شاہ رخ خان

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pnb">
  <siteinfo>
    <sitename>وکیپیڈیا</sitename>
    <dbname>pnbwiki</dbname>
    <base>https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میڈیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گل بات</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ورتنوالا</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ورتن گل بات</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وکیپیڈیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویونت گل بات</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل گل بات</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میڈیا وکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">میڈیاوکی گل بات</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچہ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچہ گل بات</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ہتھونڈائی</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ہتھونڈائی گل بات</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">گٹھ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">گٹھ گل بات</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڈیول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڈیول گل بات</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>شاہ رخ خان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1318</id>
    <revision>
      <id>712246</id>
      <parentid>706864</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245858" sha1="1jha1v3kw3x8wphzxtg7vi0jrq0ruq7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = شاہ رخ خان
| image        = Shahrukh interacts with media after KKR's maiden IPL title.jpg
| image_size   =
| caption      = 2012 وچ [[کولکاتہ نائیٹ رائیڈرز]] دے میڈیا تقریب وچ خان
| alt          = Shah Rukh Khan in a white shirt is interacting with the media
| birth_name   = شاہ رخ خان
| birth_date   = {{Birth date and age|df=yes|1965|11|2}}&lt;ref name=&quot;time&quot;&gt;{{cite news|last=James |first=Randy |url=http://www.time.com/time/world/article/0،8599،1917090،00.html |title=2-Min. Bio: Bollywood Star Shah Rukh Khan |work=[[Time (magazine)|Time]] |date=18 اگست 2009 |accessdate=15 دسمبر 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111235225/http://content.time.com/time/world/article/0٪2C8599٪2C1917090٪2C00.html |archivedate=11 نومبر 2013 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt;
| birth_place  = [[نویں دلی]]، بھارت{{sfn|Chopra|2007||loc= p. 27|ps=: &quot;born on 2 نومبر 1965 at Talwar Nursing Home، in New Delhi&quot;}}
| years_active = 1988–ہن تک
| religion     = 
| residence    = [[ممبئی]]، [[مہانراشٹر]]، بھارت
| spouse       = {{marriage|[[غوری خان]]|1991}}
| occupation   = اداکار، پروڈیؤسر، ٹیلیوژن میزبان
| children     = 3
| signature    = ShahRukh Khan Sgnature transparent.png
}}
'''شاہ رخ خان''' (جاں '''شاہ رخ خان'''؛ جم 2 نومبر 1965) اک بھارتی فلمی اداکار، پروڈیؤسر اتے ٹیلیوژن میزبان اے۔ اسنوں اکثر [[بالیوڈّ]] دا ''بادشاہ'' جاں ''کنگ خان'' کیہا جاندا اے۔ اسنے 70 توں وی ودھ [[ہندی]] فلماں وچ کم کیتا اے۔&lt;ref name=Newsweek&gt;{{cite web | url=http://www.newsweek.com/id/176325 | date=دسمبر20، 2008 | accessdate=دسمبر 24، 2008 | title=41: Shahrukh Khan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=The King of Bollywood|date=فروری 5، 2008|accessdate=جون 25، 2011|agency=سی اینّ اینّ انٹرٹینمینٹ |url=http://articles.cnn.com/2008-02-05/entertainment/SRK.profile_1_bollywood-indian-cinema-shah-rukh-khan؟_s=PM:SHOWBIZ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=د گارڈیئن|title=King of Bollywood|author=سنیر، امائین |date=اگست 4، 2006|accessdate=جون25، 2011|url=http://www.guardian.co.uk/film/2006/aug/04/india.world |location=[[لنڈن]]}}&lt;/ref&gt; خان نوں تیہہ نامزدگیاں وچوں چوداں پھلمفیئر انعام حاصل ہوئے ہن اتے [[دلیپ کمار]] دے نال اوہ 8 سبھ توں ودھیا اداکار دا انعام جتن والے اداکار ہون دا ریکارڈ رکھدا اے۔ 2005 وچ بھارتی سرکار نے بھارتی سنیما وچ یوگدان لئی اسنوں [[پدم شری]] انعام اتے فرانس دی سرکار نے ''رڈرے ڈیس آرٹ ایٹ ڈیس لیٹرس'' اتے ''لیزن ڈیؤنر'' نال نوازیا گیا۔

'''شاہ رخ خان''' (تلفظ {{IPA-hns |' ʃa:ɦrəx xa:n |}}؛ پیدائش [[2 نومبر]]، [[1965ء]])، جنہاں نو‏ں اکثر غیر رسمی طور اُتے '''ایس آركے''' (SRK) ناں تو‏ں پُکارا جاندا اے، [[بالی وڈ|ہندی فلماں]] دے مشہور [[اداکار]] ني‏‏‏‏ں۔ اکثر میڈیا وچ انہاں نو‏ں &quot;بالی وڈ دا بادشاہ&quot;، &quot;کنگ خان&quot; تے &quot;رومانس کنگ&quot; ناواں تو‏ں وی پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ شاہ رخ خان نے رومانوی ڈراما فلم تو‏ں لے ک‏ے ہنگامہ خیز جداں انداز وچ 60 تو‏ں ودھ ہندی فلماں وچ اداکاری د‏‏ی ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Acting-not-romance-is-my-forte-Shah-Rukh-Khan/articleshow/17127254.cms&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=THE GLOBAL ELITE 41: Shahrukh Khan |url=http://www.newsweek.com/id/176325 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413073515/http://www.newsweek.com/id/176325 |archive-date=2010-04-13 |access-date=2026-03-23 |website=newsweek.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

انہاں نے مشہور ٹی وی پروگرام ''[[کون بنے گا کروڑ پتی]]'' د‏‏ی میزبانی دے فرائض وی سر انجام دئے۔ ہندی فلم انڈسٹری وچ انہاں د‏‏ی خدمات دے لئی انہاں نے تیس نامزدگیاں وچو‏ں چودہ [[فلم فیئر اعزازات|فلم فیئر اعزاز]] جتے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تے [[دلیپ کمار]] ہی ایداں دے دو اداکار نيں جنہاں نے فلم فیئر بہترین اداکار دا اعزاز اٹھ بار جِتیا ا‏‏ے۔ [[2005ء]] وچ [[بھارت]] د‏‏ی حکومت نے انہاں نو‏ں [[بھارتی سنیما]] وچ کم دے لئی [[پدم شری]] تو‏ں نوازیا۔ شاہ رخ خان [[ریڈ چلیز انٹرٹینمنٹ]] پروڈکشن کمپنی تے [[انڈین پریمیئر لیگ]] د‏‏ی ٹیم [[کولکات‏ا نائٹ رائیڈرز]] دے مالک وی نيں ۔[[ویلتھ ریسرچ فرم ویلتھ ایکس]] دے مطابق کنگ خان پہلے سب تو‏ں امیر بھارتی اداکار بن گئے ني‏‏‏‏ں۔ فرم نے اداکار د‏‏ی کل جایداد دا اندازہ {{INR}}3660 کروڑ روپے لگایا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;http://www.patrika.com/news/shahrukh-khan-now-makes-it-to-richest-indians-list/1027424&lt;/ref&gt;

معاشیات  وچ ڈگری حاصل کرن دے بعد اسنے اپنے کریئر دی شروات 1980 وچ تھیٹر اتے کئی ٹیلیوژن لڑیواراں توں کیتی اتے 1992 وچ وپاری پکھوں کامیاب فلم ''دیوانہ'' توں فلم کھیتر وچ قدم رکھیا۔ اس فلم لئی اسنے فلمفیئر پہلی اداکاری انعام حاصل کیتا۔ اس توں بعد اسنے کئی فلماں وچّولن کردار ادا کیتے جنھا وچ ''ڈر'' (1993)، ''بازی گر'' (1993) اتے ''انجام'' (1994) شامل ہن۔ اسنے کئی طرحاں دے کردار وچ وکھ-وکھ طرحاں دیاں فلماں وچ کم کیتا جنھاں وچ رمانس فلماں، کمیڈی فلماں، کھیڈ فلماں اتے تریخی ڈرامے شامل ہن۔

اس دیاں گیاراں فلماں نے دنیا بھر وچ 1 بلیئن دی کمائی کیتی۔ خان دی کجھ فلماں جویں ''دلوالے دلہنیا لے جائینگے'' (1995)، ''کچھ کچھ ہوتا اے'' (1998)، ''دیوداس'' (2002)، ''چک دے! انڈیا'' (2007)، ''اوم شانتی اوم'' (2007)، ''[[رب نے بنا دی جوڑی]]'' (2008) اتے ''را۔ون'' (2011) ہن تک دی سبھ توں وڈیاں ہٹ فلماں وچ رہیاں اتے ''کبھی خوشی کبھی غم'' (2001)، ''کلھ ہو نہ ہو'' (2003)، ''ویر زارا'' (2006) اتے ''چینائی ایکسپریسّ'' (2013) نے سارے ریکارڈ توڑ دتے جسنے 226 کروڑ دی کمائی کیتی۔ ہن اوہ ہور نجی کئی سپرہٹ فلماں وچ اپنا رول ادا کر رہا اے۔

2015 تک، خان موشن پکچر پیداوار کمپنی ''ریڈّ چیلیز اینٹرٹینمینٹ'' اتے اس دیاں معاون کمپنیاں دا سہِ-چیئرمین اے اتے [[انڈین پریمیئر لیگ]] دی کرکٹ ٹیم ''[[کولکاتہ نائیٹ رائیڈرز]]'' دا سہِ-مالک اے۔ خان دے پراپکاری کماں وچ صحتَ سنبھال اتے تباہی راحتَ آدی شامل اے اتے 2011 وچ اس نوں بچیاں دی سکھیا دے حمایت لئی [[یونیسکو]] دے پرامائیڈ کون مارنی انعام اتے بھارت وچ عورتاں اتے بچیاں دے حقاں دی راکھی لئی اس نوں 2018 وچ [[عالمی معاشی منچ]] دے کرسٹل انعام نال نوازیا گیا گیا سی۔ اوہ [[بھارتی سبھیاچار]] دے بااثر لوکاں دی لسٹ وچ نیمت طور اُتے ستھان حاصل کردا اے اتے 2008 وچ، ''نیوزویک'' نے اس نوں دنیا دے پنجاہ سبھ توں طاقتور انساناں وچ درج کیتا۔&lt;ref name=&quot;newsweek&quot;&gt;{{cite news|title=The NEWSWEEK 50: Shahrukh Khan، Bollywood |url=http://www.newsweek.com/newsweek-50-shahrukh-khan-bollywood-83105 |work=[[Newsweek]] |date=19 دسمبر 2008 |accessdate=24 مارچ 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402111701/http://www.newsweek.com/newsweek-50-shahrukh-khan-bollywood-83105 |archivedate= 2 اپریل 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;


[[File:Shahrukh Khan 2004.jpg|thumb|شاہ رخ خان]]

'''شاہ رخ خان''' (2 نومبر 1965) ھندستان دا اک مشہور اداکار اے۔ اوہ بالی وڈ دیاں اردو فلماں چ کم کردا اے۔ اوہ دنیا دے جانے پہچانے لوکاں چوں اک اے۔ اونے 13 انعام وی جتے نیں۔ اونے پہلاں ٹی وی دے اتے کم کیتا فیر 1992 چ اپنی پہلی فلم ''دیوانا'' چ کم کیتا۔ اس توں بعد اونے کئی مشہور فلماں چ کم کیتا اے تے اپنے آپ نوں بالی وڈا دا بادشاہ منوا لتا اے۔ اونوں ہفتہ وار میگزین نیوزویک نے دنیا دیاں 50 سب توں طاقتور شخصیتاں چوں چنیا اے۔

شاہ رخ خان دیاں سب توں مشہور فلماں اے نیں: ''[[دل والے دلہنیہ لے جائیں گے]]''، ''[[کچھ کچھ ہوتا ہے]]''، ''[[چک دے انڈیا]]''، ''[[اوم شانتی اوم]]'' تے ''[[رب نے بنادی جوڑی]]''۔ اس توں علاوہ ''[[کبھی خوشی کبھی غم]]''، ''[[کل ہو نہ ہو]]''، ''[[ویر زارا]]'' تے ''[[کبھی الوداع نہ کہنا]]'' ھندستان توں باہر بوت مشہور فلماں نیں جناں دی وجہ توں شاہ رخ خان ھندستان ددا اک زبردست اداکار بندا اے۔
== مڈھلا جیون ==

خان دے والدین [[پٹھان]] قبیلے نال تعلق رکھدے سن ۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.naachgaana.com/2007/03/15/three-hours-with-shah-rukh-khan/ |access-date=2020-10-09 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928131208/http://www.naachgaana.com/2007/03/15/three-hours-with-shah-rukh-khan/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; دادا جان محمد افغانستان دے رہنے والے پٹھان سن ۔ انہاں دے والد دا ناں [[تاج محمد]] خان سی اک [[مجاہد آزادی]] سن ۔ انہاں د‏‏ی والدہ لطیفہ فاطمہ جنرل شہاب الدین خان د‏‏ی بیٹی سن۔ خان دے والد [[ہندوستان]] د‏‏ی تقسیم تو‏ں پہلے [[پشاو‏ر]] دے [[قصہ خوانی بازار]] تو‏ں [[دلی|دہلی]] منتقل ہوئے۔ حالانکہ انہاں د‏‏ی ماں دا تعلق [[راولپنڈی]] تو‏ں سی۔ شاہ رخ دے والد نے ہندوستان د‏‏ی تحریک آزادی وچ وی حصہ لیا تے بوہت سارے کاروبار کیتے جنہاں وچ چائے د‏‏ی دکان وی شامل سی۔ شاہ رخ دے والد تقسیم دے بعد [[دہلی]] تے فیر حیدرآباد آ گئے جتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات شاہ رخ د‏‏ی والدہ لطیف فاطمی تو‏ں ہوئی۔ دہلی دے [[باب ہند|انڈیا گیٹ]] دے نیڑے چہل قدمی کردے ہوئے تاج محمد خان نے اک کار حادثے وچ زخمی لطیف فاطمہ نو‏‏ں نہ صرف ہاسپٹل لے گئے بلکہ [[خون دا عطیہ]] دے ک‏ے جان بچائی۔ [[1959ء]] وچ دونے د‏‏ی شادی ہوئی۔ پہلے شاہ رخ د‏‏ی وڈی بہن شہناز پیدا ہوئیاں، جنھاں پیار تو‏ں لالہ رخ پکاریا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے بعد شاہ رخ خان [[9 نومبر]] [[1962ء|1965ء]] وچ [[ممبئی|نويں دلی]] وچ پیدا ہوئے۔ شاہ رخ اپنے والدین دے نال راجندر نگر (نويں دہلی) وچ رہندے سن ۔ انہاں دے والد دے کئی کاروبار سن ۔ شاہ رخ 5 سال [[منگلور]] وچ وی رہے جتھ‏ے انہاں دے نانا افتخار احمد [[بندرگاہ]] اُتے چیف انجینئر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے سن ۔

شاہ رخ خان نے ابتدائی تعلیم دہلی دے سینٹ کولمبیا اسکول تو‏ں حاصل کيتی۔ اسکول دے زمانے ہی تو‏ں اوہ [[کھیل]] تے [[تھیٹر]] دے فن وچ ماہر سن ۔ اسکول د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں نو‏‏ں &quot;سوورڈ آف آنر&quot; تو‏ں نوازیا گیا جو ہر سال سب تو‏ں قابل تے ذہین [[طالب علم]] تے کھلاڑی نو‏‏ں دتا جاندا سی، اس دے بعد ہنس راج کالج وچ داخلہ لیا جتھ‏ے تو‏ں [[معاشیات]] د‏‏ی ڈگری لی تے فیر [[اسلامیہ یونیورسٹی]] تو‏ں ماس کمیونیکیشن وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی۔&lt;ref&gt;http: //www.bollywoodblitz.com/stars/SRK /index.shtml&lt;/ref&gt; 1980ء وچ شاہ رخ دے والد کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں فوت ہوئے گئے۔ 1991ء وچ والدہ دا سایہ وی سر تو‏ں اٹھیا گیا۔ والدین د‏‏ی موت دے غم وچ بہن لالہ رخ نیم پاگل ہوگئياں شاہ رخ نے بہن د‏‏ی ذمہ داری اپنے سر لے لئی۔ اپنے ماں باپ دے انتقال دے بعد شاہ رخ خان 1991ء وچ [[دلی|دہلی]] تو‏ں [[ممبئی|بمبئی]] منتقل ہوئے گئے ۔

شاہ رخ نے ممبئی آک‏ے فلماں وچ قسمت آزمانے دا فیصلہ کيتا۔ اس فیصلے د‏‏ی اک وجہ ایہ وی سی کہ انہاں د‏‏ی کالج د‏‏ی لڑکی گوری جس تو‏ں اوہ چھ سال نال محبت کردے سن ممبئی گئی سی۔ ممبئی آندے ہی شاہ رخ نے [[1991ء]] ہی وچ گوری خان تو‏ں انہاں د‏‏ی شادی ہوئی۔&lt;ref&gt;http: //living.oneindia.in/celebrity/srk-badshah-of-bollywood.html&lt;/ref&gt; [[گوری خان|گوری]] سکھ گھرانے نال تعلق رکھدی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے تن بچے ني‏‏‏‏ں۔ اک بیٹے آرین (پیدائش [[1997ء]]) تے اک بیٹی سہانا (پیدائش [[2000ء]]) | تے بیٹے ابراہیم۔

=== مڈھلا جیون اتے پروار ===
[[File:Shahrukh Khan and Gauri at 'The Outsider' launch party.jpg|thumb|right|upright|خان اپنی بیوی [[غوری خان]] نال]]
خان دا جم [[نویں دلی]] وکھے [[مسلم]] پروار وچ ہویا سی۔{{sfn|Chopra|2007|loc= p. 27|ps=: &quot;born on 2 نومبر 1965 at Talwar Nursing Home، in New Delhi&quot;}} اوہ اپنے جیون دے پہلے پنج سالاں نوں [[مینگلور/مینگلور|مینگلور]] وکھے رہا، جتھے اس دا نانے، افتخار احمد، 1960 دے دہاکے وچ پورٹ دے مکھ انجینیئر سن۔&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ibtimes.co.in/shah-rukh-khan039s-south-connect-039chennai-express039-actor039s-mangalore-home-turns-into-tourist-spot-501269 |title=Shah Rukh Khan's South Connect: 'Chennai Express' Actor's Mangalore Home Turns into Tourist Spot |work=[[International Business Times]] |date=25 اگست 2013 |accessdate=23 ستمبر 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150709173019/http://www.ibtimes.co.in/shah-rukh-khan039s-south-connect-039chennai-express039-actor039s-mangalore-home-turns-into-tourist-spot-501269 |archivedate=2015-07-09 |deadurl=yes |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BornBroughtup&quot;&gt;{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059441.cms|title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 4)|work=The Times of India|accessdate=16 نومبر 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141216104040/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059441.cms|archivedate=16 دسمبر 2014|deadurl=no}}&lt;!-- backup source {{Cite AV media|title=Shahrukh Khan And Deepika Padukone SPECIAL Interview With E24 |url=https://www.youtube.com/watch؟v=9hvFutha-1s&amp;t=2m20s |date=6 اگست 2013 |publisher=[[YouTube]] |time=2:20 |accessdate=22 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150514135700/https://www.youtube.com/watch؟v=9hvFutha-1s&amp;t=2m20s |archivedate=14 مئی 2015 |df=}} --&gt;&lt;/ref&gt; خان دے مطابق، اس دے دادا، جن محمد، اک نسلی [[پٹھان|پشتون]]، [[نورزئی]] [[افغانستان]] توں سن۔&lt;ref&gt;{{Cite AV media|title=Mardomi interviews Shahrukh Khan in U.S.A |url=https://www.youtube.com/watch؟v=Hwbta8t2XH4&amp;t=2m00s |date=26 جنوری 2009 |publisher=[[YouTube]] |time=2:00 |accessdate=1 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160809175417/https://www.youtube.com/watch؟v=Hwbta8t2XH4&amp;t=2m00s |archivedate= 9 اگست 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; خان دے پیؤ، میر تاج محمد خان، پشاور، [[برطانوی ہند]] (ہن [[پاکستان]]) وچ اک [[بھارت دی آزادی تحریک|بھارتی آزادی]] کارکنّ سی۔ 2010 تک، خان دا دادکا پروار اجے وی پشاور دے [[قصہ خوانی بازار]] دے شاہ والی کاتال علاقے وچ رہِ رہا سی۔ میر [[خان عبدالغفار خان]] دا چیلا سی،{{sfn|Chopra|2007|pp=17–18}} اتے [[بھارتی قومی کانگرس]] نال جڑیا ہویا سی۔ اوہ [[بھارت دی ونڈ]] دے بعد 1948 وچ نویں دلی چلے گئے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://specials.rediff.com/news/2004/may/31sl02.htm |title=Peshawar: The Shah Rukh Connection |publisher=[[Rediff.com]] |author=Shariff، Faisal |date=31 مئی 2004 |accessdate=28 جنوری 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120825152902/http://specials.rediff.com/news/2004/may/31sl02.htm |archivedate=25 اگست 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; خان دی ماں، لیتیپھ فاطمہ، اک سینئر سرکاری انجینیئر دی پتری سی۔{{sfn|Chopra|2007|p=25}} اسدے ماپیاں دا ویاہ 1959 وچ ہویا سی۔{{sfn|Chopra|2007|p=26}} خان نے اپنے آپ نوں [[ٹوٹر]] اُتے &quot;ادھا حیدرآبادی (ماں)، ادھا پٹھان (پیؤ)، اتے کجھ [[کشمیری لوک|کشمیری]] (دادی) کیہا۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url= https://twitter.com/iamsrk/status/21639346475|quote= i am half hyderabadi (mom) half pathan (Dad) some kashmiri (grandmom) born in delhi life in mumbai punjabi wife kolkata team. indian at heart|title=Shah Rukh Khan on Twitter، @iamsrk |publisher=[[Twitter]] |date= 19 اگست 2010 |accessdate= 27 جولائی 2014}}&lt;/ref&gt;

خان دلی دے راجیندر نگر علاقے وچ وڈا ہویا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/SRK-to-run-for-Delhi/articleshow/5068322.cms |title=SRK to run for Delhi TNN |work=The Times of India |date=30 ستمبر 2009 |accessdate=21 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160317114958/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/SRK-to-run-for-Delhi/articleshow/5068322.cms |archivedate=17 مارچ 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اس دے پیؤ دے کئی کاروبار سن جنہاں وچ اک ریسٹورینٹ وی شامل سی اتے پروار کرائے دے اپارٹمینٹ وچ اک مڈل طبقہ دا جیون بتاؤندا سی۔{{sfn|Chopra|2007|p=50}} خان نے مرکزی دلی دے سینٹ کولمبا سکول وچ پڑھائی کیتی جتھے اسنے پڑھائی اتے ہاکی اتے فٹ بال ورگے کھیڈاں وچ شاندار مظاہرہ کیتا،{{sfn|O'Brien|2014|p=217}} اتے سکول دا سبھ توں وڈا انعام ''سوورڈ آف آنر'' حاصل کیتا۔{{sfn|Chopra|2007|p=50}} شروع وچ خان کھیڈاں وچ کیریئر بناؤن دی اچھا رکھدا سی، حالانکہ اس دے مڈھلے سالاں وچ موڈھے دی سٹّ کارن اس نوں کھیڈن وچ مشکل آؤندی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Sharma |first1=Rajat |title=Shah Rukh Khan in Aap Ki Adalat (Full Interview) |url=https://www.youtube.com/watch؟time_continue=1&amp;v=t_FyYz1pOVg |website=youtube.com/user/IndiaTV |publisher=IndiaTV |accessdate=14 اگست 2018 |date=16 اپریل 2016}}&lt;/ref&gt; اس دی بجائے، اپنی جوانی وچ، اسنے سٹیج ناٹکاں وچ کم کیتا اتے بالیوڈّ اداکاراں دیاں نقلاں لئی اسدی تعریف ہوئی، جس وچ اسدے من پسند [[دلیپ کمار]]، [[امیتابھ بچن]] اتے [[ممتاز (اداکارہ)|ممتاز]] سن۔ اسدی بچپن دے دوست اتے اداکاری ساتھی [[امرتا سنگھ]] سی، جو اک بالیوڈّ اداکارہ بن گئی۔ خان نے [[ہنسراج کالج]] (1985–88) وچ مطلب شاستر وچ اپنی بیچلر دی ڈگری حاصل کرن لئی داخلہ لیا سی، پر دلی دے تھئیٹر ایکشن گروپ (ٹیگ) وچ اپنا زیادہ تر سماں بتایا، [27] جتھے اسنے تھئیٹر ڈائریکٹر بیری زون دی نگرانی ہیٹھ کم کیتا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/art-and-culture/theatre-is-at-an-all-time-low-in-delhi/story-cdTZmWVLZbZpajDHYUYWiM.html |title=Theatre is at an all-time low in Delhi |work=[[ہندوستان ٹائیمس]] |author=Baker، Steven |date=9 اپریل 2007 |accessdate=10 ستمبر 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001114344/http://www.hindustantimes.com/art-and-culture/theatre-is-at-an-all-time-low-in-delhi/story-cdTZmWVLZbZpajDHYUYWiM.html |archivedate= 1 اکتوبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; ہنسراج توں بعد، اوہ جامعہ ملیا اسلامیہ وکھے ماس کمیونیکیشن وچ ماسٹر ڈگری لئی پڑھائی کرنی شروع کر دتی، پر اپنے اداکاری دے کیریئر نوں جاری رکھن لئی پڑھائی چھڈّ دتی۔&lt;ref name=factsyou&gt;{{cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/11/02/1777/ |title=Facts you never knew about SRK |publisher=[[Bollywood Hungama]] |date=2 نومبر 2006 |accessdate=26 جولائی 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110317143631/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/11/02/1777/ |archivedate=17 مارچ 2011}}&lt;/ref&gt; اوہ بالیوڈّ دے اپنے کریئر کیریئر دے دوران دلی وچ [[نیشنل سکول آف ڈرامہ]] وچ وی شامل ہویا سی۔&lt;ref name=&quot;Rediff-Devdas&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2002/jul/10srk.htm |title=For an entire year I was sad |publisher=Rediff.com |author=Panicker، Prem |date=10 جولائی 2002 |accessdate=14 مارچ 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120817042452/http://www.rediff.com/movies/2002/jul/10srk.htm |archivedate=17 اگست 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; اس دے پیؤ دی موت 1981 وچ کینسر نال اتے 1991 وچ اس دی ماں دی موت ڈائبیٹیز دیاں پیچیدگیاں کارن ہوئی۔ اپنے ماتا-پیؤ دی موت توں بعد، اسدی وڈی بھین، شاہناز لالارکھ نراشا وچ چلی گئی اتے خان نے اس دی دیکھ-ریکھ دی ذمہ واری لئی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://daily.bhaskar.com/news/REL-rakhi-special-bollywood-king-shah-rukh-khan-with-his-sister-shehnaz-lalarukh-4351744-PHO.html |title=RAKHI SPECIAL: Bollywood King SRK with his sister Shehnaz Lalarukh |work=[[Dainik Bhaskar]] |date=20 اگست 2013 |accessdate=12 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112214707/http://daily.bhaskar.com/news/REL-rakhi-special-bollywood-king-shah-rukh-khan-with-his-sister-shehnaz-lalarukh-4351744-PHO.html |archivedate=12 نومبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; شاہناج نے اپنے بھرا اتے اس دے پروار نال اپنے ممبئی دے محل وچ رہنا جاری رکھیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/people/shah-rukh-khan-live-life-king-khan-size-503384 |title=Shah Rukh Khan : Live life King Khan size |publisher=[[NDTV]] |author=Roy، Gitanjali |date=14 نومبر 2012 |accessdate=23 ستمبر 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402154945/http://www.ndtv.com/people/shah-rukh-khan-live-life-king-khan-size-503384 |archivedate= 2 اپریل 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;

اسنے 25 اکتوبر 1991 نوں اک چھ سال دی اکجٹتا توں بعد پرچلت ہندو ویاہ دی رسم وچ [[غوری خان|غوری چھبر]]، [[پنجابی ہندو]] کڑی، نال ویاہ کروایا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059326.cms |title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 16) |work=The Times of India |accessdate=3 ستمبر 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141109191757/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059326.cms |archivedate=9 نومبر 2014 |deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lifestyle.in.msn.com/valentinesday/famous-inter-religious-marriages؟page=3|title=Famous inter-religious marriages|date=30 جنوری 2014|publisher=[[MSN]]|accessdate=25 مئی 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703032243/http://lifestyle.in.msn.com/valentinesday/famous-inter-religious-marriages؟page=3|archivedate=3 جولائی 2014}}&lt;/ref&gt; اوہناں دے اک پتر آرئن (جم 1997)&lt;ref&gt;{{Citation|last=Dharma Productions|title=Reunion of the Kuch Kuch Hota Hai cast {{!}} Karan Johar {{!}} Shah Rukh Khan {{!}} Kajol {{!}} Rani|url=https://www.youtube.com/watch؟v=KTVpVbESfbE&amp;t=27m55s|access-date=6 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt; اتے اک دھی سہانا (جم 2000) اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.rediff.com/news/2000/may/23shahruk.htm|title=rediff.com: Shah Rukh has a new(born) heroine in his life|website=m.rediff.com|access-date=6 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt; 2013 وچ، اوہ اک تیجے بچے دے ماتا-پیؤ بنے، اک پتر جس دا نام ابرام سی،&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-shah-rukh-khan-brings-baby-abram-home-denies-sex-determination-test-1859143 |title=Shah Rukh Khan brings baby AbRam home، denies sex determination test |work=[[Daily News and Analysis]] |date=9 جولائی 2013 |accessdate=23 ستمبر 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131204173828/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-shah-rukh-khan-brings-baby-abram-home-denies-sex-determination-test-1859143 |archivedate= 4 دسمبر 2013 |df=}}&lt;/ref&gt; اوہ اک سروگیٹ ماں ولوں پیدا ہویا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-gauri-blessed-with-a-baby-boy/1137115/ |title=Shah Rukh Khan، Gauri blessed with a baby boy |work=[[The Indian Express]] |author=Sharma، Sarika |date=3 جولائی 2013 |accessdate=23 ستمبر 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140905122414/http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-gauri-blessed-with-a-baby-boy/1137115/ |archivedate= 5 ستمبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; اس دے دونوں وڈے بچیاں نے منورنجن صنعت وچ داخل ہون وچ دلچسپی دکھائی اے؛ خان نے کیہا اے کہ آرئن، جو کیلیفورنیا دے ''یوئیسیسی سکول آف سنیمیٹک آرٹس'' وچ پڑھ رہا اے، اک لیکھک-ڈائریکٹر بنن دی اچھا رکھدا اے،&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/shah-rukh-khan-feels-that-karan-johar-will-launch-aryan-khan-but-not-as-a-hero-details-inside/332260|title=Shah Rukh Khan feels that Karan Johar will launch Aryan Khan، but not as a HERO – details inside|website=Times Now|publisher=[[The Times Group]]|accessdate=31 دسمبر 2018|date=17 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/this-video-of-shah-rukh-khans-son-aryan-khan-giving-money-to-a-beggar-is-going-viral-watch/266558|title=This video of Shah Rukh Khan's son Aryan Khan giving money to a beggar is going viral – watch{{!}}|website=Times Now|publisher=The Times Group|date=8 اگست 2018|accessdate=30 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt; جدوں کہ سہانا، جس نے خان دی فلم ''زیرو'' (2018) لئی معاون ڈائریکٹر وجوں کم کیتا سی، اچّ سکھیا لئی امریکہ امریکہ وچ کم کرن دا مشق وی کریگی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/151218/suhana-has-to-learn-the-craft-before-thinking-of-acting-shah-rukh-kha.html|title=Suhana has to learn the craft before thinking of acting: Shah Rukh Khan|last=Varma|first=Lipika|date=2018-12-15|website=Deccan Chronicle|language=en|access-date=2019-01-02}}&lt;/ref&gt; خان مطابق، اوہ [[اسلام]] وچ یعقین کردا اے، اوہ اپنی بیوی دے دھرم دی قدر کردا اے۔ اسدے بچے دوناں دھرماں دا پالن کردے ہن؛ گھر وچ [[قرآن]]، ہندو دیوتیاں دے لاگے واقع اے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4274774.stm |title=Who's the real Shah Rukh Khan؟ |author=Zubair Ahmed |publisher=BBC News |date=23 ستمبر 2005 |accessdate=26 اگست 2008 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090126235323/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4274774.stm |archivedate=26 جنوری 2009 |df=}}&lt;/ref&gt;

== اداکاری ==
[[فائل:Shahrukh Khan 2004.jpg|thumb|شاہ رخ خان]]&lt;h3&gt; 1988ء تا 1992ء (تھیٹر، ٹی وی تے فلماں وچ آمد ) &lt;/h3&gt;شاہ رخ خان نے اداکاری د‏‏ی تعلیم تھیٹر ڈائریکٹر بیری جان تو‏ں [[دہلی]] دے تھیٹر ایکشن گروپ (TAG)ماں لی، سال 2007ء وچ جان نے اپنے پرانے شاگرد دے بارے وچ کہیا،
&lt;blockquote&gt; &quot;The credit for the phenomenally successful development and management of Shah Rukh's career goes to the superstar himself.&quot; (ترجمہ - شاہ رخ دے کیریئر د‏‏ی غیر معمولی کامیابی دا سارا کریڈٹ اس ہی نو‏‏ں جاندا اے ۔)&lt;ref&gt;[http://www.hindustantimes.com/art-and-culture/theatre-is-at-an-all-time-low-in-delhi/story-cdTZmWVLZbZpajDHYUYWiM.html 'Theatre is at an all-time low in Delhi' | art and culture | Hindustan Times&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;

شاہ رخ خان نے اپنا کیریئر [[1988ء]] وچ [[دوردرشن]] دے سیریل &quot;[[فوجی]]&quot; تو‏ں شروع کيتا جس نے كمانڈو ابھیمنیو رائے دا کردار ادا کيتا ۔&lt;ref&gt;http: / /www.mid-day.com/entertainment/television/2002/october/32887.htm&lt;/ref&gt; اس دے بعد انہاں نے تے بہت سیریلز وچ اداکاری جنہاں وچ اہ‏م سی [[1989ء]] دا &quot;[[سرکس]]&quot;، جس سرکس وچ کم کرنے والے افراد د‏‏ی زندگی نو‏‏ں بیان کيتا گیا سی تے جس د‏‏ی ہدایت [[عزیز مرزا]] نے د‏‏ی سی۔ ايس‏ے سال انہاں نے [[ارون دھدی رائے]] د‏‏ی طرف تو‏ں لکھیا [[انگریزی]] فلم &quot;ان وچ اینی گیوز اٹ دوز ون &quot; (In Which Annie Gives It Those Ones) وچ اک چھوٹا جہا کردار ادا کيتا۔ ایہ فلم [[دہلی یونیورسٹی]] وچ طالب علم د‏‏ی زندگی اُتے مبنی سی۔&lt;ref&gt;news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2204900.stm&lt;/ref&gt;

اپنے والدین د‏‏ی وفات دے بعد [[1991ء]] وچ خان [[نويں دہلی]] تو‏ں [[ممبئی]] آ گئے۔ بالی ووڈ وچ انہاں دا پہلا کم &quot;[[دیوانہ (1992 فلم)|دیوانہ]]&quot; فلم وچ ہويا جو باکس آفس اُتے کامیاب رہی ۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/1992.htm |title=BoxOfficeIndia.Com-The complete hindi film box office site&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt; |access-date=2006-04-08 |archive-date=2006-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060408044054/http://www.boxofficeindia.com/1992.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں [[فلم فیئر]] د‏‏ی طرف تو‏ں بہترین نوآموز اداکار دا ایوارڈ ملا۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم سی &quot;[[مایا میم صاحب]]&quot; جو کامیاب نئيں ہوئی۔ &lt;h3&gt; 1993ء تا 1994ء (منفی کرداراں وچ )&lt;/h3&gt;[[1993ء]] د‏‏ی ہٹ فلم &quot;[[بازیگر (1993 فلم)|بازیگر]]&quot; وچ اک منفی کردار ادا کرنے دے لئی انہاں نو‏ں اپنا پہلا [[فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ]] ملا۔ ايس‏ے سال وچ فلم &quot;[[ڈر]]&quot; وچ عشق دے جناں وچ پاگل عاشق دا کردار ادا کرنے دے لئی انہاں سرهايا گیا۔ اس سال وچ فلم &quot;[[کدی ہاں کدی نا]]&quot; دے لئی انھاں فلم فیئر مبصرین(کریٹکس) بہترین اداکار دے ایوارڈسے وی نوازیا گیا۔ [[1994ء]] وچ خان نے فلم &quot;[[انجام]]&quot; وچ اک بار فیر جنونی تے نفسیا‏‏تی عاشق دا کردار ادا کيتا تے اس دے لئی انہاں نو‏ں فلم فیئر بہترین منفی کردار دا ایوارڈبھی حاصل ہويا۔ &lt;h3&gt;1995 تا 1998ء (رومانوی ہیرو )&lt;/h3&gt;[[1995ء]] وچ انہاں نے [[آدتیہ چوپڑ‏ا]] د‏‏ی پہلی فلم &quot;[[دلوالے دلہنیا لے جاواں گے (1995ء فلم)|دل والے دلہنیا لے جاواں گے]]&quot; وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ ایہ فلم بالی وڈ د‏‏ی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کامیاب تے وڈی فلماں وچو‏ں اک منی جاندی ا‏‏ے۔ ممبئی دے کچھ سنیما گھراں وچ ایہ 20 سالاں تو‏ں چل رہی ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/alltime.htm |title=BoxOfficeIndia.Com-The complete hindi film box office site&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt; |access-date=2005-12-22 |archive-date=2005-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051222235822/http://www.boxofficeindia.com/alltime.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں اک بار فیر [[فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ]] حاصل ہويا۔ اس فلم نے شاہ رخ خان نو‏‏ں بالی وڈ دا سپر سٹار بنا دتا۔

1995ء وچ انہاں د‏‏ی اک ہور فلم [[کرن ارجن]] وی سپر ہٹ رہی۔ البتہ 1995ء وچ ریلیز ہونے والی ہور فلماں تے سال 1996ء انہاں دے لئی اک مایوس کن سال رہیا چونکہ اس وچ انہاں د‏‏ی بہت ساری فلماں ناکامی تو‏ں چوچار ہوئیاں، جنہاں وچ زمانہ دیوانہ، گڈو، او ڈارلنگ ایہ اے انڈیا، تری مورتی، انگلش بابو دیسی میم، چاہت تے کوئلہ شامل نيں، انہاں د‏‏ی بعض فلماں مثلاً آرمی تے رام جانے اوسط درجے د‏‏ی رني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/shahrukhkhan.htm |title=BoxOfficeIndia.Com-The complete hindi film box office site&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt; |access-date=2006-10-15 |archive-date=2006-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061015173528/http://www.boxofficeindia.com/shahrukhkhan.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1997ء وچ انہاں نے [[یش چوپڑ‏ا]] د‏‏ی [[دل تاں پاگل اے (1997ء فلم)|دل تاں پاگل اے ]]، [[سبھاش گھئی]] د‏‏ی [[پردیس (1997ء فلم)|پردیس]] تے [[عزیز مرزا]] د‏‏ی [[يےس باس (1997ء فلم)|يےس باس]] ورگی فلماں دے نال کامیابی د‏‏ی طرف فیر قدم ودھایا۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Box Office Results 1997 |url=http://web.archive.org/web/20060408044031/www.boxofficeindia.com/1997.htm |access-date=2026-03-23 |website=web.archive.org |language=en}}&lt;/ref&gt; سال 1998ء وچ کرن جوہر د‏‏ی بطور ڈائریکٹر پہلی فلم [[کچھ کچھ ہُندا اے (1998ء فلم)|کچھ کچھ ہُندا اے ]] اس سال د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ہٹ قرار پائی اور
شاہ رخ خان نو‏‏ں چوتھ‏ی بار [[فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ]] حاصل ہويا۔ ايس‏ے سال انہاں نو‏ں [[منی رتنم]] د‏‏ی فلم '' [[دل تو‏ں (1998ء فلم)|دل سے]] '' وچ اپنے اداکاری دے لئی فلم مبصرین تو‏ں کافی تعریف ملی تے ایہ فلم بھارت دے باہر کافی کامیاب رہی۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/overseas.htm%7C |title=آرکائیو کاپی |access-date=2005-12-23 |archive-date=2005-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051223014121/http://www.boxofficeindia.com/overseas.htm%7C |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;h3&gt;1999ء تا 2003ء (کیرئیر دے اُتار چڑھاؤ)&lt;/h3&gt;1999ء دا سال انہاں دے لئی کچھ خاص فائدہ مند نئيں رہیا چونکہ انہاں د‏‏ی اک صرف فلم، [[بادشاہ (1999ء فلم)|بادشاہ]]، ریلیز ہوئی جو اوسط درجے د‏‏ی رہی۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1999 BOX OFFICE FIGURES |url=http://web.archive.org/web/20040402124634/www.boxofficeindia.com/1999.htm |access-date=2026-03-23 |website=web.archive.org |language=en}}&lt;/ref&gt; 2000ء وچ [[آدتیہ چوپڑ‏ا]] د‏‏ی [[محبتاں (2000ء فلم)|محبتاں]] وچ انہاں دے کردار نو‏‏ں شدید تو‏ں بہت تعریف ملی تے اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں اپنا دوسرا [[فلم فیئر مبصرین بہترین اداکار ایوارڈ]] ملا۔ اس ہی سال آئی انہاں د‏‏ی فلم جوش وی ہٹ ہوئی۔ اس ہی سال وچ خان نے [[جاوہی چاولہ]] تے عزیز مرزا دے نال مل ک‏ے اپنی خود د‏‏ی فلم پروڈکشن كمپني، 'ڈريمز انہاں لمیٹڈ'، قائم کيتی۔ اس كمپني د‏‏ی پہلی فلم [[فیر وی دل اے ہندوستانی (2000ء فلم)|فیر وی دل اے ہندوستانی]]، جس وچ شاہ رخ خان تے جاوہی چاولہ نے اداکاری کی، باکس آفس پہ جادو بکھیرنے وچ کامیا ب نہ ہوئے سکيتی۔ [[کمل حسن]] د‏‏ی فلم [[ہے رام (2000 ءفلم)|ہے رام]] وچ وی خان نے اک معاون کردار ادا کيتا جس دے لييے انہاں نو‏ں بہت سراہا گیا اُتے ایہ فلم وی ناکا‏م ہی رہی۔

2001ء وچ شاہ رخ خان نے [[کرن جوہر]] دے نال اپنی دوسری فلم '' [[کدی خوشی کدی غم (2001ء فلم)|کدی خوشی کدی غم]] '' د‏‏ی جو اک خاندانی کہانی سی تے جس وچ ہور کئی معروف اداکار سن ۔ ایہ فلم اس سال د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ہٹ فلماں د‏‏ی لسٹ وچ شامل سی۔ شاہ رخ خان نو‏‏ں اپنی فلم [[اشوکا (2001ء فلم)|اشوکا]]،جو تاریخی شہنشاہ [[اشوک]] د‏‏ی زندگی اُتے مبنی سی، دے ليے وی تعریف ملی لیکن ایہ فلم وی ناكام رہی۔ 2002 ء وچ خان نے [[سنجے لیلا بھنسالی]] د‏‏ی ٹریجڈی تے رومانوی فلم [[دیوداس (2002ء فلم)|دیوداس]] وچ اہ‏م کردار ادا جس دے لئی انہاں نو‏ں اک بار فیر [[فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ]] دتا گیا۔ ایہ [[شرت چندر چٹوپادھيائے]] دے ناول [[دیوداس (ناول)]] اُتے مبنی تیسری ہندی فلم سی۔ اگلے سال شاہ رخ خان د‏‏ی دو فلماں ریلیز ہوئیاں، [[چلدے چلدے (2003 ءفلم)|چلدے چلدے]] تے [[کل ہوئے نہ ہوئے (2003ء فلم)|کل ہوئے نہ ہو]] | چلدے چلدے اک اوسط ہٹ ثابت ہوئی، لیکن کل ہوئے نہ ہو، جو [[کرن جوہر]] د‏‏ی تیسری فلم سی، علاقائی تے [[بین الاقوامی]] دونے باکس آفس وچ كامياب رہی۔ اس فلم وچ شاہ رخ خان نے اک دل دے مریض دا کردار ادا کيتا جو مرنے تو‏ں پہلے اپنے ارد گرد خوشی پھیلیانا چاہندا اے تے اس اداکاری دے لئی انہاں نو‏ں سرهايا وی گیا۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/2003.htm |title=BoxOfficeIndia.Com-The complete hindi film box office site&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt; |access-date=2006-02-12 |archive-date=2006-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060212104056/http://www.boxofficeindia.com/2003.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;h3&gt;2004 تا 2009ء (حیات نو۔ فیر تو‏ں اُبھرنا)&lt;/h3&gt;

2004ء خان دے لئی اک ہور اہ‏م سال رہیا۔ اس سال د‏‏ی انہاں د‏‏ی پہلی فلم سی [[فرح خان]] ہدایت [[ماں ہاں نا (2004ء فلم)|وچ ہاں نا]]، جس وچ شاہ رخ خان وی شریک پروڈیوسرسن، ایہ فلم باکس آفس اُتے اک وڈی ہٹ ثابت ہوئی۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم سی [[یش چوپڑ‏ا]] كی '' [[ویر زارا (2004ء فلم)|ویر زارا]] '' جو اس سال د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب فلم سی تے جس تو‏ں شاہ رخ خان نو‏‏ں اپنے اداکاری دے لئی بہت ایوارڈ تے بہت تعریف ملی۔
جنوری 2013ء انہاں د‏‏ی تیسری فلم سی [[اشوتوش گوواركر]] ہدایت '' [[سوادیس (2004ء فلم)|سوادیس]] '' جو ناظرین نو‏‏ں سینما گھراں وچ لیانے وچ کامیاب نہ ہوسک‏ی لیکن اس وچ شاہ رخ خان دے بھارت واپس آئے اک تارکین وطن بھارتی دے کردار نو‏‏ں سرهايا گیا تے شاہ رخ خان نے اپنا چھٹا [[فلم فیئر بہترین اداکار ایوارڈ]] جِتیا۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/2004.htm |title=2004 BOX OFFICE FIGURES&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt; |access-date=2004-10-27 |archive-date=2004-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041027004300/http://www.boxofficeindia.com/2004.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

سن 2005ء وچ انہاں د‏‏ی واحد فلم [[پہیلی (2005ء فلم)|پہیلی]] (جو [[امول پالیكر]] د‏‏ی طرف تو‏ں ہدایت کردہ سی )، باکس آفس اُتے ناکا‏م رہی۔ لیکن اس وچ شاہ رخ خان د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں سرهايا گیا۔
2006ء وچ خان اک بار فیر [[کرن جوہر]] د‏‏ی فلم [[کدی الوداع نہ کہنا (2006 ءفلم)|کدی الوداع نہ کہنا]] وچ آئے، جس وچ وی کئی معروف اداکار شامل سن ۔۔ اس فلم نے بھارت وچ تاں کامیابی حاصل کيتی ہی، نال ہی نال ایہ بیرون ملک سب تو‏ں زیادہ کامیاب ہندی فلم وی بن گئی۔
اسی سال شاہ رخ خان نے 1978ء د‏‏ی ہٹ فلم [[ڈان (1978ء فلم)|ڈان]] د‏‏ی ریمیک [[ڈان (2006ء فلم)|ڈان]] وچ وی اداکاری د‏‏ی جو اک وڈی ہٹ ثابت ہوئی ۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/2006.htm |title=BoxOfficeIndia.Com-The complete hindi film box office site&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt; |access-date=2006-03-26 |archive-date=2006-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060326011123/http://www.boxofficeindia.com/2006.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007ء وچ شاہ رخ خان د‏‏ی دو فلماں آئی اے - [[چک دے! انڈیا (2007ء فلم)|چک دے! انڈیا]] تے [[اوم شاندی اوم]]۔ [[چک دے! انڈیا (2007ء فلم)|چک دے! انڈیا]] وچ خان بھارتی خاتون ہاکی ٹیم دے کوچ دے کردار وچ نظر آندے نيں جنہاں دا مقصد بھارت نو‏‏ں ورلڈ کپ دلوانا سی، اس کردار د‏‏ی لئی شاہ رخ خان نو‏‏ں خاصی تعریف ملی ہی اے نال ہی نال ایہ فلم اک وڈی ہٹ وی ثابت ہوئی ا‏‏ے۔
شاہ رخ خان 2007ء د‏‏ی دوسری فلم [[اوم شاندی اوم]] وچ وی نظر آئے ایہ فرح خان د‏‏ی شاہ رخ خان دے نال دوسری فلم ا‏‏ے۔ اس وچ خان نے دوہرا کردار ادا کيتا | پہلا کردار اوم اک جونیئر آرٹسٹ اے تے اک حادثے وچ ماریا جاندا اے تے دوسرا اک نامی گرامی اداکار اوم کپور دا ا‏‏ے۔ ایہ فلم وی 2007ء د‏‏ی اک کامیاب فلم سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/2007.htm |title=BoxOfficeIndia.Com-The complete hindi film box office site&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt; |access-date=2006-03-26 |archive-date=2006-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060326011123/http://www.boxofficeindia.com/2007.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

شاہ رخ خان دے لئی 2008ءسال د‏‏ی ابتدا کچھ زیادہ اچھی نئيں رہی انہاں دا ٹی وی شو’ کیہ تسيں پنجويں کولو‏‏ں تیز ہیں‘، تقریباً فلاپ ہی سی لیکن سال دے آخر وچ انہاں د‏‏ی فلم ’رب نے بنا دتی جوڑی‘ باکس آفس اُتے کامیاب رہی۔ فلماں دے تجارتی تجزیہ نگار امود مہرہ دے مطابق ’رب نے بنا دتی جوڑی نے‘ ہندستان تے غیر ملکاں وچ نوے کروڑ روپے دا بزنس کيتا۔ 2009ء وچ شاہ رخ خان د‏‏ی ہوم پروڈکشن د‏‏ی اک فلم ’بلو‘ آئی جو انہاں نے تیئس کروڑ روپیاں دے بجٹ دے نال بنائی سی لیکن فلم باکس آفس اُتے اپنا جادو نئيں دکھا سکيتی۔ شاہ رخ خان اورعرفان خان د‏‏ی دوستی پربنی فلم ’بلو‘ ملیا لم فلم دا ری میک سی۔ ایہی فلم [[تمل زبان]] وچ وی بنائی گئی جس وچ مرکزی کردار رجنی کانت نے ادا کيتا سی۔&lt;h3&gt;2010ء تا حال (سو کروڑ کلب) &lt;/h3&gt;2010ء وچ مائی نیم اِز خان منظر عام اُتے آئی، جس وچ شاہ رخ خان دے نال [[کاجول]] نے اداکاری کيتی۔ فلم مائی نیم از خان وچ شاہ رخ نے رضوان خان نامی اک ایداں دے مسلما‏ن شخص دا کردار نبھایا اے جو ایسپرجر سنڈروم دا شکار اے تے جس د‏‏ی زندگی امریکا اُتے ہوئے 11 ستمبر دے حملےآں دے بعد بدل جاندی ا‏‏ے۔ ایہ فلم علاقی تے عالمی اعتبار تو‏ں سپر ہٹ ثابت ہوئی۔&lt;ref&gt;[http://m.urduvoa.com/a/my-name-is-khan-record-business-bollywood-84908937/1140055.html عالمی سطح پرفلم مائی نیم ازخان دا زبردست کاروبار&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt; اس فلم نے 200 کروڑ روپے دا بزنس کيتا۔

اسی سال شاہ رخ خان دا موم تو‏ں بنا مجسمہ نیویارک دے [[مادام تساؤ میوزیم]] وچ سجا یا گیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے اس میوزیم وچ بالی وڈ دے تن ستارےآں امیتابھ بچن، سلمان خان تے بالی وُڈ اداکارہ تے سابق مس ورلڈ ایشوریہ رائے دے مجسمے رکھے گئے سن ۔&lt;ref&gt;[http://www.dw.com/ur/شاہ-رُخ-خان-نیویارک-کے -مادام-تساؤ-میں/a-5906908 شاہ رُخ خان نیویارک دے مادام تساؤ وچ  | فن و سبھیاچار | DW | 13. اگست 2010&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240717124933/https://www.dw.com/ur/%D8%B4%D8%A7%DB%81-%D8%B1%D9%8F%D8%AE-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D9%86%DB%8C%D9%88%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%DA%A9%DB%92 |date=2024-07-17 }}&lt;/ref&gt;

سال 2011ء وچ شاہ رخ خان د‏‏ی [[کرینہ کپور]] دے نال 24 ملین ڈالر دے وڈے بجٹ تو‏ں بنائی گئی فلم ’’را ون‘‘ تے [[پریانہاں دا چوپڑ‏ا]] کیتے نال ’’ڈان 2‘‘، ریلیز ہوئی۔ ایہ دونے فلماں کامیاب رہیاں تے اس سال د‏‏ی ٹاپ فلماں وچ باڈی گارڈ، ریڈی تے سنگھم دے بعد چوتھے تے پنجويں نمبر اُتے شاہ رخ خان د‏‏ی فلماں ’’ڈان 2‘‘اور ’’راون ‘‘ رني‏‏‏‏ں۔ انہاں دونے فلماں د‏‏ی کامیابی دے نال شاہ رخ خان پہلی مرتبہ دو سو کروڑ کلب وچ داخل ہوئے گئے۔

سال 2012ء وچ شاہ رخ خان نے یش راج بینر د‏‏ی فلم ’جب تک جان ‘ماں کترینہ کیف تے [[انوشکا شرما]] دے نال کم کيتا سی۔ جدو‏ں تک اے جان نو‏‏ں شائقین نے بے حد سراہا، فلم وچ شاہ رخ د‏‏ی اداکاری دے وی خوب چرچے ہوئے تے لوکاں نے وی جم دے داد دی، اس فلم نے 241 کروڑ دا بزنس کيتا۔ ایہ فلم کنگ خان د‏‏ی کم یابیاں د‏‏ی لسٹ وچ اک سودمند اضافہ ثابت ہوئی۔ ’’را۔ ون‘‘ تے ’’ڈان ٹو‘‘ دے بعد اوہ تیسری بار ’’دو سو کروڑ کلب‘‘ دا حصہ بنے۔

2013ء وچ بننے والی فلم ’’[[چنائی ایکسپریس]]‘‘ نے نہ صرف ملک وچ بلکہ بیرون ملک موجود پرستارےآں نو‏‏ں وی محظوظ کيتا ا‏‏ے۔ شاہ رخ خان د‏‏ی فلم چنائی ایکسپریس د‏‏ی رفتار سارے ریکارڈ توڑدے ہوئے 423کروڑ دا بزنس کيتا۔ ایہ فلم شاہ رخ خان د‏‏ی ابتک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ کامیاب فلم اے تے [[سب تو‏ں زیادہ کمائی کرنے والی بھارتی فلماں د‏‏ی لسٹ]] وچ چوتھے نمبر اُتے ا‏‏ے۔

2014ء وچ شاہ رخ خان د‏‏ی فلم ہیپی نیو ایئر نے باکس آفس اُتے ریکارڈ توڑنے دا سلسلہ جاری رکھیا، اس فلم د‏‏ی ہدایت کار فرح خان نيں جدو‏ں کہ شاہ رخ خان نے پروڈیوسر دے فرائض وی انجام دتے ني‏‏‏‏ں۔ دونے اس تو‏ں پہلے ‘ماں ہاں ناں’ تے ‘اوم شاندی اوم’ ورگی کامیاب فلماں بنا چکے ني‏‏‏‏ں۔ فلم د‏‏ی کہانی ‘چھ ناکام’ لوکاں دے گرد گھمدی اے جو زندگی د‏‏ی جانب نال ملن والے اک موقع دا بھرپور فائدہ اٹھانے د‏‏ی کوشش کردے ني‏‏‏‏ں۔ اس فلم نے 383 کروڑ دا بزنس کيتا تے اس سال پی دے بعد دوسری تے خود شاہ رخ خان دے کیرئیر د‏‏ی دوسری سب تو‏ں زیادہ کمائی والی فلم قرار پائی۔

شاہ رخ خان انہاں دناں تن فلماں &lt;nowiki&gt;''دل والے''، ''رئیس'' اور ''فین''&lt;/nowiki&gt; وچ مصروف ني‏‏‏‏ں۔ انہاں تن فلماں دے علاوہ شاہ رخ خان ہدایت کار آنند ایل رائے (جو تنو ویڈ منو تے راجچھنا ورگی فلماں بنا چکے نيں) د‏‏ی نويں فلم وچ دیپکا پڈکون دے نال تے ہدایت کار گوری شنڈے تے کرن جوہر نے اپنی اگلی پروڈکشن فلم وچ [[عالیہ بھٹ]] دے نال کم کرن گے ۔

== اداکاری پیشہ ==
=== 1988–1992: ٹیلیوژن اتے فلم دی شروعات ===
خان دی پہلی کردار لیکھ ٹنڈن دی ٹیلیوژن لڑی ''دل دریا'' وچ سی، جسدی شوٹنگ 1988 وچ شروع سی، پر پیداوار وچ دیری کارن 1989 دی لڑی وچ ''فوجی'' اس دی ٹیلیوژن دی شروعات بن گئی۔ لڑی وچ اسنے ابھمنیو رائے دی مکھ کردار نبھایا جس نے فوج کیڈٹ دی سکھلائی اُتے اک اصلی نظر درسایا۔&lt;ref name=&quot;mumbai&quot;&gt;{{cite news|newspaper=Daily News and Analysis |date=2 نومبر 2009 |accessdate=1 اگست 2014 |title=I feel like a 25-year-old، says birthday boy Shah Rukh Khan |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-feel-like-a-25-year-old-says-birthday-boy-shah-rukh-khan-1306257 |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809200837/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-feel-like-a-25-year-old-says-birthday-boy-shah-rukh-khan-1306257 |archivedate= 9 اگست 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Khubchandani، Lata |url=http://www.rediff.com/movies/2004/jun/02lekh.htm |title=I can't take credit for Shah Rukh's success |publisher=Rediff.com |date=1 جون 2004 |accessdate=22 اکتوبر 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120628063812/http://www.rediff.com/movies/2004/jun/02lekh.htm |archivedate=28 جون 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; اس نال اسنوں عزیز مرزا دے ٹیلیوژن لڑی ''سرکس'' (1989–90) اتے منی قول دی منی لڑی ''اڈیئٹ'' (1991) وچ آؤن دا موقع ملیا۔ خان نے ''امید'' (1989) اتے ''واگلے کی دنیا'' (1988–90) وچ سیریئلاں اتے انگلش-لینگوئیج ٹیلیوژن فلم 'ان وچ عینی گیوز اٹ دوز ونز' (1989) وچ چھوٹی کردار نبھایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|author=Kohli، Ram |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-main-bhi-shah-rukh-khan-1832425 |title=Main bhi Shah Rukh Khan! |work=Daily News and Analysis |date=9 مئی 2013 |accessdate=12 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714175821/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-main-bhi-shah-rukh-khan-1832425 |archivedate=14 جولائی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; ایہناں سیریئلاں وچ آلوچکاں نے اس دی اداکاری، دکھّ اتے ابھنی سٹائل دی تلنا [[دلیپ کمار]] نال کیتی مگر خان نوں فلم وچ کم کرن وچ دلچسپی نہیں سی اتے اوہ سوچدا سی کہ اوہ سوہنا نہیں دکھدا۔{{sfn|Chopra|2007|pp=79–84}}&lt;ref name=cnnedition&gt;{{cite web|title=Shah Rukh Khan {{ndash}} Q&amp;A |url=http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/01/25/SRK.qanda/ |publisher=CNN |date=5 جون 2008 |accessdate=30 مارچ 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151103045107/http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/01/25/SRK.qanda/ |archivedate= 3 نومبر 2015 |df= }}&lt;/ref&gt;

خان نے اپنی ماں دی موت دے سوگ توں بچن لئی اپریل 1991 وچ فلماں وچ کم کرن دا فیصلہ بدل دتا۔&lt;ref name=itoday /&gt; اوہ [[بالیوڈّ]] وچ پھلّ ٹائم کیریئر بناؤن لئی دلی توں ممبئی چلا گیا سی اتے چھیتی ہی چار فلماں لئی دستخط کیتے۔ اس دی پہلی پیش کش [[ہیما مالنی]] دی ڈریکٹر پہلی فلم 'دل اشنا اے' سی اتے جون دے مہینے اسنے اپنا پہلی شوٹنگ شروع کر دتی سی۔ اسدی شروعاتی فلم ''دیوانہ'' سی، جو جون 1992 وچ رلیز ہوئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shahrukh-khan/articleshow/25059260.cms |title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 26) |work=The Times of India |accessdate=30 جولائی 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141103120905/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shahrukh-khan/articleshow/25059260.cms |archivedate=3 نومبر 2014 |deadurl=no}}&lt;/ref&gt; اس وچ ادسی [[رشی کپور]] دے بعد دوجی نر مکھ کردار سی اتے [[دویا بھارتی]] مکھ معدہ کردار وچ سی۔ ''دیوانہ'' باکس آفس اُتے ہٹ سی اتے اسنے خان دے بالیوڈّ کیریئر دی شروعات کر دتی،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=198&amp;catName=MTk5Ng== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120329011759/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=198&amp;catName=MTk5Ng٪3D٪3D |archivedate=29 مارچ 2012 |title=Box Office 1992 |publisher=[[Box Office India]] |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; اسنے اپنے مظاہرہ لئی فلمفیئر بیسٹ میل ڈیبیو اوارڈ جتیا۔&lt;ref name=toi-awards&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Shahrukh-Khan-The-King-of-Awards/photostory/29203023.cms |title=Shahrukh Khan The King of Awards |work=The Times of India |accessdate=10 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701205554/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Shahrukh-Khan-The-King-of-Awards/photostory/29203023.cms |archivedate= 1 جولائی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; 1992 وچ اوہ ''چمتکار''، ''دل آشنا اے'' اتے ''راجو بن گیا جینٹلمین'' وچ مکھ کردار وچ نظر آیا جو کہ اداکارہ [[جوہی چاولا]] نال اسدی پہلی فلم سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=The rise، fall and rise of Juhi Chawla |url=http://www.rediff.com/movies/1998/mar/27juhic.htm |date=27 مارچ 1998 |publisher=Rediff.com |accessdate=8 جون 2009 |author=Srinivasan، V S |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070129033105/http://www.rediff.com/movies/1998/mar/27juhic.htm |archivedate=29 جنوری 2007 |df=}}&lt;/ref&gt; شروعاتی فلماں وچ اسدیاں کرداراں توانائی اتے اتشاہ والے کردار والیاں سن۔ ''ڈیلی نیوز اینڈ اینالسس'' دے آرنب رے دے مطابق؛ خان نے کیونکہ &quot;برف دی اک ٹکڑی اُتے پوڑیاں اترنا، کمبدے بلھ، کمبدیاں اکھاں، سکرین اتے بھوتک توانائی لیاؤندے ہوئے … اک دماغی، تیبر، اک پل پل اتے اگانھ ودھن نال&quot; اک نویں قسم دی اداکاری پیش کیتی۔&lt;ref name= DNA /&gt;

=== 1993–1994: ولن ===
اپنے 1993 دے ریلیزاں وچ، خان نے دو باکس آفس وچ ولن کرداراں، ''ڈر'' وچ اک جنونی پریمی اتے ''بازی گر'' وچ اک قاتل، نبھاؤن لئی سبھ توں ودھ تعریف حاصل کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=199&amp;catName=MTk5Mw== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119095100/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=199&amp;catName=MTk5Mw٪3D٪3D |archivedate=19 جنوری 2012 |title=Box Office 1993 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; ''ڈر'' فلم پروڈیؤسر [[یش چوپڑہ]] اتے اس دی کمپنی ''یش راج پھلمز'' نال خان دے بہت ساریاں فلماں وچوں پہلی سی۔ خان دا ہکلاؤنا اتے &quot;آئی لوَ یو، ک-ک-ک-کرن&quot; واک ناظرین وچ مشہور سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/nov/04watch.htm |title=Weekend Watch: Darr |publisher=Rediff.com |author=Verma، Sukanya |date=4 نومبر 2005 |accessdate=17 مارچ 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111018181249/http://www.rediff.com/movies/2005/nov/04watch.htm |archivedate=18 اکتوبر 2011 |df=}}&lt;/ref&gt; ''ڈر'' لئی اسنوں نیگیٹو رول وچ بیسٹ پرپھورینس لئی فلمفیئر اوارڈ لئی نامزد کیتا گیا، جس نوں بیسٹ ولیئن انعام وی کیہا جاندا اے، پر ''سر'' لئی [[پریش راول]] توں ہار گیا۔&lt;ref name=FFAwardsPDF&gt;{{cite web|url=https://sites.google.com/site/deep750/FilmfareAwards.pdf؟attredirects=0 |title=Filmfare Nominees and Winners |format=PDF |work=Filmfare |pp=85–119 |accessdate=29 جون 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019034032/https://sites.google.com/site/deep750/FilmfareAwards.pdf؟attredirects=0 |archivedate=19 اکتوبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; ''بازی گر''، جس وچ خان نے اک ان پچھاتے بدلاخوری جو اپنی پریمکا دی قتل کر دندا اے، دی کردار نبھایا، جسنے معیاری بالیوڈّ فارمولے دی اچانک النگھنا کرکے بھارتی ناظرین نوں حیران کر دتا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2005/oct/18sld4.htm |title=Shah Rukh's Best Movies |publisher=Rediff.com |date=18 اکتوبر 2005 |accessdate=20 اپریل 2008 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226122111/http://specials.rediff.com/movies/2005/oct/18sld4.htm |archivedate=26 فروری 2008 |df=}}&lt;/ref&gt; ''دِ کیمبرج کمپیمیئن ٹو موڈرن انڈین کلچر''، سونل کھلر نے اس پاتر نوں &quot;کوٹپالیسی مخالف ہیرو&quot; کیہا۔{{sfn|Dalmia|Sadana|2012|p=180}} بازی گر وچ اسدے مظاہرہ، جو اداکارہ [[کاجول]] نال اسدیاں بہت ساریاں فلماں وچوں پہلی سی، نال خان نے [[فلمفیئر سبھ توں ودھیا اداکار]] حاصل کیتا۔{{sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} 2003 وچ، ''اینسائیکلوپیڈیا آف ہندی سنیما'' نے کیہا کہ خان نے &quot;دوویں فلماں وچ روائتی ہیرو دا چتر متاثر کیتا اتے سودھکوادی ہیرو دا اپنا خود دا اڈیشن بنا لیا&quot;۔{{sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} 1993 وچ، ''[[مایہ میم صاب]]'' وچ [[دیپا ساہی]] نال خان نے اک نگن مورت پیش کیتا، حالانکہ اسدے کجھ حصیاں نوں [[سینٹرل بورڈ آف فلم سرٹیفکیشن]] ولوں کٹّ دتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-aamir-khan-isn-t-the-first-actor-to-pose-nude-here-are-5-other-bollywood-actors-who-posed-nude-for-films-2007394 |title=Aamir Khan isn't the first actor to pose nude، here are 5 other Bollywood actors who posed nude for films |author=Mukane، Pratik |work=Daily News and Analysis |date=2 اگست 2014 |accessdate=8 فروری 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150209021420/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-aamir-khan-isn-t-the-first-actor-to-pose-nude-here-are-5-other-bollywood-actors-who-posed-nude-for-films-2007394 |archivedate= 9 فروری 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; اس اختلاف نے اس نوں مستقبل وچ اجہے درشاں توں بچن لئی راغب کیتا۔{{sfn|Chandra|2008|p=110–111}}

1994 وچ، خان نے [[کندن شاہ]] دی کامیڈی-ڈرامہ فلم 'کبھی ہان کبھی نہ' وچ ''دیپک تجوری'' اتے ''سچترا کرشنامورتی'' نال پیار وچ ڈبے سنگیتکار پریمی دی کردار نبھایا، جس نوں بعد وچ اپنی پسندیدہ کردار ہون دا دعوہ کردا سی۔ اسدے مظاہرہ نے اسنوں سبتوں ودھیا مظاہرہ لئی فلمفیئر کرٹکس اوارڈ دتا اتے 2004 دی پوروَ-انمانک تجزیہ وچ، ریڈپھ۔کام دی سکنیا ورما نے اس نوں خان دی بہترین کارگزاری دسیا اتے کیہا، &quot;اوہ سہج، کمزور، بچکانا، شرارتی اتے سدھے دلوں کم کرن والا اے۔&quot;&lt;ref name=&quot;bestperf&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sukanyaverma.com/2012/01/shah-rukh-khans-best-performance-and-film/ |title=Shah Rukh Khan's best performance (And film)! |publisher=SukanyaVerma.com |author=Verma، Sukanya |date=25 مارچ 2004 |accessdate=13 اکتوبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304072142/http://www.sukanyaverma.com/2012/01/shah-rukh-khans-best-performance-and-film/ |archivedate= 4 مارچ 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; 1994 وچ خان نے ''انجام'' وچ اک جنونی پریمی دے کردار لئی فلمفیئر بیسٹولن انعام جتیا سی، جس وچ [[مادھوری دیکشت]] اتے ''دیپک تجوری'' نے اداکاری کیتی سی۔{{Sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} اس ویلے، بالیوڈّ دے مشہور انسان دے کریئر لئی ورتکنیک دھراں دے کردار نبھاؤنا خطرناک منیا جاندا سی۔ رے نے بعد وچ خان نوں اجیاے کرداراں دی چون کرن لئی &quot;پاگل خطرے&quot; لین والے اتے &quot;لفافے توں اگے ودھن&quot; والے دا سہرا دتا، جس راہیں اسنے بالیوڈّ وچ اپنا کریئر شروع کیتا۔&lt;ref name=DNA&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/analysis/column_when-shah-rukh-khan-lost-his-groove_1763118 |title=When Shah Rukh Khan lost his groove |work=Daily News and Analysis |author=Ray، Arnab |date=11 نومبر 2012 |accessdate=26 جنوری 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114050856/http://www.dnaindia.com/analysis/column_when-shah-rukh-khan-lost-his-groove_1763118 |archivedate=14 نومبر 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; ڈریکٹر مکل س۔ آنند نے اس ویلے اس نوں &quot;صنعت دا نواں چہرہ&quot; کیہا۔&lt;ref name=itoday&gt;{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-makes-a-career-out-of-rejected-roles-reinvents-hindi-film-hero/1/287824.html |title=Darringly different |work=[[India Today]] |author=Chandra، Anupama |date=15 اپریل 1995 |accessdate=22 اپریل 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150519010219/http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-makes-a-career-out-of-rejected-roles-reinvents-hindi-film-hero/1/287824.html |archivedate=19 مئی 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;

=== 1995–1998: روانسانی ہیرو ===
[[File:Shah Rukh Khan &amp; Kajol unveil the special coffee table book 'DDLJ'.jpg|thumb|left|2014 وچ [[کاجول]] اتے خان نے اپنی فلم اپنی فلم ''دلوالے دلہنیا لے جائینگے'' دے جاری 1000 ہفتیاں مظاہرہ دے جشن ویلے]]
خان نے 1995 وچ ستّ فلماں وچ کم کیتا، جس وچ [[راکیش روشن]] دا سنگیتکار رومانچکاری تھئیٹر ''کرن-ارجن'' سی، جس وچ [[سلمان خان]] اتے [[کاجول]] نے اداکاری کیتی، ایہہ بھارت دے سال دی دوجی سبھ توں وڈی فلم بن گئی۔&lt;ref name=&quot;g1995&quot; /&gt;اس دی سبھ توں اہم رلیز اس سال آدتیا چوپڑہ دی ڈریکٹر پہلی رومانس فلم، ''دلوالے دلہنیا لے جائینگے'' سی، جس وچ اسنے اک غیر-نواسی بھارتی (این۔آر۔آئی۔) نوجوان دی کردار نبھایا جو کاجول دے کردار نال یورپ دورے دوران پیار وچ پے جاندا اے۔ خان شروع وچ اک پریمی دے کردار نوں درساؤن لئی جانیا جاندا سی، پر اس فلم نوں &quot;رومانٹک ہیرو&quot; وجوں قائم کرن دا سہرا جاندا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/oct/08anu.htm |title=Shah Rukh did not want to do DDLJ |publisher=Rediff.com |author=Kulkarni، Ronjita |date=8 اکتوبر 2003 |accessdate=11 نومبر 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530014030/http://www.rediff.com/movies/2003/oct/08anu.htm |archivedate=30 مئی 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; آلوچکاں اتے جنتا دوناں ولوں فلم تعریف کیتی گئی، ایہہ بھارت اتے ودیساں وچ سال دی سبھ توں ودھ کمائی والی فلم بن گئی اتے 1.22 بلیئن روپے (US $ 17 ملیان) نال باکس آفس انڈیا ولوں &quot;آل ٹائم بلاکبسٹر&quot; اعلان کیتی گئی۔&lt;ref name=&quot;g1995&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=201&amp;catName=MTk5NQ== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120919200909/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=201&amp;catName=MTk5NQ٪3D٪3D |archivedate=19 ستمبر 2012 |title=Box Office 1995 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/cpages.php؟pageName=all_time_earners|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107103929/http://boxofficeindia.com/cpages.php؟pageName=all_time_earners|archivedate=7 جنوری 2012|title=All Time Grossers|publisher=Box Office India|accessdate=13 مئی 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Worldwide gross&quot; /&gt; ایہہ بھارتی سنیما دے اتہاس وچ سبھ توں لمے ویلے تک چلن والی فلم اے؛ ایہہ اجے وی ممبئی دے مراٹھا مندر تھئیٹر وچ 2015 دی شروعات دے 1000 ہفتے توں ودھ بعد وچ دکھ رہی اے۔&lt;ref&gt;{{cite web |title='DDLJ' to complete 1000 weeks at Maratha Mandir theatre on Friday |url=http://ibnlive.in.com/videos/517598/ddlj-to-complete-1000-weeks-at-maratha-mandir-theatre-on-friday.html |publisher=[[CNN-IBN]] |date=11 دسمبر 2014 |accessdate=11 دسمبر 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530051347/http://www.ibnlive.com/videos/india/ddlj-1000-weeks-730712.html |archivedate=2015-05-30 |deadurl=yes |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/maratha-mandir-brings-down-curtains-on-ddlj-after-20-years-115021900494_1.html |title=Maratha Mandir brings down curtains on DDLJ after 20 years |work=Business Standard |date=19 فروری 2015 |accessdate=19 فروری 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530052333/http://www.business-standard.com/article/news-ians/maratha-mandir-brings-down-curtains-on-ddlj-after-20-years-115021900494_1.html |archivedate=30 مئی 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; اس فلم نے ستّ [[فلمفیئر انعام]] جتے، جنہاں وچ خان دا دوجا سبھ توں ودھیا ایکٹر اوارڈ شامل اے۔{{Sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} ڈائریکٹر اتے نقاد ''راجا سین'' نے کیہا، &quot;خان بہت ودھیا مظاہرہ کردا اے، 1990 دے دہاکے دے پریمی نوں پریبھاشت کردا اے۔ اوہ مذاقیہ اتے چھچھورا اے، پر ناظرین نوں اپیل کرن لئی کھرا وی اے۔ کارگزاری اپنے آپ وچ وپار دے سبھ توں ودھیا حصے وانگ اے، جو سہجتا اتے غیر-مشق دے روپ وچ ساہمنے آیا۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|title=DDLJ: Ten years، everybody cheers |url=http://www.rediff.com/movies/2005/may/13raja.htm |date=13 مئی 2005 |author=Sen، Raja |accessdate=29 جنوری 2011 |publisher=Rediff.com |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530014324/http://www.rediff.com/movies/2005/may/13raja.htm |archivedate=30 مئی 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;

1996 وچ، خان دیاں چارو فلماں نقاد اتے وپاری طور تے ناکام رہیاں&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=202&amp;catName=MTk5Ng== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120922015917/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=202&amp;catName=MTk5Ng٪3D٪3D |archivedate=22 ستمبر 2012 |title=Box Office 1996 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; پر اگلے سال، اس نے عزیز مرزا دی رومانٹک کامیڈی ''ییسّ باس'' وچ اداکار آدتیا پنچولی اتے [[جوہی چاولا]] نال مکھ کردار نبھایا جس وچ اس نوں فلم ایوارڈ لئی سبھ توں ودھیا اداکار نامزد کیتا گیا۔&lt;ref name=FFAwardsPDF /&gt; بعد وچ 1997 وچ، اس نے [[سبھاش گھئی]] دے پرواسی سماجی ڈرامہ ''پردیس'' وچ کم کیتا،{{Sfn|Hirji|2010|p=110}} ارجن، اک سنگیتکار جو نیتک الجھن دا ساہمنا کر رہا اے، دا کردار پیش کیتا۔ [[انڈیا ٹوڈے]] نے اس فلم نوں امریکہ وچ سفلتا حاصل کرن والیا مکھ بالیوڈّ فلماں وچوں اک وجوں پیش کیتا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/gallery/shah-rukh-khan-best-films/9/8077.html |title=Pardes (1997) |work=India Today |accessdate=27 دسمبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140520215744/http://indiatoday.intoday.in/gallery/shah-rukh-khan-best-films/9/8077.html |archivedate=20 مئی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; 1997 دے خان دی آخری رلیز یش چوپڑہ نال سنگیت رومانس ''دل تو پاگل اے'' وچ دوجا تعاون سی۔ اسنے راہل، اک سٹیج ڈریکٹر دی کردار نبھایا، جو [[مادھوری دیکشت]] اتے [[کرشما کپور]] وچکار پیار دے تکون وچ پھسیا اے۔ فلم اتے اس دی کارگزاری نے تعریف حاصل کیتی، جس وچ خان نوں فلمفیئر وچ اپنا تیجا بیسٹ ایکٹر اوارڈ ملیا۔{{Sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}}

خان نے تن فلماں وچ مکھ کردار نبھایا اتے 1998 وچ اک خاص حاضری بنائی۔ سال دی اپنی پہلی ریلیز وچ، اس نے مہیش بھٹّ دی ایکشن کامیڈی ''ڈپلیکیٹ'' وچ جوہی چاولا اتے [[سونالی باندرے]] دے نال ڈبل رول نبھایا، یش نال اسدے بہت سارے سہیوگاں وچوں پہلا جوہر دی پروڈکشن کمپنی ''دھرما پروڈکشنز'' کمپنی اے۔ فلم ہٹ نہیں سی،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=204&amp;catName=MTk5OA= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120505193513/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=204&amp;catName=MTk5OA٪3D٪3D |archivedate= 5 مئی 2012 |title=Box Office 1998 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; پر ''انڈیا ٹوڈے'' نے شاندار مظاہرہ لئی خان دی تعریف کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Comic-book charm
 |url=http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-duplicate-starring-shah-rukh-khan-juhi-chawla-sonali-bendre/1/264225.html
 |work=India Today
 |author=Chopra، Anupama
 |date=18 مئی 1998
 |accessdate=10 مارچ 2015
 |deadurl=no
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216165145/http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-duplicate-starring-shah-rukh-khan-juhi-chawla-sonali-bendre/1/264225.html
 |archivedate=16 فروری 2015
 |df=
}}&lt;/ref&gt; اسے سال، خان نے [[آکاشوانی|آل انڈیا ریڈیو]] دے صحافی دے طور اُتے اس دی کارگزاری لئی شاندار تعریف کیتی جس نے دل سے وچ اک پراسرار آتنکوادی ([[منیشا کوئرالا]])&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=The Indian Express|author=Deosthalee، Deepa|date=22 اگست 1998|accessdate=7 دسمبر 2011|title=A picture perfect ode to love، Dil Se|url=http://www.expressindia.com/ie/daily/19980822/23450914.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217075228/http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19980822/23450914.html |archivedate=17 دسمبر 2013}}&lt;/ref&gt; لئی موہ دا ترقی کیتا۔ ایہہ منی رتنم دیاں اتواد دیاں فلماں دی تیجی قشط سی۔{{Sfn|Ciecko|2006|p=142}}&lt;ref name=heart&gt;{{cite web
 |url=http://www.cinescene.com/names/maniratnam.html
 |title=From the Heart&amp;nbsp;؛– The Films of Mani Ratnam
 |year=2001
 |accessdate=4 اپریل 2011
 |author=Padua، Pat
 |publisher=Cinescene.com
 |deadurl=no
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303170916/http://www.cinescene.com/names/maniratnam.html
 |archivedate= 3 مارچ 2016
 |df=
}}&lt;/ref&gt; سال دی اپنی آخری ریلیز وچ، اسنے [[کرن جوہر]] دے رومانس [[کچھ کچھ ہوتا ہے]] وچ اک کالج دے طالب علم دا رول کیتا، جس وچ اوہ کاجول اتے [[رانی مکھرجی]] دے نال اک پریم تکونی وچ شامل سی۔ لکھاری انجانا موچہر چندرا نے 1990 دے دہاکے دی بلاکبسٹر کہانی نوں &quot;رومانس، کامیڈی اتے منورنجن دی پوٹ-پوڑی&quot; کیہا اے۔{{sfn|Chandra|2008|p=128}} خان نوں لگاتار دوجی سال لئی فلمفیئر ایوارڈ تقریب وچ سبتوں ودھیا اداکار دا انعام ملیا،{{Sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} حالانکہ اسدا اتے کئی آلوچکاں دا مننا سی کہ کاجول دی کارگزاری دا اس اتے بھاری اثر پیا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=5 Reasons Why We Still Love Kuch Kuch Hota Hai |url=http://www.indiatimes.com/entertainment/bollywood/5-reasons-why-we-still-love-kuch-kuch-hota-hai-106949.html |work=[[The Times of India]] |author=Vaishnav، Anand |date=16 اکتوبر 2013 |accessdate=10 مارچ 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150110201112/http://www.indiatimes.com/entertainment/bollywood/5-reasons-why-we-still-love-kuch-kuch-hota-hai-106949.html |archivedate=10 جنوری 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; اپنے کریئر دے اس پڑائ وچ کرداراں اتے رومانٹک کمیڈی اتے لڑیوار خاندانی ناٹکاں دی لڑی توں خان نے ناظرین، خاص طور اُتے کشوراں توں تعریف حاصل کیتی گئی اتے لکھاری انپما چوپڑہ مطابق، اوہ بھارت وچ رومانس دے پرتیک وجوں قائم ہویا۔{{sfn|Chopra|2007|p=112}}&lt;ref name=&quot;romantic hero&quot;&gt;{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/acting-not-romance-is-my-forte-shah-rukh-khan-608704|title=Shah Rukh Khan: Acting، not romance، is my forte | publisher=NDTV |accessdate=10 مارچ 2015 |date=17 نومبر 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150912212150/http://movies.ndtv.com/bollywood/acting-not-romance-is-my-forte-shah-rukh-khan-608704 |archivedate=12 ستمبر 2015}}&lt;/ref&gt; اسنے یش چوپڑہ، آدتیا چوپڑہ اتے کرن جوہر نال لگاتار پیشہ ور سنگت جاری رکھی، جنہاں نے اسدے چتر نوں ڈھالیا اتے سپرسٹار بنایا۔ خان بناں اپنے کسے سہِ-ستارے نوں چمن دے اک رمانٹک موہری انسان بن گیا اے، حالانکہ یش چوپڑہ دے زور دین اُتے اسنے 2012 وچ اس نیم نوں توڑیا۔&lt;ref name=kiss&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/why-shah-rukh-khan-broke-his-kissing-rule-for-jab-tak-hai-jaan-608874 |title=Why Shah Rukh Khan broke his kissing rule for ''Jab Tak Hai Jaan'' |publisher=NDTV |date=16 نومبر 2012 |accessdate=9 دسمبر 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150913013540/http://movies.ndtv.com/bollywood/why-shah-rukh-khan-broke-his-kissing-rule-for-jab-tak-hai-jaan-608874 |archivedate=13 ستمبر 2015}}&lt;/ref&gt;

=== 1999–2003: پیشے وچ چنوتیاں ===
1999 وچ خان دی اکو رلیز ''بداشاہ'' سی، جس وچ اس نال [[ٹونکل کھنہ]] مکھ کردار وچ سی۔ حالانکہ ایہہ فلم باکس آفس اُتے ودھیا نہیں سی،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=205&amp;catName=MTk5Ng== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119050259/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=205&amp;catName=MTk5Ng٪3D٪3D |archivedate=19 جنوری 2012 |title=Box Office 1999 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; اسنے خان نوں کامک کردار وچ سبتوں ودھیا پرپھارمینس لئی فلمفیئر اوارڈ نامزد کیتا&lt;ref name=FFAwardsPDF /&gt;پر اوہ ''حفوج مان جائیگی'' لئی [[گووندا (اداکار)|گووندا]] توں ہار گیا۔ 1999 وچ اداکارہ جوہی چاولا اتے ڈریکٹر عزیز مرزا دے تعاون نال خان اتپادک کمپنی ڈریمز انلمٹڈ دا پروڈیؤسر بنیا۔&lt;ref name=&quot;dreamz&quot;&gt;{{cite news|title=Holidaying with unlimited Dreamz |date=25 اگست 2003 |accessdate=25 جون 2011 |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/08/25/stories/2003082500540200.htm |author=Palicha، Paresh C. |newspaper=The Hindu |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222105503/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/08/25/stories/2003082500540200.htm |archivedate=22 دسمبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; کمپنی دی پہلی پیداوار، ''پھر بھی دل اے ہندوستانی'' (2000) سی، جس وچ خان اتے چاولا نے کردار نبھایا، اک وپاری اسپھلتا سی۔&lt;ref name=&quot;2000 BO&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=206&amp;catName=MjAwMA== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130811213429/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=206&amp;catName=MjAwMA٪3D٪3D |archivedate=11 اگست 2013 |title=Box Office 2000 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; استوں اک ہفتہ بعد [[ریتک روشن]] دے ابھنی وچ ''کہو نہ پیار اے'' رلیز ہوئی، جس 'وی الوچکا دا مننا سی کی ایہہ نوا چہرا خان تے بھاری پے گیا اے۔ ریڈپھ۔کام دی سوپنا مترا نے خان بارے اندازا لگایا اتے دسیا کہ، &quot;سچ کہاں تاں، ایہہ صحیح سماں اے جدوں اس نے اپنے ابھنی نوں تھوڑا نواں کیتا اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2000/jan/21hind.htm |title=I love my car&amp;nbsp;؛– and my country |author=Mitter، Swapna |publisher=Rediff.com |date=21 جنوری 2000 |accessdate=17 دسمبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924141006/http://www.rediff.com/movies/2000/jan/21hind.htm |archivedate=24 ستمبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; خان نے [[کمل ہاسن]] دی ''اے رام'' (2000) وچ معاون کردار نبھایا، جو [[تمل بولی|تمل]] اتے [[ہندی بولی|ہندی]] وچ اکو ویلے گئی سی۔ اس نے اس طرحاں امجد خان نامک اک پراتتو-سائنسدان دے کردار نبھا کے اپنی تمل دی شروعات کیتی۔&lt;ref name=&quot;HRR&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/2000/02/25/stories/09250221.htm |title=Film Review: ''Hey! Ram'' |work=The Hindu |date=25 فروری 2000 |accessdate=27 مئی 2015 |author=Reddy، T. Krithika |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222105630/http://www.thehindu.com/thehindu/2000/02/25/stories/09250221.htm |archivedate=22 دسمبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اوہ کمل ہاسن نال کم کرن دی اچھا کرن اوسنے نشلک مظاہرہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/SRK-didnt-take-money-for-Hey-Ram/articleshow/20313213.cms |title=SRK didn't take money for Hey Ram |work=The Times of India |date=29 مئی 2013 |accessdate=16 جنوری 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015091010/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/SRK-didnt-take-money-for-Hey-Ram/articleshow/20313213.cms |archivedate=15 اکتوبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2000/jun/10shah1.htm |title=The scary part is that the adulation will go away |publisher=Rediff.com |last=Taliculam |first=Sharmila |date=10 جون 2000 |accessdate=16 جنوری 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160712134309/http://www.rediff.com/movies/2000/jun/10shah1.htm |archivedate=12 جولائی 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; خان دی کارگزاری اُتے، [[د ہندو|دِ ہندو]] دے ٹی۔ کرتھیکا ریڈی نے لکھیا، &quot;شاہ رخ خان، ہمیشہ دی طرحاں نرپکھّ کارگزاری نال آیا اے۔&quot;&lt;ref name=&quot;HRR&quot; /&gt;

2001 وچ، ڈریمز انلمٹیڈ نے خان نال واپسی دی کوشش کیتی، جس وچ سنتوش سون دے تریخی مہاکوِ ''اشوکا'' وچ مکھ کردار نبھایا، ایہہ بادشاہ [[اشوک]] دے جیون دا کجھ انشک خیالی ذکر سی۔ اس فلم نوں مثبت پرتیکریا لئی [[وینس فلم پھیسٹیول]] اتے [[ٹورانٹو انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول|2001 ٹورانٹو انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول]] اُتے پردرشت کیتا گیا سی &lt;ref name=&quot;newyork911&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2001/oct/24mkt.htm |title=Hype 'n' Hoopla |accessdate=31 دسمبر 2008 |author=Chhabra، Aseem |date=24 اکتوبر 2001 |publisher=Rediff.com |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090630033853/http://www.rediff.com/movies/2001/oct/24mkt.htm |archivedate=30 جون 2009 |df=}}&lt;/ref&gt; پر اس فلم دا بھارتی باکس آفساں وچ بہت ماڑا مظاہرہ سی۔&lt;ref name=&quot;BO 2001&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=207&amp;catName=MjAwMA== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117042738/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=207&amp;catName=MjAwMA٪3D٪3D |archivedate=17 جنوری 2012 |title=Box Office 2001 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; جتجدوں اتپاد کمپنی دا نقصان ودھدا رہا،{{sfn|Chopra|2007|pp=181–190}} خان نوں srkworld.com، اک کمپنی جو اسنے ڈریمز انلمٹیڈ نال شروع کیتی سی، نوں بند کرن لئی مجبور ہونا پیا۔ دسمبر 2001 وچ، کرشنا ونسی دی ''طاقت: دِ پاور'' وچ اک ایکشن کرم کردیاں خان نوں ریڑ دی ہڈی اُتے لگ گئی سی۔&lt;ref name=&quot;prolapsed disc&quot;&gt;{{cite news |url=http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20030324/cinema.html |title=Star Stuck |date=24 مارچ 2003 |accessdate=28 جون 2012 |author=Chopra، Anupama |work=India Today |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426033118/http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20030324/cinema.html |archivedate=26 اپریل 2013 |df=}}&lt;/ref&gt; بعد وچ اس دا پرولیسپڈ ڈسک نال ندان کیتا گیا اتے کئی تھیریپیاں دی کوشش کیتی گئی۔ ایہناں وچوں کسے نال وی سٹّ دا مستقل حل نہیں ہویا، جس نال اسنوں شوٹنگ کردے ویلے بہت درد ہندا سی۔&lt;ref name=&quot;prolapsed disc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RediffCCInterview&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/jul/15sd3.htm |title=What makes SRK the richest man in the world؟ |publisher=Rediff.com |author=Jha، Subhash K |date=15 جولائی 2003 |accessdate=28 جون 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111228135518/http://www.rediff.com/movies/2003/jul/15sd3.htm |archivedate=28 دسمبر 2011 |df=}}&lt;/ref&gt; 2003 دی شروعات تک، اس دی حالت اس حد تک وگڑ گئی سی کہ اس نوں لنڈن دے ویلنگٹن ہسپتال، وکھے اینٹیٹر سرویکل ڈسکیکٹومی اتے پھیوزن سرجری کرواؤنی پئی سی۔&lt;ref name=&quot;pressure&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/feb/27srk.htm |title=SRK to be discharged on Thursday |publisher=Rediff.com |author=Bhatia، Shyam |date=27 فروری 2003 |accessdate=27 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150121074916/http://www.rediff.com/movies/2003/feb/27srk.htm |archivedate=21 جنوری 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;problem&quot;&gt;{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Bollywood-Main-Hoon-Naa-says-Shah-Rukh/articleshow/39696603.cms؟ | title=Bollywood، Main Hoon Naa، says Shah Rukh |author=Ahmed، Rashmee Z |author2=Pillai، Jitesh | work=The Times of India | date=8 مارچ 2003 | accessdate=28 جون 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/I-will-be-back-Shah-Rukh-Khan/articleshow/46908205.cms |title=I will be back: Shah Rukh Khan |work=The Times of India |date=20 مئی 2003 |accessdate=28 جون 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120821122254/http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/I-will-be-back-Shah-Rukh-Khan/articleshow/46908205.cms |archivedate=21 اگست 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; جون 2003 وچ خان نے دوبارہ شوٹنگ شروع کیتی، پر اس نے اپنا کم بوجھ گھٹا دتا اتے اس نے سلانہ طور تے قبول کیتیاں فلماں دیاں کرداراں نوں گھٹا دتا۔&lt;ref name=&quot;RediffCCInterview&quot; /&gt;

