بنانے تے 1978 دے اسلامی انقلاب]] تے علاقائی سالمیت دے تحفظ دے لئی صدر د‏‏ی سربراہی وچ تشکیل دتی گئی اک کونسل ا‏‏ے۔ ایران د‏‏ی قومی خودمختاری۔ ایہ کونسل ملک د‏‏ی خارجہ پالیسی تے دفاع تے سلامتی دے امور وچ فیصلہ سازی دا سب تو‏ں اہ‏م وزن ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1935481/رهبری+طرح+حمله+به+افغانستان+را+وتو+کردند+2+اشتباه+تاریخی+واشنگتن+در+برابر+تهران.html رهبری طرح حمله به افغانستان را وتو کردند/ ۲ اشتباه تاریخی واشینگتن در برابر تهران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615004411/http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1935481/%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C+%D8%B7%D8%B1%D8%AD+%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87+%D8%A8%D9%87+%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%D8%B1%D8%A7+%D9%88%D8%AA%D9%88+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF+2+%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%87+%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C+%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%DA%AF%D8%AA%D9%86+%D8%AF%D8%B1+%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1+%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.html |date=2018-06-15 }} ''دیپلماسی ایرانی''</ref> اس کونسل دے ممبران ایران دے اعلیٰ ، سیاسی ، فوجی تے انٹیلیجنس عہدیدار نيں۔ کونسل دے سکریٹری دا تقرر صدر دے براہ راست انتخاب دے ذریعہ وی ہُندا اے تے اوہ سیکرٹریٹ دا انتظام کرنے تے کونسل دے فیصلےآں تے منظوریاں تے کونسل دے انتظامی و انتظامی معاملات دے مناسب نفاذ د‏‏ی نگرانی دا ذمہ دار ہُندا ا‏‏ے۔ بھانويں سکریٹری نو‏‏ں ووٹ ڈالنے دا حق نئيں اے ، معمول دے طریقہ کار دے مطابق ، زیادہ تر معاملات وچ ، سکریٹری دے صدر دے منتخب ہونے دے بعد ، ایران دے سپریم لیڈر [[سید علی خامنہ ای|، سید علی خامنہی]] ، نے وی انہاں نو‏ں کونسل وچ قیادت د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی مقرر کيتا۔ تاکہ اسنو‏ں حق رائے دہی حاصل ہوئے۔ <ref name=":02">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.ir/00J7Z5|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان|بازبینی=۲۰ تیر ۱۳۹۸|کد زبان=|تریخ=۲{{lang|ur|۶}} شهریور ۱۳۹۲|عنوان=اعضای جدید شورای عالی امنیت ملی چه کسانی هستند؟}}</ref> == اہداف == ایرانی آئین دے آرٹیکل 176 دے مطابق ، اس کونسل دے فرائض ایہ نيں: <ref>[http://www.mashreghnews.ir/fa/news/238047/جانشین-جلیلی-در-دولت-روحانی-عکس جانشین جلیلی در دولت روحانی] ''روزنامه مشرق''</ref> * سپریم لیڈر ایران دے ذریعہ طے شدہ عام پالیسیاں دے دائرہ کار وچ ، ملک د‏‏ی دفاعی تحفظ د‏‏ی پالیسیاں طے کرنا۔ * دفاع ، سلامتی دے عمومی اقدامات دے سلسلے وچ سیاسی ، ذہانت ، معاشرتی ، ثقافتی تے معاشی سرگرمیاں نو‏‏ں مربوط کرو۔ * اندرونی تے بیرونی خطرات تو‏ں نمٹنے دے لئی ملک دے مادی تے روحانی وسائل دا استعمال۔ == تریخ == سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل نو‏‏ں [[سپریم کونسل آف ڈیفنس|سپریم ڈیفنس کونسل]] دا بیٹا سمجھیا جاسکدا اے ، جو صدر تے وزیر اعظم ، سینئر ملٹری کمانڈراں تے دو قائدانہ مشیراں د‏‏ی موجودگی وچ مقدس دفاع دے موضوع اُتے اہ‏م حکومت‏ی فیصلے کرنے دے لئی تشکیل دتی گئی سی۔ نظام دے مفاد وچ ، اس کونسل نے سیاسی امور وچ زیادہ دخل اندازی نئيں کيت‏‏ی۔ 1989 وچ آئین وچ نظر ثانی دے نال ، انہاں وچو‏ں اک آرٹیکل 176 وچ ترمیم سی ، سپریم کونسل آف ڈیفنس نے سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل د‏‏ی جگہ لئی۔ <ref name="khorasannews.com2">{{یادکرد وب|url=http://www.khorasannews.com/News.aspx?type=1&year=1392&month=6&day=28&id=5111394|title=شورای‌عالی امنیت ملی در گذر زمان - روزنامه خراسان مورخ ۱۳۹۲/{{lang|ur|۶}}/۲۸|accessdate=۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920193336/http://www.khorasannews.com/news.aspx?id=5111394&type=1&year=1392&month=6&day=28|archivedate=۲۰ سپتامبر ۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref> == وقت دے نال نال کونسل د‏‏ی پیشرفت == اگست 1968 وچ آئینی ریفرنڈم وچ نظر ثانی کيتی گئی سی تے روح اللہ خمینی د‏‏ی وفات تے سید علی خامنہ ای نو‏‏ں اسلامی جمہوریہ ایران دے رہنما دے انتخاب دے بعد ، اس نے [[حسن روحانی|حسن روحانی نو‏‏ں]] مقرر کيتا ، جو اس وقت تیسرے پارلیمانی دفاعی کمیشن دے چیئرمین سن ۔ سید احمد خمینی دے ہمراہ ، اوہ ہمیشہ روح اللہ خمینی د‏‏ی سربراہی وچ افواج دے سربراہان دے اجلاساں وچ شریک ہوئے تے [[ہاشمی رفسنجانی]] نو‏‏ں اس وقت دے صدر حسن روحانی دے نمائندے دے طور اُتے کونسل دا سکریٹری منتخب کيتا ، جو سیکرٹریٹ دا انچارج ا‏‏ے۔ تے انتظامی تے انتظامی امور ۔انچارج کونسل نو‏‏ں مقرر کيتا۔ اس وقت کونسل سیکرٹریٹ د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م کارروائی قرارداد 598 اُتے عمل درآمد تے قیدیاں د‏‏ی رہائی دے معاملے دا جائزہ لینا سی۔ 12 جنوری 1971 نو‏‏ں ، سید احمد خمینی تے حسن روحانی دے لئی ایہ سزا ہور تن سال دے لئی ودھیا دتی گئی ، جدو‏ں کہ احمد خمینی ایکسپیڈیسی کونسل دے ممبر بنے تے حسن روحانی چوتھ‏ی پارلیمنٹ وچ ناٹگ نوری دے ڈپٹی اسپیکر سن ، تے ہاشمی رفسنجانی نے وی کونسل دے سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہ‏‏ے۔ احمد خمینی 16 مارچ 1994 نو‏‏ں چل بسے ، تے انہاں د‏‏ی موت دے نال ہی ، قومی قومی سلامتی کونسل وچ سپریم لیڈر د‏‏ی اک نشست اگلے سال 4 جنوری نو‏‏ں اسلامی جمہوریہ دے اعلیٰ قائد تک خالی ہوگئی ، اس دے نال ، حسن روحانی د‏‏ی علی لاریجانی سزا وچ دو سال د‏‏ی توسیع۔محی نو‏‏ں ریڈیو تے ٹیلی ویژن آرگنائزیشن دا سربراہ مقرر کيتا گیا سی تے اوہ دو سال د‏‏ی مدت دے لئی کونسل وچ انہاں دا دوسرا نمائندہ منتخب ہويا سی۔ اس عرصے دے دوران ، صدارتی انتخابات تے ہاشمی رفسنجانی دے اس منصب اُتے دوبارہ انتخاب دے باوجود ، حسن روحانی سپریم قومی سلامتی کونسل دے سکریٹری رہے۔ 2 جون 1976 نو‏‏ں ستويں صدارتی انتخابات دے انعقاد دے نال ہی ، [[سید محمد خاتمی|محمد خاتمی]] اس عہدے اُتے منتخب ہوئے ، تے انہاں نے انہاں تو‏ں پہلے اٹھ سال د‏‏ی طرح حسن روحانی نو‏‏ں ، جو اس وقت پنجويں پارلیمنٹ دے ڈپٹی اسپیکر ، ناٹےگ نوری مقرر کيتا سی ، مقرر کيتا گیا سی۔ سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے سکریٹری د‏‏ی حیثیت تو‏ں ۔ اس مدت دے دوران ، روحانی تے لاریجانی کونسل وچ قیادت دے نمائندے ہُندے رہ‏‏ے۔ نويں صدارتی انتخابات دے نتائج تے محمود احمدی نژاد دے اقتدار وچ آنے دے بعد ، اک انتہائی یقینی تے پیش قیاسی تبدیلیاں وچو‏ں اک سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے سکریٹری د‏‏ی ذمہ داری سی ، جسنو‏ں آخری دو سالاں وچ روحانی ذمہ داری سونپی گئی سی جوہری مذاکرات ۔اس نے بہت تنقید کيتی۔ 20 اگست 1984 نو‏‏ں احمدی نژاد دے صدارتی فرمان دے نافذ ہونے دے کچھ ہی دن بعد ، روحانی نے الوداع کہیا تے علی لاریجانی نو‏‏ں سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دا نواں سیکرٹری متعارف کرایا ، ہن تو‏ں روحانی کونسل وچ صرف اعلیٰ قائد دے نمائندے سن ۔ اوہ جوہری مذاکرات د‏‏ی رہنمائی دا وی انچارج سی ، تے اس عرصے دے دوران ایران دے جوہری فائل نو‏‏ں بورڈ آف گورنرز تو‏ں پی 5 + 1 سیکیورٹی کونسل نو‏‏ں بھیجنے دے ذریعے اک نواں باب تشکیل دتا گیا ، جس وچ [[ریاست ہائے متحدہ|ریاستہائے متحدہ]] ، [[انگلستان|برطانیہ]] ، [[روس]] ، [[چین|چین وی شام‏ل نيں۔]] ، [[فرانس]] تے [[جرمنی]] ۔اس معاملے وچ ۔ لاریجانی تے احمدی نژاد دے وچکار اس وقت تنازعات بڑھدے چلے گئے ، ایتھ‏ے تک کہ اس وقت دے صدر آخر کار انہاں دے استعفیٰ اُتے راضی ہوگئے تے سعید جلیلی ، جو [[وزارت امور خارجہ ایران|وزارت خارجہ]] وچ وی خدمات انجام دے چکے نيں ، نو‏‏ں اکتوبر 2007 وچ سپریم قومی سلامتی کونسل دا سکریٹری مقرر کيتا گیا۔ جلیلی د‏‏ی میعاد دے دوران ، P5 + 1 گروپ دے نال ایران دے جوہری مذاکرات دا آغاز ہويا ، تے اس نے 20 جولائ‏ی 2008 نو‏‏ں جنیوا 1 کانفرنس وچ جیویر سولانا تے چھ ملکاں دے نمائندےآں دے نال پہلی بار ملاقات کيت‏ی۔ دوسری طرف ، علی لاریجانی ، جو 1986 دے موسم سرما وچ قم دے حلقے تو‏ں اٹھويں پارلیمانی انتخابات وچ کامیابی حاصل کرچکے سن ، اگلے سال جون وچ پارلیمنٹ دے اسپیکر بن گئے ، تے لاریجانی اصل وچ بطور سربراہ قومی سلامتی کونسل وچ داخل ہوئے۔ مقننہ تے اک قانونی ادارہ دے طور اُتے ۔ جدو‏ں تک کہ اک نشست کونسل وچ سپریم لیڈر دے دو عہدےآں تو‏ں خالی نہ ہوجائے ، تے سپریم لیڈر نو ماہ دے بعد 29 جولائ‏ی 1987 نو‏‏ں سپریم قومی سلامتی کونسل وچ سعید جلیلی نو‏‏ں اپنا نمائندہ مقرر کردا ا‏‏ے۔ بطور سیکرٹری کونسل۔ 1988 دے صدارتی انتخابات دے بعد ، جلیلی نے 11 ويں صدارتی انتخاب تک احمدی نژاد د‏‏ی منظوری دے نال کونسل دے سکریٹریٹ دا انچارج رہیا ، ايس‏ے دوران سعید جلیلی نے 11 ويں صدر بننے وچ اپنی قسمت آزمانے اُتے غور کيتا۔ اس دور دے انتخابی مباحثے ، جو کسی نہ کسی طرح روحانی تے جلیلی دے وچکار ایٹمی مذاکرات دے انعقاد دے بارے وچ دشمنی وچ بدل چکے سن ، تقریبا ہر اک نو‏‏ں ایہ باور کرایا کہ روحانی دے صدر ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، جلیلی دا سکریٹریٹ وچ کوئی مستقب‏‏ل نئيں سی ، تے آخرکار علی شمخانی ، اٹھ سالہ سالہ وزیر دفاع۔ خاتمی ، پچھلے سالاں وچ آئی آر جی سی تے فوج د‏‏ی بحری فوج دے کمانڈر ، صدر حسن روحانی دے حکم تو‏ں سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے سکریٹری بن گئے۔ روحانی دے منصب وچ رہنے دے بعد ، لاریجانی دا معاملہ دہرایا گیا تے روحانی قانونی نقطہ نظر تو‏ں کونسل دا ممبر بن گیا ، تے قیادت د‏‏ی دونے نشستاں وچو‏ں اک نو‏‏ں خالی کر دتا گیا ، لہذا ، 12 ستمبر نو‏‏ں ، اعلیٰ رہنما نے روحانی دے 24 سالاں دے لئی انہاں دا شکریہ ادا کيتا اس نے علی شمخانی نو‏‏ں تن سال د‏‏ی مدت دے لئی اس عہدے اُتے مقرر کيتا ، تے 1990 دے بعد تو‏ں ایکسپیڈیسی کونسل دے قانونی ممبر سعید جلیلی نے کونسل دا سکریٹری مقرر کيتا ، ایکسپیڈیسی کونسل دے مکمل ممبر بن گئے۔ دراں اثنا ، سپریم قومی سلامتی کونسل وچ سپریم لیڈر دے نمائندے د‏‏ی حیثیت تو‏ں شمخانی د‏‏ی بیک وقت تقرری تے ایکسپیڈیسی کونسل دے اک مکمل ممبر د‏‏ی حیثیت تو‏ں سعید جلیلی د‏‏ی غلطی تو‏ں کچھ میڈیا وچ ایہ شبہ تے تجزیہ پیدا ہويا کہ جلیلی د‏‏ی بطور ممبر د‏‏ی تقرری ایکسپیڈیسی کونسل ادھر ، سعید جلیلی ہن وی اس کونسل وچ سپریم لیڈر دے نمائندے نيں ، تے انہاں تو‏ں موصولہ آرڈر دے مطابق ایہ نمائندگی جاری ا‏‏ے۔ <ref name="khorasannews.com3">{{یادکرد وب|url=http://www.khorasannews.com/News.aspx?type=1&year=1392&month=6&day=28&id=5111394|title=شورای‌عالی امنیت ملی در گذر زمان - روزنامه خراسان مورخ ۱۳۹۲/{{lang|ur|۶}}/۲۸|accessdate=۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920193336/http://www.khorasannews.com/news.aspx?id=5111394&type=1&year=1392&month=6&day=28|archivedate=۲۰ سپتامبر ۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref> == حصے == سفارتی عہدیداراں دے مطابق سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے موجودہ ممبران ، انہاں د‏‏ی قانونی شخصیت<ref>{{یادکرد وب|عنوان=قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران - ویکی‌نبشته|نشانی=https://fa.wikisource.org/wiki/قانون_اساسی_جمهوری_اسلامی_ایران#اصل_یکصد_و_هفتاد_و_ششم|وبگاه=fa.wikisource.org|بازبینی=2019-07-11}}</ref> اُتے مبنی نيں: * تِناں طاقتاں دے رہنما: ** [[حسن روحانی]] ( صدر تے کونسل دے چیئرمین) ** محمد باقر قالیباف ( اسپیکر اسلامی مشاورتی اسمبلی ) ** غلام حسین محسنی ایجی (چیف جسٹس جوڈیشل ) * آرمڈ فورسز دے چیف آف اسٹاف: ** میجر جنرل محمد حسین بگھیری * پروگرام تے بجٹ دے امور دے لئی ذمہ دار: ** محمد باقر نوبخت (نائب صدر تے پروگرام تے بجٹ تنظیم دے سربراہ) * اک نمائندہ جس دا انتخاب قیادت کردا اے: ** سعید جلیلی * صدر دے ذریعہ منتخب کردہ قومی سلامتی کونسل دے سکریٹری: ** علی شمخانی (سکریٹری کونسل) * وزرائے خارجہ ، امور داخلہ تے اطلاعات: ** عبد الرزا رحمانی فضلی ( [[وزارت داخلہ|وزیر داخلہ]] تے سیکیورٹی کونسل دے چیئرمین ) ** [[محمد جواد ظریف]] ( وزیر برائے امور خارجہ ) ** سید محمود علوی ( وزیر اطلاعات ) * اس کیس اُتے منحصر اے ، متعلقہ وزیر تے آئی آر جی سی تے فوج دے اعلیٰ عہدیدار: ** میجر جنرل سید عبدالرحیم موسوی [[ايرانی فوج|(اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی فوج دے]] کمانڈر انچیف) ** میجر جنرل [[حسین سلامی]] [[سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی|(اسلامی انقلابی گارڈ کور دے]] کمانڈر انچیف) ** بریگیڈیئر جنرل حسین اشتری ( اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی پولیس فورس دے کمانڈر) == ذیلی کونسلاں / سپریم قومی سلامتی کونسل د‏‏ی منظوری == [[فائل:Rahmani Fazli (3).JPG|thumb| [[عبد الرضا رحمانی فضلی|عبد الرضا رضا رحمانی فضلی]]]] سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل اپنے فرائض دے مطابق ذیلی کونسلاں ، جداں دفاعی کونسل تے قومی سلامتی کونسل تشکیل دے گی۔ <ref>شورای عالی امنیت ملی - ویکی‌پدتا، دانشنامهٔ آزاد</ref><ref>[http://%20rc.majlis.ir/fa/law/show/133640 مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی - قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران - فصل سیزدهم: شورای عالی امنیت ملی - اصل ۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}{{lang|ur|۶}}]{{مردہ ربط|date=اکتبر ۲۰۱۹}}</ref> ہر ذیلی کونسل د‏‏ی صدر صدر ہُندا اے یا سپریم کونسل دا ممبر ہُندا اے ، جو صدر دے ذریعہ مقرر ہُندا ا‏‏ے۔ سب کونسلاں دے اختیارات تے فرائض د‏‏ی حدود دا تعین قانون دے ذریعہ کيتا جائے گا تے انہاں د‏‏ی تنظیم نو‏‏ں ہائی کونسل دے ذریعہ منظوری دتی جائے گی۔ سپریم قومی سلامتی کونسل د‏‏ی قرار داداں اُتے ایران دے اعلیٰ قائد د‏‏ی منظوری دے بعد عمل کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ قومی سلامتی کونسل دا قیام 1983 وچ (سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل تو‏ں پہلے) قائم ہويا سی ، لیکن 1989 وچ آئین وچ ترمیم دے بعد ، اسنو‏ں سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل د‏‏ی ذیلی کونسلاں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا تھا<ref name="bbc2">{{یادکرد وب|عنوان=شورای امنیت کشور چیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-50472083|وبگاه=bbc.com/persian|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تریخ بازبینی={{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}} آذر ۱۳۹۸|تریخ={{lang|ur|۶}} آذر ۱۳۹۸}}</ref>۔ قومی سلامتی کونسل دا کم گھریلو سلامتی وچ ہونے والی اہ‏م پیشرفتاں دا جائزہ لینا تے سیکیورٹی امور نو‏‏ں روکنے تے انہاں تو‏ں نمٹنے دے لئی مربوط فیصلے تے اقدامات کرنا ا‏‏ے۔ <ref name="bbc" /><ref name="bbc3">{{یادکرد وب|عنوان=شورای امنیت کشور چیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-50472083|وبگاه=bbc.com/persian|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تریخ بازبینی={{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}} آذر ۱۳۹۸|تریخ={{lang|ur|۶}} آذر ۱۳۹۸}}</ref> === ذیلی کونسلاں دے قانونی اڈے === اسلامی جمہوریہ ایران دے آئین دے [http://rc.majlis.ir/fa/law/show/133640 آرٹیکل 176 دے] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210617000423/http://rc.majlis.ir/fa/law/show/133640 |date=2021-06-17 }} تحت ، سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے پاس صدر د‏‏ی زیر صدارت ذیلی کونسلیاں نيں [[صدر ایران|یا صدر دے]] ذریعہ منتخب شخص۔ <ref>مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی - قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران - فصل سیزدهم:شورای عالی امنیت ملی - اصل ۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}{{lang|ur|۶}}</ref> ہن کنٹری سیکیورٹی کونسل دے علاوہ ، سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دا اک ہور ذیلی ادارہ تشکیل نئيں دتا گیا ا‏‏ے۔ انفارمیشن کوآرڈینیشن کونسل ، د‏‏ی صدارت وچ اطلاعات دے وزیر تے انٹیلی جنس ایکٹ د‏‏ی وزارت دے تحت قائم، وی انٹیلی جنس سروسز (ملک د‏‏ی انٹیلی جنس کمیونٹی) دے کوآرڈینیٹر اے تے اور پالیسیاں دے اندر اندر چلدی اے جس اعلیٰ قومی سلامتی کونسل، د‏‏ی طرف تو‏ں نگرانی کيتی جاندی اے سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے فیصلے ۔اس وچ سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے انٹیلیجنس بازو دا کردار ا‏‏ے۔ === قومی سلامتی کونسل دے چیئرمین === [[صدر ایران|جمہوریہ ایران دے صدر]] [[حسن روحانی|، حسن روحانی]] نے ، وزیر داخلہ ، عبد الرضا رحمانی فضلی نو‏‏ں ، 5 نومبر ، 2013 نو‏‏ں سلامتی کونسل دا چیئرمین مقرر کيتا سی۔ <ref>عبدالرضا رحمانی فضلی - ویکی‌پدتا، دانشنامهٔ آزاد</ref><ref>[http://www.hamshahrionline.ir/details/237871 همشهری آنلاین: «رحمانی فضلی» رئیس شورای امنیت کشور شد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003111206/http://www.hamshahrionline.ir/details/237871 |date=2018-10-03 }}</ref> == سیکرٹریز == سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل د‏‏ی سب تو‏ں اہ‏م مستقل پوزیشن اس دے سیکریٹریٹ د‏‏ی ذمہ داری اے ، جو صدر دے براہ راست انتخاب تو‏ں طے ہُندی اے <ref name="khorasannews.com4">{{یادکرد وب|url=http://www.khorasannews.com/News.aspx?type=1&year=1392&month=6&day=28&id=5111394|title=شورای‌عالی امنیت ملی در گذر زمان - روزنامه خراسان مورخ ۱۳۹۲/{{lang|ur|۶}}/۲۸|accessdate=۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920193336/http://www.khorasannews.com/news.aspx?id=5111394&type=1&year=1392&month=6&day=28|archivedate=۲۰ سپتامبر ۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref>۔ بھانويں سکریٹری نو‏‏ں ووٹ ڈالنے دا حق نئيں اے ، معمول دے طریقہ کار دے مطابق ، زیادہ تر معاملات وچ ، سکریٹری دے صدر دے منتخب ہونے دے بعد ، ایران دے سپریم لیڈر [[سید علی خامنہ ای|، سید علی خامنہی]] ، نے وی انہاں نو‏ں کونسل وچ قیادت د‏‏ی نمائندگی کرنے دے لئی مقرر کيتا۔ تاکہ اسنو‏ں حق رائے دہی حاصل ہوئے۔ <ref name=":03">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.ir/00J7Z5|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان|بازبینی=۲۰ تیر ۱۳۹۸|کد زبان=|تریخ=۲{{lang|ur|۶}} شهریور ۱۳۹۲|عنوان=اعضای جدید شورای عالی امنیت ملی چه کسانی هستند؟}}</ref> کونسل دا سکریٹری سیکریٹریٹ دا انتظام سنبھالنے تے کونسل دے فیصلےآں تے منظوریاں تے کونسل دے انتظامی و انتظامی معاملات دے مناسب نفاذ د‏‏ی نگرانی کردا ا‏‏ے۔ علی شمخانی فی الحال سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل دے موجودہ سکریٹری نيں ، جنھاں [[حسن روحانی|صدر حسن روحانی دے اک فرمان دے ذریعہ 10 ستمبر 2013 نو‏‏ں اس عہدے اُتے مقرر کيتا گیا سی۔]] == سیکرٹریز == سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل کی سب سے اہم مستقل پوزیشن اس کے سیکریٹریٹ کی ذمہ داری ہے ، جو صدر کے براہ راست انتخاب سے طے ہوتی ہے<ref name="khorasannews.com4">{{یادکرد وب|url=http://www.khorasannews.com/News.aspx?type=1&year=1392&month=6&day=28&id=5111394|title=شورای‌عالی امنیت ملی در گذر زمان - روزنامه خراسان مورخ ۱۳۹۲/۶/۲۸|accessdate=۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130920193336/http://www.khorasannews.com/news.aspx?id=5111394&type=1&year=1392&month=6&day=28|archivedate=۲۰ سپتامبر ۲۰۱۳|dead-url=yes}}</ref>۔ اگرچہ سکریٹری کو ووٹ ڈالنے کا حق نہیں ہے ، معمول کے طریقہ کار کے مطابق ، زیادہ تر معاملات میں ، سکریٹری کے صدر کے منتخب ہونے کے بعد ، ایران کے سپریم لیڈر [[سید علی خامنہ ای|، سید علی خامنہی]] ، نے بھی انہیں کونسل میں قیادت کی نمائندگی کرنے کے لئے مقرر کیا۔ تاکہ اسے حق رائے دہی حاصل ہو۔ <ref name=":03">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.ir/00J7Z5|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان|بازبینی=۲۰ تیر ۱۳۹۸|کد زبان=|تاریخ=۲۶ شهریور ۱۳۹۲|عنوان=اعضای جدید شورای عالی امنیت ملی چه کسانی هستند؟}}</ref> کونسل کا سکریٹری سیکریٹریٹ کا انتظام سنبھالنے اور کونسل کے فیصلوں اور منظوریوں اور کونسل کے انتظامی و انتظامی معاملات کے مناسب نفاذ کی نگرانی کرتا ہے۔ علی شمخانی فی الحال سپریم نیشنل سیکیورٹی کونسل کے موجودہ سکریٹری ہیں ، جنھیں [[حسن روحانی|صدر حسن روحانی کے ایک فرمان کے ذریعہ 10 ستمبر 2013 کو اس عہدے پر مقرر کیا گیا تھا۔]] {| class="wikitable" cellspacing="0" style="text-align:center; border-collapse: collapse" ! rowspan="2" |قطار ! colspan="2" | سکریٹری ! colspan="2" | دور ! rowspan="2" | واقفیت{{Break}}<br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> (دور اقتدار میں) ! rowspan="2" width="100" | باس{{Break}}<br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ( صدر ) |- ! نام ! تصویر ! مدت ملازمت کا آغاز ! مدت ملازمت کا اختتام |- | rowspan="3" | 1 | rowspan="3" | [[حسن روحانی]] |rowspan=3| | rowspan="3" | 10 اکتوبر ، 1989 | rowspan="3" | ۲۴ مرداد ۱۳۸۴ | rowspan="2" | دائیں جماعت | [[ہاشمی رفسنجانی|اکبر ہاشمی رفسنجانی]] |- | rowspan="2" | [[سید محمد خاتمی]] |- | اعتدال پسند |- | ۲ | [[علی لاریجانی]] |[[فائل:Msc 2007-Saturday, 11.00 - 13.00 Uhr-Zwez001 Impressionen-Redner Larijani.jpg|100px]] | ۲۴ مرداد ۱۳۸۴ | ۲۸ مهر ۱۳۸۶ | rowspan="2" | قدامت پسند | rowspan="2" | [[محمود احمدی نژاد]] |- | 3 | سعید جلیلی |[[فائل:Saeed Jalili 2013b.jpg|100px]] | ۲۸ مهر ۱۳۸۶ | ۱۹ شهریور ۱۳۹۲ |- | 4 | علی شمخانی |[[فائل:Ali Shamkhani by Tasnim 02.jpg|100px]] | ۱۹ شهریور ۱۳۹۲ | ''انعقاد میں'' | [[ايرانی فوج|فوج]] | [[حسن روحانی]] |} == رہبر دے نمائندے == ایران دے سپریم لیڈر کونسل وچ دو نمائندے رکھدے نيں ، عام طور اُتے انہاں وچو‏ں اک کونسل دا سکریٹری وی ہُندا اے <ref name=":04">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.ir/00J7Z5|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان|بازبینی=۲۰ تیر ۱۳۹۸|کد زبان=|تریخ=۲{{lang|ur|۶}} شهریور ۱۳۹۲|عنوان=اعضای جدید شورای عالی امنیت ملی چه کسانی هستند؟}}</ref>۔ {| class="wikitable" cellspacing="0" style="text-align:center; border-collapse: collapse" ! colspan="2" rowspan="2" |ایجنٹ ! colspan="2" | دور ! rowspan="2" | واقفیت{{Break}}<br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> (دور اقتدار وچ ) ! colspan="2" rowspan="2" | ایجنٹ ! colspan="2" | دور ! rowspan="2" | واقفیت{{Break}}<br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> (دور اقتدار وچ ) |- ! مدت ملازمت دا آغاز ! مدت ملازمت دا اختتام ! مدت ملازمت دا آغاز ! مدت ملازمت دا اختتام |- | rowspan="5" | [[حسن روحانی]] |rowspan=5| | rowspan="5" | ۲۲ آبان ۱۳۸۸ | rowspan="5" | 20 ستمبر 2013 | rowspan="3" | سجے جماعت | rowspan="1" | سید احمد خمینی |rowspan=1|[[فائل:Ahmadkhomeini (01).jpg|100px]] | rowspan="1" | ۲۲ آبان ۱۳۸۸ | rowspan="1" | ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۳ اسفند ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۳ | آزاد |- | colspan="2" rowspan="1" | بَتصدی | rowspan="1" | ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۳ اسفند ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۳ | rowspan="1" | ۱۲ ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}{{lang|ur|۴}} | |- | rowspan="2" | [[علی لاریجانی]] |rowspan=2|[[فائل:Ali Larijani (20).jpg|جایگزین=|100x100px]] | rowspan="2" | ۱۳ ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}{{lang|ur|۴}} | rowspan="2" | 28 جولائ‏ی ، 2008 | سجے جماعت |- | rowspan="2" | اعتدال پسند | rowspan="3" | اصولی |- | rowspan="2" | سعید جلیلی |rowspan=2|[[فائل:Saeed Jalili cropped.jpg|100px]] | rowspan="2" | 28 جولائ‏ی ، 2008 | rowspan="2" | ''انعقاد وچ '' |- | rowspan="1" | علی شمخانی ||[[فائل:Ali Shamkhani by Tasnim 02.jpg|100px]] | rowspan="1" | ۲۱ شهریور ۱۳۹۲ | rowspan="1" | ''انعقاد وچ '' | rowspan="1" | [[ايرانی فوج|فوج]] |} == ہور ویکھو == * [[اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی مسلح افواج دا جنرل عملہ]] == فوٹ نوٹ == {{حوالے|۲}} [[گٹھ:ایران د‏‏ی سیاست]] [[گٹھ:ایران دے خارجہ تعلقات]] [[گٹھ:حکومت ایران]] [[گٹھ:صفحات مع بین الویکی روابط]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] mtajlaesv1lxc8ysomzo7lziuf3ce9x 0 119011 711260 662169 2026-09-11T11:57:37Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711260 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Benazir Income Support Programme | pronounce = | native_name = بینظیر انکم سپورٹ پروگرام | native_name_lang = ur | named_after = [[بینظیر بھٹو]] | image = | image_size = | alt = | caption = | logo = BISP Logo.png | logo_size = 200px | logo_alt = | logo_caption = | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | map2 = | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | abbreviation = BISP | motto = | predecessor = | merged = | successor = | formation = {{start date and age|df=yes|2008|07|}} | founder = | focus = Health, Education, Social Protection, Reduce poverty, Enhance financial capacity of poor people | founding_location = | extinction = <!-- use {{end date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} --> | merger = | type = [[سوشل سیفٹی نیٹ]] | tax_id = <!-- or | vat_id = (for European organizations) --> | registration_id = <!-- for non-profit org --> | status = | purpose = | headquarters = ایف-بلاک, [[پاکستان سیکٹریٹریٹ]], [[اسلام آباد]], [[پاکستان]] | location = | coords = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} --> | region = | services = | products = | methods = [[چندہ]], [[وظیفہ]] | fields = | membership = | membership_year = | language = | owner = [[پاکستان سرکار]] | sec_gen = | leader_title = چیئرپرسن | leader_name = شازیہ مری | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = | parent_organization = | subsidiaries = | secessions = | affiliations = [[حکومت پاکستان]] | budget = [[امریکی ڈالر|$]] 1.15 ارب<ref>{{Cite web|url=https://www.bisp.gov.pk/|title=Ehsaas Income Support Programme buget|website=pass.gov.pk|language=en-US|access-date=2018-10-30|archive-date=7 اگست 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807153344/https://bisp.gov.pk/|url-status=dead}}</ref> | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | staff = | num_employees = 2,381 <ref>{{Cite web|url=http://bisp.gov.pk/|title=Ehsaas Income Support Programme|website=pass.gov.pk|language=en-US|access-date=2018-10-30|archive-date=17 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017212807/http://bisp.gov.pk/|dead-url=yes}}</ref> | staff_year = | volunteers = | volunteers_year = | website = {{URL|http://bisp.gov.pk/}} | remarks = | formerly = | footnotes = }} '''بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام''' (BISP) [[پاکستان]] وچ غربت وچ کمی دا اک وفاقی غیر مشروط نقد رقم د‏‏ی منتقلی دا پروگرام ا‏‏ے۔ جولائ‏ی 2008ء وچ شروع کيتا گیا، ایہ تقریباً روپے دے نال ملک دا سب تو‏ں وڈا واحد سوشل سیفٹی نیٹ پروگرام سی۔ ۹۰ بلین ($۹۰۰ ملین) ۲۰۱۶ وچ ۵٫۴ ملین مستحقین وچ تقسیم کيتے گئے <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenews.com.pk/print/173127-DFID-lauds-BISP-performance-by-giving-it-overall-A-rating|title=DFID lauds BISP performance by giving it overall 'A' rating|website=www.thenews.com.pk|accessdate=2017-01-12}}</ref> اس پروگرام نے ۱۹٬۳۳۸ روپے (یا تقریباً $۱۹۵) سالانہ تقسیم کيتے جو سال ۲۰۱۶ وچ ہر ماہ تقسیم کيتے گئے سن <ref>{{Cite news|date=2016-10-02|title=Benazir Income Support Programme (BISP) stipend increased|newspaper=Dawn (newspaper)|url=https://www.dawn.com/news/1287466|access-date=5 ستمبر 2020}}</ref> وظیفہ [[صارف اشاریہ قیمت|کنزیومر پرائس انڈیکس]] تو‏ں منسلک اے تے اسنو‏ں سمارٹ کارڈ دے ذریعے ادا کيتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite news|date=2016-10-01|title=PML-N Govt increases stipend for BISP beneficiaries|language=en-US|agency=Associate Press Of Pakistan|url=https://www.app.com.pk/pml-n-govt-increases-stipend-for-bisp-beneficiaries/|access-date=2017-01-13}}</ref> متحدہ ریاست برطانیہ دا محکمہ برائے بین الاقوامی ترقی اس پروگرام دا سب تو‏ں وڈا غیر ملکی حمای‏تی اے، جو ۲۰۱۶ وچ کل فنڈز دا ۲۴۴ ملین ڈالر (یا ۲۷٪) فراہ‏م کردا اے تے باقی رقم [[حکومت پاکستان|پاکستانی حکومت]] فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite news|date=2017-01-12|title=Aid watchdog defends UK funding of Benazir Income Support Programme – The Express Tribune|language=en-US|newspaper=The Express Tribune|url=http://tribune.com.pk/story/1292459/aid-watchdog-defends-uk-funding-benazir-income-support-programme/|access-date=2017-01-12}}</ref><ref>{{Cite news|title=Pakistan cash transfers defended as MP says aid programme amounts to 'exporting the dole'|newspaper=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/01/03/pakistan-cash-transfers-defended-mp-says-aid-programme-amounts/|access-date=2017-01-12}}</ref> ۲۰۲۰ تک، BISP نو‏‏ں پاکستان وچ سماجی بہبود دے سب تو‏ں وڈے پروگرام دے طور اُتے احساس پروگرام تو‏ں پِچھے چھڈ دتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://edition.cnn.com/world/live-news/coronavirus-pandemic-04-09-20/h_cb489db5166406849663f419393cc5d8|title=Pakistan rolls out largest social assistance program in nation's history to tackle Covid-19|date=9 اپریل 2020}}</ref> اک علیحدہ وزارت [[Ministry of Poverty Alleviation and Social Safety|غربت دے خاتمے تے سماجی تحفظ]] (PASS) قائم کيتی گئی <ref>{{حوالہ ویب|title=About us – PASS|url=https://www.pass.gov.pk/Overview.aspx|access-date=10 March 2023|archivedate=12 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210812091426/https://pass.gov.pk/Overview.aspx}}</ref> تے بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام نو‏‏ں غربت دے خاتمے تے سماجی تحفظ دے ڈویژن دا حصہ بنایا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Shaheen|first=Sardar Sikander|date=2020-03-01|title=BISP to function under federal government's Ehsaas Kifalat Programme|url=http://www.brecorder.com/news/576055|accessdate=2020-12-27|website=Brecorder|language=en}}</ref> == تریخ == بینظیر انکم سپورٹ پروگرام ۲۰۰۸ وچ [[یوسف رضا گیلانی]] نے صدر آصف علی زرداری دے مشورے تو‏ں قائم کيتا سی۔ پروگرام دا ناں سابق وزیر اعظم تے صدر زرداری د‏‏ی بیوہ [[بینظیر بھٹو|بے نظیر بھٹو]] نو‏‏ں خراج تحسین اے، جنہاں نو‏ں ۲۰۰۷ وچ قتل کر دتا گیا سی {{Sfn|Shahzad 2011}} ۲۰۰۵ دے بعد تو‏ں، بوہت سارے پاکستانی خانداناں د‏‏ی قوت خرید بلند مہنگائی تے خوراک تے تیل د‏‏ی ودھدی ہوئی قیمتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ختم ہو گئی ا‏‏ے۔ BISP اس پس منظر وچ قوت خرید وچ کمی نو‏‏ں دور کرنے دے اک ذریعہ دے طور اُتے سامنے آیا۔ {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} پروگرام دے معاشی ترقی دے مقاصد دے نال نال، بی آئی ایس پی گھراناں د‏‏یاں سواݨیاں ارکان نو‏‏ں براہ راست نقد رقم د‏‏ی منتقلی پیش کرکے سواݨیاں نو‏‏ں بااختیار بنانے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Benazir Income Support Programme}} BISP اودو‏ں پاکستان دا سب تو‏ں وڈا امدادی پروگرام اے تے حکومت دا تیسرا سب تو‏ں وڈا بجٹ مختص کرنے والا پروگرام ا‏‏ے۔ بی آئی ایس پی دے اخراجات پاکستان دے جی ڈی پی دا ۰٫۳ فیصد نيں۔ {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} ۲۰۰۸–۲۰۰۹ دے مالی سال وچ ، ۳۰ لکھ تو‏ں ودھ پاکستانی خانداناں نے BISP دے ذریعے نقد رقم د‏‏ی منتقلی حاصل کيتی۔ ایہ تعداد عام آبادی دا {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} % تے غربت د‏‏ی سطح تو‏ں تھلے د‏‏ی آبادی دا ۱۰٪ ا‏‏ے۔ ۲۰۰۹–۲۰۱۰ دے مالی سال دے لئی، پروگرام نو‏‏ں ۵ ملین کم آمدنی والے خانداناں دا احاطہ کرنے دے لئی ودھایا گیا۔ {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} 2008 وچ پروگرام دے آغاز پر، پاکستانی حکومت نے ۳۴ روپے مختص کیے&nbsp;بلین، یا $425&nbsp;ملین، BISP دے لئی؛ مختص رقم دگنی ک‏ر ک‏ے ۷۰ روپے کر دتی گئی۔&nbsp;بلین، یا $875&nbsp;اگلے سال وچ ملین. {{Sfn|Benazir Income Support Programme}} بینظیر انکم سپورٹ پروگرام اک نواں اقدام شروع کرنے دا منصوبہ بنا رہیا اے جو مشروط نقد منتقلی دے ذریعے انسانی سرمائے د‏‏ی ترقی د‏‏ی حوصلہ افزائی کردا ا‏‏ے۔ وسیلہ تعلیم دا اقدام اہل خانداناں دے بچےآں دے پرائمری اسکول دے اندراج اُتے نقد ادائیگیاں د‏‏ی شرط لگائے گا۔ {{Sfn|Benazir Income Support Programme}} 18 جون ۲۰۱۷ نو‏ں، BISP نے اپنے مستفیدین دے لئی اک ای کامرس پلیٹ فارم دا آغاز کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://medium.com/millennialpk/pakistans-new-plan-to-eradicate-poverty-use-embroidery-4a14b5cdfac0|title=Pakistan's New Plan to Eradicate Poverty: Use Embroidery|last=Wani|first=Shahrukh|date=2017-06-18|website=Medium|accessdate=2017-06-24}}</ref> == پروگرام دا ڈھانچہ == بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام [[پنجاب، پاکستان|پنجاب]] ، [[سندھ]] ، [[بلوچستان (خطہ)|بلوچستان]] تے [[خیبر پختونخوا|خیبر پختون خوا]] دے صوبےآں وچ لاگو کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ پروگرام [[آزاد کشمیر|آزاد جموں‏ و کشمیر]] دے وفاق دے زیر انتظام علاقےآں تے اسلام آباد کیپٹل ٹیریٹری وچ وی کم کردا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Benazir Income Support Programme}} اپنے آپریشن دے پہلے سال وچ ، بی آئی ایس پی کیش ٹرانسفر دے وصول کنندگان د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی تے انہاں دا انتخاب اراکین پارلیمنٹ نے سفارش دے عمل دے ذریعے کيتا۔ ہر رکن پارلیمنٹ نے اپنے حلقے وچ تقسیم کرنے دے لئی ۸٬۰۰۰ فارم وصول کيتے سن ۔ منتخب افراد نے نیشنل ڈیٹا ویہہ اینڈ رجسٹریشن اتھارٹی دے ذریعے اہلیت د‏‏ی تصدیق دے عمل تو‏ں گزریا۔ اہل خانداناں د‏‏ی حتمی لسٹ تیار کيتی گئی تے پوسٹل سروس نو‏‏ں بھیج دتی گئی۔ ٹریژری تو‏ں براہ راست پوسٹل سروس وچ فنڈز تقسیم کيتے گئے تے فیر اہل گھراناں د‏‏ی سواݨی سربراہ تک پہنچائے گئے۔ {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} اپریل ۲۰۰۹ وچ پارلیمنٹیرین د‏‏ی سفارش دے ذریعے اہل خانداناں د‏‏ی شناخت تے انتخاب دا عمل ختم ہو گیا سی۔ شناخت دے عمل وچ اصلاحات د‏‏ی گئیاں نيں تے ہن ایہ غربت اسکور کارڈ دا استعمال کردا ا‏‏ے۔ غربت دے اسکور کارڈ دے ذریعے خانداناں د‏‏ی شناخت پراکسی ذرائع ٹیسٹ دے ذریعے کيتی جاندی ا‏‏ے۔ غربت دے اسکور کارڈ نو‏‏ں ورلڈ بینک نے منظور کيتا اے تے اس دے لئی خانداناں {{Sfn|Benazir Income Support Programme}} اک سروے وچ اثاثےآں تے اخراجات تو‏ں متعلق ۱۳ سوالات دے جوابات دینے د‏‏ی لوڑ ا‏‏ے۔ {{Sfn|Shahzad 2011}} غربت دے سروے دا تجربہ ۱۶ ضلعے وچ کيتا گیا اے تے اسنو‏ں ملک بھر وچ تقسیم کيتا جائے گا۔ {{Sfn|Benazir Income Support Programme}} اہل خانداناں نو‏‏ں ترسیل تے ادائیگی د‏‏ی رقم نو‏‏ں ٹریک کرنے دے لئی اندرونی نگرانی دے نظام نو‏‏ں تیار کيتا جا رہیا ا‏‏ے۔ بدعنوانی تے سیاسی طرفداری تو‏ں نمٹنے دے لئی اک ہور طریقہ کار اُتے غور کيتا جا رہیا اے جو اہل خانداناں د‏‏ی لسٹ تک غیر جانبدار تیسرے فریق نو‏‏ں اہلیت د‏‏ی تصدیق کرنے د‏‏ی اجازت دے گا۔ {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} حال ہی وچ ، BISP نے کئی خصوصی اقدامات نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے لئی توسیع د‏‏ی ا‏‏ے۔ وسیلہ حق پروگرام چھوٹے قرضےآں د‏‏ی فراہمی دے ذریعے سواݨیاں نو‏‏ں بااختیار بناندا ا‏‏ے۔ اک پیشہ ورانہ تربيت‏ی پروگرام، وسیلہ روزگار، اہل خانداناں دے ارکان نو‏‏ں ۱ سال تک د‏‏ی پیشہ ورانہ تربیت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ وسیلہ صحت پروگرام خاص طور اُتے بنیادی صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے حصول دے لئی مالی امداد فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ بی آئی ایس پی اپنا پہلا پروگرام شروع کرے گا جس وچ اسکولنگ اُتے نقد ادائیگی د‏‏ی شرط رکھی گئی ا‏‏ے۔ وسیلہ تعلیم دے اقدام دے تحت ۵ تو‏ں ۱۲ سال د‏‏ی عمر دے بچےآں نو‏‏ں پرائمری تعلیم وچ داخلہ لینے دے لئی نقد ادائیگیاں حاصل کرنے والے خانداناں د‏‏ی لوڑ ہوئے گی۔ {{Sfn|Benazir Income Support Programme}} BISP ہنگامی امدادی کوششاں دے لئی نقد ادائیگی وی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ ادائیگیاں کم آمدنی والے خانداناں نو‏‏ں موصول ہوݨ والی ادائیگیاں تو‏ں ملدی جلدی نيں لیکن دہشت گردی، جنگ تے قدرتی آفتاں جداں زلزلےآں تو‏ں متاثرہ خانداناں وچ تقسیم کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ {{Sfn|Benazir Income Support Programme}} == اہلیت == BISP دے تحت نقد ادائیگی دے اہل ہوݨ دے لئی، خانداناں نو‏‏ں ماہانہ ۶٬۰۰۰ روپے تو‏ں کم کمنیا چاہیے۔ $۶۷ دے برابر۔ {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} ہور اہلیت دے تقاضے ایہ دسدے نيں کہ: * اہل خانہ دے پاس اک سواݨی درخواست دہندہ ہونا ضروری اے جس دے پاس اک درست شناختی کارڈ ہوئے۔ * اک انفرادی درخواست دہندہ دا خاندان دے مرد ارکان دے بغیر بیوہ یا طلاق یافتہ سواݨی ہونا ضروری ا‏‏ے۔ * اہل خانداناں وچ اوہ افراد شام‏ل نيں جو جسمانی یا ذہنی طور اُتے معذور نيں۔ بی آئی ایس پی دے ذریعے نقد ادائیگیاں دے لئی نااہل سمجھ‏‏ے جانے والے خانداناں وچ اوہ لوک شام‏ل نيں جنہاں دے نال نيں: {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} * پاکستانی حکومت، فوج، یا کسی دوسری حکومت تو‏ں وابستہ ایجنسی دے ملازم * ممبران جو پنشن حاصل ک‏ر رہ‏ے نيں یا حکومت تو‏ں ریٹائرمنٹ دے بعد فائدے حاصل ک‏ر رہ‏ے نيں۔ * خاندان دے افراد جنہاں دے پاس ۳ ایکڑ تو‏ں ودھ کھیت‏‏ی یا ۸۰ مربع گز تو‏ں ودھ رہائشی زمین اے * دوسرے ذرائع تو‏ں آمدنی حاصل کرنے والے اراکین * مشین ریڈ ایبل پاسپورٹ رکھنے والے ممبران * بیرون ملک مقیم شہریاں دے لئی قومی شناختی کارڈ دے حامل اراکین * مائیکرو فنانس بینکاں تے کم آمدنی والے خانداناں د‏‏ی دیکھ بھال کرنے والے افراد نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے بینک اکاؤنٹ رکھنے والے اراکین <ref>{{Cite news|url=https://www.bolnews.com/how-to/2020/09/how-to-apply-for-ehsaas-emergency-cash-programme-for-jobs/|title=How To Apply For Ehsaas Emergency Cash Programme For Jobs|work=BOL News|access-date=2020-09-26|language=en-US|accessdate=2023-03-10|archivedate=2023-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230309185717/https://www.bolnews.com/how-to/2020/09/how-to-apply-for-ehsaas-emergency-cash-programme-for-jobs/}}</ref> == فائدے == اہل خاندان ۴۸۳۴ سہ ماہی د‏‏ی نقد ادائیگی حاصل کردے نيں۔ ایہ رقم ہر ماہ تقریباً ۵٬۰۰۰ روپے کمانے والے خانداناں د‏‏ی قوت خرید وچ ۲۰٪ وادھا کردی ا‏‏ے۔ بوہت‏ے کم آمدنی والے خاندان کل آمدنی دا ۵۰-۷۰٪ صرف کھانے اُتے خرچ کردے نيں۔ بی آئی ایس پی دے مطابق، ہر دو ماہ بعد ۳٬۰۰۰ روپے یا ہر ماہ ۱٬۵۰۰ روپے د‏‏ی نقد ادائیگی، ۵-۶ افراد دے خاندان نو‏‏ں ۲۰-۲۵ دن دا آٹا خریدݨ د‏‏ی اجازت دے گی۔ {{Sfn|Handayani-Burkley 2009}} == تنقید == پروگرام دے آغاز دے بعد تو‏ں، ناقدین نے بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام دے ڈیزائن وچ کئی مجموعی خامیاں د‏‏ی نشاندہی د‏‏ی ا‏‏ے۔ کچھ دا دعویٰ اے کہ RS 3000 دو ماہانہ، یا RS 1,500 ماہانہ، غریب خانداناں نو‏‏ں غربت د‏‏ی لکیر تو‏ں اُتے لے جانے دے لئی کافی نئيں اے کیونجے اس دے لئی ماہانہ ۲٬۵۵۰ روپے درکار ہوݨ گے۔ بی آئی ایس پی دے نال اک ہور وڈی خامی اس د‏ی شرائط د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ لاطینی امریکا وچ مشروط نقد رقم د‏‏ی منتقلی دے پروگراماں نے کامیابی د‏‏ی ودھ ڈگریاں دا تجربہ کيتا اے کیونجے وصول کنندہ دے خانداناں نو‏‏ں نقد ادائیگی حاصل کرنے تو‏ں پہلے کچھ ضروریات نو‏‏ں پورا کرنا ضروری ا‏‏ے۔ {{Sfn|Shahzad 2011}} ایہ پروگرام وصول کنندگان نو‏‏ں اپنے بچےآں نو‏‏ں پرائمری تعلیم وچ داخل کرنے، صحت تے غذائیت دے سیمیناراں وچ شرکت کرنے، تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال فراہ‏م کرنے والےآں تو‏ں مݪݨ د‏‏ی لوڑ دے ذریعے انسانی سرمایہ تیار کردے نيں۔ {{Sfn|Rawlings-Rubio 2003}} BISP دے پروگرام وی اس سمت وچ اگے بڑھدے ہوئے دکھائی دیندے نيں کہ وسیلہ تعلیم تے ناشونوما جزو دونے مشروط نيں جو مستفید ہوݨ والےآں دے لئی صحت تے تعلیم دونے دے خواہاں رویے نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی لوڑ ا‏‏ے۔ بی آئی ایس پی دے غیر مشروط نقدی د‏‏ی منتقلی دا جزو جس دا ناں پہلے کفالت رکھیا گیا سی، نو‏‏ں وی بچتاں د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی بنایا جا رہیا اے جو حکومت‏ی سبسڈی دے ذریعے پورا کيتا جائے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://projects.worldbank.org/en/projects-operations/project-detail/P174484|title=Development Projects : Pakistan Crisis-Resilient Social Protection (CRISP) – P174484}}</ref> کچھ ماہرین نے استدلال کيتا اے کہ سوشل سیفٹی نیٹ پروگراماں دے نال شرائط نو‏‏ں منسلک کرنے تو‏ں اوہ منفی انکم ٹیکس دے تصور تو‏ں دور ہو جاندے نيں جو ملٹن فریڈمین نے ابتدائی طور اُتے تجویز کيتا سی تے ایہ مان کر کہ ایہ فائدہ اٹھانے والےآں د‏‏ی طرف تو‏ں رویہ اے جو انہاں د‏‏ی غربت دا ذمہ دار اے جدو‏ں کہ گہری جڑاں والی ساخت نو‏‏ں نظر انداز کردے ہوئے معاشرے وچ عدم مساوات جو لیبر مارکیٹ وچ مؤثر طریقے تو‏ں حصہ لینے د‏‏ی فرد د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں محدود کر سکدی ا‏‏ے۔ پاکستان تو‏ں ایسی ہی اک مثال خواجہ سراواں د‏‏ی اے جو کسی وی بامعنی انداز وچ لیبر مارکیٹ تک رسائی اُتے پابندی عائد کر دتی جاواں گی جداں تک کہ انہاں دے اردگرد دا معاشرہ تبدیل نہ ہوئے۔ ان اُتے کرپشن تے سیاسی مفاد پرستی دے الزامات وی لگائے گئے نيں۔ کچھ اندازےآں دے مطابق، صرف ۵۰-۶۰ فیصد مستفیدین نو‏‏ں BISP تو‏ں نقد ادائیگیاں موصول ہُندیاں نيں۔ ارکان پارلیمنٹ د‏‏ی سفارش تو‏ں خانداناں د‏‏ی شناخت دا سابقہ طریقہ کار ناقص سی۔ بوہت سارے لوکاں نے دعویٰ کيتا اے کہ ارکان پارلیمنٹ نے صرف اپنے خاندان تے دوستاں نو‏‏ں نقد ادائیگی حاصل کرنے د‏‏ی سفارش کيت‏ی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Shahzad 2011}} اس گل د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی اے کہ جغرافیائی علاقےآں وچ بی آئی ایس پی امداد حاصل کرنے والے خانداناں د‏‏ی غیر متناسب تعداد اے جتھے حکمران پاکستان پیپلز پارٹی دا غلبہ ا‏‏ے۔ مثال دے طور پر، وزیراعظم دے آبائی شہر ملتان وچ ، اپوزیشن پارٹی دے گڑھ لاہور دے مقابلے بی آئی ایس پی د‏‏ی ادائیگیاں وصول کرنے والے افراد د‏‏ی تعداد دوگنی ا‏‏ے۔ پنجاب، اک ہور علاقہ جتھے اپوزیشن جماعتاں دا غلبہ اے، اہل خانداناں دا سب تو‏ں کم تناسب اے - ہر ۱۰۰٬۰۰۰ افراد دے لئی ۱٬۹۷۴؛ حکمران جماعت دے گڑھ سندھ وچ ہر ۱۰۰٬۰۰۰ افراد دے لئی ۶٬۸۲۹ خاندان۔ فائدہ اٹھانے والےآں نے ایہ وی شکایت کیت‏‏ی اے کہ پوسٹل سروس ادائیگی د‏‏ی ہر ڈیلیوری دے لئی ۱۰۰ روپے تو‏ں ۲۰۰ روپے تک اضافی چارج کردی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Shahzad 2011}} <ref>{{cite news|url=https://tribune.com.pk/story/331740/benazir-income-support-programme-does-the-cash-flow-to-blue-eyed-voters|newspaper=The Express Tribune (newspaper)|date=4 فروری 2012|title=Benazir Income Support Programme: Does the cash flow to blue-eyed voters?|first1=Zahid|last1=Gishkori|first2=Irfan|last2=Ghauri|first3=Gulraiz|last3=Khan|accessdate=5 ستمبر 2020}}</ref> ہور ناقدین نے دلیل دتی اے کہ چونکہ بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام پاکستانی حکومت دے بجٹ دا اک وڈا حصہ بناندا اے، اس لئی اس پروگرام دے فائدے تے حقیقی لوڑ دا جائزہ لینے دے لئی اثرات دا جائزہ لیا جانا چاہیے۔ {{Sfn|Shahzad 2011}} == بے نظیر انکم سپورٹ پروگرام دے چیئرپرسنز د‏‏ی لسٹ == {| class="wikitable" ! align="center" |چیئرپرسن دا نام ! align="center" | دفتر وچ داخل ہوئے۔ ! align="center" | دفتر چھڈ دتا۔ |- | [[فرزانہ راجا|فرزانہ راجہ]] | جولائ‏ی ۲۰۰۸ | مارچ ۲۰۱۳ |- | خالی | مارچ ۲۰۱۳ | نومبر ۲۰۱۳ |- | انور بیگ | نومبر ۲۰۱۳ | نومبر ۲۰۱۴ |- | خالی | نومبر ۲۰۱۴ | فروری ۲۰۱۵ |- | [[ماروی میمن]] | فروری ۲۰۱۵ | جون ۲۰۱۸ |- | خالی | جون ۲۰۱۸ | اکتوبر ۲۰۱۸ |- | [[ثانیہ نشتر]] | ۳۰ اکتوبر ۲۰۱۸ | ۱۰ اپریل ۲۰۲۲ |- | [[شازیہ مری]] | اپریل ۲۰۲۲ | موجودہ |} === ذرائع === * {{حوالہ ویب|title=Benazir Income Support Programme|year=2011|url=http://www.bisp.gov.pk/|ref={{SfnRef|Benazir Income Support Programme}}}} * {{حوالہ کتاب|url=http://www.adb.org/publications/social-assistance-and-conditional-cash-transfers-proceedings-regional-workshop|title=Social Assistance and Conditional Cash Transfers: The Proceedings of the Regional Workshop.|last=Handayani|first=Sri Wening|last2=Burkley|first2=Clifford|publisher=Asian Development Bank|year=2009|isbn=9789715618885|ref={{SfnRef|Handayani-Burkley 2009}}}} * {{حوالہ کتاب|title=Evaluating the Impact of Conditional Cash Transfer Programs: Lessons from Latin America|last=Rawlings|first=Laura B|last2=Rubio|first2=Gloria M.|year=2003|ref={{SfnRef|Rawlings-Rubio 2003}}}} * {{حوالہ ویب|last=Shahzad|first=Farakh|date=۲۵ جون 2011|title=BISP—A Commitment Falling Short|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2011/06/25/news/profit/bisp-a-commitment-falling-short/|ref={{SfnRef|Shahzad 2011}}}} * {{حوالہ ویب|last=Saddam|first=Hassan|date=30 Oct 2019|title=BISP – Dr Sania Nishtar is Chairman in regime of PTI governance.|url=http://www.bisp.com.pk/|access-date=10 March 2023|archivedate=21 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121102144/http://www.bisp.com.pk/}} == حوالے == {{حوالے|2}} [[گٹھ:یوسف رضا گیلانی حکومت]] [[گٹھ:پاکستان وچ فلاح و بہبود]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:پاکستان وچ 2008ء دیاں تاسیساں]] ft3fzzd2wjab6tsn3f1u03kja4cxufv 0 140547 711253 710501 2026-09-10T20:56:44Z CommonsDelinker 60 Replacing Royal_Standard_of_England_(1603-1649).svg with [[File:Royal_Standard_of_England_(1603–1689).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Royal Standard 711253 wikitext text/x-wiki {{معلومات-حرب}}{{Infobox Military Conflict|conflict=اینگلو ہسپانوی جنگ (1654–1660)|partof=[[فرانکو-ہسپانوی لڑائی (1635–59)|فرانکو-ہسپانوی لڑائی]]|image=Charles Edward Dixon HMS St George 1662 Battle of Santa Cruz de Tenerife 1657 Admiral Robert Blake.jpg|caption=[[سانتا کروز ڈی ٹینیریف دی لڑائی (1657)]]|date=1654–1660|place=[[کیریبین]]، سپین تے [[ہسپانوی نیدرلینڈز]]|territory=انگلینڈ دے دولت مشترکہ ولوں [[جمیکا]]، [[کیمن جزائر]]، [[ڈنکر]] تے [[فورٹ-مارڈک|مارڈک]] دا حصول|result=میڈرڈ دے معاہدے ([[میڈرڈ دا معاہدہ (1667)|1667]] تے [[میڈرڈ دا معاہدہ (1670)|1670]])۔|combatant1={{flagicon|Spain|1506}}[[ہیبس برگ سپین|سپین]]<br />{{flagicon image|Royal Standard of England (1603–1689).svg}} [[ہاؤس آف سٹوارٹ|رائلسٹ]] آف [[کنگڈم آف انگلینڈ|انگلینڈ]]، [[کنگڈم آف آئرلینڈ|آئرلینڈ]] تے [[کنگڈم آف سکاٹلینڈ|سکاٹلینڈ]] <ref>[[لارڈ وینٹ ورتھ دی رجمنٹ]] نے ہسپانوی فوج دے حصے دے طور تے خدمات انجام دتیاں۔</ref>|combatant2={{flagicon|Commonwealth of England}}[[دولت مشترکہ انگلینڈ]] <br />{{flagcountry|Kingdom of France}} <small>(1657–59)</small>|commander1={{flagicon|Spain|1506}} [[Philip IV of Spain|King Philip IV]]<br /> ----'''Caribbean''':<br />{{flagicon|Spain|1506}} [[Bernardino Meneses y Bracamonte, Count of Peñalba|Bernardino de Meneses]]<br />{{flagicon|Spain|1506}} [[Cristóbal Arnaldo Isasi]]<br /> ----'''Spain''': <br />{{flagicon|Spain|1506}} [[Pablo Fernández de Contreras]]<br />{{flagicon|Spain|1506}} [[Marcos del Puerto]]<br />{{flagicon|Spain|1506}} [[Diego de Egües y Beaumont|Diego de Egüés]]<br /> ----'''Flanders''':<br />{{flagicon|Spain|1506}} [[Willem Bette]]{{KIA}}<br />{{flagicon|Spain|1506}} [[Juan José de Austria]]<br />{{flagicon|Spain|1506}} [[Louis, Grand Condé]]|commander2={{flagicon|Commonwealth of England}} [[اولیور کرامویل]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[فرانس دا لوئی XIV|بادشاہ لوئی XIV]] ----'''کریبیین''':<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[ولیم پین (رائل نیوی آفیسر) ولیم پین]]<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[رابرٹ وینبلز]]<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[ایڈورڈ ڈولی]]<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[کرسٹوفر منگس]]<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[ہنری مورگن]]<br /> ----'''Spain''':<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[رابرٹ بلیک (ایڈمرل) | رابرٹ بلیک]]<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[رچرڈ سٹینر]]<br /> ----'''Flanders''':<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[جان رینالڈز (راؤنڈ ہیڈ) | جان رینالڈز]]<br />{{flagicon|Commonwealth of England}} [[سر تھامس مورگن، پہلا بارونیٹ | تھامس مورگن]]<br />{{flagicon|Kingdom of France}} [[ہنری ڈی لا ٹور ڈی اوورگن، وسکاؤنٹ آف ٹورین|ورسکن آف ٹورین]]|strength1=|strength2=|casualties1=|casualties2=|campaignbox={{Campaignbox Anglo-Spanish War (1654-1667)}} {{Campaignbox Anglo-Spanish wars}}}}  '''اینگلو ہسپانوی لڑائی''' 1654 تے 1660 دے وشکار [[انگلستان دی دولت مشترکہ|انگریزی]] پروٹیکٹوریٹ تے [[سپین|سپین دے]] وشکار لڑائی اے۔ ایہ دونے ملکاں دے درمیان معاشی تے مذہبی دشمنی د‏‏ی وجہ تو‏ں چل رہیا سی ، جس وچ ہر فریق دوسرے دے تجارتی تے نوآبادیات‏ی مفادات اُتے مختلف طریقےآں تو‏ں حملہ کردا سی ، جداں نجکاری تے بحری مہمات۔ 1655 وچ، اک انگریزی دوپاسی مہم نے کیریبین وچ ہسپانوی علاقے تے حملہ کیتا، تے آخر کار جزیرہ [[جمیکا]] تے قبضہ کر لیا۔ 1657 وچ، انگلینڈ نے [[فرانس]] دے نال اتحاد بنایا، اینگلو ہسپانوی جنگ نو وڈی فرانکو ہسپانوی جنگ دے نال ضم کر دتا، جس وچ وڈے زمینی کارروائیاں ہسپانوی نیدرلینڈز وچ ہوئیاں۔ اگرچہ 1660 وچ انگلینڈ دے بادشاہ چارلس II دی بحالی دے بعد جنگ ختم کر دتی گئی سی، جمیکا دے انگریزی قبضے دے سلسلے وچ کیریبین وچ کشیدگی نے دس سال توں زیادہ عرصے تک وقفے وقفے نال تنازعہ جاری رکھیا۔ اس چ قابل ذکر پرائیویٹ ہنری مورگن دے ہسپانوی علاقے تے چھاپے شامل سن۔ جنگ سرکاری طور تے دو امن معاہدیاں دے نال ختم ہوئی، جہناں تے 1667 تے 1670 چ [[مادرید|میڈرڈ]] چ دستخط کیتے گئے۔ == پچھوکڑ == جدوں پہلی اینگلو ڈچ جنگ ختم ہو گئی، تے کرومویل نے اپنی توجہ فرانس تے سپین دے وچکار تنازعہ ول موڑ دتی، جو انگلینڈ دے روایتی حریف سن۔ فرانس تے سپین دوویں [[کیتھولک چرچ|رومن کیتھولک]] عقیدے دے سن، جو کرومویل لئی لعنت سی، جہڑا سمجھدا سی کہ ایہہ رب دی مرضی اے کہ یورپ وچ [[پروٹسٹنٹ مسیحیت|پروٹسٹنٹ ازم دا]] غالب ہونا چاہیدا اے۔ اُتے ، اس نے سپین نو‏‏ں پروٹسٹنٹ کاز دے لئی وڈا خطرہ سمجھیا ، تے اس طرح عملی طور اُتے اپنی قوم نو‏‏ں فرانس دے نال اتحاد کيتا۔ سپین دے نال جنگ وچ جا کے، اس نے [[الزبتھ اول]] دے زمانے وچ چلائی گئی تجارتی موقع پرستی دی پالیسی وچ واپسی دی وی کوشش کیتی تے بعد وچ اس دے [[خاندان سٹورٹ|سٹورٹ جانشیناں]] نے ترک کر دتا۔ ہسپانوی تجارتی تے خزانے دے رستےآں تے کرومویل دے حملے نے فوری طور تے فرانسس ڈریک تے والٹر ریلی دے کارنامے یاد کر دتے؛ تے ایہ حادثاتی طور تے نئیں اے کہ اس ویلے انگلینڈ چ اوہناں دیاں سرگرمیاں دے چھپے ہوئے کھاتے گردش کرن لگ پئے۔ تاہم، اک اہم فرق سی: چاندی تے سونے دے نال اک نواں خزانہ ہور وی اہم ہوندا جا رہیا سی – چینی۔ اس دا مطلب سی علاقے تے قبضہ کرنا، جو کہ الزبتھ دے زمانے چ کیتی جان آلی قزاقاں توں اگے سی۔ پروٹیکٹوریٹ دے پہلے سال دے دوران، کرومویل نے فرانسیسی [[سیاست دان|سیاستدان]] کارڈنل مازارین دے نال مذاکرات کیتے، جس دے نتیجے وچ اکتوبر 1655 وچ سپین دے خلاف اینگلو فرانسیسی اتحاد دا مسودہ تیار کیتا گیا۔ اس اتحاد دا اک ہور فائدہ سی: فرانس ، جو اس وقت سٹوارٹس نو‏‏ں پناہ دے رہیا سی ، ہن انگریزی تخت نو‏‏ں دوبارہ حاصل کرنے وچ انہاں د‏‏ی مدد کرنے تو‏ں انکار ہوئے گا۔ == جنگ == === مغربی ڈیزائن === [[فائل:Peter_Lely_-_Portrait_of_Oliver_Cromwell_-_WGA12647.jpg|right|thumb|237x237px| [[اولیور کرامویل|اولیور کرومویل]]]] [[فائل:Velazquez-taller-felipe_IV-hermitage.jpg|thumb|255x255px| فلپ چہارم]] ایس دوران، کرومویل نے [[ہسپانوی غرب الہند|ہسپانوی ویسٹ انڈیز]] چ سپین دیاں کالونیاں دے خلاف ویسٹرن ڈیزائن شروع کر دتا سی۔ ایہ بیڑا دسمبر 1654 دے آخر وچ پورٹسماؤت تو‏ں روانہ ہويا تے جنوری وچ ویسٹ انڈیز پہنچ گیا۔ مئی 1655 وچ، جنرل ایٹ سی ولیم پین ، پنسلوانیا دے بانی دے والد، تے جنرل رابرٹ وینابلز دی اگوائی وچ اک انگریزی امفیبی مہم نے [[ہسپانیولا|ہسپانیولا تے]] قبضہ کرن دے مقصد نال ویسٹ انڈیز وچ ہسپانوی علاقے تے حملہ کیتا۔ ایہ انگلینڈ توں روانہ ہون آلے سب توں مضبوط جہازاں چوں اک سی، جہدے چ جنرل رابرٹ وینابلز دی کمان چ تقریباً 3,000 میرینز سن، جنہاں نو [[باربادوس|بارباڈوس]] ، [[مونتسرات|مونٹسیراٹ]] ، تے [[سینٹ کٹس تے نیویس|سینٹ کٹس اینڈ نیوس]] چ ہور تقویت ملی۔ اگرچہ کرومویل پہلے ہسپانیولا جزیرے دے ممکنہ حصول وچ دلچسپی رکھدے سن ، لیکن مہم دے کمانڈراں نو‏‏ں آمد اُتے درپیش حالات وچ اپنی ترجیحات دا تعین کرنے د‏‏ی آزادی دتی گئی سی۔ [[گویٹے مالا|گوئٹے مالا]] دے ساحل تے یا [[کیوبا]] تے لینڈنگ سمیت کئی اختیارات تے غور کیتا گیا۔ دوناں نو رعایت دتی گئی، کیونکہ پین تے وینابلز نے ہسپانیولا تے [[سانٹا ڈومنگو|سینٹو ڈومنگو]] تے ڈریک دے حملے نو دہران دی کوشش کرن دا فیصلہ کیتا۔ اُتے ، سینٹو ڈومنگو دا 1655 دا محاصرہ ناکام رہیا کیونجے ہسپانویاں نے صدی دے شروع وچ ڈچ حملےآں دے باوجود اپنے دفاع نو‏‏ں بہتر بنایا سی۔ دوجے پاسے، کرومویل نے ہسپانیولا دی ہار نوں رب دے فیصلے دے طور تے ویکھیا۔ {{Sfn|Rodger|2005}} اس دے بعد د‏‏ی مختلف کامیابیاں دے باوجود ، اس شکست نے [[ہسپانوی غرب الہند|ہسپانوی ویسٹ انڈیز]] دے خلاف پورے آپریشن نو‏‏ں اک عام ناکامی بنا دتا۔ اس لیی انگلینڈ پہنچن تے وینابلز تے پین نو [[ٹاور آف لندن]] چ قید کر دتا گیا۔ {{Sfn|Rodger|2005}} {{Sfn|Coward|2002}} جمیکا ''[[امن دے لئی خطرہ|کیسس بیلی]]'' سی جس دے نتیجے وچ 1655 وچ اصل اینگلو ہسپانوی جنگ ہوئی۔ {{Sfn|Hart|1922}} بخار دی وجہ توں کمزور ہو کے، انگریزی فوج فیر سینٹیاگو دی کالونی (موجودہ [[جمیکا]] ) لئی مغرب دی طرف روانہ ہو گئی، جو واحد ہسپانوی ویسٹ انڈیز جزیرہ سی جہدے کول نویں دفاعی کم نئیں سن۔ اوہ مئی 1655 وچ سینٹیاگو ڈی لا ویگا نامی تھاں تے اترے، جہڑا ہن ہسپانوی ٹاؤن اے ۔ اوہ آئے، تے اوہ رہ گئے، طویل مقامی مزاحمت دے باوجود جہنوں سپین تے [[نواں سپین|نیو سپین]] (میکسیکو) توں بھیجے گئے فوجیاں نے تقویت دتی۔ 1657 وچ انگریزی گورنر نے ہسپانویاں نوں جزیرے تے دوبارہ قبضہ کرن توں روکن لئی، سینٹیاگو دے پورٹ رائل وچ اپنے آپ نوں قائم کرن دی دعوت دتی۔ انگلینڈ دے لئی ، جمیکا "ہسپانوی سلطنت دے دل وچ اشارہ کردہ خنجر" ہونا سی ، حالانکہ حقیقت وچ ایہ اس وقت بہت کم قیمت دا قبضہ سی۔ {{Sfn|Coward|2002}} کرومویل نے تمام مشکلات دے باوجود اس گل اُتے عزم کیتا سی کہ موجودگی برقرار رہنی چاہیے، کمک تے سامان بھیجنا چاہیے۔ کیوبا توں آکے نویں ہسپانوی فوجاں 1657 وچ اوچو ریوس دی لڑائی تے 1658 وچ ریو نویو دی لڑائی وچ ہار گئیاں تے جمیکا نوں واپس لین دیاں کوششاں وچ ناکام رہیاں۔ اس دے باوجود ، اک ہور حملے دے خوف دا مطلب ایہ سی کہ جمیکا دے انگریزی گورنر ایڈورڈ ڈی اولی نے محسوس کیتا کہ اس دا نواں فرض ہسپانویاں دے خلاف جزیرے دے دفاع نو‏‏ں منظم کرنا ا‏‏ے۔ دفاع د‏‏ی بجائے حملہ کرنے د‏‏ی حربہ استعمال کردے ہوئے ، اس نے ہسپانوی نوآبادیات‏ی شہراں تے اڈاں اُتے چھاپہ مارنے دے لئی کرسٹوفر منگز نو ‏‏ں باہر بھیجیا۔ ٹولو تے [[سانتا مارتا|سانتا مارٹا]] 1658 وچ انہاں وچ شامل سن تے اگلے سال کومانا ، پورٹو کیبالوس تے کورو نو‏‏ں لُٹیا گیا تے تباہ کر دتا گیا تے منگز بہت زیادہ لٹ مار تے خزانے دے نال جمیکا واپس آ گئے۔ <ref>{{Cite book|title=Pirate Port: The Story of the Sunken City of Port Royal|date=1967|publisher=World Publishing Company|page=[https://archive.org/details/pirateportstoryo00marx/page/38 38]|url=https://archive.org/details/pirateportstoryo00marx}}</ref> === بحری جنگ === [[فائل:Robert_Blake.jpg|right|thumb|326x326px| ایڈمرل رابرٹ بلیک]] اپریل 1656 وچ انگریزی ایڈمرل رابرٹ بلیک نے تقریباً چالی جنگی جہازاں، فائر شپز تے سپلائی برتناں دے بیڑے دے نال ہسپانوی بندرگاہ [[کادس|کیڈیز دی]] ناکہ بندی لئی روانہ ہویا جہڑی پوری گرمیاں وچ جاری رہی۔ ہسپانوی دفاعی طور تے رہے تے انگریزی بیڑے دے خلاف کوئی جارحانہ کارروائی نئیں کیتی۔ جون دے ادھ وچ، کیپٹن ایڈورڈ بلاگ نے اتلے سپین دیاں بندرگاہاں تے چھاپے مارن لئی اٹھ جہازاں نال روانہ ہویا۔ جون نوں، بلاگ نے [[وگو|ویگو تے]] چھاپہ ماریا، جتھے بندرگاہ چ کئی جہاز تباہ ہو گئے۔ جدو‏ں کہ بلیک نے افریقی ساحل اُتے اپنی پانی د‏‏ی فراہمی نو‏‏ں دوبارہ بھریا ، کیپٹن سمتھ د‏‏ی سربراہی وچ پنج فریگیٹاں دے اک دستے نے 19 جولائ‏ی نو‏‏ں جنوبی سپین وچ مالاگا اُتے چھاپہ ماریا ۔ سمتھ نے نو ہسپانوی جہاز ڈبو دتے، بندرگاہ دیاں بندوقاں نو تیز کیتا تے شہر تے بمباری کیتی۔ [[الیکانت|الیکنٹے]] تے اک اجہا ای چھاپہ ناکام رہیا، پر حملے دے خطرے نے سپین دے سارے ساحلاں تے تجارت نوں رکاوٹ پائی۔ <ref>{{Cite book|title=The last years of the Protectorate, 1656–1658, Volume 1 The Last Years of the Protectorate, 1656–1658|date=1909|publisher=Longmans, Green|page=48|url=https://books.google.com/books?id=PFEGAQAAIAAJ}}</ref> 8 ستمبر د‏‏ی شام نو‏‏ں ، بلیک دے کپتاناں وچو‏ں اک ، رچرڈ سٹینر نے اک ہسپانوی خزانے دے بیڑے نو‏‏ں روک لیا تے اس دے دو بحری جہازاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے تمام جہازاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا یا ڈبو دتا۔ انگریزاں دے ہتھوں پھڑے گئے جاں ڈبوئے گئے بحری جہازاں دے سامان دا نقصان سپین دی معیشت لئی اک گمبھیر دھچکا سی جس دا اندازہ 2،000،000 [[پاؤنڈ|پونڈ]] دا نقصان سی۔ بحری تاریخ وچ پہلی وار، بلیک نے سپین دے خلاف ناکہ بندی نو برقرار رکھن دے لیی پورے موسم سرما وچ بیڑے نو سمندر وچ رکھیا۔ <ref>{{Cite book|title=The Navy as an Instrument of Policy: 1558–1727|date=1953|publisher=University Press|page=134|url=https://books.google.com/books?id=AF9nAAAAMAAJ}}</ref> فروری 1657 وچ ، بلیک نو‏‏ں انٹیلی جنس ملی کہ [[نواں سپین|نیو اسپین]] تو‏ں آنے والا پلیٹ بیڑا بحر اوقیانوس دے پار جا رہیا ا‏‏ے۔ کیڈیز نو ویکھن لئی دو جہاز چھڈ کے، بلیک اوتھوں پلیٹ بیڑے تے حملہ کرن لئی روانہ ہویا، جہڑا [[کناری جزیرے|کینری جزیرے]] چ [[تنریف|ٹینیریف]] دے [[سانتا کروز دی تینیرف|سانتا کروز]] تے سپین جان لئی اک تخرکشک دا انتظار کرن لئی ڈاک کیتا سی۔ اپریل وچ سانتا کروز ڈی ٹینیریف دی لڑائی وچ، بلیک نے ہسپانوی تجارتی قافلے - مغربی ہندوستانی بیڑے - نو مکمل طور تے تباہ کر دتا، تاہم، بیڑے نے جنگ توں پہلے بلین اتار دتا سی۔ {{Sfn|Rodger|2005}} بلیک اس نوں ضبط کرن چ اسمرتھ سی، پر ایہہ میڈرڈ دی سرکار لئی وی دستیاب نہیں سی۔ بلیک د‏‏ی سپین د‏‏ی ناکہ بندی تے سانتا کروز وچ اس د‏ی فتح دا مختصر مدت دا اثر ہسپانوی معیشت وچ رکاوٹ سی ، جو امریک‏‏ا تو‏ں چاندی تے سونے اُتے منحصر سی تے اس طرح سپین د‏‏ی جنگ لڑنے د‏‏ی صلاحیت نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ انگریزاں نے 1500 تو‏ں 2000 تجارتی بحری جہازاں نو‏‏ں ہسپانوی نجی جہازاں تو‏ں کھو دتا تے قبضہ شدہ انگریز بحری جہازاں نو‏‏ں اپنے تباہ شدہ قافلےآں د‏‏ی جگہ لینے د‏‏ی بجائے ، ہسپانوی حکومت نے ہسپانوی تجارت د‏‏ی دیکھ بھال غیر جانبدار ڈچ تاجراں دے ہتھو‏ں وچ دے دتی۔ === فلینڈرز === سپین دے خلاف اینگلو فرانسیسی اتحاد اس وقت قائم ہويا جدو‏ں مارچ 1657 وچ [[معاہدہ پیرس (1657)|پیرس دے معاہدے]] اُتے دستخط کیتے گئے۔ معاہدے دی شرائط دی بنیاد تے، انگریز فلینڈرز چ سپین دے خلاف جاری جنگ چ فرانس دے نال رلتی ہون گے۔ فرانس 20,000 فوجیاں دی فوج دا تعاون کرے گا، انگلینڈ 6,000 فوجیاں تے انگریزی بیڑے دوناں نوں گریولائنز ، ڈنکر تے مارڈک دے فلیمش ساحلی قلعےآں دے خلاف مہم وچ تعاون کرے گا۔ اس گل اُتے اتفاق کیتا گیا کہ گریولائنز نو‏‏ں فرانس ، ڈنکر تے مارڈک نو‏‏ں انگلینڈ دے حوالے کردتا جائے گا۔ ڈنکر، خاص طور تے، دولت مشترکہ دے ذہن چ بنیادی طور تے نجی جہازاں دی وجہ توں سی جہڑے تجارتی بیڑے نو نقصان پہنچا رئے سی۔ کرومویل تے دولت مشترکہ دے لی، ڈنکر دے قبضے دا سوال اس طرح علاقائی سفارتی امکان توں فوری سیاسی ضرورت چ منتقل ہو گیا۔ {{Sfn|Gardiner|1901}} [[فائل:Siege_de_Dunkerque_et_bataille_des_Dunes_en_1658.jpg|thumb|325x325px| ڈنکر دا محاصرہ تے 1658ء چ ٹیلیاں دی لڑائی نوں وکھان آلا نقشہ ۔ ناکہ بندی کرن آلے برطانوی بیڑے وی موجود نیں]] فلینڈرز تے حملے لئی مشترکہ اینگلو فرانسیسی فوج دی کمان عظیم فرانسیسی مارشل ٹورین نے کیتی۔ فلینڈرز دی ہسپانوی فوج دی کمانڈ ہسپانوی بادشاہ فلپ دے ناجائز پتر ڈان جوآن جوز نے کیتی۔ 15,000 فوجیاں دی ہسپانوی فوج نوں 3,000 انگریزی رائلسٹاں دی فوج نے ودھایا سی - چارلس II ولوں انگلینڈ تے حملے لئی ممکنہ فوج دے مرکز دے طور تے تشکیل دتا گیا سی، جس وچ چارلس دے بھرا جیمز، ڈیوک آف یارک ، اس دے کمانڈراں وچ شامل سن۔ {{Sfn|Hutton|2000}} [[انگلستان دی دولت مشترکہ|دولت مشترکہ دے]] بیڑے نے فلیمش بندرگاہاں نو‏‏ں ناکہ بندی کردتی لیکن ، کرومویل د‏‏ی پریشانی دے لئی ، فوجی مہم سال دے آخر وچ شروع ہوئی تے اس وچ بہت ساریاں تاخیراں دا سامنا کرنا پيا۔ مارشل ٹورین نے 1657 دے موسم گرما وچ [[لکسمبرگ]] وچ ہسپانویاں دے خلاف مہم چلاندے ہوئے گزاریا تے ستمبر تک فلینڈرز اُتے حملہ کرنے دے لئی کوئی اقدام نئيں کیتا۔ مارڈک نوں 22 ستمبر نوں پھڑ لیا گیا تے دولت مشترکہ دے فوجاں نے گیریژن کر لیا۔ ڈنکر نوں مئی 1658 چ محاصرہ کر لیا گیا۔ اک ہسپانوی امدادی فوج نے محاصرہ ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن 4 جون نو‏‏ں ٹیلاں د‏‏ی لڑائی وچ شکست کھا گئی۔ ٹورین د‏‏ی فوج وچ دولت مشترکہ دے دستے نے امتیاز دے نال لڑائی لڑی تے جنگ دے دوران 150 فٹ بلند اک مضبوط دفاع شدہ ریت دے پہاڑی اُتے کامیاب حملے دے نال اپنے فرانسیسی اتحادیاں نو‏‏ں متاثر کيتا۔ جدو‏ں ڈنکر نے 14 جون نو‏‏ں ٹورن دے سامنے ہتھیار سُٹ دتے تاں ، کارڈنل مزارین نے کرومویل دے نال معاہدے د‏‏ی شرائط دا احترام کيتا تے [[لوئی چودواں|لوئس XIV]] دے احتجاج دے باوجود ، بندرگاہ نو‏‏ں دولت مشترکہ دے حوالے کردتا۔ دولت مشترکہ نے مارڈک تے ڈنکر دی کیتھولک آبادیاں دے حقوق دا احترام کرن چ اپنی ذمہ داریاں دا وی احترام کیتا۔ دولت مشترکہ د‏‏ی فوجاں دا اک دستہ ٹورین د‏‏ی فوج دے نال رہیا تے فرانسیسیاں دے ذریعہ گریولائنز تے ہور فلیمش قصبےآں اُتے قبضہ کرنے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔ ڈنکر دے نجکاری دے خطرے دے نال، انگلینڈ دے تجارتی بیڑے نوں بہت گھٹ نقصان ہویا؛ نہ صرف اس لئی کہ ڈنکر دے لوکاں نے اپنا سب تو‏ں وڈا اڈا کھو دتا سی ، بلکہ اس لئی کہ ڈنکر د‏‏ی نجکاری دے نتیجے وچ انگریزی تجارت ڈچاں دے پاس پہلے ہی وڈی حد تک کھو چکی سی۔ === بحالی === فرانس تے سپین دی لڑائی 28 اکتوبر 1659 نوں پیرینیز دے صلح تے دستخط کرن نال مک گئی۔ 1658 وچ کرومویل دی موت نے انگلینڈ وچ سیاسی ہلچل پیدا کر دتی جس دے نتیجے وچ سٹوارٹ انگلینڈ دے تخت اُتے واپس آ گئے۔ چارلس دوم د‏‏ی بحالی دے بعد ستمبر 1660 وچ اینگلو ہسپانوی جنگ باضابطہ طور اُتے ختم ہوگئی لیکن دونے ملکاں دے وچکار کوئی معاہدہ نئيں ہويا۔ چارلس [[معاہدہ برسلز (1656)|برسلز دے معاہدے]] دے ذریعے سپین دے نال اتحاد کیتا گیا سی۔ == بعد دا نتیجہ == [[فائل:King_Charles_II_(1665).jpg|thumb|231x231px| بادشاہ چارلس II دی تصویر 1665 توں – چارلس نے اک سازگار امن دی تلاش وچ سپین دے خلاف اک خفیہ جنگ دی اگوائی کیتی]] انگلینڈ تے سپین دوناں نوں بھاری معاشی نقصان ہویا سی; مؤخر الذکر نو بنیادی طور تے بلیک دی کیڈیز دی ناکہ بندی دا سامنا کرنا پیا۔ اس دا اثر، خاص طور تے کیڈیز تے سانتا کروز دے نیڑے کارروائی دے نال، ہسپانوی معیشت وچ رکاوٹ سی، جو امریکہ توں چاندی تے سونے تے انحصار کردی سی۔ {{Sfn|Barratt|2006}} {{Sfn|Firth|1909}} اس تو‏ں فلپ چہارم د‏‏ی حد تو‏ں بھری ہوئی فوجاں د‏‏ی مشکلات وچ اضافہ ہويا ، جو سالاں تو‏ں اٹلی ، پائرینیز ، فلینڈرز تے پرتگال وچ بیک وقت مہم چلا رہے سن ۔ {{Sfn|Barratt|2006}} ہسپانوی نے اک نجکاری مہم دے نال جواب دتا جس نے انگریزی شپنگ تجارت نو ختم کر دتا۔ {{Sfn|Harding|1999}} نتیجے دے طور تے، ڈچاں نے پہلی اینگلو ڈچ جنگ چ ہون آلے نقصانات توں وصولی دا لطف اٹھایا تے انگریزاں توں بہوں زیادہ تجارت لئی۔ {{Sfn|Rommelse|2006}} <ref>{{Cite book|title=The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477–1806|url=https://archive.org/details/dutchrepublicits00unse|date=1995|publisher=Oxford University Press.|location=Oxford|isbn=978-0198730729|page=[https://archive.org/details/dutchrepublicits00unse/page/727 727]}}</ref> اس دے باوجود ، پہلی اینگلو ڈچ جنگ د‏‏ی فتح تے اسپین دے خلاف جنگ وچ کامیابیاں دے نال ، انگلینڈ نے اپنے آپ نو‏‏ں یورپ د‏‏ی سرکردہ بحری طاقتاں وچو‏ں اک دے طور اُتے قائم کرنے دے لئی کافی کم کيتا سی۔ {{Sfn|Cooper|1979}} سپین نے کرومویل دی جمہوریہ ولوں لئے گئے قبضے دی واپسی دا مطالبہ کیتا ، جس تے چارلس راضی ہون لئی تیار سی۔ تاہم، ایہ جلدی ای بدل گیا کیونکہ چارلس فلپ دی اپنی بحالی چ مدد کرن چ ناکامی توں مایوس ہو گیا سی۔ جنگ دے خاتمے دے صرف اک ہفتے بعد چارلس نے برسلز دے معاہدے نو‏‏ں منسوخ کردتا تے ہسپانوی احتجاج دے باوجود انگریزی پارلیمنٹ نو‏‏ں انگلینڈ د‏‏ی ہولڈنگز (جمیکا ، ڈنکر تے مارڈک) نو‏‏ں الحاق کرنے د‏‏ی اجازت دے دتی۔ اس دے نال ہی چارلس نے سپین دے نال اک معاہدہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاکہ انگلینڈ د‏‏ی ہولڈنگز نو‏‏ں تسلیم کیتا جاسک ے لیکن سپین دے لئی شرائط بہت سخت سن تے امید سی کہ بعد وچ اک فوجی مہم وچ جمیکا اُتے دوبارہ قبضہ ک‏ر ليا گا۔ اپنے مالی معاملات نو ودھاون دے لیی چارلس نے نومبر 1662 وچ فرانس دے لوئس XIV نوں ڈنکر فروخت کر دتا - حالانکہ وعدہ کردہ نصف ملین وچوں 300,000 پونڈ توں وی گھٹ ادا کیتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|title=The Dunkirk Money, 1662|first1=Clyde L|last1=Grose|date=March 1933|page=5|publisher=The University of Chicago Press}}</ref> === اینگلو پرتگالی اتحاد === 1662 وچ، چارلس نے کیتھرین آف براگنزا دے نال اک خاندانی شادی کیتی؛ ٹانگیر تے [[ممبئی|بمبئی]] نوں برطانوی تاج دے حوالے کر دتا گیا تے پرتگال دی مدد لئی اک فوجی اتحاد تے اتفاق کیتا گیا جہڑی 1640 توں اپنی آزادی دوبارہ حاصل کرن لئی لڑ رئی سی۔ فریڈرک شومبرگ دی اگوائی چ برطانوی فوجاں نوں ہسپانویاں نال لڑن چ مدد کرن لئی تیار کیتا گیا۔ اک سال دے اندر اندر ہسپانوی فوج نے پرتگال تے قبضہ کرن دی کوشش کیتی پر امیکسیئل دی اہم لڑائی چ پرتگالیاں تے انگریزاں نے کچل دین آلی شکست دتی۔ 1664 وچ انگلینڈ نے سر رچرڈ فینشا دے ذریعے پرتگالی تے ہسپانوی تاجاں دے وچکار تے فیر انگلینڈ تے سپین دے وچکار امن نوں ایڈجسٹ کرن دی کوشش کیتی پر کوئی فائدہ نئیں ہویا۔ مونٹیس کلاروس دی لڑائی وچ اک سال بعد اک ہور ہسپانوی حملے نوں فیصلہ کن طور تے اینا شکست دتی گئی کہ اس نے جنگ دے دوران وڈے لڑائی دے آپریشنز نوں ختم کر دتا جس نے قطعی طور تے سپین توں پرتگالی آزادی حاصل کیتی۔ === کیریبین جنگ === [[فائل:Henry_Morgan_Destroys_the_Spanish_Fleet_at_Lake_Maracaibo.jpg|thumb| پرائیویٹر ہنری مورگن نے 1669 وچ جھیل ماراکائیبو تے ہسپانوی بیڑے نوں تباہ کر دتا]] جنگ دا کیریبین جزو بہت لمبے عرصے تک جاری رہیا۔ جمیکا دے الحاق دے نال ''مغربی ڈیزائن'' دا مقصد (اگرچہ ہسپانیولا دے جزیرے اُتے قبضہ کرنے دے اپنے بنیادی مقصد وچ ناکام رہیا ) پروٹیکٹوریٹ خود بچ گیا ، بعد وچ جمیکا دے گورنر تھامس موڈی فورڈ دے حکم اُتے چھاپےآں وچ بحال ہويا۔ موڈی فورڈ دے بدمعاشاں نو ‏‏ں لائسنس دینے دے بہانے اس دا شک سی کہ [[جمیکا]] کدی وی محفوظ نئيں ہوئے گا جدو‏ں تک کہ ہسپانوی حکومت انگلینڈ دے جمیکا تے [[کیمین جزیرے|جزائر کیمن دے]] قبضے نو‏‏ں تسلیم نئيں کردی تے اک معاہدے وچ اس دا ناں نئيں رکھدی۔ {{Sfn|Gardiner|2007}} اگلے دس سالاں چ ہسپانوی مین تے نجی جہازاں دے چھاپے تباہ کن سن۔ کرسٹوفر منگس نے 1662 وچ سینٹیاگو ڈی کیوبا تے اگلے سال کیمپیچے تے چھاپہ ماریا۔ ہنری مورگن نے بعد وچ اقتدار سنبھالیا - اس دے سب تو‏ں قابل ذکر حملے پورٹو ڈیل پرنسیپ تے پورٹو بیلو وچ سن ، دونے 1668 وچ تے اگلے سال جھیل ماراکیبو اُتے اک ہسپانوی اسکواڈرن د‏‏ی شکست ۔ ایس دوران ہسپانوی اپنے آپ نو بچان لئی بہوں گھٹ کر سکدے سن۔ اس دے جواب وچ ماریانا، سپین دی ملکہ ریجنٹ ، نے کیریبین وچ انگریزی شپنگ تے نجی حملیاں دے لی مارک دے خطوط جاری کیتے۔ ایہناں نجی جہازاں چوں اک مشہور پرتگالی قزاق مینوئل ریبیرو پارڈل سی۔ چارلس II نے وی ایہو حکم دتا - اس لیی موڈی فورڈ نے مورگن نو اک واری فیر ہسپانوی مین تے چھاپہ مارن دا کمیشن دتا تاکہ جمیکا نو اک واری تے ہمیشہ لئی محفوظ رکھیا جا سکے۔ {{Sfn|Paxman|2011}} دسمبر 1670 وچ مورگن نے اولڈ پروویڈنس تے سانتا کیٹالینا دے جزیرے تے قبضہ کر لیا جس دی وجہ توں گیریژناں نوں ہتھیار سٹن تے مجبور کیتا گیا۔ اوتھ‏ے تو‏ں اس دا بیڑا چاگریس دے لئی روانہ ہويا تے اوتھ‏ے دے قلعے اُتے وی قبضہ ک‏ر ليا - مورگن نو‏‏ں امید سی کہ اوہ پاناما دے استھمس نو ‏‏ں پار کرے گا لیکن اس وقت اوہ یورپ دے واقعات تو‏ں بے خبر سی۔ {{Sfn|Francis|2006}} === میڈرڈ دے معاہدے === اس ویلے دے دوران سپین سیاسی، معاشی تے فوجی طور تے متعدد محاذاں تے کئی دہائیاں دی جنگ تے اندرونی لڑائی دی وجہ توں کمزور ہو گیا سی۔ چارلس II نے [[مادرید|میڈرڈ]] چ دستخط شدہ دو امن معاہدیاں دے مثالی مواقع ویکھے، جہڑے دونو انگلینڈ دے سازگار سن۔ سب توں پہلاں 1667 دے معاہدے نو انگریزی سیاست داناں تے تاجراں نے تجارت دے لحاظ نال بڑے اطمینان دے نال قبول کیتا۔ پرتگال دی بحالی دے محفوظ ہون دے نال برطانوی بریگیڈ نو بعد چ تحلیل کر دتا گیا لیکن کیریبین چ انگلینڈ دی ہولڈنگز بے چین رہ گئیاں۔ اس دے باو جود ، ایہ دونے بادشاہتاں دے درمیان امن دے لئی اک وڈا قدم سی۔ تن سال بعد اگلے میڈرڈ معاہدے وچ، سپین نے آخر کار جمیکا تے کیمن جزیرے برطانیہ دے حوالے کر دتے جو سپین لئی اک وڈی رعایت تے ذلت سی۔ انگریزی بحری جہاز وی کیریبین سمندر وچ بغیر کسی رکاوٹ دے گھومنے دے قابل سن تے پہلی بار ویسٹ انڈیز وچ مداخلت کرنے والےآں یا قزاقاں دے طور اُتے نئيں دیکھے گئے۔ <ref name="Fisher/Savelle66">{{Cite book|date=1967}}</ref> متنازعہ طور تے ایہ خبر ہنری مورگن دی پاناما مہم نو 1671 وچ پاناما نو لٹن تے ساڑن توں روکن دے لیی ویلے سر نئیں پہنچی۔ ہسپانوی احتجاج تے اس دی گرفتاری دے باوجود، مورگن نے دعویٰ کردے ہوئے سزا نئیں دتی کہ اس نوں معاہدے دے بارے چ نئیں پتہ سی۔ {{Sfn|Francis|2006}} انگلینڈ تے سپین اگلے وڈے یورپی تنازعہ [[گرینڈ الائنس دی جنگ|گرینڈ الائنس دی جنگ دے]] دوران اتحادی ہون گے تے [[ہسپانوی جانشینی جنگ]] دے شروع ہون دے نال 1702 تک وڈی حد تک امن نال رہن گے۔ == ایہہ وی ویکھو == * انتونیو ڈی ویا مہم * برطانیہ دی فوجی تاریخ * جمیکا دی تریخ == نوٹ == {{حوالے}} == حوالے == * {{Cite book|title=The Spanish Atlantic World in the Eighteenth Century: War and the Bourbon Reforms, 1713–1796|date=2014|url=https://books.google.com/books?id=2NFkAwAAQBAJ&pg=PA50|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1107043572}} * {{Cite book|title=Cromwell's Wars at Sea|year=2006|url=https://archive.org/details/cromwellswarsats0000barr|publisher=Barnsley|isbn=1844154599}} * {{Cite book|title=The New Cambridge Modern History: Volume 4, The Decline of Spain and the Thirty Years War, 1609–48/49|publisher=CUP Archive|isbn=978-0521297134}} * {{Cite book|title=The Cromwellian Protectorate|year=2002|url=https://archive.org/details/cromwellianprote0000cowa|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0719043178}} * {{Cite book|title=Iberia and the Americas: Culture, Politics and History: a Multidisciplinary Encyclopaedia, Volume 1|date=2006|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1851094219|url=https://books.google.com/books?id=OMNoS-g1h8cC&q=0ahUKEwi1u93qyNLZAhWKXMAKHRkICeoQ6AEIL&pg=PA663}} * {{Cite book|title=The Last Years of the Protectorate, 1656–1658|year=1909|url=https://archive.org/details/lastyearsofprote0001firt_l2r0|publisher=Longmans, Green; New York}} * {{Cite book|title=European Treaties Bearing on the History of the United States and Its Dependencies to 1648|publisher=Kessinger Publishing|isbn=978-0548568958}} * {{Cite book|title=Poetry and the Cromwellian Protectorate: Culture, Politics, and Institutions|url=https://archive.org/details/poetrycromwellia0000holb|date=2008|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0199544585}} * {{Cite book|title=History of the Commonwealth and Protectorate, 1649–1660|url=https://archive.org/details/historycommonwe01gardgoog|publisher=Longmans, Green}} * {{Cite book|title=Seapower and naval warfare, 1650–1830|year=1999|url=https://archive.org/details/seapowernavalwar0000hard|publisher=Naval Institute Press}} * {{Cite book|title=Admirals of the Caribbean|url=https://archive.org/details/admiralsofcaribb00hartrich}} * {{Cite book|title=The British Republic 1649–1660|publisher=Palgrave MacMillan, Basingstoke}} * {{Cite book|title=The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477–1806|year=1995|url=https://archive.org/details/dutchrepublicits00unse|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0198730729}} * {{Cite book|title=The Concise Encyclopedia of the Revolutions and Wars of England, Scotland, and Ireland, 1639–1660|date=2004|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0810851009}} * {{Cite book|title=The History of Portugal – From the Reign of D. Joao II. to the Reign of D. Joao V. Volume III.|date=2010|publisher=Read Books Design|isbn=978-1444695694}} * {{Cite book|title=Wars of the age of Louis XIV, 1650–1715: an encyclopedia of global warfare and civilization|year=2008|url=https://archive.org/details/warsofageoflouis0000nola|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0313330469}} * {{Cite book|title=Empire|year=2012|url=https://archive.org/details/empirewhatruling0000paxm|publisher=Viking|isbn=978-0670919574}} * {{Cite book|title=The English Conquest of Jamaica: Oliver Cromwell's Bid for Empire|date=2017|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0674737310|url=https://books.google.com/books?id=S_9aDgAAQBAJ}} * {{Cite book|title=The Command of the Ocean|isbn=0393060500|url=https://archive.org/details/commandofoceanna00rodg}} * {{Cite book|title=The Second Anglo-Dutch War (1665–1667): raison d'état, mercantilism and maritime strife|publisher=Uitgeverij Verloren|isbn=978-9065509079}} * {{Cite book|title=The Western design: an account of Cromwell's expedition to the Caribbean|publisher=Solstice Productions|isbn=978-0901814029}} == ہور پڑھو == *   *   *   *   *   *   *   * Sutton, Paul (2021). [https://www.helion.co.uk/military-history-books/the-anglo-spanish-war-1655-1660-volume-1-the-war-in-the-west-indies.php?sid=954688a7941b084d76f4ebb3c627761d The Anglo-Spanish War, 1655–1660: War in the West Indies (Vol. 1)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250221045220/https://www.helion.co.uk/military-history-books/the-anglo-spanish-war-1655-1660-volume-1-the-war-in-the-west-indies.php?sid=954688a7941b084d76f4ebb3c627761d |date=2025-02-21 }}. Helion Books. * Sutton, Paul (2021). [https://www.helion.co.uk/military-history-books/the-anglo-spanish-war-1655-1660-volume-2-war-in-jamaica.php?sid=0c2b2be22876406b045821ddd63cad75 The Anglo-Spanish War, 1655–1660: War in Jamaica (Vol. 2).] Helion Books. {{Authority control}} [[گٹھ:جنگاں]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] mo7p124bgogaf3bvxwsg0srnymb561j 0 144585 711255 700679 2026-09-11T01:53:51Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 711255 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ارغون خاندان<br />(سندھ سلطنت) | common_name = ارغون | native_name = | image_flag = [[فائل:Arghun Dynasty and Tarkhan Dynasty Flag.png|Flag/Banner of Arghun Dynasty and Tarkhan Dynasty, Showing their Historical Roots from Ilkhanate's Ilkhan Arghun Shah. And the shape of flag shows affiliation to Timurids of Herats as being their governors.|190px]] | national_anthem = | image_map = {{South Asia in 1525 CE|center||{{Annotation|38|93|[[فائل:Long Rectangle (plain).png|35px]]}}||none}} | capital = [[بکھر]] | official_languages = [[فارسی زبان|فارسی]]<ref>M. H. Panhwar, ''[https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-29_10-20-27_91e34ed28e27701d8c313402b37daf9d.pdf Languages of Sindh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207165113/https://sanipanhwar.com/uploads/books/2024-08-29_10-20-27_91e34ed28e27701d8c313402b37daf9d.pdf |date=2024-12-07 }}'', p 7.</ref><ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://books.google.com/books?id=oV48AAAAMAAJ&q=persian+official+language+arghun|عنوان=Sind Quarterly|تریخ=نومبر 11, 1981|ناشر=Mazhar Yusuf|بذریعہ=Google Books}}</ref> | religion = [[اسلام]] (حنفی سنی) | demonym = | government_type = بادشاہت | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | footnotes = | status = | year_end = 1554ء | year_start = 1520ء | image_map_caption = [[مغلیہ سلطنت]] دے قیام تو‏ں پیشتر ارغوناں تے ہمسایہ جنوب ایشیائی ریاستاں دا مقام سنہ 1525ء وچ ۔<ref>{{حوالہ کتاب|آخری1=Schwartzberg |پہلا1=Joseph E. |عنوان=A Historical atlas of South Asia |تریخ=1978 |ناشر=University of Chicago Press |مقام=Chicago |صفحہ=147, map XIV.3 (d) |آئی_ایس_بی_این=0226742210 |یوآرایل=https://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/pager.html?object=185 |تریخ رسائی=2024-12-04 |آرکائیو تریخ=2021-06-05 |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20210605005217/https://dsal.uchicago.edu/reference/schwartzberg/pager.html?object=185 |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead}}</ref> | common_languages = [[عربی زبان|عربی]]<br />[[سندھی زبان|سندھی]] | title_leader = | year_leader1 = | leader1 = | year_leader2 = | leader2 = | event_start = Arghun dynasty begins | date_start = | event_end = ارغون سلطنت دا آغاز | date_end = | p1 = سمہ خاندان | s1 = ترخان خاندان | flag_p1 = | flag_p2 = | p2 = | flag_s1 = | flag_s2 = | s2 = | today = }} '''ارغون خاندان''' نے [[سمہ خاندان]] دے بعد سندھ اُتے حکومت کيتی۔ سنہ ۱۵۲۰ء وچ [[شاہ بیگ ارغون]] نے [[ٹھٹہ]] اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے سندھ وچ سمہ سامراج دا خاتمہ کر دتا۔ انہاں دے بیٹے [[شاہ حسین ارغون]] نے سنہ ۱۵۲۱ء وچ [[ملتان]] نو‏‏ں وی فتح کيتا جس تو‏ں ملتان وچ [[لنگاہ سلطنت|لنگاہ خاندان]] د‏‏ی حکومت ختم ہو گئی۔<ref>{{حوالہ خبر|آخری=خان |پہلا=ایم قادر |تریخ=28 فروری 2019 |عنوان=دور مغلیہ تو‏ں پہلے برصغیر |یوآرایل=https://www.express.pk/story/1571262/dwr-mghlyhse-qbl-brsghyr-1571262 |تریخ رسائی=2024-12-04 |اخبار=ایکسپریس نیوز |زبان=ur-PK}}</ref> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ایشیا وچ 1520ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:1554ء د‏‏ی تحلیلات]] [[گٹھ:افغانستان دے شاہی سلسلے]] [[گٹھ:ہندوستانی شاہی سلسلے]] [[گٹھ:پاکستان دے شاہی خاندان]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏یاں سلطنتاں تے بادشاہتاں]] [[گٹھ:بلوچستان د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:تریخ گجرات]] [[گٹھ:تریخ کچھ]] [[گٹھ:پنجاب د‏‏ی تریخ (ونڈ توں پہلے)]] [[گٹھ:سندھ د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:منگول شاہی سلسلے]] [[گٹھ:سنی شاہی سلسلے]] [[گٹھ:افغانستان د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:سلطنت سندھ]] jml1syfdcqfyid8t45aan1hqnwrlaqx