[[File:Devdas CD-Rom Release.jpg|thumb|right|خان نال [[ایشوریا رائے بچن|ایشوریا رائے]] ''دیوداس'' فلم دے سنگیت ویلے]]
اس ویلے آدتیا چوپڑہ دی ''محبتین'' (2000) اتے کرن جوہر دی خاندانی ڈرامہ ''کبھی خوشی کبھی غم۔.۔'' (2001)&lt;ref name=&quot;2000 BO&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;overseas&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/cpages.php؟pageName=overseas_earners |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905204607/http://www.boxofficeindia.com/cpages.php؟pageName=overseas_earners|archivedate=5 ستمبر 2013|title=Overseas Earnings (Figures in Ind Rs)|publisher=Box Office India|accessdate=13 مئی 2014}}&lt;/ref&gt; خان دیاں کامیاب فلماں سن، جنہاں نوں خان اپنے پیشے دا موڑ کہندا اے۔&lt;ref name=&quot;Rediff&quot;&gt;{{cite web|title='Maybe people love me too much! |url=http://www.rediff.com/entertai/2001/dec/13shah.htm |author=Sidana، Latika |publisher=Rediff.com |date=13 دسمبر 2001 |accessdate=3 مئی 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114014210/http://www.rediff.com/entertai/2001/dec/13shah.htm |archivedate=14 نومبر 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; دوواں فلماں نے [[امیتابھ بچن]] نوں اک تاناشاہی شخصیت وجوں پیش کیتا اتے دوہاں آدمیاں دے وچاردھاری جدوجہداں نوں پیش کیتا۔{{Sfn|Mehta|Pandharipande|2011|p=151}}{{sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=401}} فلماں وچ خان دی کارگزاری نں مکمل عوامی تعریف ملی اتے اس نوں ''محبتین'' لئی سبتوں ودھیا اداکار لئی دوجا فلمفیئر کرٹکس انعام دتا گیا سی۔&lt;ref name=FFAwardsPDF /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/kabhi-khushi-kabhie-gham/critic-review/ |title=Movie Review: Kabhi Khushi Kabhie Gham |accessdate=30 ستمبر 2007 |author=Adarsh، Taran |date=11 دسمبر 2001 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192521/http://www.bollywoodhungama.com/movie/kabhi-khushi-kabhie-gham/critic-review/ |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; ''کبھی خوشی کبھی غم۔.۔'' اگلے پنج سالاں لئی غیرملکی بازار وچ سبھ توں ودھ کمائی کرن والا بھارتی اتپاد رہا۔&lt;ref name=&quot;Worldwide gross&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120503222655/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU٪3D |archivedate= 3 مئی 2012 |title=Top Lifetime Grossers Worldwide (IND Rs) |accessdate=13 مئی 2014 |publisher=Box Office India |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; 2002 وچ، خان نے [[سنجے لیلا بنسالی]] دی فلم ''دیوداس'' وچ [[ایشوریا رائے بچن|ایشوریا رائے]] دے الٹ اک ودروہی شرابی دی کردار نبھایا۔ {{INR}}500 ملیان ($ 7.0 ملیان) توں ودھ دی لاگت نال بنی ایہہ فلم اس ویلے سبھ توں مہنگے بالیوڈّ فلم سی،&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.frontline.in/static/html/fl1917/19171320.htm |title=The unbearable opulence of Devdas |work=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |date=17 اگست 2002 |accessdate=22 مارچ 2015 |author=Deshpande، Sudhanva |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140530132657/http://www.frontline.in/static/html/fl1917/19171320.htm |archivedate=30 مئی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; حالانکہ اسنے {{INR}}840 ملیان (US $ 12 ملیان) دی آمدنی کرکے لاگت وصول کر لئی سی۔&lt;ref name=&quot;Worldwide gross&quot; /&gt; اس فلم نے 10 فلمپھیئر اوارڈ، جس وچ خان لئی بہترین اداکار،&lt;ref name=toi-awards /&gt; اتے ''غیر انگریزی بولی وچ ودھیا فلم لئی باپھٹا'' اوارڈ شامل ہن، سمیت ک انعام حاصل کیتے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/english/hollywood/news/Devdas-nominated-for-best-foreign-film-at-Bafta/articleshow/35681339.cms |title=Devdas nominated for best foreign film at Bafta |work=The Times of India |date=27 جنوری 2003 |accessdate=30 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150911000628/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/english/hollywood/news/Devdas-nominated-for-best-foreign-film-at-Bafta/articleshow/35681339.cms |archivedate=11 ستمبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; اسدے بعد خان نے کرن جوہر ولوں لکھی ''کلھ ہو نہ ہو (2003)''، اتے نیویارک سٹی وچ طے کیتی اک کامیڈی-ڈرامہ کیتی، جو کہ گھریلو پدھر اُتے سبھ توں ودھ کمائی کرن والی دوجی فلم بن گئی سی اتے اس سال باہری بازاراں وچ سبھ توں ودھ کمائی کرن والی دوجی فلم بالیوڈّ فلم بن گئی۔&lt;ref name=&quot;overseas&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;2003 BO&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=209&amp;catName=MjAwMA== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015210718/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=209&amp;catName=MjAwMA٪3D٪3D |archivedate=15 اکتوبر 2013 |title=Box Office 2003 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; [[جیا بچن]]، [[صیف علی خان]]، اتے [[پریتی زنٹا]] دے نال سہِ-ابھنی والی اس فلم وچ خان نے امن ماتھر، جو گھاتک دل دی بیماری والا انسان سی، دی کردار نبھایا، جس لئی آلوچکاں نے ناظرین اُتے اسدے بھاوناتمک اثر دی تعریف کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thehindu.com/mp/2003/12/01/stories/2003120100420300.htm |title=Fall in love now&amp;nbsp;؛۔.۔ Kal Ho Naa Ho |work=The Hindu |author=Salam، Ziya Us |date=1 دسمبر 2003 |accessdate=13 جنوری 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222044935/http://www.thehindu.com/mp/2003/12/01/stories/2003120100420300.htm |archivedate=2016-12-22}}&lt;/ref&gt; عزیز مرزا دی پھمل ''چلتے چلتے'' (2003) وچ جوہی چاولا نوں لین وچ اسپھلتا نوں لے کے خان اتے ڈریمز انلمٹیڈ دے ہور سہبھاگیاں دے وچکار آپسی اختلاف پیدا ہو گئے اتے فلم دی سفلتا دے باو جود وی اوہ وکھو وکھرے ہو گئے۔{{sfn|Chopra|2007|pp=194–195}}

=== 2004–2009: مڑ توں سرجیت ===
2004 خان لئی اک تنقیدی اتے وپاری کامیاب سال سی۔ اس نے ڈریمز انلمٹیڈ نوں ریڈّ چیلیز اینٹرٹینمینٹ وچ بدل دتا، اک پروڈیوسر وجوں اپنی بیوی غوری نوں شامل کیتا۔&lt;ref name=RedCh&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shreyas-Talpade-set-to-venture-into-production/articleshow/12728369.cms |title=Shreyas Talpade set to venture into production |work=The Times of India |date=19 اپریل 2012 |accessdate=1 اگست 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150912020828/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shreyas-Talpade-set-to-venture-into-production/articleshow/12728369.cms |archivedate=12 ستمبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; کمپنی دے پہلے پیداوار وچ، اسنے [[فراہ خان]] دے ڈریکشن وچ بنی فلم ایکشن کامیڈی مسالہ فلم ''میں ہوں نہ'' وچ کردار نبھایا۔ [[بھارت-پاک تعلقات|بھارت-پاکستان تعلقاں]] دا اک خیالی لیکھا-جوکھا، اس نوں کجھ ٹپنیکاراں ولوں پاکستان دے روڑھیوادی چتر توں ستھائیولن دی اک سچیت کوشس دے طور اُتے دیکھیا گیا۔{{sfn|Bharat|Kumar|2012|p=43}} پھر خان نے یش چوپڑہ دی رومانس فلم [[ویر-زارا]] وچ اک بھارتی ہوائی فوج دے پائلٹ دی کردار نبھایا جس نوں اک پاکستانی عورت (پرٹی زنٹا) نال پیار ہو جاندا اے، جس نوں 55 ویں برلن فلم پھیسٹیول وچ دکھایا گیا سی&lt;ref&gt;{{cite web|title=Yash Chopra On Berlin Film Festival Jury |date=18 جنوری 2006 |url=http://www.yashrajfilms.com/news/yc_berlinaile.htm |publisher=[[Yash Raj Films]] |accessdate=17 اکتوبر 2007 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070618144056/http://www1.yashrajfilms.com/news/yc_berlinaile.htm |archivedate=18 جون 2007 |df=}}&lt;/ref&gt; ایہہ 2004 وچ بھارت دی سبھ توں ودھ کمائی کرن والی فلم سی، جسنے دنیا بھر وچ {{INR}}940 ملیان (US $ 13 ملیان) دی کمائی کیتی اتے ''میں ہوں نہ'' {{INR}}680 ملیان (US $ 9.5 ملیان) نال دوجی سبھ توں ودھ کمائی کرن والی فلم بن گئی۔&lt;ref name=&quot;Worldwide gross&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;2004 BO&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.phpitemCat=210&amp;catName=MjAwMA==|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130811210038/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=210&amp;catName=MjAwMA٪3D٪3D |archivedate=11 اگست 2013 |title=Box Office 2004 |publisher=Box Office India |accessdate=14 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Don premiere.jpg|thumb|left|[[پرینکا چوپڑہ]] نال 2006 وچ ''ڈون'' دی پریمیئر اُتے خان]]
2004 دی اپنی آخری ریلیز آشوتوش گوواریکر دے سماجی ناٹک ''سودیش'' وچ خان نے [[ناسا]] دے سائنسدان وجوں کردار نبھایا، جو کہ پھلورڈا دے کینیڈی سپیس سینٹر دے ناسا دے کھوج مرکز وچ بنن والی پہلی بھارتی پھمل بن گئی۔&lt;ref name=&quot;Hindustan0314&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-s-swades-project-launched-by-nasa/story-2o0is9HfM09a8NuyazyXzO.html |title=Shah Rukh Khan's Swades project launched by NASA |work=Hindustan Times |date=5 مارچ 2014 |accessdate=27 دسمبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001124956/http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-s-swades-project-launched-by-nasa/story-2o0is9HfM09a8NuyazyXzO.html |archivedate= 1 اکتوبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; فلم ودوان سٹیپھن ٹیو نے فلم نوں &quot;بالیوڈّ واستوکتا&quot; دی اک اداہرن دے طور تے درسایا اے، جس وچ ہندی سنیما وچ روایتی ذکر اتے ناظرین دی امید وچ اکسارتا دکھائی گئی اے۔{{sfn|Teo|2013|p=123}} دسمبر 2013 وچ، د ٹائیمز آف انڈیا نے خبر دتی کہ خان نے اس فلم نوں بھاوناتمک طور تے بھاری اتے جیون بدلن والے تجربہ دے روپ وچ دیکھیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shah-Rukh-Khan-yet-to-see-Swades/articleshow/27533807.cms|title=Shah Rukh Khan yet to see 'Swades'|work=The Times of India|date=17 دسمبر 2013|accessdate=27 دسمبر 2014}}&lt;/ref&gt; ''ویرائٹی'' دے ''ڈیریک ایلی'' نے خان دی کارگزاری نوں &quot;ااستحکام&quot; دے روپ وچ پایا &quot;اک اک سوے-مطمعن پرواسی نے غریب بھارتی کساناں نوں مغربی ملّ لیاؤن لئی مقرر کیتا&quot;،&lt;ref&gt;{{cite web|author=Elley، Derek |url=https://variety.com/2004/film/reviews/swades-we-the-people-1200528995/ |title=Review: 'Swades: We، the People' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=17 دسمبر 2004 |accessdate=27 دسمبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150112002427/https://variety.com/2004/film/reviews/swades-we-the-people-1200528995/ |archivedate=12 جنوری 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; مگر جنتیش پلے سمیت کئی فلم آلوچکاں نے منیا کہ ایہہ اسدا اج تک دا سبھ توں چنگا ابھنی اے۔&lt;ref name=&quot;rediffswades&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-10-best-bollywood-movies-of-the-decade/20110112.htm#4 |title=10 Best Bollywood Movies of the Decade |publisher=Rediff.com |date=12 جنوری 2011 |accessdate=12 جنوری 2012 |page=4 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121152447/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-10-best-bollywood-movies-of-the-decade/20110112.htm |archivedate=21 جنوری 2012 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Pillai، Jitesh |url=http://www.swades.com/filmreviews4.html |title=Swades :: we، the people |work=[[The Sunday Times (India)|The Sunday Times]] |date=19 دسمبر 2004 |accessdate=12 جنوری 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018092525/http://www.swades.com/filmreviews4.html |archivedate=18 اکتوبر 2014}}&lt;/ref&gt; اسنوں 2004 دیاں تناں فلماں لئی فلمفیئر بیسٹ ایکٹر انعام لئی نامزد کیتا گیا سی اتے اخیر اوہناں نوں ''سودیس'' لئی انعام ملیا۔&lt;ref name=toi-awards /&gt;&lt;ref name=FFAwardsPDF /&gt; بعد وچ فلمفیئر وچ بالیوڈّ دے &quot;ٹوپ 80 آئیکونک پرپھورمینس&quot; دے 2010 دے انک وچ اسدا مظاہرہ شامل اے۔&lt;ref name=&quot;iconic&quot;&gt;{{cite journal|url=http://filmfare.com/articles/80-iconic-performances-310-953.html |title=80 Iconic Performances 3/10 |journal=[[Filmfare]] |date=4 جون 2010 |accessdate=12 جنوری 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627103954/http://www.filmfare.com/articles/80-iconic-performances-310-953.html |archivedate=27 جون 2011}}&lt;/ref&gt;

2005 وچ، خان نے ''امول پالیکر'' دیو سوچ ناٹک، ''پہیلی'' وچ کم کیتا ایہہ فلم بھارت دی 79 ویں اکیڈمی اوارڈ وچ سبتوں ودھیا غیرملکی بولی دی فلم لئی پیش کیتی گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/sep/26paheli.htm |title=Paheli is India's Oscar entry |date=26 ستمبر 2005 |publisher=Rediff.com |accessdate=5 جون 2009 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090828043613/http://www.rediff.com/movies/2005/sep/26paheli.htm |archivedate=28 اگست 2009 |df=}}&lt;/ref&gt; بعد وچ اسنے کرن جوہر تیجی وار مل کے سنگیتک رومانٹک ناٹک ''کبھی الوداع نہ کہنا'' (2006) وچ کم کیتا، جو نیویارک سٹی وچ دو ناخوش ویااے لوکاں دی کہانی اے، جو ویاہ توں وکھرے تعلقات بناؤندے ہن۔ اس فلم وچ امیتابھ بچن، پرٹی زنٹا، [[ابھشیک بچن]]، رانی مکھرجی اتے کرن کھیر شامل ہن۔ ایہہ فلم دنیا بھر وچ {{INR}}1.13 بلیئن (US $ 16 ملیان) توں ودھ دی کمائی نال غیرملکی بازار وچ بھارت دی سبھ توں کمائی کرن والی فلم وجوں ابھری۔&lt;ref name=&quot;Worldwide gross&quot; /&gt; ''کبھی الوداع نہ کہنا'' اتے ایکشن فلم ''ڈون''، 1978 دی اسے نام دی فلم دی ریمیک، دے کردار نے خان نوں فلمفیئر اوارڈز وچ بیسٹ ایکٹر نامزدگی دتی۔&lt;ref name=&quot;taran&quot;&gt;{{cite web|last=Adarsh |first=Taran |title=Don&amp;nbsp;؛– The Chase Begins Again: Movie Review |url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/don-the-chase-begins-again/critic-review/ |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=26 جولائی 2011 |date=20 اکتوبر 2006 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130191913/http://www.bollywoodhungama.com/movie/don-the-chase-begins-again/critic-review/ |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://variety.com/2007/film/markets-festivals/don-3-1200511334/ |journal=Variety |author=Elley، Derek |title=Review: 'Don' |date=3 جنوری 2007 |accessdate=23 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117031904/https://variety.com/2007/film/markets-festivals/don-3-1200511334/ |archivedate=17 نومبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;

2007 وچ، خان نے اک بدنام ہاکی کھڈاری نوں دکھایا، جو یشراج پھلمز دے اردھ-خیالی ''چکّ دے! انڈیا'' وچ بھارتی خواتین قومی ہاکی ٹیم نوں عالمی کپ دی سفلتا لئی کوچنگ دندا اے۔ بھائیچند پٹیل نے نوٹ کیتا کہ خان، جو اپنی یونیورسٹی دی ہاکی ٹیم نال جڑیا سی،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india/chak-de-india-takes-srk-down-memory-lane/story-CqMprEJb0BT6Wk6stJ7rWM.html |title=''Chak De India'' takes SRK down memory lane |work=Hindustan Times |date=6 اگست 2007 |accessdate=1 اگست 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001115624/http://www.hindustantimes.com/india/chak-de-india-takes-srk-down-memory-lane/story-CqMprEJb0BT6Wk6stJ7rWM.html |archivedate= 1 اکتوبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; نے ضروری طور تے اپنے آپ نوں &quot;زمین، اداروادی، بھارتی مسلمان&quot; دے روپ وچ پیش کیتا۔{{Sfn|Patel|2012|p=245}} بھارت اتے ودیساں وچ ودھیا مظاہرہ کردے ہوئے،&lt;ref name=&quot;Worldwide gross&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;director&quot;&gt;{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/ET_Cetera/Directors_pick_Taare_Zameen_Chak_De/articleshow/2661102.cms |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080421200216/http://economictimes.indiatimes.com/ET_Cetera/Directors_pick_Taare_Zameen_Chak_De/articleshow/2661102.cms|archivedate=21 اپریل 2008|title=''Taare Zameen Par''، ''Chak De'' top directors' pick in 2007|accessdate=10 اپریل 2008|date=29 دسمبر 2007|work=The Economic Times}}&lt;/ref&gt; خان نے اپنے کارگزاری لئی سبھ توں ودھیا اداکار لئی اک ہور فلمفیئر اوارڈ حاصل کیتا،&lt;ref name=toi-awards /&gt; جس وچ سیئینئین-آئیبیئین دے راجیو مسند &quot;بناں کسے خاص ٹرپنگ دے، اسدے کسے وی ٹریڈمارک جادو دے بغیر&quot; منیا۔&lt;ref name=&quot;typicalactingstyle&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.news18.com/videos/india/masands-verdict-chak-de-india-270725.html |title=Review: ''Chak De's&amp;nbsp;؛۔.۔'' a winner all the way |publisher=CNN-News18 |author=Masand، Rajeev |date=16 فروری 2008 |accessdate=12 جنوری 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130191117/http://www.news18.com/videos/india/masands-verdict-chak-de-india-270725.html |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; فلمفیئر نے اپنے ''چوٹی دے 80 آئیکانک مظاہرہ'' دے 2010 دے انک وچ اسدی کارگزاری شامل کیتی سی۔&lt;ref name=&quot;Filmfare&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.filmfare.com/articles/80-iconic-performances-810-989.html |title=80 Iconic Performances 8/10 |journal=Filmfare |date=8 جون 2010 |accessdate=5 فروری 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101104033800/http://www.filmfare.com/articles/80-iconic-performances-810-989.html |archivedate=4 نومبر 2010}}&lt;/ref&gt; اسے سال، خان نے پھراہ خان دے پنر میل میلوڈراما ''اوم شترقی اوم'' وچ [[ارجن رامپال]]، [[دیپکا پادکون]] اتے [[شریئس تلپڈے]] نال ابھنی کیتا، جس وچ اسنے نے 1970 دے جونیئر کلاکار اتے 2000 دے دہاکے دے سپر سٹار وجوں دوبارہ جم لین والے دی کردار نبھایا۔ ایہہ فلم 2007 دی دونو مقامی اتے ودیساں وچ، سبھ توں ودھ کمائی کرن والی گھریلو بھارتی فلم بن گئی۔&lt;ref name=&quot;overseas&quot; /&gt;&lt;ref name=boi2007&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=214&amp;catName=MjAwNw== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117062226/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=214&amp;catName=MjAwNw٪3D٪3D |archivedate=17 جنوری 2012 |title=Box Office 2007 |publisher=Box Office India |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=yes |df=}}&lt;/ref&gt; ''اوم شترقی اوم'' نال خان نے فلمفیئر دی سبتوں ودھیا ایکٹر لئی سال دا دوجی نامزدگی حاصل کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://businessofcinema.com/bollywood-news/darsheel-nominated-for-filmfare-best-actor/21908 |title=Darsheel nominated for Filmfare best actor |publisher=Business of Cinema |date=8 فروری 2008 |accessdate=7 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141027034339/http://businessofcinema.com/bollywood-news/darsheel-nominated-for-filmfare-best-actor/21908 |archivedate=27 اکتوبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; ''ہندوستان ٹائیمز'' دے خالد محمد نے لکھیا، &quot;ادم شاہ رخ خان نال متعلق اے، جو اپنی ہستاکھر والی سٹائل دے نال کامیڈی، اچّ ناٹک کریا نال سہج اتے سبھاوک طور تے بدھیمانی نال نجٹھدا اے&quot;۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Review: ''Om Shanti Om'' |url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/review-om-shanti-om/story-iyy6N2Jd4kkAfxH5FtqUdL.html |author=Khalid Mohammed |work=Hindustan Times |date=10 نومبر 2007 |accessdate=7 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001102535/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/review-om-shanti-om/story-iyy6N2Jd4kkAfxH5FtqUdL.html |archivedate= 1 اکتوبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;

خان نے تیجی وار آدتیا چوپڑہ دے نال رومانٹک ڈرامہ ''[[رب نے بنا دی جوڑی]]'' (2008) وچ [[انشکا شرما]] دے نال کم کیتا، جو اس ویلے اک نواؤن سی۔ اسنے گھٹ آتم-اعزاز والے شرمیلے آدمی، سریندر ساہنی دا کردار نبھایا، جسدی جوان ویاہتا بیوی (شرما) لئی اسدا پیار اسنوں راج وچ تبدیل کر دندا اے۔ [[نیویارک ٹائیمز|د نیویارک ٹائیمز]] دے ریچل سلٹز نے خان دی دوہری کردار نوں &quot;ٹیلر میڈ&quot; کیہا اتے اس نوں اپنیاں پرتجذبات پردرشت کرن دا موقع دے دتا&lt;ref&gt;{{cite news|last=Saltz |first=Rachel |url=https://www.nytimes.com/2008/12/13/movies/13jodi.html |title=Bollywood's Shahrukh Khan Plays a Forlorn Husband Who Makes the Right Moves |work=[[نیویارک ٹائیمز]] |date=12 دسمبر 2008 |accessdate=13 جنوری 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150523043655/http://www.nytimes.com/2008/12/13/movies/13jodi.html |archivedate=23 مئی 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; حالانکہ ایپیلاگ توں ڈیپ کنٹریکٹر نے سریندر دے کردار، راج دے کردار نالوں زیادہ طاقتور محسوس کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Epilogue Jammu، Vol 3، Issue 2 |title=Khan Vs. Khan and Formula Vs. Non-Formula |url=https://books.google.com/books؟id=6EQ2mAzlU64C&amp;pg=PA67 |author=Contractor، Deep |date=1 فروری 2009 |page=67 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230121908/https://books.google.com/books؟id=6EQ2mAzlU64C&amp;pg=PA67 |archivedate=30 دسمبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; دسمبر 2008 وچ، مدثر عزیز دی ''دلہا مل گیا'' وچ چھوٹی جہی کردار نبھاؤندے ہوئے خان نوں موڈھے دی سٹّ لگ گئی۔ اس ویلے اسنے کافی پھزیؤتھیرپی سیشن کروایا پر درد نے اس نوں لگبھگ امستقل طور اُتے چھڈّ دتا اتے فروری 2009 وچ اسدی آرتھروسکوپک سرجری ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_srk-waiting-for-docs-word-on-shoulder-injury_1226072 |title=SRK waiting for doc's word on shoulder injury |author=Shetty-Saha، Shubha |work=Daily News and Analysis |date=29 جنوری 2009 |accessdate=13 جنوری 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120301130603/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_srk-waiting-for-docs-word-on-shoulder-injury_1226072 |archivedate= 1 مارچ 2012 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Workload-takes-toll-on-Shah-Rukh-Khan/articleshow/9977609.cms؟ |title=Workload takes toll on Shah Rukh Khan |work=The Times of India |author=Shelar، Jyoti |date=14 ستمبر 2011 |accessdate=13 جنوری 2012}}&lt;/ref&gt; اس نے 2009 دی فلم ''بلو'' وچ بالیوڈّ دے سپرسٹار ساحر خان دی کردار نبھایا، جس وچ اس نے اپنے آپ دا اک کلپناشیل ورژن پیش کیتا، جس وچ اس نے اداکاراواں [[قرینہ کپور]]، پرینکا چوپڑہ اتے دیپکا پادکون نال سنگیت دے آئٹم نمبر پیش کیتا۔&lt;ref name=fji&gt;{{cite web|url=http://www.filmjournal.com/content/film-review-billu-barber |title=Film Review: Billu Barber |author=Lovece، Frank |work=[[Film Journal International]] |date=19 فروری 2009 |accessdate=20 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402112959/http://www.filmjournal.com/content/film-review-billu-barber |archivedate= 2 اپریل 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; جدوں دیش بھر وچ ہیئرڈریسراں نے شکایت کیتی کہ شبد &quot;نائی&quot; اپمانجنک سی تاں فلم دے پروڈیؤسر کمپنی ریڈّ چلز دے مکھی ہون دے ناطے، خان نے فلم دا سرلیکھ ''بلو باربر'' توں ''بلو'' بدلنا پیا۔ کمپنی نے بلبورڈ اُتے اپمانجنک شبد نوں ڈھکیا جو پہلاں ہی اصلی سرلیکھ دے نال قائم کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://inhome.rediff.com/movies/2009/feb/10billu-not-barber.htm |title=Coming soon: ''Billu''، not Barber |publisher=Rediff.com |date=10 فروری 2009 |accessdate=23 دسمبر 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090213094223/http://inhome.rediff.com/movies/2009/feb/10billu-not-barber.htm |archivedate=13 فروری 2009 |df=}}&lt;/ref&gt;

=== 2010–2014: ''مائی نیم اج خان'' اتے ایکشن اتے کامیڈی دا پھلار ===
[[File:SRK Kajol &amp; Karan.jpg|thumb|ڈریکٹر [[کرن جوہر]] اتے سہِ-کلاکار [[کاجول]] نال ''مائی نیم اج خان'' دے اک پروگرام ویلے خان]]

[[ڈینی بوئیئل]] دی [[سلمڈوگ ملینیئر]] وچ [[انل کپور]] دے کردار انکار کرن توں بعد، اس نے ''مائی نیم اج خان'' (2010) دی شوٹنگ شروع کر دتی، ایہہ ڈریکٹر کرن جوہر نال اس دا چوتھا اتے کاجول نال چھیواں تعاون سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-dont-regret-turning-down-Slumdog-SRK/articleshow/4001941.cms؟ |title=I don't regret turning down Slumdog: SRK |work=The Times of India |date=20 جنوری 2009 |accessdate=10 ستمبر 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141215104051/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-dont-regret-turning-down-Slumdog-SRK/articleshow/4001941.cms |archivedate=15 دسمبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; ایہہ فلم سچی کہانی اُتے مشتمل اے اتے 11 ستمبر دے حملیاں توں بعد اسلام دے وشواساں دے پچھوکڑ دے خلاف اے۔ خان، رضوان خان اک مسلم دے کردار نبھاؤندا اے، جو ہلکے اسپرجر سنڈروم توں پیڑت اے، جو دیش دے صدر نوں ملن لئی امریکہ بھر دی سفر اُتے نکلدا اے۔ فلم ودوان سٹیپھن ٹیو خان دے کردار وچ &quot;طاقتور رس ملاں دا پرتیک&quot; اتے &quot;خان دی گلوبل بالیوڈّ وچ اینارآئی پچھان دی نمائندگی&quot; کرن دی اک ہور مثال دیکھدا اے۔{{sfn|Teo|2013|p=125}} بناں کسے پکھپات دے اک پیڑت دی صحیح تصویر حاصل کرن لئی، خان نے کئی مہینے کتاباں پڑھ کے، وڈیو دیکھ کے اتے حالات نال متاثر لوکاں نال گل بات کرکے اپنی کردار دی کھوج کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/srk-plays-a-character-with-asperger-s-syndrome/556738/ |title=SRK plays a character with Asperger's syndrome |work=The Indian Express |author=Sahgal، Natasha |date=20 دسمبر 2009 |accessdate=13 مئی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514114239/http://archive.indianexpress.com/news/srk-plays-a-character-with-asperger-s-syndrome/556738/ |archivedate=14 مئی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/InterviewsCinema/My-Name-Is-Khan-will-entertain-SRK/Article1-506320.aspx | title=''My Name Is Khan'' will entertain: SRK |work=Hindustan Times |date=7 فروری 2010| accessdate=12 جون 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114054039/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/InterviewsCinema/My-Name-Is-Khan-will-entertain-SRK/Article1-506320.aspx |archivedate=14 نومبر 2012}}&lt;/ref&gt; رلیز ہون اُتے، ''مائی نیم اج خان'' بھارت توں باہر سبھ توں ودھ کمائی کرن والیاں بالیوڈّ فلماں وچوں اک بن گئی&lt;ref name=&quot;Worldwide gross&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;overseas&quot; /&gt; اتے خان نوں سبتوں ودھیا ایکٹر دا اٹھواں فلمفیئر انعام دتا،&lt;ref name=toi-awards /&gt; اداکار دلیپ کمار نال گٹھ وچ سبھ توں زیادہ جت لئی ریکارڈ دے برابر اے۔&lt;ref name=FF8&gt;{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059519.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213172113/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059519.cms|archivedate=13 دسمبر 2014 |title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 9)|work=The Times of India |accessdate=10 جون 2014 |deadurl=no}}&lt;/ref&gt; ویرائیٹی توں جے ویسبرگ نے نوٹ کیتا کہ جس طرحاں خان نے &quot;اکھاں چراؤدے، لچکیلے قدماں، [اتے] یادپات کیتے گئے پاٹھاں دے تکھے دہراؤ&quot;، نال ایسپرجر دے پیڑت نوں درسایا اے، ایہہ مندے ہن کہ &quot;سمقررہ کارگزاری ایہہ یقینی اے کہ اؤٹزم سوسائٹی دی سونے دی سیل پروانگی&quot; ہوویگی۔&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://variety.com/2010/film/markets-festivals/my-name-is-khan-1117942163/ |title=Review: 'My Name Is Khan' |accessdate=25 اکتوبر 2011 |last=Weisberg، Jay |date=14 فروری 2010 |journal=Variety |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150617210650/https://variety.com/2010/film/markets-festivals/my-name-is-khan-1117942163/ |archivedate=17 جون 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;

2011 وچ، خان نے ارجن رامپال اتے قرینہ کپور دے نال انبھو سنہا دی سائنس فکشن سپرہیرو فلم ''را۔اون'' وچ ابھنی کیتا، جو اس سٹائل وچ اسدا پہلا کم، اسدے بچیاں دے پکھ وچ سی۔&lt;ref name=geo&gt;{{cite web | url=http://www.geo.tv/3-10-2010/60771.htm | title=Akon to sing in SRK-starer Ra One |publisher=[[Geo TV]] | date=10 مارچ 2010 | accessdate=22 دسمبر 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141223032339/http://www.geo.tv/3-10-2010/60771.htm | archivedate=23 دسمبر 2014}}&lt;/ref&gt; ایہہ فلم لنڈن دے اک ویڈیو گیم ڈجائنر دی کہانی اے جس نے اک خطرناک پاتر پیدا کیتا اے جو اصلی دنیا وچ بھجّ جاندا اے۔ اس نوں بالیوڈّ دے سبھ توں مہنگے پیداوار دا روپ دتا گیا سی؛ اسدا اندازاً بجٹ {{INR}}1.25 بلیئن (17 ملیان ڈالر) سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=It took me 20 years to be an overnight success: Shah Rukh Khan |url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/It-took-me-20-years-to-be-an-overnight-success-Shah-Rukh-Khan/articleshow/10626459.cms؟ |author=Ghosh، Avijit |work=The Times of India |date=6 نومبر 2011 |accessdate=24 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161102083455/http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/It-took-me-20-years-to-be-an-overnight-success-Shah-Rukh-Khan/articleshow/10626459.cms |archivedate= 2 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;expensiveBW&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/SRKs-passion-is-contagious-Arjun/articleshow/7215134.cms؟ |title=SRK's passion is contagious: Arjun |work=The Times of India |date=4 جنوری 2011 |accessdate=13 دسمبر 2011}}&lt;/ref&gt; فلم دے باکس آفس مظاہرہ دے منفی میڈیا کوریج دے باو جود، را۔ون {{INR}}2.4 بلیئن (US $ 33 ملیان) دی کل رقم دے نال اک وتی سفلتا سی۔&lt;ref name=&quot;wgross&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-12-08/news/30490618_1_three-films-eros-international-cinema|title=About 40–45٪ of our revenue comes from box office: Eros International|author=Jain، Kamal|work=The Economic Times|date=8 دسمبر 2011|accessdate=9 دسمبر 2011|archivedate=2012-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121004201623/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-12-08/news/30490618_1_three-films-eros-international-cinema}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnngrossraone&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.news18.com/news/india/bollywood-rediscovered-mega-hits-in-2011-428901.html |date=19 دسمبر 2011 |title=Bollywood rediscovered mega hits in 2011 |publisher=CNN-IBN |accessdate=19 دسمبر 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130191032/http://www.news18.com/news/india/bollywood-rediscovered-mega-hits-in-2011-428901.html |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; فلم، اتے خان دی دوہری کردار دے چترن نے، مشرت تجزیہ حاصل کیتی؛ جدکہ زیادہ تر آلوچکاں نے روبوٹک سپرہیرو ''جی'' دے طور تے اسدی کارگزاری دی تعریف کیتی، حالانکہ اوہناں نے ویڈیؤگیم دے ڈزائینر شیکھر دے کردار دی تنقید کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-aniruddha-guha-reviews-raone-is-beautiful-in-appearance-but-empty-within-1603577 |title=Aniruddha Guha Reviews: Ra.One is beautiful in appearance، but empty within |author=Guha، Aniruddha |work=Daily News and Analysis |date=26 اکتوبر 2011 |accessdate=12 جنوری 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224033654/http://www.dnaindia.com/entertainment/review-aniruddha-guha-reviews-raone-is-beautiful-in-appearance-but-empty-within-1603577 |archivedate=24 دسمبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; خان دی 2011 دی دوجی ریلز ''ڈون 2 سی''، جو ''ڈون'' (2006) دا دوجا حصہ سی،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/movies/srk-excited-about-world-s-first-bad-guy-sequel-don-2_101893.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120109075911/http://zeenews.india.com/entertainment/movies/srk-excited-about-world-s-first-bad-guy-sequel-don-2_101893.htm|archivedate=9 جنوری 2012|title=SRK excited about world's first 'bad guy sequel' Don 2 |publisher=[[Zee News]] |date=11 دسمبر 2011 |accessdate=13 مئی 2014}}&lt;/ref&gt; اپنی کردار لئی تیار ہون لئی، خان نے مکمل ڈھنگ نال کسرت کیتی اتے بہت سارے سٹنٹ خود پیش کیتے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/features/shah-rukh-khan-did-his-own-stunts-in-don-2-farhan-akhtar/ |title=Shah Rukh Khan did his own stunts in Don 2&amp;nbsp;؛– Farhan Akhtar |author=Jha، Subhash K. |publisher=Bollywood Hungama |date=12 دسمبر 2011 |accessdate=18 مارچ 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192519/http://www.bollywoodhungama.com/news/features/shah-rukh-khan-did-his-own-stunts-in-don-2-farhan-akhtar/ |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اس دے مظاہرہ نے اس نوں آلوچکاں توں حالیہ سمیکھیاواں دتیاں؛ [[د ٹائیمز آف انڈیا]] دے نکھت کاظمی نے کیہا، &quot;شاہ رخ کمان وچ بنیا ہویا اے اتے کدے اپنے پیر نہیں چھڈدا، نہ ناٹکی لڑی راہیں اتے نہ ہی ایکشن کٹس وچ&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Don-2/movie-review/11205411.cms |author=Kazmi، Nikhat |title=Movie Reviews: Don 2 |work=The Times of India |date=22 دسمبر 2011 |accessdate=12 جنوری 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120110093411/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/don-2/movie-review/11205411.cms |archivedate=10 جنوری 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; ودیساں وچ سال دا سبھ توں ودھ کمائی والا بالیوڈّ اساری،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=3886&amp;nCat=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120419185606/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=3886&amp;nCat=|archivedate=19 اپریل 2012|title=Top Overseas Grossers 2011: DON 2 Tops Followed By RA.ONE |publisher=Box Office India |date=4 جنوری 2012 |accessdate=13 مئی 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Box Office India&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php؟page=shownews&amp;articleid=3997&amp;nCat|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130811203256/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php؟page=shownews&amp;articleid=3997&amp;nCat|archivedate=11 اگست 2013|title=Top Worldwide Grossers All Time: 37 Films Hit 100 Crore |publisher=Box Office India |date=3 فروری 2012| accessdate=13 مئی 2014}}&lt;/ref&gt; اس نوں 62 ویں برلن انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول اُتے پردرشت کیتا گیا۔ سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/srk-to-attend-don-2-screening-at-berlinale/story-ysRF5wuOmGCm1QNBuvdRSO.html |title=SRK to attend Don 2 screening at Berlinale |work=Hindustan Times |date=18 جنوری 2012 |accessdate=14 دسمبر 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304091722/http://www.hindustantimes.com/bollywood/srk-to-attend-don-2-screening-at-berlinale/story-ysRF5wuOmGCm1QNBuvdRSO.html |archivedate= 4 مارچ 2016 |df=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Shahrukh Khan CE.jpg|thumb|left|upright|2013 وچ چینئی ایکسپریس دے اک پروگرام وچ خان]]

2012 وچ خان دی اکو ریلیز یش چوپڑہ دی آخری فلم ''[[جب تک اے جان]]''' سی،&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/King-of-Romance-Yash-Chopra-dies-at-80/Article1-948119.aspx|title=Yash Chopra's funeral today، India remembers the King of Romance|newspaper=Hindustan Times|date=21 اکتوبر 2012|accessdate=21 اکتوبر 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110162227/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/King-of-Romance-Yash-Chopra-dies-at-80/Article1-948119.aspx |archivedate=10 نومبر 2012}}&lt;/ref&gt; جس وچ اسنوں اک وار پھر روانسانی کردار وچ دیکھیا سی، اس فلم وچ [[کیٹرینا کیف]] اتے انشکا شرما مکھ کردار وچ سن۔ سی این این-آئی بی اینّ نے خان دی سمچی کارگزاری نوں اج تک دی سبھ توں ودھیا رچنا منیا، پر خان نے اپنے پیشے دا پہلا سکرین چمبن کیٹرنا کیف، جو کہ 20 سال جونیئر اے، نال کیتا، عجیب جیہا مندا جاندا اے۔&lt;ref name=kiss /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news18.com/news/india/jab-tak-hai-jaan-shah-rukh-gets-his-first-kiss-521714.html |title='Jab Tak Hai Jaan': Shah Rukh Khan's painfully awkward romance with Katrina Kaif |publisher=CNN-IBN |date=15 نومبر 2012 |accessdate=26 دسمبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130190947/http://www.news18.com/news/india/jab-tak-hai-jaan-shah-rukh-gets-his-first-kiss-521714.html |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; جب تہ اے جان دنیا بھر وچ {{INR}}2.11 بلیئن (امریکی $ 2 ملیان) توں ودھ کمائی نال اک مدھم وتی سفلتا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Jab Tak Hai Jaan Worldwide Blockbuster |url=http://www.yashrajfilms.com/News/NewsDetails.aspx؟newsid=1d3cf0a4-a473-4513-ae21-2864f6464dd5 |publisher=Yash Raj Films |date=19 نومبر 2012 |accessdate=5 دسمبر 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121128035258/http://www.yashrajfilms.com/News/NewsDetails.aspx؟NewsID=1d3cf0a4-a473-4513-ae21-2864f6464dd5 |archivedate=28 نومبر 2012 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grosstwo&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=5303&amp;nCat= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130120003803/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=5303&amp;nCat=|archivedate=20 جنوری 2013|title = Top Ten Worldwide Grossers 2012|publisher = Box Office India | date = 17 جنوری 2013 | accessdate= 17 جنوری 2013}}&lt;/ref&gt; ایہہ فلم 2012 وچ موراکو وچ ''مراکیک انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول'' وچ ''کبھی خوشی کبھی غم …''، ''ویر-زارا'' اتے ''ڈون 2'' نال دکھائی گئی سی۔&lt;ref name=MIFF&gt;{{cite news|title=Shah Rukh Khan، Hrithik's movies to be screened at the Marrakech International Film Festival |url=http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-and-hrithik-roshan-movies-to-be-screened-at-the-marrakech-international-film-festival/1/234979.html |work=India Today |date=27 نومبر 2012 |accessdate=10 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141118083111/http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-and-hrithik-roshan-movies-to-be-screened-at-the-marrakech-international-film-festival/1/234979.html |archivedate=18 نومبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; اگلے ''زی سنے اوارڈ'' اُتے، خان نے کیف، شرما اتے کئی ہور چوپڑہ نال کم کرن والیاں اداکاراواں نال یش چوپڑہ نوں شردھانجلی دتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://businessofcinema.com/bollywood_news/zee-cine-awards-a-glorious-tribute-to-late-yash-chopra/56790 |title=Zee Cine Awards: A Glorious Tribute To Late Yash Chopra |publisher=Business of Cinema |author=Mathias، Rachel |date=23 جنوری 2013 |accessdate=25 جنوری 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018013256/http://businessofcinema.com/bollywood_news/zee-cine-awards-a-glorious-tribute-to-late-yash-chopra/56790 |archivedate=18 اکتوبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; 2013 وچ، خان نے روہت شیٹی دی ایکشن کامیڈی وچ چینئی ایکسٹریشن لئی ریڈّ چیلیز اینٹرٹینمینٹ وچ ابھنی کیتا، اک فلم جس نے کتھت دکھنی بھارتی سبھیاچار دی اسامنتا لئی نرپکھّ تنقید کیتی، حالانکہ اس فلم وچ تامل سنیما سٹار [[رجنیکانت]] نوں عقیدت دتی گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/591044/spoiler-alert-what-is-colourful-and-dull-at-the-same-time-answer-chennai-express/ |title=Spoiler Alert: What is colourful and dull at the same time؟ Answer&amp;nbsp;؛– Chennai Express! |author=Mahmood، Rafay |work=The Express Tribune |date=16 اگست 2013 |accessdate=22 دسمبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151005084106/http://tribune.com.pk/story/591044/spoiler-alert-what-is-colourful-and-dull-at-the-same-time-answer-chennai-express/ |archivedate= 5 اکتوبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; نقاد خالد مہمد نے کیہا کہ خان نے فلم وچ اوور ایکٹنگ کیتی اتے اس لئی &quot;اداکاری کتاب وچ ہر پرانی چال مڑ-پیش&quot; لئی اس دی تنقید کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mohamed|first=Khalid|url=http://www.deccanchronicle.com/130809/entertainment-bollywood/article/chennai-express-review-board-your-own-risk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018034558/http://www.deccanchronicle.com/130809/entertainment-bollywood/article/chennai-express-review-board-your-own-risk|archivedate=18 اکتوبر 2013 |title='Chennai Express' review: Board at your own risk |work=Deccan Chronicle |date=10 اگست 2013|accessdate=26 اگست 2013}}&lt;/ref&gt; تنقید دے باو جود، فلم نے بھارت اتے ودیساں وچ ہندی فلماں دے کئی باکس آفساں دے رکارڈاں نوں توڑ دتا، دنیا بھر وچ لگبھگ {{INR}}4 بلیئن (US $ 56 ملیان) نال ''3 اڈیئٹس'' نوں پچھے چھڈّ کے بھارت دی سبھ توں ودھ کمائی کرن والی بالیوڈّ فلم بنن گئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=6308&amp;nCat= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104212753/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=6308&amp;nCat= |archivedate=4 جنوری 2014 |title=Worldwide Top Ten 2013 |publisher=Box Office India |date=12 دسمبر 2013 |accessdate=28 جولائی 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ChExpress&gt;{{cite news|title='Chennai Express' finally beats '3 Idiots'|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Chennai-Express-beats-3-Idiots/articleshow/22045140.cms؟|newspaper=The Times of India|date=25 اگست 2013|accessdate=29 اگست 2013}}&lt;/ref&gt; 7 مارچ 2013{{mdash}}قومانتری خواتین دوس{{mdash}} توں اک دن پہلاں ''دِ ٹائیمز آف انڈیا'' نے اک رپورٹ دتی سی کہ خان نے اپنی پرمکھ خواتین سہِ-کلاکار دا نام اپنے نام دے اپر لگاؤن بارے کیہا۔ اس نے دعوہ کیتا کہ اس دی زندگی وچ عورتاں، سہِ-ستاریاں سمیت، اسدی سفلتا دا کارن رہیاں ہن۔&lt;ref name=ladies&gt;{{cite news|title=Women's Day: It's ladies first for Shah Rukh Khan |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Womens-Day-Its-ladies-first-for-Shah-Rukh-Khan/articleshow/18843611.cms |newspaper=The Times of India |author=Thakkar، Mehul S |date=17 مارچ 2013 |accessdate=30 اگست 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150311235943/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Womens-Day-Its-ladies-first-for-Shah-Rukh-Khan/articleshow/18843611.cms |archivedate=11 مارچ 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; 2014 وچ، خان نے پھراہ خان نال تیجے تعاون وچ کامیڈی فلم ''ہیپی نیو ایئر'' کیتی، جس وچ دیپکا پادکون، ابھشیک بچن اتے [[بومن ایرانی]] سہِ کلاکار سن۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Shah Rukh Khan working hard on Happy New Year |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-working-hard-on-happy-new-year/story-CuGP6BnGZ0pOkCXvyLUVTN.html |author=Das، Anirban |work=Hindustan Times |date=21 جولائی 2014 |accessdate=28 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304105727/http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-working-hard-on-happy-new-year/story-CuGP6BnGZ0pOkCXvyLUVTN.html |archivedate= 4 مارچ 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; حالانکہ خان دی اکسارتاوادے کردار دی تنقید کیتی گئی سی،&lt;ref&gt;{{cite news|last=Gupta |first=Shubhra |title=Movie Review: 'Happy New Year' is a cross between an 'Oceans 11/12′ and 'Flashdance' |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/movie-review-happy-new-year-is-a-long-showreel-of-what-shah-rukh-khan-the-superstar-can-do/ |accessdate=13 نومبر 2014 |work=The Indian Express |date=24 اکتوبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141113000751/http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/movie-review-happy-new-year-is-a-long-showreel-of-what-shah-rukh-khan-the-superstar-can-do/ |archivedate=13 نومبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; پر ایہہ فلم دنیا بھر وچ {{INR}}3.8 بلیئن (US $ 53 ملیان) نال وڈی وپاری سفلتا بن گئی۔&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.boxofficeindia.com/Collections/world_total | title=Top Worldwide Grossers All Time | work=[[Box Office India]] | date=18 نومبر 2015 | accessdate=18 نومبر 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151128164504/http://www.boxofficeindia.com/Collections/world_total | archivedate=28 نومبر 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.boxofficeindia.com/Movies/movie_detail/happy_new_year | title=Happy New Year | publisher=Box Office India | date=18 نومبر 2015 | accessdate=18 نومبر 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119083916/http://www.boxofficeindia.com/Movies/movie_detail/happy_new_year | archivedate=19 نومبر 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Classifications 2014&amp;nbsp;؛– Happy New Year Second |url=http://www.boxofficeindia.com/Details/art_detail/classifications2014happynewyearsecond |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141116023935/http://www.boxofficeindia.com/Details/art_detail/classifications2014happynewyearsecond |archivedate=16 نومبر 2014 |publisher=Box Office India |date=13 نومبر 2014 |accessdate=8 دسمبر 2014}}&lt;/ref&gt;

=== 2015 توں ہن تک: پیشے وچ اتراء-چڑھاء ===
خان نے اگے روہت شیٹی دے کامیڈی ڈرامہ ''دلوالے'' (2015) وچ کاجول، [[ورن دھون]] اتے [[کرتی سنین]] دے نال دکھائی دتا۔ اس فلم نے منفی تجزیہ حاصل کیتی، حالانکہ ایہہ {{INR}}3.7 بلیئن (51 ملیان امریکی ڈالر) دے نال وتی طور تے کامیاب سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top Worldwide Grossers All Time |url=http://boxofficeindia.com/worldwide-total-gross.php |publisher=Box Office India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180107113404/http://boxofficeindia.com/worldwide-total-gross.php |archivedate=7 جنوری 2018 |accessdate=5 فروری 2018 |deadurl=no |df=}}&lt;/ref&gt; ''[[د ہندو]]'' دے ''نامرتا جوشی'' نے ٹپنی کیتی، &quot;دلوالے نال، روہت شیٹی بری طرحاں غلط ہو گیا بھاویں کہ اس دے کول اک پاور-پیکڈ کلاکار اتے پروڈیؤسر وی شامل سن۔ جوشی نے ایہہ وی محسوس کیتا کہ خان اتے کاجول دی مڑ ادائیگی کرن دی کوشش دا الٹا اثر ہویا اے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dilwale: Heart attack |url= http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/dilwale-review-heart-attack/article8004464.ece|work=The Hindu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160926174104/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/dilwale-review-heart-attack/article8004464.ece|author=Joshi، Namrata|date=18 دسمبر 2015 |accessdate=21 دسمبر 2015|archivedate=26 ستمبر 2016|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; اس نے پھر سپرسٹار دے دوہرا حصے اتے منیش شرما دے تھرلر [[فین (فلم)|پھین]] (2016) وچ اس دا کاربن کاپی پرشنشک لیا۔ ''[[د گارڈیئن]]'' دے پیٹر بریڈشا نے اس فلم نوں &quot;تھکا دین والا، بے جوڑ پر اجے وی دیکھنیوگ&quot; سمجھیا اتے سوچیا کہ جنونی پرشنشک دے روپ وچ خان &quot;بے ہودہ&quot; سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bradshaw |first=Peter |url=https://www.theguardian.com/film/2016/apr/14/fan-review-bollywood-shah-rukh-khan |title=Fan review – Bollywood icon chases himself around the world |work=[[The Guardian]] |date=14 اپریل 2016 |accessdate=15 اپریل 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160418085420/https://www.theguardian.com/film/2016/apr/14/fan-review-bollywood-shah-rukh-khan |archivedate=18 اپریل 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; فلم نے باکس آفس اُتے ودھیا مظاہرہ کیتا، اتے وپار پترکاراں نے فلم دی مکھ دھارا دے فارمولے لئی نہ-پرپکتا نوں اس اسپھلتا دا سہرا دتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/features/shah-rukh-khans-fan-what-went-wrong-trade-speaks-up/ |title=Shah Rukh Khan's Fan – What went wrong؟ Trade speaks up |publisher=Bollywood Hungama |date=21 اپریل 2016 |accessdate=10 اپریل 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192939/http://www.bollywoodhungama.com/news/features/shah-rukh-khans-fan-what-went-wrong-trade-speaks-up/ |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اس سال دے انت وچ، خان نے [[غوری شندے]] دی فلم [[ڈیئر زندگی]] فلم وچ اک جدید سنیماٹوگراپھر ([[آلیا بھٹّ]] ولوں نبھایا گیا) دے اک تھیریپسٹ دے معاون حصے نوں درسایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Goswami |first1=Parismita |title=Dear Zindagi review round-up: Here's what critics say about Shah Rukh Khan and Alia Bhatt film |url=http://www.ibtimes.co.in/dear-zindagi-review-round-heres-what-critics-say-about-shah-rukh-khan-alia-bhatt-film-705482 |accessdate=12 جنوری 2017 |work=International Business Times |date=25 نومبر 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161203123910/http://www.ibtimes.co.in/dear-zindagi-review-round-heres-what-critics-say-about-shah-rukh-khan-alia-bhatt-film-705482 |archivedate= 3 دسمبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt;

''راہل ڈھولکیا'' دے جرم-ڈرامہ ''رئیس'' (2017) وچ، خان نے ہیرو ورتکنیک ہیرو دا دے کردار نبھائی-اک شراب تسکر جو 1980 دے دہاکے وچ [[گجرات]] وچ ڈکیت بنیا۔ اک عامَ مشرت رویو وچ، ''[[د ٹیلیگراپھ]]'' دے پریتم ڈی۔ گپیؤ نے خان دی کارگزاری نوں &quot;اسنگت، گنجھل دار اتے پاور-پیکڈ منیا اے، پر عامَ طور اُتے اپنے عامَ سٹاک دے ووہار وچ اپنے کردار چو باہر نکل جان والا&quot; کیہا۔&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Gupta |first1=Pratim D. |title=Raees – review |url=https://www.telegraphindia.com/1170126/jsp/t2/story_132305.jsp#۔WKLT71WGPIU |accessdate=26 جنوری 2017 |work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]] |date=14 فروری 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202042646/https://www.telegraphindia.com/1170126/jsp/t2/story_132305.jsp |archivedate= 2 فروری 2017 |df=}}&lt;/ref&gt; وپاری روپ وچ، ایہہ فلم اک عامَ سفلتا سی، جس نے دنیا بھر وچ {{INR}}3.08 بلیئن (US $ 43 ملیان) دی کمائی کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Raees box office collection day 13: Shah Rukh Khan film crosses Rs 150 mark in India |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/raees-box-office-collection-day-13-shah-rukh-khan-film-4510866/ |publisher=The Indian Express |date=9 فروری 2017 |accessdate=4 ستمبر 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top Overseas Grossers 2017 |url=https://www.boxofficeindia.com/overseas-total-gross.php؟year=2017 |publisher=Box Office India |accessdate=4 ستمبر 2018}}&lt;/ref&gt; خان [[امتیاز علی (ڈریکٹر)|امتیاز علی]] دی ''جب ہیری میٹ سیپانی'' (2017) راہیں اک یاتری گائیڈ دے کردار نال رومانٹک سٹائل وچ واپس پرتیا، جس نوں وچ اک یاتری (انشکا شرما ولوں نبھایا کردار) نال پیار ہو جاندا اے۔ ''منٹ'' لئی لکھدے ہوئے، ''ادے بھاٹیا'' نے خان دی 22 سالا جونیئر شرما نال جوڑی دی تنقید کیتی، جس وچ لکھیا سی کہ خان نے &quot;دہاکیاں پہلاں اپنیاں ہم-عمر اداکاراواں نال پیار دے اشارے&quot; کر چکا اے۔&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bhatia |first1=Uday |title=Film Review: Jab Harry Met Sejal |url=http://www.livemint.com/Consumer/iCpVi59HQvws17vMmEyzQO/Film-Review-Jab-Harry-Met-Sejal.html |accessdate=4 اگست 2017 |work=[[Mint (newspaper)|Mint]] |date=4 اگست 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170804145710/http://www.livemint.com/Consumer/iCpVi59HQvws17vMmEyzQO/Film-Review-Jab-Harry-Met-Sejal.html |archivedate=4 اگست 2017}}&lt;/ref&gt; فلم باکس آفس اُتے پھلاپ رہی۔&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Vats |first1=Rohit |title=Jab Harry Met Sejal bombs: Is this the worst box office phase for Bollywood؟ |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/jab-harry-met-sejal-bombs-is-this-the-worst-box-office-phase-for-bollywood/story-NuDp40gwnyZJvlJBnGibxL.html |accessdate=9 اگست 2017 |work=Hindustan Times |date=9 اگست 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170809062421/http://www.hindustantimes.com/bollywood/jab-harry-met-sejal-bombs-is-this-the-worst-box-office-phase-for-bollywood/story-NuDp40gwnyZJvlJBnGibxL.html |archivedate=9 اگست 2017}}&lt;/ref&gt; خان نوں پھر شرما اتے کیٹرینا کیف نال آنند ایل رائے دی کامیڈی-ناٹک ''زیرو'' (2018) وچ دوبارہ دیکھیا گیا جس وچ اسنے بؤا سنگھ، اک پریم تکون وچ پھسے بونے، دی کردار نبھایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-new-film-with-aanand-l-rai-to-release-on-دسمبر-21-2018-3006123/ |date=31 اگست 2016 |newspaper=The Indian Express |title=Shah Rukh Khan's new film with Aanand L Rai to release on دسمبر 21، 2018 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161109222550/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-new-film-with-aanand-l-rai-to-release-on-دسمبر-21-2018-3006123/ |archivedate= 9 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-new-film-with-aanand-l-rai-to-release-on-دسمبر-21-2018-3006123/ |date=2 ستمبر 2016 |newspaper=The Indian Express |title=Anand L. Rai's upcoming movie with Shah Rukh Khan a romantic movie؟ |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161109222550/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-new-film-with-aanand-l-rai-to-release-on-دسمبر-21-2018-3006123/ |archivedate= 9 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; فلم نوں خان دے مظاہرہ لئی ڈاریکٹ پرشنشا دے نال مشرت تجزیہ ملی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ibtimes.co.in/zero-movie-review-what-critics-have-say-about-shah-rukh-khan-film-788412|title=Zero movie review and rating: What critics have to say about Shah Rukh Khan film|first=Suparno|last=Sarkar|newspaper=International Business Times|accessdate=24 دسمبر 2018|date=21 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood-zero-manmarziyaan-writer-kanika-dhillon-calls-shah-rukh-khan-starrer-one-of-the-most-important-films-of-2018-495196|title=Zero: Manmarziyaan writer Kanika Dhillon calls Shah Rukh Khan starrer one of the most important films of 2018|date=23 دسمبر 2018|accessdate=24 دسمبر 2018|publisher=[[India TV]]}}&lt;/ref&gt; ہندوستان ٹائیمز لئی لکھدے ہوئے، راجا سین نے اسدے &quot;بااثر مظاہرہ اتے شاندار توانائی&quot; دی تعریف کیتی اتے پھسٹپوسٹ دے انھا ایمّ۔ ایمّ۔ ویٹیکیڈ نے اسنوں &quot;قدرتی طور تے اورجاوان شخصیت، کامک ٹائیمنگ اتے اڈان بھرن&quot; دے کردار لئی &quot;شاندار فٹ&quot; کیہا۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/zero-movie-review-shah-rukh-khan-dazzles-in-a-strange-romance/story-SdQK5zHgA4ZTva8cNcJhAJ.html|title=Zero movie review: Shah Rukh Khan blasts off into a very strange space|last=Sen|first=Raja|date=21 دسمبر 2018|newspaper=Hindustan Times|language=en|access-date=24 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/zero-movie-review-shah-rukh-khans-comic-timing-is-the-only-thing-going-for-this-spluttering-tottering-affair-5769221.html|title=Zero movie review: Shah Rukh Khan's comic timing is the only thing going for this spluttering، tottering affair|date=21 دسمبر 2018|publisher=[[Firstpost]]|language=en|access-date=24 دسمبر 2018|first=Anna|last=Vetticad|authorlink=Anna M. M. Vetticad}}&lt;/ref&gt; وپاری طور اُتے، ایہہ چنگا مظاہرہ کرن وچ ناکام رہی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/box-office-special-features/box-office-zero-goes-fast-second-friday-may-just-reach-rs-100-crore-lifetime/|title=Box Office: Zero goes down very fast on second Friday، may just about reach Rs. 100 crore lifetime|last=Tuteja|first=Joginder|website=Bollywood Hungama|date=29 دسمبر 2018|accessdate=29 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt;

== ہور کم ==
=== فلم اساری اتے ٹیلی وژن میزبانی ===
[[File:SRK at 61st filmfare.jpg|thumb|left|upright| 61 ویں فلمفیئر اوارڈ وچ خان، جسدی میزبانی اسنے خود کیتی سی]]

خان نے ڈریمز انلمٹیڈ بھائیوالی دے اک بانی میمبر وجوں 1999 توں 2003 تک تن فلماں دا ڈریکشن کیتا۔&lt;ref name=&quot;dreamz&quot; /&gt; بھائیوالی بھنگ ہون توں بعد، اسنے اتے غوری نے کمپنی نوں ریڈّ چلیز اینٹرٹینمینٹ دے روپ وچ مڑقیام کیتا،&lt;ref name=RedCh /&gt; جس وچ فلم اتے ٹیلیوژن پیداوار، دکھّ اثر، اتے اشتہار دے کم شامل ہن۔&lt;ref&gt;{{cite web |title=Profile |url=http://www.redchillies.com/aboutus/profile.aspx |publisher=[[Red Chillies Entertainment]] |accessdate=6 نومبر 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101222416/http://www.redchillies.com/aboutus/profile.aspx |archivedate=1 نومبر 2014}}&lt;/ref&gt; 2015 تک، کمپنی نے گھٹو-گھٹو 9 فلماں دا اساری جاں سہِ-اساری کیتا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web |title=Past Movies |url=http://www.redchillies.com/movies/past-movies.aspx |publisher=Red Chillies Entertainment |accessdate=6 نومبر 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101221022/http://www.redchillies.com/movies/past-movies.aspx |archivedate=1 نومبر 2014}}&lt;/ref&gt; خان جاں غوری نوں عامَ طور اُتے پیداوار کریڈٹ دتا جاندا اے، اتے اوہ زیادہ تر فلماں وچ مکھ کردار جاں مہمان کردار نبھاؤندا اے۔ خان نے ''را ون'' (2011) دے اساری دے کئی پہلوآں وچ شامل کیتا سی۔ ابھنی توں علاوہ، اسنے فلم تیار کیتی، کنسول گیم سکرپٹ لکھن وچ تعاون دتا، ڈبنگ کیتی، اپنی تکنیکی ترقی دی نگرانی کیتی، اتے فلم دے پاتراں دی بنیاد تے ڈزیٹل کامیکس لکھیا۔&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-05/news/30246976_1_playstation2-playstation3-sony-computer-entertainment-europe |title=PlayStation launches game on SRK flick RA.One |agency=Press Trust of India |date=5 اکتوبر 2011 |work=The Economic Times |accessdate=5 اکتوبر 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120923211759/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-05/news/30246976_1_playstation2-playstation3-sony-computer-entertainment-europe |archivedate=2012-09-23 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ET&quot;&gt;{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/et-cetera/if-we-dont-evolve-in-10-years-we-will-lose-indian-audience-shahrukh-khan/articleshow/9962913.cms |author=Raghavendra، Nandini |title=Indian cinema must evolve؛ Ra.One not urban centric: Shahrukh Khan |date=13 ستمبر 2011 |work=The Economic Times |accessdate=13 ستمبر 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121121553/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-09-13/news/30149445_1_indian-cinema-raone-film |archivedate=2012-01-21 |df= }}&lt;/ref&gt; خان کدے کدے اپنیاں فلماں لئی [[پٹھورتی گلوکار|پٹھورتی گائکی]] وی کردا اے۔ جوش (2000) وچ اسنے مشہور &quot;اپون بولا تو میری لیلا&quot; گانا گایا۔ اسنے ڈون (2006) اتے جب تک اے جان (2012) وچ وی گایا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/slideshow/top-bollywood-stars-who-have-sung-themselves_385.html |title=Top Bollywood stars who have sung for themselves |author=Sabherwal، Parul |publisher=Zee News |page=8 |accessdate=6 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141107055346/http://zeenews.india.com/entertainment/slideshow/top-bollywood-stars-who-have-sung-themselves_385.html |archivedate= 7 نومبر 2014 |df= |date=27 جون 2014}}&lt;/ref&gt; ''الویز کبھی کبھی'' (2011) لئی، جس نوں ریڈّ چلیز اینٹرٹینمینٹ نے نرمت کیتا سی، خان نے گیتاں دی رچنا وچ حصہ لیا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shah-Rukh-Khan-turns-singer-and-lyricist/articleshow/8160447.cms |title=Shah Rukh Khan turns singer and lyricist |work=The Times of India |author=Misra، Iti Shree |date=5 مئی 2011 |accessdate=6 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160413000547/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shah-Rukh-Khan-turns-singer-and-lyricist/articleshow/8160447.cms |archivedate=13 اپریل 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اپنے شروعاتی ٹیلیوژن سیریل حاضری توں علاوہ، خان نے کئی نشریاتی ایوارڈ شوئز دی میزبانی کیتی، جس وچ فلمفیئر، زی سنے اتے سکرین اوارڈ شامل ہن۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/SRK-and-Saif-at-their-funniest-best-on-Filmfare-night/articleshow/18148152.cms |title=SRK and Saif at their funniest best on Filmfare night |work=The Times of India |author=Sinha، Seema  |date=23 جنوری 2013 |accessdate=6 نومبر 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-zee-cine-awards-why-priyanka-chopra-and-shah-rukh-khan-are-a-jodi-1608848 |title=Zee Cine Awards: Why Priyanka Chopra and Shah Rukh Khan are a 'jodi' |work=Daily News and Analysis |author=Kadam، Prachi |date=7 نومبر 2011 |accessdate=6 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521032241/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-zee-cine-awards-why-priyanka-chopra-and-shah-rukh-khan-are-a-jodi-1608848 |archivedate=21 مئی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-to-host-screen-awards-2014/1217340/ |title=Shah Rukh Khan to host Screen Awards 2014 |work=The Indian Express |date=13 جنوری 2014 |accessdate=6 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140530124756/http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-to-host-screen-awards-2014/1217340/ |archivedate=30 مئی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; 2007 وچ، اس نے اک سیزن وچ امیتابھ بچن دی تھاں ''کون بنیگا کروڑپتی'' دی میزبانی کیتی&lt;ref name=&quot;KBC&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/The-new-Shah-Rukh-show-is-here/article14710050.ece |title=The new Shah Rukh show is here |author=Parul Sharma |date=23 جنوری 2007 |work=The Hindu |accessdate=30 جنوری 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192755/http://www.thehindu.com/todays-paper/The-new-Shah-Rukh-show-is-here/article14710050.ece |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اتے اک سال بعد، خان نے ''کیا آپ پانچویں پاس سے تیز ہیں؟'' دی میزبانی کرنی شروع کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sinha |first=Ashish |title=IPL scores over ''Paanchvi Paas'' |url=http://www.rediff.com/money/2008/apr/29ipl.htm |date=29 اپریل 2008 |publisher=Rediff.com |accessdate=27 اگست 2009 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080920113735/http://www.rediff.com/money/2008/apr/29ipl.htm |archivedate=20 ستمبر 2008 |df=}}&lt;/ref&gt; 2011 وچ، اوہ ''امیجن ٹی وی'' دے شو ''زور کا جھٹاکا: ٹوٹل وائیپاؤٹ'' اُتے پیش ہویا، خان دے سین ممبئی دے یش راج سٹوڈیؤز وچ شوٹ ہوئے سن۔&lt;ref name=&quot;ZKJ&quot;&gt;{{cite news | url=http://archive.mid-day.com/entertainment/2011/feb/250211-Shah-Rukh-Khan-Zor-Ka-Jhatka-lowest-TRPs-B-Town-star.htm | title=Shah Rukh's show gets the lowest TRPs | work=[[Mid Day]] | author=Parkar، Shaheen | date=25 فروری 2011 | accessdate=23 جنوری 2013 | archivedate=2018-09-26 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180926124123/http://archive.mid-day.com/entertainment/2011/feb/250211-Shah-Rukh-Khan-Zor-Ka-Jhatka-lowest-TRPs-B-Town-star.htm }}&lt;/ref&gt; اس دی پہلاں دی ٹیوی اینکرنگ نوکری دے الٹ، ''زور کا جھٹاکا: ٹوٹل وائیپاؤٹ'' نے بہت ماڑا مظاہرہ کیتا۔ ایہہ صرف اک سیزن لئی براڈکاسٹ کیتا گیا اتے اک بالیوڈّ سٹار ولوں ہوسٹ کیتا گیا سبھ توں گھٹ ریٹنگ والا شو بن گیا۔&lt;ref name=&quot;ZKJ&quot; /&gt; 2017 وچ، خان نے ''ٹیڈ ٹاکز انڈیا نئی سوچ'' دی میزبانی دی کیتی، جو ٹیڈ کانفرنس، ایل ایل سی ولوں نرمت اک ٹاک شو سی، جس نے [[سٹار پلسّ]] تے براڈکاسٹ کیتا گیا۔&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shah Rukh Khan: Actor، producer، activist |url=https://www.ted.com/speakers/shah_rukh_khan |publisher=TED |accessdate=27 جنوری 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170511183128/https://www.ted.com/speakers/shah_rukh_khan |archivedate=11 مئی 2017 |df=}}&lt;/ref&gt;

=== منچ مظاہرہ ===
خان اکثر منچ اُتے مظاہرہ کردا اے اتے کئی عالمی ٹور اتے سنگیت سماروحاں وچ حصہ لیندا اے۔ 1997 وچ، اسنے ملیشیا وچ آشا بھونسلے دے ٹائم کنسرٹ وچ مظاہرہ کیتا اتے اگلے سال شاہ رخ-کرسما لئی کرسما کپور ملیشیا وچ لائیو مظاہرہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-17698603.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714224011/http://www.highbeam.com/doc/1P2-17698603.html |archivedate=14 جولائی 2014 |title=It's getting late |work=[[The Malay Mail]] |author=Henry، Wilson |date=17 اکتوبر 2000 |accessdate=23 جون 2014}}{{subscription required|via=Highbeam}}&lt;/ref&gt; اسے سال، اسنے یونائیٹڈ کنگڈم، کینیڈا، اتے یونائیٹڈ سٹیٹ وچ جوہی چاولا، [[اکشے کمار]] اتے کاجول دے نال ''د اؤسم پھورسوم'' دنیا دے دورے وچ حصہ لیا اتے اگلے سال ملیشیا وچ اس دورے نوں مڑ شروع کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Zee sponsors Awesome Foursome، starring Shah Rukh Khan، Akshay Kumar، Kajol، Juhi Chawla |url=http://indiatoday.intoday.in/story/zee-sponsors-awesome-foursome-starring-shah-rukh-khan-akshay-kumar-kajol-juhi-chawla/1/264941.html |work=India Today |date=14 اکتوبر 1998 |accessdate=17 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725220926/http://indiatoday.intoday.in/story/zee-sponsors-awesome-foursome-starring-shah-rukh-khan-akshay-kumar-kajol-juhi-chawla/1/264941.html |archivedate=25 جولائی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-17710762.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714221739/http://www.highbeam.com/doc/1P2-17710762.html |archivedate=14 جولائی 2014 |title=Shah Rukh! Shah Rukh! |work=The Malay Mail |author=Ahmad، Azman |date=30 اکتوبر 1999 |accessdate=23 جون 2014}}{{subscription required|via=Highbeam}}&lt;/ref&gt; 2002 وچ، خان نے امیتابھ بچن، [[عامر خان]]، پرٹی زنٹا اتے ایشوریا رائے دے نال [[مانچیسٹر]] دے [[اولڈ ٹریفڈ]] اتے [[لنڈن]] دے ہائیڈ پارک وچ شو ''انڈیا ود لوَ'' وچ پیشکاری کیتی۔ اس شو وچ 100،000 توں ودھ لوکاں نے حصہ لیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=From India with Love |author=Sillito، David |date=30 اپریل 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/breakfast/1959022.stm |publisher=BBC News |accessdate=28 نومبر 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120801183641/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/breakfast/1959022.stm |archivedate= 1 اگست 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; خان نے ڈھاکا، بنگلہ دیش دے فوج سٹیڈیم وچ 2010 دے اک سنگیت تقریب وچ رانی مکھرجی، ارجن رامپال اتے ایشا کوپیکار نال مظاہرہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/shah-rukh-khan-rani-woo-fans-in-dhaka-71974|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522033122/http://movies.ndtv.com/bollywood/shah-rukh-khan-rani-woo-fans-in-dhaka-71974|archivedate=22 مئی 2014|title=Shah Rukh Khan، Rani woo fans in Dhaka|publisher=NDTV |date=11 دسمبر 2010|accessdate=13 مئی 2014}}&lt;/ref&gt; اگلے سال اوہ دکھنی افریقہ دے [[ڈربن]] وچ بھارت-دکھنی افریقہ دے دی دوستی 150 سال دے جشن وچ [[شاہد کپور]] اتے [[پرئنکا چوپڑہ]] نال پھرینڈشپ کنسورٹ وچ شامل ہویا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://entertainment.in.msn.com/bollywood/article.aspx؟cp-documentid=4771072 |title=SRK، Shahid and Priyanka set to rock Durban |publisher=MSN |date=6 جنوری 2011|accessdate=27 نومبر 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703061538/http://entertainment.in.msn.com/bollywood/article.aspx؟cp-documentid=4771072|archivedate=3 جولائی 2014}}&lt;/ref&gt;

خان نے ارجن رامپال، پرینکا چوپڑہ اتے ٹینپٹیشنز-2014 دے ہور بالیوڈّ ستاریاں دے نال گانے، نچنا اتے سکٹ راہیں ''ٹینپٹیشنز'' لڑی دے دوریاں نال اک تعلق قایم کیتا، اک نشریاتی مظاہرہ، جس نے دنیا بھر دے 22 ستھاناں دا دورہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shahrukh may attend cinema festival|date=20 دسمبر 2004|url=http://www.bahraintribune.com/ArticleDetail.asp؟CategoryId=7&amp;ArticleId=55031|work=[[Daily Tribune]] |accessdate=28 نومبر 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080516030801/http://www.bahraintribune.com/ArticleDetail.asp؟CategoryId=7&amp;ArticleId=55031 |archivedate=16 مئی 2008}}&lt;/ref&gt; ایہہ [[دبئی]] دے پھیسٹیول سٹی ارینا وکھے ہویا اتے 15،000 ناظرین نے اس وچ حصہ لیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/blast-in-dubai-shah-rukh-arrives-with-temptation-reloaded_14171.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810031758/http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/blast-in-dubai-shah-rukh-arrives-with-temptation-reloaded_14171.htm|archivedate=10 اگست 2013|title=Blast in Dubai: SRK arrives with 'Temptation Reloaded'|accessdate=13 مئی 2014|author=Spicezee Bureau|date=25 اکتوبر 2008|publisher=Zee News}}&lt;/ref&gt; 2008 وچ، خان نے نیدرلینڈ کئی دیشا دا دورہ کرن والے سنگیتک تجربہ ٹینپٹیشن رلوڈڈ دا قیام کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2008/jun/27sld1.htm |title=SRK's Temptations Reloaded 2008 kick starts! |accessdate=8 جولائی 2010 |date=27 جون 2008 |publisher=Rediff.com |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410203435/http://specials.rediff.com/movies/2008/jun/27sld1.htm |archivedate=10 اپریل 2009 |df=}}&lt;/ref&gt; 2012 وچ [[جکارتا]] وچ [[بپاشا باسو]] اتے ہوراں نال اک ہور دورے دا انعقاد ہویا سی،&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bollywood celebs enthrall Jakarta |date=9 دسمبر 2012 |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/bollywood-celebs-enthrall-jakarta/story-knGHTZ0fLhnG4a4XdbkU6M.html |work=Hindustan Times |accessdate=15 دسمبر 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304062759/http://www.hindustantimes.com/bollywood/bollywood-celebs-enthrall-jakarta/story-knGHTZ0fLhnG4a4XdbkU6M.html |archivedate= 4 مارچ 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اتے 2013 وچ آکسلینڈ، پرتھ اتے سڈنی وچ اک ہور تقریب لڑی دا انعقاد کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://entertainment.in.msn.com/gallery/temptation-reloaded-2013-1|title=See all the highlights from SRK's Temptation Reloaded show|publisher=MSN|date=10 اکتوبر 2013|accessdate=27 جولائی 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703060754/http://entertainment.in.msn.com/gallery/temptation-reloaded-2013-1|archivedate=3 جولائی 2014}}&lt;/ref&gt; 2014 وچ، خان نے امریکہ، کینیڈا اتے لنڈن وچ ٹور سلما! کیتا،&lt;ref&gt;{{cite news|title=It's London calling for SRK's SLAM! THE TOUR |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Its-London-calling-for-SRKs-SLAM-THE-TOUR/articleshow/41263377.cms |date=30 اگست 2014 |work=The Times of India |accessdate=12 دسمبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141228102646/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Its-London-calling-for-SRKs-SLAM-THE-TOUR/articleshow/41263377.cms |archivedate=28 دسمبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; اتے لائیو صلاحیت شو، گوٹ ٹیلینٹ ورڈ سٹیج لائیو دے بھارتی پریمیئر دی وی میزبانی کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-its-a-live-show-not-a-television-show/ |title=Shah Rukh Khan: 'Got Talent World Stage LIVE' is a live show، not a television show |work=The Indian Express |date=22 ستمبر 2014 |accessdate=12 دسمبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141122160437/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-its-a-live-show-not-a-television-show/ |archivedate=22 نومبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;

=== آئیپیئیل کرکٹ ٹیم دی ملکیت ===
2008 وچ خان نے، جہی چاولا اتے اس دے پتی جےَ مہتہ نال سانجھیداری وچ، [[ٹونٹی ٹونٹی|ٹونٹی -20]] کرکیٹ ٹورنامینٹ [[انڈین پریمیئر لیگ]] (آئیپیئیل) وچ 75.09 ملیان امریکی ڈالر وچ [[کولکاتہ]] دی نمائندگی کرن والی پھرینچائیزی لئی مالکی حق حاصل کیتے اتے ٹیم دا نام [[کولکاتہ نائیٹ رائیڈرز]] (کیکیار) رکھیا۔&lt;ref name=&quot;price&quot;&gt;{{cite news |title=Shah Rukh Khan's Kolkata IPL team to be called Night Riders or Knight Riders |work=The Economic Times |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-02-09/news/27694633_1_indian-premier-league-cricket-ground-ipl |author=Kuber، Girish |date=9 فروری 2008 |accessdate=27 جولائی 2014 |archivedate=2012-11-23 |archiveurl=https://archive.today/20121123184920/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-02-09/news/27694633_1_indian-premier-league-cricket-ground-ipl }}&lt;/ref&gt; 2009 تک، کیکیار آئیپیئیل وچ سبھ توں امیر ٹیماں وچوں اک سی، جس دی قیمت 42.1 ملیان امریکی ڈالر سی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|work=Business Standard |url=http://www.business-standard.com/article/beyond-business/ipl-valued-at-2-1-bn-kkr-richest-team-109051000066_1.html |title=IPL valued at $2.1 bn؛ KKR richest team |date=10 مئی 2009 |accessdate=13 دسمبر 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131204141002/http://www.business-standard.com/article/beyond-business/ipl-valued-at-2-1-bn-kkr-richest-team-109051000066_1.html |archivedate= 4 دسمبر 2013 |df= |last1=India |first1=Press Trust of}}&lt;/ref&gt; ٹیم نے پہلے تن سالاں دوران فیلڈ وچ بہت ماڑا مظاہرہ کیتا۔&lt;ref name=&quot;major&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/companies/ipl-victory-puts-kkr-in-the-black-112052900039_1.html |title=IPL victory puts KKR in the black |work=Business Standard |author=Garg، Swati |date=29 مئی 2012 |accessdate=30 مئی 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810124840/http://www.business-standard.com/article/companies/ipl-victory-puts-kkr-in-the-black-112052900039_1.html |archivedate=10 اگست 2013 |df=}}&lt;/ref&gt; ویلے دے نال اوہناں دی کارگزاری وچ سدھار ہویا اے، اتے اوہ [[2012 انڈین پریمیئر لیگ|2012]] وچ پہلی وار چیمپین بن گئے&lt;ref name=&quot;major&quot; /&gt; اتے [[2014 انڈین پریمیئر لیگ|2014]] وچ اس تجربے نوں دہرایا۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kolkata Knight Riders Beat Kings XI Punjab to Clinch Second IPL Title in Three Years |url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/225013-ipl-2014-final-kolkata-knight-riders-vs-kings-xi-punjab |publisher=NDTV |date=2 جون 2014|accessdate=28 جولائی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809010738/http://sports.ndtv.com/cricket/news/225013-ipl-2014-final-kolkata-knight-riders-vs-kings-xi-punjab|archivedate=9 اگست 2014}}&lt;/ref&gt; نائیٹ رائیڈرز ٹی 20 (14) وچ کسے وی بھارتی ٹیم ولوں سبھ توں لمبے ویلے تک جت دا ریکارڈ رکھدے ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/305308.html|title=Records {{!}} Twenty20 matches {{!}} Team records {{!}} Most consecutive wins {{!}} ESPNcricinfo|work=Cricinfo|access-date=27 مئی 2018}}&lt;/ref&gt;

خان نے [[سندھی چوہان]] اتے [[شریا سرن]] نال آئیپیئیل 2011 دے سیزن دے افتتاح تقریب وچ مظاہرہ کیتا، جتھے اوہناں نے تامل گیتاں اُتے ڈانس کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/SRK-rocks-IPL-opening-ceremony/articleshow/7926240.cms؟ |title=SRK rocks IPL opening ceremony |work=The Times of India |date=10 اپریل 2011 |accessdate=22 جنوری 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927203946/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/SRK-rocks-IPL-opening-ceremony/articleshow/7926240.cms |archivedate=27 ستمبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اوہ 2013 وچ کیٹرنا کیف، دیپکا پادکون اتے [[پٹبل (ریپر)|پٹبل]] نال دوبارہ دکھائی دتا۔&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{cite web|title=IPL 2013: Shah Rukh Khan، Katrina Kaif، Deepika Padukone، Pitbull showcase diverse culture|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/ipl-2013-shah-rukh-khan-katrina-kaif-deepika-padukone-pitbull-showcase-diverse-culture-349474|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403172739/http://movies.ndtv.com/bollywood/ipl-2013-shah-rukh-khan-katrina-kaif-deepika-padukone-pitbull-showcase-diverse-culture-349474|archivedate=3 اپریل 2013|publisher=NDTV|accessdate=24 جون 2013}}&lt;/ref&gt; مئی 2012 وچ، ممبئی کرکیٹ ایسوسی ایشن (ایمسیئے) نے کیکیار اتے [[ممبئی انڈیئنز]] دے وچکار میچ توں بعد سرکھیا اہلکاراں نال جھگڑا کرن لئی پنج سال لئی تے ''وانکھڑے سٹیڈیم'' توں اس اُتے پابندی لگا دتی سی۔&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-banned-from-wankhede-stadium-for-5-years/950969/ |title=Shah Rukh Khan banned from Wankhede stadium for 5 years |newspaper=The Indian Express |date=23 مئی 2012 |accessdate=25 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521121045/http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-banned-from-wankhede-stadium-for-5-years/950969 |archivedate=21 مئی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; خان نے حالانکہ کیہا سی کہ سرکھیا اہلکاراں ولوں &quot;اسدی دھی اتے بچیاں&quot; نال &quot;بدپالیسی&quot; کرن اُتے ہی اس نے کاروائی کیتی سی&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/west/story/shah-rukh-khan-mca-spat-wankhede-stadium-guard-102513-2012-05-17|title=Wankhede guard contradicts MCA، says Shah Rukh Khan did not hit him|website=India Today|access-date=27 مئی 2018}}&lt;/ref&gt; اتے اہلکار اپنے ووہار وچ بہت حملہ آور مطلب وچ سن&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/ipl/no-ban-from-wankhede-if-srk-apologises-mca-officials-313200.html|title=No ban from Wankhede if SRK apologises: MCA officials |website=www.firstpost.com|access-date=27 مئی 2018}}&lt;/ref&gt; اتے اس نے فرقو اشلیل ٹپنی نال دروہار کیتا سی۔&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; بعد وچ ایمسیئے دے ادھیکاریاں نے اس اُتے شراب پین، گارڈ نوں مارن اتے ممبئی انڈیئنز دی خواتین حامی نوں نال اشلیل طور اُتے درووہار کرن دا الزام لگایا سی، جس نے خان نوں اپنی کریا دی حمایت لئی اتے سستے پرچار لئی کیتا سی۔&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatimes.com/sports/ipl/shah-rukh-khan-gets-clean-chit-by-mumbai-police-in-2012-ipl-wankhede-brawl-case-263005.html|title=Shah Rukh Khan Gets Clean Chit By Mumbai Police In 2012 IPL Wankhede Brawl Case|work=indiatimes.com|access-date=27 مئی 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; وانکھیڑے گارڈ نے بعد وچ ایمسیئے دے ادھیکاریاں دے داعویاں دی النگھنا کیتی اتے کیہا کہ شاہ رخ خان نے اس نوں نہیں ماریا۔&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; فائینل میچ جتن توں بعد خان نے بعد وچ اپنے پرشنسکاں توں معافی منگی۔&lt;ref name=&quot;apology&quot;&gt;{{cite news |url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/item/190806-i-apologise-for-my-misbehaviour-at-mca-says-shah-rukh-khan |title=I apologise for my misbehaviour at MCA، says Shah Rukh Khan |date=27 مئی 2012 |accessdate=28 مئی 2012 |publisher=NDTV |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120702190328/http://sports.ndtv.com/cricket/news/item/190806-i-apologise-for-my-misbehaviour-at-mca-says-shah-rukh-khan|archivedate=2 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; ایمسیئے نے 2015 وچ پابندی ہٹا دتی&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/mca-lifts-five-year-ban-on-shah-rukh-khan-s-entry-to-wankhede/story-sfUZ988j9iJZbAJbnDe4bI.html|title=MCA lifts five-year ban on Shah Rukh Khan's entry to Wankhede|date=2 اگست 2015|work=hindustantimes.com|access-date=27 مئی 2018}}&lt;/ref&gt; اتے 2016' چ، ممبئی پولیس نے دسیا کہ خان خلاف کوئی 'سنویدنشیل جرم' نہیں نکلیا اتے اوہ اس سٹے اُتے پجے کہ 2012 وچ وانکھیڑے سٹیڈیم وکھے شاہ رخ خان شرابی نہیں سی اتے نابالگاں دے اگے غیر-قانونی بولی دی ورتوں نہیں کیتی۔&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shah-rukh-khan-wins-wankhede-stadium-case-mumbai-police-344974-2016-10-05|title=Shah Rukh Khan wins Wankhede war، cops say he was not drunk|website=India Today|access-date=27 مئی 2018}}&lt;/ref&gt;

== میڈیا وچ ==
[[File:Shahrukh Khan launches the Tag Heuer Carrera Monaco GP limited edition watch (3).jpg|thumb|right|upright|ٹیگ ہویر پریس دی پریس کانفرنس وچ خان]]

شاہ رخ خان نوں بھارت وچ کافی حد تک میڈیا کوریج ملدی اے اتے اسنوں اکثر بالیوڈّ دا ''بادشاہ'' جاں ''کنگ خان'' وی کیہا جاندا اے۔&lt;ref name=&quot;theguardian2006&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2006/aug/04/india.world |title=King of Bollywood |work=[[The Guardian]] |date=4 اگست 2006 |accessdate=4 نومبر 2015 |author=Saner، Emine |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203121720/https://www.theguardian.com/film/2006/aug/04/india.world |archivedate= 3 دسمبر 2013 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title='Baadshah' Biggie: Shah Rukh Khan Turns A Year Older|date=2 نومبر 2011|url=http://in.movies.yahoo.com/news/baadshah-biggie-shah-rukh-khan-turns-older-183000642.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203033410/http://in.movies.yahoo.com/news/baadshah-biggie-shah-rukh-khan-turns-older-183000642.html|archivedate=3 دسمبر 2013|publisher=[[Yahoo! Movies]]|accessdate=15 دسمبر 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;global&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/02/05/SRK.profile/index.html؟_s=PM: |publisher=CNN |title=The King of Bollywood |date=5 جون 2008 |accessdate=7 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019081757/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/02/05/SRK.profile/index.html؟_s=PM٪3A |archivedate=19 اکتوبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; انپما چوپڑہ نے اوہناں نوں ، سال وچ دو جاں تن فلماں نال، لگاتار ٹیلیوژن اشتہار، پرنٹ اشتہار اتے بھارتی شہراں دیاں سڑکاں دی شاندار مشہور بلبورڈ نال &quot;کدے وی موجود شکشیئت&quot; کیہا اے۔{{sfn|Chopra|2007|pp=160–161}} اک اندازا مطابق اک عرب توں ودھ پرشنشکاں دے نال اوہ کٹڑوادی پرشنشکاں دا موضوع وی اے۔&lt;ref name=&quot;TheAus&quot;&gt;{{cite news| url=http://www.theaustralian.com.au/arts/review/the-sahib-of-cinema-bollywood-star-shah-rukh-khan/story-fn9n8gph-1226692933589 | work=[[The Australian]] | title=The sahib of cinema: Bollywood star Shah Rukh Khan |author=Verghis، Sharon |date=10 اگست 2013 |accessdate=12 ستمبر 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810070110/http://www.theaustralian.com.au/arts/review/the-sahib-of-cinema-bollywood-star-shah-rukh-khan/story-fn9n8gph-1226692933589 | archivedate=10 اگست 2013}}&lt;/ref&gt; نیوزویک نے 2008 وچ خان نوں دنیا بھر وچ پنجاہ سبھ توں طاقتور ویکتیاں وچ شامل کیتا اتے اوہناں نوں &quot;دنیا دا سبھ توں وڈا فلم سٹار&quot; کیہا۔&lt;ref name=&quot;newsweek&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;rediff.com&quot;&gt;{{cite news|title=Sonia، SRK in Newsweek's list of 50 most powerful people |url=http://www.rediff.com/news/2008/dec/21sonia-srk-in-newsweeks-list-of-most-powerful-people.htm |author=Shourie، Dharam |publisher=Rediff.com |date=21 دسمبر 2008 |accessdate=27 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131126060855/http://www.rediff.com/news/2008/dec/21sonia-srk-in-newsweeks-list-of-most-powerful-people.htm |archivedate=26 نومبر 2013 |df=}}&lt;/ref&gt; 2011 وچ ''لاس اینجلس ٹائیمز'' دے سٹیون جیکک ولوں اس نوں &quot;سبھ توں وڈا فلم سٹار جس بارے تسیں کدے نہیں سنیا ۔.۔&quot; ایلانیا گیا&lt;ref name=&quot;LAT&quot;&gt;{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/movies/2011/11/shah-rukh-khan-ra-one-bollywood.html؟track=icymi |work=[[Los Angeles Times]] |title='Ra.One': Shah Rukh Khan as Bollywood superhero |author=Zeitchik، Steven |date=4 نومبر 2011 |accessdate=23 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140712233934/http://latimesblogs.latimes.com/movies/2011/11/shah-rukh-khan-ra-one-bollywood.html؟track=icymi |archivedate=12 جولائی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; اتے دوجے قومانتری میڈیا آؤٹلیٹاں وچ دنیا دا سبھ توں وڈا فلم سٹار کیہا گیا۔&lt;ref name=&quot;thetimes1&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.thetimes.co.uk/tto/arts/film/article3831707.ece | title=Meet the biggest film star in the world | work=[[The Times]] | date=2 اگست 2013 | accessdate=4 نومبر 2015 | author=Nixey، Catherine}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;theguardian2006&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;LAT&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/ranisingh/2015/12/26/shah-rukh-khan-the-biggest-movie-star-in-the-world/ |title=Shah Rukh Khan – The Biggest Movie Star In The World |work=[[Forbes]] |author=Singh، Rani |date=26 دسمبر 2015 |accessdate=29 دسمبر 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151228184411/https://www.forbes.com/sites/ranisingh/2015/12/26/shah-rukh-khan-the-biggest-movie-star-in-the-world/ |archivedate=28 دسمبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; اک مشہور سرویکھن مطابق دنیا دے 3.2 عرب لوک شاہ رخ خان نوں جاندے ہن، جو کہ [[ٹامّ کروز]] توں ودھ ہن۔&lt;ref name=&quot;billion&quot;&gt;{{cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/srk-finds-better-competition-in-tom-cruise-/852082/ |title=SRK finds better competition in Tom Cruise؟ |work=The Indian Express |date=26 ستمبر 2011 |accessdate=5 نومبر 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160416152548/http://archive.indianexpress.com/news/srk-finds-better-competition-in-tom-cruise-/852082 |archivedate=16 اپریل 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; 2012، 2013 اتے 2015 وچ [[پھوربز بھارت]] دی 'سیلبٹی 100 لسٹ' وچ سکھر اُتے راے خان بھارت وچ سبھ توں امیر سبھ توں مشہور ہستیاں وچوں اک اے۔&lt;ref name=&quot;forbes 100&quot;&gt;{{cite news|url=http://forbesindia.com/article/special/shah-rukh-khan-tops-forbes-india-celebrity-100-list/34575/1 |title=Shah Rukh Khan tops Forbes India Celebrity 100 List |work=[[Forbes (India)]] |date=24 جنوری 2013 |accessdate=11 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028180133/http://forbesindia.com/article/special/shah-rukh-khan-tops-forbes-india-celebrity-100-list/34575/1 |archivedate=28 اکتوبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://forbesindia.com/article/2013-celebrity-100/shah-rukh-khan-tops-forbes-india-celebrity-100-list-second-time-in-a-row/36741/1 |title=Shah Rukh Khan Tops Forbes India Celebrity 100 Second Time In A Row |work=Forbes (India) |date=13 دسمبر 2013 |accessdate=27 جولائی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140706190748/http://forbesindia.com/article/2013-celebrity-100/shah-rukh-khan-tops-forbes-india-celebrity-100-list-second-time-in-a-row/36741/1 |archivedate= 6 جولائی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=2015 Forbes India Celebrity 100: The wheel of fame and fortune |url=http://forbesindia.com/article/2015-celebrity-100/2015-forbes-india-celebrity-100-the-wheel-of-fame-and-fortune/41719/1 |last=Ajwani |first=Deepak |work=Forbes (India) |date=11 دسمبر 2015 |accessdate=12 دسمبر 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151212143411/http://forbesindia.com/article/2015-celebrity-100/2015-forbes-india-celebrity-100-the-wheel-of-fame-and-fortune/41719/1 |archivedate=12 دسمبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; اس دی دولت دا اندازہ 400 توں 600 ملیان ڈالر اے۔&lt;ref name=&quot;Richest Actors&quot;&gt;{{cite news|url=http://gma.yahoo.com/richest-actors-world-not-expect-015943179--abc-news-celebrities.html |title=The Richest Actors in the World Are Not Who You Expect |publisher=[[Good Morning America]] |first=Susanna |last=Kim |date=22 مئی 2014 |accessdate=22 مئی 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522090931/http://gma.yahoo.com/richest-actors-world-not-expect-015943179--abc-news-celebrities.html |archivedate=22 مئی 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shah Rukh Khan enters super-rich list with wealth of $400 million |date=24 اکتوبر 2013 |publisher=NDTV |url=http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-shah-rukh-khan-enters-super-rich-list-with-wealth-of-400-million-370384 |accessdate=12 فروری 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131024200600/http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-shah-rukh-khan-enters-super-rich-list-with-wealth-of-400-million-370384 |archivedate=24 اکتوبر 2013 |df=}}&lt;/ref&gt; لنڈن وچ اک 20 ملیان اپارٹمینٹ،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/srk-buys-flat-for-20-million-pounds/story-4LvzYo09uKdo3Y6vVeCO8J.html |title=SRK buys flat for 20 million pounds! |work=Hindustan Times |date=20 جولائی 2009 |accessdate=4 فروری 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304065456/http://www.hindustantimes.com/entertainment/srk-buys-flat-for-20-million-pounds/story-4LvzYo09uKdo3Y6vVeCO8J.html |archivedate= 4 مارچ 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اتے دبئی وچ [[پالم جمیرا]] وکھے اک ولھا سمیت، بھارت اتے ودیساں وچ خان دیاں کئی سمپتیاں ہن۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://daily.bhaskar.com/news/MAH-MUM-photos-a-look-inside-shahrukh-khans-signature-villa-in-dubai-4416495-PHO.html |title=Photos: A look inside Shahrukh Khan's Signature Villa in Dubai |work=Dainik Bhaskar |date=27 اکتوبر 2013 |accessdate=11 جنوری 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150112005459/http://daily.bhaskar.com/news/MAH-MUM-photos-a-look-inside-shahrukh-khans-signature-villa-in-dubai-4416495-PHO.html |archivedate=12 جنوری 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;

خان اکثر بھارت دے سبھ توں مشہور، جدید اتے بااثر لوکاں دیاں سوچیاں اُتے ظاہر ہندا اے۔ اوہ ٹائیمز آف انڈیا دی لسٹ وچ بھارت دے 50 سبھ توں ودھ چیہیتے آدمیاں دی لسٹ وچ نیمت طور اُتے چوٹی دے دساں وچ شامل ہندا اے،&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Men-of-2011-The-Winners/articleshow/11757172.cms؟ | title=Times 50 Most Desirable Men of 2011: The Winners | work=The Times of India | accessdate=25 جنوری 2013 | date=4 فروری 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/50-Most-Desirable-2010/articleshow/7222829.cms؟ |title=Times 50 Most Desirable Men of 2010 | work=The Times of India |author=Mukherjee، Madhureeta | accessdate=25 جنوری 2013 | date=6 جنوری 2011}}&lt;/ref&gt; اتے 2007 وچ اک 'ایسٹرن آئی' ناں دے میگزین وچ اس نوں ایشیا وچ سبھ توں سیکسی انسان دا ناں دتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/shah-rukh-khan-voted-sexiest-asian-man-news-bollywood-kkfusfheahb.html |title=Shah Rukh Khan voted sexiest Asian man |publisher=Sify |date=24 نومبر 2007 |accessdate=10 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140124234658/http://www.sify.com/movies/shah-rukh-khan-voted-sexiest-asian-man-news-bollywood-kkfusfheahb.html |archivedate=24 جنوری 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; اس دے بہت سارے برانڈ حمایت اتے سنئتکاراں دے ادماں کرکے میڈیا سنگٹھناں ولوں خان نوں اکثر &quot;برانڈ شاہ رخ&quot; دے طور تے جانیا جاندا اے۔&lt;ref name=&quot;rediffbrands&quot;&gt;{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2005/oct/24sld1.htm |title=Brand SRK |publisher=Rediff.com |date=اکتوبر 2005 |accessdate=24 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303232121/http://specials.rediff.com/movies/2005/oct/24sld1.htm |archivedate= 3 مارچ 2016 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bsrk&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Ageing-Brand-SRK-loses-youth-connect/articleshow/13229919.cms |title=Ageing Brand SRK loses youth connect |author=Sharma، Samidha |work=The Times of India |date=18 مئی 2012 |accessdate=20 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160427180910/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Ageing-Brand-SRK-loses-youth-connect/articleshow/13229919.cms |archivedate=27 اپریل 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اوہ سبھ توں ودھ ادا کیتے بالیوڈّ اینڈرورسراں وچوں اک اے اتے ٹیلیوژن اشتہار وچ سبھ توں ودھ مشہور ہستیاں وچوں اک اے، جو ٹیلیوژن اشتہار مارکٹ دا چھ فیصدی حصہ اے۔&lt;ref name=&quot;empire&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.businesstoday.in/magazine/cover-story/srk-inc./story/5200.html |title=SRK Inc. |journal=[[Business Today (business magazine)|Business Today]] |date=21 فروری 2010 |accessdate=4 فروری 2012 |first1=Dhiman |last1=Chattopadhyay |first2=Anusha |last2=Subramanian |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150915191316/http://www.businesstoday.in/magazine/cover-story/srk-inc./story/5200.html |archivedate=15 ستمبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;morebrands&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-srk-is-the-most-visible-celeb-in-tv-ads/20120201.htm |title=The Big Star Players in the Ad World |publisher=Rediff.com |date=1 فروری 2012 |accessdate=5 فروری 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204113125/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-srk-is-the-most-visible-celeb-in-tv-ads/20120201.htm |archivedate= 4 فروری 2012 |df=}}&lt;/ref&gt; خان نے ''پیپسی''، [[نوکیا]]، ''ہنڈئی ''، ''ڈش ٹیوی''، ''لکس'' اتے [[ٹیگ ہویر]] سمیت برانڈاں دی حمایت کیتا اے۔&lt;ref name=&quot;morebrands&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Brands&quot; /&gt; اس بارے کتاباں چھاپیاں گئیاں ہن،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/book-review-of-srk-still-reading-khan-by-mushtaq-sheikh/1/180305.html |title=Book review: Mushtaq Sheikh's 'SRK: Still Reading Khan' |work=India Today |author=Bamzai، Kaveree |date=6 نومبر 2006 |accessdate=10 جون 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141022042358/http://indiatoday.intoday.in/story/book-review-of-srk-still-reading-khan-by-mushtaq-sheikh/1/180305.html |archivedate=22 اکتوبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Face of a new India|url=http://www.tribuneindia.com/2007/20070805/spectrum/main5.htm|date=5 اگست 2007|work=The Tribune |accessdate=30 جنوری 2010|author=Kumar Sen، Ashish|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131121110907/http://www.tribuneindia.com/2007/20070805/spectrum/main5.htm|archivedate=21 نومبر 2013}}&lt;/ref&gt; اتے اس دی مشہوری کئی غیر-فکشن وچ درج کیتی گئی اے، جس وچ اسدی دی دو-پکھی دستاویزی ''دِ انر اتے آؤٹر ورلڈ آف شاہ رخ خان (2005)''،&lt;ref name=&quot;world&quot;&gt;{{cite web|last=Chhabra |first=Aseem |title=Shah Rukh's inner world |url=http://www.rediff.com/movies/2005/oct/17srk.htm |publisher=Rediff.com |date=17 اکتوبر 2005 |accessdate=2 مارچ 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318143945/http://www.rediff.com/movies/2005/oct/17srk.htm |archivedate=18 مارچ 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; اتے ڈسکوری ٹریول اتے لونگ چینل دے دس حصےآں دی چھوٹی لڑی ''لونگ ود اے سپرسٹار{{mdash}}شاہ رخ خان (2010)'' شامل اے۔&lt;ref name=&quot;empire&quot; /&gt; 2007 وچ ایشوریا رائے اتے امیتابھ بچن دے بعد، خان [[میڈم تساد میوزیم|میڈم تساد میوزیم لنڈن]] وکھے اپنی موم دی مورتی قائم کرن والا تیجا بھارتی اداکار بن گیا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx؟pageid=438&amp;n=bollywood-star-to-be-immortalized-at-madame-tussauds-2007-01-19 |title=Bollywood star to be 'immortalized' at Madame Tussaud's |work=[[Hrriyet Daily News]] |date=19 جنوری 2007 |accessdate=10 جنوری 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150111052143/http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx؟pageid=438&amp;n=bollywood-star-to-be-immortalized-at-madame-tussauds-2007-01-19 |archivedate=11 جنوری 2015 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.madametussauds.com/london/ourfigures/bollywoodstars/shahrukhkhan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212095859/http://www.madametussauds.com/london/ourfigures/bollywoodstars/shahrukhkhan|archivedate=12 دسمبر 2013|title=Shah Rukh Khan's wax replica at Madame Tussauds London|publisher=[[Madame Tussauds]]|date=12 اپریل 2007|accessdate=27 جولائی 2014}}&lt;/ref&gt; مورتی دے ہور سنسکرناں نوں لاس اینجلس، ہانگ کانگ، نیویارک اتے واشنگٹن وچ میڈم تساد دے اجائب گھر وکھے قائم کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/121205/entertainment-bollywood/article/big-b-srk-ashs-wax-figures-washington-tussauds|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202030817/http://archives.deccanchronicle.com/121205/entertainment-bollywood/article/big-b-srk-ashs-wax-figures-washington-tussauds|archivedate=2 دسمبر 2014|title=Big B، SRK، Aishwarya's wax figures at Washington Tussauds|work=Deccan Chronicle|date=5 دسمبر 2012|accessdate=12 جون 2014}}&lt;/ref&gt;

خان وکھ-وکھ سرکاری مہماں دا برانڈ امبیسڈر اے، جس وچ ''پلس پولیؤ'' اتے ''نیشنل ایڈز کنٹرول آرگینائیزیشن'' شامل ہن۔&lt;ref name=&quot;Brands&quot;&gt;{{cite web|author=Hetal Adesara |url=http://businessofcinema.com/bollywood-news/shah-rukh-khans-brand-power/16560 |title=Shah Rukh Khan's brand power |publisher=Business of Cinema |date=2 نومبر 2006 |accessdate=11 نومبر 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141027061325/http://businessofcinema.com/bollywood-news/shah-rukh-khans-brand-power/16560 |archivedate=27 اکتوبر 2014 |df=}}&lt;/ref&gt; اوہ بھارت وچ میک-اے-وش فاؤنڈیشن دے بورڈ آف ڈائریکٹرز دا میمبر اے،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/jim-luce/yale-honors-incredible-in_b_1422960.html |title=Yale Honors Incredible Indian Actor-Activist Shah Rukh Khan |author=Luce، Jim |work=[[The Huffington Post]] |date=13 اپریل 2012 |accessdate=4 جنوری 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150104184909/http://www.huffingtonpost.com/jim-luce/yale-honors-incredible-in_b_1422960.html |archivedate= 4 جنوری 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; اتے 2011 وچ پروجیکٹ سنوجواناں لئی اقوام متحدہ آفس ولوں اس نوں پانی سپلائی اتے سینیٹیشن کولابوریٹو کونسل دے پہلے عالمی سفیر وجوں تعینات کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|author=Pisharoty، Sangeeta Barooah |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/time-we-talk-about-sanitation/article2543188.ece |title=Time we talk about sanitation |work=The Hindu |date=16 اکتوبر 2011 |accessdate=13 دسمبر 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192432/http://www.thehindu.com/features/metroplus/time-we-talk-about-sanitation/article2543188.ece |archivedate=30 نومبر 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; اس نے چنگی صحتَ اتے صحیح پوشن لئی عوامی سیوا دے اعلاناں دی اک لڑی درج کیتی اے، اتے اک ''قومی بال ٹیکاکرن'' مہم وچ بھارت دے صحتَ وزارت اتے [[یونیسیف]] وچ شامل ہویا اے۔&lt;ref name=ihr&gt;{{cite news|url=http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php؟newsid=55866 |title=Now، Shah Rukh will endorse good health |author=Rashid، Toufiq |work=The Indian Express |date=5 اکتوبر 2005 |accessdate=12 اکتوبر 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131101102506/http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php؟newsid=55866 |archivedate= 1 نومبر 2013 |df=}}&lt;/ref&gt; 2011 وچ، اسنوں بچیاں لئی سکھیا حاصل کرن لئی اسدے چیریٹیبل عزم لئی [[یونیسکو]] دے پرامائیڈ کور مارنی انعام ملیا اتے خان ایہہ سنمانت کرن والا پہلا بھارتی بنیا۔&lt;ref name=&quot;Pyramide &quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shah-Rukh-Khans-big-honour/articleshow/10803625.cms؟ |title=Shah Rukh Khan's big honour |work=The Times of India |date= 21 نومبر 2011|accessdate=13 دسمبر 2011}}&lt;/ref&gt; 2014 وچ، خان انٹرپول دی مہم لئی &quot;ٹرن بیک کرائیم&quot; لئی راجسفیر بنیا۔&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.interpol.int/News-and-media/News/2014/N2014-155 |title=Shah Rukh Khan becomes INTERPOL Turn Back Crime Ambassador |publisher=Interpol |date=27 اگست 2014 |accessdate=27 مارچ 2017 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150606051411/http://www.interpol.int/News-and-media/News/2014/N2014-155 |archivedate=6 جون 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; 2015 وچ، خان نوں ایڈنبرا یونیورسٹی، سکوٹلینڈ توں اک اعزاز حاصل ڈگری حاصل ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-all-set-to-deliver-lecture-on-life-lessons-at-university-of-edinburgh/ |title=At the University of Edinburgh، Shah Rukh Khan is ‘a doctor all over again’ |work=The Indian Express |date=16 اکتوبر 2015 |accessdate=16 اکتوبر 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016140820/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-all-set-to-deliver-lecture-on-life-lessons-at-university-of-edinburgh/ |archivedate=16 اکتوبر 2015 |df=}}&lt;/ref&gt; 2018 وچ، عالمی معاشی فورم نے خان نوں بھارت وچ بچیاں اتے عورتاں دے حقاں دی راکھی لئی سالانہ کرسٹل اوارڈ نال نوازیا گیا۔&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.weforum.org/agenda/2018/01/meet-the-2018-crystal-awardees |title=Davos 2018: Meet the Crystal Award winners |publisher=''World Economic Forum'' |date=10 جنوری 2018 |accessdate=24 جنوری 2018 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180119201428/https://www.weforum.org/agenda/2018/01/meet-the-2018-crystal-awardees/ |archivedate=19 جنوری 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-world-economic-forum-photos-videos-5035475/ |title=Shah Rukh Khan receives Crystal Award at World Economic Forum، thanks wife، mom and daughter for his values |publisher=''The Indian Express'' |date=23 جنوری 2018 |accessdate=24 جنوری 2018 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180123104300/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-world-economic-forum-photos-videos-5035475/ |archivedate=23 جنوری 2018}}&lt;/ref&gt;

== انعام ==
خان سبھ توں زیادہ شنگارت بالیوڈّ اداکاراں وچوں اک اے۔&lt;ref name=toi-awards /&gt; اوہناں نے 30 نامزدگیاں اتے خاص پرسکاراں توں 14 فلمفیئر انعام حاصل کیتے ہن،&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059557.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141216091000/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059557.cms|archivedate=16 دسمبر 2014 |title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 8)|work=The Times of India |accessdate=16 نومبر 2014 |deadurl=no}}&lt;/ref&gt; اس وچ اٹھ بہترین اداکار لئی شامل ہن؛ اس گٹھ وچ اوہ دلیپ کمار نال سبھ توں ودھ حاصل کرن والا اے۔&lt;ref name=FF8 /&gt; خان نے ''بازی گر'' (1993)، ''دلوالے دلہنیا لے جائینگے'' (1995)، ''دل تو پاگل اے'' (1997)، ''کچھ کچھ ہوتا اے'' (1998)، ''دیوداس'' (2002)، ''سودیس'' (2004)، ''چکّ دے! انڈیا'' (2007) اتے ''مائی نام از خان'' (2010) لئی فلمفیئر بیسٹ ایکٹر انعام جتیا اے۔ کئی وار اسنوں کل پنج فلمفیئر بیسٹ ایکٹر دیاں نامزدگیاں وچوں تن ملیاں ہن۔&lt;ref name=FFAwardsPDF /&gt; حالانکہ اسنے کدے اک [[قومی فلم انعام]] نہیں جتیا،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/724/ |title='I have a space for a National Award in my library'&amp;nbsp;؛– Shahrukh Khan |publisher=Bollywood Hungama |date=10 فروری 2010 |accessdate=29 جنوری 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402170640/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/724/ |archivedate=2 اپریل 2015}}&lt;/ref&gt; اسنوں 2005 وچ بھارت سرکار ولوں [[پدم شری]] نال نوازیا گیا گیا سی۔&lt;ref name=toi-awards /&gt; فرانس دی سرکار نے اسنوں ''رڈرے ڈیس آرٹ ایٹ ڈیس لیٹرس'' (2007) اتے اپنے اچتم شہری اعزاز ''لیزن ڈیؤنر'' (2014) نال نوازیا گیا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-conferred-with-top-french-civillian-award/article1-1235777.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140813111436/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-conferred-with-top-french-civillian-award/article1-1235777.aspx|archivedate=13 اگست 2014|title=Shahrukh Khan awarded highest French civilian honour|work=Hindustan Times|date=2 جولائی 2014|accessdate=27 جولائی 2014}}&lt;/ref&gt;


=== اعزازات ===
''شاہ رخ خان نو‏‏ں حکومت فرانس د‏‏ی جانب تو‏ں آرڈر ڈیس آرٹس تے ڈیس لیٹرز (نائٹ آف آرٹس تے لیٹرز) تے نائٹ آف لیجن آف آنر اعزاز عطا کيتا کيتا۔ ''&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/urdu/entertainment/2014/07/140702_shahrukh_get_highest_french_award_mb.shtml شاہ رخ خان دے لئی فرانس دا اعلیٰ ترین اعزاز - BBC News اردو&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt;''

شاہ رخ خان دے ایوارڈز د‏‏ی مکمل لسٹ دے لئی ویکھو '''[[شاہ رخ خان دے اعزازات]]'''

شاہ رخ خان نو‏‏ں سینما انڈسٹری وچ نمایاں خدمات سر انجام دینے اُتے تے فلم انڈسٹری وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی کئی اعزازات مل چکے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے تیس نامزدگیاں وچو‏ں چودہ فلم فیئر ایوارڈ جتے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ تے دلیپ کمار ہی ایداں دے دو اداکار نيں جنہاں نے نال فلم فیئر بہترین اداکار دا ایوارڈ اٹھ بار جیت لیا ا‏‏ے۔ 2013 ء وچ [[جنوبی ہند]] دے تقریبِ ایوارڈ ‘‘سالانہ وجے ایوارڈز ’’ماں شاہ رخ خان لو شیوالیر سیواجی گنیشن ایوارڈ دتا گیا سی۔ 2014ء وچ شاہ رخ خان نو‏‏ں سالانہ وجے ایوارڈز وچ انٹرٹینر آف انڈین سینما ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔ ايس‏ے سال بھارتی سینما د‏‏ی ترقی دے لئی انہاں د‏‏ی شاندار خدمات اُتے ایشین ایوارڈ تو‏ں وی نوازیا گیا۔ اس دے علاوہ اوہ اپسرا فلم ایوارڈز، 	ایشین فلم ایوارڈز، سی این این آئی بی این انڈین آف دا ائیر ایوارڈز، گلوبل انڈین فلم ایوارڈ، آئیفا ایوارڈ، سینسئی ویور چوائس ایوارڈ، اسکرین ایوارڈز، اسٹار ڈسٹ ایوارڈز، اسٹار سب تو‏ں فیوریٹ کون ایوارڈ، زی سنے ایوارڈ سمیت انڈیا دا تقریباً ہر فلمی آرکنائزیشن دا ایوارڈ حاصل کر چک‏‏ے نيں، البتہ انہاں نے حالے تک نیشنل فلم ایوارڈ حاصل نئيں کيتا ا‏‏ے۔

بالی ووڈ کنگ خان شاہ رخ صرف پردہ سکرین اُتے ہی ایوارڈ نئيں سمیٹ رہ‏ے، بلکہ انہاں د‏‏ی سماجی خدمات دے اعتراف وچ عالمی ادارے یونیسکو نے وی انہاں نو‏ں بچےآں د‏‏ی تعلیم تے دوسرے سماجی کماں وچ خدمات انجام دینے اُتے پیرامڈ کون مارنو ایوارڈ تو‏ں نوازیا ا‏‏ے۔ سماجی رابطے د‏‏ی [[ویب سائٹ]] ٹوئٹر اُتے لگ بھگ ڈیڑھ کروڑ تو‏ں ودھ مداحاں د‏‏ی طرف تو‏ں پیروی کیتے جانے والے کنگ خان دے فلاحی کماں وچ بھارت دے پینڈو علاقےآں وچ [[شمسی توانائی]] د‏‏ی فراہمی دا منصوبہ، ممبئی اسپتال وچ بچےآں دے لئی وارڈ قائم کرنا تے سونامی تو‏ں تباہ شدہ علاقےآں دے لئی امدادی فنڈ مہیا کرنا شامل ا‏‏ے۔

2005ء وچ ہندوستان د‏‏ی حکومت نے انہاں نو‏ں بھارتی سنیما دے فی انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی پدم شری تو‏ں نوازیا۔

2015ء وچ شاہ رخ خان نو‏‏ں حکومت فرانس د‏‏ی جانب تو‏ں آرڈر ڈیس آرٹس تے ڈیس لیٹرز (نائٹ آف آرٹس تے لیٹرز) تے نائٹ آف لیجن آف آنر اعزاز عطا کيتا کيتا۔

 شاہ رخ خان د‏‏ی فن د‏‏ی خدمات دا اعتراف عالمی سطح اُتے وی کيتا گیا تے متعدد بین الاقوامی یونیورسٹیز نے اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں تو‏ں وی نوازیا ا‏‏ے۔ بالی وڈ دے سپر اسٹار شاہ رخ خان نو‏‏ں برطانیہ د‏‏ی قدیم ترین اسکاٹش تعلیمی ادارے ایڈنبرا یونیورسٹی د‏‏ی جانب تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری تو‏ں نوازیا گیا ا‏‏ے۔ شاہ رخ خان نو‏‏ں ناصرف یونیورسٹی آف بیڈ فورڈ شائر د‏‏ی جانب تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری مل چک‏ی اے بلکہ اوہ واحد بالی ووڈ اداکار نيں جنہاں نو‏ں ”ییلے یونیورسٹی نے”چھب” فیلوشپ تو‏ں وی نوازیا اے شاہ رخ نو‏‏ں 2008 وچ امریکی جریدے نیوز ویک نے دنیا دے 50 بااثرترین شخصیتاں وچ شامل کيتا سی۔

====== شاہ رخ خان دے جتے گئے اعلیٰ قومی و شہری ایوارڈز ======
{{col-begin}}
{{col-2}}
# بیسٹ انڈین سٹیزن ایوارڈ : (1997ء )
# [[راجیو گاندھی]] ایوارڈ فار ایکسلینٹ انہاں فیلڈ آف انٹر ٹینمنٹ: (2002ء )
# پدما شری ایوارڈ : (2005ء )
{{col-2}}
# IIFA-FICCIفریم ایوارڈ۔ دہائی دا سب تو‏ں طاقتور انٹر ٹینر : (2009ء )
# FICCIگلوبل انٹر ٹینمنٹ میڈیا پرسنالٹی ایوارڈ بیسٹ انڈین سٹیزن ایوارڈ : (1997ء )
{{col-end}}

== UNO دا اعتراف ==
 بالی ووڈ کنگ خان شاہ رخ صرف پردہ سکرین اُتے ہی ایوارڈ نئيں سمیٹ رہ‏ے، بلکہ انہاں د‏‏ی سماجی خدمات دے اعتراف وچ عالمی ادارے یونیسکو نے وی انہاں نو‏ں بچےآں د‏‏ی تعلیم تے دوسرے سماجی کماں وچ خدمات انجام دینے اُتے پیرامڈ کون مارنو ایوارڈ تو‏ں نوازیا ا‏‏ے۔
== ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں د‏‏ی تفویض ==
شاہ رخ خان دے فن دا اعتراف عالمی سطح اُتے وی کيتا گیا تے متعدد بین الاقوامی یونیورسٹیز نے انھاں اعزازی ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگریاں تو‏ں وی نوازیا ا‏‏ے۔ شاہ رخ خان نو‏‏ں نہ صرف یونیورسٹی آف بیڈ فورڈ شائر د‏‏ی جانب تو‏ں ڈاکٹریٹ د‏‏ی اعزازی ڈگری مل چک‏ی اے بلکہ اوہ واحد بالی ووڈ اداکار نيں جنہاں نو‏ں ”ییلے یونیورسٹی نے”چھب” فیلوشپ تو‏ں وی نوازیا ا‏‏ے۔ شاہ رخ نو‏‏ں 2008 ءماں امریکی جریدے نیوز ویک نے دنیا دے 50 بااثرترین شخصیتاں وچ شامل کيتا سی۔

[[معاشیات]] وچ تعلیم حاصل کرنے دے بعد انہاں نے اپنے کیریئر دے آغاز [[1980ء]] وچ تھیٹر تے بہت ٹیلی ویژن سیریلز تو‏ں کيتا جس وچ فوجی تے سرکس قابل ذکر ڈرامے ني‏‏‏‏ں۔ [[1992ء]] وچ فلم '' [[دیوانہ]]'' تو‏ں اپنے فلمی کیئریر دا آغاز کيتا جو اک کامیاب فلم ثابت ہوئی۔ اس فلم دے لئی انہاں نو‏ں [[فلم فیئر پہلا اداکاری ایوارڈ]] پیش کيتا گیا۔ اس دے بعد انہاں نے کئی فلماں وچ منفی کردار ادا جنہاں وچ '' [[ڈر(1993ء فلم)|ڈر]] '' (1993ء)، '' [[بازیگر (1993ء فلم)|بازیگر]] '' (1993ء) تے ' '[[انجام (1994ء فلم)|انجام]]' '(1994ء) شامل ا‏‏ے۔ اوہ کئی قسم د‏‏ی کردار وچ نظر آئے تے مختلف-مختلف قسم د‏‏ی فلماں وچ کم کيتا جنہاں وچ رومانوی، مزاحیہ، ایکشن فلماں تے تاریخی ڈراما شامل ني‏‏‏‏ں۔

ان د‏‏ی گیارہ فلماں نے دنیا بھر وچ 1 بلین روپے کاروبار کيتا ا‏‏ے۔ خان د‏‏ی کچھ فلماں جداں '' [[دلوالے دلہنیا لے جاواں گے (1995 فلم)|دلوالے دلہنیا لے جاواں گے]] '' (1995ء)، '' [[کچھ کچھ ہُندا اے (1998 فلم)|کچھ کچھ ہُندا اے ]] ' '(1998ء)، [[دیوداس (2002ء فلم)|' 'دیوداس' ']] (2002ء)، [[چک دے انڈیا (2007ء فلم)|' 'چک دے! انڈیا]] (2007ء)، '' [[اوم شاندی اوم]] '' (2007ء)، [[رب نے بنا دتی جوڑی]] (2008ء) تے '' [[را۔ون]] '' (2011ء ) ہن تک د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ چلنے والی فلماں وچ شمار رہی اے تے ہور مشہور فلماں وچ '' [[کدی خوشی کدی غم (2001ء فلم)|کدی خوشی کدی غم]] '' (2001ء)، '' [[کل ہوئے نہ ہوئے (2003ء فلم)|کل ہوئے نا ہو]] '' (2003ء)، '' [[ویر زارا (2004ء فلم)|ویر زارا]] '' (2006ء) شامل ني‏‏‏‏ں۔ اس وقت تو‏ں اوہ کئی کامیاب فلماں دا حصہ رہے ني‏‏‏‏ں۔ اپنے فلمی کیئریر وچ حالے تک انہاں نے 7 فلم فیئر ایوارڈ حاصل کیتے ني‏‏‏‏ں۔


== اہ‏م فلماں ==
شاہ رخ خان د‏‏ی مکمل فلماں د‏‏ی لسٹ دے لئی ویکھو '''[[شاہ رخ خان د‏‏ی فلموگرافی]]'''{{col-begin}}
{{col-4}}
* دیوانہ
* چمتکار
* دل آشنا ہے
* راجو بن گیا جینٹل مین
* کنگ انکل
* کبھی ہاں کبھی نا
* انجام
* زمانہ دیوانہ
* او ڈارلنگ یہ ہے انڈیا
* گڈو
* ترمورتی
* بازی گر
{{col-4}}
* ڈر
* کرن ارجن
* دل والے دلہنیا لے جائیں گے
* رام جانے
* چاہت
* انگلش بابو دیسی میم
* کوئلہ
* پردیس
* یس باس
* ڈوپلیکیٹ
* جوش
* ون ٹو کا فور{{col-4}}
* دل تو پاگل ہے
* دل سے
* [[کچھ کچھ ہوتا ہے]]
* [[بادشاہ (فلم)|بادشاہ]]
* پھر بھی دل ہے ہندستانی
* [[محبتیں]]
* [[اشوکا]]
* ہم تمہارے ہیں صنم
* چلتے چلتے
* [[دیوداس]]
* [[کل ہو نہ ہو]]
* [[ویر زارا]]{{col-4}}
* اوم شانتی اوم
* چک دے انڈیا
* [[کبھی الوداع نہ کہنا]]
* [[میں ہوں نا]]
* رب نے بنادی جوڑی
* بلو
* [[ڈان]]
* [[مائی نیم اِز خان]]
* [[را - ون]]
* [[ڈان 2]]
* جب تک ہے جان
* [[چنائی ایکسپرس]]
* [[ہیپی نیو ائیر]]
{{col-end}}&lt;h3&gt;شاہ رخ خان د‏‏ی باکس آفس اُتے ریکارڈ بزنس کرنے والی فلماں&lt;/h3&gt;

شاہ رخ خان نے کئی فلماں وچ اداکاری دے جوہردکھائے جنہاں نو‏ں فلم بیناں نے ناصرف بے حد پسند کيتا بلکہ متعدد فلماں نے باکس آفس اُتے بزنس دے تمام ریکارڈ اپنے ناں وی کیندے۔
بھارتی فلم انڈسٹری دے کنگ تے رومانوی ہیروشاہ رخ خان بالی ووڈ دے افق اُتے چمکتادمکتا ستارہ نيں جنہاں دا تذکرہ کیندے بغیر فلمی دنیا دا تعارف ادھورا ا‏‏ے۔ بالی ووڈ دے کنگ خان کانام فلم د‏‏ی کامیابی تے ریکارڈ بزنس د‏‏ی ضمانت سمجھیا جاندا اے تے انہاں نے ایہ مقام پانے دے لئی کئی ناکامیاں دا سامنا وی کيتا اے لیکن اس اتار چڑھاؤ نو‏‏ں کدی خود پرغالب نئيں آنے دتا۔&lt;ref&gt;[http://www.express.pk/story/358315/ شاہ رخ خان د‏‏ی باکس آفس اُتے ریکارڈ بزنس کرنے والی فلماں - ایکسپریس اردو&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt;
* فلم ’’چنائی ایکسپریس ‘‘ دا بالی ووڈ د‏‏ی ہن تک سب تو‏ں کامیاب فلماں وچ شمارہُندا ا‏‏ے۔ فلم وچ مرکزی کردار شاہ رخ خان نے کيتا۔ ’’چنائی ایکسپریس‘‘نے اپنی ریلیز دے پہلے دن تو‏ں ہی کئی ریکارڈاپنے ناں کرنا شروع کیندے۔ رومانوی فلم وچ شاہ رخ خان د‏‏ی ادکاری نو‏‏ں شائقین نے بے حدپسند کيتا جدو‏ں کہ اداکارہ دپیکا پڈوکون نے وی اپنے کردار تو‏ں خوب انصاف کيتا،فلم نے مجموعی طور اُتے تقریبا4 ارب روپے کاریکارڈبزنس کردے ہوئے کئی ریکارڈبھی اپنے ناں کیندے۔

&lt;li&gt; بالی ووڈ د‏‏ی اک ہور سپر ہٹ فلم ’’ہیپی نیو ایئر‘‘ماں کنگ خان نے اپنی اداکاری دے باعث فلم بین دے دل جیت لئی، فلم د‏‏ی کہانی 6ناکا‏م لوکاں د‏‏ی گرد گھمدی اے جو زندگی د‏‏ی جانب نال ملن والے اک موقع دا بھر پورفائدہ اٹھانے د‏‏ی کوشش کردے نيں جدو‏ں کہ فلم وچ شاہ رخ خان ،ابھیشیک بچن،بھومن ایرانی تے دپیکا پڈوکون سمیت ہور ادکاراں نے اداکاری دے جوہر دکھائے،۔ فلم نے ریلیزہُندے ہی باکس آفس اُتے کئی ریکارڈز اپنے ناں کیندے جس وچ اک منفرد ریکارڈ تن ہفتےآں وچ ساڈھے 3 ارب روپے تو‏ں ودھ دا بزنس وی شامل ا‏‏ے۔
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt; بالی ووڈ دے کنگ شاہ رخ خان نے فلم ’’بازی گر ‘‘کے بعد منفی ہیرو دا کردار فلم’’ڈان 2 ‘‘ وچ ادا کيتا جسنو‏ں فلم بین نے بے حد سراہا، ڈان بالی ووڈ د‏‏ی بلاک بسٹرفلم ثابت ہوئی اے جس وچ شاہ رخ خان، پریانہاں دا چوپڑاسمیت ہور اداکاراں نے اپنی جاندار اداکاری دے جوہر دکھائے نيں جدو‏ں کہ فلم وچ کنگ خان نے انڈرورلڈ ڈان دا کرداراداکیا۔ فلم نے ریلیز ہونے دے بعد کئی ایوارڈاپنے ناں کیندے بلکہ 100 دن وچ دنیا بھر وچ 2 ارب تو‏ں ودھ دا ریکارڈ بزنس وی کيتا۔
&lt;/li&gt;
* بھارتی فلم انڈسٹری د‏‏ی سب تو‏ں مشہوراوربلاک بسٹر فلم ’’دل والے دلہنیا لے جاواں گے‘‘شاہ رخ خان دے فلمی کیرئیردے لئی وی فیصلہ کن ثابت ہوئی جس نے انہاں نو‏ں شہرت د‏‏ی بلندیاں اُتے پہنچیا دتا،بالی ووڈ د‏‏ی اس کامیاب ترین فلم نے 10 فلم فیئر ایوارڈ سمیت بہترین اداکار،اداکارہ تے ہدایت کار دا ایوارڈ وی حاصل کيتا جدو‏ں کہ اس نے شاہ رخ تے کاجول د‏‏ی جوڑی نو‏‏ں مقبولیت د‏‏ی انتہا اُتے وی پہنچادتا۔ اس فلم نے بھارتی فلمی دنیا وچ 19 سال تو‏ں مسلسل پردہ اسکرین د‏‏ی زینت بنے رہنے دا منفرداعزازبھی اپنے ناں کيتا ا‏‏ے۔
* بالی ووڈ دے رومانوی ہیروشاہ رخ خان د‏‏ی اک ہور کامیاب بلاک بسٹرفلم’’کچھ کچھ ہُندا اے ‘‘نے وی باکس آفس پربزنس دے ریکارڈقائم کیندے۔ فلم جدید تے مشرقی اقدار دے گرد گھمدی اے جس وچ شاہ رخ خان نے ماڈرن خیالات دے حامی لڑکے تے کاجول نے مشرقی اقدار د‏‏ی حامل لڑکی کاکردار ادا کيتا ا‏‏ے۔ بالی ووڈ د‏‏ی بلاک بسٹر فلم نے کئی ایوارڈ اپنے ناں کیندے۔
* بالی ووڈ د‏‏ی رومانوی فلم ’’کل ہونا ہو‘‘جذبات تو‏ں بھرپورفلم اے جس نے اپنے اختتام پرفلم بین د‏‏ی اکھاں نو‏‏ں نم ہونے اُتے مجبور کر دتا۔ بھارتی فلم انڈسٹری د‏‏ی بلاک بسٹر فلم نو‏‏ں نہ صرف بھارت بلکہ دنیا بھر وچ بے حد پسند کيتا گیا جدو‏ں کہ فلم دے گانے کئی عرصہ شائقین دے کاناں وچ رس گھولدے رہ‏‏ے۔ فلم دے مرکزی کردار اں وچ بالی ووڈ کنگ شاہ رخ خان، [[سیف علی خان]] تے اداکارہ پریٹی زنٹاشامل سن ۔ فلم نے شاہ رخ خان د‏‏ی شہرت نو‏‏ں مزیدعروج اُتے پہنچایا۔
* بھارتی فلم نگری وچ کھیل اُتے بننے والی فلماں وچ سب تو‏ں ہٹ فلم ’’چک دے انڈیا‘‘ثابت ہوئی، فلم وچ بالی ووڈ کنگ شاہ رخ خان نے بھارتی ہاکی ٹیم دے کوچ [[کبیر خان]] کاکردار اداکیا جو خواتین د‏‏ی ہاکی ٹیم کوورلڈ کپ جتوانے وچ اہ‏م کردار اداکرتاا‏‏ے۔ فلم چک دے انڈیا د‏‏ی کامیابی نے بالی ووڈ وچ کھیلاں پربننے والی فلماں نو‏‏ں اک نواں رجحان دتا جس دے بعد کئی فلماں بنائی گئياں۔ شاہ رخ خان نے فلم وچ اپنے روايتی اداکاری تو‏ں ہٹ کر اک مختلف کرداراداکرکے بالی ووڈ اُتے اپنی بادشاہت دا ثبوت دتا۔ بالی ووڈ د‏‏ی بلاک بسٹر فلم نے کھیلاں وچ خواتین د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں اجاگرکرنے وچ بہت مدددی۔
&lt;h3&gt;شاہ رخ خان د‏‏ی کامیاب فلماں&lt;/h3&gt;شاہ رخ خان بالی وڈ دے کامیاب اداکاراں وچو‏ں اک نيں جنہاں نے اک دے بعد اک ہٹ فلماں دے ک‏ے بولی وڈ وچ اپنا لوہا منوایا۔ بولی وڈ وچ رومانس دا بادشاہ دا خطاب پانے والے شاہ رخ نے اپنی فلماں وچ اک تو‏ں ودھ ک‏ے اک اداکارہ دے نال کم کيتا جس وچ کاجول، ایشوریا رائے، رانی مکھرجی، دپیکا پڈوکون، جااوہی چاولہ تے مادھوری ڈکشت وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔
شاہ رخ خان د‏‏ی اوداں تاں ہر فلم ہی کامیاب ثابت ہُندی اے لیکن کچھ خاص فلماں ایسی نيں جوآ ج وی انہاں دے کامیاب کیرئیر وچ سر لسٹ ہاں گی جس وچ ’دل والے دلہنیا لے جاواں گے‘، ’دیوداس‘، ’دل تاں پاگل اے ‘، ’ڈر‘، ’کل ہوئے نہ ہو‘، ’ویر زارا‘، ’چک دے انڈیا‘ وغیرہ شامل ني‏‏‏‏ں۔ اپنی بے مثال اداکاری اُتے انھاں نے بے شمار ایوارڈز حاصل کیندے جنہاں وچ 14 فلم فیئر ایوارڈز وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ اساں بولی وڈ کنگ شاہ رخ د‏‏ی مشہور فلماں د‏‏ی لسٹ وچ چند درج ذیل ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* دل والے دلہنیا لے جاواں گے شاہ رخ خان دے کیرئیر د‏‏ی کامیاب فلماں وچو‏ں اک اے، اس فلم وچ شاہ رخ نے راج ناں دے اک لڑکے دا کردار ادا کيتا سی جو سمرن نامی اک لڑکی د‏‏ی محبت وچ مبتلا ہوجاندا ا‏‏ے۔ 1995 وچ ریلیز ہوئی اس فلم نو‏‏ں اج تک شاہ رخ دے مداحاں دے دلاں وچ اک اہ‏م جگہ ملی ہوئی ا‏‏ے۔
* فلم دل تاں پاگل اے اپنے دور د‏‏ی بہترین فلماں وچو‏ں اک منی جاندی اے، اس د‏ی مختلف کہانی نے مداحاں دے دلاں وچ جگہ حاصل کيتی نال نال مادھوری تے کرشمہ کپور دے نال شاہ رخ د‏‏ی جوڑی نو‏‏ں وی کافی سراہا گیا ۔
* فلم ڈر شاہ رخ د‏‏ی کامیاب فلماں وچو‏ں اک منی جاندی اے، اس فلم وچ شاہ رخ خان نے منفی کردار ادا کيتا سی جسنو‏ں انہاں دے مداحاں نے خوب سراہا سی۔ فلم ڈر وچ شاہ رخ دے ہمراہ جااوہی چاولہ تے سنی دیول نے اہ‏م کردار ادا کیندے سن ۔
* 1998ء وچ ریلیز ہوئی فلم کچھ کچھ ہُندا اے وچ شاہ رخ خان اک بار فیر کاجول دے ہمراہ نظر آئے سن جس دے نال نال اداکارہ رانی مکھرجی نے وی اس فلم وچ اہ‏م کردار ادا کيتا سی۔ ایہ فلم دو دوستاں د‏‏ی زندگی اُتے بنائی گئی سی تے شاہ رخ د‏‏ی کامیاب فلماں وچو‏ں اک اے ۔
* 2001ء د‏‏ی کامیاب فلم کدی خوشی کدی غم شاہ رخ خان د‏‏ی کامیاب فلماں وچو‏ں اک ثابت ہوئی سی۔ اوداں تاں اس فلم وچ کافی وڈے وڈے ناں شامل سن جس وچ امیتابھ بچن، ہریتھیک روشن، کاجول، کرینہ کپور نيں لیکن شاہ رخ د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں اس وچ خوب پسند کيتا گیا سی۔ خاندان دے درمیان رشتاں اُتے بننے والی ایہ فلم ریلیز ہوئے سال د‏‏ی بہترین فلم سی ۔
* 2002ء د‏‏ی ریلیز فلم دیوداس وچ شاہ رخ خان د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں خوب سراہا گیا سی۔ اس فلم دے کردار نو‏‏ں شاہ رخ دے کیرئیر دا مشکل ترین کردار کہیا جائے تاں غلط نہ ہوئے گا۔ اس فلم وچ شاہ رخ ایشوریا رائے تے مادھوری دے ہمراہ نظر آئے سن ۔
* فلم کل ہوئے نہ ہوئے 2003ء وچ ریلیز ہوئی سی جسنو‏ں کافی پسند کيتا گیا سی۔ اس فلم نو‏‏ں باکس آفس اُتے کافی بہتر نتائج ملے سن ۔ شاہ رخ خان د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں اس وچ کافی پسند وی کيتا گیا سی۔ سیف علی خان تے پریندی زنٹا نے فلم کل ہوئے نہ ہوئے وچ شاہ رخ دے نال کم کيتا سی تے برابر د‏‏ی تعریف وصول د‏‏ی سی۔
* فلم اوم شاندی اوم وچ شاہ رخ خان نے دپیکا پڈوکون دے ہمراہ اداکاری د‏‏ی سی۔ ایہ فلم 2007 د‏‏ی بلاک بسٹر ہٹ ثابت ہوئی سی۔ فلم اوم شاندی اوم ہندی سنیما اُتے بنائی گئی فلم سی جس وچ شاہ رخ نے ڈبل کردار ادا کيتا سی ۔
* 2004ء د‏‏ی ریلیز فلم ویر زارا ہندوستانی لڑکے تے پاکستانی لڑکی دے درمیان محبت کہانی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس فلم نو‏‏ں ہندوستان دے نال نال پاکستان وچ وی کافی پسند کيتا سی۔ شاہ رخ نے اس فلم وچ اک ہندوستانی سپاہی دا کردار ادا کيتا سی جسنو‏ں خوب پسند کيتا گیا ۔
* 2010 ءماں ریلیز ہوئی فلم مائے نیم از خان شاہ رخ دے کیرئیر د‏‏ی بہترین فلماں وچو‏ں اک ثابت ہوئی سی جسنو‏ں دنیا بھر وچ خوب حوصلہ افزائی ملی سی۔ اس فلم وچ بولی وڈ د‏‏ی بہترین جوڑی شاہ رخ تے کاجول نے اک نال کم کيتا سی ۔&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

((((گلزار صاحب )))). شاہ رخ خان دے جتے گئے فلمی ایوارڈز:
# فلم فئیر بہترین نوآموز اداکار : دیوانہ (1993ء)
# فلم فئیر بہترین ویلن: انجام(1995ء )
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈ: بازیگر (1994 ء )
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈ: [[دل والے دلہنیا لے جائیں گے]] (1996ء)
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈ : دل تو پاگل ہے (1998ء )
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈ: کچھ کچھ ہوتا ہے (1999ء )
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈ: دیواداس (2003ء )
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈ:سوادیس (2005ء )
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈ: چک دے ! انڈیا (2008ء )
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈ: مائی نیم از خان (2011ء )
# فلم فئیر بہترین اداکار ایوارڈمبصرین : محبتیں (2001ء )
# اپسرا بہترین اداکار ایوارڈ : کل ہو نہ ہو (2004ء )
# اپسرا بہترین اداکار ایوارڈ : سوادیس (2005ء )
# اپسرا بہترین اداکار ایوارڈ : چک دے ! انڈیا (2008ء )
# اپسرا بہترین اداکار ایوارڈ : رب نے بنادی جوڑ ی(2010ء )
# اپسرا ایوارڈ انٹرٹینر آف دی ائیر: چنائی ایکسپریس(2014ء )
# بالی وڈ مووی ایوارڈ ،موسٹ سین سیشنل اداکار: دل سے ....(1999ء )
# بالی وڈ مووی بہترین اداکار ایوارڈ :کچھ کچھ ہوتا ہے	(1999ء )
# بالی وڈ مووی بہترین اداکار ایوارڈ :دیوداس (2003ء )
# بالی وڈ مووی بہترین اداکار ایوارڈ :ویر زارا (2005ء )
# اسکرین ایورڈ، بہترین اداکار : رام جانے (1995ء )
# اسکرین ایورڈ، بہترین اداکار : دیوداس (2003ء )
# اسکرین ایورڈ، بہترین اداکار : ویر زارا (2005ء )
# اسکرین ایورڈ، بہترین اداکار : چک دے ! انڈیا (2008ء )
# اسکرین ایورڈ، بہترین اداکار پاپولر: مائی نیم از خان (2011ء)
# اسکرین ایورڈ، بہترین اداکار پاپولر: ڈان 2(2012ء )
# اسکرین ایورڈ، بہترین اداکار پاپولر: چنائی ایکسپریس (2014ء)
# اسکرین ایورڈ، بہترین اداکار پاپولر: ہیپی نیو ائیر (2015ء)
# اسکرین ایورڈ، جوڑی نمبر 1 : کاجول، کبھی خوشی کبھی غم (2002ء )
# اسکرین ایورڈ، جوڑی نمبر 1 : ایشوریہ رائے، دیوداس(2003ء )
# اسکرین ایورڈ، جوڑی نمبر 1 : پریٹی زینٹا، ویر زارا (2005ء )
# اسکرین ایورڈ، جوڑی نمبر 1 : رانی مکرجی، کبھی الوداع نہ کہنا(2007ء )
# اسکرین ایورڈ، جوڑی نمبر 1 : دیپیکا پدوکون، اوم شانتی اوم(2008ء )
# اسکرین ایورڈ، جوڑی نمبر 1 : پریانکا چوپڑا، ڈان 2(2012ء )
# اسکرین ایورڈ، جوڑی آف ڈیکاڈے: کاجول، (2010ء )
# گلوبل انڈین فلم بہترین اداکار ایوارڈ :سوادیس (2005ء )
# گلوبل انڈین بہترین سرچ میل آن انٹرنیٹ ایوارڈ (2005ء )
# گلوبل انڈین آنر، بہترین ٹی وی ہوسٹ : کون بنے گا [[کروڑ پتی]] (2008ء )
# گلوبل انڈین آنر، بہترین اداکار پاپولر:مائی نیم از خان (2011ء)
# CNN-IBN انڈین آف دی ائیر، انٹرٹینمنٹ ایوارڈ : (2013ء)
{{Multicol-break}}
# &lt;li value=&quot;41&quot;&gt;#آئیفا بہترین اداکار ایوارڈ : دیوداس (2003ء )&lt;/li&gt;
# آئیفا بہترین اداکار ایوارڈ : ویر زارا (2005ء )
# آئیفا بہترین اداکار ایوارڈ : چک دے ! انڈیا (2008ء )
# آئیفا بہترین اداکار ایوارڈ : مائی نیم از خان (2011ء)
# آئیفا اسٹار آف ڈیکاڈے : دیوداس، چک دے انڈیا، ویرزارا(2009ء )
# آئیفا ڈجیٹل اسٹار آف دی ائیر: (2013ء )
# آئیفا موسٹ پاپولر اداکار اسپیشل ایوارڈ : (2001ء )
# سینسوئی ویور چوائس بہترین اداکار ایوارڈ : دل تو پاگل ہے (1998ء )
# سینسوئی ویور چوائس بہترین اداکار ایوارڈ : کچھ کچھ ہوتا ہے (1999ء )
# سینسوئی ویور چوائس بہترین اداکار ایوارڈ : محبتیں (2001ء )
# سینسوئی ویور چوائس بہترین اداکار ایوارڈ : دیواداس (2003ء )
# سینسوئی ویور چوائس بہترین اداکار جیوری ایوارڈ : اشوکا (2002ء )
# سینسوئی ویور چوائس بہترین اداکار جیوری ایوارڈ : کل ہو نہ ہو (2004ء )
# ہندوستان ٹائمز ریڈرز چوائس ایوارڈ بہترین انٹرٹینر : مائی نیم از خان (2011ء)
# ہندوستان ٹائمز ریڈرز چوائس ایوارڈ بہترین انٹرٹینر : ڈان 2(2012ء)
# اسٹار ڈسٹ، اسٹار آف دی ائیر : جب تک ہے جاں (2013)
# اسٹار ڈسٹ، اسٹار آف دی ائیر :چنائی ایکسپریس (2014)
# اسٹار ڈسٹ، اسٹار آف دی ائیر : ہیپی نیو ائیر(2015)
# اسٹار ڈسٹ، بہترین اداکاربرائے ایکشن تھرلر: ہیپی نیو ائیر(2015)
# اسٹار سب سے فیورٹ کون، فیورٹ ہیرو ایوارڈ:(2004)
# اسٹار سب سے فیورٹ کون، فیورٹ ہیرو ایوارڈ:(2005)
# اسٹار سب سے فیورٹ کون، فیورٹ ہیرو ایوارڈ:(2006)
# اسٹار سب سے فیورٹ کون، فیورٹ ہیرو ایوارڈ:(2007)
# اسٹار سب سے فیورٹ کون، فیورٹ ہیرو ایوارڈ:(2008)
# زی سنے ایوارڈ، بہترین اداکار : دل تو پاگل ہے (1998ء)
# زی سنے ایوارڈ، بہترین اداکار : کچھ کچھ ہوتا ہے (1999ء)
# زی سنے ایوارڈ، بہترین اداکار : دیوداس (2003ء)
# زی سنے ایوارڈ، بہترین اداکار :ویر زارا (2005ء)
# زی سنے ایوارڈ، بہترین اداکار : چک دے ! انڈیا(2008ء)
# زی سنے ایوارڈ، بہترین اداکار : مائی نیم از خان (2011ء)
# زی سنے ایوارڈ، بہترین اداکار : چنائی ایکسپریس(2014ء)
# زی سنے ایوارڈ، بہترین اداکار مبصرین : ڈان 2(2012ء)
# زی سنے ایوارڈ، سپر اسٹار آف دی ائیر : چلتے چلتے، کل ہونا ہو(2004ء)
# زی سنے ایوارڈ، فن سینما انٹرٹینر آف دی ائیر : ڈان(2007ء)
# زی سنے ایوارڈ، زی آئیکون ایوارڈ: اوم شانتی اوم(2008ء)
# زی سنے ایوارڈ، انٹرنیشنل آئیکون : جب تک ہے جاں(2013ء){{Multicol-end}}

== ٹی وی تے ہور شعبہ ہائے زندگی ==
شاہ رخ خان فلم نگر دے بادشاہ ضرور نيں لیکن انہاں د‏‏ی شروعات ٹیلی ویژن تو‏ں ہوئی سی۔ ابتدا وچ شاہ رخ چھوٹے موٹے ڈرامےآں تے ٹی وی سیریلس وچ کم کرنے لگے سن ۔ 1988 وچ انہاں نے ٹی وی سیریل ’’دل دریا‘ وچ کم شروع کيتا لیکن 1989 وچ بنا سیریل ’’فوجی‘‘ پہلے منظر عام اُتے آ گیا۔ اس دے بعد شاہ رخ نے 1989 وچ عزیز مرزا د‏‏ی ٹی وی سیریل سرکس وچ اہ‏م رول دتا۔ شاہ رخ نے ایڈیٹ، امید، واگلے د‏‏ی دنیا تے دوسرا کیول وچ وی مختصر رول کیتے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے انگریزی ٹی وی فلم &quot;ان وچ اینی گیوز اٹ دوز ون &quot; (In Which Annie Gives It Those Ones) وچ اک چھوٹا جہا کردار ادا کيتا۔ اس دے بعد شاہ رخ خان نو‏‏ں فلماں د‏‏ی آفر ہوئی انہاں نے بیک وقت چار فلماں (دل آشنا اے، راجو بن گیا جنٹلمین، دیوانہ تے چمتکار )سائن کيت‏یاں، جنہاں وچ دیوانہ پہلے ریلیز ہوئی۔ اس دے بعد شاہ رخ خان نے فلمی دنیا وچ ناں کمایا۔
شارخ خان نے اپنے سفر وچ اک ہور سنگ میل اس وقت عبور کيتا جدو‏ں انہاں نے 2007ء وچ وبارہ ٹی وی د‏‏ی طرف واپس لوٹے تے ٹی وی میزبان دے طور اسٹار پلس دے گیم شو ”کون بنے گا کروڑ پتی“ دے تیسرے سیزن وچ میزبان دے فرائض انجام دیے۔ اس دے علاوہ انہاں نے 2008ء وچ ’’کیہ تسيں پنجويں کولو‏‏ں تیز ہیں“کوئز پروگرام تے 2011ء ”زور دا جھٹکا“ د‏‏ی وی میزبانی کيتی۔ 2014ء وچ ٹی وی شو ’’دی گوٹ ٹیلنٹ ورلڈ انٹیج‘‘ اور2015ء شاہ رخ اک ٹی وی شو ’انڈیا پوچھےگا سب تو‏ں شانڑاں کون؟ ‘ وچ کم کيتا۔

ٹی وی شوز دے علاوہ شاہ رخ خان کئی ایوارڈ شوز وچ وی میزبانی کرچکے نيں، جنہاں وچ فلم فئیر ایوارڈز، آئیفا ایوارڈز، گلوبل انڈین فلم ایوارڈز، اسٹار اسکرین ایوارڈز، انڈین پریمئیر لیگ ایوارڈز، سہارا انڈین اسپورٹس ایوارڈز، کلرز اسکرن ایوارڈز، زی سنے ایوارڈز، [[لائف اودے]] اسکرین ایوارڈز ۔

بالی وڈ دے میگا اسٹارشاہ رخ خان ” ڈریمز انہاں لمیٹڈ“ نامی پروڈکشن کمپنی دے شریک بانی بنے جدو‏ں کہ موشن پکچرز تے ڈسٹری بیوشن کمپنی ’ریڈ چلییز انٹرٹینمنٹ‘ تے اینیمیٹد اسٹوڈیو ریڈ چیلیز دے سی ای او تے شریک چیئرمین وی شاہ رخ خان ہی ني‏‏‏‏ں۔

فلم دے علاوہ کرکٹ دے میدان وچ وی شاہ رخ نے ناں کمایا۔ انڈین پریمئر لیگ د‏‏ی ٹیم ’کولکتہ نائٹ رائیڈرز‘ دے شریک مالک بن دے 2012ء وچ انہاں د‏‏ی ٹیم نے ”چنائے سپر کنگ “کو شکست دے ک‏ے آئی پی ایل ٹائٹل اپنے ناں ک‏ر ليا۔

== ملک وچ ودھدی عدم رواداری اُتے تشویش ==
[[نومبر]] [[2015ء]] وچ شاہ رخ خان نے بھارت وچ ودھدی عدم رواداری تے سیکیولر ازم دے فقدان اُتے تشویش ظاہر کردے ہوئے انہاں گلاں نو‏‏ں قوم پرستاں دے اگے بدترین جرم قرار دتا۔ انہاں نے ادبی تے فلمی شخصیتاں د‏‏ی ستائش د‏‏ی جنہاں نے انہاں صورت حال وچ انعامات واپس کیتے تے ایداں دے قدم مستقب‏‏ل وچ اٹھانے دا ارادہ ظاہر کيتا۔&lt;ref&gt;[http://indianexpress.com/article/india/politics/theres-extreme-intolerance-in-india-says-shah-rukh-khan-on-50th-birthday/ There’s extreme intolerance in India: Shah Rukh Khan on 50th birthday | The Indian Express&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt; شاہ رخ دے اس بیان تو‏ں [[شیو سینا]] تے کئی سجے محاذ د‏‏ی ہندو تنظیماں مشتعل ہوگئ سی۔ ايس‏ے د‏‏ی وجہ تو‏ں شاہ رخ خان د‏‏ی 2015ء وچ جاری فلم [[دل والے (2015ء د‏‏ی فلم)|دل والے]] دے خلاف ملک وچ وڈے پیمانے احتجاج کيتا گیا۔ [[مدھیہ پردیش]] دے تن شہراں [[بھوپال]]، [[اندور]] تے [[جبلپور]] وچ ایہ احتجاج کافی شدت اختیار کرگیا سی۔ [[ممبئی]] دے دادر مال وچ اس فلم د‏‏ی نمائش دے خلاف پرزور احتجاج ک‏ر رہ‏ے شیوسینکاں نو‏‏ں پولیس د‏‏ی جانب تو‏ں باہر کڈیا گیا سی۔&lt;ref&gt;روزنامہ سیاست، حیدرآباد، بھارت۔ [[19 دسمبر]]، [[2015ء]]&lt;/ref&gt; اس دے برعکس [[کرناٹک]] دے [[دکشن کنڑا]] دے ملٹی پلیکساں تے تھیئٹراں تو‏ں اس فلم د‏‏ی نمائش نو‏‏ں سجے محاذ دے احتجاج د‏‏ی وجہ تو‏ں روک دتا گیا۔&lt;ref&gt;&quot;Dilwale stays off screen in Dakshina Kannada&quot;، The Hindu، دسمبر 23، 2015&lt;/ref&gt;

== باہری کڑیاں ==
{{Commons category|Shah Rukh Khan|شاہ رخ خان}}
٭ {{IMDb name|id=0451321}}
٭ {{Rotten-tomatoes-person|shahrukh_khan|شاہ رخ خان}}
٭ {{Twitter|iamsrk|name=Shah Rukh Khan}}
{{گٹھ کومنز|Shahrukh Khan}}
* {{آئی ایم ڈی بی نام|0451321}}
* {{بالی وڈ ہنگامہ|6793}}
* {{فیس بک|IamSRK}}
* {{ٹویٹر|@iamsrk}}
* {{انسٹاگرام|iamsrk}}
* [http://www.asianoutlook.com/aoforum/showthread.php?t=6367 شار رخ خان دے بارے وچ ہور تفصیل]
* [http://www.shahrukhkhan.org/ فین ویب سائیٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111121054122/http://www.shahrukhkhan.org/ |date=2011-11-21 }}
== حوالے ==
{{حوالے}}
{{فلم فیئر اعزاز برائے بہترین اداکار}}
{{Authority control}}

{{فلم فیئر اعزاز برائے بہترین نواں اداکار}}
[[گٹھ:شاہ رخ خان|شاہ رخ خان]]
[[گٹھ:1965 دے جم]]
[[گٹھ:اردو سنیما وچ مرد اداکار]]

[[گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار]]
[[گٹھ:بالی وڈ اداکار]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار]]
[[گٹھ:پاکستانی نسب د‏‏ی بھارتی شخصیتاں]]
[[گٹھ:بھارت دے ٹیلی ویژن پیش کنندگان]]
[[گٹھ:بھارتی اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی فلمی اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی فلمی پیشکار]]
[[گٹھ:بھارتی مرد صو‏‏تی اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں]]
[[گٹھ:پدم شری وصول کنندگان]]
[[گٹھ:پشتون شخصیتاں]]
[[گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں]]
[[گٹھ:دہلی دیاں شخصیتاں]]
[[گٹھ:دہلی دے مرد اداکار]]
[[گٹھ:فاضل یونیورسٹی ملیہ اسلامیہ]]
[[گٹھ:فلم فیئر فاتحین]]
[[گٹھ:فنون وچ پدم شری وصول کنندگان]]
[[گٹھ:کشمیری شخصیتاں]]
[[گٹھ:نويں دہلی دیاں شخصیتاں]]
[[گٹھ:ہندکوی نسل د‏‏یاں بھارتی شخصیتاں]]
[[گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار]]
[[گٹھ:ہندی فلم پروڈیوسر]]
[[گٹھ:دہلی دے فلم پروڈیوسر]]

[[گٹھ:ہندی فلمی اداکار]]
[[گٹھ:جم 1965]]
[[گٹھ:بھارتی لوک]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:بھارتی مسلمان]]
[[گٹھ:فلمفیئر انعام وجیتا]]
[[گٹھ:20ویں صدی دے بھارتی اداکار]]
 
[[گٹھ:ہندوستانی شخصیتاں|خان، شاہ رخ]]
[[گٹھ:پٹھان شخصیتاں|خان، شاہ رخ]]
[[گٹھ:پشتون لوک|خان، شاہ رخ]]

[[گٹھ:بھارتی فلمی جگت]]</text>
      <sha1>1jha1v3kw3x8wphzxtg7vi0jrq0ruq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ملکہ پکھراج</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12606</id>
    <revision>
      <id>712254</id>
      <parentid>639373</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8469" sha1="tq7ghv93onkyghym4addlxgib91qzoz" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات شخصیت
| name = ملکہ پکھراج
| image = Malika Pukhraj (1912-2004) in 1920s.jpg
| caption = Malika Pukhraj in 1920s in Kashmir
| landscape = &lt;!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --&gt;
| background = solo_singer
| birth_date = 1912ء
| birth_place = [[جموں‏]]
| death_date = 4 فروری 2004 (عمر 92)&lt;!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --&gt;
| death_place = [[لہور]]، [[پنجاب، پاکستان]]
| genre = [[پاکستانی لوک موسیقی]] تے [[غزل]]
| occupation = Vocalist
}}
'''ملکہ پکھراج''' (جم: 1914ء - وفات: 2004ء) پاکستان د‏‏ی انتہائی مقبول غزل تے لوک [[گلوکارہ]] سی۔ ملکہ پکھراج نو‏‏ں عام طور اُتے &quot;ملکہ&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ [[حفیظ جلندھری]] د‏‏ی نظم، '''ابھی تو میں جوان ہوں''' د‏‏ی پیشکش لئی بے حد مقبول سی، جیہنو‏ں نہ صرف پاکستان بلکہ بھارت وچ وی لکھاں لوکاں سُݨیا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=6F87TnnTdpw, &quot;Abhi tau mein jawan hoon&quot; song on YouTube by Malika Pukhraj, uploaded 10 مئی 2010. اخذکردہ بتریخ 1 فروری 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;http://www.dawn.com/news/783586/abhi-to-main-jawan-hoon&amp;sa, Malika Pukhraj article on Dawn, Karachi newspaper. اخذکردہ بتریخ 1 فروری 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tri&quot;&gt;[http://members.tripod.com/oldies_club/malika_pukhraj.htm Biography]، Biography of Malika Pukhraj on tripod.com website. اخذکردہ بتریخ 1 فروری 2016&lt;/ref&gt;

== مڈھلا جیون ==
ملکہ پکھراج ہمیر پور سدھار وچ پیشا ور موسیقاراں دے گلوکار گھرانے وچ پیدا ہوئیاں سی۔ &lt;ref&gt;Prof RL Kaul, ''Kashmir and Jammu: A History'' pub Jammu: Indar V Press, 1955, p. 102&lt;/ref&gt; [[اکھنور]] دے علاقے وچ اک روحانی دان، بابا روندی رام 'مجذوب' نے پیدائش دے وقت اوہناں دا ناں &quot;ملیکا&quot; رکھیا سی تے اوہناں د‏‏ی خالہ نے اوہناں دے نال پکھراج (پیلا نیلم) دا وادھا کر دتا، اوہناں د‏‏ی خالہ اک پیشہ ور گلوکارہ تے رقاصا سی۔&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tri&quot; /&gt;

ملکہ پکھراج نے اپنی روايتی موسیقی د‏‏ی تربیت معروف گلوکار استاد [[وڈے غلام علی خان]] دے والد استاد علی بخش قصوری تو‏ں حاصل کيتی۔

== کیریئر ==
ملکہ پکھراج نو سال د‏‏ی عمر وچ ، انہاں نے جموں‏ دا دورہ کيتا تے مہاراجا [[ہری سنگھ]] د‏‏ی تاج پوشی د‏‏ی تقریب وچ فن دا مظاہرہ کیتا، [[ہری سنگھ]] انہاں د‏‏ی آواز تو‏ں اس قدر متاثر ہوئے کہ انہاں نے انہاں نو‏ں اپنے دربار وچ بطور درباری گلوکارہ مقرر کيتا۔ &lt;ref&gt;[http://www.hindu.com/fr/2004/06/04/stories/2004060401970600.htm Unparalleled queen of gayaki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040623080727/http://www.hindu.com/fr/2004/06/04/stories/2004060401970600.htm |date=2004-06-23 }} [[دی ہندو]]، published 4 جون 2004. اخذکردہ بتریخ 1 فروری 2016&lt;/ref&gt; ملکہ پکھراج نے اوتھ‏ے گائیکی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہور نو برس رہیاں۔&lt;ref name=&quot;tri&quot; /&gt;

ملکہ پکھراج 1940ء د‏‏ی دہائی وچ ہندوستان دے معروف پیشا ور گلوکاراں وچ شام‏ل سی تے 1947ء وچ تقسیم ہند دے بعد اوہ [[لہور]] منتقل ہوگئياں، جتھے اوہناں نو‏ں [[ریڈیو پاکستان]]، لہور وچ موسیقار ''کالے خان'' دے نال اپنی ریڈیو پرفارمنس دے ذریعے ودھ شہرت ملی۔ 1980ء وچ ، انہاں نے صدر پاکستان د‏‏ی طرف تو‏ں [[تمغائے حسن کارکردگی]] ایوارڈ حاصل کيتا۔ 1977ء وچ ، جدو‏ں [[آکاش وانی (ریڈیو ناشر)|آل انڈیا ریڈیو]]، جس دے لئی انہاں نے 1947ء وچ تقسیم ہند تک گانا گایا سی، ایہ [[آکاش وانی (ریڈیو ناشر)|ریڈیو]] اپنی گولڈن جوبلی منا رہی سی، تاں ملکہ پکھراج نو‏‏ں ہندوستان بلايا گیا تے 'لیجنڈ آف وائس' ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا۔&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/fr/2004/06/04/stories/2004060401970600.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200205141438/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/unparalleled-queen-of-gayaki/article28576464.ece |date=2020-02-05 }}, Malika Pukhraj 'Biography'، Unparalleled queen of gayaki, published 4 جون 2004, The Hindu newspaper. اخذکردہ بتریخ 1 فروری 2016&lt;/ref&gt;

== حالات زندگی ==
ملکہ پکھراج دا تعلق [[جموں‏]] تو‏ں سی تے اوہ راجا [[ہری سنگھ]] دے دربار ناݪ وابستا رہیاں۔ [[شیخ عبداللہ]] د‏‏ی کتاب آتش چنار وچ اس دا ذکر اے کہ اوہ مہاراجا ناݪ کِنا نیڑے سی۔

انہاں نو‏ں راجا ہری سنگھ دا دربار ہنگامی طور اُتے اس لئی چھڈنا پيا کہ انہاں اُتے راجا نو‏‏ں زہر دے ک‏ے مارنے دا الزام لگیا دتا گیا سی۔ اوہ جموں‏ تو‏ں پہلے دہلی گئياں تے فیر پاکستان بننے دے بعد اوہ [[لہور]] آگئياں جتھے اوہناں نو‏ں پکھراج جموں‏ والی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔

ملکہ پکھراج بنیادی طور تے [[پنجابی زبان]] د‏‏ی لوک موسیقی د‏‏ی ماہر سی تے چالیس د‏‏ی دہائی وچ انہاں دا شمار برصغیر دے صف اول دے گانے والےآں وچ ہُندا سی۔ اوہ ٹھمری دے انگ وچ غزل گاندی سی۔

ملکہ پکھراج نے [[حفیظ جلندھری]] د‏‏ی بہت ساریاں غزلاں تے نظماں گاواں جنہاں وچو‏ں کچھ بہت مشہور ہوئیاں، خاص طور پر: ’ابھی تاں وچ جوان ہوں‘۔ ریڈیو پاکستان دے موسیقی دے پروڈیوسر کالے خان نے بوہت‏یاں اوہناں لئی دُھناں بݨائیاں۔

== ذا‏تی زندگی ==
ملکہ پکھراج د‏‏ی شادی [[لہور]] وچ شبیر حسین نال ہوئی، جیہناں نے پاکستان ٹیلی ویژن دا مشہور ڈراما سیریل [[جھوک سیال]] بنایا سی۔ اوہناں د‏‏ی چھے بچے سی، جیہناں اک [[طاہرہ سید]] اے، جو گلوکارہ نيں۔&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=m9TG8Dhusg4, [[طاہرہ سید]] 'Profile' on YouTube, uploaded 9 جنوری 2012. اخذکردہ بتریخ 1 فروری 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.dawn.com/news/783586/abhi-to-main-jawan-hoon&amp;sa, Biography of Malika Pukhraj on Dawn, Karachi newspaper, published 4 فروری 2013. اخذکردہ بتریخ 1 فروری 2016&lt;/ref&gt; چھوٹی دھی مشہور گلوکارہ [[طاہرہ سید]] اپنی والدہ د‏‏ی طرحاں گائیکی وچمہارت رکھدیاں نيں۔

== حوالے ==
{{حوالے}}


[[گٹھ:1912 دے جم]]
[[گٹھ:2004 دیاں موتاں]]
[[گٹھ:ویہويں صدی د‏‏یاں بھارتی گلوکاراواں]]
[[گٹھ:ویہويں صدی دے گلوکار]]
[[گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی گلوکار]]
[[گٹھ:پاکستانی غزل گائیک]]
[[گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں]]
[[گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار]]
[[گٹھ:پنجابی شخصیتاں]]
[[گٹھ:پنجابی گلوکار]]
[[گٹھ:لہور دے گلوکار]]
[[گٹھ:لاہوری شخصیتاں]]
[[گٹھ:تمغائے حسن کارکردگی وصول کنندگان]]
[[گٹھ:پاکستانی کلاسکی گلوکار]]
[[گٹھ:پاکستانی فلمی گلوکار]]
[[گٹھ:ویہويں صدی د‏‏ی پاکستانی گلوکاراواں]]
[[گٹھ:پاکستانی ریڈیو شخصیتاں]]</text>
      <sha1>tq7ghv93onkyghym4addlxgib91qzoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نالندا یونیورسٹی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42045</id>
    <revision>
      <id>712255</id>
      <parentid>648429</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10651" sha1="0ej6yxxoqkn3avb8m6knj63bkptwecy" xml:space="preserve">{{Infobox university
|name = نالندا یونیورسٹی
|image_name =Nalanda University Logo.gif
|caption = لوگو
|motto =
|mottoeng =
|type =
|calendar =
|endowment =
|chairman =
|chancellor = [[امرتیا سین]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Amartya Sen to be chancellor of Nalanda International University|url=http://www.dnaindia.com/india/report_amartya-sen-to-be-chancellor-of-nalanda-international-university_1717242|accessdate=25 July 2012|newspaper=[[Daily News and Analysis]]|location=|date=19 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Amartya Sen named Nalanda University Chancellor|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-20/news/32763124_1_nalanda-university-board-members-george-yeo|accessdate=25 July 2012|newspaper=[[The Times of India]]|location=|date=20 July 2012|archivedate=19 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131019161617/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-20/news/32763124_1_nalanda-university-board-members-george-yeo}}&lt;/ref&gt;
|president =
|vice-president =
|provost =
|vice_chancellor = گوپا سبھروال&lt;ref name=&quot;Nalanda VC&quot;&gt;{{cite web|title=DNA special: How PMO shot down Pranab’s choice for Nalanda Vice Chancellor|url=http://www.dnaindia.com/india/report_dna-special-how-pmo-shot-down-pranabs-choice-for-nalanda-vc_1684639|publisher=[[Daily News and Analysis]]|accessdate=6 May 2012}}&lt;/ref&gt;
|students =
|undergrad =
|postgrad =
|staff =
|faculty =
|city = راجگیر ، نیڑے [[نالندا]]
|state = [[بہار]]
|country = [[بھارت]]
|campus = اربن&lt;br /&gt;446 ایکڑ (180 ہیکٹیئر)
|colors =
|website= [http://nalandauniv.edu.in/ Nalanda University]&lt;small&gt;(سرکاری)&lt;/small&gt;
|publictransit =
|logo =
}}
'''نالندا یونیورسٹی''' پرانے [[ہندستان]]وچّ اچّ سکھیا دا سبھ توں ودھیرے اہم اتے پرسدھ مرکزسی۔ مہایان[[ بدھ مت]] دے اس سکھیا-مرکز وچّ ہینیان بودھی-دھرم دے نال ہی ہور دھرماں دے اتے کئی دیساں دے طالب علم پڑھدے سن۔ پرانے [[بہار|بہار راج]] وچّ [[پٹنہ]] توں 88.5 کلومیٹر دکھن چڑھدے اتے راجگیر توں 11.5 کلومیٹر اتر وچّ اک پنڈ دے کول الیگزینڈر کننگھم ولوں کھوجے گئے اس مہان بودھی یونیورسٹی دے کھنڈر اسدے پرانے وقار دا بہت کجھ اندازہ کرا دندے ہن۔ کئی پرابھلیکھاں اتے ستویں صدی وچّ [[بھارت]] بھرمن لئی آئے [[چینی]] پاندھی [[ہیون سانگ]] اتے اتسنگ دے یاترا وورناں توں اس یونیورسٹی دے بارے وچّ وسترت جانکاری حاصل ہندی ہے۔ اتھے 10،000 طالب علماں نوں پڑاؤن لئی 2،000 استاد سن۔


[[یورپ]] دی [[آکسفورڈ  یونیورسٹی]]  تے [[کیمبرج یونیورسٹی]] توں وی کئی صدیاں پہلاں بھارت دی شمالی مشرقی ریاست [[بہار]] دی نالندا یونیورسٹی تعلیم دا اک اہم تے عالمی مرکز ہوندی سی۔ پنجویں صدی وچ قائم ہوون والی ایس یونیورسٹی وچ [[ایشیا]] دے اکثر علاقیاں دے لوک پڑھن لئی آندے سن۔ پر 1193ء وچ ایہہ باہرلیاں حملیاں (مسلماناں دے حملیاں) دا شکار ہو گئی ۔پنجویں صدی وچ قائم نالندا یونیورسٹی وچ اک ویلا ایہو جیہا وی سی جدوں اوتھے لگ بھگ 10000 پڑھیار ہوندے سن۔ پڑھیاراں وچ زیادہ تر [[چین]]، [[جاپان]]، [[کوریا]] تے دوجے ایشیائی ملکاں توں آن والے بدھ مت دے پیروکار ہوندے سن۔
==تریخ==
===[[ہیون سانگ]] دیاں لکھتاں وچ===
چینی راہب سیاح ہوین سانگ نے 7ویں صدی وچ نالندا وچ تعلیم حاصل کیتی سی تے اوہناں نے اپنی کتاب وچ یونیورسٹی دی خوبصورتی دا ذکر کیتا اے۔ اوہناں نے اپنی کتاب وچ نو منزلا لائبریری دا ذکر وی کیتا اے۔ 
==دلائی لامہ دی گل==
جنوری 2013ء وچ جے پور ادبی میلے وچ مذہبی گورو دلائی لامہ نے کہیا سی کہ بدھ مت سارے علم دا ذریعہ نالندا یونیورسٹی سی۔

==نویں اساری==
ہُن 21 ویں صدی وچ کئی دانشوراں نے ایس قدیم یونیورسٹی دے وقار نوں نویں سِر توں بحال کرن دی منصوبہ بندی کیتی اے۔ دانشوراں دے ایس گروپ دی قیادت نوبل انعام یافتہ پروفیسر [[امریتا سین]] کر رہے نیں۔ امریتا سین تے اوہناں دے سنگی ایس قدیم یونیورسٹی دے کھنڈرات نال اک عالمی سطح دی یونیورسٹی قائم کرنا چاہندے نیں۔ ایس نویں یونیورسٹی وچ سارے جدید مضموناں دی تعلیم دیون لئی منصوبہ بندی کیتی گئی اے پر بہار ورگی غریب ریاست وچ اک عالمی سطح دی یونیورسٹی بناونا بہت مشکل کم اے۔

[[امریکا]] دے [[بوسٹن کالج]] دے پروفیسر فلپ آلٹ بیک ایس پاسے اشارہ کردیاں ہویاں کہندے نیں کیہ اعلیٰ سطح دے پڑھیاتے اساتذہ دیہی بہار ول متوجہ ہون گے؟ پر نالندا یونیورسٹی دے چانسلر امریتا سین ایہناں ساریاں قیاس آرائیاں نوں رد کردیاں ہویاں کہندے نیں، ساڈا کم نویں یونیورسٹی قائم کرنا تے پڑھائی شروع کر دینا اے۔ ایہہ اک شروعات اے۔ قدیم یونیورسٹی تقریباً 200 سال وچ اپنی شہرت دیاں اُچائیاں اُتے پہنچی سی۔ سانوں لوکاں نوں شاید 200 سال نہیں لگن گے پر کجھ دہاکے تک لگ جان گے۔ نویں یونیورسٹی نوں راجگیر وچ بنایا جا رہیا اے جیہڑا پرانی یونیورسٹی توں تقریباً 10 کلو میٹر دے فاصلے اُتے اے۔

[[بھارت]]، [[چین]]، [[سنگا پور]]، [[جاپان]] تے [[تھائی لینڈ]] نے 2006ء وچ قدیم نالندا یونیورسٹی نوں دوبارہ شروع کرن دی منصوبہ بندی دا اعلان کیتا، جیہدے بعد امریکا تے [[روس]] ورگے ملکاں نے وی ایہدی حمایت کیتی۔ نویں نالندا یونیورسٹی وچ ساریاں نالوں پہلاں تاریخ تے ماحولیات دی تعلیم شروع ہووے گی۔ جیہدے لئی ساری دنیا وچ اشتہار دتا جا چکیا اے۔ یونیورسٹی وچ پہلابیچ سال 2014ء وچ شروع ہووے گا۔ یونیورسٹی لئی زمین بہار حکومت نے دتی اے جد کہ باقی خرچیاں لئی مرکزی حکومت تے کئی دوجے ملک مدد کر رہے نیں۔

پروفیسر سین مطابق یونیورسٹی دی ہولی ہولی اُساری ہوندی رہوے گی تے ایسے دوران پڑھائی وی جاری رہوے گی۔ نالندا یونیورسٹی دی انتظامیہ دے رکن تے بھارتی پارلیمان دے آگو نند کشور سنگھ کہندے نیں کہ نالندا یونیورسٹی دی وجہ توں ایس علاقے نوں ترقی ملے گی۔

پروفیسر سین د اکہنا اے کہ نویں یونیورسٹی دی ترغیب ایشیائی ریاستاں توں ملی اے پر تعلیم، موضوع تے ماہراں دے معاملے وچ ایہہ عالمی سطح دی ہووے گی۔ پنجویں صدی وچ قائم نالندا یونیورسٹی وچ اک ویلا ایہو جیہا وی سی جدوں اوتھے لگ بھگ 10000 پڑھیار ہوندے سن۔ پڑھیاراں وچ زیادہ تر چین، جاپان، کوریا تے دوجے ایشیائی ملکاں توں آن والے بدھ مت دے پیروکار ہوندے سن۔

===نالندا یونیورسٹی بل===
28 مارچ 2006 نوں دے صدر [[عبدالکلام]] نے بہار ودھان منڈل دے جوائنٹ سیشن نوں خطاب کردے ہوئے نالندا یونیورسٹی نوں سرجیت کرن دا وچار پیش کیتا سی۔ نالندا یونیورسٹی بلّ، 2010،&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.prsindia.org/uploads/media/Nalanda/Nalanda%D9%AA20University%D9%AA20Bill%D9%AA202010.pdf |title=Bill No. XLIX of 2010: THE NALANDA UNIVERSITY BILL، 2010 |accessdate=4 November 2011 |archive-date=4 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204233745/https://www.prsindia.org/uploads/media/Nalanda/Nalanda%D9%AA20University%D9%AA20Bill%D9%AA202010.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; 21 اگست 2010 نوں [[راج سبھا]] اتے 26 اگست 2010 نوں [[لوک سبھا]] وچّ پاس کیتا گیا سی۔ بلّ نوں 21 ستمبر 2010 نوں صدر دی منظوری ملی۔ &lt;ref&gt;http://lawmin.nic.in/ld/regionallanguages/THE٪20NALANDA٪20UNIVERSITY٪20ACT،٪202010٪20(39٪20OF٪202010).pdf&lt;/ref&gt; اس طرحاں بل اک ایکٹ بن گیا اتے 25 نومبر 2010 نوں ایکٹ لاگوُ کرن تے یونیورسٹی ہوند وچّ آئی۔

==حوالے==
{{حوالے}}

==باہرلے جوڑ==

{{Commons Category|Nalanda University}}
*[http://nalandauniv.edu.in/ Official website]
*[http://asiasociety.org/blog/asia/qa-nobel-prize-winning-economist-amartya-sen-reviving-nalanda-university Reviving Nalanda University: A vision by Amartya Sen]
*[http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5407/ Nalanda - Tentative Lists at UNESCO World Heritage Centre]

===ہور===
*[https://web.archive.org/web/20160124210029/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/article3374992.ece Master plan for reviving Nalanda University]
*[https://web.archive.org/web/20160124210029/http://www.thehindu.com/news/national/article2518761.ece Bureaucratic hurdles delaying Nalanda varsity]
*[https://web.archive.org/web/20160124210030/http://www.thehindu.com/news/national/article2537926.ece?homepage=true China voices backing for Nalanda project as board meets in Beijing]

[[گٹھ:ہندستان دی تریخ]]
[[گٹھ:تریخ ہندستان]]
[[گٹھ:یونیورسٹیاں]]
[[گٹھ:بدھ مت]]
[[گٹھ:بھارت وچ تعلیم]]</text>
      <sha1>0ej6yxxoqkn3avb8m6knj63bkptwecy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فلمستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49378</id>
    <revision>
      <id>712253</id>
      <parentid>676132</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T21:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="kfvsgy4ctu8vcgkuxitasp3zpnlcq28" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = فلمستان
| director       = نتن کاکڑ
| producer       = شیام شروف &lt;br/&gt;بالکرشناشروف&lt;br/&gt;سبھاش چودھری&lt;br/&gt;شیلہ تانا&lt;br/&gt;سدھارت رائے کپور
| writer         =
| screenplay     = نتن کاکڑ&lt;br /&gt;شریب ہاشمی (جملے)
| story          = نتن کاکڑ
| starring       = شریب ہاشمی&lt;br /&gt; انعام الحق&lt;br /&gt;کومود مشرہ &lt;br/&gt; گوپال دت
کویتا تھپلیال
| music          = اریجیت دتا
| cinematography = سبھرانسو داس
| editing        = سچندرواس
| studio         = سیٹیلائٹ پکچرز 
| runtime        = 117 منٹ
| country        = [[بھارت]]
| language       = [[ہندی]]
| budget         = 
| gross          =
}}

''فلمستان'' [[ہندی]] بولی چ بنائی گئی [[بھارت]] دی [[اک]] مزاحیہ فلم دا [[ناں]] اے۔ اے فلم نتن کاکڑ نے لکھی تے ہدایت کاری وی کیتی۔ &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/i-cannot-define-patriotism-nitin-kakkar/article4195680.ece/ |title=I cannot define patriotism |publisher=thehindu.com |date=2012-12-13 |accessdate=2012-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121215005849/http://www.thehindu.com/arts/cinema/i-cannot-define-patriotism-nitin-kakkar/article4195680.ece |archivedate=2012-12-15}}&lt;/ref&gt; اے فلم 17 اکتوبر 2012 چ ریلیز ہوئی.

==حوالے==
{{حوالے}}
== باہرلے جوڑ ==
* [http://filmistaan.in/ ''Filmistaan'' Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112192812/http://filmistaan.in/ |date=2016-01-12 }}
* {{آئی ایمّ ڈی بی سرلیکھ|2417560|Filmistaan}}

[[گٹھ:ہندی فلماں]]
[[گٹھ:فلماں]]</text>
      <sha1>kfvsgy4ctu8vcgkuxitasp3zpnlcq28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاویری دریا دے پانیاں دا تنازعہ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56828</id>
    <revision>
      <id>712269</id>
      <parentid>675934</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:46:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17223" sha1="j2k2m1c9foaumbeudaf8kt45b82o7o4" xml:space="preserve">{{معلومات دریا}}
[[فائل:Tamil_Nadu_topo_deutsch_mit_Gebirgen.png|350px|thumb|کاویری دریا دکھنی کرناٹک توں ہو کے تاملناڈو ولّ وہندا ہے۔]]
'''[[کاویری دریا ]]''' اپنے پانیاں دی ونڈ کارن [[بھارت]] دے [[تاملناڈو]] تے [[کرناٹک]] صوبےآں وچّ گمبھیر تنازعہدا کارن رہا ہے۔اس مسئلےدا بیج 1892 تے 1924 دوران صوبہ مدراس تے میسور راجواڑی ریاست دے آپسی سمجھوتے دے نال ہی بیجیا گیا۔ 802 [[کلومیٹر]]( 498 [[میل]]) لمبا کاویری دریا&lt;ref&gt;Sood, Jyotika (31 October 2012). &lt;/ref&gt; دا 44000 مربع کلومیٹر بیسن علاقہ تاملناڈو وچّ اتے 32000 مربع کلومیٹر بیسن علاقہ کرناٹک وچّ ہے۔

کرناٹک دا کہنا ہے کہ اس نوں دریا توں اپنے بنھے حصے دا پانی نہیں ملیا جدکہ تاملناڈو دا کہنا ہے کہ اس نے 3،000،000 ایکڑ ( 12000 مربع کلومیٹر ) زمین واہی جوگ کر لئی ہے ، نتیجتاً اس نوں موجودہ ورتے جاندے پیٹرن تے پورا انحصار کرنا پویگا۔کوئی وی تبدیلی لکھاں کساناں دی روٹی روزی تے ماڑا اثر پاویگی۔&lt;center class=&quot;&quot; style=&quot;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!
!تاملناڈو
!کرناٹک
!کیرالا
!پانڈوچیری
|کلّ
|-
|'''بیسن رقبہ(km²)&lt;ref name=&quot;Lawmin.nic.in&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://lawmin.nic.in/ncrwc/finalreport/v2b3-6.htm &quot;A Background Paper on Article 262 and Inter-State Disputes Relating to Water&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;''' 
| 44,016 ''(54%)'' 
| 34,273 ''(42%)'' 
| 2,866 ''(3.5%)'' 
| 148(-) 
| '''81,155'''
|-
|'''بیسن وچّ سوکا گرست (km²)''' &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation book&quot;&gt;Anand, P. B. (2004). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 
| 12,790 ''(36.9%)''
|  21,870 ''(63.1%)'' 
| -- 
| -- 
| '''34,660'''
|-
|'''ٹربوئنل فیصلے 2007 مطابق حصہ(TMC/%)''' &lt;ref name=&quot;rediffjudge&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.rediff.com/news/2007/feb/05cau.htm &quot;Cauvery tribunal gives TN 419 tmcft, 270 to Karnataka&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 
| 419 (58%)
| 270 (37%) 
| 30 (4%) 
| 7 (1%) 
| '''726'''
|}

&lt;/center&gt;

== تنازعے دا اتہاس ==
*1870 دوران انگریزاں دی سکیم مطابق کاویری پانیاں دی ونڈ تے ورتوں وچّ سوکے تے کال کارن رکاوٹ۔

*1881 وچّ میسور ریاست دے راجیاں ولوں سکیم دے نونیوجن وچّ مدراس دی [[برطانوی ہند|انگریز حکومت ]] ولوں رکاوٹ۔پھر وی 1892 وچّ راضی نامہ تے معاہدہ۔


*1910 وچّ مسور دے راجا نسل وادی کرشنراجا وڈیار ادھین کیپٹن ڈیوس مکھ انجیئنر دی کنامباڑی بندھ دوارا 41.5 TMC پانی بنھ کے رکھن دی یوجنا مدراس ولوں اسویکار، سگوں مدراس دی میٹور بندھ وچّ 80 TMC  پانی بنن دی اپنی یوجنا۔بھارت سرکار ولوں میسور ریاست نوں کیول 11 TMC سمرتھا والا ڈیم بناؤن دی اجازت۔


*اجازت تے عمل کردے سمیں میسور راج نے ڈیم بناؤن سمیں پورے 41.5 TMC والے ڈیم دی نیہہ رکھن تے وواد پیدا ہویا ، جس دا 1892 سندھی دیاں شرطاں مطابق ٹربوئنل نوں وچولگی کرن لئی حوالہ۔

*وچولے ایچ ڈی گرفن ولوں 12 مئی 1914 دے فیصلے مطابق 11 TMC تکّ نرمان جاری رکھن دی اجازت ورودھ مدراس ولوں مڑ اپیل۔ انت وچّ 1924 وچّ سندھی تے 1929 , 1933 دوران چھوٹیاں دو ہور سندھیاں۔
*1924 دی سندھی دی معیاد 50 سال متھی گئی۔

== 1947 دی آزادی توں بعد ==
آزادی بعد 1956 وچّ راجاں دی بھاشا دے ادھار تے ہوئی حدبندی مطابق کاویری ندی دا سروت ،کرگ جاں کوڈاگو ، میسور راج دا حصہ بن گیا۔حیدرآباد ریاست تے بمبئی پریزیڈینسی دے کئی حصے وی میسور وچّ شامل کیتے گئے۔مالابار تٹ دے کئی علاقے جو مدراس پریزیڈینسی دا حصہ سن کیرالا وچّ چلے گئے۔ پانڈوچیری 1954 وچّ ہی کیندر شاست پردیش بن چکا سی۔

کابنی جو کاویری دی سہِ ندی ہے دا سروت ہن کیرالا وچّ آ گیا تے ندی دے اخیر تے پیندا پانڈوچیری مڈھ قدیم توں اس دا پانی ورتدا سی۔اس لئی تاملناڈو تے میسور توں بعد کیرالا تے پانڈوچیری وی حصہ منگن لگے تے وواد دے حصیدار بن گئے۔
[[File:Tamil_Nadu_topo_deutsch_mit_Gebirgen.png|thumb|350px|کاویری دریا دکھنی کرناٹک توں ہو کے تاملناڈو ولّ وہندا ہے۔]]

== 1970 دا دہاکا==
1974 نزدیک آؤندا جان کے کیندر سرکار دوارا اک کیندری اصلیت جانن کمیٹی (CFFC) بنائی گئی جس دی اتے رپورٹ 1973 وچّ آئی۔رپورٹ تے عمل کردیاں کیندر نے کاویری گھاٹی اتھارٹی دا گٹھن کیتا جس نوں سنبندھت دھراں نے مانتا دین توں انکار کر دتا۔

1976 وچّ بابو جگجیون رام ادوں کیندری سنچائی منتری دی اگوائی وچّ ہوئی گلّ-بات راہیں کمیٹی دیاں سفارشاں راہیں بنے سندھی دے مسودے تے سہمتی دا اعلان لوک سبھا وچّ کیتا گیا۔

جدوں مسودے مطابق کرناٹک نے کشالنگارا وکھے ہارنگی ڈیم دا کوڈاگو وچّ نرمان ارمبھیا تاں تاملناڈو نے پھر رکاوٹ کھڑی کیتی تے انٹر سٹیٹ دریائی پانیاں وواد ایکٹ 1956 ادھین ٹربوئنل گٹھن کرن تے نرمان ترنت روکن دی منگ کیتی۔

== 1980 دا دہاکا==
تاملناڈو نے بعد وچّ ٹربوئنل توں کیس ہٹا کے دوواں راجاں دی آپسی گلّ-بات ارمبھی۔1986 وچّ تنجور ( مدراس) دے کساناں نے ٹربوئنل گٹھن لئی سپریم کورٹ وچّ گہار لگائی جو کیس جاری سی جد اپریل 1990 تکّ دوواں راجاں دی آپسی گلّ-بات وی بیسٹا جاری سی۔

=== ٹربوئنل دا گٹھن ===
سپریم کورٹ دے نردیش تے 2 جون 1990 نوں ادوں پردھان منتری وی پی سنگھ نے ججّ چٹاٹوش مخرجی دی اگوائی وچّ تنّ میمبری ٹربوئنل دا گٹھن کیتا۔

چار راجاں نے اپنیاں منگاں نمن لکھت انوسار ٹریبیونل  اگے رکھیاں :

کرناٹک دا کہنا ہے کہ اس نوں دریا توں اپنے بندے حصے دا پانی نہیں ملیا جدکہ تاملناڈو دا کہنا ہے کہ اس نے 3،000،000 اےکڑ ( 12000 ورگ کہ.می. ) زمین واہی جوگ وکست کر لئی ہے ، نتیجتاً اس نوں موجودہ ورتے جاندے پیٹرن تے پورا نربھر کرنا پویگا۔کوئی وی تبدیلی لکھاں کساناں دی روٹی روزی تے ماڑا اثر پاویگی۔
:* کرناٹک- 465 billion ft³ (13 km³) دی حصیداری منگی
:* کیرالا- 99.8 billion ft³ (2.83 km³) دی حصیداری منگی
:* پانڈوچیری - 9.3 billion ft³ (0.3 km³) دی منگ
:* تاملناڈو- 1892 تے 1924 دے سمجھوتیاں مطابق منگ کیتی بھاوَ (ie., 566 billion ft³ (16 km³) تاملناڈو تے پانڈیچری لئی ؛ 177 billion ft³ (5 km³) کرناٹک لئی تے 5 billion ft³ (0.1 km³) کیرالا لئی۔

=== مدھیاورتی فیصلہ تے فساد===
تاملناڈو دی سپریم-کورٹم نوں لائی گہار تے کورٹ دے نردیش تے ٹربوئنل نے 25 جون 1991 نوں انترم فیصلہ دتا۔اس مطابق 1980-81 تے 1989-90 دے دہاکے دوران مدھمان وہاء جو

205 billion ft³ (5.8&amp;nbsp;km³) بنیا ، کرناٹک راج توں تاملناڈو نوں بھیجنا نردھارت کیتا۔اس دے نال کرناٹک نوں ہفتہ واری تے ماسک وہااں نوں وی ضروری بنائے رکھنا ہووےگا اتے اپنی واہی ہیٹھاں زمین جو اس وقت{{Convert|1120000|acre|km2}} بندی سی وچّ وادھا نہیں کرنا ہووےگا۔

کرناٹک نے اک آرڈینینس راہیں اس فیصلے نوں ردّ کر دتا ، اس تے سپریم کورٹ نے کرناٹک سرکار دا آرڈینینس ردّ کر دتا اتے ٹریبیونل دا فیصلہ بحال کر دتا جو بھارت سرکار نے 11 دسمبر 1991 دے گزٹ راہیں جاری کر دتا۔

اس طرحاں کرناٹک انترم فیصلہ منن تے مجبور ہو گیا۔سٹے وجوں کرناٹک تے تاملناڈو راجاں وچّ پورا اک مہینہ لگاتار ہنسک وارداتاں دا دور چلیا۔ہزاراں تامل واسیا نوں بنگلورو توں اجڑ کے جانا پیا تے بنگلورو وچّ سکول کالج لگبھگ اک مہینہ بند رہے۔&lt;ref&gt;http://www.bangaloremirror.com/bangalore/others/For-1991-riot-survivor-the-nightmare-returns/articleshow/54299799.cms&lt;/ref&gt;

=== 1995-96 دا سنکٹ ===
1995 کرناٹک وچّ مونسون بری طرحاں پربھاوت ہوئے۔کرناٹک ٹربوئنل دے فیصلے مطابق پانی چھڈن دے سمرتھّ نہیں سی۔تاملناڈو پور-زور پانی لین دی منگ لئی سپریم کورٹ پجا ۔کورٹ دی ڈائریکشن تے ٹریبیونل نے 30 دی منگ بدلے 11 TMC پانی دین دا فیصلہ کیتا جو پھر پردھان منتری دے دخل تے سپریم کورٹ دے راجنیتک فیصلہ لین دے نردیش انوسار گھٹا کے 6 TMC تے سمٹ گیا، اس طرحاں سنکٹ ٹلیا۔

=== کاویری دریا اتھارٹی(CRA) دا گٹھن ===
کرناٹک شروع توں ہی انترم اوارڈ نال سہمت نہیں سی۔پھر وی 1995-96 دے سنکٹ توں علاوہ اس تے عمل کردا رہا۔پر انترم اوارڈ وچّ سنکٹ سمیاں لئی کوئی پراودھان نہیں سی۔اس لئی 1997 وچّ کیندر سرکار نے کاویری دریا اتھارٹی بناؤن دا سجھاء رکھیا۔جس راہیں جھگڑے دی ستھتی وچّ ڈیماں دا سنچالن اپنے ہتھ لین دا پراودھان سی۔کرناٹک نے ایہہ پروان نہ کیتا۔سرکار نے بدلاء کرکے کاویری دریا اتھارٹی تے کاویری مونٹرنگ کمیٹی دو سنستھاواں دا پرستاو رکھیا۔اتھارٹی وچّ چارے مکھ منتری تے پردھان منتری رکھے اتے کمیٹی وچّ ٹیکنوکریٹ ، انجیئنر تے ہور افسراں دا پراودھان کیتا جو زمینی حقیقتاں دا جائزا لین لئی ہن۔


=== 2002 دے واقعے===
2002 دی گرم رتّ وچّ پھر مونسون دوواں راجاں وچّ فیل ہوئے۔ ٹربوئنل نے سنکٹ قالین حصیداری نوں گولیا نہیں سی۔t&lt;ref name=&quot;cauverytangle&quot;&gt;&lt;cite class=&quot;citation journal&quot;&gt;Iyer, Ramaswamy R. (September 2002). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; کرناٹک ایہناں حالتاں وچّ پانی چھڈن لئی تیار نہیں سی۔&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;[http://www.rediff.com/news/2002/jun/25criver.htm &quot;Delayed monsoon rekindles Cauvery row&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

27 اگست 2002 نوں کاویری دریا اتھارٹی دی میٹنگ وچّ تاملناڈو مکھ منتری جیللتا واک-آؤٹ کر گئی۔سپریم کورٹ نے 1.25 TMC پانی روز چھڈن دا نردیش دتا تے دریا اتھارٹی تے اس نوں لوڑ انوسار سودھ کرن دی ذمہ واری دتی۔8 ستمبر دی میٹنگ وچّ اتھارٹی نے اس نوں 0.8 TMC روزانہ کر دتا۔


==== مظاہرے====
جد وجہد ہن وکرال روپ دھارن کر چکی سی۔کرناٹک دے مانڈیا ضلعے وچّ تے ہور حصیاں وچّ ہنسا پھیل رہی سی۔کرناٹک مکھ منتری ایس ایم کرشناں نے بنگلورو توں مانڈیا تکّ پد یاترا ارمبھی۔کرناٹک وچّ تامل  فلماں تے روک لگی تے سرکار ولوں سپریم کورٹ دے نردیش منن توں انکار۔


== 2007 - دا فیصلہ ==
5 فروری 2007 .&lt;ref&gt;&quot;The Report of the Cauvery Water Disputes Tribunal&quot; ([http://wrmin.nic.in/writereaddata/linkimages/Volume-I1920752696.pdf Vol.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127032324/http://www.wrmin.nic.in/writereaddata/linkimages/Volume-I1920752696.pdf |date=2013-01-27 }}&lt;/ref&gt; نوں ٹربوئنل نے آخری فیصلہ دتا۔اس مطابق کاویری پانیاں دا419 billion ft³ (12&amp;nbsp;km³) تاملناڈو نوں ،while 270 billion ft³ (7.6&amp;nbsp;km³) کرناٹک نوں ونڈیا۔ کرناٹک دوارا تاملناڈو نوں اصل سلانہ وہاء192 billion ft³ (5.4&amp;nbsp;km³) کرنا ہووےگا۔ہور30 billion ft³ کیرالا نوں تے[[پانڈیچری|Puducherry]] 7 billion ft³.&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;[http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-02-05/news/28453533_1_cauvery-water-disputes-tribunal-tamil-nadu-justice-n-p-singh &quot;Tamil Nadu wins the Cauvery water battle&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160918041434/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-02-05/news/28453533_1_cauvery-water-disputes-tribunal-tamil-nadu-justice-n-p-singh |date=2016-09-18 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; پانڈیچری نوں جاویگا۔

== 2012 ==
&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;Venkatesan, J. (6 December 2012). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;ستمبر 2012 توں 6 دسمبر 2012 سپریم کورٹ دے حکم جاری ہون تکّ کرناٹک سرکار تے 10000 کیوسک روز پانی چھڈن دا دباء بنیا رہا


== 2013 بھارت سرکار ولوں کاویری پانیاں دے اتی ٹریبیونل اوارڈ دا نوٹیفیکیشن ==
20 فروری 2013 نوں سپریم کورٹ دے حکماں انوسار بھارت سرکار نے ٹریبیونل دے انتم اوارڈ دا نوٹیپھیکیشن جاری کر دتا۔انتم اوارڈ وچّ وی سلانہ،  تاملناڈو نوں 419 TMC, کرناٹک نوں 270 TMC , کیرالا نوں 30 تے پانڈوچیری نوں 7 TMC پانی دتا گیا۔کل 726 TMC اپلبدھ پانی وچوں 14 TMC سیم تے سمندر وچّ رڑ جان دے کھاتے رکھیا گیا۔


&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;Parsai, Gargi (20 February 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;[http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/centre-notifies-cauvery-tribunal-award/articleshow/18590390.cms &quot;Centre notifies Cauvery Tribunal award&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation news&quot;&gt;Vaidyanathan, A. (20 February 2013). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;


&lt;center class=&quot;&quot; style=&quot;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!
!کرناٹک
!تاملناڈو
!کیرالا
!پانڈوچیری
|کل 
|-
|'''بیسن رقبہ(in km²)&lt;ref name=&quot;Lawmin.nic.in&quot;/&gt;''' 
| 34,273 ''(42%)'' 
| 44,016 ''(54%)''
| 2,866 ''(3.5%)'' 
| 148(-) 
| '''81,303'''
|-
|''' کاویری ٹریبیونل انتم'''&lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web&quot;&gt;[http://www.thehindu.com/multimedia/archive/01370/Cauvery_Water_Disp_1370822a.pdf &quot;Cauvery Water Disputes Tribunal report&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130228080408/http://www.thehindu.com/multimedia/archive/01370/Cauvery_Water_Disp_1370822a.pdf |date=2013-02-28 }} (PDF). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 
| 270 (37%)
| 419 (58%) 
| 30 (4%) 
| 7 (1%) 
| '''726'''
|}
&lt;/center&gt;
==2016==

5 ستمبر 2016 نوں سپریم کورٹ نے کرناٹک نوں اپنے دکھن دے گوانڈھی راج تاملناڈو نوں اگلے 20 ستمبر تکّ 12000 کیوسک پانی روز چھڈن لئی کیہا تاں جو اوہ راج اپنے کساناں دیاں لوڑاں پوریاں کر سکے۔، . اک وار پھر جل وواد کارن ہنسک پردرشن ہوئے ہن۔ 

== حوالے==
{{حوالے}}
&lt;div class=&quot;reflist columns references-column-count references-column-count-2&quot; style=&quot;-moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; column-count: 2; list-style-type: decimal;&quot;&gt;
&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

[[گٹھ:بھارت دا آبی جغرافیہ]]
[[گٹھ:بھارت دے دریا]]
[[گٹھ:ایشیا دے دریا]]
[[گٹھ:آبی جغرافیہ]]
[[گٹھ:پانی]]</text>
      <sha1>j2k2m1c9foaumbeudaf8kt45b82o7o4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عابد حسین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58508</id>
    <revision>
      <id>712250</id>
      <parentid>647117</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4179" sha1="1k5406rc71xtbm13wf9b64comuqypke" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name =عابد حسین
| image = Ambassador Abid Hussain.jpg
| imagesize = 
| caption =عابد حسین
| birth_date = 26 دسمبر 1926
| birth_place = [[حیدرآباد ،بھارت]]
| death_date = 21 جون 2012 (عمر 85 سال)
| death_place =[[لندن]]، [[انگلینڈ]]
|occupation= بھارتی معیشت دان، سول سرونٹ اتے ڈپلومیٹ
| birthname = عابد حسین
| othername = 
| homepage = 
| spouse = ترلوک کارکی حسین
}}

ڈاکٹر. '''عابد حسین''' (26 دسمبر 1926 – 21 جون 2012) اک بھارتی معیشت دان، سول سرونٹ اتے ڈپلومیٹ سی ۔ اوہ 1992 توں 1990 تکّ [[ امریکہ| امریکا]] وچ [[بھارت ]] دا سفیر سی تے 1985 توں 1990 تک  یوجنا کمیشن  دا اک میمبر سی ۔
==نجی زندگی ==
اس نے &quot;ہند-چینی جھگڑا اتے بھارتی برصغیر چ انٹرنیشنل سیاست'، (1977) دی لکھاری ترلوک کارکی نال ویاہ کروایا اتے اوہناں دے تنّ بچے ہن۔ اس دا بھرا [[ارشاد پنجاتن]] اداکار اتے مائیم کلاکار ہے، جسنے جرمن فلم '' [[Der Schuh des Manitu]]'' 'چ ابھنی کیتا ہے۔ ڈاکٹر. حسین، اپنے جدی شہر [[حیدرآباد دکن]] (آندھرا پردیش) وچّ وڈا ہویا اتے 1942 وچّ اتھوں دے [[نظام کالج]] توں اسنے مڈھلی پڑھائی مکمل کیتی ۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Peers lavish praise on Abid Hussain|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article3619353.ece|publisher=The Hindu|date=9 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120712090652/http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article3619353.ece|archivedate=12 July 2012|accessdate=28 January 2017}}&lt;/ref&gt;

عابد حسین سول سوسائٹی دا اک سرگرم میمبر سی تے اوہنے عالمیت ، انٹرنیٹ سینسرشپ، جنس مدعے، اظہار دی آزادی تے سبھیاچاری ساپیکھزم سمیت کئی مدعیاں بارے چلی  بحث وچ تکڑا یوگدان پایا۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Conversation with the Special Rapporteur on freedom of opinion and expression, September 1999 |url=http://www.hri.ca/tribune/viewArticle.asp?ID=2444 |access-date=2017-01-28 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927194934/http://www.hri.ca/tribune/viewArticle.asp?ID=2444 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.icec-council.org/icec/abidhussain.htm Abid Hussain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831070342/http://www.icec-council.org/icec/abidhussain.htm |date=2009-08-31 }} ICEC.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hindu.com/2005/01/28/stories/2005012817950300.htm Globalisation unstoppable: Abid Hussain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405050214/http://www.hindu.com/2005/01/28/stories/2005012817950300.htm |date=2005-04-05 }} By Our Special Correspondent, [[The Hindu]], 28 January 2005.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rediff.com/news/1998/jul/04bomb.htm India and US should clear the air through talks, says Abid Hussain] [[Rediff.com]], 4 July 1998.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2002/12/23/stories/2002122301640300.htm `Time to assess globalisation dispassionately'] [[The Hindu]], [[Business Line]], 23 December 2002.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/1991/10/11/world/libya-denies-india-atom-link.html Libya Denies India Atom Link] [[New York Times]], 11 October 1991.&quot;Dr. Abid Hussain, India's Ambassador to the United States, had ..&quot;&lt;/ref&gt;

21 جون 2012 نوں دل دے وڈے دورے نال لندن وچ عابد حسین دی موت ہو گئی ۔&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Abid-Hussain-former-Indian-ambassador-to-US-dies-in-London/articleshow/14322862.cms| title=Abid Hussain, former Indian ambassador to US, dies in London
|publisher=The Times of India date=21 June 2012}}&lt;/ref&gt;

==حوالے==
{{حوالے}}


{{پعارتی صدر}}
 
[[گٹھ:بھارت دے صدر]]
[[گٹھ:بھارتی معیشت دان]]
[[گٹھ:بھارتی مسلمان]]</text>
      <sha1>1k5406rc71xtbm13wf9b64comuqypke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ذاکر حسین (سیاستدان)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60514</id>
    <revision>
      <id>712229</id>
      <parentid>700751</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8588" sha1="1nr065m33w2fh7n176urkz3jc9eymhk" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات صاحب منصب/عربی}}
'''ڈاکٹر ذاکر حسین''' : پیدائش: [[1897ء]] انتقال: [[1969ء]]۔ ماہر تعلیم، سیاست دان۔ [[حیدرآباد، دکن|حیدر آباد دکن]] وچ پیدا ہوئے۔ مورث اعلیٰ حسین خان [[تیموری سلطنت|تیموری]] حکمران [[محمد شاہ]] دے ابتدائی دور وچ [[افغانستان]] تو‏ں آک‏ے روہیل کھنڈ دے قصبہ قاسم گنج وچ آباد ہوئے گئے سن ۔ ذاکر صاحب دے والد فدا حسین خان نے 1888ء وچ حیدرآباد دکن وچ رہائش اختیار کر لئی۔ ذاکر صاحب نے حیدرآباد دکن، [[دلی|دہلی]] تے [[علی گڑھ]] وچ تعلیم حاصل کيتی۔ بعد وچ جرمن یونیورسٹی تو‏ں ڈاکٹریٹ کيتی۔ دوران وچ تعلیم آزادی د‏‏ی تحریکاں وچ بھرپور حصہ لیا تے [[تحریک خلافت]] و [[ترک موالات]] دے سلسلے وچ قید و بند د‏‏ی سختیاں برداشت ک‏‏يتی‏‏اں ۔ جدو‏ں [[جامعہ ملیہ اسلامیہ]] جو علی گڑھ مسلم یونیورسٹی دے مقابلے اُتے قائم کيتی گئی سی، دہلی منتقل ہوئی تاں ذاکر صاحب اس دے پرنسپل مقرر ہوئے۔ آزادی دے بعد [[علی گڑھ یونیورسٹی]] دے وائس [[چانسلر]] نامزد ہوئے۔ 1957ء وچ [[بہار (بھارت)|صوبہ بہار]] دے گورنر مقرر کیتے گئے۔ 1967ء وچ [[بھارت]] دے صدر منتخب ہوئے۔ مشہور ادیب، مورخ تے محقق ڈاکٹر یوسف حسین خان تے معروف ماہر تعلیم ڈاکٹر محمود حسین خان انہاں دے چھوٹے بھائی سن ۔


'''ڈاکٹر ذاکر حسین''' ([[اردو]]: ذاکِر حسین‎); 13 فروری 1897 - 3 مئی 1969) دا جنم [[اتر پردیش]] وچ فرخ آباد ضلعے دے قائم گنج وچ ہویا سی۔ آپ بھارت دے تیجے [[صدر]] سن۔ آپ  دی موت صدارتی دور سمیں ہی ہو گئی سی۔ ایہناں دے نام اتے [[چنڈیگڑھ]] وچّ [[ذاکر حسین روز گارڈن]] دا رکھیا گیا۔

'''ذاکر حسین''' (1897 - 1969) ہندستان دے تیجے صدر سن۔
== مڈھلا جیون تے اہل خانہ ==
خان د‏‏ی ولادت [[ریاست حیدراباد]] وچ [[پشتون]] خاندان دے [[آفریدی]] قبیلہ وچ ہوئی۔&lt;ref name=&quot;Manjapra&quot;&gt;{{cite book |title=Age of Entanglement |last1=Manjapra |first1=Kris |volume= |year=2014 |publisher=Harvard University Press |location=United States |isbn=978-0-674-72631-4 |page=160 |url=https://books.google.com/?id=t8YXAgAAQBAJ}}&lt;/ref&gt; انہاں دا آبائی وطن [[ملیح آباد]] سی مگر ذاکر حسین د‏‏ی ولادت دے بعد وچ انہاں دا خاندان [[قائم گنج]]، [[فرخ آباد]] منتقل ہوئے گا۔&lt;ref name=ebo /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=History under threat|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article2524995.ece|accessdate=10 دسمبر 2012|newspaper=The Hindu|date=10 اکتوبر 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111011170136/http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article2524995.ece|archivedate=2011-10-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sharma, Vishwamitra (2007)۔ ''Famous Indians of the 21st century''۔ Pustak Mahal. p. 60. {{آئی ایس بی این|81-223-0829-5}}۔ Retrieved 18 ستمبر 2010&lt;/ref&gt; انہاں دے ست بھائی سن تے اوہ دوسرے نمبر اُتے سن ۔ انہاں دے وڈے بھائی [[یوسف حسین خان]] ماہر تعلیم سن ۔ یوسف دے پو‏تے [[سلمان خورشید]] [[انڈین نیشنل کانگریس]] دے رکن نيں تے مشہور سیاست دان ني‏‏‏‏ں۔ اوہ سابق [[وزیر خارجہ، بھارت]] وی ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے بھانجے [[مسعود حیسن خان]] بھارت دے معروف ماہر لسانیات ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=After controversy, crowning glory for Khurshid|url=http://www.thehindu.com/news/national/after-controversy-crowning-glory-for-khurshid/article4041434.ece?homepage=true|accessdate=10 دسمبر 2012|newspaper=The Hindu|date=29 اکتوبر 2012}}&lt;/ref&gt; انہاں دے بھائی [[محمود حسین]] نے [[تحریک پاکستان]] وچ سرگرمی تو‏ں حصہ لیا تے [[وزیر تعلیم (پاکستان)|وزیر تعلیم]] رہ‏‏ے۔ انہاں دے بھانجے انور حسین [[پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک]] دے ڈائریکٹر سن ۔ انہاں دا اک رشتہ دار [[رحیم الدین خان]] [[سربراہ عسکریہ پاکستان]] سن تے [[گورنر خیبر پختونخوا]] وی رہ چکے ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://bharatmatamandir.in/?p=71 | title=Bharatmatamandir − Dr. Zakir Husain | access-date=2019-12-14 | archive-date=2021-06-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210628090142/https://bharatmatamandir.in/dr-zakir-husain/ | dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== مورتاں ==
&lt;gallery&gt;
File:Building 18 jamia.JPG|&lt;!-- Zakir Husain's Mausoleum in Jamia Millia Islamia --&gt;
File:Building 23 jamia.JPG|&lt;!-- The grave of Zakir Hussain --&gt;
File:Building 19 jamia.JPG|&lt;!-- Interior view of the Mausoleum of Zakir Hussain and His wife, ShahJahan Begum --&gt;
File:Building 20 jamia.JPG|&lt;!-- Angle view of the Mausoleum through which the Grave of Zakir Hussain can be seen --&gt;
File:Building 21 jamia.JPG|&lt;!-- interior view with an angle of the mausoleum of zakir husain --&gt;
File:Mausoleum of Dr Zakir Husain and Shahjahan Begum, Jamia Millia Islamia.jpg|&lt;!-- interior view with an angle of the mausoleum of zakir husain --&gt;
&lt;/gallery&gt;

== ہور ویکھو ==
* [[صدر بھارت]]

== حوالے ==
{{حوالے}}
{{بھارت رتن}}
{{بھارتی صدور}}
{{پدم وبھوشن}}
{{تضبیط سند}}
{{گٹھ کومنز|Zakir Husain (politician)}}
{{ویکی اقتباس}}
* [http://www.twocircles.net/2010feb08/minority_minister_v_c_read_fatiha_dr_zakir_Husain_s_grave.html Minority minister, V-C read Fatiha at Dr Zakir Husain’s grave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191214110522/http://www.twocircles.net/2010feb08/minority_minister_v_c_read_fatiha_dr_zakir_Husain_s_grave.html |date=2019-12-14 }} – TCN News
* [http://www.gloriousindia.com/biographies/dr_zakir_Husain.html Dr. Zakir Husain Biography]

{{S-start}}
{{S-off}}
{{S-bef|before=[[R. R. Diwakar]]}}
{{S-ttl|title=[[List of Governors of Bihar|Governor of Bihar]]|years=1957–1962}}
{{S-aft|after={{Nowrap|[[Madabhushi Ananthasayanam Ayyangar]]}}}}
|-
{{S-bef|rows=2|before=[[سروپلی رادھا کرشنن]]}}
{{S-ttl|title=[[نائب صدر بھارت]]|years=1962–1967}}
{{S-aft|rows=2|after=[[وی وی گیری]]}}
|-
{{S-ttl|title=[[صدر بھارت]]|years=1967–1969}}
{{Rail end}}
{{S-start}}
{{S-aca}}
{{خانہ تعاقب
  | title = [[علی گڑھ مسلم یونیورسٹی]]
  | years = 1948–1956
  | before = [[Zahid Husain]]
  | after = [[Bashir Husain Zaidi]]
}}
{{Rail end}}
{{بھارتی صدور}}
{{بھارتی نائب صدور}}
{{بھارت رتن}}
{{پدم وبھوشن}}
\
{{پشتون}}
{{معلومات کتب خانہ}}
{{پعارتی صدر}}
[[Category:ہندستان دے صدر]]
{{بھارت رتن لین والے}}
[[گٹھ:1897 دے جم]]
[[گٹھ:1969 دیاں موتاں]]
[[گٹھ:بھارت رتن وصول کنندگان]]
[[گٹھ:بھارت دے نائب صدور]]
[[گٹھ:بھارت وچ تدفین]]
[[گٹھ:بھارتی سیاست دان]]
[[گٹھ:بھارتی صدور]]
[[گٹھ:بھارتی مسلم شخصیتاں]]
[[گٹھ:بہار دے گورنر]]
[[گٹھ:پدم وبھوشن وصول کنندگان]]
[[گٹھ:پشتون شخصیتاں]]
[[گٹھ:پشتون نژاد بھارتی شخصیتاں]]
[[گٹھ:تلنگانہ دیاں شخصیتاں]]
[[گٹھ:جامعہ علی گڑھ دے سابقہ طالب علم]]
[[گٹھ:جامعہ ملیہ اسلامیہ]]
[[گٹھ:جامعہ ہومبولت دے فضلا]]
[[گٹھ:حیدرآباد، بھارت دیاں شخصیتاں]]
[[گٹھ:حیدرآباد، بھارت دے سیاست دان]]
[[گٹھ:عوامی امور وچ پدم وبھوشن دے وصول کنندگان]]
[[گٹھ:فاضل جامعہ الہٰ آباد]]
[[گٹھ:فرخ آباد دیاں شخصیتاں]]</text>
      <sha1>1nr065m33w2fh7n176urkz3jc9eymhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سُکھدیڡ تھاپر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62338</id>
    <revision>
      <id>712244</id>
      <parentid>578206</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="qogsc4z7f6kmwisbkyevoy7l3cu5csj" xml:space="preserve">{{Infobox person
| image       =Bhagat Singh Sukh Dev Raj Guru.jpg
| birth_date  = {{birth date|df=yes|1907|05|15}}
| birth_place = [[لدھیاݨا]]، [[پنجاب]]، [[برطانوی ہند]]
| death_date  = {{death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|05|15}}
| death_place = [[لہور]]، [[پنجاب]]، [[برطانوی ہند]]
| movement    =  ہندستان دی آزادی تحریک
| organization= [[ہندوستان سوشلسٹ رپبلکن ایسوسی ایشن]]
}}

'''سُکھدیڡ تھاپر''' (15 مئی 1907–23 مارچ 1931) اک بھارتی انقلابی سی۔ اوہ [[ہندوستان سوشلسٹ رپبلکن ایسوسی ایشن]] دے بانی میبراں وچوں اک سن۔ اس نوں 23 مارچ 1931 نوں [[بھگت سنگھ]] تے [[شورام راجگرو|راجگرو]] دے نال [[لہور]] وچ پھانسی دی سزا دتی گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title= He left a rich legacy for the youth |work=The Tribune |location=India |date= 19 مارچ 2006 |url= http://www.tribuneindia.com/2006/20060319/society.htm#2|accessdate=1 جنوری 2008}}&lt;/ref&gt;

[[بھگت سنگھ]] دے قریبی ساتھی تے ہندوستان سوشلسٹ ریپبلکن آرمی دیاں آگوُ قطاراں وچ سکھدیڡ نوں 23 مارچ 1931 نوں بھگت سنگھ تے راجگرو سمیت پھانسی دتی گئی سی ۔

== جیون ==
سکھدیڡ تھاپر دا جم پنجاب دے شہر [[لدھیاݨا]] یا [[لائلپور]] وچ راملال تھاپر تے رلی دیوی دے گھر وکرمی سنوت 1964 دے پھگن مہینے وچ شکل پکھ سپتمی موجب 15 مئی 1907 نوں رات دے پونے گیاراں وجے ہویا سی۔ جم توں تنّ مہینے پہلاں ہی پیؤ دی موت ہو جان دے کارن اوہناں دے تایا اچنترام نے اوہناں دا پالݨ پوسݨ کرن وچ اوہناں دی ماں نوں پورا تعاون دتا۔ سکھدیو دی تائی  نے وی اوہناں نوں اپنے پتّ دی طرحاں پالیا۔ اوہناں نے [[بھگت سنگھ]]، کامریڈ رام چندر تے [[بھگوتی چرن ووہرا]] دے نال لاہور وچّ [[نوجوان بھارت سبھا]] دا قیام کیتا سی۔

[[لالا لاجپت رائے]] دی موت دا بدلہ لیݨ لئی جدوں سکیم بنی تاں سانڈرس دا قتل کرن وچّ اوہناں نے بھگت سنگھ اتے راجگرُو دا پورا ساتھ دتا سی۔ ایہی نہیں، 1929 وچّ جیل وچ قیدیاں دے نال غیر انسانی ویہار کیتے جان دے خلاف  سیاسی قیدیاں ولوں کیتی گئی بھکھ ہڑتال وچّ ودھ چڑھ کے حصہ وی لیا سی ۔

اوہناں نوں مقررہ تریخ اتے ویلے توں پہلاں جیل مینوئل دے اصولاں نوں درکنار رکھدے ہوئے 23 مارچ 1931 نوں شامیں 7 وجے سکھدیڡ، راجگرُو تے بھگت سنگھ تِناں نوں [[لہور]] سینٹرل جیل وچ پھانسی اتے لٹکا کے مار دتا گیا۔ اس تے ہندستان دے کونے کونے توں روس جاگیا سی۔&lt;ref name=rare&gt;{{cite news | author = [[Chaman Lal|Lal, Chaman]] | title = Rare documents on Bhagat Singh's trial and life in jail | date = 15 اگست 2011 | url = http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article2356959.ece | work = The Hindu | accessdate = 31 اکتوبر 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150930151706/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article2356959.ece | archivedate = 2015-09-30}}&lt;/ref&gt; اس پرکار بھگت سنگھ تے راجگرُو دے نال سکھدیڡ وی صرف 24 سال دی عمر وچّ شہید ہو گئے۔

== حوالے ==
{{حوالے}}
{{ادھار}}
{{بھارت دے آزادی کارکن}}

[[گٹھ:بھارت دے آزادی کارکن]]
[[گٹھ:برصغیر]]
[[گٹھ:پنجابی لوک]]</text>
      <sha1>qogsc4z7f6kmwisbkyevoy7l3cu5csj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دیا بائی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66090</id>
    <revision>
      <id>712228</id>
      <parentid>699795</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6697" sha1="1xn0dxq4m63c3js7qv55k2l4s1kkd40" xml:space="preserve">[[تصویر:Daya_Bai.jpg|thumb|دیا بائی]]
'''دیا بائی''' (مول مرسی'''میتھیو''') 78 سال دی [[کیرلا]] توں اک سماجی کارجکرتا اے، جو مرکزی بھارت وچ [[قبائلی]] لوکاں دے ترقی لئی کم کردی اے۔ موجودہ ویلے اوہ [[مدھ پردیش]] دے [[چھندواڑا]] ضلعے دے برول پنڈ وچ رہندی اے۔

== مڈھلا جیون ==
'''مرسی میتھیو'''، [[پالا]] (کیرلا) وچ رہن والے اک خوش حال پروار وچوں اے۔&lt;ref name=&quot;doc&quot;&gt;[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article913686.ece Face of compassion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161016125049/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article913686.ece |date=2016-10-16 }}&lt;/ref&gt; اسنے اک خوش اتے اکسارتاپوروک بچپن دی زندگی بتائی اے اتے اس دا سارے دکھاں نوں دور کرن والے پرمیشور وچ مضبوط یعقین سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://infochangeindia.org/other/changemakers/dayabai-lady-of-fire.html|title=daya bai,lady of fire|access-date=2018-03-05|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225122252/http://infochangeindia.org/other/changemakers/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=7038|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== سماجی کم ==
اسنے '''[[پالا]]''' نوں 16 سال دی عمر وچ اک '''ننّ'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Policies of Church contrary to Christ |url=http://www.humanistassociation.org/policies-of-church-contrary-to-christ/ |access-date=2018-03-05 |archive-date=2018-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625053659/http://www.humanistassociation.org/policies-of-church-contrary-to-christ/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;  بنن لئی چھڈّ دتا سی اتے بعد وچ بھارت دی مڈلینڈ وچ آدواسی آبادی لئی کم کرن لئی سبھ کجھ چھڈّ دتا۔ اس دے پریرنادائک بھاشن اس دے ناظرین، اس دے ایجیٹیشن اتے مقامی اتھارٹیاں نوں سکولاں کھولن لئی پرچار دی مہم چلاؤندے ہن اتے اندرونی اتے قبائلی مدھ پردیش وچ پنڈاں نوں اہل بناؤن دے یتناں اُتے زور دندے ہن کہ کویں دئیا بائی نے آدواسیاں دے جیون نوں بہتر بنایا اے۔ اوہ [[نرمدا بچاؤ تحریک|نرمدا بچاؤ اکالی]] اتے '''چینگڑا تحریک''' نال جڑی ہوئی سی، اس توں علاوہ اس نے اکلے [[بہار]]، [[ہریانہ]]، [[مدھ پردیش]]، [[مہاراشٹر]] اتے [[مغربی بنگال]] وچ جنگل نواسیاں اتے پنڈاں دے لوکاں دی نمائندگی کیتی۔ اسنے اپنی جنگی لڑائی دوران [[بنگلہ دیش]] دے عامَ لوکاں نوں اپنیاں سنوجواناں وی دتیاں۔ دیا بائی، جو کہ آزادی دے [[دھرم شاستر]] دی پریکٹس کردی اے، مدھ پردیش دے چھنداواڑا ضلعے وچ رہندی اے۔ اسنے بارول پنڈ وچ اک سکول وی قائم کیتا ۔&lt;ref&gt;[http://infochangeindia.org/kids/expressions_05.php The amazing Daya Bai]&lt;/ref&gt; جتھے دیا بائی جاندی اے اتھے اوہ پنڈ دے لوکاں دی مدد کرن دا موقع لبھّ ہی لیندی اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/social-worker-daya-bai-alleges-abuse-by-ksrtc-crew/article8012935.ece|title=Social worker Daya Bai alleges abuse by KSRTC crew}}&lt;/ref&gt; دیا بائی ہریک پنڈ وچ جا کے ایہہ سکھاؤندی اے کہ اوہ اپنے آپ دی سانبھ-سنبھال کویں کرنی اے اتے پھر اگلے پنڈ ول چلی جاندی اے، جس نال اوہ ہور کئی اکھوتی سماج سیوکاں توں الگ اپنی پہچان بناؤندی اے۔

غریبی دے خاتمے لئی اک زریعہ وجوں، اسنے 90 ویاں دے اخیر وچ سویییم مدد گروپ شروع کیتا۔  جس وچ اسنوں دلالاں، مواوزادھاریاں اتے پنڈ دے مکھی دا غصہ وی جھلنا پیا۔ اسنے بینک دے ادھیکاریاں نوں دبے-کچلے اتے دکھی غریباں دی ترقی لئی اپنی حالت دی ورتوں کرن لئی کیہا۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/onewoman-army-drives-financial-inclusion-in-rural-madhya-pradesh/article2848066.ece|title=One-woman army drives financial inclusion in rural Madhya Pradesh|date=31 جنوری 2012|publisher=Vinson Kurian|agency=The Hindu}}&lt;/ref&gt;
[[تصویر:Daya Bai in a Village.png|thumb]]

== ایوارڈ ==
دیا بائی نوں 2007 وچ '''ونتا خواتین انعام'''  ملیا۔&lt;ref&gt;[http://news.oneindia.in/2008/03/25/kiran-bedi-calls-for-change-in-indian-education-system-1206419631.html Kiran Bedi calls for change in education system] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120723075854/http://news.oneindia.in/2008/03/25/kiran-bedi-calls-for-change-in-indian-education-system-1206419631.html |date=2012-07-23 }}&lt;/ref&gt; جنوری 2012 وچ اس نوں 'گڈّ سمیریٹن نیشنل ایوارڈ' نال وی سنمانیا گیا (جو کوٹیام سوشل سروس سوسائٹی اتے ایجیپی موومینٹ، شکاگو ولوں قائم کیتا گیا)۔&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2842873.ece Good Samaritan National Award presented to Dayabai]&lt;/ref&gt;

== وراثت ==
'''اوٹائل جاں 'ون ویمن الون'''،  [[جیکب بینیامین]] ولوں '''دیا بائی''' اتے بنائی گئی اک گھنٹے دی لمی دستاویزی فلم اے۔ [[نندتا داس]]،فلم دی شخصیت، نے 2005 وچ اس نوں اک شردھانجلی دتی سی، جس نوں اسنے اپنی زندگی دی اک پریرنا وجوں لیا۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mercy Mathew |url=http://www.nanditadas.com/nanditawrites22_inc.htm |access-date=2018-03-05 |archive-date=2018-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322022726/http://www.nanditadas.com/nanditawrites22_inc.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}
[[گٹھ:20ویں صدی دیاں بھارتی عورتاں]]
[[گٹھ:بھارتی عورتاں دے حقاں دے سرگرم کارکن]]
[[گٹھ:بھارتی عورت کارکن]]
[[گٹھ:بھارتی خواتین سماجی ورکر]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:بھارتی عورتاں]]</text>
      <sha1>1xn0dxq4m63c3js7qv55k2l4s1kkd40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سُبرامنیئن سوامی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66098</id>
    <revision>
      <id>712242</id>
      <parentid>501890</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1074" sha1="b2mu59u19vz7d66abq8ncz8z2dwbnl9" xml:space="preserve">'''سبرامنیئن سوامی''' (جم 15 ستمبر 1939) اک بھارتی سیاستدان اتے معاشت دان ہن&lt;ref&gt;{{cite news|title=Swamy to teach at Harvard|url=http://www.thehindu.com/news/national/article1455140.ece|accessdate=16 اکتوبر 2011|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=15 فروری 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225152306/https://www.thehindu.com/news/national/Swamy-to-teach-at-Harvard/article15444284.ece|archivedate=2018-12-25}}&lt;/ref&gt;। اوہ [[جنتا پارٹی]] دے پردھان سن۔ اوہنا نے اپنی پارٹی نوں 11 اگست 2013 نوں [[بھارتی جنتا پارٹی]]&lt;ref name=&quot;indianexpress1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/subramanian-swamys-janta-party-merges-with-bjp/1153983/?SocialMedia |title=Subramanian Swamy's Janta Party merges with BJP |work=The Indian Express |date=11 اگست 2013}}&lt;/ref&gt; وچ شامل کر لیا۔

== حوالہ ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:جم 1939]]
[[گٹھ:بھارت دے سیاسی لیڈر]]
[[گٹھ:بھارت]]</text>
      <sha1>b2mu59u19vz7d66abq8ncz8z2dwbnl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سونیا گاندھی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66136</id>
    <revision>
      <id>712241</id>
      <parentid>711721</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60759" sha1="tsxahm34x8ptfnhbgu38a30i0vpgsir" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|birth_name   = ایڈویج انتونیا البرینا مینو
|honorific-suffix = [[ممبر لوک سبھا]]
|image        = Sonia Gandhi (cropped).jpg
|signature    = Signature of Sonia Gandhi.svg
|office       = [[قومی مشاورتی کونسل دے چیئرمین]]
|term_start   = 29 مارچ 2010
|term_end     = 25 مئی 2014
|term_start1  = 4جون 2004
|term_end1    = 23مارچ 2006
|office2      = [[متحدہ پروگریج الائنس دے چیئرمین]]
|term_start2  = 16 مئی 2004
|term_end2    =
|successor2   =[[لعل کرشن ایڈوانی]]
|office5      = [[لوک سبھا|ممبر لوک سبھا]] &lt;br /&gt;[[رائے بریلی لوک سبھا حلقہ]]
|term_start5  = 17 مئی 2004
|term_end5    = 
|predecessor5 = [[ستیش شرما]]
|successor5   =
|office6      = [[لوک سبھا|ممبر لوک سبھا]] &lt;br /&gt;[[امیٹھی لوک سبھا حلقہ]]
|term_start6  = 10 اکتوبر 1999
|term_end6    = 17 مئی 2004
|predecessor6 = [[سنجے گاندھی]]
|successor6   = [[راہل گاندھی]]
|birth_date   = {{birth date and age|1946|12|9|df=y}}
|birth_place  = [[لوسيانا]], [[وینیٹو]], [[اٹلی]]
|death_date   = 
|death_place  = 
|party        = [[انڈین نیشنل کانگریس]]
|citizenship  = اٹلی {{small|(1946–1983)}}&lt;br&gt;بھارتی {{small|(1983–آج تک)}} 
|religion     = [[کیتھولک چرچ|رومن کیتھولک ازم]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-india-26830531|title=Profile: Sonia Gandhi|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/by-stressing-hindu-values-sonia-gandhi-enhances-personal-acceptability-and-congress-appeal/1/253057.html|title=By stressing Hindu values Sonia Gandhi enhances personal acceptability and Congress appeal : NATION - India Today|work=intoday.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Sonia Gandhi: Tryst with India|url=https://books.google.com/books?id=26flsWUf8fkC&amp;pg=PA1&amp;lpg=PA1&amp;dq=sonia+gandhi+is+a+roman+catholic&amp;source=bl&amp;ots=BYkMZpoO1D&amp;sig=nEWOvbo-GnQuJSsH1oJ0Y_XPAtI&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=KP-CVKnyHca9mgW_3IKwBA&amp;ved=0CFwQ6AEwCTgK#v=onepage&amp;q=sonia%20gandhi%20is%20a%20roman%20catholic&amp;f=false|author=N. I. Sarkar}}&lt;/ref&gt;
|relations    = ''See [[نہرو-گاندھی خاندان]]'' 
|alma_mater   = [[بیل تعلیمی ٹرسٹ]]
|spouse       = {{marriage|[[راجیو گاندھی]]|1968|1991|end=died}}  
|children     = {{hlist|[[راہل گاندھی]]|[[پریانکا گاندھی]]}} 
|residence    =10جنپتھ نئی دہلی
|website      = 
}}
[[تصویر:Gandhisonia05052007.jpg|framepx|thumb|left|سونیا گاندھی]]

[[تصویر:Sonia Gandhi.jpg|250px|thumbnail|left|سونیا گاندھی 2009 وچ]]
'''سونیا گاندھی''' (جم: [[9 دسمبر]]، [[1946]]&lt;ref&gt;[http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20050117/cover3.html INDIA TODAY – The most widely read newsweekly in South Asia]۔ Archives.digitaltoday.in. Retrieved on 9 دسمبر 2011.&lt;/ref&gt; جم نام: Antonia Edvige Albina Maino &lt;small&gt;([[اطالوی بولی|اطالوی]])&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/225270/Sonia-Gandhi Sonia Gandhi]۔ Britannica. Retrieved on 9 دسمبر 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://164.100.47.132/LssNew/members/Biography.aspx?mpsno=130 Lok Sabha]۔ Retrieved on 9 دسمبر 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|coauthors=Paranjoy Guha Thakurta, Shankar Raghuraman|title=Divided we stand: India in a time of coalitions |publisher=Los Angeles : SAGE Publications, 2007.|year=2007|page=148|isbn= 978-0-7619-3663-3}}&lt;/ref&gt;) اک اطالوی-بھارتی نیتا اے اتے [[انڈین نیشنل کانگرس]] دی پرمکھ اے۔&lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Fourth-time-in-a-row-Sonia-Gandhi-is-Congress-chief/articleshow/6487821.cms Fourth time in a row, Sonia Gandhi is Congress chief]۔ Timesofindia.indiatimes.com (4 ستمبر 2010)۔ Retrieved on 9 دسمبر 2011.&lt;/ref&gt; اسدے نال ہی اوہ 14وی لوک سبھا وچ نہیں صرف کانگرس دی بلکہ ینائٹیڈ پروگریسو الائنس دی وی پرمکھ اے۔ اوہ [[راجیو گاندھی]] دی بیواہ اے۔

ویاہ توں پہلے اوہناں دا نام سونیا میناں سی۔ اوہناں دا جم ٹرن، [[اٹلی]] ول 8 کہ۔می۔ دے انتر اتے ستھتؤربسانو وچ ہویا سی۔ راجیو گاندھی دے نال اوہناں دی ملاقات ادوں ہوئی جدوں راجیو [[کیمبرج یونیورسٹی|کیمبرج]] وچ پڑھن گئے سن۔ اوہناں دی ویاہ 1968 وچ ہوئی جسدے بعد اوہ [[بھارت]] وچ رہن لگی۔

== مڈھلا جیون ==
'''سونیا گاندھی''' (ولادت: 9 دسمبر 1946ء [[لوسیانا]]، [[اطالیہ]]) اک [[اطالیہ|اطالوی]] نژاد بھارتی [[سیاست دان]]، [[انڈین نیشنل کانگریس]] د‏‏ی [[انڈین نیشنل کانگریس دے صدور د‏‏ی لسٹ|صدر]] تے [[نہرو گاندھی خاندان]] د‏‏ی اک رکن ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی شادی [[بھارت دا وزیر اعظم|سابق وزیر اعظم بھارت]] [[راجیو گاندھی]] تو‏ں ہوئی۔ 1998ء وچ انہاں دے شوہر دے قتل دے 7 برس بعد انہاں نو‏‏ں انڈین نیشنل کانگریس دا صدر بنایا گیا، اس عہدے اُتے اوہ 19 برس (16 دسمبر 2017ء تک) رني‏‏‏‏ں۔ ايس‏ے عرصہ وچ کانگریس بھارتی سیاست وچ مرکزی جماعت د‏‏ی حیثیت تو‏ں سامنے آئی۔{{efn|Sources describing Gandhi's advocacy for a center-left position and the party's reaffirmation to the Ideology.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/sonia-gandhi-congress-president-rahul-gandhi-politics-4983911/|title=Sonia Gandhi retires as Congress president, to remain active in politics|work=[[انڈین ایکسپریس]]|date=15 دسمبر 2017|accessdate=15 دسمبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/as-sonia-gandhi-makes-way-4984673/
|title=As Sonia Gandhi makes way|last=Chowdhary|first=Neerja|work=[[انڈین ایکسپریس]]|date=16 دسمبر 2017|accessdate=19 دسمبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://m.hindustantimes.com/india-news/sonia-gandhi-s-19-years-as-congress-president-from-husband-rajiv-s-death-to-son-rahul-s-elevation/story-nmW3hNiG2zDo6abGYc38YO.html|title=Sonia Gandhi’s 19 years as Congress president: From husband Rajiv’s death to son Rahul’s elevation|last=Naqshbandi|first=Aurangzeb|work=[[ہندوستان ٹائمز]]|date=16 دسمبر 2017|accessdate=20 دسمبر 2017|archivedate=2019-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190916034748/https://www.hindustantimes.com/india-news/sonia-gandhi-s-19-years-as-congress-president-from-husband-rajiv-s-death-to-son-rahul-s-elevation/story-nmW3hNiG2zDo6abGYc38YO.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-india-election-gandhi/sonia-gandhi-keeps-congress-hopes-alive-in-india-polls-idUSTRE53D1XH20090414
|title=Sonia Gandhi keeps Congress hopes alive in India polls|last=Chandra|first=Rina|publisher=[[روئٹرز]]|date=14 اپریل 2009|accessdate=19 دسمبر 2017}}&lt;/ref&gt;}}

ان د‏‏ی ولادت [[ویچینسا]] دے نیڑے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ وچ اک [[مسیحی]] [[کاتھولک کلیسیا]] خاندان وچ ہوئی۔ علاقائی اسکول وچ تعلیم مکمل کرنے دے بعد [[اعلیٰ تعلیم]] دے لئی [[کیمبرج]] چلی گئياں جتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات [[راجیو گاندھی]] تو‏ں ہوئی۔ راجیو تو‏ں انہاں د‏‏ی شادی 1968ء وچ ہوئی۔ [[بھارت]] وچ منتقل ہونے دے بعد انھاں نے بھارتی شہریت حاصل کيتی تے اپنی ساس [[اندرا گاندھی]] دے نال [[نويں دہلی]] وچ رہائش اختیار کيتی۔ اندرا گاندھی اس وقت بھارت د‏‏ی [[وزیر اعظم]] سن۔ انہاں تمام خاندانی اثر و رسوخ دے باوجود سونیا گاندھی نمود و نمائش تے عوام د‏‏ی نظر تو‏ں دور ہی رہدیاں سن۔ حتی کہ اس وقت وی جدو‏ں انہاں دے شوہر بھارت دے وزیر اعظم سن ۔

شوہر راجیو گاندھی دے قتل دے بعد سونیا گاندھی نو‏‏ں کانگریس دے ارکان نے جماعت وچ مدعو کيتا تے منصب صدارت د‏‏ی پیشکش کیت‏‏ی جسنو‏ں انھاں نے قبول نئيں کيتا۔ 1997ء وچ انھاں نے سیاست وچ شامل ہونے دا فیصلہ کيتا اورتاحال اوہ سیاست وچ سرگرم ني‏‏‏‏ں۔ 1998ء وچ انہاں نو‏‏ں [[انڈین نیشنل کانگریس دے صدور د‏‏ی لسٹ|صدر انڈاں نیشنل کانگریس]] بنایا گیا۔ انھاں نے جماعت د‏‏ی صدارت دے اس انتخاب وچ [[جیتیندر پرساد]] نو‏‏ں شکست دتی تھی۔{{efn|Sources describing Gandhi's initial reluctance and eventual election.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/05/24/world/assassination-india-sonia-gandhi-declines-invitation-assume-husband-s-party-post.html|title=Assassination In India; Sonia Gandhi Declines Invitation To Assume Husband's Party Post|last=Weinraub|first=Bernard|work=[[نیو یارک ٹائمز]]|date=24 مئی 1991|accessdate=25 مئی 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/sonia-gandhi-re-elected-congress-president/301022|title=Sonia Gandhi re-elected Congress President|work=[[آؤٹ لک]]|date=25 مارچ 2005|accessdate=21 نومبر 2017|archivedate=2017-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201042849/https://www.outlookindia.com/newswire/story/sonia-gandhi-re-elected-congress-president/301022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=elections.in&gt;{{cite web|url=http://www.elections.in/political-leaders/sonia-gandhi.html|title=Sonia Gandhi Biography|publisher=Elections in India|accessdate=24 مئی 2014}}&lt;/ref&gt;}} انہاں د‏‏ی صدارت وچ کانگریس 2004ء وچ حکومت وچ آئی۔ حالانکہ ایہ اتحادی حکومت سی جس وچ مرکزی تے سجے باوز د‏‏ی جماعتاں شامل سن۔ ایہ اتحاد [[متحدہ ترقی پسند اتحاد]] کہلیایا۔ 2009ء وچ دوبارہ اس اتحاد نے کامیابی حاصل کيتی تے گزشتہ د‏‏ی طرح اس بار وی سونیا گاندھی نے وزارت عظمی دا عہدہ قبول نئيں کيتا۔ حالانکہ انھاں نے [[نیشل اڈوائزری کونسل]] د‏‏ی صدارت بحسن و خوبی انجام دی۔{{efn|Sources describing Gandhi's leadership of the UPA and declining the premiership.&lt;ref name=&quot;BBC Profile 2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Fourth-time-in-a-row-Sonia-Gandhi-is-Congress-chief/articleshow/6487821.cms?referral=PM|title=Fourth time in a row, Sonia Gandhi is Congress chief|work=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|date=4 ستمبر 2010|accessdate=25 مئی 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://content.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1652689_1652372_1652356,00.html|title=India's Most Influential|last=Robinson|first=Simon|work=[[ٹائم (رسالہ)|Time]]|accessdate=25 نومبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/node/2693501|title=Sonia: and yet so far|work=[[دی اکنامسٹ]]|date=20 مئی 2004|accessdate=25 نومبر 2017}}&lt;/ref&gt;}}

اپنی سیاسی زندگی وچ انھاں کئی منصوبے تے اڈوائزری کونسل بنائے جنہاں وچ [[حقوق پرمبنی منصوبے]] شامل نيں جداں 2005ء وچ [[قانون حق معلومات، 2005ء|قانون حق معلومات]]، [[تحفظ کھانا دا قانون]] تے 2005ء ہی وچ [[قومی پینڈو ملازمت گارنٹی قانون 2005ء|ایم جی نرے گا]] وغیرہ دے قوانین منظور کرائئے۔ [[بوفورس سکینڈل]] تے [[نیشنل ہیرالڈ معاملہ]] وچ انہاں نو‏‏ں تنقید دا سامنا وی کرنا پيا ا‏‏ے۔ انہاں دا غیر ملکی ہونا وی بحث تے تنقید دا موضوع رہیا اے ۔{{efn|Sources discussing the welfare schemes and controversies.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/movements-and-governments-sonia-gandhi-4983273/|title=Movements and governments|last=Roy|first=Aruna|work=[[دی انڈین ایکسپریس]]|accessdate=15 دسمبر 2017|date=15 دسمبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/end-of-the-longest-regency/299576|title=End of the longest regency|work=[[آؤٹ لک]]|date=4 دسمبر 2017|accessdate=25 نومبر 2017|archivedate=2017-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171125094455/https://www.outlookindia.com/magazine/story/end-of-the-longest-regency/299576}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1020830/asp/nation/story_1151052.asp|title=BJP sees Gujarat ammo in Sonia origins|date=30 اگست 2002|work=The Telegraph|accessdate=2 فروری 2010|location=Calcutta, India|first=Radhika|last=Ramaseshan}}&lt;/ref&gt;}} یو پی اے حکومت دے دوسرے نصف وچ صحت دے مسائل د‏‏ی وجہ تو‏ں سونیا گاندھی د‏‏ی سیاست وچ فعالیت کم ہوئے گئی تے 2017ء وچ انھاں نے یو پی اے د‏‏ی صدارت تو‏ں وی استعفی دے دتا۔ لیکن جماعت د‏‏ی پارلیمانی کمیٹی د‏‏ی صدر بنی رني‏‏‏‏ں۔ حالانکہ انھاں نے کدی کوئی حکومت‏ی عہدہ نئيں سنبھالیا مگر انہاں نو‏‏ں ملک د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور سیاست دان منیا جاندا رہیا ا‏‏ے۔ تے اکثر انہاں نو‏‏ں دنیا د‏‏ی طاقتور ترین خواتین وچ شمار کيتا جاندا رہیا اے ۔{{efn|Sources discussing the listing.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/india/the-sonia-gandhi-years-and-what-rahul-gandhi-can-learn/articleshow/61062696.cms|title=The Sonia Gandhi years and what Rahul Gandhi can learn|last=Manoj|first=CL|work=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|accessdate=25 نومبر 2017|date=13 اکتوبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.thedailybeast.com/sonia-gandhi-health-mystery-sets-india-leadership-adrift|title=Sonia Gandhi Health Mystery Sets India Leadership Adrift|last=Riedel|first=Bruce|work=[[The Daily Beast]]|accessdate=25 نومبر 2017|date=24 جون 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SandbrookGüven&quot;&gt;{{cite book|author1=Richard Sandbrook|author2=Ali Burak Güven|title=Civilizing Globalization, Revised and Expanded Edition: A Survival Guide|url=https://books.google.com/books?id=asKIAwAAQBAJ&amp;pg=PA77|date=1 جون 2014|publisher=SUNY Press|isbn=978-1-4384-5209-8|pages=77–}}&lt;/ref&gt;}}

[[File:Sonia Gandhi birthplace.JPG|left|thumb|upright=0.6|سونیا گاندھی دا جم ستھان]]
سونیئا مانیو&lt;ref name=&quot;vera&quot;&gt;{{cite web|url=http://m.indiatoday.in/story/sonia-gandhi-the-maino-girl-who-kept-her-tryst-with-destiny-in-india/1/194441.html|title=Sonia Gandhi: The Maino girl who kept her tryst with destiny in India|last=Schiavazzi|first=Vera|work=[[India Today]]|date=17 جنوری 2005|accessdate=19 نومبر 2017}}&lt;/ref&gt; دا جم 9 دسمبر، 1946 نوں سٹیفنو اتے پاؤلا مانیو دے گھر لوسیانا، [[اٹلی]] وکھے ہویا|اسنے پرائمری دی سکھیا مقامی کیتھولک سکول وچوں حاصل کیتی|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radiopopolare.it/trasmissioni/onde-road/magnetofono/07112009-lindia-di-sonia-gandhi/stampa.html|title=Pictures from the book-biography &quot;The Red sari&quot; by Javier Moro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728000421/http://www.radiopopolare.it/trasmissioni/onde-road/magnetofono/07112009-lindia-di-sonia-gandhi/stampa.html |archivedate=28 جولائی 2011|publisher=[[Radio Popolare]]|accessdate=9 دسمبر 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geneall.net/I/per_page.php?id=510128|title=Edvige Antonia Albina Maino|publisher=[[Geneall]]|accessdate=19 نومبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ilgiornaledivicenza.it/stories/Home/92600_sonia_gandhidalla_piccola_lusiana_allindia_ecco_il_romanzo_di_una_donna_speciale/|title=Sonia Gandhi, dalla piccola Lusiana all'India ecco il romanzo di una donna speciale|work=Il Giornale di Vicenza |date=5 Oct 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110614233754/http://ilgiornaledivicenza.it/stories/Home/92600_sonia_gandhidalla_piccola_lusiana_allindia_ecco_il_romanzo_di_una_donna_speciale/|archivedate=14 جون 2011}}&lt;/ref&gt; سونیا نے اپنی جوانی نوں ٹورین نیڑے اک اؤباسانو شہر وچ بتایا اتے اک روائتی رومن کیتھولک کرشچیئن پروار وچ وڈی ہوئی| اس نے مقامی کیتھولک سکولاں وچ پرائمری سکھیا حاصل کیتی؛ بھین مرییا اسدے مڈھلے استاداں وچوں اک سی، اسدی استاد مرییا نے سونیا نوں &quot;محنتی چھوٹی کڑی&quot; کیہا کیونکہ اوہ لوڑھ توں وی ودھ پڑھدی سی۔&lt;ref name=&quot;vera&quot; /&gt; سٹیپھانو، جو اک بلڈنگ مستری سن، نے اؤباسانو وچ اک چھوٹا جیہا اساری دا کاروبار قائم کیتا۔&lt;ref name=&quot;laiq&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?205112|title=Meeting Mr Maino|last=Laiq|first=Jawid|work=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|accessdate=19 جولائی 2013|date=23 فروری 1998|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140426214358/http://www.outlookindia.com/article.aspx?205112|archivedate=26 اپریل 2014}}&lt;/ref&gt;

== ابتدائی حالات ==
[[فائل:Sonia Gandhi birthplace.JPG|کھبے|thumb|upright=0.6|Sonia Gandhi's birthplace, 31, Contrada Maini (Maini street)، [[لوسیانا]]، Italy (the house on the right)]]
سونیا مائنو &lt;ref name=&quot;حوالہ1&quot;&gt;{{cite web|url=http://m.indiatoday.in/story/sonia-gandhi-the-maino-girl-who-kept-her-tryst-with-destiny-in-india/1/194441.html|title=Sonia Gandhi: The Maino girl who kept her tryst with destiny in India|last=Schiavazzi|first=Vera|work=[[انڈیا ٹوڈے]]|date=17 جنوری 2005|accessdate=19 نومبر 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175406/https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20050117-sonia-gandhi-the-maino-girl-who-kept-her-tryst-with-destiny-in-india-788413-2005-01-17|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; د‏‏ی ولادت 9 دسمبر 1946ء نو‏‏ں سٹیفانو تے پاولا ماینو دے گھر [[ویچینسا]]، [[وینیٹو]]، [[اطالیہ]] دے 30 کلو میٹر دور لوزیانا نامی پنڈ وچ ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radiopopolare.it/trasmissioni/onde-road/magnetofono/07112009-lindia-di-sonia-gandhi/stampa.html|title=Pictures from the book-biography &quot;The Red sari&quot; by Javier Moro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728000421/http://www.radiopopolare.it/trasmissioni/onde-road/magnetofono/07112009-lindia-di-sonia-gandhi/stampa.html |archivedate=28 جولائ‏ی 2011|publisher=[[Radio Popolare]]|accessdate=9 دسمبر 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ilgiornaledivicenza.it/stories/Home/92600_sonia_gandhidalla_piccola_lusiana_allindia_ecco_il_romanzo_di_una_donna_speciale/|title=Sonia Gandhi, dalla piccola Lusiana all'India ecco il romanzo di una donna speciale|work=Il Giornale di Vicenza |date=5 Oct 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110614233754/http://ilgiornaledivicenza.it/stories/Home/92600_sonia_gandhidalla_piccola_lusiana_allindia_ecco_il_romanzo_di_una_donna_speciale/|archivedate=14 جون 2011}}&lt;/ref&gt; انہاں دا بچپن [[تورینو]] دے نیڑے [[اورباسانو]] نامی قصبہ وچ گزریا تے انہاں نے [[کاتھولک کلیسیا]] مذہب اختیار کيتا۔ انہاں نے کاتھولک اسکول وچ ہی بنیادی تعلیم حاصل کيتی ، انہاں د‏‏ی بچپن د‏‏ی اک استادہ سسٹر ماریہ انہاں دے بارے وچ کہندی نيں “ اوہ بچپن تو‏ں ہی محن‏‏تی لڑکيت‏ی سی جو اِنّا ہی پڑھدی سی جِنّی ضرورت ہُندی تھی۔“ &lt;ref name=&quot;حوالہ1&quot; /&gt;

اسٹیفانو اوربیسانو وچ اک معمار سن ۔&lt;ref name=&quot;حوالہ2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?205112|title=Meeting Mr Maino|last=Laiq|first=Jawid|work=[[آؤٹ لک]]|accessdate=19 جولائ‏ی 2013|date=23 فروری 1998|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140426214358/http://www.outlookindia.com/article.aspx?205112|archivedate=26 اپریل 2014}}&lt;/ref&gt; انہاں نے [[دوسری جنگ عظیم]] وچ [[ہٹلر]] دے نال[[سوویت افواج]] دے خلاف جنگ لڑی تھی۔وہ [[بینیٹو موسولینی]] تے [[نیشنل فاسسٹ پارٹی]] دے بہت وفادار سن ۔&lt;ref name=&quot;حوالہ2&quot; /&gt; سونیا د‏‏ی وڈی بہن دا ناں نادیہ ناں سی۔ انہاں دے والد د‏‏ی وفات 1983ء وچ ہوئی۔ سونیا د‏‏ی بہناں نيں جو ماں دے نال اوربیسانو وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3714047.stm Italy heralds 'first woman PM'] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306041733/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3714047.stm|date=6 مارچ 2016}}; retrieved 18 جولائ‏ی 2007.&lt;/ref&gt;

13 سال د‏‏ی عمر وچ سونیا دا اسکوم مکمل ہوئے گیا؛ انہاں دے حتمی رپورٹ کارڈ درج اے “ ذہین، محن‏‏تی تے ----ہائی اسکول وچ استاداں دا ناں روشن کرن گی۔ “ان نو‏‏ں ہوائی جہاز مضیف بننے دا شوق سی۔&lt;ref name=&quot;حوالہ1&quot; /&gt; 1964ء وچ [[کیمبرج]] وچ انہاں نے [[انگریزی زبان]] د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے دے لئی [[بیل ایجوکیشنل ٹرسٹ]] وچ داخلہ لیا۔ اس دے اگلے انہاں د‏‏ی ملاقات اک مطعم وچ راجیو گاندھی تو‏ں ہوئی جتھ‏ے اوہ پارٹ ٹائم بطور ویٹر کم کررہیاں سن۔ اس وقت انہاں دا داخلہ [[جامعی کیمبرج]] دے [[ٹرینیٹی کالج، کیمبرج]] انجینیرنگ وچ ہوئے گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.time.com/time/asia/covers/501040524/story.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604080555/http://www.time.com/time/asia/covers/501040524/story.html|archivedate=4 جون 2011|title=The Sonia Shock|first=Alex|last=Perry|date=17 مئی 2004|work=[[ٹائم (رسالہ)|Time]]|accessdate=12 جون 2009}}&lt;/ref&gt; اس حوالہ تو‏ں ٹائمز لندن خبر دیندا اے “ محترمہ گاندھی 1965ء وچ کیمبرج دے اک بولی دے اسکول وچ 18 سال د‏‏ی طالبہ سن جتھ‏ے انہاں د‏‏ی ملاقات اک خوبصورت انجیرنگ دے طالبعلم تو‏ں ہوئی“ &lt;ref&gt;{{citation|title=From waitress to world leader|url=http://rediff.com/election/2004/may/17sonia.htm|publisher=Rediff|date=17 مئی 2004}}&lt;/ref&gt; دونے نے 1965ء وچ شادی کرلئی، انہاں ی شادی [[ہندو]] رسم و رواج دے مطابق ہوئی تے اس دے بعد اوہ اپنی ساس تے وقت د‏‏ی وزیر اعظم [[اندرا گاندھی]] دے نال رہنے دے لئی [[بھارت]] منتقل ہوگئياں۔و272 &lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!-- Staff writer(s); no by-line. --&gt; |title=Profile: Sonia Gandhi |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-26830531 |publisher=[[بی بی سی نیوز]] |location= |date=16 مئی 2014 |access-date=21 مئی 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175439/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-26830531%20 |archivedate=2019-01-10 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

سونیا گاندھی نو‏‏ں دو اولاداں ہوئیاں۔بیٹا [[راہل گاندھی]] 1970ء وچ جنمے تے بیٹی [[پرینکا گاندھی]] د‏‏ی پیدائش 1972ء وچ ہوئی۔ [[نہرو گاندھی خاندان]] نال تعلق رکھنے دے باوجود سونیا تے راجیو نے سیاست تو‏ں وکھ رہنے دا فیصلہ کيتا۔ راجیو بحییثیت پائلٹ اک طیارہ د‏‏ی کمپنی وچ کم کردے سن جدو‏ں کہ سونیا نے خاندان د‏‏ی دیکھ ریکھ کيتی۔ انہاں نے اپنی ساس اندرا گاندھی دے نال کافی عرصہ گزاریا۔ راجیو نے ا982ء وچ سیاست وچ قدم رکھیا جدو‏ں انہاں دے وڈے بھائی [[سنجے گاندھی]] د‏‏ی 23 جون 1977ء نو‏‏ں اک طیارہ حادثہ وچ وفات ہوئے چک‏ی سی۔ سونیا اس دے بعد وی خاندان وچ مشغول رہیاں تے عوام د‏‏ی نظراں تو‏ں دور رني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl1612/16120300.htm|title=Citizen Sonia|last=Venkatesan|first=V.|work=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|date=5 جون 1999|accessdate=30 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175337/https://frontline.thehindu.com/static/html/fl1612/16120300.htm%20/|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


== سیاسی جیون ==

بھارتی عوامی جیون وچ سونیا گاندھی دی شمولیت اس دی سسّ دے قتل اتے وزیر اعظم دے طور اُتے اپنے شوہر دی چون دے بعد ہوئی سی|وزیر اعظم دی بیوی ہون دے ناطے اوہ اسدی (اپنے شوہر) سرکاری ہوسٹیس دے طور اُتے کم کردی سی اتے کئی سرکاری دوریاں تے وی اپنے شوہر نال گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|author=Rasheeda Bhagat|url=http://www.thehindubusinessline.com/features/life/sonia-gandhi-ordinary-italian-to-powerful-indian/article2573884.ece|title=Sonia Gandhi: Ordinary Italian to powerful Indian|publisher=Thehindubusinessline.com|accessdate=11 مارچ 2014}}&lt;/ref&gt;[[بھاجپا]] نے الزام لگایا اے کہ اوہ اپریل، 1983 وچ بھارتی قانون دی النگھنا وچ،بھارتی شہریت لین توں پہلاں نویں [[دلی]] وچ ووٹراں دی لسٹ وچ ظاہر ہوئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990512/ipo12039.html|title=BJP accuses Sonia of flouting law|date=12 مئی 1999|work=The Indian Express|accessdate=12 اپریل 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hinduonnet.com&quot; /&gt;1991 وچ [[راجیو گاندھی]] دے قتل مگروں سونیا گاندھی نے وزیر اعظم بنن لئی انکار کر دتا| پارٹی نے [[پی وی نرسنہما راؤ|پی۔ وی۔ نرسمہا]] دی چون کیتی ، جو نیتا بنے اتے بعد وچ وزیر اعظم  بنے۔کانگرس پارٹی دے کئی سینئر لیڈراں،مادھوَ راؤ سندھیا، راجیش پائلٹ، نرائن دتّ تواڑی، ارجن سنگھ، ممتا بینرجی، جی۔ کے۔ موپنار، پی۔ چدمبرم اتے جینتی نٹراجن نے سیتا رام کیسری دے خلاف بغاوت کیتی اتے جنہاں وچوں کئیاں نے پارٹی چھڈّ دتی، کانگرس پارٹی نوں کئی دھڑیاں وچ ونڈ دتا|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-the-sitaram-kesri-case-how-dynasty-trumped-ethics-1564149 |title=The Sitaram Kesri case: How dynasty trumped ethics &amp;#124; Latest News &amp; Updates at |work=Daily News &amp; Analysis |date=10 جولائی 2011|accessdate=30 مئی 2014}}&lt;/ref&gt;1999 وچ 13 ویں لوک سبھا وچ مخالف دھر دے آگو وجوں سونیا گاندھی دی چون ہوئی |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=130|title=Detailed Profile – Smt. Sonia Gandhi – Members of Parliament (Lok Sabha)|publisher=Archive.india.gov.in|accessdate=11 مارچ 2014|archive-date=2014-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302234504/http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=130|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
=== وزیر اعظم د‏‏ی اہلیہ ===
[[فائل:President Ronald Reagan Nancy Reagan Rajiv Gandhi and Mrs Gandhi in The Yellow Oval Room During a State Dinner for Prime Minister Rajiv Gandhi of India - DPLA - 77b6a13d5778c7858426fc4fcd08d95b.jpg|thumb|کھبے|President Ronald Reagan, Sonia Gandhi, First Lady Nancy Reagan and Prime Minister Rajiv Gandhi, during a state dinner for Prime Minister Gandhi. جون 1985.]]
بھارت د‏‏ی عوامی زندگی وچ دخل اندازی اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں اندرا گاندھی د‏‏ی وفات ہوئی تے راجیو گاندھی وزیر اعظم بنے۔ بحیثیت اہلیہ وزیر اعظم انہاں نے سرکاری مہماناں د‏‏ی ضیافت د‏‏ی تے انہاں دے نال سرکاری اسفار اُتے گئياں۔&lt;ref&gt;{{cite web|author=Rasheeda Bhagat|url=http://www.thehindubusinessline.com/features/life/sonia-gandhi-ordinary-italian-to-powerful-indian/article2573884.ece|title=Sonia Gandhi: Ordinary Italian to powerful Indian|publisher=Thehindubusinessline.com|accessdate=11 مارچ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175543/https://www.thehindubusinessline.com/news/variety/sonia-gandhi-ordinary-italian-to-powerful-indian/article23031407.ece|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
1984ء وچ انہاں نے اپنے شوہر د‏‏ی سالی [[مینکا گاندھی]] دے خلاف مہم وچ حصہ لیا جو [[امیٹھی]] وچ راجیو گاندھی دے خلاف لڑ رہیاں سن۔ دفتر مین راجیو گاندھی دے پنج سال مکمل ہونے دے بعد بوفورس اسکینڈل سامنے آیا، اک اطاوی تاجر اوٹاویو قواٹروچی دا ناں وی سامنے آیا جو سونیا گاندھی دا دوست دسیا جاندا سی تے ا س نو‏‏ں وزیر اعظم دے رسمی گھر تک رسائی حاصل سی۔&lt;ref&gt;[http://in.rediff.com/news/2006/jan/17spec11.htm Who is Quattrocchi?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160423120625/http://in.rediff.com/news/2006/jan/17spec11.htm |date=23 اپریل 2016}} Retrieved 23 مارچ 2007.&lt;/ref&gt; بی جے پی نے ایہ الزام لگایا کہ ووٹر لسٹ وچ انہاں دا ناں شہریت لینے تو‏ں پہلے ہی آگیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990512/ipo12039.html|title=BJP accuses Sonia of flouting law|date=12 مئی 1999|work=The Indian Express|accessdate=12 اپریل 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;حوالہ3&quot;&gt;{{cite journal|last=Venkatesan|first=V|date=جون 1999|title=Citizen Sonia|journal=Frontline|volume=16|issue=12|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1612/16120300.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110422100148/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1612/16120300.htm|archivedate=22 اپریل 2011|accessdate=12 دسمبر 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110422100148/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1612/16120300.htm |date=2011-04-22 }}&lt;/ref&gt;
سابق کانگریس رہنما تے سابق [[صدر بھارت]] [[پرنب مکھرجی]] دا کہنا اے کہ محترمہ سونیا گاندھی نے 27 اپریل 1983ء نو‏‏ں اطلاوی سفارت خانہ نو‏‏ں اطالوی پاسورٹ جمع کروادتا سی۔ 1992ء تک اطالوی قانون دوہری شہریت د‏‏ی اجازت نئيں دیندا سی۔ ايس‏ے لئی 1983ء وچ بھارتی شہریت لینے دے بعد انہاں نے خود ہی اطالوی شہریت کھو دتی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archivio.trentininelmondo.it/cittadinanza/come_si_perde_en.asp|title=Citizenship: How to lose it? |publisher=Trentini Nel Mondo|accessdate=2 فروری 2010|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107041529/http://archivio.trentininelmondo.it/cittadinanza/come_si_perde_en.asp|archivedate=7 جنوری 2012}}&lt;/ref&gt;

=== صدر کانگریس ===
[[فائل:Vladimir Putin in India 2-5 October 2000-15.jpg|thumb|سجے|250px|Sonia Gandhi as Leader of Opposition, meeting with the [[صدر روس]] [[ولادیمیر پیوٹن]] during latter's State visit to India in اکتوبر 2000.]]
[[1991ء]] وچ راجیو گاندھی دے قتل دے بعد سونیا گاندھی نے وزیر اعظم بننے تو‏ں منع کر دتا سی تب پارٹی نے [[پی وی نریسہماراؤ]] نو‏‏ں پارٹی دا لیڈر تے وزیر اعظم بنا دتا۔ اگلے چند برساں تک کانگریس اُتے قسمت مہربان نئيں رہی کیونجے لگاتار انتخابات وچ شکست مل رہی سی تے موجودہ صدر [[سیتارام کیسری]] دے خلاف متعدد سینیر لیڈر جداں [[مادھو راو سندھیا]]، [[راجش پائلٹ]]، [[نارائن دت تیواری]]، [[ارجن سنگھ]]، [[ممتا بنرجی]]، [[جی دے موپانار]]، [[پی چدمبرم]] اور[[جیندی نٹراجن]] نے محاذ کھول دتا سی تے انہاں وچو‏ں کئی نے تاں پارٹی ہی چھڈ دتی سی تے اس طرح کانگریس کئی پارٹیاں وچ بٹ گئی۔&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-the-sitaram-kesri-case-how-dynasty-trumped-ethics-1564149 |title=The Sitaram Kesri case: How dynasty trumped ethics &amp;#124; Latest News &amp; Updates at |work=Daily News &amp; Analysis |date=10 جولائ‏ی 2011 |accessdate=30 مئی 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175346/https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-the-sitaram-kesri-case-how-dynasty-trumped-ethics-1564149%20 |archivedate=2019-01-10 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

پارٹی د‏‏ی خستی حالی نو‏‏ں دیکھدے ہوئے انہاں نے بحیثیت اک عام رکن انہاں نے 1997ء کلکتہ دے اجلاس وچ پارٹی وچ شمولیت اختیار کيتی تے 1998ء مٰں پارٹی د‏‏ی صدر بن گئياں۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.elections.in/political-leaders/sonia-gandhi.html|title=Sonia Gandhi Biography|publisher=Elections in India|accessdate=24 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175452/http://www.elections.in/political-leaders/sonia-gandhi.html|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ndtv.com/article/india/sonia-gandhi-re-elected-congress-president-unopposed-49389|title=Sonia Gandhi re-elected Congress president, unopposed|work=NDTV|date=3 ستمبر 2010|accessdate=30 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175420/https://www.ndtv.com/india-news/sonia-gandhi-re-elected-congress-president-unopposed-429920|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

مئی 1999ء وچ پارٹی دے تن سینئر لیڈر [[شرد پوار]]، [[پی اے سنگما]] تے [[طارق انور]] نے انہاں دے وزیر اعظم بننے دے حق نو‏‏ں چیلینج کيتا کیونجے اوہ ہند نذاد نئيں سن، جوابی طور اُتے سونیا نے استعفی د‏‏ی پیشکش کردتی۔ نتیجہ ایہ ہويا کہ تِناں نو‏‏ں پارٹی تو‏ں بے دخل کر دتا گیا تے انہاں نے [[راشٹروادی کانگریس پارٹی]] دے ناں تو‏ں اک نويں جماعت تشکیل دی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9905/17/india.gandhi.01/index.html|title=India's Congress Party rallies for Sonia Gandhi|date=17 مئی 1999|publisher=CNN|accessdate=2 فروری 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175553/http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9905/17/india.gandhi.01/index.html|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
1999ء وچ اوہ [[بیلاری]]، کرناٹک تے [[امیٹھی]] انتخاب لڑاں۔ دونے جگہ انہاں نو‏‏ں کامیابی ملی مگر انہاں نے اپنے لئی امیٹھی نو‏‏ں منتخب کيتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/2004/02/28/stories/2004022807090400.htm|title=A Congress bastion since 1952|work=The Hindu|date=28 فروری 2004|accessdate=24 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175551/https://www.thehindu.com/2004/02/28/stories/2004022807090400.htm|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; بیلاری تو‏ں انہاں نے بی جے پی د‏‏ی بہت سینئر لیڈر [[ششما سوراج]] نو‏‏ں چکست دتی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=General election 1999, Candidate wise result|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/candidatewise/GE_1999.xls|publisher=Election Commission of India|accessdate=26 مارچ 2012}}&lt;/ref&gt;

=== لیڈر حزب اختلاف ===
1999ء وچ 13واں [[لوک سبھا]] وچ انہاں نو‏‏ں [[قائد حزب اختلاف]] چنا گیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=130|title=Detailed Profile – Smt. Sonia Gandhi – Members of Parliament (Lok Sabha)|publisher=Archive.india.gov.in|accessdate=11 مارچ 2014|archive-date=2014-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302234504/http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=130|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; جدو‏ں [[اٹل بہاری واجپائی]] دے زیر قیادت این ڈی اے د‏‏ی حکومت بنی تاں سونیا گاندھی نو‏‏ں لیدر [[حزب اختلاف]] چنا گیا۔ انہاں نے اپنے اس عہدہ دا استعمال کردے ہوئے 2003ء وچ این ڈی اے د‏‏ی حکومت دے خلاف نو کانفیڈینس موشن دا اعلان کيتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/LS-to-witness-26th-no-confidence-motion-in-its-history/articleshow/134440.cms|title=LS to witness 26th no-confidence motion in its history|work=The Times of India|date=17 اگست 2003|accessdate=30 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175329/https://timesofindia.indiatimes.com/india/LS-to-witness-26th-no-confidence-motion-in-its-history/articleshow/134440.cms%20|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== 2004ء دے عام انتخابات تے اس دے بعد ===

2004ء دے عام انتخابات وچ سونیا گاندھی نے قومی سطح اُتے مہم شروع د‏‏ی تے این ڈی اے دے ‘‘انڈیا شائننگ‘‘ اعلان دے جواب وچ عام آدمی دا نعرہ دتا۔ انہاں نے بی جے پی اُتے ضرب لگاندے ہوئے سوال کيتا کہ انڈیا کس دے لئی چمک رہیا ا‏‏ے۔ انتخابات وچ [[رائے بریلی]] نششت تو‏ں اپنے سب تو‏ں نزدیکی حریف تو‏ں انہاں نو‏‏ں 200,000 دے فرق تو‏ں جیت حاصل ہوئی &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf|format=PDF|title=Statistical Report on General Elections, 2004 to the 14th Lok Sabha|publisher=ECI|page=308|accessdate=24 مئی 2014}}&lt;/ref&gt;این ڈی اے د‏‏ی اس غیر متوقع شکست دے بعد ایہ امید د‏‏ی جارہی سی کہ اوہ اگلی وزیر اعظم ہاں گی تے 16 مئی نو‏‏ں بالاتفاق 15 جماعت دے اتحاد د‏‏ی صدارت دا ذمہ انہاں نو‏‏ں سونپ دتا گیا تے ایہ اتحاد [[متحدہ ترقی پسند اتحاد]] (یو پی اے) کہلیایا۔

شکست خوردہ این ڈی اے نے انہاں دے غیر ملکی ہونے دا الزام لگایا تے بہت واویلا مچایا۔ ششما سوراج نے تاں ایتھ‏ے تک کہ دتا کہ جے سونیا وزیر اعظم بنیاں تاں اوہ سر منڈوا لاں گی تے ریت اُتے سوئاں گی۔&lt;ref&gt;[http://religion.info/english/articles/article_127.shtml Religioscope: India: politics of renunciation, traditional and modern – Analysis] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816073926/http://religion.info/english/articles/article_127.shtml|date=16 اگست 2016}}; retrieved 9 دسمبر 2011.&lt;/ref&gt;

این ڈی اے نے دعوی کيتا سی سونیا گاندھی نو‏‏ں وزیر اعظم بننے تو‏ں روکنے دے لئی قانونی دلائل موجود سن ۔&lt;ref&gt;{{cite news|author=Pioneer News Service|title=Whose inner voice?|url=http://www.dailypioneer.com/indexn12.asp?main_variable=VOTE_2004&amp;file_name=vote941.txt&amp;counter_img=941|publisher=CMYK Multimedia Pvt. Ltd|accessdate=20 جولائ‏ی 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070409085348/http://www.dailypioneer.com/indexn12.asp?main_variable=VOTE_2004&amp;file_name=vote941.txt&amp;counter_img=941|archivedate=9 اپریل 2007}}&lt;/ref&gt; انہاں نے دلیل دے طور اُتے ایکٹ 1955ء دے جزء 5 دا حوالہ دتا مگر [[بھارتی عدالت عظمیٰ]] نے تمام دلائل نو‏‏ں مسترد کر دتا۔&lt;ref name=&quot;حوالہ3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Sonia-is-Indian-rules-SC/articleshow/1303524221.cms|title=Sonia is Indian, rules SC|work=The Times of India|date=13 ستمبر 2001|accessdate=26 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175414/https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Sonia-is-Indian-rules-SC/articleshow/1303524221.cms|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== صدر یو پی اے ===
23 مارچ 2006ء نو‏‏ں انہاں نے آفس آف پرافٹ تنازع دے پیش نظر لوک سبھا تو‏ں استعفی دے دتا تے نال ہی [[نیشل ایڈوائزری کونسل]] تو‏ں وی سبکدوش ہوگئياں۔ ايس‏ے سال حکومت آفس آف پرافٹ اُتے اک بل پیش کرنے جا رہی سی۔ 2006ء وچ دوبارہ رائے بریلی تو‏ں 400,000 دے فرق تو‏ں کامیاب ہوئیاں۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.elections.in/uttar-pradesh/parliamentary-constituencies/rae-bareli.html|title=Rae Bareli Lok Sabha|work=Elections.in|accessdate=21 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175608/http://www.elections.in/uttar-pradesh/parliamentary-constituencies/rae-bareli.html|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.rediff.com/election/2006/may/11prae.htm|title=Sonia strides to victory with record margin|work=Rediff|date=11 مئی 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175605/https://www.rediff.com/election/2006/may/11prae.htm|archivedate=2019-01-10|access-date=2019-01-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[نیشل ایڈوائزری کونسل]] تے یو پی اے د‏‏ی صدر ہونے حیثیت تو‏ں انہاں نے [[قومی پینڈو ملازمت گارنٹی قانون 2005ء]] تے [[قانون حق معلومات، 2005ء]] نو‏‏ں قانونی شکل دینے وچ اہ‏م کردار نبھایا۔ &lt;ref&gt;[http://www.tribuneindia.com/2005/20050819/nation.htm#22 Employment Bill not a populist measure: Sonia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307153756/http://www.tribuneindia.com/2005/20050819/nation.htm|date=7 مارچ 2016}}; retrieved 13 جولائ‏ی 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hindu.com/2005/05/19/stories/2005051912690500.htm After RTI success, it's right to work] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207222848/http://www.hindu.com/2005/05/19/stories/2005051912690500.htm |date=7 دسمبر 2013}}; retrieved 13 جولائ‏ی 2007.&lt;/ref&gt;
2 اکتوبر 2007ء کو، [[موہن داس گاندھی]] دے یوم پیدائش دے موقع پر، جو عالمی یوم عدم تشدد دے طور اُتے منایا جاندا اے، انہاں نے [[اقوام متحدہ]]کو خطاب کيتا۔ 15 جولائ‏ی 2007ء نو‏‏ں اقوام متحدہ نے 2 اکتوبر نو‏‏ں عالمی یوم عدم تشدد دے طور اُتے منانے دا قانون منظور کيتا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-10-02/us/27951545_1_collective-failure-violence-mahatma-gandhi|title=Sonia Gandhi raises disarmament issue at UN meet|work=The Times of India|accessdate=2 اکتوبر 2007|date=2 اکتوبر 2007|archivedate=2012-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106041157/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-10-02/us/27951545_1_collective-failure-violence-mahatma-gandhi}}&lt;/ref&gt; انہاں د‏‏ی زیر قیادت 2009ء وچ کانگریس د‏‏ی قیادت والی یو پی اے نو‏‏ں فیصلہ کن جیت ملی تے اکیلی کانگریس نو‏‏ں 206 نشستاں ہتھ لگاں۔ [[منموہن سنگھ]] وزیر اعظم منتخب کیتے گئے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8062815.stm|title=India's new government sworn in|work=BBC News|date=22 مئی 2009|accessdate=24 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175325/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8062815.stm|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; تے سونیا گاندھی تیسری بار رکن پارلیمان بنیاں۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/newdelhi/hail-to-the-chief-sonia-spurs-cong-to-new-heights/article1-1024780.aspx|title=Hail to the chief: Sonia spurs Cong to new heights|work=Hindustan Times|date=11 مارچ 2013|accessdate=24 مئی 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140525233858/http://www.hindustantimes.com/india-news/newdelhi/hail-to-the-chief-sonia-spurs-cong-to-new-heights/article1-1024780.aspx|archivedate=25 مئی 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=List of Winning candidates Final|url=http://eci.nic.in/eci_main/press/List%20of%20Winning%20Candidated%20Final%20for%2016th%20May.pdf|format=PDF|page=8|publisher=Election Commission of India|accessdate=26 مارچ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175359/https://eci.gov.in/|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013ء وچ اوہ لگاتار 15 برساں تک کانگریس د‏‏ی صدارت کرنے والی پہلی صدر بن گئياں۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.livemint.com/Politics/d9yxVh9bSDMIoKACEGjrtL/Sonia-Gandhi-completes-15-years-as-Congress-president.html|title=Sonia Gandhi completes 15 years as Congress president|work=Livemint|date=13 مارچ 2013|accessdate=25 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175427/https://www.livemint.com/Politics/d9yxVh9bSDMIoKACEGjrtL/Sonia-Gandhi-completes-15-years-as-Congress-president.html|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ايس‏ے سال سونیا گاندھی نے عدالت عظمی دے انڈین پینل کوڈ د‏‏ی دفعہ 377 د‏‏ی تائید اُتے اظہار ناراضی جتایا تے ایل د‏‏ی بی ٹی دے حقوق د‏‏ی تائید کيتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.business-standard.com/article/politics/disappointed-over-court-ruling-on-gay-rights-sonia-gandhi-113121200300_1.html|title= Disappointed over court ruling on gay rights: Sonia Gandhi|accessdate= 12 دسمبر 2013|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190110175556/https://www.business-standard.com/article/politics/disappointed-over-court-ruling-on-gay-rights-sonia-gandhi-113121200300_1.html|archivedate= 2019-01-10|url-status= live}}&lt;/ref&gt;
[[2014ء دے عام انتخابات]] وچ رائے بریکی د‏‏ی نششت انہاں دے ہی ناں رہی &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/politics/sonia-gandhi-wins-by-over-3-52-lakh-votes/|title=Sonia Gandhi wins by over 3.52 lakh votes|work=The Indian Express|date=16 مئی 2014|accessdate=24 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175600/https://indianexpress.com/article/india/politics/sonia-gandhi-wins-by-over-3-52-lakh-votes/|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; البتہ کانگریس تے یو پی اے نے اپنی تریخ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی شکست دا سامنا کيتا جتھ‏ے کانگریس نو‏‏ں محض 44 تے یو پی اے نو‏‏ں کل ملیا ک‏ے 59 نششتاں مل پاواں۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-after-its-worst-defeat-ever-in-lok-sabha-elections-what-can-congress-do-to-recover-1989703|title=After its worst defeat ever in Lok Sabha elections, what can Congress do to recover?|work=Daily News &amp; Analysis|date=19 مئی 2014|accessdate=21 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175352/https://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-after-its-worst-defeat-ever-in-lok-sabha-elections-what-can-congress-do-to-recover-1989703|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/videos/472411/the-worst-defeat-where-the-congress-went-wrong.html|title=The worst defeat: Where the Congress went wrong|work=IBN Live|date=17 مئی 2014|accessdate=21 مئی 2014|archivedate=2014-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521190800/http://ibnlive.in.com/videos/472411/the-worst-defeat-where-the-congress-went-wrong.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://electionsdata.ndtv.com/2014/graphics/dtype/dtype_india.html?paperheight=55&amp;paperwidth=99.5&amp;width=360&amp;height=180&amp;share=1&amp;shlogo=1&amp;showga=1|title=Results|work=NDTV|accessdate=21 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175408/http://electionsdata.ndtv.com/2014/graphics/dtype/dtype_india.html?paperheight=55&amp;paperwidth=99.5&amp;width=360&amp;height=180&amp;share=1&amp;shlogo=1&amp;showga=1|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
جب راہل گاندھی دے بارے خبراں آرہیاں سن کہ اوہ کانگریس دے صدر بن سکدے نيں، [[بھارتیہ مارکسوادی کمیونسٹ پارٹی]] دے لیڈر [[سیتارام ییچوری]] نے سونیا نو‏‏ں انہاں اُتے ترجیح دتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.financialexpress.com/india-news/sonia-glue-that-keeps-oppn-united-rahul-gandhi-will-break-it-sitaram-yechury-forecasts-doom-and-gloom-for-bjp-rivals/929880/|title=Sonia glue that keeps Oppn united; Rahul Gandhi will break it, Sitaram Yechury forecasts doom and gloom for BJP rivals|date=12 نومبر 2017|work=[[The Financial Express (India)|Financial Express]]|accessdate=12 نومبر 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175341/https://www.financialexpress.com/india-news/sonia-glue-that-keeps-oppn-united-rahul-gandhi-will-break-it-sitaram-yechury-forecasts-doom-and-gloom-for-bjp-rivals/929880/|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 16 دسمبر 2017ء نو‏‏ں راہل نے کانگریس دے 49 ويں صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں عہدہ سنبھالیا۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Rahul Gandhi takes over as Congress president|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/rahul-gandhi-takes-over-as-congress-president/articleshow/62093451.cms|date=16 دسمبر 2017|accessdate=12 نومبر 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175531/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/rahul-gandhi-takes-over-as-congress-president/articleshow/62093451.cms|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/rahul-gandhi-takes-charge-as-congress-president-from-mother-sonia-today-1788506|title=Rahul Gandhi Takes Over As Congress Chief; New Start, Say Party Leaders|publisher=[[این ڈی ٹی وی]]|date=16 دسمبر 2017|accessdate=16 دسمبر 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175435/https://www.ndtv.com/india-news/rahul-gandhi-takes-charge-as-congress-president-from-mother-sonia-today-1788506|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2016ء دے بعد اوہ سیاست تو‏ں وکھ ہوئے گئی سن مگر 2018ء دے کرناٹک اسمبلی انتخابات وچ انہاں نے انتخابی مہم وچ حصہ لیا تے [[بیجاپور]] وچ ریلی تو‏ں خطاب کيتا تے اوتھ‏ے کانگریس نو‏‏ں 5 وچ 4 نششتاں اُتے کامیابی ملی تے کرناٹک وچ اوہ دوسری بری جماعت بن دے ابھری۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.livemint.com/Politics/5GrqFGdzG44WfcjLejrN5J/Sonia-Gandhi-hits-campaign-trail-crosses-swords-with-PM-Mod.html|title=Sonia Gandhi hits campaign trail, crosses swords with PM Modi in Karnataka|work=[[Mint (newspaper)|Livemint]]|date=17 مئی 2018|accessdate=8 مئی 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175533/https://www.livemint.com/Politics/5GrqFGdzG44WfcjLejrN5J/Sonia-Gandhi-hits-campaign-trail-crosses-swords-with-PM-Mod.html|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/rahul-gandhi-takes-charge-as-congress-president-from-mother-sonia-today-1788506|title=Rahul Gandhi Takes Over As Congress Chief; New Start, Say Party Leaders|publisher=[[این ڈی ٹی وی]]|date=16 دسمبر 2017|accessdate=16 دسمبر 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175435/https://www.ndtv.com/india-news/rahul-gandhi-takes-charge-as-congress-president-from-mother-sonia-today-1788506|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; انتخابات تو‏ں پہلے [[جنت‏ا دل ( سیکولر)]] دے نال اتحاد بانے وچ انہاں نے اپنا کردار ادا کيتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.huffingtonpost.in/2018/05/16/karnataka-elections-how-deve-gowda-learnt-to-stop-worrying-and-trust-the-congress-again_a_23435665/|title=Karnataka Election: How Deve Gowda Learnt To Stop Worrying And Trust The Congress (Again)|last=Sethi|first=Aman|work=[[ہف پوسٹ]]|date=16 مئی 2018|accessdate=17 مئی 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175456/https://www.huffingtonpost.in/2018/05/16/karnataka-elections-how-deve-gowda-learnt-to-stop-worrying-and-trust-the-congress-again_a_23435665/|archivedate=2019-01-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
2019 دے انتخابات وچ کانگریس د‏‏ی کراری شکست دے بعد راہل گاندھی نے ذمہ داری قبول کردے ہوئے استعفی دے دتا، جس دے بعد 10 اگست 2019ء نو‏‏ں کانگریس د‏‏ی عاملہ نے سونیا گاندھی نو‏‏ں اک بار فیر عہدہ صدارت اُتے فائز کر دتا تے اس طرح اوہ اک بار فیر سرگرم سیاست وچ اتر گئياں ۔

== نجی جیون ==
سونیا گاندھی، [[اندرا گاندھی]] دے وڈے پتر [[راجیو گاندھی]] دی بیواہ اے| سونیا دے دو بچے ،[[راہول گاندھی|راہل]] اتے [[پریانکا گاندھی]] ہن |اگست 2011 وچ، اس نے نیویارک وچ میموریال سلون-کیٹرنگ کینسر سینٹر وکھے [[امریکہ]]  وچ سروائیکل کینسر دی کامیاب سرجری کروائی سی&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/181508/sonia-diagnosed-cervical-cancer.html|title=Sonia diagnosed with cervical cancer|website=Deccan Herald|accessdate=12 دسمبر 2017}}&lt;/ref&gt; | اوہ علاج توں بعد 9 ستمبر نوں [[بھارت]] واپس آئی ۔ 18 جولائی 2012 نوں اپنے بیٹے دی پارٹی وچ اک وڈا کردار نبھای۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3652898.ece|title=It's for Rahul to decide: Sonia|date=18 جولائی 2012|location=Chennai, India|work=The Hindu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160104185804/http://www.thehindu.com/news/national/article3652898.ece|archivedate=2016-01-04|accessdate=2018-03-07}}&lt;/ref&gt;سروت سودھو]
2004 توں 2014 تک گاندھی نوں بھارت دے سبھ توں طاقتور سیاستدان دے طور اُتے دیکھیا گیا&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/india/the-sonia-gandhi-years-and-what-rahul-gandhi-can-learn/articleshow/61062696.cms|title=The Sonia Gandhi years and what Rahul Gandhi can learn|last=Manoj|first=CL|work=[[The Times of India]]|accessdate=25 نومبر 2017|date=13 اکتوبر 2017|quote=Gandhi had to struggle for years before steering the party back to power in 2004, for a 10-year stint when she became India’s most powerful politician.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SandbrookGüven2014&quot;&gt;{{cite book|author1=Richard Sandbrook|author2=Ali Burak Güven|title=Civilizing Globalization, Revised and Expanded Edition: A Survival Guide|url=https://books.google.com/books?id=asKIAwAAQBAJ&amp;pg=PA77|date=1 جون 2014|publisher=SUNY Press|isbn=978-1-4384-5209-8|pages=77–|quote=Sonia Gandhi, who was ranked sixth on Forbes's list of the &quot;100 Most Powerful Women in the World&quot; in 2012}}&lt;/ref&gt; |2013 وچ سونیا گاندھی نوں [[فوربز|فوربس]] میگزین نے دنیا دے سبھ توں طاقتور تے 9 ویں سبھ توں طاقتور عورت دی لسٹ وچ 21 واں نمبر بنایا ۔

مارچ 2013ء وچ دتی گارڈین نے انہاں نو‏ں 50سالہ افراد وچ سب تو‏ں اچھے ملبوست استعمال کرنے والےآں د‏‏ی لسٹ مین جگہ دتی۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=The 50 best-dressed over 50s|url=https://www.theguardian.com/fashion/gallery/2013/mar/29/50-best-dressed-over-50s|newspaper=The Guardian|location=London|first1=Jess|last1=Cartner-Morley|first2=Helen|last2=Mirren|first3=Arianna|last3=Huffington|first4=Valerie|last4=Amos|date=28 مارچ 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175602/https://www.theguardian.com/fashion/gallery/2013/mar/29/50-best-dressed-over-50s|archivedate=2019-01-10|access-date=2019-01-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[بھارت دے عام انتخابات، 2014ء]] دے حلف نامہ وچ انہاں نے دسیا کہ انہاں د‏‏ی کل جمع پونجی 92.8 ملین روپئے اے ۔واضح ہوئے کہ گزشتہ انتخابات تو‏ں ہی 6گنا زیادہ سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sonia Gandhi files papers, shows six-fold hike in assets|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Home/Lok-Sabha-Elections-2014/News/Sonia-Gandhi-files-papers-shows-six-fold-hike-in-assets/articleshow/33156924.cms|work=The Times of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110175423/https://timesofindia.indiatimes.com/Home/Lok-Sabha-Elections-2014/News/Sonia-Gandhi-files-papers-shows-six-fold-hike-in-assets/articleshow/33156924.cms%20|archivedate=2019-01-10|access-date=2019-01-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

 
=== مآخذ ===
{{حوالے|2}}
{{تضبیط سند}}

[[گٹھ:اکیہويں صدی دیاں عورتاں سیاست دان]]
[[گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے سیاست دان]]
[[گٹھ:انڈین نیشنل کانگریس دے صدور]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:پندرہويں لوک سبھا دے اراکین]]
[[گٹھ:تیرہويں لوک سبھا دے ارکان]]
[[گٹھ:چودہويں لوک سبھا دے ارکان]]
[[گٹھ:خواتین قائدین حزب اختلاف]]
[[گٹھ:رہنماہان حزب اختلاف (بھارت)|رہنماہان حزب اختلاف]]
[[گٹھ:ستارہويں لوک سبھا دے ارکان]]
[[گٹھ:سرطان تو‏ں بچ جانے والی شخصیتاں]]
[[گٹھ:سولہويں لوک سبھا دے اراکین]]
[[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]]
[[گٹھ:لوک سبھا اراکین از اترپردیش]]
[[گٹھ:نہرو گاندھی خاندان]]
[[گٹھ:وزرائے اعظم بھارت دے شریک حیات]]
[[گٹھ:ہندوستانی رومی کاتھولک شخصیتاں]]


== حوالے ==
{{حوالے}}


[[گٹھ:16ویں لوک سبھا دے میمبر]]
[[گٹھ:بھارتی قومی کانگرس دے آگو]]</text>
      <sha1>tsxahm34x8ptfnhbgu38a30i0vpgsir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شاہد (فلم)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66630</id>
    <revision>
      <id>712247</id>
      <parentid>706656</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11896" sha1="96k5ek38szmpq95rs2m313eard9398e" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = شاہد
| image          = Shahid Poster (2013).jpg
| director       = [[ہنسل مہتہ]]
| producer       = [[انوراگ کشئپ]]&lt;br /&gt;[[سنیل بوہرا]]&lt;br /&gt;رونی سکریوولا&lt;br /&gt;[[سدھارتھ روئے کپور]]&lt;br /&gt;
| writer         = [[سمیر گوتم سنگھ]]
| starring       = [[شہزادہ راؤ]]&lt;br /&gt;[[تگمانشو دھلیا]]&lt;br /&gt;[[کے کے مینن]]&lt;br /&gt; [[پربھلین سندھو]]&lt;br /&gt;[[پربل پنجابی]]
| music          = کرن کلکرنی
| cinematography = انج دھون
| based on       = [[شاہد اعظمی]]
| editing        = [[اپوروا اسرانی]]
| studio         = بوہرا بروس پروڈکشنز&lt;br /&gt;یوٹیوی سپوٹبوئے
| distributor    = [[یوٹیوی موشن پکچرز]]
| released       = {{Film date|df=yes|2012|09|06|Toronto|2013|10|18|India}}
| runtime        = 123 منٹ
| country        = بھارت
| language       = [[ہندی]]
| budget         = {{INRConvert|63.5|m}}&lt;ref name=&quot;imdb.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt2181831/|title=Shahid|date=18 اکتوبر 2013|publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt;
| gross          = {{INRConvert|400|m}} (دنیا بھر وچ)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.koimoi.com/box-office/shahid-1st-week-box-office-collections/|title=Shahid: 1st Week Box Office Collections – Koimoi|date=25 اکتوبر 2013|publisher=koimoi.com}}&lt;/ref&gt;
}}

'''''شاہد''''' 2013 دی اک بھارتی ہندی فلم اے، جو کہ [[ہنسل مہتہ]] ولوں ڈاریکٹ کیتی گئی سی اتے [[انوراگ کشئپ]] ولوں بنائی گئی سی۔ ایہہ فلم [[شاہد اعظمی]] ناں دے اک وکیل دی زندگی اپر مشتمل سی، جو کہ انسانی حق کارجکرتا وی سی۔ اسنوں 2010 وچ [[ممبئی]] وچ قتل کر دتا گیا سی۔&lt;ref name=toi10&gt;{{cite news |title=26/11 accused Fahim Ansari's lawyer Shahid Azmi shot dead |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-11/india/28127692_1_fahim-ansari-assailants-shahid-azmi |work=The Times of India |date=11 فروری 2010 |accessdate=2018-04-25 |archivedate=2013-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130925131620/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-11/india/28127692_1_fahim-ansari-assailants-shahid-azmi }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main43.asp?filename=Ne270210a_grain.asp |title=A Grain in My Empty Bowl: A crusader for justice is silenced. Actually not ۔. |author=Ajit Sahi |date=27 فروری 2010 |publisher=''Tehelka''، Vol 7, Issue 08 |accessdate=20 اگست 2012 |archive-date=2010-04-02 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20100402180206/http%3A//tehelka.com/story_main43.asp?filename%3DNe270210a_grain.asp |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

اس فلم دا ورلڈ پریمیئر 2012 دے ٹورانٹو قومانتری فلم میلے دوران ستمبر 2012 وچ 'سٹی ٹو سٹی' پروگرام تحت کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Anurag Kashyap's film at Toronto Film Festival|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/020812-Anurag-Kashyaps-film-at-Toronto-Film-Festival.htm|newspaper=MiD DAY|date=2 اگست 2012|accessdate=26 اگست 2012|archivedate=2012-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120820002212/http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/020812-Anurag-Kashyaps-film-at-Toronto-Film-Festival.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shahid|url=http://tiff.net/filmsandschedules/tiff/2012/shahid|publisher=Toronto International Film Festival|accessdate=29 ستمبر 2012|archive-date=2012-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121211111549/http://tiff.net/filmsandschedules/tiff/2012/shahid|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; اس فلم نوں 18 اکتوبر 2013 نوں پیش کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/disney-utv-to-release-hansal-mehtas-shahid-on-oct-18/1165067/|title=Disney UTV to release Hansal Mehta's Shahid on Oct 18|agency=Press Trust of India |location=Mumbai|work=Indian Express|date=5 ستمبر 2013}}&lt;/ref&gt; اس فلم نوں نقاداں ولوں سارتھک ٹپنیاں ملیاں سن۔ اس توں علاوہ اس فلم نوں 61ویں قومی فلم انعام دوران سبھ توں ودھیا اداکار اتے سبھ توں ودھیا فلم ڈریکٹر لئی قومی انعام ملیا سی۔

شاہد اعظمی دی اصل زندگی بارے 2004 وچ &quot;بلیک فرائیڈے&quot; ناں  دی فلم وی بنائی گئی سی پر ایہہ فلم سینسر بورڈ ولوں روک دتی گئی سی۔ انوراگ کشئپ، جو کہ بلیک فرائیڈے دا ڈریکٹر سی، اسنے پھر &quot;شاہد&quot; بناؤن دا فیصلہ لیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news |title=Against the Tide |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/against-the-tide/article4172417.ece |work=The Hindu |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140831223004/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/against-the-tide/article4172417.ece |archivedate=2014-08-31 |accessdate=2018-04-25}}&lt;/ref&gt;

== کاسٹ ==
* [[راجکمار راؤ]]، [[شاہد اعظمی]] وجوں
* [[محمد ذیشان ایوب]]، ارف عظمی وجوں
* [[تگمانشو دھلیا]]، مقبول میمن وجوں
* [[کے کے مینن]]، وار صاب وجوں
* [[پربل پنجابی]]، عمر شیخ وجوں
* [[پربھلین سندھو]]، مریم وجوں
* وویک گھمانڈے، فہیم خان وجوں
* [[بلجندر کور]]، امی وجوں
* سفیان پاگل
* عدیل شہزاد
* مداسر رحمٰن
* ویبھو وشانت، خالد (18 سال دا) وجوں
== کہانی==
شاہی انصاری (راجکمار یادو) نوں ممبئی پولیس نے ادوں 1992 دے بمّ دھماکے وچ کتھت طور اُتے ات گردی پھیلاؤن دا الزام لگا کے جیل وچ پا دتا۔ اس گھٹنا وچ شاہد نوں نزدیک توں جانن والا ہر کوئی حیران ہندا اے۔ غریب پروار دے شاہد دا قصور کی اے، اسدا پتہ اسنوں آپ اتے اس دے پروار نوں وی نہیں اے۔ پولیس حراست وچ دل ہلا دین والے تسیہیاں نوں سہن توں بعد جیل جان توں بعد شاہد دی ملاقات وار صاب ([[کے کے مینن]]) نال ہوئی۔ وار صاب نوں ملن توں بعد شاہد نوں احساس ہویا کہ بے گناہ ہون دے باو جود وی جیل وچ بند اوہ اکلا ہی نہیں اے۔ اسدے ورگے سینکڑے ہور وی ہن، جنہاں نوں پولیس نے صرف شکّ دی بنیاد تے تھرڈ ڈگری ٹورچر دین توں بعد وی گرفتار کر رکھیا اے۔ اتھے رہِ کے شاہد نے قانون دی پڑھائی پوری کیتی اتے وکالت دی پڑھائی جاری رکھی۔ اسدی ڈگری حاصل کرن توں بعد مشہور وکیل مینن (تگمانشو دھولیا) دے نال وکالت شروع کیتی۔ شاہد دی وکالت دا مقصد اوہناں بے گناہاں نوں جیل توں باہر کڈھنا سی، جنہاں نوں پولیس نے صرف شکّ دی بنیاد تے بند کر دتا سی۔ گھٹ گنتی گروہ دے اوہ سارے لوکاں دی قنونی مدد کردا اے جنہاں نوں غلط الزاماں وچ جیل وچ پایا گیا اے۔ شاہد نے وکالت نوں اپنایا سی کہ اوہ غریب بے گناہاں نوں نیاں حاصل کرن لئی مدد کر سکے، جنہاں کول قانونی لڑائی لئی کوئی پیسہ نہیں اے۔ شاہد نے 2006 وچ گڑھکور بسّ دھماکے دے آروپی عارف پان والا نوں بری کرایا، پھر سرکاری وکیل (وپن شرما) نال پوریاں بحثاں توں بعد 26/11 دے آروپی فہیم انصاری نوں وی بری کرایا۔ اس ویلے دوران شاہد دی ملاقات مریئم ([[پربھلین سندھو]]) نال ہوئی،اوہ اپنے پرکھیاں دی جائداد نوں حاصل کرن لئی مقدمہ لڑ رہی سی۔ کجھ ملاقاتاں توں بعد شاہد اتے مریئم نزدیک آ گئے اتے نال رہن لگے۔ نال ہی اوہ اپنی وکالت جاری کردا اے پر مذہبی کٹڑپنتھیاں نوں 'شاہد' دے طور طریقے راس نہیں آؤندے۔ اس نوں دھمکیاں ملدیاں ہن کہ اوہ اپنیاں 'حرکتاں' توں باج آ جاوے پر شاہد پولیس دیاں زیادتیاں دا شکار ہوئے لوکاں دی لگاتار مدد کردا اے۔

پھر اک دن کجھ لوک اسنوں مار دندے ہن۔

== ریلیز==
''شاہد'' دا تھیئیٹریکل رلیز 18 اکتوبر 2013 نوں کیتا گیا سی۔ اس فلم نوں لگبھگ 8&amp;nbsp;ملیان دے بجٹ اُتے بنایا گیا سی اتے 400+ سکریناں اُتے ایہہ وشوبھر وچ پردرشت کیتی گئی سی۔&lt;ref name=&quot;movies.ndtv.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/boss-shahid-enjoy-good-run-at-the-box-office-435164|title=Boss, Shahid enjoy good run at the box office – NDTV Movies|date=21 اکتوبر 2013|access-date=2018-04-25|archive-date=2014-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140121083357/http://movies.ndtv.com/bollywood/boss-shahid-enjoy-good-run-at-the-box-office-435164|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== باکس آفس ==
فلم دی شروعات ٹھیک-ٹھاک ہی ہوئی سی۔ اس فلم نے پہلے ہفتہ {{INR}} 20.5&amp;nbsp;ملیان دی کمائی کیتی۔ ''شاہد'' دی باکس آفس دے پہلے ہفتے دی کمائی {{INR}} 26.5&amp;nbsp;ملیان رہی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.koimoi.com/box-office/shahid-1st-tuesday-box-office-collections/|title=Shahid : 1st Tuesday Box Office Collections |date=23 اکتوبر 2013|publisher=koimoi.com}}&lt;/ref&gt; اس فلم نے وشوبھر وچ باکس آفس اُتے {{INR}} 400&amp;nbsp;ملیان کمائے سن۔ فلم دے بجٹ نوں دھیان وچ رکھدیاں اتے اسدی کمائی دے تحت، اس فلم نوں باکس آفس اُتے ہٹ فلم قرار دتا گیا سی۔

== انعام ==
* جیتو – فلمفیئر سبھ توں ودھیا اداکار (نقاد) - راجکمار راؤ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmfare.com/news/winners-of-59th-idea-filmfare-awards-5220.html|title=Winners of 59th Idea Filmfare Awards|publisher=filmfare.com}}&lt;/ref&gt;
* جیتو – سبھ توں ودھیا اداکار لئی قومی انعام - راجکمار راؤ&lt;ref name=diff&gt;{{cite web|title=61st National Film Awards For 2013 | url = http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf# |publisher=Directorate of Film Festivals| date= 16 اپریل 2014|accessdate=16 اپریل 2014}}&lt;/ref&gt;
* جیتو – سبھ توں ودھیا ڈریکٹر لئی قومی انعام – ہنسل مہتہ
* جیتو – سبھ توں ودھیا سکرینپلیء لئی سکرین اوارڈ – سمیر سنگھ، ہنسل مہتہ، اپوروا اسرانی&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/20th-annual-life-ok-screen-awards-winners-12/|title=20th Annual Life OK Screen Awards/ Winners|date=31 جنوری 2014|work=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}
== باہری کڑیاں ==
* {{IMDb title|2181831|شاہد}}
* {{Bollywoodhungama|563934|شاہد}}
* [http://www.indianexpress.com/news/movie-review-shahid-raj-kumar-yadav-acts-unflinchingly/1184193/0 فلم تجزیہ: 'شاہد'، ''د انڈین ایکسپریس'']

[[گٹھ:2012 دیاں فلماں]]
[[گٹھ:بھارتی فلماں]]
[[گٹھ:بھارتی فلمی جگت]]</text>
      <sha1>96k5ek38szmpq95rs2m313eard9398e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ورلکشمی سرتھکمار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67624</id>
    <revision>
      <id>712259</id>
      <parentid>658365</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7622" sha1="sjbgj5ziezi2ou7g0iz427qs8cn33av" xml:space="preserve">{{Infobox person
| image              = Madhu Shalini, Sonia Agarwal and Varalakshmi Sarathkumar at CCL3 (cropped) 2.jpg
| name               = ورلکشمی سرتھکمار
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1985|03|05}}
| birth_name         = ورلکشمی سرتھکمار
| birth_place        = [[چینائی]]، [[تامل ناڈو]]، [[بھارت]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bangalore/Varalaxmi-is-Excited-about-Maanikya/2014/04/29/article2195639.ece1|title=Varalaxmi is Excited about Maanikya|publisher=newindianexpress.com|date=29 اپریل 2014&lt;!-- 08:41 AM --&gt;|access-date=2018-12-20|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226123029/http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2014/apr/29/Varalaxmi-is-Excited-about-Maanikya-606074.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
| residence          = [[چینائی]]، [[تامل ناڈو]]، [[بھارت]]
| othername          = ورو&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/030418/varalaxmis-fan-moment-with-kamal-haasan.html |title=Varalaxmi’s fan moment with Kamal Haasan |last=Subramanian |first=Anupama |date=3 اپریل 2018 |work=[[Deccan Chronicle]] |access-date=21 مئی 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| occupation         = [[اداکارہ]]
| yearsactive        = 2012ء تا حال
| parents            = [[آر سرتھکمار]] (باپ) &lt;br /&gt; چھایا (ماں) &lt;br /&gt; [[رادھیکا سرتھکمار]] (سوتیلی ماں)
| relatives          = 
}}

'''ورلکشمی سرتھکمار''' (پیدائش: 5 مارچ، 1985ء) اک [[بھارت]]ی [[اداکارہ|فلم اداکارہ]] اے، جو [[تامل  |تمل]]، [[ملیالم  |ملیالم]] تے [[کنڑ بولی|کنڑا]] زباناں دیاں فلماں وچ نظر آندی اے۔ انہاں نے اپنے فنی سفر دا آغاز [[تامل  |تامل]] فلم [[پوڈا پوڈی]] (2012ء) توں کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Simbu follows Ajith|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-09/news-interviews/35015493_1_simbu-podaa-podi-thala-ajith|accessdate=11 نومبر 2012|newspaper=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|date=9 نومبر 2012|agency=Times News Network|archivedate=2013-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130127014619/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-09/news-interviews/35015493_1_simbu-podaa-podi-thala-ajith}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mangandan|first=K.R.|title=Worth the wait|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/worth-the-wait/article4016428.ece|accessdate=11 نومبر 2012|newspaper=[[دی ہندو]]|date=20 اکتوبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226123036/https://www.thehindu.com/features/cinema/worth-the-wait/article4016428.ece|archivedate=2018-12-26}}&lt;/ref&gt;

== ابتدائی زندگی ==
ورلکشمی، اداکار [[آر سرتھکمار]] تے چھایا دے گھر 5 مارچ، 1985ء نوں پیدا ہوئیں۔ [[رادھیدا سرتھکمار]] اس دی سوتیلی ماں اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|last=Devi|first=Kanchana|title=Tamil movie releases for Diwali 2012 – Podaa Podi|url=http://truthdive.com/2012/11/07/tamil-movie-releases-for-diwali-2012-thuppakki-podaa-podi.html|publisher=TruthDrive.com|accessdate=7 نومبر 2012|date=7 نومبر 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-varalakshmi-i-always-wanted-to-become-an-actress-south/20140506.htm|title=Varalakshmi: I always wanted to become an actress|publisher=}}&lt;/ref&gt; ورلکشمی نے [[ہندوستان آرٹس تے سائنس کالج]]، [[چینائی]] توں مائیکرو بائیولوجی وچ گریجویشن کیتی تے نال ای [[ ایڈنبرگ یونیورسٹی]] توں بزنس مینیجمنٹ دی ڈگری حاصل کیتی۔ اس نے اداکارہ بننے توں پہلے انوپم کھیر اداکاری اسکول، [[ممبئی]] وچ اداکاری دی تیاری کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-varalakshmi-i-always-wanted-to-become-an-actress-south/20140506.htm#4|title=Varalakshmi: I always wanted to become an actress|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== فلموگرافی ==

{| class=&quot;wikitable&quot;

! سال
! فلم
! کردار
! زبان
! حواشی
|-

| 2012ء
|''[[پوڈا پوڈی]]''
| نشا
|[[تامل زبان|تمل]]
|
|-

| 2014ء
|''[[مانیکیتا]] ''
| سندھو
| rowspan=&quot;2&quot; |[[کنڑا زبان|کنڑا]]
|
|-
| 2015ء
|''[[رانا (فلم)|رانا]]''
| خود
| خصوصی ظہور ''وٹ ٹو ڈو؟'' (What to do?) گانے وچ
|-

| rowspan=&quot;2&quot; |2016ء
|''[[تھرئی تھپٹئی]]''
| سورولی
| تمل
|
|-

|''[[کسبا]]''
| کملا
|[[ملیالم زبان|ملیالم]]
|
|-

| rowspan=&quot;5&quot; |2017ء
|''[[وکرم ویدھا]]''
| چندرا
| rowspan=&quot;2&quot; |تمل
|
|-

|''[[نبونن]]''
| وندنا
| دوہری زبان فلم، &lt;br /&gt; ''وسمایا''، کنڑا وچ
|-

|''[[کاٹو]]''
| متھولیکشمی
| ملیالم
|
|-

|''[[ستیہ (2017ء فلم)|ستیہ]]''
| انویا بھرتواج
| تمل
|
|-

|''[[ماسٹر پیس]]''
| اے سی پی بھاونی درگا
| ملیالم
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018ء
|''[[مسٹر چندرا مولی]]''
| بھیروی
| rowspan=&quot;5&quot; |تمل
|
|-
|''[[اچرکئی]]''
| سویتا
|
|-
|''[[سنداکوژی 2]]''
| پیچی
|
|-
|''[[سرکار (2018ء فلم)|سرکار]]''
|کومل ولی
|
|-
|''[[ماری 2]]''
|وجیا
| تیاری جاری
|-
|rowspan=&quot;9&quot;|2019ء
|''ویلویٹ ناگرم''
| {{TBA}}
|rowspan=&quot;9&quot;| تمل
| فلمنگ
|-
|''[[کانی راسی]]''
| {{TBA}}
| فلمنگ
|-
|''[[امائی]]''
| {{TBA}}
| منسوخ
|-
|''[[مدھا گجا راجا]]''
| مایا
| منسوخ
|-
|''[[نیا 2]]''
| {{TBA}}
| فلمنگ
|}

== اعزازات تے نامزدگیاں ==

{| class=&quot;wikitable&quot;

|-
! سال

! اعزاز

! فلم

! نتیجہ

|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2012ء

| وجے اعزاز برائے بہترین نووارد اداکارہ

| rowspan=&quot;2&quot; |[[پوڈا پوڈی]]

| {{Won}}

|-
| ایڈیسن اعزاز برائے بہترین نووارد اداکارہ

| {{Won}}

|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2016ء

| چٹھا جنوبی ہند بین الاقوامی فلم اعزاز برائے ناقدین دی پسند بہترین اداکارہ

|[[تھرئی تھپٹئی]]

| {{Won}}

|-
| چٹھا جنوبی ہند بین الاقوامی فلم اعزاز برائے بہترین نووارد اداکارہ

|[[کسبا]]

| {{nom}}

|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2017ء

| ایڈیسن اعزاز برائے بہترین کردار

| rowspan=&quot;4&quot; |[[وکرم ویدھا]]

| {{nom}}

|-
| فلم فیئر اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ

| {{nom}}

|-
| ٹیکنوفیس اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ

| {{nom}}

|-
| وجے اعزاز برائے بہترین معاون اداکارہ

| {{nom}}

|-

|}

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:تامل سنیما دیاں اداکاراواں]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:1985 دے جم]]
[[گٹھ:۱۹۸۵ دے جم]]
[[گٹھ:اکیسویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں]]
[[گٹھ:بنگلور دی اداکاراواں]]
[[گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں]]
[[گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں]]
[[گٹھ:ہندوستانی تامل شخصیتاں]]

== باہرلےجوڑ ==
{{Commons}}
* {{IMDb name|id=4174212}}</text>
      <sha1>sjbgj5ziezi2ou7g0iz427qs8cn33av</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شریا گھوشال</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76756</id>
    <revision>
      <id>712248</id>
      <parentid>646743</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7583" sha1="1hrebez3a1s7iaoxyqaas701e82zbah" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name =               شریئا گھوشال
| image              = Shreya Ghoshal at Filmfare Awards South.jpg
| caption            = 62ویں فلمفیئر انعام دکھن، 2015 وکھے گھوشال
| native_name        = &lt;!-- Write native name in English language since this is an English Wikipedia page/article. --&gt;
| birth_date         = {{birth date and age|df=yes|1984|03|12}}
| birth_place        =مرشد آباد، [[مغربی بنگال]]، بھارت&lt;ref name=&quot;shreyainter&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.timesofindia.com/entertainment/hindi/music/news/I-like-my-father-being-the-boss-in-my-life-Shreya/articleshow/27854121.cms|title=I like my father being the boss in my life: Shreya|work=The Times of India|date=25 دسمبر 2013|accessdate=12 اگست 2016}}&lt;/ref&gt;
| awards = [[#Awards and nominations|See below]]
| nationality        = [[بھارتی لوک|بھارتی]]
| residence          = [[ممبئی]]، [[مہاراشٹر]]، بھارت
| alma_mater         = ایس آئی ای ایس کالج آف آرٹس، سائنس اینڈ کامرس
| occupation         = [[پلےبیک گلوکار]]
| years_active       = 1998 – present &lt;!-- Please do not change this. Reason: Her first studio album was released in 1998 --&gt;
| home_town          = راوتبھاتا، [[راجستھان]]، بھارت
| spouse             = {{marriage|[[#Personal life|شلادتئا مکھوپباب]]|5 فروری 2015}}
| module             = {{Infobox musical artist|embed=yes
| background         = solo_singer
| genre              = {{flatlist|
* [[پوپ سنگیت|پوپ]]
* [[غزل]]
* [[بھارتی کلاسیکل سنگیت| کلاسیکل]]
* بھجن
}}
| instrument         = ووکل
| label              = {{flatlist|
* ساگر سنگیت
* ٹائیمز سنگیت
* سریگاما
* آشا آڈیؤ
}}
| website            = {{URL|www.shreyaghoshal.com}}
}}
}}

'''شریئا گھوشال''' (جم [[12 مارچ]] [[1984]])&lt;ref name=&quot;i&quot;&gt;{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/in/artist/shreya-ghoshal/id19715559#fullText|title=Shreya Ghoshal|publisher=iTunes|access-date=16 ستمبر 2015}}&lt;/ref&gt;اک بھارتی پلیئبیک گلوکار اے۔ [[ہندی]] دے علاوہ اس نے [[آسامی]]، [[بنگالی]]، [[کنڑ]]، [[ملیالم]]، [[مراٹھی]]، [[پنجابی]]، [[تامل]] اتے [[تیلگو بولی|تیلگو]] اادِ بولیاں وچ وی گانے گائے ہن۔ اس نے چار قومی فلم انعام، چھ فلمفیئر انعام حاصل کیتے ہن جنہاں وچ پنج سبھ توں ودھیا خواتین پلیئبیک گلوکار، سبتوں ودھیا پلیبیک گلوکارہ لئی 9 فلمفیئر انعام ساؤتھ (دو کنڑ لئی، ملیالم لئی چار، تامل لئی دو اتے اک تیلگو لئی)، تن کیرل سٹیٹ فلم اوارڈ اتے اک تملناڈو سٹیٹ فلم اوارڈ اے۔ اسنے کئی بھارتی بولیاں وچ فلم سنگیت اتے ایلبماں لئی گانے ریکارڈ کیتے ہن اتے اسنے اپنے آپ نوں بھارتی سنیما دی پرمکھ پلیبیک گلوکارہ دے طور تے قائم کیتا اے۔

گھوشال چھوٹی عمر توں ہی اک پلیبیک گلوکار بنن دی خواہش رکھدی سی۔ چار سال دی عمر وچ، اسنے سنگیت سکھنا شروع کیتا۔ چھ سال دی عمر وچ، اسنے رسمی سکھلائی دے نال کلاسیکل سنگیت دی شروعات کیتی۔ سولاں سال دی عمر وچ، جدوں اوہ ٹیلیوژن گلوکار رئیلٹی شو ''سا رے گا ما پا''جت گئی اوہ فلم پروڈیؤسر [[سنجے لیلا بنسالی]] دیاں نظراں وچ آ گئی۔ اس توں بعد اسنے بھنسالی دی رومانٹک ڈرامہ فلم ''دیوداس (2002)'' وچ اپنی بالیوڈّ پلیبیک گائکی دی شروعات کیتی جس لئی اسنے اک قومی فلم اوارڈ، بیسٹ فیملی پلیئبیک گلوکار لئی فلمفیئر اوارڈ اتے نیو میوزک ٹیلینٹ لئی فلمفیئر آرڈی برمن اوارڈ حاصل کیتا۔

پلیبیک گاؤن توں علاوہ، گھوشال کئی ٹیوی رئیلٹی شوآں دے ججّ وجوں وجوں وی آئی اے۔ اوہ دنیا بھر وچ سنگیتک سماروحاں وچ اپنی کلا دا مظاہرہ کردی اے۔ اس نوں امریکی ریاست [[اوہائیو|اوہایؤ]] دے گورنر ولوں نوازیا گیا گیا، جتھے ٹیڈ سرکلینڈ نے 26 جون 2010 نوں &quot;شریئا گھوشال دن&quot; وجوں اعلان کیتا۔ اپریل 2013 وچ، [[برطانیہ]] دے ہاؤس آف کامنز دے چنے گئے میمبراں ولوں [[لندن]] وچ اس نوں نوازیا گیا گیا۔ اوہ بھارت دیاں چوٹی دیاں 100 مشہور ہستیاں دی [[فوربز]] دی لسٹ وچ پنج وار پیش کیتی جا چکی اے۔ 2017 وچ، گھوشال [[میڈم تساد میوزیم]] وچ موم چتر والی پہلی بھارتی گلوکار بن گئی۔

== شروع دا جیون ==
شریئا گھوشال دا جم 12 مارچ 1984 نوں مغربی بنگال دے مرشد آباد ضلعے دے شہر مرشد آباد وچ اک بنگالی ہندو پروار وچ ہویا سی۔اوہ راجستھان دے کوٹا نیڑے اک چھوٹے جہے قصبے راوتبھاتا وچ وڈی ہوئی سی۔ &lt;ref name=&quot;biography sgsite&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.shreyaghoshal.com/Biography.aspx؟id=$|title=Shreya Ghoshal Biography|publisher=Shreya Ghoshal Official Website|access-date=17 اکتوبر 2013}}&lt;/ref&gt;اس دا پیؤ، بشنجیت گھوشال اک الیکٹریکل انجینیئر اتے بھارت دے نیوکلیئر پاور کارپوریشن لئی کم کردا اے اتے اسدی ماں، سرمستا گھوشال اک ساہت دی پوسٹ-گریجوئیٹ اے۔&lt;ref name=&quot;saavnbio&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.saavn.com/s/artist/shreya-ghoshal-bio/lIHlwHaxTZ0_|title=Shreya Ghoshal Biography|publisher=Saavn|access-date=13 اگست 2016}}&lt;/ref&gt; اس دا اک چھوٹا بھرا سومیادیپ گھوشال اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/shreyaghoshal/status/202829902653825024|title=Shreya Ghoshal 17 مئی، 2012 status update|date=17 مئی 2012|publisher=Twitter|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305093309/https://twitter.com/shreyaghoshal/status/202829902653825024|archive-date=2016-03-05|access-date=16 ستمبر 2015|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Queen of charts&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/article390455.ece|title=Queen of the charts|last=Nagarajan|first=Saraswathy|date=7 اپریل 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=17 اکتوبر 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131030063947/http://www.thehindu.com/features/metroplus/article390455.ece|archivedate=2013-10-30|accessdate=2019-04-06}}&lt;/ref&gt; چار سال دی عمر وچ، اوہ سنگیت سکھن لگ پئی سی۔ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch؟v=Xr6Cox4Zol8|title=Shreya Ghoshal on zoom Baatein UNCUT|date=9 دسمبر 2015|publisher=YouTube|access-date=19 فروری 2016}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}
[[گٹھ:جم 1984]]
[[گٹھ:بنگالی لوک]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:بھارتی عورتاں]]
[[گٹھ:بھارتی گلوکارہ]]
[[گٹھ:گلوکارہ]]
[[گٹھ:۱۹۸۴ دے جم]]</text>
      <sha1>1hrebez3a1s7iaoxyqaas701e82zbah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پریانکا چوپڑا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76928</id>
    <revision>
      <id>712264</id>
      <parentid>706719</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:36:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237319" sha1="b2kwwerjvefcig2r0b4av1cn3rnvjqn" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=پرئنکا چوپڑہ|image=Priyanka-chopra-gesf-2018-7565.jpg{{!}}border&lt;!-- Please do not change to a different image unless a very specific reason is given for doing so and consensus has been achieved in the talk page. Such image additions will be reverted --&gt;|alt=|caption=2018 وچ پریانکا چوپڑہ|birth_date={{birth date and age |df=yes|1982|7|18}}|birth_place=[[جمشیدپور]]، [[بہار]] (ہن [[جھارکھنڈ]] وچ)، بھارت|residence=[[نیویارک شہر]]، [[نیویارک]]، امریکہ|citizenship=بھارتی|other_names=پریانکا چوپڑہ جونس&lt;ref&gt;{{cite web|last=Basu|first=Nilanjana|title=After Wedding To Nick Jonas، Priyanka Chopra Changes Her Name On Instagram |url=https://www.ndtv.com/entertainment/after-wedding-to-nick-jonas-priyanka-chopra-changes-her-name-on-instagram-1958938 |work=NDTV |date=6 دسمبر 2018 |accessdate=6 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt;|occupation={{flat list|
* اداکارہ
* گلوکارہ
* فلم پروڈیؤسر
* سماجی کارکن
* ماڈل
}}|signature=Signature Priyanka Chopra.png|yearsactive=2000–ہن تک|spouse={{Marriage|[[نک جونس]]|2018}}|relatives=|works=|title=[[مس ورلڈ]] 2000|honours={{hlist|[[پدم شری]] (2016)}}|awards=|website={{URL|iampriyankachopra.com}}}}'''پریانکا چوپڑہ''' (جم 18 جولائی 1982) اپنے ویاہ دے نام '''پریانکا چوپڑہ جونس''' نال وی جانی جاندی، اک بھارتی اداکارہ، گلوکارہ، فلم پروڈیؤسر، سماجی کارکن اے، جو [[2000]] وچ مس ورلڈ چنی گئی۔ پریانکا [[بالیوڈّ]] دی سب توں زیادہ شہرت کماؤن والیاں اداکاراواں وچوں اتے بھارت وچ اچا رتبہ حاصل کرن والیاں وچوں اک اے۔ اسنے کئی انعام حاصل کیتے،جہناں وچوں اسنوں سرووتم اداکارہ لئی [[نیشنل فلم اوارڈ]] اتے [[فلمفیئر اوارڈ]] ورگے پرسکاراں نال نوازیا گیا گیا۔ [[بھارت سرکار]] نے اس نوں 2016 وچ [[پدم شری]] انعام نال نوازیا گیا سی۔ [[ٹائم]] میگزین نے اسنوں دنیا دے 100 سبھ توں بااثر لوکاں وچوں اک چنیا سی۔ [[فوربز]] نے 2017 وچ اسنوں عالمی دیاں 100 سبھ توں طاقتور عورتاں وچ وچ درج کیتا سی۔

بھاویں پریانکا شروع وچ ایرونوٹکل انجینیئرنگ جاں مجرمانہ نفسیات دا مطالعہ کرن دی خواہش رکھدی سی، پر اسنے بھارتی فلم صنعت وچ شامل ہون دی پیش کش قبول کر لئی، جو اسنوں مس ورلڈ مقابلہ دے جتن دے نتیجے وجوں ملی سی۔ اسنے فلم '''دی ہیرو-لائیف آف اے سپائی'' (2003) راہیں بالیوڈّ دی شروعات کیتی۔ اسنے فلم ''اعتراز'' (2003) وچ مکھ کردار نبھایا۔ 2006 وچ چوپڑہ نے اپنے آپ نوں بھارتی سنیما دی اک پرمکھ اداکارہ دے طور تے قائم کیتا، جس نے چوٹی دیاں وڈیاں کمپنیاں ''کرش'' اتے ''ڈون'' وچ مکھ کردار نبھایا۔

اک چھوٹے بریک توں بعد، اسنے [[فیشن (2008 فلم)|فیشن (2008)]] توں بہت سفلتا حاصل کیتی، اس فلم لئی اسنوں سبتوں ودھیا اداکارہ لئی [[قومی فلم انعام]] ملیا۔ پھر پریانکا نے ''کمینے'' (2009)، ''برفی'' (2011)، [[میری قوم]] (2012)، [[دل دھڑکنے دو]] (2015) [[باجیراؤ مستانی (فلم)|باجیراؤ مستانی (2015)]] ورگیاں کافی ہٹ فلماں کیتیاں۔ 2015 وچ، اوہ ''اے بی سی'' دے تھرلر سیریز ''کوانٹکو'' وچ ایلیکس پیریش دے طور تے ابھنی کیتا، اک امریکی نیٹورک ڈرامہ سیریز وچ مکھ کردار کرن والی پہلی دکھنی ایشیئن بنی۔ استوں بعد پریانکا نے ''بیواچ'' (2017) اتے ''اے کڈ لائک جیک'' (2018) وچ وی کم کیتا۔

اپنے اداکاری کیریئر توں علاوہ، چوپڑہ نے اسدے دے سماج سیوی کماں لئی وی جانیا اے۔ اسنے پچھلے دس سالاں توں [[یونیسیف]] دے نال کم کر رہی اے اتے 2010 اتے 2016 وچ ترتیب وار چائیلڈ رائیٹس لئی قومی اتے عالمی یونیسیف دے اعزازی امبیسڈر وجوں تعینات کیتا گیا سی۔ اوہ ماحول، صحتَ اتے سکھیا، اتے عورتاں دے حقاں اُتے وکھ-وکھ کارناں نوں پروتساہت کردی اے اتے خاص طور اُتے لنگ برابری اتے [[فیمینزم]] بارے بولدی اے۔ اوہ فلم اساری کمپنی ''پرپل پیبل پکچر'' دی بانی وی اے۔ پریانکا امریکی گلوکار [[نک جونس]] نال ویاہی ہوئی اے۔


'''پریانکا چوپڑہ''' اک ہندستانی سوانی، [[ہندی]] فلماں دی اداکارہ، ماڈل تے گانوالی  اے۔ پریانکا 2000 چ [[مس ورلڈ]] دا ایوارڈ لے چکی اے۔ پریانکا 18 جولائی 1982 نوں [[ہندستان]] دے صوبے [[جھاڑکھنڈ]] دے شہر [[جمشیدپور]] وچ جمی۔

== جیون ==
چوپڑہ دا جم 18 جولائی 1982 نوں [[بہار]]  دے [[جمشیدپور]] (ہن [[جھارکھنڈ]]) وچ اشوک چوپڑہ اتے مدھو چوپڑہ دے گھر ہویا۔ اس دے ماں-پیؤ بھارتی فوج وچ ڈاکٹر سن۔&lt;ref name=&quot;bday1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|title=Birthday Special: 30 Facts About Priyanka Chopra|date=18 جولائی 2012|publisher=[[Rediff.com]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120926075555/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|archivedate=26 ستمبر 2012|deadurl=no|accessdate=18 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bday2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz|date=17 جولائی 2012|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=3 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|archivedate=18 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; اس دا پیؤ [[انبالہ|امبالے]] توں اک [[پنجابی ہندو]] سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.filmfare.com/interviews/ill-get-married-six-times-priyanka-chopra-4412.html|title=&quot;I'll get married six times&quot; – Priyanka Chopra|date=17 اکتوبر 2013|work=[[Filmfare]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806083606/http://www.filmfare.com/interviews/ill-get-married-six-times-priyanka-chopra-4412.html|archivedate=6 اگست 2016|deadurl=no|accessdate=27 جون 2016|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Priyanka-Chopra-missed-visiting-her-hometown-Ambala/articleshow/47502145.cms|title=Priyanka Chopra missed visiting her hometown Ambala|author=Batra، Ankur|date=1 جون 2015|work=[[The Times of India]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708160043/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Priyanka-Chopra-missed-visiting-her-hometown-Ambala/articleshow/47502145.cms|archivedate=8 جولائی 2015|deadurl=no|accessdate=27 جون 2016|df=}}&lt;/ref&gt; اس دی ماں، [[جھارکھنڈ]] توں، سری متی مدھو جیوتسنا اکھوری، بہار صوبائی اسمبلی دے سابقہ میمبر اتے ڈاکٹر۔ منوہر کشن اکھوری، جو سابقہ کانگرسی سینئر ہن، دی سبھ توں وڈی لڑکی اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Much-ado-about-Adieu/2016/06/12/article3478145.ece|title=Much ado about Adieu|author=Chandran، Abhilash|date=12 جون 2016|work=[[The New Indian Express]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160613134407/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Much-ado-about-Adieu/2016/06/12/article3478145.ece|archivedate=13 جون 2016|deadurl=no|accessdate=27 جون 2016|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/priyanka-chopra-harassed-by-unknown-man/143892-8-66.html|title=Priyanka Chopra harassed by unknown man|date=21 فروری 2011|accessdate=5 اپریل 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131204003258/http://ibnlive.in.com/news/priyanka-chopra-harassed-by-unknown-man/143892-8-66.html|archivedate=4 دسمبر 2013|deadurl=no|publisher=[[CNN-IBN]]|agency=[[Indo-Asian News Service]]|df=}}&lt;/ref&gt; اس دا اک بھرا،سدھاتھ ،اے جو استوں ستّ سال چھوٹا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/7417-14.html|title=In pics: Meet Priyanka Chopra's family|date=14 ستمبر 2012|publisher=CNN-IBN|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120918053144/http://ibnlive.in.com/photogallery/7417-14.html|archivedate=18 ستمبر 2012|deadurl=no|accessdate=11 اکتوبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; [[پرینتی چوپڑہ]]،[[میرا چوپڑہ]] اتے [[منارا]] اس دیاں کزن ہن۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/priyanka-chopra-another-cousin-on-the-block/1/199130.html|title=Here's Priyanka Chopra's another cousin on the block!|date=5 جون 2012|work=[[India Today]]|accessdate=3 فروری 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129011600/http://indiatoday.intoday.in/story/priyanka-chopra-another-cousin-on-the-block/1/199130.html|archivedate=29 نومبر 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; ماں-پیؤ دے کتیاں کارن پروار نوں [[بھارت]]، [[دلی]]، [[چنڈی گڑھ]]، [[انبالہ]]، [[لداخ]]، [[لکھنؤ]]، [[بریلی]] اتے [[پونے]] ورگے کئی ستھاناں اُتے جانا پیندا سی۔&lt;ref name=&quot;inspire&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-first-single-inspired-by-her-life/Article1-925965.aspx|title=Priyanka Chopra first single inspired by her life|author=Bakshi، Dibyojyoti|date=7 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=16 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120908124028/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-first-single-inspired-by-her-life/Article1-925965.aspx|archivedate=8 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt; اسنے اپنی مڈھلی پڑھائی ''لا مارٹنر سکول (لڑکیاں)، لکھنؤ'' اتے سینٹ ماریہ گوریٹی کالج، بریلی توں کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/2000/12/03/stories/14032181.htm|title=She eyed the crown since childhood|date=3 دسمبر 2000|work=[[The Hindu]]|accessdate=5 جنوری 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090708113125/http://www.hindu.com/2000/12/03/stories/14032181.htm|archivedate=8 جولائی 2009|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://hindu.com/2000/12/02/stories/02020004.htm|title=Smalltown girl conquers world|date=2 دسمبر 2000|work=The Hindu|accessdate=5 جنوری 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090106022040/http://www.hindu.com/2000/12/02/stories/02020004.htm|archivedate=6 جنوری 2009|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nst&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-126612847.html|title=Chopra's star quality|author=Henry، Wilson|date=23 جولائی 2006|work=[[New Straits Times]]|accessdate=5 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509104517/http://www.highbeam.com/doc/1P1-126612847.html|archivedate=9 مئی 2013|deadurl=no|df=}}{{subscription required|via=Highbeam}}&lt;/ref&gt; ''ڈیلی نیوز اینڈ اینالزس'' وچ چھپی اک انٹرویو وچ چوپڑہ نے کیہا کہ اوہ نیمت طور اُتے سفر کرن اتے سکولاں نوں بدلن ول دھیان نہیں دندی؛ اسنے بھارت دے بہو-تہذیبی سماج نوں لبھن لئی اک نویں تجربے اتے اک نویں طریقہ وجوں اسدا استقبال کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/inner-spaces-diwali-is-always-a-fun-time-priyanka-chopra-1201128|title=Diwali is always a fun time: Priyanka Chopra|author=Guha، Aniruddha|date=25 اکتوبر 2008|work=[[Daily News and Analysis]]|accessdate=2 فروری 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221033414/http://www.dnaindia.com/lifestyle/inner-spaces-diwali-is-always-a-fun-time-priyanka-chopra-1201128|archivedate=21 فروری 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے کیہا کی اسنوں [[جموں اتے کشمیر]] دے سرد اتری-مغربی بھارتی ریگستان کھیتر وچ، [[لیہہ]] دے وادیاں وچ اک بچے دے طور تے کھیڈن خوشی دی یاد اے۔ اس نے کیہا کہ، &quot;مینوں لگدا اے کہ جدوں میں لیہہ وچ ساں اتے چوتھی جماعت وچ سی میرا بھرا جمیا سی میرے ڈیڈی نے فوج وچ سی اتے اتھے تعینات سی۔ میں اک سال لئی لیہ وچ رہی اتے اس جگہ دیاں یاداں بہت زبردست ہن … اسیں اتھے سارے فوجی بچے ساں۔ اسیں گھراں وچ نہیں رہندے سی، اسیں وادی وچ بنکر وچ سی اتے اک پہاڑی دی سکھر اُتے اک سٹیپا سی جو ساڈی وادی نوں نظر انداز کردی سی۔ اسیں سٹیپا دے سکھر تک دی دوڑ لگاؤندے سی۔&quot;&lt;ref name=&quot;HT0810&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2010/aug/130810-priyanka-chopra-cloudburst.htm|title=Cloudburst flattened the Leh of my memories: Priyanka Chopra|date=13 اگست 2010|work=[[Mid Day]]|accessdate=5 اپریل 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101018165435/http://www.mid-day.com/entertainment/2010/aug/130810-priyanka-chopra-cloudburst.htm|archivedate=18 اکتوبر 2010|deadurl=no|agency=Indo-Asian News Service|df=}}&lt;/ref&gt; اوہ ہن بریلی نوں اپنا گھریلو شہر مندی اے، اتے اتھے مضبوط تعلقات رکھدی اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/news/type/view/id/1558555/|title=Priyanka to be honoured at her home-town Bareilly|date=12 ستمبر 2012|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121112144151/http://www.bollywoodhungama.com/movies/news/type/view/id/1558555|archivedate=12 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=27 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;
[[تصویر:Priyanka_Chopra_Family.jpg|alt=Priyanka Chopra and her family are looking towards the camera.|left|thumb|چوپڑہ 2012 وچ اپنے ماں-پیؤ اتے بھرا نال]]
تیرھاں دی عمر وچ، چوپڑہ اپنی ماسی کول پڑھائی کرن لئی [[امریکہ]] چلی گئی۔ اتھے پڑھائی دوران اسنے کئی تھئیٹراں وچ حصہ لیا اتے مغربی کلاسیکل سنگیت، کوریئل گاؤن اتے [[کتھک]] نرت دا مطالعہ کیتا۔&lt;ref name=&quot;celluloid&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2001/12/14/stories/2001121400720200.htm|title=From beauty pageant to celluloid|date=14 دسمبر 2001|work=The Hindu|accessdate=17 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131207145033/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2001/12/14/stories/2001121400720200.htm|archivedate=7 دسمبر 2013}}&lt;/ref&gt;  امریکہ وچ اپنے نوجوانی سالاں دے دوران، چوپڑہ نوں کئی وار نسلی مسئلیاں دا ساہمنا کرنا پیا اتے اک افریقن-امریکن ہم جماعت ولوں بھارتی ہون اُتے تنگ کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite av media|url=https://www.youtube.com/watch؟v=BkZFJeHj_ac|title=Priyanka Chopra – The Anupam Kher Show Season 2|date=2 اگست 2015|publisher=YouTube|accessdate=2 نومبر 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151029211925/https://www.youtube.com/watch؟v=BkZFJeHj_ac|archivedate=29 اکتوبر 2015|df=}}&lt;/ref&gt; اس نے کیہا اے، &quot;میں اک عجیب، گھٹ سوے-مان والی اتے اک مدھم مڈک کلاس  پچھوکڑ والی بچی سی، میریاں لتاں اُتے میرے چٹے نشان سن ۔.۔. اج، میریاں لتاں 12 برانڈ ویچدیاں ہن۔&quot;&lt;ref name=&quot;ibtimes&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/articles/382108/20120908/priyanka-chopra-bullied-high-school-being-browny.htm|title=I Was Bullied in High School for Being Browny: Priyanka Chopra|date=8 ستمبر 2012|work=[[International Business Times]]|accessdate=11 جولائی 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121103192544/http://www.ibtimes.co.in/articles/382108/20120908/priyanka-chopra-bullied-high-school-being-browny.htm|archivedate=3 نومبر 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;

تن سالاں بعد، چوپڑہ بریلی دے ''آرمی پبلک سکول'' وچ اپنی ہائی سکول سکھیا دا سینئر سال ختم کرن توں بعد بھارت پرط آئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.armyschoolbareilly.com/alumni.html|title=Army School Alumni|publisher=Army School Bareilly|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130410033809/http://www.armyschoolbareilly.com/alumni.html|archivedate=10 اپریل 2013|deadurl=yes|accessdate=4 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NDTV-int&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|title=Your Call with Priyanka Chopra: Full Transcript|author=Singh، Sonia|date=17 ستمبر 2012|publisher=[[NDTV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522031443/http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|archivedate=22 مئی 2014|deadurl=yes|accessdate=31 مارچ 2013}}&lt;/ref&gt; اس ویلے دوران، اسنے مقامی &quot;مئی رانی&quot; خوبصورتی مقابلہ  جتیا &lt;ref name=&quot;ti1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2000/20001202/main3.htm#3|title=Granny brought up Priyanka|date=1 دسمبر 2000|work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|accessdate=2 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131121110907/http://www.tribuneindia.com/2000/20001202/main3.htm|archivedate=21 نومبر 2013|deadurl=yes|df=}}&lt;/ref&gt; جس توں بعد اس نوں فیناں ولوں پچھا کیتا گیا، جس کرن اسدے پروار نوں اسدی سرکھیا لئی اپرالے کرنے پئے۔ اس دی ماں اسنوں 2000 وچ [[مس انڈیا (فیمنا)]] وچ شامل کیتا،&lt;ref name=&quot;MeetPC&quot;&gt;{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2004/jul/29priyanka.htm|title=Meet Priyanka Chopra|date=29 جولائی 2004|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090721053714/http://specials.rediff.com/movies/2004/jul/29priyanka.htm|archivedate=21 جولائی 2009|deadurl=no|accessdate=7 اپریل 2011|df=}}&lt;/ref&gt; اس نے فیمنا مس انڈیا ورلڈ ٹائیٹل جت کے دوجا ستھان حاصل کیتا۔&lt;ref name=&quot;fmi&quot;&gt;{{cite news|url=http://feminamissindia.indiatimes.com/Archives/International-Winners/articleshow/msid-5931192،curpg-2.cms|title=International Pageant Winners|work=The Times of India|accessdate=15 مارچ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120410000257/http://feminamissindia.indiatimes.com/Archives/International-Winners/articleshow/msid-5931192٪2Ccurpg-2.cms|archivedate=10 اپریل 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; استوں بعد چوپڑہ عالمی   مقابلہ حسن وچ گئی، جتھے اسنے 30 نومبر 2000 نوں ''مس ورلڈ'' 2000 اتے [[لنڈن]] وچ ملینئم ڈوم وچ ''مز ورلڈ کنٹینینٹل کئین آف بیوٹی-ایشیا اینڈ اوسیئیا'' دا خطاب جتیا۔&lt;ref name=&quot;winners&quot;&gt;{{cite news|url=http://feminamissindia.indiatimes.com/archives/1991-2000/articleshow/5022005.cms|title=Catch-Up with the Past Miss Indias 2000–1991|work=[[The Times of India]]|accessdate=23 اکتوبر 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130329100350/http://feminamissindia.indiatimes.com/archives/1991-2000/articleshow/5022005.cms|archivedate=29 مارچ 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2000/nov/30world.htm|title=Priyanka Chopra is Miss World 2000|date=30 نومبر 2000|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060901214632/http://www.rediff.com/news/2000/nov/30world.htm|archivedate=1 ستمبر 2006|deadurl=no|accessdate=2 اگست 2006|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;V.V.K.Subburaj&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books؟id=Fz2WDD8sB0MC&amp;pg=PA85|title=Sura's Year Book 2006|author=Subburaj، V.V.K.|publisher=Sura Books|isbn=978-8172541248|page=85|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604002552/https://books.google.com/books؟id=Fz2WDD8sB0MC&amp;pg=PA85|archivedate=4 جون 2016|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ مس ورلڈ جتن والی پنجویں بھارتی امیدوار اتے ستّ سالاں وچ اجیہا کرن والی چوتھی سی۔&lt;ref name=&quot;winners2&quot;&gt;{{cite news|url=http://feminamissindia.indiatimes.com/archives/1991-2000/articleshow/5022005.cms|title=Catch-Up with the Past Miss Indias 2000–1991|work=[[The Times of India]]|accessdate=23 اکتوبر 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130329100350/http://feminamissindia.indiatimes.com/archives/1991-2000/articleshow/5022005.cms|archivedate=29 مارچ 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://hindu.com/2000/12/02/stories/01020004.htm|title=Priyanka Chopra Miss World 2000|author=Suroor، Hasan|date=1 دسمبر 2000|work=The Hindu|accessdate=31 اگست 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130727131016/http://hindu.com/2000/12/02/stories/01020004.htm|archivedate=27 جولائی 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے کالج وچ داخلہ لیا سی، پر مس عالمی مقابلے جتن توں بعد اوہ چھڈیا گیا۔&lt;ref name=&quot;nst2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-126612847.html|title=Chopra's star quality|author=Henry، Wilson|date=23 جولائی 2006|work=[[New Straits Times]]|accessdate=5 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509104517/http://www.highbeam.com/doc/1P1-126612847.html|archivedate=9 مئی 2013|deadurl=no|df=}}{{subscription required|via=Highbeam}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ti12&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2000/20001202/main3.htm#3|title=Granny brought up Priyanka|date=1 دسمبر 2000|work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|accessdate=2 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131121110907/http://www.tribuneindia.com/2000/20001202/main3.htm|archivedate=21 نومبر 2013|deadurl=yes|df=}}&lt;/ref&gt;چوپڑہ نے کیہا کہ مس انڈیا اتے مسڈ ورلڈ خطاباں نے اس نوں پہچان دوائی اتے پھر اسنوں فلم دے رول لئی پیشکشاں حاصل ہون لگیاں۔&lt;ref name=&quot;celluloid2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2001/12/14/stories/2001121400720200.htm|title=From beauty pageant to celluloid|date=14 دسمبر 2001|work=The Hindu|accessdate=17 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131207145033/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2001/12/14/stories/2001121400720200.htm|archivedate=7 دسمبر 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RM&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rajeevmasand.com/uncategorized/i-dont-see-myself-as-sexy-priyanka/|title=I don't see myself as 'sexy': Priyanka|author=Masand، Rajeev|publisher=RajeevMasand.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221070154/http://www.rajeevmasand.com/uncategorized/i-dont-see-myself-as-sexy-priyanka/|archivedate=21 فروری 2014|deadurl=no|accessdate=4 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;

== اداکاری پیشہ ==

=== پیشے دی شروعات اتے سفلتا (2002–2004) ===
[[File:Priyanka Chopra 2003.jpg|thumb|upright|چوپڑہ 2003 وچ ''انداز'' دی پارٹی وکھے]]

مس انڈیا ورلڈ جتن توں بعد، چوپڑہ نوں عباس-مستان دے روانسانی تھرلر ''ہم راز'' (2002) وچ مکھ کردار لئی چنیا گیا، جس وچ اسنے اپنی فلمی پیشے دی شروعات کرنی سی۔&lt;ref name=&quot;RM2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rajeevmasand.com/uncategorized/i-dont-see-myself-as-sexy-priyanka/|title=I don't see myself as 'sexy': Priyanka|author=Masand، Rajeev|publisher=RajeevMasand.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221070154/http://www.rajeevmasand.com/uncategorized/i-dont-see-myself-as-sexy-priyanka/|archivedate=21 فروری 2014|deadurl=no|accessdate=4 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; حالانکہ، کئی کارناں کرکے ایہہ نہ ہو پایا، اسنے کیہا کہ پیداوار اس دے پروگرام نال میل نہیں کھاندی اے، جدکہ نرماتاواں نے کیہا کہ اوہناں نے چوپڑہ نوں مڑ توں کاسٹ کیتا اتے کئی وچنبدھتاواں کیتیاں۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/jul/05abbas.htm|title=Humraaz will not go bust|author=Lalwani، Vickey|date=5 جولائی 2002|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508192837/http://www.rediff.com/entertai/2002/jul/05abbas.htm|archivedate=8 مئی 2013|deadurl=no|accessdate=9 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/bollywood/interview.php؟id=13608154&amp;cid=2398|title=Aitraaz is going to fuel my sex-siren image!- Priyanka Chopra|publisher=Sify|accessdate=26 جون 2013}}&lt;/ref&gt; اسدی سکرین شروعات 2002 وچ تمل فلم ''تھمزان'' نال ہوئی، جس وچ اسنے مکھ کردار نبھایا سی۔ [[دی ہندو]] وچ شائع اک تجزیہ وچ اسدی بدھی اتے گل بات دی تعریف کیتی گئی سی، حالانکہ ایہہ محسوس ہویا کہ چوپڑہ دے کردار اک اداکاری نظریہ توں محدود سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2002/04/19/stories/2002041900820203.htm|title=Thamizhan|date=19 اپریل 2002|work=The Hindu|accessdate=19 مارچ 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100903210447/http://hindu.com/thehindu/fr/2002/04/19/stories/2002041900820203.htm|archivedate=3 ستمبر 2010|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;

2003 وچ چوپڑہ نے انل شرما دی ''د ہیرو: لوَ سٹوری آف اے سپائی'' وچ [[سنی دیول]] اتے [[پریتی زنٹا|پرٹی زنٹا]] دے نال دوجی مکھ عورت دے روپ وچ [[بالیوڈّ]] فلماں دی شروعات کیتی۔&lt;ref name=&quot;bday22&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz|date=17 جولائی 2012|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=3 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|archivedate=18 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; کشمیر وچ بھارتی فوج دی پس منظر دے خلاف، فلم اک ایجنٹ دی کہانی اتے دہشتگردی خلاف اس دی لڑائی بارے دسدی اے۔ ''د ہیرو'' سال دی سبھ توں ودھ کمائی کرن والیاں بالیوڈّ فلماں وچوں اک سی، پر نقاداں توں مشرت سمیکھیاواں حاصل ہوئیاں۔&lt;ref name=&quot;Box Office 2003&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=209&amp;catName=MjAwMw|title=Box Office 2003|publisher=[[Box Office India]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131023141040/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=209&amp;catName=MjAwMw|archivedate=23 اکتوبر 2013|accessdate=26 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/10002625-hero/|title=The Hero: Love Story of a Spy (2003)|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130623041417/http://www.rottentomatoes.com/m/10002625-hero/|archivedate=23 جون 2013|deadurl=no|accessdate=18 اکتوبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; ''وریٹی'' توں ''ڈیریک ایلی'' نے کیہا کہ &quot;چوپڑہ اک مضبوط سکرین دی شروعات کیتی۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2003/film/reviews/the-hero-love-story-of-a-spy-1200542160/|title=Review: 'The Hero: Love Story of a Spy'|author=Elley، Derek|date=16 اپریل 2003|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304061004/http://variety.com/2003/film/reviews/the-hero-love-story-of-a-spy-1200542160/|archivedate=4 مارچ 2016|deadurl=no|accessdate=14 جنوری 2016|df=}}&lt;/ref&gt; بعد وچ اسے سال اوہ راج کنور دی باکس آفس کامیاب ''انداز'' وچ [[اکشے کمار]] نال دوبارہ نظر آئی اتے پھر فیمیل مکھ کردار نبھایا اتے اس فلم وچ [[لارا دتا]] نے اپنی شروعات کیتی سی۔&lt;ref name=&quot;Box Office 20032&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=209&amp;catName=MjAwMw|title=Box Office 2003|publisher=[[Box Office India]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131023141040/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=209&amp;catName=MjAwMw|archivedate=23 اکتوبر 2013|accessdate=26 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے اک جوشوان لڑکی دی کردار نبھایا، جو کمار دے کردار نال پیار وچ پے جاندی اے۔ [[ہندوستان ٹائیمز|ہندوستان ٹائیمز]] نے اس گلیمر نوں نوٹ کیتا کہ اوہ کردار وچ لیائی سی۔&lt;ref name=&quot;bday23&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz|date=17 جولائی 2012|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=3 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|archivedate=18 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; ''سپھی'' دے کنال شاہ نے اسدی کارگزاری دی تعریف کیتی اتے کیہا کہ اس کول &quot;سارے ستارہ ہون دے گن ہن۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/andaaz-old-story-fresh-faces-review-bollywood-13157317.html|title=Andaaz: Old story، fresh faces|author=Shah، Kunal|date=23 مئی 2003|publisher=Sify|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140329142128/http://www.sify.com/movies/andaaz-old-story-fresh-faces-review-bollywood-13157317.html|archivedate=29 مارچ 2014|accessdate=19 مارچ 2010}}&lt;/ref&gt; اس دی کارگزاری نے اس نوں نویں شروات لئی سبتوں ودھیا فلمفیئر اوارڈ (دتا دے نال) جتایا اتے بیسٹ سپورٹنگ ایکٹر لئی فلمفیئر اوارڈ لئی نامزد کیتا۔&lt;ref name=&quot;awards&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/10207/index.html|title=Priyanka Chopra: Awards &amp; nominations|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090424192038/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/10207/index.html|archivedate=24 اپریل 2009|accessdate=27 دسمبر 2012}}&lt;/ref&gt;

2004 وچ چوپڑہ دیاں پہلیاں تن رلیز ''پلان، قسمت'' اتے ''اسمبھو'' نے باکس آفس اُتے ماڑا مظاہرہ کیتا۔&lt;ref name=&quot;journey1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/3579/|title=Exploring the box office journey of Priyanka Chopra: Part I|author=Tuteja، Joginder|date=20 جون 2012|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120622184047/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/3579|archivedate=22 جون 2012|deadurl=no|accessdate=29 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اسے سال اس نے [[سلمان خان]] اتے اکشے کمار نال [[ڈیوڈ دھون]] دی رومانٹک کامیڈی ''مجھسے شادی کروگی'' وچ ابھنی کیتا، جو بھارت وچ سال دی تیسری سبھ توں اچی کمائی والی فلم بن گئی اتے وپاری سفلتا دے طور تے ابھر کے ساہمنے آئی۔&lt;ref name=&quot;Lifetime&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU=|title=Lifetime Worldwide|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015223626/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU٪3D|archivedate=15 اکتوبر 2013|deadurl=yes|accessdate=26 اکتوبر 2010|df=}}&lt;/ref&gt;

2004 دے اخیر وچ، اسنے عباس-مستان دے تھرلر ''ایتراز'' وچ کمار اتے [[کرینہ کپور]] نال کم کیتا۔ چوپڑہ نے اسدی پہلی کردار نوں اک مخالف دے طور تے سمجھیا، سونیا رائے دے کردار وچ اک اہم عورت اے، جو اپنے اہلکار دے یون اتپیڑن دے الزام لاوندی اے۔ چوپڑہ نے اس کردار نوں &quot;اپنے کریئر دا سبھ توں وڈا سکھن دا تجربہ&quot; کیہا۔&lt;ref name=&quot;NDTV-int2&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|title=Your Call with Priyanka Chopra: Full Transcript|author=Singh، Sonia|date=17 ستمبر 2012|publisher=[[NDTV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522031443/http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|archivedate=22 مئی 2014|deadurl=yes|accessdate=31 مارچ 2013}}&lt;/ref&gt; ایہہ فلم اک تنقیدی اتے وپاری سفلتا سی، اتے چوپڑہ دی کارگزاری نوں تنقیدی تعریف ملی۔&lt;ref name=&quot;peecee&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|title=Over The Years: Priyanka Chopra|author=Marwah، Navdeep Kaur|date=14 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=4 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916062219/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|archivedate=16 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=210&amp;catName=MjAwNA|title=Box Office 2004|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131010014505/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=210&amp;catName=MjAwNA|archivedate=10 اکتوبر 2013|accessdate=26 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt; لکھاری رنی بھٹاچاریا نے اس نوں سلور سکرین اُتے واپس لیاؤن دا مان دتا۔&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books؟id=kGIuatpm-8gC|title=Bollywood and Globalization: Indian Popular Cinema، Nation، and Diaspora|last=Mehta|first=Rini Bhattacharya|last2=Pandharipande|first2=Rajeshwari V.|publisher=Anthem Press|year=2011|isbn=978-0-85728-782-3|pages=67–71|accessdate=3 جنوری 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140101071521/http://books.google.com/books؟id=kGIuatpm-8gC|archivedate=1 جنوری 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oomph&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_bollywood-an-oomphilicious-2012_1632118|title=Bollywood: An oomphilicious 2012!|author=Banerjee، Soumyadipta|date=1 جنوری 2012|work=Daily News and Analysis|accessdate=5 جنوری 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130124175627/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_bollywood-an-oomphilicious-2012_1632118|archivedate=24 جنوری 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; ''ہندوستان ٹائیمز'' نے اس فلم نوں اسدا کریئر اہم ڈھنگ نال بدلن والی فلم وجوں درسایا اے۔&lt;ref name=&quot;bday24&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz|date=17 جولائی 2012|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=3 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|archivedate=18 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; [[بی بی سی|بی بی سی]] دے اک سمیکھئک لکھدے ہن کہ &quot;''اعتراز'' پریانکا چوپڑہ دی فلم اے۔ جویں بہت ہی سوادشٹ روپ نال دشٹ، سونے دی کھدائی کرن والی، چہرے نوں موہری بناؤن والا، اوہ اپنی ہر چیلنج دی موجودگی نال اوہ ہر اک مورت نوں چھاپدی اے'&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/shropshire/films/bollywood/2004/11/aitraaz_review_02.shtml|title=Aitraaz Review|author=Mamtora، Jay|publisher=BBC|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140628101810/http://www.bbc.co.uk/shropshire/films/bollywood/2004/11/aitraaz_review_02.shtml|archivedate=28 جون 2014|deadurl=no|accessdate=3 مارچ 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے نیگیٹو رول وچ بیسٹ پرپھورینس لئی فلمفیئر اوارڈ جتیا، کاجول دے بعد ایہہ انعام جتن والی دوجی اتے آخری اداکارہ بن گئی (ایہہ کیٹیگری 2008 وچ بند ہو گئی سی)۔&lt;ref name=&quot;bday25&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz|date=17 جولائی 2012|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=3 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|archivedate=18 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نوں اک سبتوں ودھیا معاون اداکارہ لئی فلمفیئر اوارڈ، اتے معاون کردار وچ ودھیا اداکارہ لئی پروڈیوسر گلڈ فلم اوارڈ لئی نامزد کیتا گیا۔&lt;ref name=&quot;awards2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/10207/index.html|title=Priyanka Chopra: Awards &amp; nominations|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090424192038/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/10207/index.html|archivedate=24 اپریل 2009|accessdate=27 دسمبر 2012}}&lt;/ref&gt;

=== پرمکھتا وچ وادھا (2005–2006) ===
2005 وچ چوپڑہ چھ فلماں وچ نظر آئی۔ اسدیاں پہلیاں دو ریلیز-''بلیکمیل'' اتے ''کرم'' وپاری ناکام سن۔&lt;ref name=&quot;BOI2005&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=211&amp;catName=MjAwNQ|title=Box Office 2005|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131115193133/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=211&amp;catName=MjAwNQ|archivedate=15 نومبر 2013|accessdate=19 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt; ریڈف.کام دی شپلا بھرتٹن-اییر نے بلیکمیل نوں اک بہت ہی انمانیوگ فلم سمجھیا اتے منیا کہ اک پولیس کمیشنر دی بیوی دے طور اُتے اسدے کردار اداکاری دی نظر توں بہت محدود سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/jan/28bm.htm|title=Blackmail: Predictable، yet entertaining|author=Bharatan-Iyer، Shilpa|date=28 جنوری 2005|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924143207/http://www.rediff.com/movies/2005/jan/28bm.htm|archivedate=24 ستمبر 2015|deadurl=no|accessdate=5 اپریل 2013|df=}}&lt;/ref&gt; ''کرم'' وچ اس دی کارگزاری نوں ودھیا رہی، سبھاش کے۔ جھا نے لکھیا کہ چوپڑہ نے &quot;اچّ درجے دی وضاحت کیتی سی، جس دی نربلتا اتے خوبصورتی اس دے اندرلے اتے باہرلے دنیا ولوں اس دے کردار لئی بنائی گئی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/karam-news--review-kkfv7giigjgsi.html|title=Karam|author=Jha، Subhash K.|date=14 مارچ 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129132403/http://www.sify.com/movies/karam-news--review-kkfv7giigjgsi.html|archivedate=29 جنوری 2016|deadurl=no|accessdate=14 جنوری 2016|df=}}&lt;/ref&gt; اسے سال چوپڑہ نے وپل دے خاندانی ناٹک ''وقت: د ریس اگینسٹ ٹائم'' وچ اکشے کمار دی بیوی دی کردار نبھایا، ایہہ کہانی اک چھوٹی وپاری ([[امیتابھ بچن]] ولوں نبھائی) دی کہانی جس نے اپنی بیماری نوں چھپا لیا، اوہ مرن توں پہلاں اپنے غیر ذمہ وار پتّ نوں کجھ سبق سکھاؤنا چاہندا اے۔ فلم اساری دوران &quot;سہاب ہوگی&quot; گانے دی شوٹنگ چوپڑہ بچپن دی من پسند جگاہ لیہ وی گئی سی۔&lt;ref name=&quot;HT08102&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2010/aug/130810-priyanka-chopra-cloudburst.htm|title=Cloudburst flattened the Leh of my memories: Priyanka Chopra|date=13 اگست 2010|work=[[Mid Day]]|accessdate=5 اپریل 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101018165435/http://www.mid-day.com/entertainment/2010/aug/130810-priyanka-chopra-cloudburst.htm|archivedate=18 اکتوبر 2010|deadurl=no|agency=Indo-Asian News Service|df=}}&lt;/ref&gt; فلم دا گانا &quot;ڈو می اے فیور لیس پلے دی ہولی&quot; دے گانے دے دوران اک حادثہ دا ساہمنا کرنا پیا۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-1970196041.html|title=Why don't we have Holi songs nowadays؟|date=25 فروری 2010|work=Hindustan Times|accessdate=5 اپریل 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509085339/http://www.highbeam.com/doc/1P3-1970196041.html|archivedate=9 مئی 2013|deadurl=no|df=}}{{Subscription required|via=HighBeam}}&lt;/ref&gt; اس فلم نوں نقاداں نے چنگی طرحاں قبول کر لیا سی اتے وپاری سفلتا حاصل ہوئی سی۔&lt;ref name=&quot;BOI20052&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=211&amp;catName=MjAwNQ|title=Box Office 2005|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131115193133/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=211&amp;catName=MjAwNQ|archivedate=15 نومبر 2013|accessdate=19 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/waqt-the-race-against-time-review-bollywood-pclvIObfbgccc.html|title=Waqt – The Race Against Time|author=Adarsh، Taran|publisher=Sify|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129130859/http://www.sify.com/movies/waqt-the-race-against-time-review-bollywood-pclvIObfbgccc.html|archivedate=29 جنوری 2016|deadurl=no|accessdate=14 جنوری 2016|df=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Don premiere.jpg|thumb|left|upright|چوپڑہ اپنے معاون کلاکار [[شاہ رخ خان]] نال ڈون (2006) دے پریمیئر اُتے]]

اسنے اگلی فلم وچ روانسانی رہسّ تھرلر ''یقین'' وچ [[ارجن رامپال]] نال اداکاری کیتی، جس وچ اسنے اک جنونی پریمی دے کردار پیش کیتی۔ فلم متعلق گمبھیر پرتیکرما مشرت سی، پر اس دے مظاہرہ نوں تعریف حاصل ہوئی۔ ترن آمورت نے لکھیا کہ چوپڑہ &quot;اک وار پھر اعزاز جتن لئی تیار اے اتے اس تیزی نال بدلن والے ویلے وچ اتم صلاحیت دے روپ وچ ابھر رہی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/review/id/538457|title=Yakeen Review|author=Adarsh، Taran|date=1 جولائی 2005|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114044838/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/review/id/538457|archivedate=14 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=3 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; اس دی اگلی رلیز سنیل درشن دے رومانس ''برسات'' سی، جس وچ اسدے معاون-اداکار [[بوبی دیل]] اتے [[بپاشا باسو]] سن۔ فلم بھارت وچ تنقیدی اتے وپاری اسپھلتا سی پر غیرملکی بازار وچ ودھیا مظاہرہ ہویا۔&lt;ref name=&quot;BOI20053&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=211&amp;catName=MjAwNQ|title=Box Office 2005|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131115193133/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=211&amp;catName=MjAwNQ|archivedate=15 نومبر 2013|accessdate=19 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oe&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/cpages.php؟pageName=overseas_earners|title=Overseas Earnings|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131023142058/http://boxofficeindia.com/cpages.php؟pageName=overseas_earners|archivedate=23 اکتوبر 2013|accessdate=6 جون 2013}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ دی کارگزاری مشرت تجزیہ حاصل ہوئی، ''بالیوڈّ ہنگامہ'' نے اسنوں ''مشینی'' دسیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/538959|title=Barsaat Review|author=Adarsh، Taran|date=19 اگست 2005|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130816153833/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/538959|archivedate=16 اگست 2013|deadurl=no|accessdate=23 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; حالانکہ، ریڈف.کام نے چوپڑہ نوں &quot;شانت جانکاری دا تجزیہ، جس نے اپنی مکمل کردار نبھایا&quot; سمجھیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/aug/19barsaat.htm|title=Barsaat is a washout|author=Mitra، Indrani Roy|date=19 اگست 2005|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130427171154/http://www.rediff.com/movies/2005/aug/19barsaat.htm|archivedate=27 اپریل 2013|deadurl=no|accessdate=7 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اسے سال بعد اسنے ''روحن سپی'' دی کامیڈی ''بلفماسٹر!'' وچ [[ابھشیک بچن]]، رتیش دیشمکھ اتے [[نانا پاٹیکر]] نال کم کیتا۔ چوپڑہ نے آزاد ایگزیکٹیو عورت سمرن سکفوج، جو بچن دے پیار وچ پے جاندی اے، دا کردار نبھایا۔ ایہہ فلم باکس آفس تے کامیاب رہی۔&lt;ref name=&quot;BOI20054&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=211&amp;catName=MjAwNQ|title=Box Office 2005|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131115193133/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=211&amp;catName=MjAwNQ|archivedate=15 نومبر 2013|accessdate=19 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float: left; margin-left: 1em; width: 20em; font-size: 90%;&quot; 
|-
| style=&quot;background:white&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;30px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;+1&quot; color=black&gt;پریانکا چوپڑہ&lt;font&gt;'''
|-
|-style=&quot;margin:0;background:#ccccff&quot;;width:100%&quot; align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom: 2px; align=&quot;center&quot;; solid #D3D3D3;&quot; | [[File:Priyanka Chopra12.jpg|275px]]
|-
| style=&quot;background:#FFF0F5&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;15px&quot; colspan=2 |'''&lt;font size=&quot;1&quot; color=black&gt;[[مس ورلڈ]] - 2000 &lt;font&gt;'''
|-
|'''جیون'''
|style=&quot;padding-right: 1em;&quot; |  18 [[جولائی]] 1982  [[جھاڑکھنڈ]][[ہندستان]]
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|-
|'''کم'''
|style=&quot;padding-right: 1em;&quot; | ماڈل، ایکٹرس، گان والی 
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|-
|-
|دسخط:||
|-
|}
 

2006 دے شروع ہون توں بعد، تن فلماں وچ خاص طور اُتے پیش ہون توں بعد چوپڑہ نے [[راکیش روشن]] دی سپرہیرو فلم ''کرش'' (2003 دے وگیان-کلپت فلم کوئی … مل گیا) دا دوجا حصہ کیتی۔ اس فلم وچ اسنے [[ریتک روشن]]، [[ریکھا]] اتے [[نصیر الدین شاہ]] نال کیتا کیتا، چوپڑہ نے اک نوجوان ٹیلیوژن صحافی دی کردار نبھایا، جو بھولے نوجوان دی بے مثال شخصیت دا اٹھاؤن دی سکیم بناؤندی اے پر آخرکار اسدے نال پیار وچ پے جاندی اے۔ ایہہ فلم بھارت وچ سال دی دوجی سبھ توں ودھ کمائی کرن والی فلم سی اتے دنیا بھر وچ {{INR}}1.17 بلیئن (16 ملیان امریکی ڈالر) دی کمائی کیتی سی۔&lt;ref name=&quot;boi06&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=210&amp;catName=MjAwNA|title=Box Office 2006|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131010014505/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=210&amp;catName=MjAwNA|archivedate=10 اکتوبر 2013|accessdate=26 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt; اس دی اگلی فلم، دھرمیش درشن دی رومانٹک کامیڈی ''آپ کی خاطر''، [[اکشے کھنہ]]، [[امیشا پٹیل]] اتے [[ڈینو موریا|دنو موریا]] نال سی۔ نہ ہی فلم اتے نہ ہی چوپڑہ دا مظاہرہ چنگا رہا۔&lt;ref name=&quot;journey2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3592/|title=Exploring the box office journey of Priyanka Chopra: Part 2|author=Tuteja، Joginder|date=21 جون 2012|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120627211909/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3592|archivedate=27 جون 2012|deadurl=no|accessdate=29 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; ریڈف.کام دی سکنیا ورما نے کیہا کہ چوپڑہ دا انو دا کردار نوں &quot;غلط طریقے نال سکچ&quot; کیتا گیا سی اتے کیہا کہ اسدا کردار کدے اکسار نہیں سی: &quot;پہلاں پرتدار، پھر ٹھنڈا، اتے بعد وچ، سنویدنشیل&quot;۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2006/aug/25aap.htm|title=Watchable، Akshaye ki Khatir|date=25 اگست 2006|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426073009/http://www.rediff.com/movies/2006/aug/25aap.htm|archivedate=26 اپریل 2013|deadurl=no|accessdate=8 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt;

چوپڑہ دی 2006 دی آخری ریلیز [[فرحان اختر ]] دی ایکشن تھرلر ''ڈون'' (1978 دی اسے نام والی فلم دی ریمیک) جس وچ [[شاہ رخ خان]] مکھ کردار وچ سی۔ چوپڑہ نے روما (اصل فلم وچ [[زینت امان]] ولوں نبھایا گیا کردار) نوں پیش کیتا، جو اپنے بھرا دی قتل لئی ڈون توں دا بدلہ لین لئی انڈرورلڈ وچ شامل ہندی اے۔ چوپڑہ نے فلم وچ اسدے کردار لئی مارشل-آرٹ ٹریننگ حاصل کیتی، اتے خود اپنے سٹنٹ دا مظاہرہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-01/mumbai/29492819_1_stunts-film-industry-action-scenes|title=Little film action for female stunt artistes|author=Dubey، Bharti|date=1 مئی 2011|work=The Times of India|accessdate=5 ستمبر 2012|archivedate=2013-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510085423/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-01/mumbai/29492819_1_stunts-film-industry-action-scenes}}&lt;/ref&gt; اس فلم نوں بھارت اتے ودیساں وچ اک باکس-آفس دی سفلتا ایلانیا گیا سی، جس دی کمائی{{INR}}1.05 بلیئن (US $ 15 ملیان) سی۔&lt;ref name=&quot;Lifetime2&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU=|title=Lifetime Worldwide|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015223626/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU٪3D|archivedate=15 اکتوبر 2013|deadurl=yes|accessdate=26 اکتوبر 2010|df=}}&lt;/ref&gt; ریڈپھ۔کام دے راجا سین نے چوپڑہ نوں فلم دی &quot;وڈی حیرانی&quot; کیہا؛ اسدا مننا سی کہ چوپڑہ نے روما نوں بااثر ڈھنگ نال پیش کیتا، &quot;ہریک پکھوں قابل عورت&quot;، اتے لکھیا سی &quot;ایہہ اک اداکارہ اے جو اپنے آپ نوں اگے ودھاؤن لئی تیار اے، اتے سکرین جادو لئی مقررہ سمبھاوی اے، نہ کہ مہان مسکان دا ذکر کرن لئی۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2006/oct/20don.htm|title=SRK pays just tribute to Big B's Don|author=Sen، Raja|date=20 اکتوبر 2006|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130308101654/http://www.rediff.com/movies/2006/oct/20don.htm|archivedate=8 مارچ 2013|deadurl=no|accessdate=13 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;

=== مصیبتاں اتے مڑ ابھرنا (2007–2008) ===
2007 وچ چوپڑہ دیاں دو پرمکھ کرداراں سن۔ اسدی پہلی فلم ''نکھل اڈوانی'' دی ''سلام-اے-عشقَ: اے ٹربیوٹ ٹو لوَ''، جو کہ چھ حصےآں وچ اک رومانٹک کامیڈی سی، جس وچ کلاکاراں دی ٹکڑی سی۔ اسنوں پہلے باب وچ سلمان خان دے نال کامنی دے روپ وچ دکھایا گیا، جو اک آئیٹم گرل اتے اک چاہوان اداکارہ سی جو [[کرن جوہر]] دی فلم وچ پرمکھ کردار نبھاؤن دی کوشش کردی اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=214&amp;catName=MjAwNw|title=Box Office 2007|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131010031210/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=214&amp;catName=MjAwNw|archivedate=10 اکتوبر 2013|accessdate=26 اکتوبر 2010}}&lt;/ref&gt; فلم سمیکھئک سکنیا ورما نے کامیڈی اتے خاص طور اُتے اس دے [[مینا کماری]]، [[نرگس (اداکارہ)|نرگس]] اتے [[مدھوبالا|مدھبالا]] دے ہاو-مطلب لئی اس دی تعریف دی تعریف کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2007/jan/26salaam.htm|title=Salaam-E-Ishq: Stars shine in mediocre film|author=Verma، Sukanya|date=26 جنوری 2007|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005091022/http://www.rediff.com/movies/2007/jan/26salaam.htm|archivedate=5 اکتوبر 2013|deadurl=no|accessdate=7 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt; ''سلام-اے-عشقَ: اے ٹربیوٹ ٹو لوَ'' اتے اسدی اگلی فلم ''بگ بردر'' دونوں گھریلو باکس آفس وچ ناکام ثابت رہیاں۔&lt;ref name=&quot;journey22&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3592/|title=Exploring the box office journey of Priyanka Chopra: Part 2|author=Tuteja، Joginder|date=21 جون 2012|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120627211909/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3592|archivedate=27 جون 2012|deadurl=no|accessdate=29 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Priyanka chopra at filmfare launch.jpg|thumb|right|upright|نومبر 2008 وچ چوپڑہ خاص دوستانہ فلمفیئر میگزین کور لانچ اُتے]]

2008 وچ چوپڑہ نے ''ہیری بویجا'' دی ''لوَ سٹوری 2050'' وچ [[حرمن بویجا|حرمن باویجا]] نال کم کیتا۔ چوپڑہ نے اس فلم وچ دوہرا کردار نبھایا، اس لئی اسنے دو وار اپنے والاں نوں رنگ کیتا؛ اک وار مستقبل توں لڑکی نوں درساؤن لئی لال اتے پھر بیتے دی لڑکی لئی کالا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1080613/jsp/entertainment/story_9403163.jsp|title=Code Red|author=Shah، Jigar|date=13 جون 2008|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407044500/http://www.telegraphindia.com/1080613/jsp/entertainment/story_9403163.jsp|archivedate=7 اپریل 2014|deadurl=no|accessdate=19 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اس دی کارگزاری بہت ماڑی رہی؛ راجیو مسند چوپڑہ دی اپنے سہِ-ستارے دے نال جوڑی توں متاثر نہیں سن، اتے اسنے کیہا کہ اسدا کردار &quot;پیار جاں ہمدردی نوں راغب کرن وچ ناکام&quot; اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/love-story-2050-partpredictable-partgobbledygook/68318-8.html|title=Masand's Verdict: Love Story 2050|author=Masand، Rajeev|date=5 جولائی 2008|publisher=CNN-IBN|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114045139/http://ibnlive.in.com/news/love-story-2050-partpredictable-partgobbledygook/68318-8.html|archivedate=14 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=18 مارچ 2011|df=}}&lt;/ref&gt; اوہ اگلی وار کامیڈی ''گوڈ تسیں گریٹ ہو'' وچ سلمان خان، سوہیل خان اتے امیتابھ بچن نال اک ٹی وی اینکر دے کردار وچ پیش ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/God-Tussi-Great-Ho/movie-review/3369194.cms|title=God Tussi Great Ho&amp;nbsp;؛– Critic's Review|last=Kazmi|first=Nikhat|date=15 اگست 2008|work=The Times of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104230908/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/God-Tussi-Great-Ho/movie-review/3369194.cms|archivedate=4 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=8 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/12549/index.html|title=God Tussi Great Ho: Movie Review|last=Adarsh|first=Taran|date=15 اگست 2008|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110901155549/http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/12549/index.html|archivedate=1 ستمبر 2011|deadurl=no|accessdate=8 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے بوبی دیؤل اتے [[عرفان خان]] نال ''چمکو'' وچ اک کنڈرگارٹن استاد وجوں کردار نبھایا۔ اس نے ''گولڈی بحل'' دی سپرہیرو فلم ''درونا'' وچ ابھشیک بچن اتے [[جیا بچن]] نال سونیا دی کردار نبھایا۔ خاص پرجذبات دی مکمل ورتوں لئی فلم دی مکمل روپ وچ تنقید کیتی گئی، ایہہ چوپڑہ دی چھیویں فلم فلم سی جو کہ باکس آفس وچ اتے گمبھیر روپ وچ ناکام ہوئی سی۔ حالانکہ ریڈپھ ڈاٹ کام دے سکنیا ورما نے کیہا کہ چوپڑہ نے فنکشنل ایکشن ہیروئن دے ہنر پردرشت کیتے۔&lt;ref name=&quot;journey23&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3592/|title=Exploring the box office journey of Priyanka Chopra: Part 2|author=Tuteja، Joginder|date=21 جون 2012|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120627211909/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3592|archivedate=27 جون 2012|deadurl=no|accessdate=29 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/oct/02drona.htm|title=Review: Drona falls short|author=Verma، Sukanya|date=2 اکتوبر 2008|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130214081716/http://www.rediff.com/movies/2008/oct/02drona.htm|archivedate=14 فروری 2013|deadurl=no|accessdate=7 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt; عامَ طور اُتے نقاد اس ویلے سمجھ گئے سن کہ اس دا کریئر ختم ہو گیا سی۔&lt;ref name=&quot;journey24&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3592/|title=Exploring the box office journey of Priyanka Chopra: Part 2|author=Tuteja، Joginder|date=21 جون 2012|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120627211909/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3592|archivedate=27 جون 2012|deadurl=no|accessdate=29 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;

''مادھر بھنڈارکر'' دی فیشن (2008) نے چوپڑہ دیاں ناکام فلماں دی لڑی ختم کیتی، ایہہ فلم بھارتی فیشن صنعت بارے اک ڈرامہ سی، جس نے کئی فیشن ماڈل دے جیون اتے کریئر بارے چاننا پایا۔ اس نے ابھلاشی سپرماڈل میگھنا ماتھر نوں پیش کیتا، جس بارے شروعات وچ اسنے سوچیا کی ایہہ رول اس دی ڈونگھائی توں باہر سی، پر چھ مہینے سوعدہ اتے بھنڈارکر دے بھروسے توں راغب اس کردار نوں قبول کر لیا۔&lt;ref name=&quot;midday&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mid-day.com/news/2008/oct/301008fashionpriyankachopra.htm|title=Style watch: Priyanka wears 137 outfits in Fashion|date=30 اکتوبر 2008|work=Mid Day|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130906051257/http://www.mid-day.com/news/2008/oct/301008fashionpriyankachopra.htm|archivedate=6 ستمبر 2013|deadurl=no|accessdate=13 مارچ 2013|df=}}&lt;/ref&gt; کردار لئی، چوپڑہ نوں چھ کلوگرام حاصل کرنا پیا اتے جاری طور اُتے فلم وچ کردار نوں اگے ودھاؤن دوران بھار گھٹایا گیا۔ فلم اتے اس دے مظاہرہ دوہاں نے آلوچکاں دی تعریف حاصل کیتی، جو اسدے کریئر وچ اک وڈا موڑ بن گیا۔&lt;ref name=&quot;peecee2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|title=Over The Years: Priyanka Chopra|author=Marwah، Navdeep Kaur|date=14 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=4 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916062219/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|archivedate=16 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt; راجیو مسند نے لکھیا، &quot;پرئنکا چوپڑہ اک ستکار یوگ مظاہرہ وچ بدلدی اے، جو کہ نسچت روپ نال اسدے سرووتم دے روپ وچ ہیٹھاں جائیگی۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/masands-verdict-fashion-no-real-expose/77189-8.html|title=Masand's Verdict: Fashion، no real expose|author=Masand، Rajeev|date=1 نومبر 2008|publisher=CNN-IBN|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121105144419/http://ibnlive.in.com/news/masands-verdict-fashion-no-real-expose/77189-8.html|archivedate=5 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=30 نومبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; اپنی کارگزاری لئی، اسنے کئی اوارڈ جتے، جنہاں وچ سرووتم اداکارہ لئی ''[[قومی فلم انعام|قومی فلم اوارڈ]]''، ''سبتوں ودھیا اداکارہ لئی [[فلمفیئر انعام|فلمفیئر اوارڈ]]''، سبتوں ودھیا اداکارہ لئی ''آئیپھا اوارڈ''، ''سکرین اوارڈ'' اتے ودھیا اداکارہ لئی پروڈیوسر ''گلڈ فلم اوارڈ'' شامل ہن۔&lt;ref name=&quot;awards3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/10207/index.html|title=Priyanka Chopra: Awards &amp; nominations|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090424192038/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/10207/index.html|archivedate=24 اپریل 2009|accessdate=27 دسمبر 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nat&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-01-23/india/28125140_1_national-film-awards-hindi-film-film-on-social-issues|title=National Film Awards: Priyanka gets best actress، 'Antaheen' awarded best film|date=23 جنوری 2010|work=The Times of India|accessdate=23 جنوری 2010|archiveurl=https://archive.is/20120525233836/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-01-23/india/28125140_1_national-film-awards-hindi-film-film-on-social-issues|archivedate=25 مئی 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apsaraawards.org/4th_apsara_awards_winners.html|title=4th Apsara Awards|publisher=[[Apsara Film &amp; Television Producers Guild Award|Apsara Awards]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014184854/http://apsaraawards.org/4th_apsara_awards_winners.html|archivedate=14 اکتوبر 2013|deadurl=no|accessdate=3 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; {{INR}}600 ملیان (امریکی $ 8 ملیان) دے زمین مالیا دے نال، فیشن فلم وپاری سفلتا دے روپ وچ ابھری اتے سبھاش کے۔ جھا نے عورت دے مکھ کردار نال دہاکے دیاں سبھ توں ودھیا فلماں وچوں اک وجوں درج کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/دسمبر-gives-some-respite-with-2-hits/404989/|title=دسمبر gives some respite with 2 hits|date=31 دسمبر 2008|work=The Indian Express|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205062424/http://www.indianexpress.com/news/دسمبر-gives-some-respite-with-2-hits/404989/|archivedate=5 فروری 2009|deadurl=no|accessdate=18 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6258|title=10 best woman-oriented films of the past decade|last=Jha|first=Subhash K.|date=8 مارچ 2014|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140309213949/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6258|archivedate=9 مارچ 2014|deadurl=no|accessdate=9 مارچ 2014|df=}}&lt;/ref&gt; ایہہ فلم استریاں-مرتکز فلم ہون دے باو جود وپاری کامیاب ہون لئی جانی جاندی سی جس وچ کوئی وی نر لیڈ نہیں سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/article273600.ece؟service=print|title=Bollywood on heroine overdrive|date=24 مئی 2010|work=The Indian Express|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151004050808/http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/article273600.ece؟service=print|archivedate=4 اکتوبر 2015|deadurl=no|accessdate=2 اگست 2015|agency=Indo-Asian News Service|df=}}&lt;/ref&gt; اس نے ریٹروسپیکٹ وچ کیہا کہ، &quot;میں سوچدی ہاں کہ اصل وچ فیشن نے … معدہ دبدبا والیاں فلماں دی عمل شروع کیتی۔ اج تہاڈے کول بہت ساریاں ہور فلماں ہن جہڑیاں عورتاں دی اگوائی نال ودھیا بنیاں ہن۔&quot;&lt;ref name=&quot;NDTV-int3&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|title=Your Call with Priyanka Chopra: Full Transcript|author=Singh، Sonia|date=17 ستمبر 2012|publisher=[[NDTV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522031443/http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|archivedate=22 مئی 2014|deadurl=yes|accessdate=31 مارچ 2013}}&lt;/ref&gt;

چوپڑہ دی سال دی آخری فلم ''ترن منسکھنی'' دی رومانٹک کامیڈی ''دوستانہ'' سی، جس وچ ابھشیک بچن اتے [[جان ابراہم]] سن۔ میامی وچ سیٹ، فلم اسدے کردار اتے دو آدمیاں وچکار دوستی دی کہانی دسدی اے جو اپارٹمینٹ نوں شعر کرن لئی سملنگی ہون دا دکھاوا کردے ہن۔ چوپڑہ نے اک سٹائلش جوان پھیشن-میگزین اڈیٹر نیہا دی کردار نبھایا، جو اس دے جیون وچ پیشہ ور دباء نال نجٹھن دی کوشش کر رہی اے۔ ''دھرما پروڈکشنز'' ولوں نرمت، ایہہ فلم اک وتی سفلتا سی جسنے دنیا بھر وچ {{INR}}860 ملیان (US $ 12 ملیان) دی کمائی کیتی۔&lt;ref name=&quot;Lifetime3&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU=|title=Lifetime Worldwide|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015223626/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU٪3D|archivedate=15 اکتوبر 2013|deadurl=yes|accessdate=26 اکتوبر 2010|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ دی کارگزاری اتے دکھّ دی تعریف کیتی گئی۔&lt;ref name=&quot;journey3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/3604/|title=Exploring the box office journey of Priyanka Chopra&amp;nbsp;؛– Part 3|author=Tuteja، Joginder|date=12 اگست 2010|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120629234943/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/3604|archivedate=29 جون 2012|deadurl=no|accessdate=28 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-11-14/news/28439297_1_abhishek-bachchan-dostana-yash-johar|title=Dostana: Movie Review|author=Malani، Gaurav|date=14 نومبر 2008|work=[[The Economic Times]]|accessdate=14 دسمبر 2012|archivedate=2015-07-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701164620/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-11-14/news/28439297_1_abhishek-bachchan-dostana-yash-johar}}&lt;/ref&gt;

=== غیر-ووہارک کرداراں دے نال تجربہ (2009–2011) ===
2009 وچ، چوپڑہ نے [[وڈا بھاردواج]] دی مشہور تھرلر ''کمینے'' (سہِ-ابھنت [[شاہد کپور]]) وچ ''سویٹی'' ناں دی اک مراٹھی کڑی دی کردار نبھایا، جس وچ جڑواں بھراواں اتے انڈرورلڈ نال جڑے اوہناں دے جیون وچ سفر بارے اے۔ اس فلم تنقیدی تعریف حاصل کیتی اتے {{INR}}710 ملیان (10 ملیان امریکی ڈالر) دی دنیا بھر دے کل کمائی دے نال باکس آفس اُتے سفلتا حاصل کیتی۔&lt;ref name=&quot;Lifetime4&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU=|title=Lifetime Worldwide|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015223626/http://boxofficeindia.com/showProd.php؟itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU٪3D|archivedate=15 اکتوبر 2013|deadurl=yes|accessdate=26 اکتوبر 2010|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;journey32&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/3604/|title=Exploring the box office journey of Priyanka Chopra&amp;nbsp;؛– Part 3|author=Tuteja، Joginder|date=12 اگست 2010|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120629234943/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/3604|archivedate=29 جون 2012|deadurl=no|accessdate=28 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; [[ٹائیمز آف انڈیا|دِ ٹائیمز آف انڈیا]] دے ''نکھت کاظمی'' نے کیہا کہ چوپڑہ دے کردار نے اس نوں پوری طرحاں مضبوط کر دتا اے، اتے ''راجیو مسند'' نے لکھیا: &quot;چھوٹی جہی کردار وچ اک دلچسپ اچنتا نوں ابھارنا [چوپڑہ]، جو بااثر مراٹھی دی دھن نال اپنیاں لائیناں چھڑکدی اے اتے اک فلم دے سبھ توں پیارے ہون والے پاکداراں وچوں اک ابھردی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-14/bangalore/28200631_1_kaminey-charlie-priyanka-chopra|title=Kaminey Review|author=Kazmi، Nikhat|date=14 اگست 2009|work=The Times of India|accessdate=14 جون 2013|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024215802/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-14/bangalore/28200631_1_kaminey-charlie-priyanka-chopra|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/masands-movie-review-kaminey-is-imaginative/99242-8-p0.html|title=Masand's movie review: Kaminey|author=Masand، Rajeev|date=15 اگست 2009|publisher=CNN-IBN|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090822231228/http://ibnlive.in.com/news/masands-movie-review-kaminey-is-imaginative/99242-8-p0.html|archivedate=22 اگست 2009|accessdate=14 جون 2013}}&lt;/ref&gt; ریڈپھ۔کام نے چوپڑہ دی کارگزاری نوں اس سال دی سبھ توں ودھیا کیہا سی۔&lt;ref name=&quot;rediffbest2009&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2009/dec/31/slide-show-1-best-actresses-of-2009.htm|title=Bollywood's best actresses، 2009|date=31 دسمبر 2009|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121113132342/http://movies.rediff.com/slide-show/2009/dec/31/slide-show-1-best-actresses-of-2009.htm|archivedate=13 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=29 نومبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; اسدے کردار نے ''فلمفیئر''، ''سکرین'' اتے ''آئیپھا'' اوارڈاں اتے بیسٹ ایکٹرس نامزدگی توں بعد اک پرمکھ کردار وچ سبتوں ودھیا اداکارہ لئی لگاتار دوجی وار گلڈ فلم اوارڈ سمیت کئی انعام اتے نامزدگی حاصل کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apsaraawards.org/5th_apsara_awards_winners.html|title=5th Apsara Awards|publisher=Apsara Awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110204834/http://apsaraawards.org/5th_apsara_awards_winners.html|archivedate=10 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=3 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/awards/filmfare-awards/Best-Actress-for-Kaminey/articleshow/5499483.cms|title=55th Filmfare nominations for Best Actress|date=25 جنوری 2010|work=The Times of India|accessdate=17 اکتوبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510093316/http://photogallery.indiatimes.com/awards/filmfare-awards/Best-Actress-for-Kaminey/articleshow/5499483.cms|archivedate=10 مئی 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Priyanka Chopra Promoting 7 khoon Maaf.jpg|thumb|left|upright|چوپڑہ آڈیؤ رالیہ دے 7 خون معاف (2011) دے آڈیؤ رلیز ویلے]]
چوپڑہ بعد وچ [[آشوتوش گوواریکر]] دی رومانٹک کامیڈی ''وٹس یور راشی؟'' وچ دکھائی دتی، جو کہ مدھو رائے دے ''کمبال ریونونوڈّ'' دے ناول تے مشتمل سی۔ ایہہ فلم امریکہ مشتمل اک گجراتی این۔آر۔آئی۔ دی کہانی نوں درساؤندی اے، جو 12 راشیاں دیاں 12 کڑیاں (ساریاں چوپڑہ ولوں نبھائیاں گئیاں) وچوں اپنی ساتھن لبھدا اے۔ فلم وچ اس نے اپنے مظاہرہ لئی ''سکرین بیسٹ اوارڈ'' ناجدگی حاصل کیتی۔&lt;ref name=&quot;screenBA2009&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/599/|title=Nominations for Nokia 16th Annual Star Screen Awards 2009|date=31 دسمبر 2009|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140116065844/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/599/|archivedate=16 جنوری 2014|deadurl=no|accessdate=29 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اس نوں اک فلم وچ 12 وکھرے پاتراں نوں پیش کرن والی پہلی فلم اداکارہ ہون اُتے [[گنیز ورلڈ رکارڈز]] کتاب وچ شامل کرن لئی وی وچار کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-09-07/news/28443127_1_priyanka-chopra-guinness-book-actress|title=Priyanka Chopra may find a place in Guinness Book|date=7 ستمبر 2009|work=The Economic Times|accessdate=2 ستمبر 2012|archiveurl=https://archive.is/20170513155349/http://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/priyanka-chopra-may-find-a-place-in-guinness-book/articleshow/4983080.cms؟intenttarget=no|archivedate=13 مئی 2017|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ دے کئی پیداواراں، ایڈورسمینٹاں لئی سفر کرن اتے لائیو شو (مس انڈیا مقابلے سمیت) اُتے مظاہرہ کرن لئی بھاری ورکلوڈ کرن فلماں دے دوران بے ہوش ہو گئی، اتے اسنوں ہسپتال وچ داخل کروایا گیا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-13/news-interviews/28026084_1_priyanka-first-priyanka-chopra-s-homepage-acute-stomach-infection|title=Overworked Priyanka in hospital!|author=Shah، Kunal M|date=13 اپریل 2009|work=The Times of India|accessdate=28 نومبر 2012|archivedate=2013-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510065741/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-13/news-interviews/28026084_1_priyanka-first-priyanka-chopra-s-homepage-acute-stomach-infection}}&lt;/ref&gt;

اوہ 2011 دی اپنی پہلی فلم، وڈا بھاردواج دی کالی کامیڈی ''7 خون معاف'' وچ فیمیل پھیٹل وجوں ادکاری کیتا، جو [[رسکن بانڈ|رسکن بونڈ]] ولوں لکھی کہانی &quot;سسناس دی ستّ پتی&quot; اُتے مشتمل سی۔ ''7 خون معاف'' مرکز وچ انھا-میری جوہانس، جو اک اینگلو-انڈین عورت (چوپڑہ ولوں نبھائی گئی) جو اننت پیار لئی اپنے ستّ پتیاں دی قتل کردی اے۔ فلم اتے اس دے مظاہرہ نوں آلوچکاں توں تعریف ملی۔ نکھت کاظمی نے کیہا، &quot;7 خون معاف بناں شکّ پرینکا چوپڑہ دے کریئر گراف وچ اک میلپتھر ثابت ہوویگی۔ اداکارہ نے اک گنجھل دار کردار دے اتے شاندار حکم وکھاؤندی اے جو یقینی طور اُتے بھارتی سنیما وچ پہلی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/7-Khoon-Maaf/movie-review/7516327.cms|title=7 Khoon Maaf|author=Kazmi، Nikhat|date=17 فروری 2011|work=The Times of India|accessdate=24 فروری 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121105953/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/7-Khoon-Maaf/movie-review/7516327.cms|archivedate=21 جنوری 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; ''ڈیلی نیوز اتے اینالزس'' دے انردھ گہا نے لکھیا: &quot;پرینکا چوپڑہ اک اجیاے کردار نوں اپناؤندی اے جستوں اس دے زیادہ تر ہم عصر دور ہو جاندے ہن اتے اس نوں اک طریقے نال سناؤندے ہن جس نال صرف اوہ ہی کر سکدی اے۔ سسنا دے روپ وچ بہت سارے رنگاں والی عورت لئی، چوپڑہ نوں جیون بھر دے کردار وچ اک دراڑ ملدی اے اتے اوہ کدے وی پہلاں اس طرحاں نہیں چمکی۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1509710/review-review-7-khoon-maaf-is-wicked-trippy-and-fun|title=Review: 7 Khoon Maaf is wicked، trippy and fun|author=Guha، Aniruddha|date=18 فروری 2011|work=Daily News and Analysis|accessdate=14 جون 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130619180559/http://www.dnaindia.com/entertainment/1509710/review-review-7-khoon-maaf-is-wicked-trippy-and-fun|archivedate=19 جون 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ دی کارگزاری نے اوہناں نوں بیسٹ اداکارہ لئی فلمفیئر کرٹیکس اوارڈ دتا اتے فلمفیئر اوارڈ، آئیپھا اوارڈ، پروڈیوسر گلڈ فلم اوارڈ، اتے سبتوں ودھیا اداکارہ لئی سکرین اوارڈ لئی نامزدگی ملی۔&lt;ref name=&quot;newawards&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/5396|title=Priyanka Chopra: Awards &amp; nominations|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130124175508/http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/5396|archivedate=24 جنوری 2013|deadurl=no|accessdate=31 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;

چوپڑہ دی سال دی آخری ریلیز نے اس نوں ڈون پھرینچائزی دی دوجی قشط ''ڈون 2'' وچ روما وجوں اپنی کردار ادا کردے دیکھیا۔ حالانکہ فلم نے مشرت تجزیہ حاصل کیتی سی،&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/don-2/critic-reviews|title=Critic Reviews for Don 2|publisher=[[Metacritic]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140425121456/http://www.metacritic.com/movie/don-2/critic-reviews|archivedate=25 اپریل 2014|deadurl=no|accessdate=4 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ دی کارگزاری نے آلوچکاں توں ودھیا پرتیکریا حاصل کیتی۔ ''د ایکسپریس ٹربیون'' مطابق، &quot;چوپڑہ … اک ایکشن ہیروئن لئی صحیح چون اے۔ جدوں تسیں اس نوں فلم وچ اچانک کجھ گنڈیاں نوں کٹدے دیکھدے ہو، تاں تہانوں ایہہ احساس ہندا اے کہ اوہ بالیوڈّ وچ پہلی بہتر خواتین ایکشن ہیرو ہو سکدی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/316484/film-review-don-2-making-a-killing/|title=Film review: Don 2&amp;nbsp;؛– making a killing|author=Mahmood، Rafay|date=9 جنوری 2012|work=[[The Express Tribune]]|accessdate=3 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120413125723/http://tribune.com.pk/story/316484/film-review-don-2-making-a-killing/|archivedate=13 اپریل 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; ڈون 2 دنیا بھر وچ {{INR}}2.06 بلیئن (امریکی $ 2 ملیان) دی کمائی کردے ہوئے، بھارت اتے ودیساں وچ اک وڈی سفلتا سی۔&lt;ref name=&quot;gross&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=4378&amp;nCat=|title=Top Worldwide Grossers|date=7 مئی 2012|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120509154836/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=4378&amp;nCat=|archivedate=9 مئی 2012|accessdate=7 مئی 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=3886&amp;nCat=|title=Top Overseas Grossers 2011: Don 2 Tops Followed By Ra.One|date=4 جنوری 2012|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121018151802/http://boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=3886&amp;nCat=|archivedate=18 اکتوبر 2012|accessdate=20 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt;

=== ''برفی!'' اتے ''میریکام'' لئی پہچان (2012–2014) ===
چوپڑہ دی 2012 دی پہلی فلم ''کرن ملہوترا'' دی ایکشن ڈرامہ ''اگنیپتھ'' سی، جس وچ اسنے رتک روشن، [[سنجے دت]] اتے [[رشی کپور]] نال کم کیتا سی۔ کرن جوہر ولوں نرمت فلم اسدے پیؤ دے 1990 دے اسے نام دی فلم دی ریمیک اے۔ اساری دوران کئی درواقعے وچوں اک وچ چوپڑہ دے لہنگے نوں وڈا گنپتی تہوار دے گانے دی شوٹنگ ویلے اگّ لگ گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/priyanka-chopra-barfee-anurag-basu-ranbir-kapoor/1/137761.html|title=Playing mentally challenged in ''Barfee'' toughest: Priyanka Chopra|date=11 مئی 2011|work=India Today|accessdate=27 اپریل 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304084648/http://indiatoday.intoday.in/story/priyanka-chopra-barfee-anurag-basu-ranbir-kapoor/1/137761.html|archivedate=2016-03-04|deadurl=yes|df=}}&lt;/ref&gt; اوہ فلم وچ کالی گاوڈے، روشن دی پریمکا وجوں دکھائی دتی۔ مینک شیکھر نے نوٹ کیتا کہ چوپڑہ مرد پردھان فلم وچ کنا کو اگے سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Mayank-Shekhar-s-review-Agneepath/Article1-802542.aspx|title=Mayank Shekhar's review: Agneepath|author=Shekhar، Mayank|date=26 جنوری 2012|work=Hindustan Times|accessdate=10 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120127222630/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Mayank-Shekhar-s-review-Agneepath/Article1-802542.aspx|archivedate=27 جنوری 2012}}&lt;/ref&gt; ''اگنیپتھ'' نے [[بالیوڈّ]] دے سبھ توں ودھیا شروعاتی دہاڑے دی کمائی دا ریکارڈ توڑ دتا اتے اسدے دنیا بھر وچ {{INR}}1.93 بلیئن (27 ملیان امریکی ڈالر) دی کمائی کیتی۔&lt;ref name=&quot;gross&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php؟page=shownews&amp;articleid=4006&amp;nCat=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131204172910/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php؟page=shownews&amp;articleid=4006&amp;nCat=|archivedate=4 دسمبر 2013 |title=Top Opening Days All Time |publisher=Box Office India |date=6 فروری 2012 |accessdate=10 جنوری 2013}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ اگلی وار ''کنال کوہلی'' دی رومانس فلم [[تیری میری کہانی]] وچ شاہد کپور نال نظر آئی۔ فلم تن جوڑیاں (ہریک کپور اتے چوپڑہ ولوں نبھائے گئے) دیاں کہانیاں نال متعلق اے، جو وکھ-وکھ یگاں وچ پیدا ہوئے ہن۔

[[File:Priyanka Chopra at the launch of 'Barfi!' promo 12.jpg|thumb|upright|right|alt=A photograph of Priyanka Chopra looking away from the camera|چوپڑہ 2012 وچ ''[[برفی ! (فلم)|برفی!]]'' دے پرچارک ویلے]]انوراگ باسو دی ''[[برفی ! (فلم)|برفی!]]'' [[رنبیر کپور]] اتے [[الیانا ڈی کروز]] نال، اسدی 2012 دی آخری فلم سی۔ 1970 دے دہاکے وچ سیٹ، فلم تن لوکاں دی کہانی دسدی اے، جنہاں وچوں دو جسمانی طور تے اپاہج ہن۔ چوپڑہ نے ''جھلمل چیٹرجی،'' اک آٹیسٹک کڑی دی کردار نبھایا، جو گنگے منڈے (کپور) نال پیار وچ پے جاندی اے۔ ڈریکٹر ''ریتپارن گھوش'' نے پرئنکا دے کردار نوں &quot;بہت ہی بہادر&quot; کردار منیا کہ اوہ اک اداکار نوں آتمیعقین نال اک عورت نوں تسلی بخش ڈھنگ نال پیش کرن لئی کویں منگ کرنی اے۔&quot;&lt;ref name=&quot;7D0912&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-302539101.html|title=Ranbir Kapoor، Priyanka Chopra get rave reviews for 'Barfi!'|date=17 ستمبر 2012|newspaper=7 Days (Dubai، United Arab Emirates)|accessdate=5 اپریل 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509110321/http://www.highbeam.com/doc/1G1-302539101.html|archivedate=9 مئی 2013|deadurl=no|publisher=''7 Days''، United Arab Emirates|df=}}&lt;/ref&gt; کردار لئی تیاری کرن لئی، چوپڑہ نے کئی دماغی ادارےآں دا دورہ کیتا اتے آٹیسٹک لوکاں نال سماں بتایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/interview_what-is-priyanka-chopras-kottayam-connection_1740013|title=What is Priyanka Chopra's Kottayam connection؟|author=Prabhakaran، Mahalakshmi|date=12 ستمبر 2012|work=Daily News and Analysis|accessdate=15 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025091259/http://www.dnaindia.com/entertainment/interview_what-is-priyanka-chopras-kottayam-connection_1740013|archivedate=25 اکتوبر 2012}}&lt;/ref&gt; اس فلم نے نقاداں دی تعریف حاصل کیتی&lt;ref name=&quot;7D09122&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-302539101.html|title=Ranbir Kapoor، Priyanka Chopra get rave reviews for 'Barfi!'|date=17 ستمبر 2012|newspaper=7 Days (Dubai، United Arab Emirates)|accessdate=5 اپریل 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509110321/http://www.highbeam.com/doc/1G1-302539101.html|archivedate=9 مئی 2013|deadurl=no|publisher=''7 Days''، United Arab Emirates|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/CRITICS-VERDICT-Ranbir-Kapoor-s-Barfi-is-a-must-watch/Article1-929208.aspx|title=Critics Verdict: Ranbir Kapoor's Barfi! is a must-watch|date=13 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=14 فروری 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120913235654/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/CRITICS-VERDICT-Ranbir-Kapoor-s-Barfi-is-a-must-watch/Article1-929208.aspx|archivedate=13 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt; اتے دنیا بھر وچ {{INR}}1.75 بلیئن (24 ملیان امریکی ڈالر) کما کے وڈی وپاری سفلتا حاصل کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=5301&amp;nCat=|title=Top Ten Worldwide Grossers 2012|date=17 جنوری 2013|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130602044123/http://boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=5301&amp;nCat=|archivedate=2 جون 2013|accessdate=18 جنوری 2013}}&lt;/ref&gt; ''فلمفیئر'' دے ''رچت گپیؤ'' نے چوپڑہ نوں فلم دے &quot;حیرانی جنک پیکیج&quot; وجوں جانیا اتے اسدے مظاہرہ &quot;بھارتی سیلولوئڈ تے [اؤٹزم دی سبھ توں ودھیا نمائندہ] ہون بارے کیہا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.filmfare.com/reviews/movie-review-barfi-1257.html|title=Movie Review: Barfi!|last=Gupta|first=Rachit|date=13 ستمبر 2012|work=Filmfare|accessdate=31 جولائی 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171128213556/https://www.filmfare.com/reviews/movie-review-barfi-1257.html|archive-date=28 نومبر 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; ''د ٹیلیگراف'' دے پرتم ڈی۔ گپیؤ نے کیہا کہ کپور اتے چوپڑہ نے بھارتی سکرین اُتے دو ودھیا مظاہرہ کیتے ہن۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1120915/jsp/entertainment/story_15977252.jsp|title=Mouthful of Barfi!|author=Gupta، Pratim D.|date=15 ستمبر 2012|work=The Telegraph|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131002121835/http://www.telegraphindia.com/1120915/jsp/entertainment/story_15977252.jsp|archivedate=2 اکتوبر 2013|deadurl=no|accessdate=14 جون 2013|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نوں فلمفیئر، سکرین، آئیپھا اتے پروڈیوسر گلڈ فلم اوارڈ وچ نامزد کیتا گیا۔&lt;ref name=&quot;newawards2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/5396|title=Priyanka Chopra: Awards &amp; nominations|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130124175508/http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/5396|archivedate=24 جنوری 2013|deadurl=no|accessdate=31 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; ایہہ فلم 85 ویں اکیڈمی اوارڈ لئی چنی گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-23/news-interviews/34040221_1_rajmouli-s-eega-official-entry-anhey-ghorhey-da-daan|title='Barfi!' to represent India at Oscars|author=Dubey، Bharti|date=22 ستمبر 2012|work=The Times of India|accessdate=23 ستمبر 2012|archivedate=2012-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007075519/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-23/news-interviews/34040221_1_rajmouli-s-eega-official-entry-anhey-ghorhey-da-daan}}&lt;/ref&gt; ''ڈون 2، اگنیپتھ'' اتے ''برفی!'' اس ویلے دیاں سبھ توں ودھ کمائی کرن والیاں بالیوڈّ فلماں وچوں سن۔&lt;ref name=&quot;gross2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=4378&amp;nCat=|title=Top Worldwide Grossers|date=7 مئی 2012|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120509154836/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=4378&amp;nCat=|archivedate=9 مئی 2012|accessdate=7 مئی 2012}}&lt;/ref&gt;

2013 وچ، اسنے بھارت توں پان ایشیئن چیمپین ''اشانی'' دے کردار اتے ڈزنی اینیمینشن سٹوڈیؤز ''پلینز'' وچ مکھ ہیرو دی پریمکا نوں اپنی آواز دتی سی۔ ڈجنی فلماں دی پرستار چوپڑہ نے کیہا سی، &quot;سبھ توں نزدیکی میں اک ڈزنی شہزادی ہون لئی آ سکدی سی، مینوں لگدا اے کہ اوہ اشنی سی۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1130821/jsp/t2/story_17252170.jsp|title=PRIYANKA CHOPRA'S PROPELLER!|newspaper=The Telegraph|accessdate=4 ستمبر 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130925081143/http://www.telegraphindia.com/1130821/jsp/t2/story_17252170.jsp|archivedate=25 ستمبر 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; ایہہ فلم اک وپاری سفلتا سی، جسنے دنیا بھر وچ لگبھگ $ 240 ملیان ڈالر دی کمائی کیتی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/؟id=Planes.htm|title=Planes (2013)|publisher=[[Box Office Mojo]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130831015746/http://www.boxofficemojo.com/movies/؟id=planes.htm|archivedate=31 اگست 2013|deadurl=no|accessdate=3 ستمبر 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے اپوروا لکھیاں دی دوبھاشنی ایکشن ڈرامے ''جنزیر'' (تیلگو وچ طوفان) جو 1973 دی اسے نام والی فلم دا ریمیک سی، وچ اک اینّ۔آر۔آئی۔ دی کڑی دی کردار نبھایا، اس فلم نوں آلوچکاں ولوں ماڑی پریتکریا ملی اتے فلم باکس آفس وچ ناکام رہی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Critics-verdict-Zanjeer-fails-to-impress/Article1-1118220.aspx|title=Critics' verdict: Zanjeer high on performances، low on content|author=Kaushal، Sweta|date=6 ستمبر 2013|work=Hindustan Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130909080042/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Critics-verdict-Zanjeer-fails-to-impress/Article1-1118220.aspx|archivedate=9 ستمبر 2013|accessdate=10 ستمبر 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/from-himmatwala-to-zanjeer-top-10-worst-bollywood-films-of-2013-528974|title=From 'Himmatwala' to 'Zanjeer': Top 10 Worst Bollywood Films of 2013|author=Mehta، Ankita|date=10 دسمبر 2013|work=International Business Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150914025311/http://www.ibtimes.co.in/from-himmatwala-to-zanjeer-top-10-worst-bollywood-films-of-2013-528974|archivedate=14 ستمبر 2015|deadurl=no|accessdate=15 مئی 2014|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے اگلی وار راکیش روشن دی کرش-3 وچ پریا دے کردار پھر توں دہرائی، ایہہ فلم 2006 دی سپرہیرو فلم کرش دا دوجا حصہ سی۔ اس فلم وچ اوہ رتک روشن، رتک روشن، [[وویک اوبرائے]] اتے [[کنگنا راناوت]] نال نظر آئی۔ ایہہ فلم باکس آفس دی سفلتا بن گئی، اسنے دنیا بھر وچ {{INR}}3 بلیئن (US $ 42 ملیان) دی آمدنی کیتی اتے چوپڑہ دی سبھ توں وڈی کمرشیئل سفلتا بن گئی اتے پچھلے دو سالاں وچ اسدی چوتھی وڈی ہٹ سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=6308&amp;nCat=|title=Top Worldwide Grossers 2013|date=12 دسمبر 2013|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104212753/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php؟page=shownews&amp;articleid=6308&amp;nCat=|archivedate=4 جنوری 2014|accessdate=14 دسمبر 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/put-your-hands-together-for-the-rs-500-crore-heroine_146578.html|title=Put your hands together for the Rs 500 crore heroine|date=20 نومبر 2013|publisher=Zee News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131216065736/http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/put-your-hands-together-for-the-rs-500-crore-heroine_146578.html|archivedate=16 دسمبر 2013|deadurl=no|accessdate=16 دسمبر 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اوہ [[سنجے لیلا بنسالی|سنجے لیلا بھنسالی]] دی ''[[گولیؤں کی راسلیلا رام-لیلا]]'' وچ آئٹم نمبر &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;رام چاہے لیلا&quot; وچ وی نظر آئی۔ چار دن تک چلے اس گانے وچ چوپڑہ نے اک ہم عصر مجورا نوں انجام دتا، جس وچ گنجھل دار ڈانس سٹیپ شامل سن۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-13/news-interviews/44028411_1_ranveer-singh-tattad-tattad-ram-leela|title=Ranveer ate every two hours to get 'Ram-Leela' look|author=Kotwani، Hiren|date=13 نومبر 2013|work=The Times of India|accessdate=20 نومبر 2013|archive-date=2013-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116095340/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-13/news-interviews/44028411_1_ranveer-singh-tattad-tattad-ram-leela|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

2014 وچ، چوپڑہ نے یش راج پھلمز دی رومانٹک ایکشن ڈرامہ ''غنڈے'' وچ لیڈ دی خواتین کردار نبھایا، جسنوں علی عباس ظفر نے ڈاریکٹ کیتا سی اتے فلم وچ [[رنویر سنگھ]]، [[ارجن کپور]] اتے عرفان خان مکھ کردار وچ سن۔ اسنے کلکتے دی اک [[کیبرے]] ڈانسر ''نندتا'' نوں درسایا۔ 1970 دے دہاکے وچ سیٹ، فلم دو ودھیا متراں دی کہانی دسدی اے جو نندتا نال پیار وچ پے جاندے ہن۔ ''غنڈے'' نے دنیا بھر وچ {{INR}}1 بلیئن (US $ 14 ملیان) توں ودھ دی کمائی کیتی اتے باکس آفس دی سفلتا بن گئی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/articles/540092/20140223/gunday-box-office-collection-100-crore-ranveer.htm|title='Gunday' Box Office Collection: Ranveer-Arjun Starrer Grosses 100 Crore Worldwide|author=Seshagiri، Sangeetha|date=23 فروری 2014|work=International Business Times|accessdate=25 فروری 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140223153527/http://www.ibtimes.co.in/articles/540092/20140223/gunday-box-office-collection-100-crore-ranveer.htm|archivedate=23 فروری 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ اگلی وار پنج وار دے عالمی چیمپین اتے اولمپک کانسی تمغہ جیتو [[میری قوم]] دی جیونی فلم [[میری قوم (فلم)|میری قوم]] وچ مکھ کردار نبھایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/bollywood/mary-kom-wrapped-up-1.1333535|title=Mary Kom wrapped up|date=16 مئی 2014|newspaper=Gulf News|accessdate=24 مئی 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140525195124/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/bollywood/mary-kom-wrapped-up-1.1333535|archivedate=25 مئی 2014}}&lt;/ref&gt; کردار دی تیاری لئی، اسنے قوم ماں نال سماں بتایا اتے چار مہینے مکیبازی دی سکھلائی لئی۔&lt;ref name=&quot;kom&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-28/news-interviews/35387423_1_priyanka-chopra-mary-kom-olympic-medallist|title=Priyanka Chopra to live like Mary Kom|date=28 نومبر 2012|work=The Times of India|accessdate=28 نومبر 2012|series=''Mumbai Mirror''|archivedate=2013-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510085904/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-28/news-interviews/35387423_1_priyanka-chopra-mary-kom-olympic-medallist}}&lt;/ref&gt; فلم دا پریمیئر 2014 ٹورانٹو انٹرنیشنل فلم پھیسٹیول اُتے کیتا گیا، جس وچ آلوچکاں توں چنگی تجزیہ حاصل ہوئی اتے اس دی کارگزاری نے بہت تعریف کیتی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priyanka-chopra-s-mary-kom-biopic-receives-good-response-2018385|title=Priyanka Chopra's 'Mary Kom' biopic receives good response|date=13 ستمبر 2014|work=Daily News and Analysis|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140913124531/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priyanka-chopra-s-mary-kom-biopic-receives-good-response-2018385|archivedate=13 ستمبر 2014|deadurl=no|accessdate=6 ستمبر 2014|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thestar.com/entertainment/tiff/2014/09/04/priyanka_chopra_channeled_her_grief_into_making_mary_kom.html|title=Priyanka Chopra channeled her grief into making Mary Kom|last=Gerster|first=Jane|date=4 ستمبر 2014|work=The Star|accessdate=6 ستمبر 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140906143927/http://www.thestar.com/entertainment/tiff/2014/09/04/priyanka_chopra_channeled_her_grief_into_making_mary_kom.html|archivedate=6 ستمبر 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; ہالیوڈّ رپورٹر دے دبورہ ینگ نے فلم دی سکرینپلے دی تنقید کیتی پر چوپڑہ دی &quot;اداکارہ دے طور اُتے چوپڑہ دی تعریف کیتی کہ اوہ اس طرحاں دی کٹھور سیٹ اپاں اتے قابو پا لیندی اے، اتے پنچ دے بعد پنچ، اصلی بھاونا نال سکرین نوں بھردی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/mary-kom-toronto-review-730682|title=‘Mary Kom’: Toronto Review|author=Young، Deborah|date=6 ستمبر 2014|work=[[The Hollywood Reporter]]|accessdate=11 جولائی 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170511044240/http://www.hollywoodreporter.com/review/mary-kom-toronto-review-730682|archivedate=11 مئی 2017|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; آؤٹلک دی نمرتا جوشی نے کیہا کہ چوپڑہ دی ایمانداری اتے نمرتاپورن کارگزاری نے کام دے &quot;درڑتا دے نال-نال اس دی کمزوری، اتے اسرکھیا&quot; نوں ساہمنے لیاندا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article/mary-kom/291859|title=Mary Kom&amp;nbsp;؛– Namrata Joshi|publisher=''[[Outlook (magazine)|Outlook]]''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141010163524/http://www.outlookindia.com/article/Mary-Kom/291859|archivedate=10 اکتوبر 2014|deadurl=no|accessdate=29 اکتوبر 2014|df=}}&lt;/ref&gt; ''میری کام'' باکس آفس اُتے {{INR}}1.04 بلیئن (14 ملیان امریکی ڈالر) دی آمدن دے نال وپاری سفلتا دے طور تے ابھری۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/opinion/breaking-the-myths-about-box-office-hits-114103100306_1.html|title=Breaking the myths about box office hits|author=Dasgupta، Surajeet|date=31 اکتوبر 2014|work=Business Standard|accessdate=15 اپریل 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101042630/http://www.business-standard.com/article/opinion/breaking-the-myths-about-box-office-hits-114103100306_1.html|archivedate=1 نومبر 2014}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے سبتوں ودھیا کردار وچ سبتوں ودھیا اداکارہ لئی سرووتم اداکارہ، پروڈیوسر گلڈ فلم اوارڈ لئی سکرین اوارڈ جتیا اتے سبتوں ودھیا اداکارہ لئی فلمفیئر اوارڈ لئی اک ہور نامزدگی حاصل کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/120115-screen-awards-2015-live/|title=Highlights: 21st Life OK Screen Awards: Shahid Kapoor، Priyanka Chopra win Best Actor، 'Queen' Best Film|last=Sharma|first=Sarika|date=14 جنوری 2015|work=The Indian Express|accessdate=14 جنوری 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150114125840/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/120115-screen-awards-2015-live/|archivedate=14 جنوری 2015|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/7757|title=Winners of 10th Renault Star Guild Awards|date=12 جنوری 2015|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150113031302/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/7757|archivedate=13 جنوری 2015|deadurl=no|accessdate=14 جنوری 2015|df=}}&lt;/ref&gt;

=== امریکی فلم اتے ٹیلیوژن وچ پھلار (2015-حال) ===
[[File:Priyanka Chopra at Dil Dhadakne Do promotions.jpg|link=[[:en:File:Priyanka Chopra at Dil Dhadakne Do promotions]]۔jpg|right|thumb|2015 وچ [[دل دھڑکنے دو|''دل دھڑکنے دو''&lt;nowiki/&gt;']] دے پرچار ویلے چوپڑہ|236x236px]]
2015 وچ چوپڑہ نے [[جویا اختر]] دی اک کامیڈی ڈرامہ '[[دل دھڑکنے دو|''دل دھڑکنے دو''&lt;nowiki/&gt;']] وچ اداکار، [[انیل کپور]]، [[شیفالی شاہ]]، رنویر سنگھ، [[انوشکا شرما]] اتے [[فرحان  اختر]] نال کیتا۔ ایہہ فلم اک پنجابی پروار دی کہانی دسدی اے، جو ماپیاں دی 30 ویں ورھےگنڈھ مناؤن لئی کروز سفر اُتے اپنے پروار اتے دوستاں نوں سدا دندے ہن۔ اسنے اک کامیاب صنعت کار اتے وڈے بچے عائشہ مہرا دی کردار نبھایا۔ د ٹیلیگراگ دے پرتم ڈی۔ گپیؤ نے چوپڑہ لئی لکھیا کہ، &quot;باڈی لینگوئیز توں ماپیا گیا بھاشن […] اس قسم دی ڈونگھائی نوں درساؤندی اے جس نال اوہ اج دیاں اپنیاں لائیناں اتے پاتراں نوں لیا سکدی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1150606/jsp/t2/story_24124.jsp|title=Review: Of Her Three Films، Dil Dhadakne Do Is Not Zoya's Worst Film But Her Third Best Film|author=Gupta، Pratim D.|date=6 جون 2015|work=The Telegraph|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701010110/http://www.telegraphindia.com/1150606/jsp/t2/story_24124.jsp|archivedate=1 جولائی 2015|deadurl=no|accessdate=7 جون 2015|df=}}&lt;/ref&gt; اس دے الٹ، [[دی انڈین ایکسپریس|انڈین ایکسپریس]] دی شبرا گپتا نے ٹپنی کیتی کہ ایہہ اسدے لئی &quot;تھوڑا گندہ ہون دا سماں اے؛ ایہہ ساریاں صاف ستھریاں کرداراں اسنوں سنجمی بنا رہیاں ہن۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/dil-dhadakne-do-movie-review/|title=Dil Dhadakne Do movie review: Heart develops a big beat for Mr and Mrs Mehra|author=Gupta، Shubhra|date=7 جون 2015|work=The Indian Express|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180112015424/http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/dil-dhadakne-do-movie-review/|archivedate=12 جنوری 2018|deadurl=no|accessdate=11 جولائی 2018}}&lt;/ref&gt; دل دھڑکنے دو نوں سبھ توں ودھیا ''اینسبیل کاسٹ'' لئی سکرین اوارڈ ملیا اتے چوپڑہ نوں سکرین اوارڈ، آئیفا اوارڈ اتے سبتوں ودھیا اداکارہ لئی پروڈیوسر گلڈ فلم اوارڈ لئی نامزد کیتا گیا۔&lt;ref name=&quot;Screen 2016&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/screen-awards-2016-complete-list-of-winners-1263815|title=Screen Awards 2016: Complete List of Winners|author=Ghosh، Raya|publisher=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160110051251/http://movies.ndtv.com/bollywood/screen-awards-2016-complete-list-of-winners-1263815|archivedate=10 جنوری 2016|deadurl=no|accessdate=9 جنوری 2016|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GUILD2016&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/9444|title=Nominations for 11th Renault Star Guild Awards|publisher=[[Bollywood Hungama]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160330050155/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/9444|archivedate=30 مارچ 2016|deadurl=no|accessdate=21 دسمبر 2015|df=}}&lt;/ref&gt;

چوپڑہ نے ایبیسی سٹوڈیوز نال ٹیلینٹ ہولڈنگ ڈیل سائن کیتی اتے بعد وچ امریکن تھرلر سیریز ''کوانٹکو'' وچ کلاکار الیکس پیریش دا کردار نبھایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/priyanka-chopra-inks-talent-deal-758610|title=Bollywood Star Priyanka Chopra Inks Talent Deal With ABC|last=Goldberg|first=Lesley|date=17 دسمبر 2014|work=[[The Hollywood Reporter]]|accessdate=20 دسمبر 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219035054/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/priyanka-chopra-inks-talent-deal-758610|archivedate=19 دسمبر 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://deadline.com/2015/02/priyanka-chopra-cast-quantico-brent-sexton-runner-1201382428/|title=Priyanka Chopra Joins ABC's 'Quantico'؛ Brent Sexton In 'Runner'|date=26 فروری 2015|accessdate=2 مارچ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150301135753/http://deadline.com/2015/02/priyanka-chopra-cast-quantico-brent-sexton-runner-1201382428/|archivedate=1 مارچ 2015|deadurl=no|website=[[Deadline Hollywood]]|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://deadline.com/2015/05/the-catch-jenna-bans-family-kings-prophets-boom-la-crime-wicked-city-quantico-series-abc-1201422660/|title=ABC Picks Up Dramas 'The Catch'، Jenna Bans، 'Kings &amp; Prophets'، 'Boom'، 'L.A. Crime' &amp; 'Quantico' To Series|last=Andreeva|first=Nellie|date=7 مئی 2015|website=Deadline Hollywood|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509202533/http://deadline.com/2015/05/the-catch-jenna-bans-family-kings-prophets-boom-la-crime-wicked-city-quantico-series-abc-1201422660/|archivedate=9 مئی 2015|deadurl=no|accessdate=8 مئی 2015|df=}}&lt;/ref&gt; اس سیریز دا 27 اپریل 2015 نوں ایبیسی تے پریمیئر کیتا گیا سی اتے چوپڑہ اک امریکی نیٹورک ڈرامہ لڑی دی سرخی کرن والی پہلی دکھنی ایشیائی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/robcain/2015/10/01/priyanka-chopra-breaks-new-ground-for-indian-actors-in-america/|title=Priyanka Chopra Breaks New Ground For Indian Actors In America|author=Cain، Rob|date=1 اکتوبر 2015|work=[[Forbes]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001224135/http://www.forbes.com/sites/robcain/2015/10/01/priyanka-chopra-breaks-new-ground-for-indian-actors-in-america/|archivedate=1 اکتوبر 2015|deadurl=no|accessdate=1 اکتوبر 2015|df=}}&lt;/ref&gt; اس لڑی نوں ٹیلیوژن آلوچکاں توں ودھیا تجزیہ ملی اتے چوپڑہ دی کارگزاری دی تعریف کیتی گئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/tv/quantico/s01/|title=Quantico: Season 1|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151129004310/http://www.rottentomatoes.com/tv/quantico/s01|archivedate=29 نومبر 2015|deadurl=no|accessdate=12 جنوری 2016|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.metacritic.com/tv/quantico|title=Quantico – Season 1 Reviews|publisher=[[Metacritic]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105234111/http://www.metacritic.com/tv/quantico|archivedate=5 جنوری 2016|deadurl=no|accessdate=12 جنوری 2016|df=}}&lt;/ref&gt; [[نیویارک ٹائیمز|د نیویارک ٹائیمز]] دے ''جیمز پنووجک'' نے چوپڑہ نوں شو دے &quot;سبھ توں مضبوط انسانی جائداد&quot; دے طور تے دسیا اتے کیہا کہ &quot;اوہ ترنت کرشمئی اتے کمانڈرنگ اے&quot;۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/09/25/arts/television/review-quantico-flips-between-jousting-fbi-recruits-and-a-terrorist-attack.html|title=Review: ‘Quantico’ Flips Between Jousting F.B.I. Recruits and a Terrorist Attack|date=24 ستمبر 2015|work=The News York Times|accessdate=13 جنوری 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150927215613/http://www.nytimes.com/2015/09/25/arts/television/review-quantico-flips-between-jousting-fbi-recruits-and-a-terrorist-attack.html|archivedate=27 ستمبر 2015|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے ''کوانٹکو'' وچ اسدے کردار لئی اک نویں ٹی وی سیریز وچ پسندیدہ اداکارہ لئی ''پیپلز چوائس اوارڈ'' حاصل کیتا اتے پیپلز چوائس اوارڈ جتن والی پہلی دکھنی ایشیئن اداکارہ بن گئی۔&lt;ref name=&quot;peoples1&quot;&gt;{{cite news|url=http://blog.peopleschoice.com/2016/01/07/peoples-choice-awards-2016-priyanka-chopra-acceptance-speech/|title=Priyanka Chopra Is ‘Overwhelmed’ After Becoming First South Asian Actress To Win A People’s Choice Award|author=Gocobachi، Pamela|date=7 جنوری 2016|accessdate=12 جنوری 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112005058/http://blog.peopleschoice.com/2016/01/07/peoples-choice-awards-2016-priyanka-chopra-acceptance-speech/|archivedate=12 جنوری 2016|deadurl=yes|publisher=[[People's Choice Awards]]|df=}}&lt;/ref&gt; اگلے سال چوپڑہ نے پسندیدہ ڈراماتمک ٹیوی اداکارہ لئی دوجا پیپلز چوائس اوارڈ جتیا۔&lt;ref name=&quot;peoples2&quot;&gt;{{cite web|url=http://blog.peopleschoice.com/2017/01/18/peoples-choice-awards-2017-winners/|title=People's Choice Awards 2017: Full List Of Winners|date=18 جنوری 2017|publisher=People's Choice Awards|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170120023620/http://blog.peopleschoice.com/2017/01/18/peoples-choice-awards-2017-winners/|archivedate=20 جنوری 2017|deadurl=yes|accessdate=21 جنوری 2017|df=}}&lt;/ref&gt; 2018 وچ تن سیزناں دے بعد کوانٹکو نوں ردّ کر دتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/abc-cancels-designated-survivor-quantico-1105949|title='Designated Survivor' and 'Quantico' Canceled at ABC|last=Goldberg|first=Leslie|date=11 مئی 2018|work=The Hollywood Reporter|accessdate=11 مئی 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180512004548/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/abc-cancels-designated-survivor-quantico-1105949|archivedate=12 مئی 2018|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

چوپڑہ نے سنجے لیلا بھنسالی دے تریخی رومانس دے ناٹک [[باجیراؤ مستانی (فلم)|باجیراؤ مستانی]] وچ مراٹھا جنرل [[پیشوا]] [[باجیراؤ I|باجیراؤ]] دی پہلی بیوی کاشیبائی نوں پیش کیتا۔ فلم نوں مثبت سمیکھیاواں ملیاں اتے چوپڑہ نوں اس دی کارگزاری لئی تعریف ملی، کئی سمیکھئکاں نے اسنوں چوپڑہ دی اج تک دی سبھ توں بہترین کارگزاری وجوں منیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.firstpost.com/bollywood/bajirao-mastani-review-this-is-the-best-film-of-2015-2550464.html|title=Bajirao Mastani review: This gloriously epic Priyanka، Deepika and Ranveer-starrer is the best film of 2015|author=Jha، Subhash K|date=19 دسمبر 2015|publisher=[[Firstpost]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160408221423/http://www.firstpost.com/bollywood/bajirao-mastani-review-this-is-the-best-film-of-2015-2550464.html|archivedate=8 اپریل 2016|deadurl=no|accessdate=19 دسمبر 2015|df=}}&lt;/ref&gt; راجیو مسند نے لکھیا کہ، &quot;فلم نوں پرینکا چوپڑہ دے کاشیبائی وچ کھیڈن اتے ہاسے دی شاندار سپشٹتا توں فائدہ ملیا اے۔ چوپڑہ پاتر وچ شاندارتا لیاؤدی اے، اتے ووہارک روپ وچ فلم نوں چوری کر لیندی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rajeevmasand.com/reviews/our-films/grace-period/|title=Grace Period|author=Masand، Rajeev|date=18 دسمبر 2015|publisher=RajeevMasand.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151220223100/http://www.rajeevmasand.com/reviews/our-films/grace-period/|archivedate=20 دسمبر 2015|deadurl=no|accessdate=20 دسمبر 2015|df=}}&lt;/ref&gt; فلم نقاد راجا سین نے منیا کہ چوپڑہ کول مکھ کردار نہ ہون دے باو جود، فلم دی ملکیت سی اتے لکھیا کہ، &quot;چوپڑہ دے حصے وچ بہت ہی زبردست سی، اس دی عقل مندی نال پرگٹاوے والیاں اکھاں دا بولنا اتے اسدی بنا بکواس دے مراٹھی تال لاجواب سی۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-priyanka-ranveer-are-terrific-in-bajirao-mastani/20151218.htm|title=Review: Priyanka، Ranveer are terrific in Bajirao Mastani|last=Sen|first=Raja|date=18 دسمبر 2015|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151220070433/http://www.rediff.com/movies/review/review-priyanka-ranveer-are-terrific-in-bajirao-mastani/20151218.htm|archivedate=20 دسمبر 2015|deadurl=no|accessdate=20 دسمبر 2015|df=}}&lt;/ref&gt; اک وڈی وپاری سفلتا، ''باجیراؤ مستانی'' نے باکس آفس اُتے {{INR}}3.5 بلیئن (49 ملیان امریکی ڈالر) دی کمائی کیتی اتے اوہ وڈیاں بھارتی فلماں وچوں اک بن گئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/box-office/special-features/id/552|title=Box Office: Worldwide Collections of Bajirao Mastani|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222015910/http://www.bollywoodhungama.com/box-office/special-features/id/552|archivedate=22 دسمبر 2015|deadurl=no|accessdate=12 جنوری 2015|df=}}&lt;/ref&gt; اس دی کارگزاری لئی، اس نے فلمفیئر اوارڈ، آئیفا اوارڈ اتے سبتوں ودھیا معاون اداکار لئی سکرین اوارڈ جتیا اتے اک پرمکھ کردار وچ بیسٹ ایکٹر لئی پروڈیوسر گلڈ فلم اوارڈ لئی نامزدگی حاصل کیتی۔&lt;ref name=&quot;Screen 20162&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/screen-awards-2016-complete-list-of-winners-1263815|title=Screen Awards 2016: Complete List of Winners|author=Ghosh، Raya|publisher=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160110051251/http://movies.ndtv.com/bollywood/screen-awards-2016-complete-list-of-winners-1263815|archivedate=10 جنوری 2016|deadurl=no|accessdate=9 جنوری 2016|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Filmfare2016&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.filmfare.com/news/full-list-of-winners-of-the-61st-britannia-filmfare-awards-11841.html|title=Full list of winners of the 61st Britannia Filmfare Awards|date=15 جنوری 2016|work=Filmfare|accessdate=16 جنوری 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160316165017/http://www.filmfare.com/news/full-list-of-winners-of-the-61st-britannia-filmfare-awards-11841.html|archivedate=16 مارچ 2016|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GUILD20162&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/9444|title=Nominations for 11th Renault Star Guild Awards|publisher=[[Bollywood Hungama]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160330050155/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/9444|archivedate=30 مارچ 2016|deadurl=no|accessdate=21 دسمبر 2015|df=}}&lt;/ref&gt;

2016 وچ، چوپڑہ نے [[پرکاش جھا]] دے سماجی ناٹک ''جےَ گنگاپانی'' وچ پولیس افسر وجوں کم کیتا۔ ''دِ ہندو'' لئی لکھدے ہوئے نمراتا جوشی نے سوچیا کہ، اوہ &quot;آف-کلر، فلم دے زیادہتر حصہ وچ نہ-دلچسپی اتے نہ-شامل دکھائی دے رہی اے&quot;۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/jai-gangaajal-review-priyanka-chopra-prakash-jha/article8316012.ece|title=Jai Gangaajal: Copping the drama|author=Joshi، Namrata|date=5 مارچ 2016|work=The Hindu|accessdate=11 جولائی 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180731065031/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/jai-gangaajal-review-priyanka-chopra-prakash-jha/article8316012.ece|archivedate=2018-07-31}}&lt;/ref&gt; فلم وپاری طور اُتے ناکام رہی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://boxofficeindia.com/movie.php؟movieid=3237|title=Jai Gangaajal|publisher=Box Office India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171008025344/http://boxofficeindia.com/movie.php؟movieid=3237|archivedate=8 اکتوبر 2017|deadurl=no|accessdate=11 جولائی 2018}}&lt;/ref&gt; اسنے اگلی فلم اساری کمپنی ''پرپل پیبل پکچرز'' دے ماتحت مراٹھی کامیڈی ڈرامہ ''وینٹیلیٹر'' تیار کیت، جسنے 64 ویں قومی فلم اوارڈ وچ تن انعام جتے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/priyanka-chopra-s-ventilator-bags-3-national-awards-117040700504_1.html|title=Priyanka Chopra's 'Ventilator' bags 3 National Awards|date=7 اپریل 2017|work=Business Standard|accessdate=7 اپریل 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170407234259/http://www.business-standard.com/article/news-ians/priyanka-chopra-s-ventilator-bags-3-national-awards-117040700504_1.html|archivedate=7 اپریل 2017|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اگلے سال، چوپڑہ نے [[ڈوین جانسن|ڈوین جونسن]] اتے [[زیک ایپھرون]] نال ''سیتھ گورڈن'' دے ایکشن کامیڈی ''بیواچ'' وچورتکنیک ''وکٹوریا لیڈز'' دے کردار نال ہالیوڈّ وچ شروعات کیتی۔ اسنوں انیانپورن تجزیہ حاصل ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/baywatch|title=Baywatch Reviews|publisher=Metacritic|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170520021508/http://www.metacritic.com/movie/baywatch|archivedate=20 مئی 2017|deadurl=no|accessdate=23 مئی 2017}}&lt;/ref&gt; [[پھوربز|پھوربس]] دے ''سکوٹ مانڈیلسن'' نے لکھیا، &quot;چوپڑہ نےولن دے روپ وچ بہت مزہ کیتا، پر اوہ فلم دے اخیر تک بیکگراؤنڈ وچ رہندی اے اتے اصل وچ فلم دے اخیر اُتے صرف اک ہی وڈا مورت حاصل کردی اے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2017/05/23/review-dwayne-johnson-and-zac-efrons-baywatch-is-a-laughless-disaster/#52da41834f9b|title=Review: Dwayne Johnson And Zac Efron's 'Baywatch' Is A Laughless Disaster|author=Mendelson، Scott|date=23 مئی 2017|work=[[Forbes]]|accessdate=23 مئی 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523160217/https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2017/05/23/review-dwayne-johnson-and-zac-efrons-baywatch-is-a-laughless-disaster/#52da41834f9b|archivedate=23 مئی 2017|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; ''بیواچ'' اتری امریکہ وچ اک وپاری سفلتا نہیں سی پر فلم نے غیرملکی بازاراں وچ بہتر مظاہرہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://deadline.com/2017/07/baywatch-box-office-success-overseas-despite-flop-in-america-1202123612/|title=Why ‘Baywatch’ Is Catching A $100M+ Wave Overseas Despite Taking A Bath In U.S.|author=Tartaglione، Nancy|date=7 جولائی 2017|work=[[Deadline Hollywood]]|accessdate=11 جولائی 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180123185614/https://deadline.com/2017/07/baywatch-box-office-success-overseas-despite-flop-in-america-1202123612/|archivedate=23 جنوری 2018|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; 2018 دے سانڈینس فلم پھیسٹیول نے چوپڑہ دی اگلی امریکی فلم ''اے کڈ لایق جیک''،نوں چنھت کیتا۔ ایہہ فلم لنگ وبھنتا بارے اک ڈرامہ اے، جس وچ چوپڑہ نے [[جم پارسنس|جم پارسونز]] اتے کلیئر ڈینس نال کم کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://deadline.com/2018/02/a-kid-like-jake-movie-jim-parsons-claire-danes-ifc-films-deal-sundance-1202276241/|title=IFC Films Acquires Sundance Pic ‘A Kid Like Jake’|last=Hipes|first=Patrick|date=1 فروری 2018|work=Deadline Hollywood|accessdate=1 فروری 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180202071751/http://deadline.com/2018/02/a-kid-like-jake-movie-jim-parsons-claire-danes-ifc-films-deal-sundance-1202276241/|archivedate=2 فروری 2018|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; ''ویریٹی'' دے ''ایمی نکولسن'' نے اسدی &quot;سوہنی موجودگی&quot; دی تعریف کیتی پر اس نے سوچیا کہ اس دے کردار نے فلم وچ بہت گھٹ ملّ جوڑیا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://variety.com/2018/film/reviews/a-kid-like-jake-review-1202679732/|title=Film Review: ‘A Kid Like Jake’|author=Nicholson، Amy|date=28 جنوری 2018|work=Variety|accessdate=11 جولائی 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615114726/https://variety.com/2018/film/reviews/a-kid-like-jake-review-1202679732/|archivedate=15 جون 2018|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

==== آؤن والے پراجیکٹ ====
چوپڑہ نے ''ٹوڈ سٹراس-شکلسن'' دی رومانٹک کامیڈی ''ایس'نٹ اٹ اٹ رومانٹک'' اُتے کم پورا کر لیا اے، جس وچ [[لیام ہیمسورتھ]]، [[ریبل ولسن]] اتے ایڈم ڈیون نے اداکاری کیتا اے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.comingsoon.net/movies/news/866875-production-begins-on-new-line-romantic-comedy-isnt-it-romantic|title=Production begins on New Line romantic comedy، Isn’t It Romantic؟|author=Perry، Spencer|date=10 جولائی 2017|accessdate=11 جولائی 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170710225942/http://www.comingsoon.net/movies/news/866875-production-begins-on-new-line-romantic-comedy-isnt-it-romantic|archivedate=10 جولائی 2017|deadurl=no|publisher=[[ComingSoon.net]]}}&lt;/ref&gt; اوہ سونالی بوس دے جیونی ناٹک ''سکائی ایز پنک'' وچ پھرہان اختر نال اک الھڑ عمر دی سپیکر ''ائیشا چودھری''، جسدی موت پلمنری پھائیبروسس نال ہو جاندی اے، دے ماپیاں دا کردار نبھائیگی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-shonali-bose-s-the-sky-is-pink-to-reunite-dil-dhadakne-do-couple-priyanka-chopra-farhan-akhtar-2635207|title=Shonali Bose's 'The Sky Is Pink' to reunite Dil Dhadakne Do couple Priyanka Chopra-Farhan Akhtar|date=10 جولائی 2018|work=Daily News and Analysis|accessdate=11 جولائی 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711152005/http://www.dnaindia.com/bollywood/report-shonali-bose-s-the-sky-is-pink-to-reunite-dil-dhadakne-do-couple-priyanka-chopra-farhan-akhtar-2635207|archive-date=11 جولائی 2018|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے ایکشن فلم ''کاؤبواؤ ننجا وکینگ'' وچ [[کرس پریٹ]] نال ابھنی کرن وچ عزم ظاہر کیتی اے اتے اتے گورڈن دے عدالت دے ناٹک ''تلیا'' وکیلا ''ونیتا گپیؤ'' نوں وچ پیش کریگی، ایہہ اک غیر-فکشن کتاب ''تلیا : ریس، کوکین اتے کرپشن (2005)'' دی انوکولتا اے جو 1999 دے نسلی بے انصافی معاملے اُتے مشتمل سی، جو اسے نام دے شہر وچ ہویا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://variety.com/2018/film/news/priyanka-chopra-chris-pratt-cowboy-ninja-viking-1202888322/|title=Priyanka Chopra to Star Opposite Chris Pratt in ‘Cowboy Ninja Viking’|last=Kroll|first=Justin|date=30 جولائی 2018|work=Variety|accessdate=31 جولائی 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/seth-gordon-direct-tulia-story-notorious-racial-injustice-case-1028276|title=Seth Gordon to Direct 'Tulia،' Story of Notorious Racial Injustice Case (Exclusive)|date=10 اگست 2017|work=The Hollywood Reporter|accessdate=18 ستمبر 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170821171454/http://www.hollywoodreporter.com/amp/news/seth-gordon-direct-tulia-story-notorious-racial-injustice-case-1028276|archivedate=21 اگست 2017|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.filmfare.com/news/priyanka-chopra-will-be-seen-in-a-role-of-a-dynamic-lawyer-in-her-next-hollywood-film-23458.html|title=Priyanka Chopra will be seen in a role of a dynamic lawyer in her next Hollywood film|date=31 اگست 2017|work=Filmfare|access-date=18 ستمبر 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831203238/https://www.filmfare.com/news/priyanka-chopra-will-be-seen-in-a-role-of-a-dynamic-lawyer-in-her-next-hollywood-film-23458.html|archive-date=31 اگست 2017|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; اوہ اپنی پروڈکشن کمپنی دے ماتحت کئی بولیاں وچ اک درجن توں ودھ کھیتری فلماں بنا رہی اے اتے اوہ [[مادھری دیکشت]] دے جیون تے مشتمل ایبیسی دے لئی اک سٹکام دا ترقی کر رہا اے، جس لئی اوہ اک ایگزیکٹیو اتپادک دے طور تے کم کریگی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priyanka-chopra-to-produce-two-bengali-films-2386736|title=Priyanka Chopra to produce two Bengali films|author=Kbr، Upala|date=8 اپریل 2017|work=Daily News and Analysis|accessdate=8 اپریل 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170408172744/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priyanka-chopra-to-produce-two-bengali-films-2386736|archivedate=8 اپریل 2017|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-woman-power-priyanka-chopra-announces-three-regional-films-to-be-helmed-by-female-directors-2318106|title=Woman Power: Priyanka Chopra announces three regional films to be helmed by female directors|date=10 فروری 2017|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 فروری 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170212063434/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-woman-power-priyanka-chopra-announces-three-regional-films-to-be-helmed-by-female-directors-2318106|archivedate=12 فروری 2017|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/revealed-priyanka-chopras-next-production-blend-maharashtrian-south-indian-cultures/|title=REVEALED: Priyanka Chopra’s next production is a blend of Maharashtrian-South Indian cultures|date=18 جنوری 2017|accessdate=10 فروری 2017|publisher=Bollywood Hungama}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2017/07/priyanka-chopra-madhuri-dixit-bollywood-abc-sitcom|title=Priyanka Chopra Is Developing a Sitcom Based on the Life of Bollywood Superstar Madhuri Dixit|author=Stefansky، Emma|date=29 جولائی 2017|work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|accessdate=12 اگست 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180427054727/https://www.vanityfair.com/hollywood/2017/07/priyanka-chopra-madhuri-dixit-bollywood-abc-sitcom|archivedate=27 اپریل 2018|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

== سنگیت پیشہ ==
چوپڑہ دا مکھ ووکل اثر اس دے پیؤ سی، جس نے گانے وچ اسدی دلچسپی ترقی یافتہ کرن وچ مدد کیتی سی۔&lt;ref name=&quot;Rediff1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-priyanka-chopra-in-my-city/20120914.htm؟print=true|title=Priyanka: I never thought I could sing|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508231400/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-priyanka-chopra-in-my-city/20120914.htm؟print=true|archivedate=8 مئی 2013|deadurl=no|accessdate=6 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/berlin-2012-priyanka-chopra-talks-291369|title=Berlin 2012: Priyanka Chopra Talks About Movies Transcending Cultural and Language Barriers (Q&amp;A)|author=Bhushan، Nyay|date=15 فروری 2012|work=The Hollywood Reporter|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120830114759/http://www.hollywoodreporter.com/news/berlin-2012-priyanka-chopra-talks-291369|archivedate=30 اگست 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے اپنے پیجنٹری کریئر دے شروع وچ اپنی گاؤن دی صلاحیت ورت لئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://divanee.com/2011/08/11/priyanka-chopras-foray-into-music-with-lady-gaga٪E2٪80٪99s-management/|title=Priyanka Chopra's Foray into Music with Lady Gaga's Management|author=Tabani، Saniya|date=11 اگست 2011|work=[[Divanee Magazine]]|accessdate=31 اگست 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903012220/http://divanee.com/2011/08/11/priyanka-chopras-foray-into-music-with-lady-gaga٪E2٪80٪99s-management/|archivedate=3 ستمبر 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اس دی پہلی رکارڈنگ، تمل فلم ''تھمزان'' (2002) وچ گیت &quot;التھائی کلاتھے&quot; سی، جو اسنے اپنے ڈریکٹر اتے سہِ-ستارے، ''وجی'' (جس نے اس دے سیٹ اُتے گائکی دیکھی سی) دے زور پاؤن تے گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20020128/eyecathers.html|title=Eyecatchers&amp;nbsp;؛— She's Getting Vocal|date=28 جنوری 2002|work=India Today|accessdate=16 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130725150804/http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20020128/eyecathers.html|archivedate=25 جولائی 2013|deadurl=yes|publisher=Digital Today|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے اپنی فلم ''کرم'' (2005) وچ &quot;ٹنکا ٹنکا&quot; لئی پلیبیک گاؤن توں انکار کر دتا کیونکہ اوہ اپنے اداکاری دے کریئر اُتے دھیان مرتکز کرن نوں ترجیح دندی سی، پر بعد وچ اس گانے نوں ٹیلیوژن پروگرام 'سا رے گ ما پا' تے لائو گایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-24/tv/28237147_1_playback-piggy-chops-priyanka-chopra|title=Priyanka sings live on TV!|date=24 ستمبر 2010|work=The Times of India|accessdate=4 اپریل 2011|archivedate=2013-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510085351/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-09-24/tv/28237147_1_playback-piggy-chops-priyanka-chopra}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے ''بلپھّ ماسٹر! (2005)'' لئی اک انرلیز گیت گایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/the-reluctant-singer/1022671/|title=The Reluctant Singer|author=Chattopadhyay، Pallavi|date=27 اکتوبر 2012|work=The Indian Express|accessdate=9 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121030022528/http://www.indianexpress.com/news/the-reluctant-singer/1022671|archivedate=30 اکتوبر 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اگست 2011 وچ ''یونیورسل سنگیت سمو''ہ نے چوپڑہ نال ''دیسیہٹز'' دے عالمی بھر دے رکارڈنگ سمجھوتے اُتے ہستاکھر کیتے۔ سودا نے اشارہ دتا کہ اس دا پہلا سٹوڈیؤ ایلبم اتری امریکہ دے انسسکوک رکارڈاں ولوں اتے آئیلینڈ رکارڈاں ولوں ہور کتے رلیز کیتا جاویگا۔&lt;ref name=&quot;HR1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/universal-music-group-signs-bollywood-219569|title=Universal Music Group Signs Bollywood Star Priyanka Chopra to Global Deal|author=Bhushan، Nyay|date=5 اگست 2011|work=The Hollywood Reporter|accessdate=31 اگست 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120430141501/http://www.hollywoodreporter.com/news/universal-music-group-signs-bollywood-219569|archivedate=30 اپریل 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Priyanka Chopra at Reliance Digital.JPG|thumb|upright|''ان مائی سٹی'' دے پرچار ویلے چوپڑہ]]جولائی 2012 وچ چوپڑہ [[لاس اینجلس]] وچ واقع اک منورنجن اتے کھیڈ ایجنسی ''کرئیٹو آرٹسٹز ایجنسی'' نالر کرن والی پہلی بالیوڈّ سٹار بن گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/bollywood-actress-priyanka-chopra-signed-caa-287524|title=CAA Signs Its First Bollywood Star|author=Bhushan، Nyay|date=2 جولائی 2012|work=The Hollywood Reporter|accessdate=20 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114044716/http://www.hollywoodreporter.com/news/bollywood-actress-priyanka-chopra-signed-caa-287524|archivedate=14 نومبر 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اپنی ایلبم اُتے کم کرن لئی امریکہ امریکہ دی سفر کردیاں چوپڑہ نے سیم ویٹرج، میتھیو کوما اتے [[جے سین]] نال ملکے کم کیتا۔ ایلبم [[ریڈون]] ولوں تیار کیتی گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.digitalspy.com/bollywood/news/a392157/bollywood-star-priyanka-chopra-in-the-studio-with-redone.html|title=Bollywood Star Priyanka Chopra in the Studio With RedOne|author=Baker، Steven|date=7 جولائی 2012|work=[[Digital Spy]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121024115148/http://www.digitalspy.com/bollywood/news/a392157/bollywood-star-priyanka-chopra-in-the-studio-with-redone.html|archivedate=24 اکتوبر 2012|deadurl=no|accessdate=30 نومبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;latimes&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2012/nov/20/entertainment/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120|title=Bollywood's Priyanka Chopra as pioneering pop act in U.S.|last=Kennedy|first=Gerrick D.|date=20 نومبر 2012|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=7 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130108120827/http://articles.latimes.com/2012/nov/20/entertainment/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120|archivedate=8 جنوری 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اس دا پہلا سنگل، &quot;ان مائی سٹی&quot; بھارت وچ پورا گانا رلیز ہون توں 12 گھنٹے بعد، 13 فروری 2012 نوں امریکہ وچ اینئیپھئیل نیٹورک وچ ارمبھ ہویا،&lt;ref name=&quot;rel&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-to-release-debut-song-for-Indian-fans-first/Article1-926437.aspx|title=Priyanka Chopra to release debut song for Indian fans first|author=Singh، Prashant|date=8 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=14 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120910212012/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-to-release-debut-song-for-Indian-fans-first/Article1-926437.aspx|archivedate=10 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt; &quot;ان مائی سٹی&quot; وچ امریکی ریپر ''ول آئی ایم'' نے وی کم کیتا؛ سہِ-لکھاری چوپڑہ مطابق،&lt;ref name=&quot;latimes2&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2012/nov/20/entertainment/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120|title=Bollywood's Priyanka Chopra as pioneering pop act in U.S.|last=Kennedy|first=Gerrick D.|date=20 نومبر 2012|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=7 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130108120827/http://articles.latimes.com/2012/nov/20/entertainment/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120|archivedate=8 جنوری 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; گانا اسدے ان-ستھر بچپن اتے اک چھوٹی جہی لڑکی توں اک سیلبرٹی بننتک اس دی سفر توں راغب سی۔&lt;ref name=&quot;inspire2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-first-single-inspired-by-her-life/Article1-925965.aspx|title=Priyanka Chopra first single inspired by her life|author=Bakshi، Dibyojyoti|date=7 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=16 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120908124028/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Music/Priyanka-Chopra-first-single-inspired-by-her-life/Article1-925965.aspx|archivedate=8 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt; گیت نے آلوچکاں توں مشرت سمیکھیاواں حاصل کیتیاں، اتے بھارت وچ وپاری سفلتا حاصل کیتی؛ اس نے اپنے پہلے ہفتے وچ 130،000 توں ودھ کاپیاں ویچیاں، ہندی پوپ چارٹ وچ سبھ توں اپر ہویا اتے تنّ-تہائی پلیٹنم مصدقہ کیتا گیا۔&lt;ref name=&quot;latimes3&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2012/nov/20/entertainment/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120|title=Bollywood's Priyanka Chopra as pioneering pop act in U.S.|last=Kennedy|first=Gerrick D.|date=20 نومبر 2012|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=7 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130108120827/http://articles.latimes.com/2012/nov/20/entertainment/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120|archivedate=8 جنوری 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DS2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.digitalspy.com/bollywood/news/a454543/priyanka-chopra-releases-video-for-william-duet-in-my-city.html|title=Priyanka Chopra releases video for will.i.am duet 'In My City'|author=Joshi، Priya|date=30 جنوری 2013|publisher=[[Digital Spy]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130202092327/http://www.digitalspy.com/bollywood/news/a454543/priyanka-chopra-releases-video-for-william-duet-in-my-city.html|archivedate=2 فروری 2013|deadurl=no|accessdate=27 فروری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; امریکہ امریکہ وچ ''نیلسن ساؤنڈسکین'' مطابق پہلے ہفتے وچ 5،000 ڈجیٹل ڈاؤنلوڈ نال گانا ناکام سی اتے اسنوں ریڈیو پلے نہیں ملی۔&lt;ref name=&quot;latimes4&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2012/nov/20/entertainment/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120|title=Bollywood's Priyanka Chopra as pioneering pop act in U.S.|last=Kennedy|first=Gerrick D.|date=20 نومبر 2012|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=7 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130108120827/http://articles.latimes.com/2012/nov/20/entertainment/la-et-ms-1120-bollywood-pop-20121120|archivedate=8 جنوری 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اکتوبر 2012 وچ، گانے نے پیپلز چوائس ایوارڈز انڈیا وچ بیسٹ انٹرنیشنل ڈیبیو اوارڈ جتیا۔&lt;ref name=&quot;pca&quot;&gt;{{cite web|url=http://businessofcinema.com/news/gorgeous-chopra-sisters-priyanka-and-parineeti-perform-at-peoples-choice-awards/53236|title=Gorgeous Chopra Sisters: Priyanka And Parineeti Perform At People's Choice Awards|date=31 اکتوبر 2012|publisher=Business of Cinema|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121108043736/http://businessofcinema.com/news/gorgeous-chopra-sisters-priyanka-and-parineeti-perform-at-peoples-choice-awards/53236|archivedate=8 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=28 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; دسمبر 2012 وچ، [[عالمی سنگیت انعام]] وچ اسنوں (&quot;ان مائی سٹی&quot;) لئی: بیسٹ فیمیل آرٹسٹ، بیسٹ سونگ اتے بیسٹ ویڈیو دیاں تن نامزدگیاں ملیاں۔&lt;ref&gt;World Music Awards nominations for Priyanka Chopra:

٭ Female Artist:{{cite web|url=http://www.worldmusicawards.com/؟page_id=17#!worlds-best-female-artist/c9px|title=World's Best Female Artist|publisher=[[World Music Awards]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CkGSzOqX؟url=http://www.worldmusicawards.com/؟page_id=26|archivedate=8 دسمبر 2012|deadurl=yes|accessdate=10 دسمبر 2012|df=}}
٭ Song:{{cite web|url=http://www.worldmusicawards.com/؟page_id=26#!worlds-best-song/ct9a|title=World's Best Song|publisher=World Music Awards|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CkFuJhMV؟url=http://www.worldmusicawards.com/؟page_id=17|archivedate=8 دسمبر 2012|deadurl=yes|accessdate=10 دسمبر 2012|df=}}
٭ Video:{{cite web|url=http://www.worldmusicawards.com/#!worlds-best-video/cdjm|title=World's Best Video|publisher=World Music Awards|archiveurl=https://archive.is/20121216155313/http://www.worldmusicawards.com/|archivedate=16 دسمبر 2012|deadurl=yes|accessdate=10 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; اس نے ساؤتھ ایشیئن میڈیا، مارکیٹنگ اتے اینٹرٹینمینٹ ایسوسی ایشن توں امریکہ وچ اک پرمکھ ریکارڈ سودا جتن والی پہلی بالیوڈّ اداکارہ بنن لئی ''ٹریلبلزر'' انعام حاصل کیتا۔&lt;ref name=&quot;bday26&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz|date=17 جولائی 2012|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=3 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|archivedate=18 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نوں 'ایریز'، اک ایمّ ڈی ایمّ گیت، اُتے وی پردرشت کیتا گیا سی، جو امریکی ڈیجے اتے پروڈیوسر ڈیؤ دِ چینموکرس ولوں تیار کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/٪22priyanka-chopra-features-in-chainsmokers-album٪22/1034894/|title=Priyanka Chopra features in 'Chainsmokers' album|date=22 نومبر 2012|work=The Indian Express|accessdate=27 نومبر 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;iTunes release&quot;&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/erase-feat.-priyanka-chopra/id580669727|title=Erase ft. Priyanka Chopra&amp;nbsp;؛– Single by The Chainsmokers|publisher=[[iTunes Store]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121206082842/https://itunes.apple.com/us/album/erase-feat.-priyanka-chopra/id580669727|archivedate=6 دسمبر 2012|deadurl=no|accessdate=5 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;

جولائی 2013 وچ، چوپڑہ نے سنگیت ویڈیو نال اپنا دوسرا سنگل &quot;اینگجوٹک&quot; نوں امریکی ریپر [[پٹبل (ریپر)|پٹبل]] نال جاری کیتا۔&lt;ref name=&quot;exotic&quot;&gt;{{cite web|url=http://ryanseacrest.com/2013/06/21/priyanka-chopra-makes-music-magic-with-pitbull-redone-on-exotic/|title=Priyanka Chopra Makes Music Magic With Pitbull، RedOne on 'Exotic'|author=Perricone، Kathleen|date=21 جون 2013|publisher=[[On Air with Ryan Seacrest (radio)|On Air with Ryan Seacrest]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130624233708/http://ryanseacrest.com/2013/06/21/priyanka-chopra-makes-music-magic-with-pitbull-redone-on-exotic/|archivedate=24 جون 2013|accessdate=25 جون 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/priyanka-chopras-second-single-exotic-is-topping-charts/1140108/|title=Priyanka Chopra's second single Exotic is topping charts|author=Goyal، Divya|date=10 جولائی 2013|work=The Indian Express|accessdate=10 جولائی 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130714131841/http://www.indianexpress.com/news/priyanka-chopras-second-single-exotic-is-topping-charts/1140108|archivedate=14 جولائی 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://perezhilton.com/2013-07-11-priyanka-chopra-pitbull-exotic-music-video-premiere-sexy-beach|title=Pitbull Makes Sexy Beach Vid With Exotic Bollywood Queen Priyanka Chopra! See It HERE!|date=11 جولائی 2013|publisher=PerezHilton.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130713074643/http://perezhilton.com/2013-07-11-priyanka-chopra-pitbull-exotic-music-video-premiere-sexy-beach|archivedate=13 جولائی 2013|deadurl=no|accessdate=12 جولائی 2013|df=}}&lt;/ref&gt; 27 جولائی، 2013 نوں &quot;اینگجوٹک&quot; ڈانس / الیکٹرانک ڈجیٹل سونگس چارٹ اُتے نمبر 11 اُتے اتے بلبورڈ ڈانس / الیکٹرونک گانے اُتے 16 نمبر رہا۔&lt;ref name=&quot;DanceDigital&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/charts/2013-07-27/dance-electronic-digital-songs|title=Dance/Electronic Digital Songs : جولائی 27، 2013|work=Billboard|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130815024206/http://www.billboard.com/charts/2013-07-27/dance-electronic-digital-songs|archivedate=15 اگست 2013|deadurl=no|accessdate=24 جولائی 2013|df=}}&lt;/ref&gt; ایہہ گانا کینیڈیئن ہوٹ 100 دے چارٹ اُتے 74'ویں نمبر اُتے وی رہا۔ بلبورڈ ہوٹ ڈانس کلبّ دیاں گانیاں دے چارٹ اُتے &quot;اینگجوٹک&quot; دی شروعات 44 نمبر اُتے ہوئی اتے ایہہ 12 تے نمبر پجّ گیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/5638240/chart-highlights-luke-bryan-scores-his-highest-debut-ever-on-country-airplay|title=Chart Highlights: Luke Bryan Scores His Highest Debut Ever on Country Airplay Chart|author=Caulfield، Keith|date=5 اگست 2013|work=Billboard|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131024063027/http://www.billboard.com/articles/news/5638240/chart-highlights-luke-bryan-scores-his-highest-debut-ever-on-country-airplay|archivedate=24 اکتوبر 2013|deadurl=no|accessdate=28 اکتوبر 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اسدا تیجا سنگل، بونی رائٹ دا ''&quot;آئی کانٹ میک یو لوَ می&quot;'' دا کور اپریل 2014 وچ رلیز کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/music/priyanka-chopra-has-her-heart-broken-in-i-can-t-make-you-love-me-video-516892|title=Priyanka Chopra Has Her Heart Broken In I Can't Make You Love Me Video|author=Dhingra، Manisha|date=1 مئی 2014|publisher=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140501164948/http://movies.ndtv.com/music/priyanka-chopra-has-her-heart-broken-in-i-can-t-make-you-love-me-video-516892|archivedate=1 مئی 2014|accessdate=5 مئی 2014}}&lt;/ref&gt; گانے دا ویڈیو اسے ویلے جاری کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/black-eyed-peas-give-a-thumbs-up-to-priyanka-chopras-i-cant-make-you-love-me/|title=Black Eyed Peas give a thumbs up to Priyanka Chopra's 'I Can't Make You Love Me'|author=Goyal، Divya|date=1 مئی 2014|work=The Indian Express|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202154201/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/black-eyed-peas-give-a-thumbs-up-to-priyanka-chopras-i-cant-make-you-love-me/|archivedate=2 فروری 2017|deadurl=no|accessdate=12 فروری 2017|df=}}&lt;/ref&gt; ایہہ گیت ''بلبورڈ ہوٹ ڈانس / الیکٹرانک ساؤنڈز چارٹ''' تے 28 نمبر اُتے پہنچ گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/biz/search/charts؟f٪5B0٪5D=ts_chart_artistname٪3A٪2Apriyanka٪20chopra٪2A|title=Artist Charts Search: Priyanka Chopra|work=Billboard Chart Search|archiveurl=https://www.webcitation.org/6PV56TSnt؟url=http://www.billboard.com/biz/search/charts؟f٪5B0٪5D=ts_chart_artistname٪3A٪2Apriyanka٪20chopra٪2A&amp;f٪5B1٪5D=ss_bb_type٪3Achart_item&amp;type=2&amp;artist=priyanka٪20chopra|archivedate=11 مئی 2014|deadurl=yes|accessdate=9 مارچ 2015|df=}}&lt;/ref&gt;

چوپڑہ دا بالیوڈّ وچ اک [[پٹھورتی گلوکار|پلیئبیک گلوکار]] دے طور اُتے پہلا گانا سی &quot;چورو&quot;، ''میری قوم (2014)'' دی اک [[لوری]] سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/When-Priyanka-Chopra-sang-a-lullaby/articleshow/41667703.cms|title=When Priyanka Chopra sang a lullaby|author=Bhattacharya، Roshmila|date=4 ستمبر 2014|work=The Times of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140908171947/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/When-Priyanka-Chopra-sang-a-lullaby/articleshow/41667703.cms|archivedate=8 ستمبر 2014|deadurl=no|accessdate=10 اکتوبر 2014|df=}}&lt;/ref&gt; 2015 وچ، اسنے ''دل دھڑکنے دو'' داسرلیکھ گانا، ''پھرہان اختر'' نال گایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/dil-dhadakne-do-title-song-out-today-singer-priyanka-chopra-counts-down-757433|title=Dil Dhadakne Do Title Song Out Today؛ Singer Priyanka Chopra Counts Down|author=Blaggan، Ishita|date=23 اپریل 2015|accessdate=18 نومبر 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119061738/http://movies.ndtv.com/bollywood/dil-dhadakne-do-title-song-out-today-singer-priyanka-chopra-counts-down-757433|archivedate=19 نومبر 2016|deadurl=no|publisher=NDTV|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے ''وینٹیلیٹر'' (2016) لئی اک پرموشنل گانا ریکارڈ کیتا اتے &quot;بابا&quot; نال [[مراٹھی بولی]] دے پلیبیک گانے دی شروعات کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.news18.com/news/movies/priyanka-chopras-song-baba-for-the-film-ventilator-is-a-beautiful-tribute-to-fathers-1307831.html|title=Priyanka Chopra's Song 'Baba' for the Film 'Ventilator' Is a Beautiful Tribute to Fathers|date=3 نومبر 2016|accessdate=18 نومبر 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119062015/http://www.news18.com/news/movies/priyanka-chopras-song-baba-for-the-film-ventilator-is-a-beautiful-tribute-to-fathers-1307831.html|archivedate=19 نومبر 2016|deadurl=no|publisher=News18|df=}}&lt;/ref&gt; 2017 وچ، چوپڑہ نے &quot;ینگ اینڈ فری&quot;، اک ایڈیئیمّ گیت جو اس نے لکھیا وی سی، لئی اک آسٹریلیئن ڈیجے ''جیڈ سپارکس'' نال تعاون کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/dance/7897984/will-sparks-priyanka-chopra-young-and-free|title=Will Sparks Teams Up With Priyanka Chopra on 'Young and Free': Exclusive|author=Bein، Kat|date=11 اگست 2017|work=Billboard|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170814062051/http://www.billboard.com/articles/news/dance/7897984/will-sparks-priyanka-chopra-young-and-free|archivedate=14 اگست 2017|deadurl=no|accessdate=12 اگست 2017}}&lt;/ref&gt;

== سماج سیوی کم ==
چوپڑہ اپنی فاؤنڈیشن &quot;پریانکا چوپڑہ فاؤنڈیشن فار ہیلتھ اینڈ ایجوکیشن&quot; دے راہیں کئی کارناں دی حمایت کردی اے، جو سکھیا اتے صحتَ دے کھیتراں وچ دیش بھر وچ غیر ادھکارت بچیاں نوں مدد حاصل کرن لئی کم کردی اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Priyanka Chopra named Campaign Ambassador for 'NDTV-Vedanta Our Girls Our Pride'|url=http://www.ndtv.com/india-news/priyanka-chopra-named-campaign-ambassador-for-ndtv-vedanta-our-girls-our-pride-532110|publisher=NDTV|date=19 اگست 2013|accessdate=2 فروری 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151007032953/http://www.ndtv.com/india-news/priyanka-chopra-named-campaign-ambassador-for-ndtv-vedanta-our-girls-our-pride-532110|archivedate=7 اکتوبر 2015}}&lt;/ref&gt; اوہ فاؤنڈیشن دے کم لئی فنڈ دین لئی اسدی کمائی دا 10 فیصد دان کردی اے، اتے بھارت وچ ستر بچیاں لئی تعلیمی اتے ڈاکٹری خرچے ادا کردی اے، جس وچ پنجاہ کڑیاں ہن۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Priyanka Chopra's Secret Triumph: How the Quantico Star Is Helping Kids Go to School |url=http://www.glamour.com/story/quantico-star-priyanka-chopra-on-education |author=Hayasaki، Erika |work=[[Glamour (magazine)|Glamour]] |date=17 مارچ 2016 |accessdate=23 اپریل 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160423000137/http://www.glamour.com/story/quantico-star-priyanka-chopra-on-education |archivedate=23 اپریل 2016 |df=}}&lt;/ref&gt; [[ناریواد|فیمینسٹ]] ہون کرکے، اوہ عامَ طور اُتے اسقاط حمل اتے [[عورت سکھیا|لڑکیاں لئی سکھیا]] دے حمایت دے مدعیاں اُتے بولدی اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Educating the girl child is most important |url=http://madeinatlant.powweb.com/priyanka_chopra/interview2.htm |publisher=Atlantis International |accessdate=2 دسمبر 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513100310/http://madeinatlant.powweb.com/priyanka_chopra/interview2.htm |archivedate=13 مئی 2013 |df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.firstpost.com/bollywood/priyanka-cries-gender-inequality-wants-more-pay-for-actresses-1563635.html|title=Priyanka cries gender inequality، wants more pay for actresses|date=10 جون 2014|publisher=Firstpost|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140713202735/http://www.firstpost.com/bollywood/priyanka-cries-gender-inequality-wants-more-pay-for-actresses-1563635.html|archivedate=13 جولائی 2014|accessdate=2 فروری 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibnlive.com/news/movies/i-am-an-extremely-proud-feminist-priyanka-chopra-1180609.html|title=I am an extremely proud feminist: Priyanka Chopra|author=Press Trust of India|date=23 دسمبر 2015|publisher=CNN-IBN|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160202180950/http://www.ibnlive.com/news/movies/i-am-an-extremely-proud-feminist-priyanka-chopra-1180609.html|archivedate=2 فروری 2016|accessdate=2 فروری 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/need-a-re-look-into-womens-rights-in-the-country-priyanka-chopra-609728|title=Need a re-look into women's rights in the country: Priyanka Chopra|author=Press Trust of India|date=25 دسمبر 2012|publisher=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160202175942/http://movies.ndtv.com/bollywood/need-a-re-look-into-womens-rights-in-the-country-priyanka-chopra-609728|archivedate=2 فروری 2016|accessdate=2 فروری 2016}}&lt;/ref&gt; 2006 وچ، [[ایبے]] اُتے &quot;چوپڑہ دے نال اک دن&quot; دی نلامی کیتی گئی سی؛ کمائی اک غیر سرکاری ادارہ ''ننھی کلی'' نوں دان کیتی گئی سی، جو کہ بھارت وچ لڑکیاں نوں سکھیا دین وچ مدد کردی اے۔&lt;ref name=&quot;ebay&quot;&gt;{{cite press release|title=eBay India unveils the eBay Style Diva 2006|url=http://pages.ebay.in/community/aboutebay/news/pressreleases/consumer/priyanka_chopra.html|publisher=[[eBay]]|date=10 اگست 2006|accessdate=13 فروری 2013|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202154104/http://pages.ebay.in/community/aboutebay/news/pressreleases/consumer/priyanka_chopra.html|archivedate=2 فروری 2014|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے [[2004 ہند مہاساگر بھوچال اتے سنامی]] پیڑتاں لئی فنڈ جٹاؤن لئی۔ 2005 ہیلپ! ٹیلیتھون کنسورٹ ورگیاں ہور چیرٹیاں دی حمایت کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1050208/asp/nation/story_4351693.asp|title=Bollywood unites to present caring face|date=8 فروری 2005|work=The Telegraph|accessdate=13 دسمبر 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118103831/http://www.telegraphindia.com/1050208/asp/nation/story_4351693.asp|archivedate=18 جنوری 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;

اسنے 2006 توں [[یونیسیف|یونیسیف]] دے نال کم کیتا اے، عوامی سیوا دیاں اعلاناں نوں ریکارڈ کیتا اے اتے بچیاں دے حقاں اتے لڑکیاں دی سکھیا نوں اتساہت کرن والے میڈیا پینل دی چرچہ وچ حصہ لیا اے اتے بال حقاں دے کانفرنس دی 20 ویں ورھےگنڈھ مناؤن وچ وی حصہ لیا۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-234085904.html|title=Bollywood Actress Priyanka Chopra Becomes UNICEF National Ambassador|date=10 اگست 2013|newspaper=States News Service|accessdate=5 اپریل 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509115239/http://www.highbeam.com/doc/1G1-234085904.html|archivedate=9 مئی 2013|deadurl=no|publisher=State News Service|df=}}{{Subscription required|via=HighBeam}}&lt;/ref&gt; 10 اگست 2010 نوں اسنوں بال حقاں لئی قومی یونیسیپھ گڈول راجسفیر دے طور تے تعینات کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unicef.org/media/media_55497.html|title=Bollywood Actress Priyanka Chopra becomes UNICEF National Ambassador|date=10 اگست 2010|publisher=[[UNICEF]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020123305/http://www.unicef.org/media/media_55497.html|archivedate=20 اکتوبر 2013|deadurl=no|accessdate=5 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/priyanka-for-girls-education-as-unicef-ambassador/658577/|title=Priyanka for girls' education as UNICEF ambassador|date=10 اگست 2010|work=The Indian Express|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121029172110/http://www.indianexpress.com/news/priyanka-for-girls-education-as-unicef-ambassador/658577|archivedate=29 اکتوبر 2012|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; یونیسیپھ دے نمائندے کارین ہلسوپھ نے تعیناتی بارے کیہا: &quot;اوہ بچیاں اتے کشوراں ولوں اسدے کم بارے جوش بھرپور اے۔ سانوں نال بچیاں دے حقاں بارے اجے تک ساڈے نال کیتے اسدے کم اُتے مان اے اتے اسیں سارے اس گل تے بہت خوش ہاں کہ اسیں اکجٹّ ہو کے کم کراںگے تاں جو کوئی بچہ پچھے نہ رہِ جاوے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-2106098691.html|title=Priyanka Chopra becomes UNICEF National Ambassador|date=10 اگست 2010|work=Hindustan Times|accessdate=5 اپریل 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509105625/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2106098691.html|archivedate=9 مئی 2013|deadurl=no|df=}}{{Subscription required|via=HighBeam}}&lt;/ref&gt; 2009 وچ، اس نے [[کوہڑ]] دی سمجھ ودھاؤن لئی تنظیم ''ایلرٹ انڈیا'' لئی اک دستاویزی بنائی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://thediplomat.com/new-emissary/2009/11/10/top-actress-no-2-priyanka-chopra/|title=Top Actress No. 2&amp;nbsp;؛– Priyanka Chopra|author=Nakagawa، Ulara|date=10 نومبر 2009|work=[[The Diplomat]]|accessdate=12 فروری 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509203014/http://thediplomat.com/new-emissary/2009/11/10/top-actress-no-2-priyanka-chopra/|archivedate=9 مئی 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے ''کینسر پیشیٹ ایڈ ایسوسی ایشن (سی۔پی۔اے۔اے۔)'' غیر سرکاری ادارہ لئی فنڈ جٹاؤن لئی ڈزائنر [[منیش ملہوترا]] اتے ''شیان این سی'' چیرٹی فیشن شو لئی ماڈلنگ کیتی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/mumbai-fashion-show-spreads-awareness-about-cancer/1/203598.html|title=Mumbai fashion show spreads awareness about cancer|date=3 جولائی 2012|work=India Today|accessdate=28 نومبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304100449/http://indiatoday.intoday.in/story/mumbai-fashion-show-spreads-awareness-about-cancer/1/203598.html|archivedate=2016-03-04|deadurl=yes|df=}}&lt;/ref&gt; 2010 وچ چوپڑہ کئی مشہور ہستیاں وچوں اک سی جنہاں نے ''موتی ویو ٹرسٹ'' لئی پرچار دے سنیاے بنائے، جو عورتاں اتے لڑکیاں دے ہنسا اتے دروہار دے خلاف مہم تجربہ چلاؤندے ہن۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-bollywood-celebrities-to-support-pearls-wave-intitiave-on-women-against-violence-1347298|title=Bollywood celebrities to support Pearls Wave initiative on women against violence|date=13 فروری 2010|work=Daily News and Analysis|accessdate=3 فروری 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221030351/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-bollywood-celebrities-to-support-pearls-wave-intitiave-on-women-against-violence-1347298|archivedate=21 فروری 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے &quot;سیوَ دِ گرل چائیلڈ&quot; مہم وی شروع کیتی، جسدا مقصد لڑکیاں دے متعلق بھارتیاں دے نظریہ نوں بدلنا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/news/etc/priyanka-chopra-kicks-off-save-girl-child-campaign_612977.html|title=Priyanka Chopra kicks off 'Save Girl Child' campaign|date=10 مارچ 2012|publisher=Zee News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130523162534/http://zeenews.india.com/news/etc/priyanka-chopra-kicks-off-save-girl-child-campaign_612977.html|archivedate=23 مئی 2013|deadurl=no|accessdate=5 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; 2012 وچ چوپڑہ، اویکنگ یوتھ، اک نشہ چھڈاؤ پروگرام اُتے بولی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thesundayindian.com/en/videos/774/|title=Priyanka Chopra at Launch of 'Awakening Youth 2012' (video)|work=The Sunday Indian|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140330004602/http://www.thesundayindian.com/en/videos/774/|archivedate=30 مارچ 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Priyanka on the ramp for Mijwan fashion show.jpg|thumb|left|upright|مجوان فیشن شو لئی رینپ اُتے پرئنکا]]
چوپڑہ ماحول چیرٹیاں دی حامی اے اتے ''اینڈی ٹیوی'' لئی گرینتھون برانڈ امبیسڈر اے، جو ایکو-مترتا حمایت کرتا اتے بجلی دے سپلائی توں بناں دہاتی پنڈاں نوں سولر پاور حاصل کرن لئی اک پہل قدمی اے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2011/06/09/stories/2011060951860400.htm|title=Green agenda|author=Kumar، Anuj|date=9 جون 2011|work=The Hindu|accessdate=28 ستمبر 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130813153414/http://www.hindu.com/mp/2011/06/09/stories/2011060951860400.htm|archivedate=13 اگست 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اوہ ماحول متعلق مدعیاں بارے جاگروکتا ودھاؤن لئی [[آگرہ]] وچ [[یمنا دریا|یمنا ندی]] دے کنارے توں کوڑے نوں ہٹاؤن لئی اینیمیٹڈ ویڈیو وچ بچیاں نال ظاہر ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2010/feb/110210-Priyanka-Chopra-music-video-Animated-environmental-awareness.htm|title=Greenie Priyanka gets animated|author=Joshi، Tushar|date=11 فروری 2010|work=Mid Day|accessdate=13 فروری 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130615041051/http://www.mid-day.com/entertainment/2010/feb/110210-Priyanka-Chopra-music-video-Animated-environmental-awareness.htm|archivedate=15 جون 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2010/feb/110210-Priyanka-Chopra-music-video-Animated-environmental-awareness.htm|title=Greenie Priyanka gets animated|author=Joshi، Tushar|date=11 فروری 2010|work=Mid Day|accessdate=13 فروری 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130615041051/http://www.mid-day.com/entertainment/2010/feb/110210-Priyanka-Chopra-music-video-Animated-environmental-awareness.htm|archivedate=15 جون 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; گرینیتیم دے تیجے اتے چوتھے ایڈیشناں دوران، اسنے بجلی دی نیمت سپلائی لئی ستّ پنڈاں نوں اپنایا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/Greenathon-Bollywood-NDTV-light-up-a-Billion-lives-imagegallery-bollywood-lgirSucdjbg.html؟html=5|title=Greenathon: Bollywood، NDTV light up a 'Billion lives'|publisher=Sify|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110811082553/http://www.sify.com/movies/Greenathon-Bollywood-NDTV-light-up-a-Billion-lives-imagegallery-bollywood-lgirSucdjbg.html؟html=5|archivedate=11 اگست 2011|deadurl=no|accessdate=13 دسمبر 2011|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/srk-priyanka-adopt-villages/story-eI8ZrVTaGzGDlarnazfrYI.html|title=SRK، Priyanka adopt villages|date=23 مئی 2012|work=Hindustan Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160222215604/http://www.hindustantimes.com/entertainment/srk-priyanka-adopt-villages/story-eI8ZrVTaGzGDlarnazfrYI.html|archivedate=22 فروری 2016|deadurl=no|accessdate=2 فروری 2016|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے 2011 وچ اک معدہ باگھ اتے اک شیرنی 2012 نوں برسا جیوک پارک وچ گود لیا اتے اک سال لئی دوناں جانوراں دی دیکھبھال لئی بھگتان وی کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/ranchi/31983339_1_animal-adoption-zoo-authorities-lioness|title=After tigress، Priyanka adopts lioness Sundari|date=2 جون 2012|work=The Times of India|accessdate=5 ستمبر 2012|archivedate=2013-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510065204/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-02/ranchi/31983339_1_animal-adoption-zoo-authorities-lioness}}&lt;/ref&gt; انگ دان نوں پرپھلت کرن لئی، چوپڑہ نے اپنی موت توں بعد اپنے انگاں دان کرن دا وعدہ کیتا اتے 2012 وچ پٹرسبرگ میڈیکل سینٹر یونیورسٹی دے بالیوڈّ-تھیم وچ لور-ٹرانسپلانٹ پروگرام دی 20 ویں ورھےگنڈھ اُتے سہِ-مکھ سپیکر سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.indiatribune.com/index.php؟option=com_content&amp;view=article&amp;id=9610:urmc-celebrates-20-years-of-liver-transplants-bollywood-star-priyanka-chopra-to-grace-gala-banquet-as-keynote-speaker&amp;catid=25:community&amp;Itemid=457|title=URMC celebrates 20 years of liver transplants Bollywood star Priyanka Chopra to grace gala banquet as keynote speaker|work=[[India Tribune]]|accessdate=9 اکتوبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407051527/http://www.indiatribune.com/index.php؟option=com_content&amp;view=article&amp;id=9610٪3Aurmc-celebrates-20-years-of-liver-transplants-bollywood-star-priyanka-chopra-to-grace-gala-banquet-as-keynote-speaker&amp;catid=25٪3Acommunity&amp;Itemid=457|archivedate=7 اپریل 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-10/news-interviews/33736488_1_organ-donation-priyanka-chopra-pee-cee|title=Priyanka pledges to donate her organs|author=Kadam، Prachi|date=10 ستمبر 2012|work=The Times of India|accessdate=21 ستمبر 2012|archivedate=2012-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121101100506/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-10/news-interviews/33736488_1_organ-donation-priyanka-chopra-pee-cee}}&lt;/ref&gt;

اس نے اک کینسر وارڈ دا اساری کرن لئی ''ناناوتی ہسپتال'' نوں {{INR}}5 ملیان دا دان کیتا۔ ایہہ وارڈ اسدے سورگی پیؤ دے ناں اُتے اے اتے اسدا افتتاح اسنے 2013 وچ کیتا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Priyanka-Chopra-Bollywood-CancerDr-Ashok-Chopra/articleshow/24550457.cms؟|title=Priyanka Chopra donates Rs 50 lakh for cancer ward|date=22 اکتوبر 2013|work=The Times of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160202080551/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Priyanka-Chopra-Bollywood-CancerDr-Ashok-Chopra/articleshow/24550457.cms|archivedate=2 فروری 2016|deadurl=yes|accessdate=2 فروری 2016|df=}}&lt;/ref&gt; اسے سال، اسنے 'گرل رائزنگ' تنظیم دی ڈوکومینٹری فلم لئی انگریزی اتے ہندی وچ آواز دتی۔&lt;ref name=&quot;gr&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Priyanka-Chopra-joins-Anne-Hathaway-and-Selena-Gomez-in-a-documentary/articleshow/29883744.cms|title=Priyanka Chopra joins Anne Hathaway and Selena Gomez in a documentary|author=Thakkar، Mehul S|date=5 فروری 2014|work=The Times of India|accessdate=3 اپریل 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140304080248/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Priyanka-Chopra-joins-Anne-Hathaway-and-Selena-Gomez-in-a-documentary/articleshow/29883744.cms|archivedate=4 مارچ 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; بوسٹن دے ''ہائیناں کنوینشن سینٹر'' وکھے عالمی آگوُ کانفرنس دی 50 ویں ورھےگنڈھ لئی اسنوں [[گورڈن براؤن]]، [[سٹیو ووزنیاک]]، [[بل کلنٹن]] اتے [[چارلی بیکر]] نال بلاریاں وچوں اک وجوں بلایا گیا سی۔ اسنے سکھیا راہیں عورتاں نوں شکتیکرن، غیر-برابری اتے عورتاں لئی سکھیا دیاں چنوتیاں اُتے چرچہ کیتی اتے اسدے بھاشن لئی سروتیاں نے کھڑے ہو کے اسدا اعزاز کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bostonglobe.com/lifestyle/names/2015/02/15/education-anniversary-bash-attracts-bill-clinton-other-leaders/OySWnGuHrRzboIuD5DGmON/story.html|title=EF Education First bash draws Bill Clinton، others|author=Shanahan، Mark|date=15 فروری 2015|work=[[Boston Globe]]|accessdate=11 جولائی 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711120946/https://www.bostonglobe.com/lifestyle/names/2015/02/15/education-anniversary-bash-attracts-bill-clinton-other-leaders/OySWnGuHrRzboIuD5DGmON/story.html|archive-date=11 جولائی 2018|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/priyanka-chopra-shares-stage-with-bill-clinton/story-8hXuqma5H4pcn3kjpWqALL.html|title=Priyanka Chopra shares stage with Bill Clinton|author=Das، Anirban|date=15 فروری 2015|work=The Hindustan Times|accessdate=11 جولائی 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711185225/https://www.hindustantimes.com/bollywood/priyanka-chopra-shares-stage-with-bill-clinton/story-8hXuqma5H4pcn3kjpWqALL.html|archive-date=11 جولائی 2018|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے جوہن لینن دی &quot;امیجائین&quot; دے سنگیت ویڈیو وچ اسدی آواز دتی۔ [[کیٹی پیری]] اتے ''بلیک آئیڈ'' سمیت ہوراں گائکاں دے نال اس دی ویڈیو، اتے یونیسیف ولوں بال حقاں دے کنوینشن دی 25 ویں ورھےگنڈھ مناؤن لئی اک گلوبل مہم دے حصے وجوں بنایا گیا سی۔&lt;ref name=&quot;The Indian Express&quot;&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/priyanka-chopra-sings-john-lennons-imagine-for-unicef/|title=Priyanka Chopra Sings John Lennon's 'Imagine' For UNICEF|date=12 نومبر 2014|work=The Indian Express|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141215014415/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/priyanka-chopra-sings-john-lennons-imagine-for-unicef/|archivedate=15 دسمبر 2014|deadurl=no|accessdate=9 دسمبر 2014|df=}}&lt;/ref&gt;

بھارت دے وزیر اعظم [[نرندر مودی]] نے 2014 وچ [[سوچھ بھارت مہم]]، [[بھارت سرکار]] ولوں اک قومی صفائی مہم، لئی چوپڑہ نوں &quot;نورتن&quot; نامک نوں نامزد ویکتیاں وچوں اک وجوں چنیا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-10-02/news/54560275_1_clean-india-swachh-bharat-mission-priyanka-chopra|title='Swachh Bharat': Tendulkar، Priyanka Chopra، Aamir Khan accept PM Modi's 'Clean India' invite|date=2 اکتوبر 2014|work=The Economic Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150728052006/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-10-02/news/54560275_1_clean-india-swachh-bharat-mission-priyanka-chopra|archivedate=28 جولائی 2015|accessdate=2 فروری 2016}}&lt;/ref&gt; اسنے ممبئی وچ اک کوڑا-بھرے علاقے دی صفائی اتے مڑ-وسیبے کرکے مہم نوں حمایت دتا اتے لوکاں نوں صفائی رکھن دی اپیل کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/pm-narendra-modi-lauds-priyanka-chopras-innovative-swachh-bharat-abhiyaan/1/403490.html|title=PM Modi lauds Priyanka Chopra's innovative Clean India effort|date=24 نومبر 2014|work=India Today|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150327024832/http://indiatoday.intoday.in/story/pm-narendra-modi-lauds-priyanka-chopras-innovative-swachh-bharat-abhiyaan/1/403490.html|archivedate=27 مارچ 2015|accessdate=2 فروری 2016}}&lt;/ref&gt; 2015 وچ، اسنے &quot;الی&quot; نامک جیو-جنتو روبوٹ ہاتھی دے ''پیپل فار ایتھیکل ٹریٹمینٹ آف اینیملز'' (پیئیٹیئے)، جو امریکہ اتے یورپ دے سکولاں وچ ہاتھیاں اتے غلامی بارے بچیاں نوں سکھیا دین اتے لوکاں نوں سرکساں دا بائیکاٹ کرن لئی جگروکتا پھیلاؤندے ہن، نال کم کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/quantico-star-priyanka-chopra-teams-836175|title='Quantico' Star Priyanka Chopra Teams With PETA to Voice Mechanical Elephant|author=Gardner، Chris|date=3 نومبر 2015|work=The Hollywood Reporter|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224132600/http://www.hollywoodreporter.com/news/quantico-star-priyanka-chopra-teams-836175|archivedate=24 دسمبر 2015|accessdate=2 فروری 2016}}&lt;/ref&gt; دسمبر 2016 وچ چوپڑہ نوں یونسپھ دے گڈول امبیسڈر دے روپ وچ تعینات کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/586374/priyanka-chopra-becomes-unicefs-global.html|title=Priyanka Chopra becomes UNICEF's Global Goodwill Ambassador|date=13 دسمبر 2016|work=Deccan Herald|accessdate=13 دسمبر 2016}}&lt;/ref&gt; سال 2017 وچ، اس نے سماجی کماں لئی اسدے یوگدان لئی سماجی نیاں لئی ''مدر ٹیریسا میموریال اوارڈ'' حاصل کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/121217/priyanka-chopra-receives-mother-teresa-memorial-award-for-social-justice.html|title=Priyanka Chopra receives Mother Teresa Memorial award for social justice|date=12 دسمبر 2017|work=Deccan Chronicle|accessdate=15 دسمبر 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171215055243/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/121217/priyanka-chopra-receives-mother-teresa-memorial-award-for-social-justice.html|archivedate=15 دسمبر 2017|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

== ہور کم ==

=== ٹیلیوژن پیشکاری اتے منچ مظاہرہ ===
[[File:IPL 5 pohoto(11).jpg|thumb|upright|2012 وچ چوپڑہ [[انڈین پریمیئر لیگ]] اُتے مظاہرہ کردے ہوئے]]

2007 وچ چوپڑہ مس انڈیا مقابلے وچ ججاں دے پینل وچ سی۔ اس نے کیہا، &quot;مس انڈیا ہمیشہ خاص بنے رہنگے، ایہہ اوہ تھاں اے جتھے ایہہ سبھ میرے لئی شروع ہویا۔ اتے ہو سکدا اے کہ جے میں تاج نہیں جتیا ہندا تاں ایہہ اوہ تھاں ہندی جتھے ایہہ سبھ ختم ہو گیا ہندا۔&quot;&lt;ref name=&quot;mi-special&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/MirchMasala/Miss-India-is-special-for-Priyanka/Article1-214555.aspx|title=Miss India is special for Priyanka|date=9 اپریل 2007|work=Hindustan Times|accessdate=15 مارچ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120712101922/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/MirchMasala/Miss-India-is-special-for-Priyanka/Article1-214555.aspx|archivedate=12 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; اسنے مس ورلڈ 2009 وچ اک ججّ وجوں کم کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/Miss+World+will+not+change+the+world:+Priyanka+Chopra/1/74933.html|title=Miss World will not change the world: Priyanka Chopra|date=14 دسمبر 2009|work=India Today|accessdate=28 نومبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180103080134/http://indiatoday.intoday.in/story/Miss+World+will+not+change+the+world:+Priyanka+Chopra/1/74933.html|archivedate=2018-01-03|deadurl=yes|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/InterviewsCinema/With-seven-awards-it-s-been-a-fantastic-start-Priyanka-Chopra/Article1-397523.aspx|title=With seven awards، it's been a 'fantastic' start: Priyanka Chopra|date=6 اپریل 2009|work=Hindustan Times|accessdate=16 مارچ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120712035549/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/InterviewsCinema/With-seven-awards-it-s-been-a-fantastic-start-Priyanka-Chopra/Article1-397523.aspx|archivedate=12 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; اسنے بھارت دی آزادی دی 60 ویں ورھےگنڈھ دا جشن منا راے''این ڈی ٹی ٹی وی'' شو جےَ جوان دے خاص ایپیسوڈ لئی پوربی بھارت دے ٹینگا وچ جوان فوجاں دا دورہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/video/player/jai-jawan/jai-jawan-with-priyanka-chopra/16141|title=Jai Jawan with Priyanka Chopra (video)|date=15 اگست 2007|publisher=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120904132825/http://www.ndtv.com/video/player/jai-jawan/jai-jawan-with-priyanka-chopra/16141|archivedate=4 ستمبر 2012|deadurl=no|accessdate=5 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;

2010 وچ، اسنے کلرز چینل اُتے ریالٹی شو ''پھیئر پھیکٹر: کھتروں کے کھلاڑی'' دی تیجی سیزن دی میزبانی کیتی جو پچھلے میزبان اکشے کمار توں لیا گیا سی۔&lt;ref name=toiff&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-24/news-interviews/28285017_1_priyanka-chopra-stunts-fear-factor |title=Priyanka is Hitler in Brazil |work=The Times of India |date=24 اگست 2010 |accessdate=7 مئی 2013 |archivedate=2013-06-16 |archiveurl=https://archive.today/20130616021215/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-24/news-interviews/28285017_1_priyanka-chopra-stunts-fear-factor }}&lt;/ref&gt; مکابلیبازاں دے مطابق، لڑی دی میزبانی وچ، چوپڑہ &quot;اک سچیتک تاناشاہی وچ پرورعنصر ہو گئی سی&quot;،اتے لگاتار مکابلیبازاں نوں کم کرن لئی راغب کردی سی۔&lt;ref name=&quot;toiff2&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-24/news-interviews/28285017_1_priyanka-chopra-stunts-fear-factor|title=Priyanka is Hitler in Brazil|date=24 اگست 2010|work=The Times of India|accessdate=7 مئی 2013|archivedate=2013-06-16|archiveurl=https://archive.today/20130616021215/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-24/news-interviews/28285017_1_priyanka-chopra-stunts-fear-factor}}&lt;/ref&gt; ایہہ ثابت کرن لئی کہ اے اوہ پچھلے دو سیزناں دی میزبانی کرن والے اکشے کمار نوں ٹکر دے سکدی اے، اسنے اپنے خود دے زیادہ تر سٹنٹ ادا کیتے ہن۔&lt;ref name=&quot;toiff3&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-24/news-interviews/28285017_1_priyanka-chopra-stunts-fear-factor|title=Priyanka is Hitler in Brazil|date=24 اگست 2010|work=The Times of India|accessdate=7 مئی 2013|archivedate=2013-06-16|archiveurl=https://archive.today/20130616021215/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-24/news-interviews/28285017_1_priyanka-chopra-stunts-fear-factor}}&lt;/ref&gt; شو دی شروعاتی ریٹنگ۔پچھلے دو سیزناں دے وچ سبھ توں اپر رہی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Khatron-Ke-Khiladi-3-opening-TRP-ratings-breaks-record/Article1-600561.aspx|title=Khatron Ke Khiladi 3 TRPs break record|date=15 ستمبر 2010|work=Hindustan Times|accessdate=28 ستمبر 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100918001655/http://www.hindustantimes.com/Khatron-Ke-Khiladi-3-opening-TRP-ratings-breaks-record/Article1-600561.aspx|archivedate=18 ستمبر 2010|agency=Indo-Asian News Service}}&lt;/ref&gt; مظاہرہ دی آلوچکاں نے تعریف کیتی اتے ٹیلیوژن تے سبھ توں بااثر شروعات کرن لئی اسنوں انڈین ٹیلی اوارڈ ملیا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2010/jul/190710-Priyanka-Chopra-Brazil-اگست-15-Khatron-Ke-Khiladi.htm|title=Priyanka to leave for Brazil on Aug 15 for Khatron Ke Khiladi|date=19 جولائی 2010|work=Mid Day|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130615021927/http://www.mid-day.com/entertainment/2010/jul/190710-Priyanka-Chopra-Brazil-اگست-15-Khatron-Ke-Khiladi.htm|archivedate=15 جون 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k10/winners.php|title=The Tenth Indian Telly Awards|publisher=[[Indian Telly Awards]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016040245/http://tellyawards.indiantelevision.com/y2k10/winners.php|archivedate=16 اکتوبر 2013|accessdate=5 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt; فروری 2016 وچ، چوپڑہ نے [[88ویں اکادمی انعام]] وچ بیسٹ فلم ایڈیٹنگ لئی انعام پیش کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/oscars-2016-priyanka-chopra-debut-bollywood-friends-fans-congratulate-twitter-kamal-haasan/|title=Watch: Priyanka Chopra presents the Oscar for Best Film Editing|date=29 فروری 2016|work=The New Indian Express|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160301093540/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/oscars-2016-priyanka-chopra-debut-bollywood-friends-fans-congratulate-twitter-kamal-haasan/|archivedate=1 مارچ 2016|deadurl=no|accessdate=29 فروری 2016|df=}}&lt;/ref&gt;

چوپڑہ نے کئی عالمی ٹور اتے سنگیت سماروحاں وچ حصہ لیا اے اس نے دنیا پروگرام دے ٹور، &quot;ٹینپٹیشنس 2004&quot; وچ حصہ لیا اتے 19 سٹیج شو وچ ہور بالیوڈّ اداکاراں (شاہ رخ خان، [[صیف علی خان]]، [[رانی مکھرجی]]، پرٹی زنٹا اتے [[ارجن رامپال]] سمیت) نال کم کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/Temptation-2004-imagegallery-events-jdwmFcichfa.html؟html=5|title=Temptation 2004|publisher=Sify|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114044716/http://www.sify.com/movies/Temptation-2004-imagegallery-events-jdwmFcichfa.html؟html=5|archivedate=14 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=19 مارچ 2011|df=}}&lt;/ref&gt; 2011 وچ اوہ دکھنی افریقہ دے [[ڈربن]] وچ بھارت-دکھنی افریقہ دے دی دوستی 150 سال دے جشن وچ [[شاہد کپور]] اتے شاہ رخ خان نال پھرینڈشپ کنسورٹ وچ شامل ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://gulfnews.com/life-style/general/priyanka-chopra-namaste-south-africa-1.742494|title=Priyanka Chopra: Namaste South Africa|date=8 جنوری 2011|work=[[Gulf News]]|accessdate=13 فروری 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521025718/http://gulfnews.com/life-style/general/priyanka-chopra-namaste-south-africa-1.742494|archivedate=21 مئی 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;

2012 وچ اسنے امیتابھ بچن، سلمان خان، قرینہ کپور اتے کیٹی پیری نال کرکٹ دے انڈین پریمیئر لیگ دے پنجویں سیزن دے افتتاح تقریب وچ ایمّ۔ اے۔ چدمبرم سٹیڈیم، چینئی وچ مظاہرہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://gulfnews.com/pictures/arts-entertainment/stars-hit-the-stage-at-the-ahlan-bollywood-concert-1.1113630|title=Stars hit the stage at the Ahlan Bollywood concert|author=Eldemerdash، Nadia|date=3 دسمبر 2012|work=Gulf News|accessdate=11 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121209104631/http://gulfnews.com/pictures/arts-entertainment/stars-hit-the-stage-at-the-ahlan-bollywood-concert-1.1113630|archivedate=9 دسمبر 2012|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; اسے سال، اسنے ہور بالیوڈّ سٹاراں جویں کہ سلمان خان اتے [[سوفی چودھری]] نال دبئی پھاسٹل سٹی دے اہلان بالیوڈّ تقریب وچ مظاہرہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://gulfnews.com/pictures/arts-entertainment/stars-hit-the-stage-at-the-ahlan-bollywood-concert-1.1113630|title=Stars hit the stage at the Ahlan Bollywood concert|author=Eldemerdash، Nadia|date=3 دسمبر 2012|work=Gulf News|accessdate=11 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121209104631/http://gulfnews.com/pictures/arts-entertainment/stars-hit-the-stage-at-the-ahlan-bollywood-concert-1.1113630|archivedate=9 دسمبر 2012|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

=== لکھنا ===
چوپڑہ نے 2009 وچ ''ہندوستان ٹائیمز'' لئی، &quot;پرئنکا چوپڑہ کالم&quot;، اک رائے کالم لکھنا شروع کیتا۔ اسنے اخبار لئی کل پنجاہ کالم لکھے سن۔ اسدے لکھن دے پہلے سال دے بعد لکھیا کہ: &quot;میں اک پرائیویٹ انسان ہاں اتے کدی نہیں سوچیا کہ میں اپنیاں بھاوناواں نوں ظاہر کر سکدی ہاں پر حیرانی دی گل اے کہ جدوں وی میں کالم لکھن لئی بیٹھ گئی تاں میرے اندرلے وچار ساہمنے آئے۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Lifestyle/CelebWatch/Priyanka-Chopra-turns-50/Article1-512840.aspx|title=Priyanka Chopra turns 50|author=Chopra، Priyanka|date=26 فروری 2010|work=Hindustan Times|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130819000208/http://www.hindustantimes.com/Lifestyle/CelebWatch/Priyanka-Chopra-turns-50/Article1-512840.aspx|archivedate=19 اگست 2013|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; مارچ 2009 وچ، اسنے کئی پاٹھکاں نال ملاقات کیتی جنہاں نے اپنے ہفتہ واری کالم تے پھیڈبیک جمع کروائی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Hi-it-s-Priyanka/Article1-388701.aspx|title=Hi، it's Priyanka|author=Neha Sharma and Garima Sharma|date=12 مارچ 2009|work=Hindustan Times|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513065918/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Hi-it-s-Priyanka/Article1-388701.aspx|archivedate=13 مئی 2013|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

اسنے اخباراں لئی واضع لکھنا جاری رکھیا۔ اگست 2012 وچ اس نے 25 سالا پلووی پرکیاتتھا دے قتل بارے چرچہ کردے ہوئے، [[د ٹائیمز آف انڈیا|ٹائیمز آف انڈیا]] وچ چھاپیا اک کالم لکھیا، جسدا سرلیکھ سی، &quot;ممبئی وچ کوئی وی عورت سرکھات محسوس نہیں کردی۔&quot;&lt;ref name=&quot;TOI column&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/No-woman-in-Mumbai-feels-safe-any-longer-Priyanka-Chopra/articleshow/15545055.cms|title=No woman in Mumbai feels safe any longer: Priyanka Chopra|author=Chopra، Priyanka|date=19 اگست 2012|work=The Times of India|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150102225605/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/No-woman-in-Mumbai-feels-safe-any-longer-Priyanka-Chopra/articleshow/15545055.cms؟referral=PM|archivedate=2 جنوری 2015|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NDTV-int4&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|title=Your Call with Priyanka Chopra: Full Transcript|author=Singh، Sonia|date=17 ستمبر 2012|publisher=[[NDTV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522031443/http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|archivedate=22 مئی 2014|deadurl=yes|accessdate=31 مارچ 2013}}&lt;/ref&gt; لیکھ وچ چوپڑہ نے شہراں وچ عورتاں دی سرکھیا بارے اپنے وچار ظاہر کیتے۔&lt;ref name=&quot;TOI column2&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/No-woman-in-Mumbai-feels-safe-any-longer-Priyanka-Chopra/articleshow/15545055.cms|title=No woman in Mumbai feels safe any longer: Priyanka Chopra|author=Chopra، Priyanka|date=19 اگست 2012|work=The Times of India|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150102225605/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/No-woman-in-Mumbai-feels-safe-any-longer-Priyanka-Chopra/articleshow/15545055.cms؟referral=PM|archivedate=2 جنوری 2015|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; جولائی 2014 وچ [[د گارڈیئن]] وچ شائع اک لیکھ وچ چوپڑہ نے [[عورت جنن انگ کٹّ-وڈھّ]] اتے بال ویاہ دی تنقید کیتی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/poverty-matters/2014/jul/22/priyanka-chopra-girl-summit-female-genital-mutilation-child-marriage|title=Priyanka Chopra: when girls are empowered، we all do better|author=Chopra، Priyanka|date=21 جولائی 2014|work=[[The Guardian]]|accessdate=21 فروری 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150529121433/http://www.theguardian.com/global-development/poverty-matters/2014/jul/22/priyanka-chopra-girl-summit-female-genital-mutilation-child-marriage|archivedate=29 مئی 2015|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اس سال دے اخیر وچ، چوپڑہ نے [[نیویارک ٹائیمز]] وچ &quot;وٹ [[جین آسٹن]] نیو&quot; سرلیکھ نال کڑیاں دی سکھیا دے اہمیت بارے اک اپ-سنپادنا لکھیا۔ اس نے نوبل شترقی انعام جیتو [[ملالا یوسپھزئی]] اتے [[کیلاش ستیارتھی]] دی تعریف اتے حوالہ دتا، اتے دسیا کہ کویں دوجیاں دی مدد کرن دی اس دی اچھا ادوں شروع ہوئی جدوں صرف نوں سال دی عمر وچ اوہ اپنے ماتا-پیؤ نال جڑ گئی جدوں اوہناں نے اپنے وہلے ویلے وچ دہاتی غریباں نوں جدید صحتَ دیکھ-ریکھ دی پیش کش کرن دی سیوا کیتی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/12/04/opinion/priyanka-chopra-on-educating-girls.html؟WT.mc_id=D-NYT-MKTG-MOD-28808-12-20-HD&amp;WT.mc_ev=click&amp;WT.mc_c=|title=What Jane Austen Knew: Priyanka Chopra on Educating Girls|author=Chopra، Priyanka|date=4 دسمبر 2014|work=[[The New York Times]]|accessdate=30 دسمبر 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141207100214/http://www.nytimes.com/2014/12/04/opinion/priyanka-chopra-on-educating-girls.html|archivedate=7 دسمبر 2014|deadurl=No|quote=What had they done wrong؟ My parents tried to explain as best they could the stigma that surrounded and still surrounds girls in our country. How do you explain that to a 9-year-old؟ What I took away from the discussion was that the parents we met believed that their sons were better than their daughters. It rankled. I couldn't understand why، but from that moment، I vowed to help those girls as much as I could.}}&lt;/ref&gt; 2014 دے اخیر وچ چوپڑہ نے ''الی'' لئی ماسک کالم &quot;پریٹ-اے-پرئنکا&quot; لکھنا شروع کیتا۔ جنوری 2015 وچ شائع اک لیکھ وچ، اسنے وبھنتا اتے زمین شہری ہون بارے اپنے وچار ظاہر کیتے۔&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Chopra، Priyanka|date=16 جنوری 2015|title='The Girl Next Door Should Look Like the Girl Next Door': Priyanka Chopra on Diversity|url=http://www.elle.com/culture/career-politics/news/a26052/priyanka-chopra-on-diversity/|deadurl=no|journal=Elle|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150221200421/http://www.elle.com/culture/career-politics/news/a26052/priyanka-chopra-on-diversity/|archivedate=21 فروری 2015|accessdate=21 فروری 2015|df=}}&lt;/ref&gt;

جون 2018 وچ ایہہ اعلان کیتا گیا سی کہ چوپڑہ ''انپھینیش'' ناں دے سرلیکھ اس دی میموری پبلش کریگی، جس نوں 2019 وچ بھارت وچ پینگئن بکس، یونائیٹڈ سٹیٹ وچ بلیننٹائین بکس اتے یونائیٹڈ کنگڈم وچ مائیکل جوسیپھ نے رلیز کرنگے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/priyanka-chopra-to-come-out-with-memoir-in-2019-118061901176_1.html|title=Priyanka Chopra to come out with memoir in 2019|author=Press Trust of India|date=19 جون 2018|work=Business Standard|accessdate=19 جون 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180619182502/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/priyanka-chopra-to-come-out-with-memoir-in-2019-118061901176_1.html|archivedate=19 جون 2018|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

== نجی جیون ==
[[File:Priyanka Chopra and Nick Jonas in 2018.jpg|thumb|چوپڑہ اتے جونس 2018 وچ]]
چوپڑہ نے اپنے چھوٹے بھرا، سدھمطلب سمیت پروار سمیت اک مضبوط ​​رشتہ قایم رکھیا اے، اتے اس دا سارا پروار اک ہی اپارٹمینٹ وچ رہندا اے۔ اوہ خاص طور اُتے اپنے پیؤ جی دے بہت نیڑے سی، جو جون 2013 وچ گزر گئے سن۔&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Priyanka-Chopras-father-Dr-Ashok-Chopra-passes-away/articleshow/20518975.cms؟referral=PM&lt;/ref&gt; 2012 وچ، اسنے اپنے گٹّ اُتے اپنی لکھت وچ &quot;Daddy's lil girl&quot; ٹیٹو کھنوایا سی۔&lt;ref&gt;https://www.ibtimes.co.in/daddy039s-lil-girl-priyanka-chopra-gets-first-tattoo-on-wrist-photos-370428&lt;/ref&gt; فلمی پٹھزمین نہ آؤن کرکے، اوہ خود نوں اک سوے-نرمت عورت دے روپ وچ بیان کردی اے۔&lt;ref name=&quot;self&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100411/spectrum/main10.htm|title=I am a self-made woman: Priyanka Chopra|author=Bandyopadhyay، Bohni|date=11 اپریل 2010|work=The Tribune|accessdate=31 اگست 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131121110907/http://www.tribuneindia.com/2010/20100411/spectrum/main10.htm|archivedate=21 نومبر 2013}}&lt;/ref&gt; بریلی وچ قائم گائنیکولوجسٹ اس دی ماں نے چوپڑہ دی مدد کرن لئی اپنی پریکٹس نوں چھڈّ دتا کیونکہ اسنے اک فلم کیریئر تے کم شروع کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_priyanka-chopra-talks-about-her-relationship-with-younger-brother_1575492|title=Priyanka Chopra talks about her relationship with younger brother|last=Mahadevan|first=Sneha|date=13 اگست 2011|work=Daily News and Analysis|accessdate=12 دسمبر 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;familytoi&quot;&gt;{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-28/news-interviews/33426158_1_amitabh-bachchan-cosmetic-surgery-miss-world|title=I have never felt the need for cosmetic surgery: Priyanka|last=Gupta|first=Priyanka|date=28 اگست 2012|work=The Times of India|access-date=11 دسمبر 2012|accessdate=2019-04-19|archivedate=2013-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510072929/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-28/news-interviews/33426158_1_amitabh-bachchan-cosmetic-surgery-miss-world}}&lt;/ref&gt;

ہندو دھرم دی ہون دے ناطے، چوپڑہ ہر روز سویرے اک چھوٹے جاے مندر وچ پوجا کردی اے جس وچ اس دے گھر وچ ہندو دیوتیاں دے وکھ-وکھ مورتیاں شامل ہن، جنہاں نوں اوہ سفر ویلے وی نال رکھدی اے۔&lt;ref&gt;[https://www.vogue.com/article/priyanka-chopra-73-questions-sings-taylor-swift/amp&lt;nowiki&gt; Priyanka Answers 73 Questions With Vogue] - Vogue Reporting&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.architecturaldigest.com/story/priyanka-chopra-never-travels-anywhere-without-this-one-thing/amp Priyanka Never Leaves Without What؟] – Architectural Digest Reporting&lt;/ref&gt; حالانکہ اوہ اپنے میڈیا-پکھی رویئے لئی مشہور اے، چوپڑہ اپنی نجی زندگی بارے عوامی طور اُتے گھٹ بولدی اے۔&lt;ref name=&quot;NDTV-int5&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|title=Your Call with Priyanka Chopra: Full Transcript|author=Singh، Sonia|date=17 ستمبر 2012|publisher=[[NDTV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522031443/http://movies.ndtv.com/bollywood/your-call-with-priyanka-chopra-full-transcript-268081|archivedate=22 مئی 2014|deadurl=yes|accessdate=31 مارچ 2013}}&lt;/ref&gt; پرئنکا چوپڑہ دا نام [[اکشے کمار]]، [[شاہد کپور]]، اتے [[حرمن بویجا]] نال جوڑیا گیا۔&lt;ref&gt;[https://www.elitedaily.com/p/everyone-priyanka-chopra-nick-jonas-have-ever-dated-because-were-all-curious-9725622 Priyanka’s Dating History Revealed] – Elite Daily Reporting&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://entertainmentnow.com/news/priyanka-chopra-ex-boyfriend/ Priyanka Chopra’s Ex-Boyfriend List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405025737/https://heavy.com/entertainment/2018/07/priyanka-chopra-ex-boyfriend/amp/ |date=2023-04-05 }} – Heavy Reporting&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://m.desimartini.com/news/amp/martini-shots/relationships/affairs-priyanka-chopra-allegedly-dated-7-ex-boyfriends-article75884.htm Priyanka’s Past Affairs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181209123635/https://m.desimartini.com/news/amp/martini-shots/relationships/affairs-priyanka-chopra-allegedly-dated-7-ex-boyfriends-article75884.htm |date=2018-12-09 }} – Desai Martini Reporting&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bollywoodshaadis.com/articles/men-in-priyanka-chopras-life-9340 The Many Men in Priyanka’s Life] – BollywoodShaadis Reporting&lt;/ref&gt; 2018 وچ،اسدا امریکی سنگیتکار اتے اداکار [[نک جونس]] نال اک رشتہ شروع ہویا۔ اسنے ''بھارت'' وچ مکھی عورتاں وچوں اک دے کردار نبھاؤن لئی دستخط کیتے سن، پر اوہ شوٹنگ دے کجھ دن پہلاں ہی باہر ہو گئی۔ فلم دے پروڈیؤسر نرخ نمت نے کیہا کہ اسنے جونس نال منگنی کرن فلم چھڈّ دتی اے اتے اس اُتے &quot;تھوڑا گھٹ-پیشاور&quot; ہون دا الزام لایا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/irked-by-priyanka-chopras-exit-from-bharat-salman-khan-goes-into-overdrive-to-find-leading-lady/19648154|title=Irked by Priyanka Chopra's exit from Bharat، Salman Khan goes into overdrive to find leading lady|date=28 جولائی 2018|work=Mid Day|accessdate=29 جولائی 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728131606/https://www.mid-day.com/articles/irked-by-priyanka-chopras-exit-from-bharat-salman-khan-goes-into-overdrive-to-find-leading-lady/19648154|archive-date=28 جولائی 2018|dead-url=no|agency=|archivedate=2018-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180728131606/https://www.mid-day.com/articles/irked-by-priyanka-chopras-exit-from-bharat-salman-khan-goes-into-overdrive-to-find-leading-lady/19648154}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ اتے جونس دا اگست 2018 وچ ممبئی وچ روکا ہوگیا سی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/live-updates-priyanka-chopra-nick-jonas-engagement-ceremony-begins/story-WEEDdh6qefnfvTFT7DaQmL.html|title=Priyanka Chopra، Nick Jonas engaged، see pics from their roka|date=18 اگست 2018|work=Hindustan Times|access-date=18 اگست 2018}}&lt;/ref&gt; دسمبر 2018 وچ، جوڑے نے روائتی ہندو تے کرشچیئن سماگماں وچ یودھپر دے امید بھون پیلیس وچ ویاہ کروا لیا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://people.com/tv/nick-jonas-priyanka-chopra-married/|title=Nick Jonas and Priyanka Chopra Are Married!|last=Mizoguchi|first=Karen|date=1 دسمبر 2018|website=[[People (magazine)|People]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181201152744/https://people.com/tv/nick-jonas-priyanka-chopra-married/|archive-date=1 دسمبر 2018|dead-url=no|access-date=1 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2018/12/01/entertainment/priyanka-chopra-nick-jonas-married/index.html|title=Priyanka Chopra and Nick Jonas are married|last=Melas|first=Chloe|date=3 دسمبر 2018|work=CNN|access-date=3 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt;

== میڈیا وچ ==
چوپڑہ دے کیریئر دا تجزیہ کردیاں، ''بالیوڈّ ہنگامہ'' نے کیہا: &quot;اک کریئر جس نے لگاتار پھلپ-پھلوپ ویکھیا اے دے باو جود، اس وچ پیشکرتا نے ہر پاس ہوئے سال دے نال لگاتار ترقی دیکھیا اے۔&quot;&lt;ref name=&quot;journey12&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/3579/|title=Exploring the box office journey of Priyanka Chopra: Part I|author=Tuteja، Joginder|date=20 جون 2012|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120622184047/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/3579|archivedate=22 جون 2012|deadurl=no|accessdate=29 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; فلماں دی لڑی وچ مضبوط چرتراں دے کردار نبھاؤن توں بعد، اس نے ''سینئین-آئی بی این'' دی اگوائی کرن والی غیر-سنکلپناتمک کرداراں نوں پیش کرن لئی مانتا حاصل کیتی، جسدا ذکر وچ اس نوں &quot;موجودہ لاٹ وچ سبھ توں طاقتور اداکاراواں وچوں اک دے روپ وچ اتے اوہ جو کہ مشہور سنیما دے کھیتراں وچ کرداراں نال استعمال کردی اے&quot; کیہا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priyanka-chopra-s-5-most-powerful-roles-2016099|title=Priyanka Chopra's 5 most powerful roles|author=Sharma، Nikita|date=4 ستمبر 2014|work=Daily News and Analysis|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402143015/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priyanka-chopra-s-5-most-powerful-roles-2016099|archivedate=2 اپریل 2015|deadurl=no|accessdate=10 مارچ 2015|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priyanka-chopra-s-5-most-powerful-roles-2016099|title=Priyanka Chopra's 5 most powerful roles|author=Sharma، Nikita|date=4 ستمبر 2014|work=Daily News and Analysis|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402143015/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-priyanka-chopra-s-5-most-powerful-roles-2016099|archivedate=2 اپریل 2015|deadurl=no|accessdate=10 مارچ 2015|df=}}&lt;/ref&gt; ٹائیمز آف انڈیا نے اس نوں &quot;اک ہیرو اتے ہیروئن دے وچکار عمر-بدھّ سیما&quot;&quot; بدلن لئی &quot;گیم چیزر&quot; کیہا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Birthday-girl-Priyanka-Chopra-is-Indias-SHERO/articleshow/38546955.cms|title=Birthday girl Priyanka Chopra is India's SHERO!|date=18 جولائی 2014|work=The Times of India|accessdate=7 فروری 2014}}&lt;/ref&gt; 2012 وچ، فلم نقاد سبھاش کے۔ جھاء نے اسنوں &quot;شریدیوی دے اتپتی دے بعد دی سبھ توں ودھیا اداکارہ&quot; لیبل کیتا اتے ''برفی!'' وچ اس دے کردار نوں &quot;بالیوڈّ دے سبھ توں ودھیا اندرونی چرتراں وچوں اک&quot; درج کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://businessofcinema.com/news/priyanka-chopra-barfi-bollywoods-finest-inwardly-ravaged-characters/50542|title=Priyanka Chopra In 'BARFI!': One of Bollywood's Finest {{Sic|hide=y|Inwardly|-}}Ravaged Characters|author=Jha، Subhash K.|date=14 ستمبر 2012|publisher=Business of Cinema|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120917005733/http://businessofcinema.com/news/priyanka-chopra-barfi-bollywoods-finest-inwardly-ravaged-characters/50542|archivedate=17 ستمبر 2012|deadurl=no|accessdate=5 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ اکثر ریڈپھ۔کام &quot;بالیوڈّ دے ودھیا اداکاراواں&quot; دی سالانہ درج تے پردرشت ہندی اے اتے اوہناں دی لسٹ وچ &quot;2000-2010 سکھر دیاں 10 اداکارہ&quot; وچ نظر آئی۔&lt;ref name=&quot;rediffbest20092&quot;&gt;{{cite web|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2009/dec/31/slide-show-1-best-actresses-of-2009.htm|title=Bollywood's best actresses، 2009|date=31 دسمبر 2009|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121113132342/http://movies.rediff.com/slide-show/2009/dec/31/slide-show-1-best-actresses-of-2009.htm|archivedate=13 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=29 نومبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff2005&quot;&gt;{{cite web|url=http://specials.rediff.com/yearend/2005/dec/23yend4.htm|title=Ten Best Bollywood Actresses of 2005|date=23 دسمبر 2005|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090519203531/http://specials.rediff.com/yearend/2005/dec/23yend4.htm|archivedate=19 مئی 2009|deadurl=no|accessdate=16 اگست 2009|df=}}{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/25sd10.htm|title=Powerlist: Top Bollywood Actresses|date=25 اگست 2006|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060901085000/http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/25sd10.htm|archivedate=1 ستمبر 2006|deadurl=no|accessdate=26 اگست 2006|df=}}{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2009/jan/05slide9-best-actresses-2008.htm|title=Bollywood's best actresses، 2008|date=5 جنوری 2009|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508224011/http://specials.rediff.com/movies/2009/jan/05slide9-best-actresses-2008.htm|archivedate=8 مئی 2013|deadurl=no|accessdate=29 نومبر 2012|df=}}{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-top-10-bollywood-actresses-of-the-decade/20110105.htm|title=How The Decade Has Treated These Actresses|author=Verma، Sukanya|date=5 جنوری 2011|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130112211603/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-top-10-bollywood-actresses-of-the-decade/20110105.htm|archivedate=12 جنوری 2013|deadurl=no|accessdate=14 دسمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Priyanka Chopra's press conference after being conferred with the Padma Shri (05).jpg|thumb|left|چوپڑہ 2016 وچ [[پدم شری]] نال سنمانت ہون توں بعد پریس کانفرنس وچ]]
چوپڑہ بھارت وچ سبھ توں ودھ تنخواہ والیاں اتے اچیاں اتے مشہور ہستیاں وچوں اک اے۔&lt;ref name=&quot;bday12&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|title=Birthday Special: 30 Facts About Priyanka Chopra|date=18 جولائی 2012|publisher=[[Rediff.com]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120926075555/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|archivedate=26 ستمبر 2012|deadurl=no|accessdate=18 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;forbesHP&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2016/09/14/the-worlds-highest-paid-tv-actresses-2016-sofia-vergara-stays-the-queen-of-the-small-screen-with-43-million/#447301c26a7f|title=The World's Highest-Paid TV Actresses 2016: Sofia Vergara Stays The Queen Of The Small Screen With $43 Million|author=Berg، Madeline|date=14 ستمبر 2016|work=[[Forbes]]|accessdate=14 ستمبر 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160914161153/http://www.forbes.com/sites/maddieberg/2016/09/14/the-worlds-highest-paid-tv-actresses-2016-sofia-vergara-stays-the-queen-of-the-small-screen-with-43-million/|archivedate=14 ستمبر 2016|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Priyanka-becomes-highest-paid-actress/Article1-840519.aspx|title=Priyanka becomes highest paid actress|date=14 اپریل 2012|work=Hindustan Times|accessdate=10 جون 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120414224342/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Priyanka-becomes-highest-paid-actress/Article1-840519.aspx|archivedate=14 اپریل 2012}}&lt;/ref&gt; اس نوں سیکس سمبل اتے اک سٹائیل آئیکن وجوں درسایا گیا اے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indiatribune.com/top-bollywood-sex-symbols-of-all-time-5/|title=Top Bollywood sex symbols of all time|work=India Tribune|accessdate=5 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923004435/http://indiatribune.com/top-bollywood-sex-symbols-of-all-time-5/|archivedate=23 ستمبر 2015|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; میڈیا ولوں اس دی شکل، اکھاں، بلھاں اتے انوکھی دکھّ نوں اس دی خاص جسمانی خاصیتاں دے طور تے درسایا گیا اے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/priyanka-chopra-voted-most-kissable/694080/|title=Priyanka Chopra voted most 'kissable'|date=7 اکتوبر 2010|work=The Indian Express|accessdate=25 اپریل 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160623231359/http://archive.indianexpress.com/news/priyanka-chopra-voted-most-kissable/694080/|archivedate=23 جون 2016|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AskMen&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.askmen.com/specials/2012_top_99/70-priyanka-chopra.html|title=Top 99 Women of 2012&amp;nbsp;؛– Why Is Priyanka Chopra No. 70؟|publisher=[[AskMen]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120906062142/http://www.askmen.com/specials/2012_top_99/70-priyanka-chopra.html|archivedate=6 ستمبر 2012|deadurl=no|accessdate=31 اگست 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ani/priyanka-titled-sexiest-eyes-in-victoria-s-secret-s-what-is-sexy-list-116032600084_1.html|title=Priyanka titled 'Sexiest Eyes' in Victoria's Secret's What is Sexy list|date=26 مارچ 2016|work=Business Standard|accessdate=25 اپریل 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160501175733/http://www.business-standard.com/article/news-ani/priyanka-titled-sexiest-eyes-in-victoria-s-secret-s-what-is-sexy-list-116032600084_1.html|archivedate=1 مئی 2016|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; ڈزائینراں پھالگنی اتے شین پیکوک نے لکھیا، &quot;اوہ اپنی چمڑی وچ سہج اے اتے جو وی اوہ پہندی اے اس وچ سوہنی لگدی اے، بھاویں ایہہ بکنی ہووے، چھوٹا جاں لمبا پہراوے جاں [[ساڑی]] ہووے&quot;۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_the-femme-fatales_1389614|title=The femme fatales of Bollywood!|date=30 مئی 2010|work=Daily News and Analysis|accessdate=31 اگست 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130124181540/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_the-femme-fatales_1389614|archivedate=24 جنوری 2013|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اوہ عالمی وچ سبھ توں سندر، بااثر، طاقتور، اتے آکرشک مشہور ہستیاں دی لسٹ اُتے اچے ستھان تے اے۔ 2006، 2012، 2014 اتے 2015 وچ، یوکے میگزین ''ایسٹرن آئی'' نے اپنی &quot;عالمی دی سبھ توں سیکسی ایشیائی خواتین&quot; لسٹ وچ پہلا ستھان دتا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2006/sep/20sld1.htm|title=Asia's Sexiest Women 2006|date=20 ستمبر 2006|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208151814/http://specials.rediff.com/movies/2006/sep/20sld1.htm|archivedate=8 فروری 2012|deadurl=no|accessdate=18 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/entertainment/priyanka-chopra-tops-list-of-sexiest-asian-women-again/article7971765.ece|title=Priyanka Chopra tops list of Sexiest Asian Women again|date=10 دسمبر 2015|work=The Hindu|accessdate=25 اپریل 2016|agency=Indo-Asian News Service}}&lt;/ref&gt; اوہ 2009 اتے 2010 وچ ''ورویز'' دی سبھ توں طاقتور عورتاں دی لسٹ وچ شامل کیتی گئی سی۔&lt;ref&gt;{{cite journal|date=جون 2009|title=Verve's 50 Power Women 2009|url=http://www.verveonline.com/74/people/powerlist.shtml|deadurl=no|journal=[[Verve (Indian magazine)|Verve]]|volume=17|issue=6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130404092809/http://verveonline.com/74/people/powerlist.shtml|archivedate=4 اپریل 2013|accessdate=5 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|date=جون 2010|title=Verve's 50 Power Women 2010|url=http://www.verveonline.com/86/people/powerwomen03.shtml|deadurl=no|journal=Verve|volume=18|issue=6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121219054922/http://www.verveonline.com/86/people/powerwomen03.shtml|archivedate=19 دسمبر 2012|accessdate=5 جنوری 2013|df=}}&lt;/ref&gt; اسنے 2011 وچ ''پیپلز'' ولوں &quot;انڈیا دی بیسٹ-ڈریسڈ وومین آف دِ ییئر&quot; دا نام دتا سی اتے ''میکسم'' نے تن وار اسنوں (2011، 2013 اتے 2016) &quot;سال دی سبھ توں ہوٹ کڑی&quot; وجوں چنیا۔&lt;ref name=&quot;bday27&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|title=Birthday blast: Priyanka Chopra's Top 30 moments in showbiz|date=17 جولائی 2012|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=3 ستمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120718055252/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Birthday-blast-Priyanka-Chopra-s-Top-30-moments-in-showbiz/Article1-890611.aspx|archivedate=18 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; 2015 وچ، ''پیپلز'' نے اسنوں &quot;سال دے سبھ توں دلچسپ لوک&quot; دی لسٹ وچ شامل کیتا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.people.com/people/package/gallery/0،،20968563_20972629_30426202،00.html#30425536|title=PEOPLE's 25 Most Intriguing People of the Year|date=11 دسمبر 2015|work=[[People (magazine)|People]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160516041746/http://www.people.com/people/package/gallery/0٪2C٪2C20968563_20972629_30426202٪2C00.html|archivedate=16 مئی 2016|deadurl=no|accessdate=24 اپریل 2016|df=}}&lt;/ref&gt; 2016 وچ، [[ٹائم (پترکا)|ٹائم]] نے اسنوں &quot;عالمی وچ 100 سبھ بااثر لوکاں&quot; وچ نام دتا اتے اس دے کور تے وی پردرشت ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://time.com/4299686/priyanka-chopra-2016-time-100/؟xid=homepage|title=Priyanka Chopra: The World's 100 Most Influential People|date=21 اپریل 2016|work=[[Time (magazine)|Time]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160714131027/http://time.com/4299686/priyanka-chopra-2016-time-100/؟xid=homepage|archivedate=14 جولائی 2016|deadurl=no|accessdate=21 اپریل 2016|df=}}&lt;/ref&gt; اسے سال، اوہ ''آسکمین'' دی ٹاپ 99 عورتاں دی لسٹ اُتے چوتھے ستھان اُتے رہی اتے [[پھوربز|پھوربس]] نے اس نوں دنیا دی اٹھویں سبھ توں ودھ ادائیگی والی ٹیوی اداکارہ دا نام دتا۔&lt;ref&gt;{{cit web|title=Crush List: Top 99 Women 2016|url=http://www.askmen.com/specials/2016_top_99/|publisher=AsKMen|accessdate=20 اپریل 2017|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170410230049/http://www.askmen.com/specials/2016_top_99/|archivedate=10 اپریل 2017|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;forbesHP2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2016/09/14/the-worlds-highest-paid-tv-actresses-2016-sofia-vergara-stays-the-queen-of-the-small-screen-with-43-million/#447301c26a7f|title=The World's Highest-Paid TV Actresses 2016: Sofia Vergara Stays The Queen Of The Small Screen With $43 Million|author=Berg، Madeline|date=14 ستمبر 2016|work=[[Forbes]]|accessdate=14 ستمبر 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160914161153/http://www.forbes.com/sites/maddieberg/2016/09/14/the-worlds-highest-paid-tv-actresses-2016-sofia-vergara-stays-the-queen-of-the-small-screen-with-43-million/|archivedate=14 ستمبر 2016|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; 2017 وچ، ''بزنیٹ'' نے اس نوں [[بیانسے نولیس|بیانسے]] دے بعد دنیا دی دوجی &quot;سبھ توں خوبصورت عورتاں&quot; دا نام دتا۔&lt;ref&gt;{{cit news|title=Top 30 World’s Most Beautiful Women of 2017|url=http://www.buzznet.com/2017/03/top-30-worlds-most-beautiful-women-of-2017/|publisher=[[Buzznet]]|date=10 مارچ 2017|accessdate=20 اپریل 2017|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170420235117/http://www.buzznet.com/2017/03/top-30-worlds-most-beautiful-women-of-2017/|archivedate=20 اپریل 2017|df=}}&lt;/ref&gt; اسے سال، چوپڑہ نوں پیپل میگزین دی عالمی دی سبھ توں سوہنی عورتاں دا ناں دتا گیا۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://etcanada.com/photos/219054/peoples-most-beautiful-of-2017/#image-219160|title=People’s Most Beautiful Of 2017|date=19 اپریل 2017|accessdate=20 اپریل 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170420235200/http://etcanada.com/photos/219054/peoples-most-beautiful-of-2017/|archivedate=20 اپریل 2017|deadurl=no|publisher=[[ET Canada]]|df=}}&lt;/ref&gt; 2017 وچ، ''ویریٹی'' نے ''یونیسیپھ'' دے نال اس دے پراپکاری کم لئی ''پاور آف وومن'' انعام نال اعزاز کیتا، اتے پھوربس نے اسنوں 2017 اتے 2018 وچ عالمی دیاں 100 سبھ توں طاقتور عورتاں وچ درج کیتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2017/biz/news/variety-power-of-women-los-angeles-2017-1202573581/|title=Priyanka Chopra، Octavia Spencer، Michelle Pfeiffer، Patty Jenkins، Kelly Clarkson to Be Honored at Variety's Power of Women|date=26 ستمبر 2017|work=Variety|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171031235003/http://variety.com/2017/biz/news/variety-power-of-women-los-angeles-2017-1202573581/|archivedate=31 اکتوبر 2017|deadurl=no|accessdate=1 نومبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|title=The World's 100 Most Powerful Women 2017|work=Forbes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170920073036/https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|archivedate=20 ستمبر 2017|deadurl=no|accessdate=1 نومبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/carolinehoward/2017/11/01/15-most-powerful-women-in-entertainment-and-media-2017-effecting-change-tackling-sexual-harassment/#4992f2ff2552|title=15 Most Powerful Women In Entertainment And Media 2017: Effecting Change، Tackling Sexual Harassment|author=Howard، Caroline|date=1 نومبر 2017|work=Forbes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171102103316/https://www.forbes.com/sites/carolinehoward/2017/11/01/15-most-powerful-women-in-entertainment-and-media-2017-effecting-change-tackling-sexual-harassment/#4992f2ff2552|archivedate=2 نومبر 2017|deadurl=no|accessdate=1 نومبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/natalierobehmed/2018/12/04/from-beyonce-to-shonda-rhimes-the-most-powerful-women-in-entertainment-2018/#59863cda1110|title=From Beyonce To Shonda Rhimes، The Most Powerful Women In Entertainment 2018|author=Robehmed، Natalie|date=4 دسمبر 2018|work=Forbes|accessdate=6 دسمبر 2018}}&lt;/ref&gt; 2018 وچ، چوپڑہ نوں ''ورائٹی'' ولوں 500 سبھ توں بااثر کاروباری لیڈراں وچ شامل کیتا گیا سی اتے مارکیٹ رسرچ فرم یوگوو نے اس نوں دنیا دی بارہویں سبھ توں تعریف یوگ عورت دا نام دتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-priyanka-chopra-variety-top-500-leaders-5270096/|title=Salman Khan، Priyanka Chopra among Variety's top 500 leaders shaping global entertainment industry|date=22 جولائی 2018|work=The Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723110956/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-priyanka-chopra-variety-top-500-leaders-5270096/|archive-date=23 جولائی 2018|dead-url=no|accessdate=31 جولائی 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://yougov.co.uk/news/2018/04/11/worlds-most-admired-2018/|title=World's most admired 2018|publisher=[[YouGov]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141722/https://yougov.co.uk/news/2018/04/11/worlds-most-admired-2018/|archive-date=12 جون 2018|dead-url=no|accessdate=28 جولائی 2018}}&lt;/ref&gt;

ٹیم اڈیکس ولوں کروائے اک سرویکھن وچ، چوپڑہ 2008 دے برانڈ امبیسڈرس دی لسٹ وچ دوجا ستھان (شاہ رخ خان توں بعد) حاصل کیتا سی۔&lt;ref name=&quot;queen&quot;&gt;{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/priyanka-chopra-queen-of-endorsements-in-2008/84982-8.html|title=Priyanka Chopra queen of endorsements in 2008|date=10 فروری 2009|publisher=CNN-IBN|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114044818/http://ibnlive.in.com/news/priyanka-chopra-queen-of-endorsements-in-2008/84982-8.html|archivedate=14 نومبر 2012|deadurl=no|accessdate=17 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; اگلے سال، اوہ اوہناں دی لسٹ وچ چوٹی اُتے رہی، بھارت وچ اجیہا کرن لئی پہلی خواتین بن گئی۔&lt;ref name=&quot;peecee3&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|title=Over The Years: Priyanka Chopra|author=Marwah، Navdeep Kaur|date=14 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=4 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916062219/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|archivedate=16 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-12-17/news/27648037_1_priyanka-chopra-endorsement-nokia|title=Priyanka is first queen of endorsements|author=Bhushan، Ratna|date=17 دسمبر 2009|work=The Economic Times|accessdate=10 اپریل 2016|archivedate=2016-04-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160422111929/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-12-17/news/27648037_1_priyanka-chopra-endorsement-nokia}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ نے ٹیگ ہیؤر، پیپسی، [[نوکیا]]، گارنیر اتے [[نیسلے]] سمیت کئی برانڈاں دی نمائندگی کیتی اے؛ اوہ [[ہیرو موٹوکورپ|ہیرو ہونڈا]] دی پہلی خواتین پرتندھ سی۔&lt;ref name=&quot;peecee4&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|title=Over The Years: Priyanka Chopra|author=Marwah، Navdeep Kaur|date=14 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=4 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916062219/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|archivedate=16 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dataquest: DQ.&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books؟id=qF4TAQAAMAAJ|title=Dataquest: DQ.|publisher=Cyber Media (India)|year=2008|page=115|accessdate=3 جنوری 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140105072334/http://books.google.com/books؟id=qF4TAQAAMAAJ|archivedate=5 جنوری 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اوہ اتے تن ہور بالیوڈّ اداکارہ (شاہ رخ خان، کاجول اتے رتک روشن) نے ہیسبرو اتے یوکے مشتمل بالیوڈّ لیجینڈ کارپوریشن لئی گڈیاں دی لڑی وچ اپنے سمروپ بنائے سن۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2006-09-10/news/27455458_1_bollywood-movies-uk-market-bollywood-stars|title=Dollywood Stars|author=Banerjee، Rajiv|date=10 ستمبر 2006|work=The Economic Times|accessdate=7 ستمبر 2012|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305014325/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2006-09-10/news/27455458_1_bollywood-movies-uk-market-bollywood-stars}}&lt;/ref&gt; 2009، چوپڑہ اٹلی دی پھلورینس وچ سالواتورے پھیرگیمو اجائبگھر وچ پیر دی چھاپ پاؤن لئی پہلی بھارتی اداکارہ بن گئی، اتے اسنے پھیرگمو ہاؤس توں کسٹم ڈزائن کیتے گئے جتے حاصل کیتے۔&lt;ref name=&quot;bday13&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|title=Birthday Special: 30 Facts About Priyanka Chopra|date=18 جولائی 2012|publisher=[[Rediff.com]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120926075555/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-birthday-special-priyanka-chopra/20120718.htm|archivedate=26 ستمبر 2012|deadurl=no|accessdate=18 ستمبر 2012|df=}}&lt;/ref&gt; 2013 وچ اوہ [[غصہ|گیسّ]] دی نمائندگی کرن والی پہلی بھارتی ماڈل بن گئی، جس دے سی ای او پال مارسیانو نے اس نوں &quot;نوجوان [[صوفیہ لارین]]&quot; کیہا۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://fashion.telegraph.co.uk/news-features/TMG10411763/Priyanka-Chopra-becomes-the-first-Indian-Guess-girl.html|title=Priyanka Chopra becomes the first Indian Guess girl|last=Sowray|first=Bibby|date=30 اکتوبر 2013|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|access-date=10 مارچ 2018|archive-url=https://archive.today/20180310050259/http://fashion.telegraph.co.uk/news-features/TMG10411763/Priyanka-Chopra-becomes-the-first-Indian-Guess-girl.html|archive-date=10 مارچ 2018|dead-url=no}}&lt;/ref&gt; اداکارہ سکول دی پاٹھ-کتاب وچ شامل ہون والی پہلی بھارتی اداکارہ بن گئی۔ اس دے جیون دا ذکر سپرنگ ڈیلز سکول وچ پڑھی جان والی کتاب روونگ پھیملیز، سپھٹنگ ہومس دے اک چیپٹر وچ اے۔ کتاب وچ اس دے پروار اتے 2000 وچ مس ورلڈ دا تاج حاصل کرن ویلے دیاں تصویراں شامل ہن۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/wow-priyanka-chopra-s-life-is-now-in-school-books_134821.htm|title=WOW: Priyanka Chopra's life is now in school books!|date=20 مئی 2013|publisher=Zee News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130607161640/http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/wow-priyanka-chopra-s-life-is-now-in-school-books_134821.htm|archivedate=7 جون 2013|deadurl=no|accessdate=20 مئی 2013|df=}}&lt;/ref&gt;صحافی اسیم چھابڑا ولوں لکھی چوپڑہ جیونی ''پرئنکا چوپڑہ: گلوبل دی انکرڈیبل سٹوری آف بالیوڈّ سٹار'' نوں 2018 وچ رلیز کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.freepressjournal.in/weekend/priyanka-chopra-the-incredible-story-of-a-global-bollywood-star-by-aseem-chhabra/1333426|title=Priyanka Chopra's biography، penned by Aseem Chhabra|last=|first=|date=|work=The Free Press Journal|accessdate=اگست 12، 2018|archiveurl=|archivedate=اگست 12، 2018|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

چوپڑہ نوں بھارتی میڈیا اتے فلم صنعت وچ اس دے پیشہ ور ہون لئی جانیا جاندا اے&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2013/20130616/ttlife1.htm|title=Professional to the core|date=16 جون 2013|work=The Tribune|accessdate=20 جون 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140329231817/http://www.tribuneindia.com/2013/20130616/ttlife1.htm|archivedate=29 مارچ 2014|deadurl=no|df=}}&lt;/ref&gt; اتے اکثر اس نوں 2005 وچ ''بلپھّ ماسٹر!'' دے سیٹ اُتے سہِ-ستاریاں ولوں دتا گیا اپنام &quot;پگنی چوپس&quot; کیہا جاندا اے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-28/news-interviews/28257294_1_priyanka-chopra-priyanka-fans-piggy-chops|title=Priyanka bored of Piggy Chops|author=Sharma، Smrity|date=28 اکتوبر 2010|work=The Times of India|accessdate=14 مارچ 2011|archiveurl=https://archive.is/20120707222019/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-28/news-interviews/28257294_1_priyanka-chopra-priyanka-fans-piggy-chops|archivedate=7 جولائی 2012|deadurl=no}}&lt;/ref&gt; میڈیا اتے فلم صنعت وچ اسنوں &quot;&quot;پیسی&quot; وجوں وی جانیا جاندا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/priyanka-chopra-i-cant-make-you-love-me-mary-kom-bollywood-hollywood/1/359539.html|title=Six things you must know about birthday girl Priyanka Chopra|date=7 مئی 2014|work=India Today|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402182602/http://indiatoday.intoday.in/story/priyanka-chopra-i-cant-make-you-love-me-mary-kom-bollywood-hollywood/1/359539.html|archivedate=2 اپریل 2015|deadurl=no|accessdate=10 مارچ 2015|df=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/the-girl-on-a-roll/527478/0|title=The girl on a roll|author=Singh، Harneet|date=11 اکتوبر 2009|work=The Indian Express|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305215419/http://archive.indianexpress.com/news/the-girl-on-a-roll/527478/0|archivedate=5 مارچ 2016|deadurl=no|accessdate=10 مارچ 2015|df=}}&lt;/ref&gt; چوپڑہ دا جنوری 2009 توں [[ٹوٹر]] اکاؤنٹ اے اتے اوہ پلیٹ فارم اُتے سبھ توں ودھ پھالو کیتیاں جان والیو بھارتی اداکاراواں وچوں اک اے۔&lt;ref name=&quot;peecee5&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|title=Over The Years: Priyanka Chopra|author=Marwah، Navdeep Kaur|date=14 ستمبر 2012|work=Hindustan Times|accessdate=4 دسمبر 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916062219/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-From-Priyanka-to-Pee-Cee/Article1-929947.aspx|archivedate=16 ستمبر 2012}}&lt;/ref&gt; 2012 وچ، ''پنسٹورم'' ولوں کروائے گئے اک سرویکھن وچ اس نوں سوشل میڈیا سرکٹ وچ سبھ توں بااثر بھارتی اعلان کیتا گیا سی اتے 2015 وچ، چوپڑہ ہپھپوسٹ دی &quot;ٹوٹر تے 100 سبھ توں بااثر عورتاں&quot; لسٹ وچ ظاہر ہوئی، جس وچ اوہ بھارتیاں وچوں پہلے ستھان تے سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-04/news-interviews/31281205_1_priyanka-chopra-social-media-sachin-tendulkar|title=Priyanka Chopra beats Big B، Sachin Tendulkar|date=4 اپریل 2012|work=The Times of India|accessdate=31 اگست 2012|archivedate=2013-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510060035/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-04/news-interviews/31281205_1_priyanka-chopra-social-media-sachin-tendulkar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/2015/06/10/most-influential-women-on-twitter_n_7535120.html؟guccounter=1|title=The 100 Most Influential Women On Twitter|last=Ridley|first=Louise|date=10 جون 2015|work=[[HuffPost]]|accessdate=11 جولائی 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711120845/https://www.huffingtonpost.co.uk/2015/06/10/most-influential-women-on-twitter_n_7535120.html؟guccounter=1|archive-date=11 جولائی 2018|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}
== بارلے جوڑ ==
{{Commons category|Priyanka Chopra|پرئنکا چوپڑہ}}
* {{IMDb name|id=1231899|name=Priyanka Chopra}}
* {{official website|http://www.iampriyankachopra.com}}
 
{{Commons|Category:Priyanka Chopra|پریانکا چوپڑہ|position=left}}
* [http://iampriyankachopra.com/home.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115202707/http://iampriyankachopra.com/home.php |date=2013-01-15 }} پریانکا چوپڑہ دی ویب سائٹ ]
{{مس ورلڈ}}
[[گٹھ:شخصیتاں]]
[[گٹھ:مشہور لوک]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[Category:اداکارہ]]
[[Category:مس ورلڈ]]

[[گٹھ:جم 1982]]
[[گٹھ:بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:بھارتی فلم جگت]]
[[گٹھ:پنجابی شخصیتاں]]
[[گٹھ:پنجابی لوک]]</text>
      <sha1>b2kwwerjvefcig2r0b4av1cn3rnvjqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نفیس فاطمہ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77134</id>
    <revision>
      <id>712256</id>
      <parentid>683616</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5588" sha1="556ai1unqe97hg9vfyurgl5tzk94hk6" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات شخصیت}}
[[File:Nafis Fathima's image.jpg|thumb| نفیس فاطمہ ]]
'''نفیس فاطمہ''' (جم 6 اپریل 1963) بنگلور یونیورسٹی فی اک سنڈیکیٹ میمبر سی، جو کہ ستمبر 2015 توں جولائی 2018 اس عہدے اُتے تعینات رہی&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bangaloreuniversity.ac.in/syndicate/|title=Syndicate Members {{!}} Bangalore University|website=bangaloreuniversity.ac.in|access-date=21 جنوری 2018|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226093909/http://bangaloreuniversity.ac.in/syndicate/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; اتے 2009 توں جولائی 2017 تک کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی دی سیکٹری سی۔&lt;ref&gt;[http://www.newstrackindia.com/newsdetails/243925 &quot;Karnataka Congress condemns arrest of suspended IPS officer Sanjeev Bhatt&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819145214/http://www.newstrackindia.com/newsdetails/243925 |date=2017-08-19 }}۔ Newstrack India (ANI)۔ 3 اکتوبر 2011.&lt;/ref&gt; اوہ دو معیاد لئی کرناٹک کینسر سوسائٹی دی پردھان سی،&lt;ref name=&quot;Elected&quot;&gt;[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/article2610373.ece &quot;Elected&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205175923/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/article2610373.ece |date=2014-12-05 }}۔ ''[[The Hindu]]'' Bangalore، 9 نومبر 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.karnatakacancersociety.org/ Karnataka Cancer Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217232523/http://www.karnatakacancersociety.org/ |date=2020-02-17 }} website&lt;/ref&gt; (غیر-سیاست لئی وکھ-وکھ کینپاں، بھاشن کروا کے کینسر دی شروعاتی پچھان اتے علاج لئی کم کرن والی اک غیر-سرکاری ادارہ) اتے [[بھارتی قومی کانگرس|انڈین نیشنل کانگرس]] دی سرگرم نیتا سی۔&lt;ref&gt;[http://ww.congress.org.in/ Indian National Congress] website.&lt;/ref&gt; اوہ 1999 توں 2002 تک کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی&lt;ref&gt;[http://www.karnatakapcc.com/ Karnataka Pradesh Congress Committee] website&lt;/ref&gt; دی جنرل سیکٹری سی۔

== نجی جانکاری ==
نفیس فاطمہ دا جم بنگلور وچ ہویا سی اتے اس نے اپنی بیچلر سائنس وچ نجلنگپا کالج آف آرٹس، سائنس اتے کامرس توں پوری کیتی جتھے اوہ طالب علم آگوُ سی۔ بعد وچ اس نے سیاست سائنس نال آرٹس وچ ماسٹرس کیتی۔

9 جنوری 1983 نوں اوہناں دا ویاہ سری نور احمد شریف نال ہویا سی اتے اوہناں دے اک بیٹے ہن۔

== سیاسی جیونی ==
اوہ 1990 وچ سرگرم سیاست وچ داخل ہوئی سی، جدوں اوہ بینگلور سٹی کارپوریشن دی چون لئی کھڑی ہوئی سی، اس توں بعد اوہ کرناٹک وچ بھارتی قومی کانگرس دیاں سرگرمیاں وچ سرگرم حصہ لے رہی اے، جو بلاک پدھر توں شروع ہندی اے اتے خواتین ونگ دے پردھان اتے شری ایس ایم کرشنا دے صدر سمندری جہاز دے ماتحت راج دے جنرل سیکٹری (کے پی سی سی) بن گیا۔ فاطمہ نوں پارٹی دے وکھ-وکھ عہدیاں اُتے منعقد کیتا گیا، اتے ہن کرناٹک پردیش کانگرس کمیٹی دی سیکٹری اے۔

== عہدے ==
;پارٹی پوزیشنز
- مالزوارم ویسٹ محیلہ کانگریس کمیٹی (I) کی صدر، 1991ء تا 1995ء

- مالزوارم ویسٹ محیلہ کانگریس کمیٹی (I) کی جنرل سیکرٹری، 1992ء تا 1995&quot;

- کے پی سی سی (I) اقلیتی سیل کی جوائنٹ سیکرٹری، 1997ء تا 2002ء

- کرناٹکا پردیش کانگریس کمیٹی (I) کی جنرل سیکرٹری

- ہیبل بلاک، کے پی سی سی کی رکن، 2002ء تا 2005ء

- کے پی سی سی کی منتخب رکن، 2005ء تا 2010ء

;دوسرے عہدے:
- ریاستی مشاورتی کمیٹی برائے صحت و خاندانی فلاحی ڈیپارٹمنٹ، حکومت کرناٹکا، کی رکن

- آل انڈیا ہینڈی کرافٹس بورڈ (زیر انتظام وزارت ٹیکسٹائل، حکومت بھارت) کی رکن

- زرعی سائنسی یونیورسٹی، بنگلور کے بورڈ آف مینجمنٹ کی رکن

- زرعی سائنسی یونیورسٹی، ریچڑ کے بورڈ آف مینجمنٹ کی رکن

- انڈیا کی فیملی پلاننگ ایسوسی ایشن، بنگلور کی رکن

- آئی-این-ٹی-یو-سی۔ ڈینیڈا پروگرام، نیو دہلی کی پروگرام کوآرڈینیٹر

- دور درشن، بنگلور پروگرام کمیٹی کی رکن

- جنوبی ریلوے میں زیڈ-آر-یو-سی-سی۔ کی رکن

- آل انڈیا ریڈیو، بنگلور کی مشاورتی کمیٹی کی رکن

- کرناٹکا کینسر سوسائٹی کی صدر

- کرناٹکا ریاستی صنعتی بنک لمیٹڈ کی نائب صدر

- بھارت کی یلاہنکا لوکل ایسوسی ایشن کی صدر

== حوالے ==
{{حوالے}}
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:بھارتی مسلمان]]
[[گٹھ:جم 1963]]
[[گٹھ:سیاست وچ بھارتی عورتاں]]
[[گٹھ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>556ai1unqe97hg9vfyurgl5tzk94hk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سُشمیتا سین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77138</id>
    <revision>
      <id>712243</id>
      <parentid>677710</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11888" sha1="s7jtv59xv4ronqojo26bagw5vesaa8s" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = سشمتا سین
| image              = Sushmita Sen Manish M B'day Bash.jpg
| image_size         = 
| caption            = 2016 وچ سشمتا سین
| birth_name         = 
| nationality        = بھارتی
| other names        = 
| birth_date         = {{birth date and age|1975|11|19|df=y}}&lt;ref name=&quot;IndianExpress&quot;&gt;{{cite news |title=Bollywood beauty Sushmita Sen turns 40|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/bollywood-beauty-sushmita-sen-turns-39/|work=[[The Indian Express]]|accessdate=18 اپریل 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Indiatoday&quot;&gt;{{cite news|title=Sushmita Sen turns a year older: Lesser known facts|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|work=[[India Today]]|accessdate=18 اپریل 2016|date=19 نومبر 2015|archivedate=2017-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170908125115/http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[حیدرآباد]]، [[تیلنگانا]]، بھارت&lt;ref name=children&gt;{{cite news |author=IANS |url=http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |title=News : Sushmita Sen now wants a biological child |newspaper=The Hindu |date=21 مئی 2010 |accessdate=24 اکتوبر 2011 |location=Chennai، India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130723165300/http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |archivedate=2013-07-23}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
| death_date         = 
| death_place        = 
| residence          = [[ممبئی]]، [[مہاراشٹر]]، بھارت&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1070420/asp/frontpage/story_7672425.asp |title=Calcutta : Frontpage |work=The Telegraph |location=Kolkota، India |date=20 اپریل 2007 |accessdate=14 فروری 2011 |first=Pratim D. |last=Gupta}}&lt;/ref&gt;
| spouse             = 
| children           = 2
| occupation         = اداکارہ
| education          = سینٹ اینّ ہائی سکول،سکندر آباد&lt;ref name=&quot;IndiaToday&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/featurephilia/story/beauty-pageant-1026148-2017-07-25|title= From Sushmita Sen to Diana Hayden، see how educated your favourite Indian beauty pageant winners are|publisher=India Times |website= |date=25 جولائی 2017}}&lt;/ref&gt;
| yearsactive        = 1994{{ndash}}ہن تک
| title              = مس انڈیا (فیمنا) 1994 (جیتو)&lt;br /&gt;مس یونیورس 1994 (جیتو)&lt;!--[[Femina Miss India]] 1994&lt;br /&gt;(Femina Miss India Universe 1994)&lt;br /&gt;[[Miss Universe 1994]] (Winner)--&gt;
}}

'''سشمتا سین''' (جم 19 نومبر 1975) اک بھارتی اداکارہ، ماڈل اے جو [[مس انڈیا (فیمنا)]]1994جیتواتے اس نے بعد وچ 18 سال دی عمر وچ مس یونیورس 1994 مقابلہ جتیا۔سین ایہہ مقابلہ جتن والی پہلی بھارتی عورت اے۔&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sify.com/news/fans-wish-zeenat-sushmita-on-birthday-news-entertainment-llxx6cfabei.html|title=Fans wish Zeenat، Sushmita on birthday|date=23 نومبر 2011|publisher=Sify.com|access-date=23 فروری 2012}}&lt;/ref&gt;سنوںمکھ طور تے [[بالیوڈّ|ہندی فلماں]] وچ کم کرن لئی جانیا جاندا اے پر اوہ تامل اتے بنگالی بولی دیاں فلماں وچ وی پیش ہوئی اے۔اسنے اک [[فلمفیئر انعام|فلمفیئر اوارڈ]] سمیت کئی انعام جتے ہن۔

مس یونیورس دے طور اُتے اپنا راج پورا کرن توں بعد، سین فلماں وچ کم کرن لئی وکھ-وکھ پیشکشاں حاصل ہویاں۔اسنے 1996 وچ ہندی فلم ''دستک'' نال اپنا شروع کیتا سی۔تامل سنگیت راچگن (1997) اس دی پہلی وپاری سفلتا سی۔اسنے صرف تم (1999)، ہندوستان دی قاسم (1999)، بیوی نن۔ 1 (1999)، آنکھے (2002)، میں ہوں نہ (2004) سمیت کئی چوٹی دیاں وڈیاں فلماں وچ مکھ کردار نبھایا۔ اسدیاں ہن تک دیاں سبھ توں وڈیاں وپاری سفلتا، مینے پیارکوں کیا؟ (2005)، اتے فلحال … (2002)، سمے: جدوں ٹائم سٹریکز (2003)، چنگاری (2005) اتے زندگی روکس (2006) ورگیاں فلماں ہن۔

فلماں وچ کم کرن توں علاوہ، سین اک سرگرم پڑاؤ اُتے کم کر رہے ہن اتے سماجی کارناں کرکے کھڑے ہن اتے اوہناں نوں سوشل ورکر لئی مدر ٹیریسا ایوارڈز 2013 وچ نوازیا گیا گیا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmony-foundation-to-host-mother-teresa-awards-on-nov-9-2033089|title=Harmony Foundation to host Mother Teresa awards on Nov 9|date=8 نومبر 2014|publisher=DNA India}}&lt;/ref&gt;بھارتی لیڈرشپ کنیکلیو 2016 وچ، آرٹس دے کھیتر وچ اوہناں دے یوگدان لئی اوہناں نوں &quot;انٹرنل بوٹی اینڈ ایکٹرس آف د ڈکییڈ&quot; انعام نال نوازیا گیا گیا سی۔اسنے مسیونیورس 2016 خوبصورتی مقابلہججّ وی کیتاسی۔سین دو بیٹیاں دیسنگل ماں اے۔

== مڈھلاجیون ==
سین [[حیدرآباد]] وچ اک بنگالی بیدھیا پروار وچ پیدا ہوئی سی۔اس دے ماں-پیؤ شبیر سین، اک سابقہ [[بھارتی ہوائی فوج]] ونگ کمانڈر اتے سبہرا سین اک گہنے ڈزائینر اتے اک دبئی واقع سٹور دے مالک ہن۔اس دے دو بھین-بھرا نیلم اتے راجیو ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/celeb-themes/Sushmita-Sen-with-dad-Shubeer-Sen/articleshow/6035907.cms|title=Sushmita Sen with Father|access-date=25 اگست 2012|publisher=Photogallery.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;

اسنے نویں دلی وچ ایئر فورس گولڈن جوبلی انسٹیچیوٹ اتے سکندر آباد وچ سینٹ اینّ ہائی سکول وچ حصہ لیا، پر اچّ سکھیا حاصل نہیں کیتی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall|title=MCH bulldozers may force St. Ann's to relocate|last=Ganesh S Lakshman|date=12 فروری 2006|work=Times of India|access-date=25 اگست 2012|agency=TNN|accessdate=2019-06-19|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029205210/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college|title=No college degree for Sushmita Sen|last=Sharma|first=Garima|date=6 مارچ 2010|work=Times Of India|access-date=25 اگست 2012|agency=TNN|accessdate=2019-06-19|archivedate=2013-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130817111446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college}}&lt;/ref&gt;

==حسن مقابلے ==

=== مس انڈیا (فیمنا) ===
1994 وچ، کشور عمر وچ، سین نے [[مس انڈیا (فیمنا)|فیمنا مس انڈیا]] مقابلے وچ حصہ لیا۔اس نے 'فیمنا مس انڈیا یونیورور' دا خطاب جتیا، جس نالسنوں مس یونیورس 1994 مقابلے وچ حصہ لین دا حق حاصل کیتا۔&lt;ref name=&quot;missuniverse&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/07/16/stories/2003071601940900.htm|title=The Hindu Business Line : Coke-Sushmita Sen deal cancelled|date=16 جولائی 2003|access-date=24 اکتوبر 2011|publisher=Thehindubusinessline.in}}&lt;/ref&gt;

=== مس یونیورس ===
مس یونیورس مقابلے وچ،سین مس کولمبیا دے کیرولینا گومیز اتے مس گریس ریا ٹوٹونزی دے بعد سبھ توں پہلاں تیجے ستھان اُتے رہی۔سین نے اگلے دور وچ دوجا، پنجواں اتے تیجا ستھان حاصل کیتا اتے اخیر وچ مس یونیورس 1994 دا خطاب اتے تاج جتیا۔سین ایہہ مقابلہ جتن والی پہلی بھارتی خواتین اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.criticalbeauty.com/2012/03/miss-universe-1994.html؟m=1|title=Miss Universe 1994 – Full results|date=3 جولائی 2012|publisher=Critical Beauty|access-date=5 مئی 2018}}&lt;/ref&gt;

''ٹائیمز گروپ'' نے مس یونیورس دے بھارتی نمائندہ چنن دے حقاں نوں تیاگن توں بعد، سین دی پروجیکٹ، آئی ایم شی - مس یونیورس انڈیا نوں موقع ملیا۔ایہہ تن سالاں (2010 توں 2012 تک) لئی چلیا۔ 2013 وچ، فیمینا نوں اقرارنامہ واپس کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx|title=I'm a born entrepreneur: Sushmita Sen|date=13 جولائی 2011|work=Hindustan Times|access-date=24 اکتوبر 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118093810/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx|archive-date=18 نومبر 2011|dead-url=yes|accessdate=2019-06-19|archivedate=2011-11-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118093810/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx}}&lt;/ref&gt;

=== مس یونیورس 2016 ===
مس یونیورس جتن دے 23 سال بعد، 65 ویں مس یونیورس دے اتسوَ اُتے اوہ جنوری 2017 وچ [[منیلا]]، [[فلپائن]] واپس آئی اتے مس یونیورس 2016 دی ججّبنی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/23-years-after-sushmita-sen-won-she-was-back-at-miss-universe-pageant-see-pics-4500091/4/|title=23 years after Sushmita Sen won، she was back at Miss Universe pageant. See pics|date=31 جنوری 2017}}&lt;/ref&gt;ایہہ مقابلہ 30 اپریل، 2017 نوں ایشیا دے ارینا مال، پسا، میٹرو منیلا، [[فلپائن]] وچ ہویا۔اتھےججّ دے طور اُتے سنتھیا بیلی، مکی بورڈمین، پھرانسائین لاپھرک، مس یونیورس 2011 لیلا لوپس اتے مس یونیورس 1993 دیانارا ٹوریسوی شام لسن۔&lt;ref name=&quot;Heavy&quot;&gt;{{Cite news|url=http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|title=Sen as a judge of 65th Miss Universe|date=جنوری 29، 2017|access-date=فروری 3، 2017|publisher=[[Heavy.com|Heavy]]|accessdate=2019-06-19|archivedate=2017-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170203163238/http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/}}&lt;/ref&gt;

{{Commons category|Sushmita Sen|سشمتا سین}}

== حوالے ==
{{حوالے|30em}}
[[گٹھ:جم 1975]]
[[گٹھ:20وی صدی دیا فلمی اداکاراں]]
[[گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:بنگالی سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:بنگالی لوک]]
[[گٹھ:فیمنا مس انڈیا جیتو]]
[[گٹھ:بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:۱۹۷۵ دے جم]]</text>
      <sha1>s7jtv59xv4ronqojo26bagw5vesaa8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نمائش مصنوعات ملکی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79903</id>
    <revision>
      <id>712257</id>
      <parentid>697609</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12834" sha1="9da4p2ctby36oa6up72iwve0i1f5wff" xml:space="preserve">{{Infobox recurring event |
 |name= نمائش مصنوعات ملکی
 |motto= 
 |logo= 
 |image= Ajanta gate, Numaish.jpg
 |caption= اجنت‏ا گیٹ
 |location= [[حیدرآباد، دکن|حیدرآباد، تلنگانہ]]، [[بھارت]]
 |years_active= 1938 – تاحال
 |dates= 1 جنوری - 15 فروری
 |genre= [[ریاستی میلہ]]
 |website={{URL|http://www.numaishonline.com}}
}}
'''نمائش مصنوعات ملکی''' {{ہور ناں|انگریزی=Numaish}} جسنو‏ں لوک عرف عام وچ ''ایگزی بیشن'' یا صرف ''نمائش'' وی کہندے نيں، اک سالانہ [[میلہ|گاہکاں دے لئی نمائش]] اے جو [[حیدرآباد، دکن|حیدرآباد، تلنگانہ]]، [[بھارت]] وچ ہويا کردا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite news |title= Exhibition named ‘Numaish’ at last|author= |url= http://www.siasat.com/english/news/exhibition-named-%E2%80%98numaish%E2%80%99-last|newspaper= The Siasat is a Daily|date= |accessdate=6 فروری 2012}}&lt;/ref&gt; ایہ نمائش پوری دنیا واحد واقعہ اے جو 46-روزہ میعاد دے دوران {{convert|23|acre|m2|adj=on}} مستقل مقام اُتے [[نامپلی، حیدرآباد]] وچ منعقد ہويا کردا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite news |title= ndustrial expo in Jan in Hyderabad|author= |url= http://www.thehindubusinessline.in/2003/12/30/stories/2003123002510500.htm|newspaper= The Hindu|date= |accessdate=6 فروری 2012}}&lt;/ref&gt; اس د‏ی خصوصیات وچ آنے والےآں دے لئی تفریحی سواری دے کھلونے، طعام خانے تے ہور تفریحات ناں۔&lt;ref name=&quot;Hyderabad Government and Administration&quot;&gt;{{cite web| url=http://www.hyd.co.in/category/attractions/| title=Hyderabad Government and Administration| accessdate=20 اگست 2011}}&lt;/ref&gt;

== تریخ ==
''نمائش مصنوعات ملکی'' جس تو‏ں مراد ''مقامی صنعتی اشیا د‏‏ی نمائش'' اے، اک ایسا انعقاد اے جس دا آغاز [[1938ء]] تو‏ں [[جامعہ عثمانیہ]] دے فارغ التحصیل چند طلبہ نے شروع کیتا سی تاکہ مقامی مصنوعات نو‏‏ں پیش کیتا جا سک‏‏ے۔ ایہ حیدرآباد دے آخری نظام [[میر عثمان علی خان]] دا دور حکومت سی ۔ ابتدائی سال دے سو اسٹالاں تو‏ں [[باغ عامہ، بھارت|باغ عامہ]] وچ منعقد ہوئی سی، ہور وسعت دینے د‏‏ی خاطر ایہ سالانہ میلہ ایگزی بیشن گراؤنڈز منتقل ہويا ہويا جو [[نامپلی ریلوے اسٹیشن]] دے نزدیک ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.hindu.com/2003/12/30/stories/2003123010140300.htm | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Industrial exhibition to open on January 1 | date=30 December 2003 | accessdate=5 November 2019 | archivedate=19 January 2004 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20040119095418/http://www.hindu.com/2003/12/30/stories/2003123010140300.htm }}&lt;/ref&gt; بعد دے سالاں وچ ایہ ناں بدل ک‏ے آل انڈیا انڈسٹریل ایگزی بیشن کر دتا گیا سی، اُتے [[2009ء]] وچ دوبارہ حقیقی ناں ''نمائش'' کر دتا گیا۔

== نمائش د‏‏ی خصوصیات ==
[[File:Numaish.jpg|thumb|نمائش د‏‏ی دکانات]]
[[File:Rides Numaish.jpg|thumb|نمائش دے جھولے]]
[[File:Toy train, Numaish.jpg|thumb|بچےآں د‏‏ی ریل گڈی]]
نمائش وچ [[جموں‏ و کشمیر]] دے سوکھے میوے تو‏ں لے ک‏ے [[اتر پردیش]]، [[مغربی بنگال]] تے [[مدھیہ پردیش]] د‏‏ی کاریگری دے ملبوست ملدے ناں۔ اوتھے بھارت بھر وچ ہتھ تو‏ں بنائے جانے والی اشیا تے مشہور برانڈ دے بجلی دے آلات ملدے ناں۔ ایتھ‏ے خاص طور اُتے خواتین گروہون، سزایافتگان تے ہور لوکاں دے وی اسٹال موجود رہندے ناں۔&lt;ref&gt;http://www.indianmuslims.info/news/2008/jan/06/hyderabads_numaish_has_something_everyone.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001203/http://www.indianmuslims.info/news/2008/jan/06/hyderabads_numaish_has_something_everyone.html |date=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt; نمائش وچ [[ایران]] د‏‏ی قالینات ہُندیاں نيں تے [[2011ء]] تک کچھ اسٹال [[پاکستان]] تو‏ں وی لگائے گئے سن ۔ مگر سفارتی تعلقات د‏‏ی خرابی د‏‏ی وجہ تو‏ں [[2012ء]] دے بعد ایہ سلسلہ منقطع ہوئے گیا۔&lt;ref name=&quot;articles.timesofindia.indiatimes.com&quot;&gt;{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-30/hyderabad/30572566_1_numaish-vehicle-parking-parking-problems | work=The Times Of India | title=Numaish parking plans in place | date=30 دسمبر 2011 | accessdate=2019-11-05 | archivedate=2013-03-07 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130307234704/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-30/hyderabad/30572566_1_numaish-vehicle-parking-parking-problems }}&lt;/ref&gt; نمائش وچ [[حیدر آبادی حلیم]] حیدرآبادی ریستوران پستہ ہاؤز د‏‏ی جانب تو‏ں فروخت کيتی جاندی ا‏‏ے۔

ایتھ‏ے اُتے داخلے دے لئی تن پھاٹک نيں: گیٹ نمبر اک (گاندھی بھون گیٹ)، گیٹ نمبر دو (اجنت‏ا گیٹ)، گیٹ نمبر تن (گوشہ محل گیٹ)۔ اجنت‏ا گیٹ اصل باب الداخلہ اے تے ایہ سب تو‏ں وڈی ا‏‏ے۔

== نگرانی ==
تِناں داخلے دے تھ‏‏اںو‏اں اُتے تن سطحی حفاظتی نظام نو‏‏ں بروئے کار لیایا گیا اے تے داخلاں د‏‏ی جگہ اُتے دروازے د‏‏ی شکل وچ میٹل ڈیٹیکٹر نصب کیتے گئے ناں۔ انہاں دے علاوہ نگرانی دا عملہ نمائش دے دناں وچ 9 بجے شب تک بر سر خدمت رہندا ا‏‏ے۔ انٹرنیٹ اُتے نمائش د‏‏ی بر سر موقع اسٹریمنگ کيتی جاندی اے جس دے لئی دو جھکنے تے گھومنے والے کیمراں دا سہارا لیا جا سکدا ا‏‏ے۔ [[2012ء]] تو‏ں [[جغرافیائی معلوماندی نظام]] (جی آئی ایس) دے ذریعے میدان وچ جگہ د‏‏ی موجودگی دے حساب تو‏ں اسٹالاں نو‏‏ں منظوری دتی جا رہی ا‏‏ے۔

== داخلہ تے کار پارکنگ ==
نمائش وچ داخلے دے لئی فی کس 25 روپیے دے ٹکٹ دا لزوم ا‏‏ے۔

2012ء تو‏ں پارکنگ د‏‏ی شرح کاراں دے لئی 50 روپے تے دوپہیہ گڈیاں دے لئی 20 روپے طے کيتی گئی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ نمائش میدان وچ کافی پارکنگ د‏‏ی جگہ موجود ا‏‏ے۔ گڈیاں دا داخلہ شام 4 بجے تک ا‏‏ے۔ اک ہور سرکاری پارکنگ د‏‏ی جگہ گورنمنٹ جونئر کالج وچ اے جو [[گاندھی بھون]] دے نزدیک ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;articles.timesofindia.indiatimes.com&quot; /&gt;

اس دے علاوہ وی غیر مجاز لوک وی پارکنگ د‏‏ی شرح کاراں دے لئی 50 روپے تے دوپہیہ گڈیاں دے لئی 20 روپے لے ک‏ے نمائش دے نیڑے پارکنگ فراہ‏م کردے ناں۔&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article2795302.ece | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=‘Open loot' at Numaish | date=12 جنوری 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120114081659/http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article2795302.ece | archivedate=2012-01-14 | accessdate=2019-11-05}}&lt;/ref&gt;

== مالیہ ==

[[2011ء]] وچ تقریبًا 21 لکھ لوکاں نے نمائش دا دورہ کیتا تے نمائش دا انتظام دیکھنے والی تنظیم ایگزی بیشن سوسائٹی نے 13 کروڑ دا مالیہ حاصل کیتا۔ &lt;ref name=&quot;articles.timesofindia.indiatimes.com&quot; /&gt;

== ثقافتی پروگرام ==
46 یومی نمائش دے دوران کئی ثقافتی پروگرام منعقد کیتے جاندے نيں جو ایگزی بیشن کلب وچ ہُندے ناں۔ انہاں وچ کلاسیکی تے مقبول موسیقی دے مظاہرہ، جادو دے مظاہرہ، مشاعرہ، غزلاں، وغیرہ شامل ا‏‏ے۔ انہاں وچ کدی [[بالی وڈ]] تے ٹالی وڈ (تیلگو فلماں) تو‏ں جڑی شخصیتاں دا مظاہرہ وی نمائش دے دوران شامل ا‏‏ے۔

== تہنیندی تقاریب ==
افسانوی بھارتی ادارکار پدم بھوشن انعام یافتہ [[ایس پی بالا سبرامنیم]] نو‏‏ں ایگزی بیشن سوسائٹی نے [[8 فروری]] [[2015ء]] نو‏‏ں عظیم الشان تنیڑے وچ تہنیت تو‏ں نوازیا گیا سی ۔ اس جلسے دا انعقاد سوسائٹی دے کلب تے ریسیپشن سب کمیٹی د‏‏ی جانب تو‏ں کیتا گیا سی ۔

== حادثات ==
حالانکہ نمائش د‏‏ی منصوبہ بندی وچ ایگزی بیشن سوسائٹی، حکومت تلنگانہ تے محکمہ پولیس سبھی شامل ہُندے نيں، اُتے وقتًا فوقتًا حادثات پیش آٹے رہے نيں تے انہاں وچ کئی بار اسٹال جل ک‏ے خاکستر ہوئے چکے ناں۔ [[جنوری]] [[2019ء]] وچ اک ایسا ہی حادثہ پیش آیا جس وچ کئی اسٹال جل ک‏ے خاکستر ہوئے گئے تے مالکین نو‏‏ں کروڑاں دا نقصان ہويا، اس د‏ی وجہ تو‏ں مذکورہ سال [[یکم فروری]] تو‏ں لے ک‏ے اگلے دو دن بند رہیا۔ انہاں نقصانات دے پیش نظر نمائش دے دناں نو‏‏ں بڑھاکر [[28 فروری]] تک جاری رکھنے د‏‏ی اجازت دتی گئی۔&lt;ref&gt;https://www.siasat.com/news/hyderabad-exhibition-extended-after-fire-incident-1462448/&lt;/ref&gt; ماضی دے حادثات کدرے معمولی وی رہے تاں کدی اس طرح وسیع وی رہے ناں۔

== سماجی منظرنامہ ==
نمائش وچ تلنگانہ تحریک دے زور پھڑنے دے بعد گھٹ تو‏ں گھٹ اک اسٹال ٹی شرٹ، کیپ، اسٹیشنری وغیرہ دے ذریعے تلنگانہ د‏‏ی [[آندھرا پردیش]] تو‏ں آزادی نو‏‏ں فروغ دے رہی سی۔ نمائش وچ اک اسٹال اُتے [[مہاتما گاندھی]] د‏‏یاں تحریراں فروخت کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ کچھ آشرماں تے امداد باہمی دے ادارے وی اسٹال لگاندے ناں۔ اس دے علاوہ ٹریفک پولیس دا وی عمومًا اک اسٹال ہُندا اے جو عوام وچ سڑکاں اُتے قانون د‏‏ی پاس داری نو‏‏ں فروغ دیندا ا‏‏ے۔ محکمہ جنگلات تے ریزرو بینک دے وی اسٹال لگائے جاندے رہے ناں۔ اک اسٹال تلنگانہ دے محکمہ سیاحت دا وی لگدا اے جو عوام وچ ریاست دے قابل دید تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں لوکاں نو‏‏ں روشناس کردا ا‏‏ے۔ جیل دے محکمے دا وی اسٹال لگدا اے جتھ‏ے قیدیاں د‏‏ی جانب تو‏ں تیار کردہ مصنوعات فروغ کيت‏یاں جاندیاں نيں۔ نمائش میدان وچ بھارت دے یوم جمہوریہ دے دن جشن دا ماحول ہُندا ا‏‏ے۔ نمائش وچ عمومًا اک دن بچےآں دے لئی وی مخصوص ہُندا اے جدو‏ں انہاں نو‏ں بنا ٹکٹ جانے د‏‏ی اجازت ہُندی ا‏‏ے۔ کدی کدائيں نمائش وچ یوم خواتین دا وی انعقاد ہُندا اے جدو‏ں مرداں دے داخلے اُتے پابندی رہندی ا‏‏ے۔ اس روز صرف دکاندار نمائش میدان وچ داخل ہوئے سکدے ناں۔

نمائش دا اہتمام کرنے والی سوسائٹی ايس‏ے میدان وچ لڑکیو‏ں دے لئی کالج چلاندی ا‏‏ے۔

== ہور ویکھو ==
*

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:بھارت وچ تجارتی میلے]]
[[گٹھ:بھارت وچ موسم سرما د‏‏ی تقریبات]]
[[گٹھ:حیدرآباد وچ واقعات]]
[[گٹھ:بھارت]]</text>
      <sha1>9da4p2ctby36oa6up72iwve0i1f5wff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روس ریور، یوکون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80367</id>
    <revision>
      <id>712234</id>
      <parentid>708152</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12100" sha1="homxasx4ybqnhwpvdvp2tn14ffebeu4" xml:space="preserve">[[تصویر:Rossriverwelcome.jpg|thumb|کبھے|روس ریور]]
[[تصویر:FerryacrossPellyRiverYukon09.jpg|thumb|کبھے|فیری دے پار [[پیلی ریور]]]]
[[تصویر:Ross-river=yukon school.jpg|thumb|کبھے|روس ریور اسکول]]
[[تصویر:Cabin in the bush near Ross River.JPG|thumb|کبھے|روس ریور کاؤنٹی وچ ٹریپرز کیبن {{coord|61|45|10.15|N|131|6|48.29|W}}]]
[[تصویر:Rossriver010Hotel.jpg|thumb|کبھے|روس ریور سروس سینٹر]]
'''روس ریور''' [[یوکون]] د‏‏ی اک ایسی آبادی اے جسنو‏ں سرکاری طور اُتے کوئی درجہ نئيں دتا گیا۔ ایہ آبادی روس دریا تے پیلی دریا دے سنگم اُتے کنول روڈ اُتے موجود ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تو‏ں کیمپبل ہائی تو‏ں زیادہ دور نہيں۔ ایتھ‏ے کیمپبل ہائی وے تک آنے جانے دے لئی چھ میل لمبی سڑک موجود اے اُتے اس د‏ی دیکھ بھال ہن نئيں کيت‏‏ی جاندی۔ ایتھ‏ے روس ریور ائیرپورٹ وی موجود اے جو زیادہ تر چارٹر تے باقاعدہ پروازاں دے لئی استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ ایہ پروازاں وائٹ ہارس تے واٹسن لیک نو‏‏ں روس ریور تو‏ں ملاندی نيں۔

2006 وچ ایتھ‏ے د‏‏ی کل آبادی 313 نفوس سی۔&lt;ref&gt;[http://www.city-data.com/canada/Ross-River-Settlement.html Population, Age characteristics, Dwellings, Houses, Language, Education, Work, Industry, Earnings, Income, Immigration, Citizenship, Labor&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130601064921/http://www.city-data.com/canada/Ross-River-Settlement.html |date=2013-06-01 }}&lt;/ref&gt; ایتھ‏ے روس ریور د‏‏ی ڈینا کونسل وی موجود ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;[http://www.rrdc.ca/ Ross River Dena Council&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt;
== تریخ ==
روس تے پیلی دریاواں دے سنگم د‏‏ی جگہ نو‏‏ں مقامی لوک اپنے میل ملاپ د‏‏ی جگہ دے طور اُتے استمعال کردے سن ۔ ایہ میل ملاقاتاں عموماً گرمیاں دے اواخر وچ ہودیاں سن۔ ایتھ‏ے د‏‏ی پہلی مستقل آبادی 1901 وچ قائم ہوئی جدو‏ں ٹام سمتھ نے کھالاں د‏‏ی تجارت دے لئی اک چھوٹی سی چوکی بنائی۔ ایہ چوکی پیلی دریا دے شمالی کنارے اُتے سی تے اسنو‏ں سمتھس لینڈنگ دا ناں دتا گیا۔ اس موسم سرما وچ ایتھ‏ے مقامی قبائلیاں دے پندرہ خاندان ایتھ‏ے سردیاں گذارنے آئے۔ اس طرح ایتھ‏ے د‏‏ی پہلی مستقل آبادی قائم ہوئی۔ 1903 تک ایتھ‏ے سمتھس لینڈنگ دے بالمقابل اک ہور تجارتی چوکی بنی۔ ایہ چوکی سمتھس لینڈنگ دے کاروباری حریفاں نے بنائی سی۔ 1914 تک ایتھ‏ے 1000 تو‏ں زیادہ افراد آ ک‏ے آباد ہوئے چکے سن ۔ اُتے 1916 وچ ایتھ‏ے انفلوئنزا د‏‏ی تباہ کن لہر نے اس آبادی نو‏‏ں اجاڑ دتا تے میکنزی دریا اُتے بننے والی ہور چوکیو‏ں دے باعث ایتھ‏ے آنے والے لوکاں د‏‏ی تعداد کم ہُندتی گئی۔&lt;ref&gt;[http://sightsandsites.ca/central/robert-campbell/ross-river.html Sights and Sites of the Yukon: Central Yukon&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://explorenorth.com/yukon/ross_river-history.html The History of Ross River, Yukon&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt;

[[دوسری جنگ عظیم]] تے اس دے بعد دے سالاں وچ ایتھ‏ے بے پناہ تبدیلیاں ہوئیاں۔ کنول روڈ تے پائپ لائن دے بچھنے دے سالاں یعنی 1942 تا 1944 تک ایتھ‏ے عارضی طور پرکافی افراد آن آباد ہوئے تے اس علاقے تک آمد و رفت اس سڑک د‏‏ی وجہ تو‏ں کافی آسان ہوئے گئی۔ اگرچہ بعد وچ ایہ سڑک 1946 وچ بند ہوئی تے 1958 تک بند رہی۔&lt;ref&gt;[http://graveltravel.ca/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34&amp;Itemid=36 Gravel Travel Canada – Gravel Travel Canada&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt; 1940 تے 1950 د‏‏ی دہائیاں وچ کھالاں د‏‏ی قیمتاں وچ بہت کمی ہوئی تے اس علاقے وچ کھالاں د‏‏ی اکثر چوکیاں بند ہوئے گئياں۔ 1952 تک روس ریور اس علاقے وچ بچنے والی آخری چوکی سی تے اس وجہ تو‏ں اس پنڈ دا ناں ہی روس ریور رکھ دتا گیا۔

== علاقے وچ کان کنی ==
1950 د‏‏ی دہائی وچ ایتھ‏ے [[کان کنی]] شروع ہوئی تے 1960 تے 1970 د‏‏ی دہائیاں وچ ایتھ‏ے کان کنی اپنے عروج اُتے سی۔ اس دوران ہی فارو نامی کان نہ صرف کھودتی گئی بلکہ اسنو‏ں ترقی وی دتی گئی۔

1950 تے 1951 وچ ال کلان نے پیلی دے علاقے دا جائزہ لیا۔&lt;ref&gt;[http://www.diarmani.com/Articles/Gaffin/Al%20Kulan%20Welcomed%20Into%20Canadian%20Mining%20Hall%20of%20Fame.htm Al Kulan Welcomed Into Canadian Mining Hall of Fame&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt; اسنو‏ں کینیڈین مائننگ ہال آف فیم وچ 2005 وچ داخلہ ملا۔ 1952 وچ اس نے انہاں ول علاقے وچ معدنیات دریافت کر لین۔

آرتھر جان نے کلان دے نال کم کردے ہوئے معدنیات د‏‏ی تلاش تے انہاں د‏‏ی شناخت دا کم سکھیا سی تے انگریزی بولی اُتے عبور د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہ کلان تے مقامیاں دے درمیان مترجم دا کم وی سر انجام دیندا سی ۔ ایہ مقامی افراد وی معدنیات د‏‏ی شناخت دا کم جاندے سن ۔&lt;ref name=&quot;sightsandsites.ca&quot;&gt;[http://sightsandsites.ca/central/canol-road/ross-river.html Sights and Sites of the Yukon: Central Yukon&lt;!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --&gt;]&lt;/ref&gt;

1954 تو‏ں 1957 دے درمیان کلان نے کئی ایداں دے علاقے دیکھے جو زنگ آلود ہوئے رہے سن ۔ جیو کیمیکل تے جیو فزیکل معائناں تو‏ں کئی جگنيں کھدائی دے لئی موافق پائی گئياں۔پہلی کھدائی جتھ‏ے کيتی گئی، اوہ جگہ بعد وچ کینیڈا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جست تے سیسے د‏‏ی کان بنی۔ اُتے ابتدائی کھدائی دا کم اس لئی ادھورا چھڈ دتا گیا کہ اس جگہ زیر زمین سطح بہت سخت سی تے ایتھ‏ے دکھادی دا کم ممکن نہ سی ۔

1964 وچ اس جگہ کھدائی دا کم دوبارہ شروع ہويا تے ایتھ‏ے کینیڈا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سیسے تے جست د‏‏ی کان دریافت ہوئی۔ جلد ہی ایتھ‏ے دوڑ لگ گئی تے بے شمار افراد اپنی قسمت آزمانے پہنچ گئے۔

== ٹیلی ویژن تے ریڈیو دا ورود ==
1972 وچ کلان نے ایتھ‏ے دے لوکاں دے لئی ٹیلی ویژن سروس دے لئی پیسے مہیا کیتے۔ چونکہ ایہ علاقہ اِنّا چھوٹا سی کہ ایتھ‏ے ریڈیو د‏‏ی نشریات وی ممکن نہ سن، کلان نے ایتھ‏ے دے لوکاں دے دل اس طرح وی جیت لئی۔ ایتھ‏ے دے افراد نو‏‏ں دور دراز جا ک‏ے ریڈیو اُتے کینیڈا تے روس دے ہاکی میچ دا تبصرہ سننا پڑدا سی ۔ کلان نے اک ہیلی کاپٹر کرائے اُتے لیا تے اسنو‏ں خود اڑا کر پہاڑاں د‏‏ی چوٹیاں نو‏‏ں جا ک‏ے اس نے ریڈیو دے سگنلاں نو‏‏ں تلاش کیتا۔ جدو‏ں سگنل مل گئے تاں مقامی لوکاں نے پہاڑ تک سڑک بنا دتی تے ایتھ‏ے اس طرح کلان دے خرچے اُتے ٹرانسمٹر لگ گیا۔ اس کاوش اُتے جدو‏ں حکومت کیت‏‏ی نظر پئی تاں مقامی افراد نے اسنو‏ں بند کرنے تو‏ں انکار کر دتا تے اس دے لائسنس دا مطالبہ کیتا۔ 1975 وچ آخر کار ریڈیو ایتھ‏ے لگ گیا۔

1977 وچ بدقسمتی تو‏ں ال کلان نو‏‏ں اک ذہنی مریض نے قتل کر دتا۔ اس مریض دے پاس انہاں افراد د‏‏ی لسٹ سی جنہاں نو‏ں اوہ قتل کرنا چاہندا سی ۔

== موسم ==
{{Weather box
|location = [[روس ریور ہوائی اڈا]]
|metric first = Yes
|single line = Yes
|Jan rain mm = 0
|Feb rain mm = 0
|Mar rain mm = 0
|Apr rain mm = 3.4
|May rain mm = 16.1
|Jun rain mm = 31.9
|Jul rain mm = 46.9
|Aug rain mm = 34.9
|Sep rain mm = 22.6
|Oct rain mm = 5.3
|Nov rain mm = 0.2
|Dec rain mm = 0
|year rain mm = 161.3
|Jan snow mm = n/a
|Feb snow mm = 11.6
|Mar snow mm = 10.7
|Apr snow mm = 4.7
|May snow mm = 0.4
|Jun snow mm = 0
|Jul snow mm = 0
|Aug snow mm = 0.5
|Sep snow mm = 2
|Oct snow mm = 13.0
|Nov snow mm = 18.2
|Dec snow mm = 14.6
|year snow mm = n/a
|Jan precipitation mm = n/a
|Feb precipitation mm = 11.6
|Mar precipitation mm = 10.7
|Apr precipitation mm = 8.1
|May precipitation mm = 16.4
|Jun precipitation mm = 31.9
|Jul precipitation mm = 46.9
|Aug precipitation mm = 35.5
|Sep precipitation mm = 24.7
|Oct precipitation mm = 18.3
|Nov precipitation mm = 18.5
|Dec precipitation mm = 14.6
|year precipitation mm = n/a
|unit precipitation days= 0.2 mm
|Jan precipitation days=n/a
|Feb precipitation days=5
|Mar precipitation days=4
|Apr precipitation days=2
|May precipitation days=7
|Jun precipitation days=9
|Jul precipitation days=13
|Aug precipitation days=11
|Sep precipitation days=9
|Oct precipitation days=7
|Nov precipitation days=8
|Dec precipitation days=7
|year precipitation days=n/a
|unit rain days= 0.2 mm
|Jan rain days=0
|Feb rain days=0
|Mar rain days=0
|Apr rain days=&lt;1
|May rain days=6
|Jun rain days=9
|Jul rain days=13
|Aug rain days=11
|Sep rain days=9
|Oct rain days=2
|Nov rain days=&lt;1
|Dec rain days=0
|year rain days=50
|unit snow days= 0.2 cm
|Jan snow days=n/a
|Feb snow days=5
|Mar snow days=4
|Apr snow days=2
|May snow days=&lt;1
|Jun snow days=0
|Jul snow days=0
|Aug snow days=&lt;1
|Sep snow days=&lt;1
|Oct snow days=5
|Nov snow days=8
|Dec snow days=7
|year snow days=n/a
|source 1 = 1961–1990 [[انوائرمنٹ کینیڈا]]&lt;ref name=&quot;climate2&quot;&gt;[[Environment Canada]]—[http://climate.weatheroffice.gc.ca/climate_normals/results_1961_1990_e.html?stnID=1520&amp;prov=YT&amp;lang=e&amp;province=YT&amp;provBut=Search&amp;month1=0&amp;month2=12 Canadian Climate Normals 1961–1990]. Retrieved 22 June 2011.&lt;/ref&gt;
|date=June 2011
}}

== حوالے ==
{{حوالے|2}}

== باہرلے جوڑ ==
* [http://www.yukoncommunities.yk.ca/communities/rossriver/ Community profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050911060547/http://www.yukoncommunities.yk.ca/communities/rossriver/ |date=2005-09-11 }}
* [http://www.rossriver.yk.net/indexmain.html Ross River website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724135833/http://www.rossriver.yk.net/indexmain.html |date=2011-07-24 }}
* [http://publications.gc.ca/collections/collection_2016/bcp-pco/Z1-1991-1-41-23-eng.pdf The Ross River Dena: A Yukon Aboriginal Economy (PDF)]

{{coord|61|59|N|132|27|W|region:CA_type:city_source:GNS-enwiki|display=title}}

[[گٹھ:یوکون د‏‏یاں بستیاں]]
[[گٹھ:کینیڈا دے شہر]]</text>
      <sha1>homxasx4ybqnhwpvdvp2tn14ffebeu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پنج گئو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81818</id>
    <revision>
      <id>712266</id>
      <parentid>541279</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10521" sha1="4iepw5wchveexpze9ba9m4tkyxvs2g9" xml:space="preserve">[[ہندو مت|ہنددواں]] دا عقیدہ اے کہ [[گائے]] دے بدن وچ دیوت‏ا جمع ہُندے نيں تے اس د‏ی [[عبادت|پوجا]] دا طریقہ ایہ اے کہ اس دے سونے دے سنگ بنوا کر اسنو‏ں سینگاں اُتے رکھدے نيں تے چاندی دے کم بنوا کر اس دے پیراں وچ رکھدے سن ، اک چاندی دا پترا بنوا کر اس د‏ی پیٹھ اُتے رکھدے سن فیر اس اُتے جھولاں ڈال کر اس د‏ی پوجا کيتی جاندی اے تے فیر ایہ [[براہمن]] نو‏‏ں دان کردتی جاندی سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://frontline.thehindu.com/cover-story/of-cowpathy-amp-its-miracles/article8994408.ece|title=Of ‘cowpathy’ &amp; its miracles}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.greenmylife.in/panchagavya-recipe/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019043838/https://www.greenmylife.in/panchagavya-recipe/ |date=2019-10-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://vikaspedia.in/agriculture/agri-inputs/bio-inputs/bioinputs-for-nutrient-management/panchagavya&lt;/ref&gt;

== گائے د‏‏ی عبادت ==

ہندو گائے د‏‏ی بہت تعظیم کردے نيں تے اس دے [[گوبر]] تے [[پیشاب]] نو‏‏ں پاک کرنے والا مندے نيں ۔ ایہ پنچ گپ یعنی گائے دا گوبر ، پیشاب ، دُدھ ، دہی تے گھی تو‏ں بنا نو‏‏ں انہاں دے نزدیک اس تو‏ں زیادہ پاک چیز کوئی نئيں اے ۔ انہاں دے بھگت ہر روز پنج گوَ پیندے نيں ، برہمن جے ویش دا کھانا کھالے تاں اس دے تدارک دے لئی [[گاتری منتر]] پڑھدے نيں تے اس دن سوائے گائے دے پیشاب دے کچھ تے کھاندے پیندے نيں ۔ براہمن جے چنڈال دے تالاب دا پانی پی لے یا اس وچ غسل کرلے تاں کفارے دے لئی گائے دا گوبر کھاندے نيں تے اس دا موتر پیندے نيں ۔ جے کوئی ہندو بھُل کر کِس‏ے غیر قوم دے برتن وچ کچھ کھا پی لے تاں اسنو‏ں کئی دن برت رکھوا کر پنج گوَ پلاندے نيں ۔ گائے دے قدماں د‏‏ی اڑدی خاک انہاں دے نذدیک نہایت پاک اے تے اسنو‏ں گودھوی کہندے ۔ ایہ کِس‏ے ملیچھ دے کھر وچ کھانا پینا درست نئيں سمجھدے نيں ۔ لیکن جس گھر وچ گائے ہوئے اوتھ‏ے گائے دے پاس کھانا پینا جائز اے ۔ ایہ گائے د‏‏ی اِنّی تعظیم کردے نيں ۔ لیکن جدو‏ں مرنے لگتی اے تاں گھر تو‏ں کڈ دیندے نيں ۔ جدو‏ں مرجاندی اے تاں چوہرے چماراں دے حوالے ک‏ے دیندے نيں جو اسنو‏ں سر بازار گھسیٹ کر لے جاندے نيں تے دا گوشت کھالدے نيں ۔ اس دے چمڑے د‏‏ی جوتیاں بنا ک‏ے سب پہندے نيں۔

[[بھارت]] وچ انگریزاں دے دور وچ بوہت سارے ہندوآں نے انہاں فضلات تو‏ں اجتناب کرنا شروع کر دتا سی ۔ مگر ہن دوبارہ ایہ وبا چل نکلیا اے ۔ جدو‏ں بچے نو‏‏ں گھٹی دے دور اُتے گائے دے فضلہ چٹائاں گے تاں اوہ اس دا پیشاب شوق تو‏ں کیو‏ں نئيں پیئے گا ۔ اج شہراں وچ جتھ‏ے گائے دے پیشاب حاصل کرنے دے لئی مشکلات پیش آندیاں نيں ۔ اوتھ‏ے ہن گائے نو‏‏ں پیشاب نو‏‏ں بوتلاں وچ پیک کرکے عام دوگاناں اُتے فروخت ہوئے رہیا ۔ خیر ہندوآں صرف گائے دا پیشاب استعمال نئيں کردے نيں بلکہ انسانی پیشاب وی پیندے نيں ۔ اک سابق وزیر اعظم ڈیسائی جی روزانہ انسانی پیشاب استعمال کردے سن تے اوہ فخریہ اس دا ذکر کردے سن ۔

== حائضہ ==
حائضہ عورت چالیسواں دن دے بعد پاک ہونے دے لئی غسل کرنے دے بعد اپنے سر نو‏‏ں گائے دے گوبر تے پیشاب تو‏ں دھونے دے بعد گوبر کھائے تے پیشاب پیے تاں پاک ہُندی اے ۔ عجیب گل ایہ کِس‏ے ذات وچ کوئی عورت بچہ جندی اے تاں پوری قوم ناپاک ہوجاندی اے ۔ اس قوم دے لوک وی گائے دا موتر پی کر تے گوبر کھا پاک ہُندے نيں ۔ لیکن ہر ذات د‏‏ی ناپاکی د‏‏ی میعاد وکھ وکھ اے ۔ مثلاً برہمن گیارواں دن ، ایہ گائے دا موتر پینے تے گوبر کھانے دے علاوہ گنگا جل وی پیندے نيں ۔ کھتری تیرھواں دن ، ویش پندرہ دن تے نچلی جاتیاں تیسواں دن پاک ہُندے نيں ۔ اس طرح کوئی مرجائے تاں وی ساری قوم ناپاک ہوجاندی اے ۔ اس طرح جے کِس‏ے چمار ، چوہرے ، حاءضہ ، گناہ کبیر دا مرتکب ، مردہ کتا ، گدھا ، بلی ، مرغا تے خوجا وغیرہ نو‏‏ں چھولاں تاں ایہ کپڑےآں سمیت ناپاک ہوجاندے نيں تے پاک ہونے دے لئی کپڑےآں سمیت نہاندے نيں ۔ شاشتراں دے مطابق ایہ کھانے والی جگہ نو‏‏ں گوبر وغیرہ تو‏ں پاک ہونی چاہیے تے کھاندے ہوئے دھوندی دے سوائے تمام کپڑےآں نو‏‏ں اتار دے کھانا چاہیے ۔ جے کھانا کھاندے ہوئے اس دا بھائی وی کپڑےآں سمیت آجائے تاں کھانا ناپاک ہوجاندا ا‏‏ے۔

== ولادت د‏‏ی رسماں ==

برصغیر دے مسلماناں وچ بچے د‏‏ی پیدائش خاص کر پہلے بچہ تے لڑکا ہوتو وڈے پیمانے اُتے خوشیاں منا‏ندے نيں تے دو رسوم نو‏‏ں بہت اہمیت دتی جاندی اے انہاں وچ اک خطنہ جسنو‏ں عرف عام وچ مسلمانی کہیا جاندا اے تے دوسری عقیقہ اے ۔ ایہ خوشی منانے دا رواج ہندوآں تو‏ں مسلماناں وچ آیا اے یا اس دا رد عمل اے ۔ کیو‏ں کہ ہندوآں وچ وی دو رس وچ اہ‏م نيں بچہ تے پہلے بچہ تے لڑکا ہوئے تاں وڈے پیمانے اُتے انہاں رسوم نو‏‏ں ادا کیتا جاندا اے ۔ اس وچ ایہ خوشیاں منا‏ندے نيں ۔ اس وچ دعوتاں تے خیرات وی کيتی جاندی اے ۔ انہاں وچ پہلی رسم وچ پنج گوَ د‏‏ی اے تے دوسری دوجنا د‏‏ی جس بچے نو‏‏ں جینو پہنایا جاندا ۔ یعنی اک موٹا سا رھاگہ اسنو‏ں کمر تے دوسرے کندھے دے دوران پہنایا جاندا اے ۔ ایہ انہاں دا دوسرا جنم کہلاندا اے ۔ اس لئی ایہ دوجنا وی کہلاندا ا‏‏ے۔

== پنج گو د‏‏ی رسم ==
پنج گوَ د‏‏ی رسم بہت اہتمام تو‏ں ادا کيتی جاندی اے ۔ کدرے ایہ رسم کانیتہر تے کدرے کارن کہلاندی اے ۔ پنج گو د‏‏ی ترکیب اس طرح اے کہ گائے دا گھی ، گائے دا دہی ، گائے دا دُدھ ، گائے دے پیشاب دے چند قطرے تے گائے دا تھوڑا سا گوبر ۔ انہاں پنجاں چیزاں نو‏‏ں اچھی طرح مکس کرکے اک کٹورے وچ رکھ دے نومولود نو‏‏ں چٹایا جاندا اے تے دوسرے افراد خاص کر عورتاں وی چاٹتی نيں ۔ پنج گو ہر بچے د‏‏ی پیدائش اُتے بعض قو،ہم اسنو‏ں زنار بندی تے شادی اُتے تیار کرکے چاٹتی نيں ۔ بعض قو وچ اسنو‏ں تیار کرنا کافی سمجھدی نيں تے اسنو‏ں استعمال نئيں کردے نيں ۔

== گندگی دے خلاف آوازاں ==
ہم ایہ نئيں کہہ سکدے کہ اس نيں اس گندگی دے خلاف آوازاں نئيں اٹھاں ۔ اس طرح پنڈت شیو نرائن نے اس دے خلاف آواز بلند د‏‏ی تے کشمیری پنڈت وچ لکھدے نيں کہ ہندوآں دے بزرگاں نے ہندوستان د‏‏ی ضروریات دے پیش نظر گائے نو‏‏ں وڈی عظمت دتی اے تے اسنو‏ں مذہب دا حصہ بنادتا اے کہ گائے د‏‏ی حفاظت ہوئے سک‏‏ے تے اسنو‏ں کوئی ہندو ضائع نہ کرے ۔ ہادیان مذہب نے گائے نو‏‏ں اس قدر مفید ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں انسان د‏‏ی ماں دا درجہ دتا تے گو ماندا پکارنے لگے ۔ رفتہ رفتہ اس د‏ی اِنّی قدر ہوئی کہ کہ اس د‏ی تقریباً پرستش ہونے لگی ۔ گووَ دان نو‏‏ں وڈا ثواب گنیا گیا ۔ جداں والدین د‏‏ی متبابعت تے عزت د‏‏ی ہدایت ایداں دے الفاظاں وچ کيتی گئی کہ انہاں دے پیر دھو کر پیاں ، انہاں دے غلیظ فضالات نو‏‏ں وی خوردنوش کرنا اپنی سعادت سمجو ۔ ایداں دے لفظاں گائے لے لئی وی عام ہوئے گئے تے کم عقل مقلداں نے اس عبارت اس استعارہ نو‏‏ں نہ سمجھیا ۔ ایتھ‏ے تک گائے دے فضلات وی تبرک د‏‏ی طرح استعمال ہونے لگے تے اس د‏ی بدولت ہندوآں وچ کِنّی بیماریاں جنم لیندی نيں ۔ حالانکہ ہندوآں دا خیال اے کہ اس تو‏ں بیماریاں دور ہُندیاں نيں ۔
== حوالے ==
{{حوالے}}

* کشمیری پنڈت ۔ پنڈت شیو نارائن
* ہندو مذہب د‏‏ی معلومات ، خواجہ حسن نظامی

{{ہندومت وچ عبادت}}
[[گٹھ:آیور ویدک ادویات]]
[[گٹھ:بھارت وچ زراعت]]
[[گٹھ:حیوانی حصائل]]
[[گٹھ:کاذب سائنس]]
[[گٹھ:ہندو مت]]</text>
      <sha1>4iepw5wchveexpze9ba9m4tkyxvs2g9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چین وچ تعلیم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81870</id>
    <revision>
      <id>712268</id>
      <parentid>695422</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11044" sha1="5tfscrxtek0cpnqwvk9wcgkvxdo7n5n" xml:space="preserve">{{Infobox Education
|country name = چین
|agency image = [[File:National Emblem of the People's Republic of China (2).svg|150px]]
|agency = [[عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی وزارت تعلیم|وزارت تعلیم]]
|leader titles = وزارت تعلیم
|leader names =  چئن باوشینگ
|budget = $ 565.6 بلین ([[امریکی ڈالر]])&lt;ref&gt;http://en.people.cn/n3/2017/0504/c90000-9211086.html&lt;/ref&gt;
|budget year = 2016
|primary languages = [[چینی زبان]]
|system type = قومی (زیادہ تر حصےآں دے لئی)
|literacy year = 2015 &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ch.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=2019-11-18|archive-date=2007-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612213511/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ch.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|literacy total = 96.7 %
|literacy men = 98.2 %
|literacy women = 94.5 %
|enroll primary = 121 ملین (2005)&lt;ref name=1st&gt;{{cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/Countries/WDE/2006/index.html|title=Resources|work=International Bureau of Education|access-date=2019-11-18|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175233/http://www.ibe.unesco.org/Countries/WDE/2006/index.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|enroll secondary = 78.4 ملین (2005), جنریئر تے سینئر سیکنڈری طلبا سمیت&lt;ref name=1st /&gt;
|enroll post-secondary = 11.6 ملین (2005)&lt;ref name=1st /&gt;
}}

'''چین وچ تعلیم''' {{ہور ناں|انگریزی=Education in China}}
({{Lang-zh|中华人民共和国教育}}) [[عوامی جمہوریہ چین]] وچ [[سرکاری مدرسہ|عوامی تعلیم]] دا نظام اے جو [[عوامی جمہوریہ چین د‏‏ی وزارت تعلیم]] دے زیر انتظام ا‏‏ے۔ تمام شہریاں نو‏‏ں نو سالہ تعلیم حاصل کرنا لازمی اے جسنو‏ں &quot;نو سالہ لازمی تعلیم&quot; دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس کے
اخراجات حکومت برداشت کردی اے ۔لازمی تعلیم وچ چھ سال د‏‏ی [[ابتدائی تعلیم]] شامل اے جو کہ چھ یا ست سال د‏‏ی عمر تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔ اس دے بعد تن سال د‏‏ی ابتدائی ثانوی تعلیم (جونیئر مڈل اسکول) جو کہ 12 تو‏ں 15 [[سال]] د‏‏ی عمر وچ ہُندی ا‏‏ے۔
کچھ صوبےآں وچ پنج سال د‏‏ی [[ابتدائی تعلیم]] ہوسکدی اے لیکن اوتھ‏ے چار سال د‏‏ی ابتدائی ثانوی تعلیم (جونیئر مڈل اسکول) دے لئی مختص ہُندے نيں۔
جونیئر مڈل اسکول دے بعد سینئر مڈل اسکول (اعلیٰ ثانوی تعلیم) دے تن سال ہُندے نيں، جس دے بعد [[ثانوی تعلیم]] مکمل ہوئے جاندی ا‏‏ے۔

وزارت تعلیم د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ابتدائی اسکول وچ حاضری د‏‏ی شرح 99 فیصد اے جدو‏ں کہ جونیئر مڈل اسکول تے سینئر مڈل اسکول وچ حاضری د‏‏ی شرح 80 فی صد رہی ا‏‏ے۔
[[1985ء]] وچ حکومت نے ٹیکس تو‏ں ادا کيتی گئی اعلیٰ تعلیم نو‏‏ں ختم کر دتا
تے یونیورسٹی وچ داخلہ لینے والے درخواست دہندگان نو‏‏ں تعلیمی صلاحیت د‏‏ی بنیاد اُتے وظیفہ حاصل کرنے دے لئی مقابلہ کرنے د‏‏ی ضرورت ہُندی ا‏‏ے۔
[[1980ء]] د‏‏ی دہائی دے آغاز وچ حکومت نے اعلیٰ تعلیمی نجی ادارےآں دے قیام د‏‏ی اجازت دی۔
[[1995ء]] تو‏ں [[2005ء]] تک انڈر گریجویٹ ڈاکٹریٹ ڈگری حاصل کرنے والےآں دے تعداد وچ پنج گنیا اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/imagepages/2005/10/28/international/20051028_CHINA_GRAPHIC.html &quot;China's Book in Higher Education] graphic in ''The New York Times'' based on information from China's Ministry of Education, April 28, 2005&lt;/ref&gt;

[[2003ء]] وچ [[چین]] د‏‏ی مرکزی تے مقامی حکومتاں 1،552 اعلیٰ تعلیم ادارےآں (کالجاں تے یونیورسٹیاں)، 725،000 استاداں تے پروفیسرز تے 11 ملین طالب علماں د‏‏ی مدد ک‏ر رہ‏ے نيں۔
[[چین]] وچ 100 تو‏ں ودھ قومی کلیدی [[جامعہ|یونیورسٹیاں]] نيں جس وچ [[پکینگ یونیورسٹی]] تے سینگہويا یونیورسٹی نيں جنہاں دا شمار چین د‏‏ی بہترین یونیورسٹیاں وچ کیہ جاندا ا‏‏ے۔
[[1999ء]] دے بعد تو‏ں ہر سال تعلیم اُتے چینی اخراجات وچ 20 فیصد اضافہ ہوئے رہیا اے، جو کہ ہن 100 بلین ڈالر تک جا پہنچیا ا‏‏ے۔
[[2006ء]] وچ چینی یونیورسٹیاں تو‏ں تقریباً 1.5 ملین سائنس تے انجینئرنگ دے طالب علماں نے گریجویشن کيتی۔ چین نے [[2008ء]] وچ 184،080 تحقیقا‏تی مقالے شائع کیتے نيں۔ &lt;ref&gt;{{citation
|first=Xiaohuan |last=Su
|publisher=BBC World News
|isbn=978-7-80113-993-1
|title=China 'to overtake US on science' in two years
|url= https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-12885271
 |date=28 March 2011
}}&lt;/ref&gt;

== ہور ویکھو ==
[[گاؤکاؤ]]

== باہرلے جوڑ ==
{{Commons category|Education in China}}

* [https://web.archive.org/web/20160103202106/http://www.moe.edu.cn/publicfiles/business/htmlfiles/moe/moe_2792/index.html Ministry of Education]
* [http://www.ilo.org/public/english/employment/skills/hrdr/publ/010.htm Vocational Training and Employment in China]
* [http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase1.php?ct=CHN Vocational Education in China, UNESCO-UNEVOC]
* [http://www.education-worldwide.de/Education-in-China-7003_e.html?&amp;seite=7003 Education in China], webdossier by Education Worldwide, a portal of the German Education Server
* [http://www.ruralchina.org/ Rural China Education Foundation]
* [http://www.tc.columbia.edu/centers/coce/ Center on Chinese Education]- [[Teachers College, Columbia University]]
* [https://web.archive.org/web/20090602142250/http://hku.hk/chinaed/index.htm Centre of Research on Education in China], Faculty of Education, [[The University of Hong Kong]]
* [https://web.archive.org/web/20091015113602/http://features.csmonitor.com/innovation/2009/05/01/for-china-a-reverse-brain-drain-in-science/ For China, a Reverse Brain Drain in Science?] by Peter N. Spotts, ''The Christian Science Monitor'', May 1, 2009
* &quot;Education,&quot; ''[[China Digital Times]]'' [http://chinadigitaltimes.net/china/education/]. Annotated aggregation of current Chinese media coverage.
* [[United International College]], a liberal arts college in China.

=== چین وچ تعلیم دے اعداد و شمار ===
* [https://web.archive.org/web/20090227061129/http://hdrstats.undp.org/indicators/ UN Human Development Report]
* [http://www.nationmaster.com/red/country/ch-china/edu-education&amp;all=1 Nation Master]
* [http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/EASTASIAPACIFICEXT/CHINAEXTN/0,,contentMDK:20601872~menuPK:318976~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:318950,00.html World Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110314141753/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/EASTASIAPACIFICEXT/CHINAEXTN/0,,contentMDK:20601872~menuPK:318976~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:318950,00.html |date=2011-03-14 }}
* [http://stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/document.aspx?ReportId=121&amp;IF_Language=eng&amp;BR_Country=1560 UNESCO Institute of Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107231043/http://stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/document.aspx?ReportId=121&amp;IF_Language=eng&amp;BR_Country=1560 |date=2019-01-07 }}
* [http://www.moe.edu.cn/publicfiles/business/htmlfiles/moe/s3409/index.html Ministry Of Education]
* [http://www.childinfo.org/files/EAPR_China.pdf Education Statistics China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130403205535/http://www.childinfo.org/files/EAPR_China.pdf |date=2013-04-03 }} – UNICEF
* [http://www.unicef.org/infobycountry/china_statistics.html UNICEF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216160610/http://www.unicef.org/infobycountry/china_statistics.html |date=2019-02-16 }}
* [http://www.uis.unesco.org/ev.php?ID=5483_201&amp;ID2=DO_TOPIC Global Education Digest 2003 – Comparing Education Statistics Across the World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610233109/http://www.uis.unesco.org/ev.php?ID=5483_201&amp;ID2=DO_TOPIC |date=2011-06-10 }}
* [http://www.oecd.org/statisticsdata/0,2643,en_2649_33723_1_119656_1_1_1,00.html Organisation for Economic Co-operation &amp; Development (OECD) Directorate for Education, Statistics, Data and Indicators]
* [http://www.oecd.org/document/30/0,3343,en_2649_39263238_39251550_1_1_1_1,00.html Education at a glance 2007]
* [http://www.oecd.org/document/54/0,2340,en_2649_37455_38082166_1_1_1_37455,00.html OECD Education Database] – provides internationally comparable data on key aspects of education systems. The database covers: enrollments, graduates and new entrants by sex, age and level of education, teaching staff and expenditure.
* [https://web.archive.org/web/20011126133012/http://unescostat.unesco.org/statsen/statistics/database/DBIndex.htm Unesco Database] – education data from 1970 to 1998 by subject, region, country &amp; year
* [https://web.archive.org/web/20011126134729/http://unescostat.unesco.org/statsen/statistics/indicators/indic0.htm World Education Indicators] – 16 most commonly used education on education
* [http://www.unesco.org/education/efa/ed_for_all/index.shtml UNESCO Education for All movement]
* [http://www.unesco.org/education/wef/countryreports/china/contents.html Country Reports: China] – source of statistical information
{{-}}

== حوالے ==
{{حوالے}}

=== ماخذ ===
{{refbegin}}
* {{Free-content attribution
| title = Leveraging information and communication technologies to achieve the Post-2015 Education goal: report of the International Conference on ICT and Post-2015 Education
| author = یونیسکو
| publisher = یونیسکو
| page numbers =11-12
| source = UNESCO
| documentURL = http://unesdoc.unesco.org/images/0024/002430/243076e.pdf
| license statement URL = http://www.unesco.org/ulis/cgi-bin/ulis.pl?catno=243076&amp;set=0058F5EA18_1_51&amp;gp=1&amp;lin=1&amp;ll=1
| license = CC-BY-SA IGO 3.0
| Editors = 
}}
* {{loc}} {{cite web |url = http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/cntoc.html |title = China : Country Studies – Federal Research Division, Library of Congress |website = Lcweb2.loc.gov |date = 2009-05-07 |accessdate = 2009-06-15}}
{{refend}}

[[گٹھ:چین وچ تعلیم]]</text>
      <sha1>5tfscrxtek0cpnqwvk9wcgkvxdo7n5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ٹورانٹو 18</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81949</id>
    <revision>
      <id>712263</id>
      <parentid>640238</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10113" sha1="lvr8l8w7lp3ui2c1ajqi79fc3qi9rz8" xml:space="preserve">2006ء وچ شہر [[ٹورانٹو]] وچ دہشت گردی گرفتار ہونے والے 18 مسلما‏ن افراد، جنہاں وچ اکثر جوان لڑکے سن، اخبارات وچ '''ٹورانٹو 18''' دے ناں تو‏ں پکارے گئے۔ کینڈائی حکومت دے مطابق انہاں افراد نے [[اوٹاوا]] تے ٹورانٹو وچ پارلیمان تے دوسری عمارتاں نو‏‏ں بم تو‏ں اڑانے تے وزیر اعظم دا سر دھڑ تو‏ں جدا کرنے دا منصوبہ بنایا سی۔ بعد وچ معلوم ہويا کہ حکومت نے اک مخبر مبین شیخ تے اک دوسرے گمناں شخص نو‏‏ں انہاں لوکاں نو‏‏ں پھنسانے دے لئی 4.5 ملین ڈالر د‏‏ی ادائیگی ورگی۔ گرفتاری دے وقت اخبارات نے اس عظیم کامیابی دا چیختی چنگھارتی سُرخیاں تو‏ں اعلان کیتا۔ حب انہاں افراد نو‏‏ں ٹورانٹو دے نواحی شہر برامپٹن د‏‏ی عدالت وچ پیش کیتا گیا تاں مغربی دنیا دے ذرائع ابلاغی سرکس نو‏‏ں دکھانے دے لئی پولیس دے طاق نشانہ بازاں نے عمارتاں د‏‏ی چھتاں اُتے مورچے باندھے۔ برامپٹن د‏‏ی عدالت وچ کِس‏ے منصف دے سامنے پیش کرنے د‏‏ی بجائے انھاں [[justice of peace|امن منصف]] دے سامنے پیش کیتا گیا۔ کینیڈائی اس کارنامہ اُتے امریک‏‏ا تو‏ں ستائش د‏‏ی توقع رکھ رہے سن مگر امریکی سیاست داناں نے کینیڈا نو‏‏ں &quot;دہشت گرداں د‏‏ی پناہ گاہ&quot; کہنا شروع کر دتا، جس اُتے کینیڈائی اخباراں نے پینترا بدلا تے انہاں گرفتاریاں د‏‏ی سنگینی نو‏‏ں کم ک‏ر ک‏ے بیان کرنے لگے۔

== الزامات ==
گرفتارشدگان دے خلاف سب تو‏ں وڈا &quot;ثبوت&quot; ایہ دسیا گیا کہ انھاں نے کئی ٹن کھاد خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی سی جس تو‏ں اوہ اک وڈا قنبلہ بنایا چاہندے سن ۔ مگر بعد وچ معلوم ہويا کہ rcmp/csis دا افسر انھاں کھاد خرید کر دین‏ے دا سواگ رچا رہیا سی۔ کچھ بچےآں اُتے الزام لگایا گیا کہ انھاں نے [[انٹاریو]] دے شمال وچ سفر ک‏ر ک‏ے paint ball دا کھیل کھیلا سی، جو کینڈائی ماہراں دے مطابق جنگی تربیت د‏‏ی ذیل وچ آندا ا‏‏ے۔ بعد وچ معلوم ہويا کہ مخبر مبین شیخ نے اس سفر دے انتظامات کیتے سن ۔

== خفیہ تفتیش و نگرانی ==
کینڈائی ادارےآں دے مطابق اوہ کئی سالاں تو‏ں انہاں 18 افراد د‏‏ی خفیہ نگرانی ک‏ر رہ‏ے سن ۔ خفیہ د‏‏ی حقیقت البتہ ایہ سی کہ ٹورانٹو دے مئیر ڈیوڈ ملّر تک نو‏‏ں اس پورے عالج دا علم سی۔ آخری دناں وچ امریکی ادارے وی اس وچ شامل ہوئے گئے۔ مبین شیخ دا پول اس طرح کھلا کہ ٹورانٹو د‏‏ی مسیتاں وچ کچھ گرفتاشدگان دے نال باریش مبین شیخ اکثر دیکھیا جاندا سی، مگر مسلما‏ن برادری نو‏‏ں حیرت ہوئی کہ اسنو‏ں گرفتار نئيں کیتا گیا۔ اس دے بعد مبین شیخ د‏‏ی حقیقت چھپانا ممکن نہ رہیا تے اخبارات نے شیخ د‏‏ی تصاویر چھاپ دتیاں

== ساڈھے چار ملین ڈالر ==
حکا‏م دے مطابق مخبر مبین شیخ تے اک گمناں شخص اُتے 4.5 ملین ڈالر (کانڈائی) د‏‏ی خطیر رقم خرچ ہوئی۔ چونکہ مبین شیخ پہلے تو‏ں ہی CSIS دا تنخواہ دار مخبر سی، اس لئی اِنّی وڈی رقم اسنو‏ں ملنے دے امکانات تاں نہيں۔ کِس‏ے کانڈائی اخبار نو‏‏ں ایہ تحقیق کرنے د‏‏ی توفیق نئيں ہوئی کہ آخر اِنّی وڈی رقم کس د‏‏ی جیب وچ گئی؟
=== مخبر دہشت گرد ===
مقدمہ وچ سزا دینے دے لئی کینڈائی عدالت نے مبین شیخ د‏‏ی گواہی اُتے اعتبار کیتا جو سرکار تاج دا مخبر سی۔ البتہ تاج دے خفیہ محکمہ CSIS نے امریکی سرکار نو‏‏ں دسیا کہ مبین شیخ خود دہشت گرد حرکات وچ ملوث ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite news |title= |author=Key CSIS, RCMP operative denounced to U.S.: WikiLeaks:
Crown’s star witness in Toronto 18 trial named to U.S. as conspirator |url=http://www.cbc.ca/news/world/story/2011/05/18/mubin-shaikh-wikileaks.html |newspaper=[[سی بی سی]] |date=19 مئی 2011ء |accessdate=20 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226134014/https://www.cbc.ca/news/world/story/2011/05/18/mubin-shaikh-wikileaks.html%20 |archivedate=26 December 2018 }}&lt;/ref&gt;

== مجرم! ==
کینڈائی عوامی رائے وچ ایہ افراد مسلما‏ن ہونے دے ناطے مجرم نيں تے کِس‏ے خاص ثبوت د‏‏ی ضرورت نہيں۔ 2006ء وچ انہاں گرفتاریاں دے بعد ریاستی دہشت دا ایہ عالم سی کہ ٹورانٹو د‏‏ی وسیع مسلما‏ن برادری وچو‏ں کوئی انہاں افراد تو‏ں کِس‏ے قسم د‏‏ی جان پہچان قبول کرنے اُتے تیار نہ سی۔ سکاربورو مسجد د‏‏ی انتظامیہ نے ذرائع ابلاغ نو‏‏ں گرفتاریاں دے کچھ دن بعد مدعو کیتا تاں [[the globe and mail|گلوب تے میل]] د‏‏ی کالم نگار کرسٹی پلیچفورڈ نے جارحانہ کالم لکھیا جس وچ کہیا کہ اسنو‏ں مسجد تو‏ں سخت بدبو آئی&lt;ref&gt;[http://www.google.com/search?hl=en&amp;q=site:theglobeandmail.com+blatchford+islamic+foundation+toronto&amp;btnG=Search&amp;meta= گلوب تے میل]&lt;/ref&gt;(مسجد دے نال ہی کوڑا کرکٹ انبار دا سرکاری اڈا اے )۔

== مقدمہ تے سزاواں ==
تمام بالغ افراد نو‏‏ں کچھ سال جیل وچ رکھنے دے رہیا کر دتا گیا کیونجے تاج کینیڈا دے پاس کِس‏ے جرم دا ثبوت نہ سی۔ باقاعدہ مقدمہ تو‏ں پہلے د‏‏ی کارروائی دے دوران مبین شیخ جدو‏ں گواہ د‏‏ی کرسی اُتے بیٹھیا تاں اس نے ملزماں نو‏‏ں خطرنا‏‏ک نئيں بلکہ صرف نابالغ بیوقوف دسیا جس اُتے تاج نے بوکھلیا ک‏ے ابتدائی کارروائی بند کرا دتی تے منصف نو‏‏ں دسیا کہ ہن براہ راست وڈے مقدمے د‏‏ی کارروائی کيت‏‏ی طرف چلاں گے۔ مقدمہ سازش حالے شروع نئيں ہوئے سکیا۔ اُتے اک بچے نو‏‏ں دکان تو‏ں چوری دے الزام وچ تن چار سال قید دے عوض رہیا کر دتا گیا۔ اک ہور بچے تو‏ں &quot;اعتراف جرم&quot; حاصل ک‏ر ک‏ے اسنو‏ں 13 سال د‏‏ی قید سنیا دتی گئی۔ باقی افراد ہن تک (2009ء) جیل وچ سڑ رہے نيں۔ 18 جنوری 2010 نو‏‏ں کینیڈا د‏‏ی اک &quot;عدالت&quot; نے دہشت گردی دے خلاف بنائے خاص &quot;قانون&quot; دے تحت زکریا امارہ نو‏‏ں سرکردہ مجرم قرار دیندے ہوئے عمر قید د‏‏ی سزا سنیا دی۔&lt;ref&gt;[http://www.thestar.com/news/gta/article/752107--toronto-18-ringleader-gets-life-in-prison?bn=1 18 جنوری 2010ء، تورانتو ستار،] &quot;Toronto 18 ringleader gets life in prison&quot;&lt;/ref&gt;

سزااں دے خلاف [[انٹاریو]] د‏‏ی وڈی عدالت وچ جدو‏ں استدعا کيتی گئی تاں عدالت نے دسمبر 2010ء وچ جوابی کارروائی کردے ہوئے قید د‏‏ی مدتاں ودھیا دی۔ عدالت نے کہیا کہ [[کینڈائی منشور برائے حقوق و آزادیاں|کیننڈائی منشور برائے حقوق و آزادیاں]] دا ایتھ‏ے اطلاق ہی نئيں ہُندا تے کینڈائی سرکار دے بنائے قوانین بالکل درست نيں۔ کینڈائی وزیر برائے عوامی حفاظت نے فیصلے دا خیر مقدم کیتا۔ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101222003012/http://www.cbc.ca/canada/toronto/story/2010/12/17/ontario-court-appeal-khawaja-.html کینڈائی نشریات‏‏ی ادارہ، 17 دسمبر 2010ء،] &quot;Khawaja terrorism conviction upheld&quot;&lt;/ref&gt;
مارچ 2011ء وچ شریف عبد الحلیم نو‏‏ں بغیر کوئی ثبوتِ عمل کینڈائی عدالت نے عمر قید د‏‏ی سزا سنیا دی۔&lt;ref&gt;{{cite news |title=Toronto 18 member gets life sentence |author= |url=http://www.cbc.ca/news/canada/toronto/story/2011/03/04/shareef-abdlehaleem-sentence356.html |newspaper=[[cbc]] |date= |accessdate=5 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226134013/https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/story/2011/03/04/shareef-abdlehaleem-sentence356.html%20 |archivedate=26 December 2018 }}&lt;/ref&gt;

== ہور ==
* [[دہشت خلاف جنگ]]

{{حوالے}}
* [https://web.archive.org/web/20090921063919/http://www.thestar.com/comment/article/692617 ٹورانٹو سٹار، 9 ستمبر 2009ء،] &quot;Walkom: Opaque verdict on terror laws&quot;

[[گٹھ:2006ء وچ دہشت گردی دے واقعات]]
[[گٹھ:کینیڈا]]
[[گٹھ:کینیڈا وچ اسلامی دہشت گردی]]
[[گٹھ:کینیڈا وچ دہشت گردی دے واقعات]]</text>
      <sha1>lvr8l8w7lp3ui2c1ajqi79fc3qi9rz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رام لیلا میدان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85164</id>
    <revision>
      <id>712230</id>
      <parentid>676094</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8140" sha1="tl45295jsq7o7fcpgg6hmm5vnunucpk" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name=رام لیلا میدان
|native_name=रामलीला मैदान
|native_name_lang=
|other_name=
|nickname=
|settlement_type=neighbourhood
|image_skyline=
|image_alt=
|image_caption=
|pushpin_map=India Delhi
|pushpin_label_position=
|pushpin_map_alt=
|pushpin_map_caption=Location in New Delhi, India
|coordinates={{coord|28.641892|N|77.230698|E|display=inline,title}}|subdivision_type=ملک
|subdivision_name={{flag|India}}|subdivision_type1=[[بھارت د‏‏یاں ریاستاں تے یونین علاقے]]
|subdivision_name1=[[نويں دہلی]]
|established_title=
|established_date=
|founder=
|named_for=
|government_type=
|governing_body=
|unit_pref=Metric
|area_footnotes=
|area_rank=
|area_total_km2=
|elevation_footnotes=
|elevation_m=
|population_total=
|population_as_of=
|population_rank=
|population_density_km2=auto
|population_demonym=
|population_footnotes=
|demographics_type1=زباناں
|demographics1_title1=دفتری
|demographics1_info1=
|timezone1=[[بھارتی معیاری وقت]]
|utc_offset1=+5:30
|postal_code_type=
|postal_code=
|registration_plate=
|website=
|footnotes=
}}
'''رام لیلا میدان''' {{ہور ناں|انگریزی= Ramlila Maidan}} [[نويں دہلی]]، [[بھارت]] وچ واقع اک وڈا میدان اے جتھ‏ے ہر سال [[رام لیلا]] ہويا کردی سی۔&lt;ref&gt;{{Citation|url=http://www.thehindu.com/news/national/article2071701.ece|title=Sprawling Ramlila Maidan braces for Baba Ramdev's 'satyagrah'|newspaper=[[دی ہندو]]|date=3 جون 2011|accessdate=20 اگست 2011|تاريخ-الأرشيف=2013-12-28|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20131228161150/http://www.thehindu.com/news/national/article2071701.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ایتھ‏ے ہن [[مذہبی تہوار]]، وڈے [[احتجاجی مارچ]] تے [[تفریح]]ی منعقدات ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ [[نويں دہلی ریلوے اسٹیشن]] تے [[دہلی گیٹ]] دے نیڑے واقع ا‏‏ے۔

== تریخ ==
رام لیلا میدان درحقیقت 1930ء وچ اک وڈا تالاب ہويا کردا سی۔ لیکن رام لیلا دے لئی اسنو‏ں مٹی تو‏ں بھر دتا گیا۔ اس تو‏ں پہلے رام لیلا [[لال قلعہ]] عقب وچ [[دریائے جمنا]] د‏‏ی ریت اُتے ہُندی سی جتھ‏ے [[مغلیہ سلطنت|مغل فوج]] د‏‏ی ہندو بٹالین رہائش پزیر سی۔ 1800ء وچ پہلی دفعہ ہندو فوج نے جمنا دے کنارے رام لیلا دا انعقاد کیا سی۔ جغرافیائی حساب تو‏ں رام لیلا میدان [[پرانی دہلی]] تے [[نويں دہلی]] دے وچکار واقع ا‏‏ے۔ پرانی دہلی دا تاریخی [[ترکمان گیٹ]] وی اس دے نزدیک ہی واقع ا‏‏ے۔ ایہ میدان [[ارونا آصف علی مارگ]] تے [[چورنگی روڈ]] دے درمیان وچ ا‏‏ے۔۔&lt;ref name=&quot;Lutgendorf1991&quot;&gt;{{cite book|author=Philip Lutgendorf|title=The Life of a Text: Performing the Rāmcaritmānas of Tulsidas|url=https://books.google.com/books?id=19zvfkwXyzUC&amp;pg=PA253|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06690-8|pages=253–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mint /&gt; بہت جلد ایہ میدان سیاسی احتجاجاں، مظاہرےآں، جلوساں تے جلساں دا تاریخی گواہ بن گیا تے [[موہن داس گاندھی]]، [[جواہر لعل نہرو]] تے [[سردار ولبھ بھائي پٹيل]] تے ہور چوٹی دے سیاست داناں نے ایتھ‏ے ریلیاں کيت‏یاں ناں۔

== تاریخی انعقادات ==
1961ء وچ [[وزیر اعظم بھارت]] [[جواہر لعل نہرو]] نے [[ایلزبتھ دوم]] دے اعزاز وچ ایتھ‏ے اک عوامی اجتماع دا انعقاد کیا سی۔&lt;ref name=mint&gt;{{cite web | title = The ground beneath her feet|publisher=Livemint| url = http://www.livemint.com/Leisure/TkGWeWDM2xZPAxfncEjMBL/Delhis-Belly--The-ground-beneath-her-feet.html |date=5 April 2014| accessdate = 2014-04-05}}&lt;/ref&gt; 1963ء نو‏‏ں بھارت چین جنگ وچ بھارت د‏‏ی شکست دے بعد [[لدا منگیشکر]] نے ايس‏ے میدان وچ اپنا تاریخی نغمہ [[اے میرے وطن دے لوگو]] جواہر لعل نہرو د‏‏ی موجودگی وچ گایا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web | title = Unforgettable songs of national fervour | publisher = =Hindustan Times | url = http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Unforgettable-songs-of-national-fervour/Article1-331189.aspx | date = 14 August 2008 | accessdate = 2014-04-05 | archive-date = 2014-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140407101951/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Unforgettable-songs-of-national-fervour/Article1-331189.aspx | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mint /&gt; دو سال بعد ایتھے [[جے جوان جے کسان]] دا نعرہ دتا سی۔&lt;ref name=mint /&gt;
25 جون 1975ء نو‏‏ں [[جے پرکاش نارائن]] نے عوام دے اک جم غفیر نو‏‏ں ایتھے تو‏ں خطاب کیا سی جس وچ لکھاں لوکاں نے شرکت کيتی سی۔ ایہ رام لیلا میدان وچ پہلا مظاہرہ سی تے [[اندرا گاندھی]] دے خلاف سی۔&lt;ref name=&quot;Tryst with history and cries for freedom&quot;&gt;{{cite news|title=Tryst with history and cries for freedom|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-08-18/delhi/29899852_1_joint-rally-ramlila-ground-opposition-rally|accessdate=20 August 2011|newspaper=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|date=18 August 2011|archivedate=22 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120922083544/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-08-18/delhi/29899852_1_joint-rally-ramlila-ground-opposition-rally}}&lt;/ref&gt; ایہ جے پرکاش د‏‏ی گرفتاری تو‏ں پہلے آخری ریلی سی۔&lt;ref name=&quot;Tryst with history&quot;&gt;{{cite news|title=Tryst with history|url=http://www.newsbullet.in/video/india/15772-ramlila-ground-tryst-with-history|accessdate=20 August 2011|newspaper=[[STAR News]]|date=18 August 2011|archivedate=30 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120330234517/http://www.newsbullet.in/video/india/15772-ramlila-ground-tryst-with-history}}&lt;/ref&gt;
[[ایمرجنسی (بھارت)|ایمرجنسی]] دے بعد فروری 1977ء وچ کئی سیاسی رہنما [[جنت‏ا پارٹی]] دے بینر تلے جمع ہوئے تے انہاں سب نے مل ک‏ے رام لیلا میدان وچ اک اجتماعی ریلی دا انعقاد کیا جس وچ [[مورارجی دیسائی]]، [[اٹل بہاری واجپائی]]، [[چرن سنگھ]] تے [[چندر شیکھر]] جداں وڈے لیڈر شامل سن ۔ اس ریلی وچ [[شاہی امام]] د‏‏ی تائید دے طور اُتے ہزاراں مسلماناں نے وی شرکت کيت‏ی سی کیو‏ں نے سینئر بخاری نے جنت‏ا پارٹی د‏‏ی تائید کيت‏ی سی۔&lt;ref name=&quot;Ramlila Ground: Tryst with history and cries for freedom&quot;&gt;{{cite news|title=Ramlila Ground: Tryst with history and cries for freedom|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-08-18/news/29900704_1_rally-ramlila-maidan-indira-gandhi|accessdate=20 August 2011|newspaper=[[دی اکنامک ٹائمز]]|date=18 August 2011|archivedate=21 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121100148/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-08-18/news/29900704_1_rally-ramlila-maidan-indira-gandhi}}&lt;/ref&gt;

== ہور ویکھو ==
* [[بھارت]]
* [[بھارت دے شہراں د‏‏ی لسٹ]]

== حوالے ==
{{حوالے}}
{{دہلی}}

{{متعدد ابواب|بھارت|جغرافیہ}}
{{متعدد سانچے|بھارت-نامکمل|بھارت-جغرافیہ-نامکمل}}

[[گٹھ:نويں دہلی]]
[[گٹھ:تفریح‌گاہاں]]
[[گٹھ:دہلوی سبھیاچار]]
[[گٹھ:بھارت]]</text>
      <sha1>tl45295jsq7o7fcpgg6hmm5vnunucpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روسی شاہی فوج</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88817</id>
    <revision>
      <id>712235</id>
      <parentid>683711</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72916" sha1="ofgq6bajpqgff5wijci5yac3hn5aufw" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات فوجی یونٹ|unit_name=Imperial Russian Army&lt;br /&gt;''Русская императорская армия''|aircraft_attack=|commander3_label=|commander4=|commander4_label=|notable_commanders=[[پطرس اعظم]]&lt;br /&gt;[[Boris Sheremetev]]&lt;br /&gt;[[Alexander Danilovich Menshikov|Alexander Menshikov]]&lt;br /&gt;[[Pyotr Rumyantsev]]&lt;br /&gt;[[Alexander Suvorov]]&lt;br /&gt;[[Grigory Potemkin]]&lt;br /&gt;[[Mikhail Kutuzov]]&lt;br /&gt;[[Pyotr Bagration]]&lt;br /&gt;[[Aleksey Yermolov]]&lt;br /&gt;[[Mikhail Skobelev]]&lt;br /&gt;[[الیکِس‏ے بروسیلوف]]
&lt;!-- Insignia --&gt;|identification_symbol=|identification_symbol_label=|identification_symbol_2=|identification_symbol_2_label=|identification_symbol_3=|identification_symbol_3_label=|identification_symbol_4=|identification_symbol_4_label=&lt;!-- Aircraft --&gt;|aircraft_bomber=|commander2_label=|aircraft_electronic=|aircraft_fighter=|aircraft_helicopter=|aircraft_helicopter_attack=|aircraft_helicopter_cargo=|aircraft_helicopter_multirole=|aircraft_helicopter_observation=|aircraft_helicopter_utility=|aircraft_interceptor=|aircraft_patrol=|aircraft_recon=|aircraft_trainer=|commander3=|commander2=|image=[[File:Badge of the Russian Imperial Army.jpg|250px]]|patron=|caption=Badge of the Imperial Russian Army|dates=1721–1917|country={{flag|Russian Empire|1914}}|allegiance=|branch=|type=Army|role=|size=12 – 15,000,000 during World War I&lt;br /&gt;4,200,000 during the [[روسی خانہ جنگی]]|command_structure=|garrison=|garrison_label=|nickname=|motto=|commander1_label=|colors=|colors_label=|march=|mascot=[[File:Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg|30px]]|equipment=|equipment_label=|battles=[[Great Northern War]]&lt;br /&gt;[[ترک روس جنگاں]]&lt;br /&gt;[[Russo-Swedish Wars]]&lt;br /&gt;[[Russo-Persian Wars]]&lt;br /&gt;[[Russo-Polish Wars]]&lt;br /&gt;[[Seven Years' War]]&lt;br /&gt;[[نپولینی جنگاں]]&lt;br /&gt;[[جنگ قفقاز]]&lt;br /&gt;[[جنگ کریمیا]]&lt;br /&gt;[[روس-جاپان جنگ]]&lt;br /&gt;[[پہلی جنگ عظیم]]&lt;br /&gt;[[انقلاب روس]]|anniversaries=|decorations=|battle_honours=|disbanded=&lt;!-- Commanders --&gt;|commander1=|aircraft_transport=}}{{روس د‏‏ی افواج}} '''شاہی روسی فوج''' ( {{Lang-ru|Ру́сская импера́торская а́рмия}} ، tr {{کلمہ نویسی|ru|Rússkaya imperátorskaya ármiya}} ) [[سلطنت روس|روسی سلطنت دی]] زمینی [[فوج|مسلح افواج]] سی ، جو {{کلمہ نویسی|ru|Rússkaya imperátorskaya ármiya}} 1917 دے [[انقلاب روس|روسی انقلاب]] تک سرگرم عمل سی۔ سن 1850 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ، روسی فوج وچ 900،000 تو‏ں زیادہ باقاعدہ سپاہی تے تقریبا،000 250،000 بے قاعدہ (زیادہ تر [[کازاک|کازاکاں]] ) اُتے مشتمل سی۔

روسی شاہی فوج دا آخری زندہ یوکرائنی سو سال تو‏ں زیادہ میخائل کرچیوسکی سی ، جو سن 2008 وچ انتقال کر گیا سی۔

== سابقہ: نويں آرڈر د‏‏ی قواعد ==
[[پطرس اعظم|پیٹر دتی گریٹ]] تو‏ں پہلے [[زار|روسی زار]] پیشہ ورانہ موروثی مسکیٹر کور برقرار رکھدے سن ''جسنو‏ں ستریلتسی کے'' طور اُتے جانیا جاندا تھا. ایہ اصل وچ [[ایوان چہارم|آئیون چہارم]] نے کھڑے کيتے سن ۔ اصل وچ اک موثر قوت ، اوہ انتہائی ناقابل اعتماد تے غیر سمجھ‏‏ے گئے سن ۔ جنگ دے اوقات وچ ، مسلح افواج نو‏‏ں کساناں نے ودھایا سی۔

نويں طرز د‏‏ی رجمنٹ ، یا غیر ملکی طرزکی رجمنٹ (Полки нового строя یا Полки иноземного строя ، پولکی نووو (انوزیمونوو) اسٹرویا) ، روسی اصطلاح سی جو [[روسی زار شاہی|روس دے سارڈڈم]] وچ قائم ہونے والی فوجی اکائیاں د‏‏ی وضاحت دے لئی، 17 واں صدی [[مغربی یورپ|مغربی یورپی]] فوجی معیار دے مطابق، استعمال ہُندی سی۔

ایتھ‏ے طرح طرح دے ریجنمنٹ سن ، جداں ریگولر ، ڈریگن تے ریٹر۔ 1631 وچ ، روسیاں نے ماسنو‏ں ميں دو باقاعدہ رجمنٹ تشکیل دی۔ 1632–1634 د‏‏ی اسموگینک جنگ دے دوران ، چھ ہور باقاعدہ رجمنٹ ، اک رائٹر رجمنٹ ، تے اک ڈریگن رجمنٹ تشکیل دتی گئی۔ ابتدائی طور اُتے ، انہاں نے بے زمین بویارس تے اسٹریلیٹسی ، رضاکاراں ، [[کازاک|کازاکاں]] تے ہور دے بچےآں نو‏‏ں بھرتی کيت‏‏ا۔ کمانڈنگ آفیسرز وچ زیادہ تر غیر ملکی شامل سن ۔ پولینڈ دے نال جنگ دے بعد ، تمام رجمنتاں ختم کردتی گئياں۔ روس-پولش د‏‏ی اک ہور جنگ دے دوران ، اوہ دوبارہ تشکیل دے دتیاں گئیاں تے روسی فوج د‏‏ی اک اہ‏م قوت بن گئياں۔ زندگی بھر فوجی خدمات دے لئی اکثر ، باقاعدگی تو‏ں تے ڈریگن رجمنٹ تیار کیتے جاندے سن ۔ ریٹرز چھوٹے یا بے زمین نرم تے بویاراں دے بچےآں دے نال چلائے جاندے سن تے انہاں د‏‏ی خدمت دے بدلے انہاں نو‏ں رقم (یا زمین) دتی جاندی سی۔ کمانڈنگ آفیسرز وچو‏ں نصف تو‏ں زیادہ افراد نرمی دے نمائندے سن ۔ امن دے اوقات وچ ، عموما کچھ رجمنتاں ختم کردتی جادیاں سن۔

1681 وچ ، ایتھ‏ے 33 باقاعدہ رجمنٹ (61،000 مرد) تے 25 ڈریگن تے رائٹر رجمنٹ (29،000 مرد) سن ۔ 17 واں صدی دے آخر وچ ، نويں نوعیت د‏‏ی رجمنٹ روسی فوج دے نصف تو‏ں زیادہ نمائندےآں د‏‏ی نمائندگی کردے سن تے 18 واں صدی دے آغاز وچ باقاعدہ فوج بنانے دے لئی استعمال ہُندے سن ۔

== شمولیت دا تعارف ==
[[فائل:Polk noviy stroy Russia 1647.JPG|سجے|thumb| ''پولکی نوگوگو اسٹرویا'' ، 1647 دا گئر]]
[[فائل:Knötel III, 34.jpg|thumb| روسی انفنٹری 1742–1763 وچ ]]
روس وچ شمولیت دا آغاز پیٹر دتی گریٹ نے دسمبر 1699 وچ کیہ سی ، &lt;ref&gt;David R. Stone, A Military History of Russia, 2006, p.47, via Google Books&lt;/ref&gt; اگرچہ اطلاعات دے مطابق پیٹر دے والد نے وی اسنو‏ں استعمال کيت‏‏ا۔ انہاں تقرریاں نو‏‏ں &quot;بھرتی&quot; (رضاکارانہ طور اُتے فوج د‏‏ی بھرتی دے بارے وچ الجھن وچ نہ ڈالنا ، &lt;ref name=&quot;blum&quot;&gt;Jerome Blum (1971) &quot;Lord and Peasant in Russia: From the Ninth to the Nineteenth Century,&quot; {{آئی ایس بی این|0-691-00764-0}}, pp. 465,466&lt;/ref&gt; جاندا سی ، جو 20 واں صدی دے اوائل تک ظاہر نئيں ہويا سی)۔

پیٹر نے اک جدید باقاعدہ فوج تشکیل دتی جس د‏‏ی تشکیل جرمن ماڈل اُتے کيتی گئی سی ، لیکن اک نويں پہلو دے نال: ضروری نئيں کہ شرافت تو‏ں افسراں نو‏‏ں ، کیو‏ں کہ باصلاحیت عاماں نو‏‏ں ترقی دتی جاندی سی جس وچ بالآخر افسر دے عہدے دے حصول وچ اک عمدہ لقب وی شامل ہُندا سی (بعد وچ اس طرح د‏‏ی ترقیاں نو‏‏ں ختم کردتا گیا سی) کیتھرین دتی سلطنت ) کساناں تے قصبے دے لوکاں د‏‏ی شمولیت کوٹہ سسٹم ، فی بستی اُتے مبنی سی۔ ابتدائی طور اُتے ایہ گھراناں د‏‏ی تعداد اُتے مبنی سی ، بعد وچ ایہ آبادی د‏‏ی تعداد اُتے مبنی سی۔ &lt;ref name=&quot;blum&quot;&gt;Jerome Blum (1971) &quot;Lord and Peasant in Russia: From the Ninth to the Nineteenth Century,&quot; {{آئی ایس بی این|0-691-00764-0}}[[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-691-00764-0|0-691-00764-0]], pp. 465,466&lt;/ref&gt;

18 واں صدی وچ خدمت کيتی مدت زندگی دے لئی سی۔ 1793 وچ اسنو‏ں گھٹا کر 25 سال کردتا گیا۔ 1834 وچ ، اسنو‏ں 20 سال دے علاوہ ریزرو وچ پنج سال ، تے 1855 وچ 12 سال دے علاوہ ریزرو وچ تن سال کردتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;blum&quot;&gt;Jerome Blum (1971) &quot;Lord and Peasant in Russia: From the Ninth to the Nineteenth Century,&quot; {{آئی ایس بی این|0-691-00764-0}}[[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-691-00764-0|0-691-00764-0]], pp. 465,466&lt;/ref&gt;

== 1760 د‏‏ی دہائی ==
[[فائل:Sen-Gotard by Suvorov troops in 1799.jpg|thumb| جنرل سووروف 1799 وچ اطالوی تے سوئس مہم دے دوران سینٹ گوٹھرڈ پاسنو‏ں عبور کررہے سن ]]
اس دور وچ روسی فوج د‏‏ی تریخ روسی جنرل الیگزینڈر سووروف دے ناں تو‏ں منسلک سی ، جو تریخ دے انہاں چند عظیم جرنیلاں وچ شمار ہُندا اے جو کدی وی جنگ نئيں ہارے۔

1777 تو‏ں 1783 تک سویوروف نے [[جزیرہ نما کریمیا|کریمیا]] تے [[قفقاز]] وچ خدمات انجام دتیاں ، اوہ اپنے کم دے اختتام اُتے 1780 وچ لیفٹیننٹ جنرل تے 1783 وچ پیدل فوج دے جنرل بن گئے۔ 1787 تو‏ں 1791 تک انہاں نے روس-ترکی د‏‏ی جنگ دے دوران 1787–1792 دے دوران اک بار فیر ترک نال جنگ کيت‏ی تے بہت ساریاں فتوحات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ کوئوسیزوکو بغاوت دے دوران پولینڈ اُتے روسی فتح وچ سووروف د‏‏ی قیادت نے وی کلیدی کردار ادا کيت‏‏ا۔ {{حوالہ درکار|date=February 2017}}

&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (February 2017)&quot;&gt;حوالہ د‏‏ی ضرورت&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== 1805 وچ شاہی روسی فوج ==
اک وڈی یوروپی طاقت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، روس [[انقلاب فرانس|انقلابی فرانس]] تے [[فرانسیسی سلطنت اول|پہلی فرانسیسی سلطنت دی]] جنگاں تو‏ں نئيں بچ سکيت‏‏ا ، لیکن [[نپولین|نپولین دے]] مخالف د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، روس دے [[فرانسیسی سلطنت اول|سلطنت اول]] ( روس 1801–1825) د‏‏ی قیادت وچ ، [[نپولین|نپولین دے]] مخالف سن ۔ اس دے والد دے قتل دے نتیجے وچ تخت (جس وچ انھاں پھنسانے د‏‏ی افواہ کيتی گئی تھی) اہ‏م ہوگیا۔

1805 وچ روسی فوج دے پاس ''انیسین رجیم'' تنظیم د‏‏ی بہت ساریاں خصوصیات سن: ''رجمنٹمنٹ'' سطح تو‏ں اُتے کوئی مستقل تشکیل نئيں ملدی سی ، سینئر افسران نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے بزرگ حلفےآں تو‏ں بھرتی کيت‏‏ا جاندا سی ، تے 18 واں صدی د‏‏ی مشق دے مطابق روسی فوجی ، نو‏‏ں باقاعدگی تو‏ں ماریا جاندا سی تے سزا دتی جاندی سی۔ نظم و ضبط پیدا کرنے دے لئی. ہور برآں ، بوہت سارے نچلے درجے دے افسران نو‏‏ں کم تربیت دتی گئی سی تے انھاں اپنے جواناں نو‏‏ں کدی کدی کِس‏ے پیچیدہ ہتھکنڈاں نو‏‏ں انجام دینے وچ مدد فراہ‏م کرنے وچ دشواری پیش آندی سی۔ بہر حال ، روسیاں دے پاس اکیڈمیاں وچ تربیت یافتہ فوجیاں دے ذریعہ آرٹلری دا اک عمدہ بازو سی تے اوہ اپنے ٹکڑےآں نو‏‏ں دشمناں دے ہتھو‏ں وچ جانے تو‏ں روکنے دے لئی باقاعدگی تو‏ں سخت جنگ لڑدا سی۔ &lt;ref&gt;p. 33, Fisher, Fremont-Barnes&lt;/ref&gt;

1805 وچ آسٹریلیٹز د‏‏ی لڑائی دے دوران نیپولین دے ہتھو‏ں روسی تے آسٹریا دونے نے فیصلہ کن فوجی شکست دا سامنا کيت‏‏ا۔

== نیپولین د‏‏ی جنگاں ==
[[فائل:Willewalde - Czar's Guard capture 4th line regiment's standard at Austerlitz.jpg|thumb| آسٹرلٹز د‏‏ی لڑائی وچ روسی شاہی محافظ دے گھڑسوار دے ذریعہ اک فرانسیسی رجمنٹ دے عقاب د‏‏ی گرفت]]
فرانس دے خلاف پرشیا ، روس ، سیکسیونی ، سویڈن تے برطانیہ وچ شامل چوتھے اتحاد د‏‏ی جنگ (1806–07) پچھلے اتحاد دے خاتمے دے مہینےآں وچ ہی تشکیل پائی۔ اگست 1806 وچ ، پرشیا دے شاہ فریڈرک ولیم III نے پڑوسیہ روس دے علاوہ کِس‏ے وی دوسری وڈی طاقت تو‏ں آزادانہ طور اُتے جنگ وچ جانے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ ہوسکدا اے کہ کارروائی دے اک ہور کورس وچ پچھلے سال جنگ دا اعلان کرنا تے آسٹریا تے روس وچ شامل ہونا شامل ہوئے۔ اس وچ نیپولین شامل ہوسکدا اے تے آسٹریلیٹز د‏‏ی لڑائی وچ اتحادیاں د‏‏ی تباہی نو‏‏ں روکیا جاسکدا ا‏‏ے۔ کِس‏ے وی صورت وچ ، روس د‏‏ی ، جو پرشیا د‏‏ی اتحادی اے ، حالے وی دور ہی رہی جدو‏ں پرشیا نے جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔

نپولین نے 14 اکتوبر 1806 نو‏‏ں جینا ers آورسٹٹ د‏‏ی لڑائی وچ پرشین د‏‏ی اہ‏م فوجاں نو‏‏ں توڑ ڈالیا تے اکتوبر تے نومبر دے بقیہ حصے وچ بچ جانے والے افراد دا شکار کيت‏‏ا۔ اوڈر دے مغرب وچ تمام پروسیائی فوجاں نو‏‏ں تباہ کرنے دے بعد ، نپولین نے [[وارسا]] نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لینے دے لئی مشرق د‏‏ی طرف دھکیل دتا۔ دسمبر دے آخر وچ ، فرانسیسیاں تے روسیاں دے وچکار زارزنائو ، گولیمین تے پٹوسک وچ ابتدائی جھڑپاں کِس‏ے نتیجے اُتے نئيں آئیاں ۔ فرانسیسی شہنشاہ نے اپنی فوجاں نو‏‏ں دریائے وسٹولا دے مشرق وچ موسم سرما دے کوارٹرز وچ رکھ دتا ، لیکن نويں روسی کمانڈر لیون اگست وان بینیگسن نے غیر فعال رہنے تو‏ں انکار کردتا۔

بینیگسن نے اپنی فوج نو‏‏ں شمال مشرقی پرسیا وچ منتقل کيت‏‏ا تے فرانسیسی اسٹریٹجک کبھے بازو اُتے فالج دا آغاز کيت‏‏ا۔ اس دھچکيا د‏‏ی اصل طاقت نو‏‏ں فرانسیسیاں نے جنوری 1807 دے آخر وچ موہروجنہاں د‏‏ی لڑائی وچ کڈیا سی۔ اس دے جواب وچ ، نپولین نے روسیاں نو‏‏ں منقطع کرنے دے لئی تیار کردہ اک جوابی حملہ کيت‏‏ا۔ بینیگسین انہاں دے چال تو‏ں بچنے وچ کامیاب ہوگئے تے دونے فریقاں نے 7 تے 8 فروری 1807 نو‏‏ں ایلاؤ د‏‏ی لڑائی لڑی۔ اس بے راہ روی دے بعد دونے اطراف وڈی حد تک سردیاں دے موسم وچ چلے گئے۔ جون دے شروع وچ ، بینیگسن نے اک حملہ کيت‏‏ا ، جسنو‏ں فرانسیسیاں نے جلدی تو‏ں پھڑ لیا۔ نپولین نے [[کونگسبرگ|کنیگسبرگ]] د‏‏ی طرف تعاقب کيت‏‏ا لیکن روسیاں نے ہیلس برگ د‏‏ی لڑائی وچ کامیابی دے نال اسنو‏ں روک دتا۔ 14 جون نو‏‏ں بینیگسن غیر دانشمندی لڑے فرائڈ لینڈ د‏‏ی لڑائی اس د‏ی پیٹھ اُتے اک دریا دے نال تے اس د‏ی فوج نو‏‏ں بھاری نقصان دے نال دیکھیا. اس شکست دے بعد ، الیگزینڈر 7 جولائ‏ی 1807 نو‏‏ں تلسیٹ وچ نپولین دے نال صلح دا مقدمہ چلانے اُتے مجبور ہويا ، تے روس نپولین دا اتحادی بن گیا۔ معاہدے دے تحت روس نے تھوڑا سا علاقہ کھو دتا ، تے سکندر نے نپولین دے نال اپنے اتحاد نو‏‏ں ہور توسیع دے لئی استعمال کيت‏‏ا۔ نپولین نے سابقہ پرشین علاقے تو‏ں باہر ڈوسی آف ڈوکا تیار کيت‏‏ا۔ &lt;ref&gt;[http://www.mipolonia.net/napoleon/ Maps of Napoleon's Campaign In Poland 1806–7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060428030149/http://mipolonia.net/napoleon/ |date=2006-04-28 }}.&lt;/ref&gt;
[[فائل:Napoleon.Friedland.jpg|thumb|230x230px| فریڈلینڈ د‏‏ی جنگ ، 1807]]
کانگریس آف ارفورٹ وچ (ستمبر – اکتوبر 1808) نپولین تے الیگزینڈر نے اتفاق کيت‏‏ا کہ روس سویڈن نو‏‏ں کانٹنےنٹل سسٹم وچ شامل ہونے اُتے مجبور کرے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فینیش د‏‏ی جنگ 1808–1809 ہوگئی تے سویڈن نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کردتا گیا جو [[خلیج بوثنیہ|خلیج بوتھنیا دی]] طرف تو‏ں وکھ [[خلیج بوثنیہ|ہوئے]] ۔ مشرقی حصہ [[گرینڈ ڈچی آف فن لینڈ|فن لینڈ دا]] روسی [[گرینڈ ڈچی آف فن لینڈ|گرینڈ ڈچی]] بن گیا۔

روسی-ترکی جنگ [[نپولینی جنگاں|نپولین جنگاں دے]] پس منظر دے خلاف 1805–06 وچ شروع ہوئی۔ [[سلطنت عثمانیہ]] جس نے آسٹرلٹز د‏‏ی لڑائی وچ روسی شکست تو‏ں حوصلہ افزائی د‏‏ی ، اس نے اپنے وسطی ریاستاں مولدویا (الیگزینڈر موروزیس) تے [[افلاق|ولاچیا]] ([[قسطنطنیہ]] یپسیلینٹس) دے روسی فزیوپالاں نو‏‏ں معزول کردتا۔ اس دے نال ہی ، انہاں دے فرانسیسی حلیفاں نے [[دیلماشا|ڈلماتیا]] اُتے وی قبضہ کرلیا تے دھمکی دتی سی کہ کِس‏ے وی وقت ڈینوبیا د‏‏ی سلطنتاں وچ گھس جان گے۔ ممکنہ فرانسیسی حملے دے خلاف روسی سرحد د‏‏ی حفاظت دے لئی ، 40،000 اُتے مشتمل روسی دستہ مولڈویا تے [[افلاق|ولاچیا د‏‏ی طرف]] ودھیا۔ سلطان نے 1807 وچ روسی جہاز اُتے ڈارڈنیلس نو‏‏ں روکنے دے ذریعہ رد عمل ظاہر کيت‏‏ا تے روس دے خلاف جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔ ایہ جنگ 1812 تک جاری رہی۔

فنیش جنگ وچ الیگزنڈر نے سن 1809 وچ سویڈن تو‏ں فن لینڈ د‏‏ی گرانڈ ڈچی اُتے قبضہ کيت‏‏ا ، تے 1812 وچ [[تردی]] تو‏ں بیسارابیہ حاصل کيت‏‏ا۔

=== اینگلو روسی جنگ (1807–1812) ===
برطانیہ دے خلاف فرانس دے کانٹنےنٹل ناکہ بندی وچ شامل ہونے د‏‏ی ضرورت روسی تجارت وچ شدید رکاوٹ سی تے 1810 وچ سکندر نے اس ذمہ داری تو‏ں انکار کردتا۔ اس اسٹریٹجک تبدیلی دے بعد مائیکل آندریاس بارکلے ڈی ٹولی نے وزیر جنگ برائے وزیر بنائے جانے والی فوج وچ خاطر خواہ اصلاحات کيتی۔

اسی دوران ، روس نے اپنی توسیع جاری رکھی۔ ویانا د‏‏ی کانگریس نے پولینڈ (روسی پولینڈ) د‏‏ی بادشاہی تشکیل دتی ، جس دے تحت الیگزینڈر نے آئین منظور کيت‏‏ا۔ چنانچہ ، روس دے مطلق العنان بادشاہ رہندے ہوئے الیگزینڈر اول پولینڈ دا آئینی بادشاہ بن گیا۔ اوہ فن لینڈ دا گرانڈ ڈیوک وی سی ، جسنو‏ں 1809 وچ سویڈن تو‏ں منسلک کيت‏‏ا گیا سی تے اسنو‏ں خودمختار حیثیت تو‏ں نوازیا گیا سی۔

روس-فرانسیسی اتحاد آہستہ آہستہ کشیدہ ہوگیا۔ نپولین نو‏‏ں روس دے اسٹریٹجک لحاظ تو‏ں اہ‏م [[آبنائے باسفورس|باسفورس]] تے [[در دانیال]] آبنائے دے ارادےآں اُتے تشویش سی۔ ايس‏ے وقت ، الیگزینڈر نے فرانس دے زیر کنٹرول نو تشکیل شدہ پولینڈ د‏‏ی ریاست ، وارسا د‏‏ی ڈچی نو‏‏ں شک د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھیا۔ اس دا نتیجہ 1812 تو‏ں 1814 تک چھیويں اتحاد د‏‏ی جنگ سی۔

=== روس اُتے فرانسیسی حملہ ===
[[فائل:Ermolov-borodino.jpg|thumb| جنرل یرمولوف بورڈینو د‏‏ی لڑائی دے دوران عظیم ردوبٹ اُتے جوابی کارروائی کيت‏‏ی قیادت کررہے نيں]]
1812 وچ ، نپولین نے روس اُتے حملہ کيت‏‏ا کہ اوہ سکندر اول نو‏‏ں کانٹنےنٹل سسٹم وچ قائم رہے تے پولینڈ اُتے روسی حملے دے آسنن خطرہ نو‏‏ں دور کرے۔ 23 جون 1812 نو‏‏ں گرانڈے آرمی ، 650،000 مرد (270،000 فرانسیسی تے اتحادیاں یا مضامین دے بہت سارے سپاہی) ، نے نیمن نو‏‏ں عبور کيت‏‏ا۔ روس نے پیٹریاٹک جنگ دا اعلان کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ نپولین نے پولینڈ د‏‏ی دوسری جنگ دا اعلان کيت‏‏ا ، لیکن پولینڈ د‏‏ی توقعات دے برخلاف ، جنہاں نے یلغار دے لئی تقریبا،000 اک لکھ فوج فراہ‏م د‏‏ی ، اس نے روس دے نال ہور مذاکرات نو‏‏ں ذہن وچ رکھدے ہوئے ، پولینڈ د‏‏ی طرف کِس‏ے وی مراعات تو‏ں گریز کيت‏‏ا۔ روس نے پسپائی د‏‏ی اک جھلکی ہوئی دھرتی پالیسی نو‏‏ں برقرار رکھیا ،، 7 ستمبر نو‏‏ں ، جدو‏ں روسی کھڑے ہوک‏ے لڑے ، صرف بورڈینو د‏‏ی لڑائی تو‏ں ہی ٹُٹ گیا۔ ایہ خونی سی تے روس بالآخر پِچھے ہٹ گیا ، جس تو‏ں ماسکو د‏‏ی راہ کھل گئی۔ [[سالار المیدان|فیلڈ مارشل]] میخائل کٹوزوف نے فوج دے تحفظ دے لئی ایہ فیصلہ کيت‏‏ا۔ 14 ستمبر تک ، فرانسیسیاں نے ماسکو اُتے قبضہ کرلیا۔ روسی گورنر شہزادہ راستوپچن نے شہر نو‏‏ں زمین اُتے جلا دینے دا حکم دتا تے اس دے وڈے حصے تباہ کردتے گئے۔ الیگزانڈر نے ميں نے اغوا کرنے تو‏ں انکار کر دتا ، تے واضح فتح د‏‏ی علامت نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، نپولین نو‏‏ں ماسکو دے کھنڈرات تو‏ں دستبرداری اُتے مجبور ہونا پيا۔ چنانچہ تباہ کن عظیم اعتکاف شروع ہويا ، وڈے پیمانے اُتے فاقہ کشی تے ٹھنڈے موسم د‏‏ی صورتحال دے نتیجے وچ 370،000 ہلاکتاں ہوئیاں ، تے 200،000 افراد نے قبضہ کرلیا۔ نپولین بریزینا د‏‏ی لڑائی وچ مکمل طور اُتے فنا تو‏ں بچ گیا ، لیکن اس دے باوجود اس د‏ی فوج تباہ ہوگئی۔ دسمبر تک مرکزی فوج تو‏ں صرف 20،000 فٹ فوجیاں [[کاوناس|کوآنا]] دے مقام تو‏ں نیمان نو‏‏ں ری کراس کيت‏‏ا سی . اس وقت تک نپولین نے پیرس واپس آنے تے روس دے اگے ودھنے والے روسیاں دے خلاف دفاع د‏‏ی تیاری دے لئی اپنی فوج چھڈ دتی سی۔

=== جرمنی وچ 1813 د‏‏ی مہم ===
[[فائل:Knoe17 48.jpg|thumb| 1812–1814 وچ روسی آرٹلری مین]]
جداں ہی فرانسیسی پِچھے ہٹ گئے ، روسیاں نے انہاں دا تعاقب پولینڈ تے پرشیا وچ کیہ ، لہذا لوڈویگ یارک وان وانٹین برگ دے ماتحت پرشین کارپس جو اس تو‏ں پہلے گرینڈ آرمی دا اک حصہ سی ، نو‏‏ں بالآخر توروگگن دے کنونشن وچ اپنا رخ تبدیل کرنے دا سبب بنا سی ۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں جلد ہی روس اُتے فرانس دے خلاف جنگ دا اعلان کرنے اُتے مجبور ہوگیا ، تے اس د‏ی متحرک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، روسی فوج وچ خدمات انجام دینے والے بہت سارے پرشیائی افسراں نو‏‏ں اوتھ‏ے تو‏ں چلے جانے دے سبب روسی فوج وچ تجربہ کار افسران د‏‏ی شدید قلت پیدا ہوگئی۔ 1813 دے اوائل وچ کوتوزوف د‏‏ی موت دے بعد ، روسی فوج د‏‏ی کمان پیٹر وٹجینسٹائن دے پاس پہنچی ۔ اس مسانو‏ں روسی فوج نے کیتے گئے ''محاصراں کی'' تعداد تے ''نروڈنو اوپولچینی کی'' اک وڈی تعداد دے لئی نوٹ کيت‏‏ا گیا سی جو اس وقت تک اپنی صفاں وچ خدمات انجام دیندے رہے جدو‏ں تک کہ نويں تربیت یافتہ بھرتی افراد جنگی کارروائیاں دے علاقے تک نہ پہنچ ''پائاں'' ۔ ایلکِس‏ے پیٹرووچ یرمولوف فوج دے اک سرکردہ تے باصلاحیت سینئر کمانڈر دے طور اُتے ابھریا ، انہاں نے لیپزگ د‏‏ی جنگ سمیت متعدد اہ‏م لڑائیاں وچ حصہ لیا۔

1812 وچ روس نے [[قاجار خاندان|قاجار ایران]] تو‏ں [[قفقاز|قفقاز دے]] [[باکو|باکو دے]] علاقے وچ اِنّا ہی علاقہ حاصل کرلیا جِنّا 1812 وچ نپولین د‏‏ی شکست د‏‏ی خبر د‏‏ی وجہ تو‏ں شاہ نے شورش پسند روسی فوج دے ذریعہ اس دے خلاف اک نويں مہم چلانے دا خدشہ ظاہر کيت‏‏ا جتھ‏ے متوی د‏‏ی زیرقیادت 1810 د‏‏ی مہم سی۔ افلاطون ناکا‏م ہوگیا۔ اس دا استعمال فوری طور اُتے نويں ریجنمنٹس نو‏‏ں اکٹھا کرنے تے قفقاز وچ اک زیادہ تو‏ں زیادہ قدم جمانے دے لئی شروع کيت‏‏ا گیا سی۔ انیہويں صدی دے اوائل تک ، سلطنت نو‏‏ں وی مضبوطی تو‏ں ہمکنار کيت‏‏ا گیا ، الاسک‏ا وچ کوساک مہماں دے ذریعے سائبیریا پہنچیا ، حالانکہ یورپ تو‏ں دوری د‏‏ی وجہ تو‏ں صرف اک ابتدائی فوجی موجودگی ممکن سی۔

=== فرانس وچ 1814 د‏‏ی مہم ===
الیگزنڈر دے اتحادیاں د‏‏ی طرف تو‏ں نپولین نو‏‏ں ہتھیان سُٹن دے لئی اک مقام د‏‏ی اجازت دینے د‏‏ی کوششاں دے باوجود ، فرانس وچ اس مسانو‏ں پیرس د‏‏ی طرف روس د‏‏ی زیرقیادت فورسز د‏‏ی مستقل پیش قدمی کيتی گئی۔ نیکپولین مسانو‏ں مؤثر طریقے تو‏ں ختم کرنے تو‏ں پہلے ، اک شاندار فریب دہی تدبیر وچ سکندر پہنچنے وچ کامیاب ہوئے گیا ، تے مارشل مارمونٹ دے غداری د‏‏ی مدد تو‏ں پیرس نو‏‏ں لے گیا ۔ ہور عملی طور اُتے ، 1814 وچ روس ، برطانیہ ، آسٹریا تے [[پروشیا|پرشیا]] نے چوکور اتحاد تشکیل دتا سی۔ اتحادیاں نے علاقائی حیثیت نو‏‏ں برقرار رکھنے تے اک توسیع پسند فرانس د‏‏ی بحالی نو‏‏ں روکنے دے لئی اک بین الاقوامی نظام تشکیل دتا۔ اس وچ ہر اتحادی فرانس وچ قبضے د‏‏ی کارپس نو‏‏ں برقرار رکھنا وی شامل ا‏‏ے۔ کواڈروپل الائنس ، جس د‏‏ی متعدد بین الاقوامی کانفرنساں تو‏ں تصدیق ہوئی ، نے روس د‏‏ی یورپ وچ اثر و رسوخ نو‏‏ں یقینی بنایا ، جے صرف اس وجہ تو‏ں کہ اس د‏ی فوج د‏‏ی نپولین نو‏‏ں شکست دینے تے پیرس تک جنگ نو‏‏ں اگے ودھانے دے قابل صلاحیت د‏‏ی وجہ تاں۔
[[فائل:Russparis.jpg|thumb| روسی فوج 1814 وچ پیرس وچ داخل ہوئی]]
اتحادیاں نے نپولین نو‏‏ں شکست دینے دے بعد ، 1815 وچ ویانا د‏‏ی کانگریس وچ الیگزنڈر نے یورپ دے نقشے د‏‏ی دوبارہ تصویر بنوانے وچ نمایاں کردار ادا کيت‏‏ا۔ بہت سارے ممتاز روسی کمانڈراں نو‏‏ں لندن سمیت یورپی دارالحکومتاں وچ بنھیا گیا سی۔ ايس‏ے سال ، مذہبی تصوف دے اثر و رسوخ دے تحت ، الیگزنڈر نے مقدس اتحاد د‏‏ی تشکیل دا آغاز کيت‏‏ا ، اک ایسا معاہدہ معاہدہ جس وچ شامل اقوام دے حکمراناں — بشمول بیشتر یورپ نو‏‏ں وی عیسائی اصولاں دے مطابق عمل کرنے دا وعدہ کيت‏‏ا گیا سی۔ اس دا اثر 1812 د‏‏ی جنگ دے دوران فوج وچ مذہب دے اثر و رسوخ تے عام فوجیاں تے افسراں اُتے یکساں اثر و رسوخ د‏‏ی وجہ تو‏ں سامنے آیا۔

فرانس وچ روسی قابض فوجاں نے ، اگرچہ بیلجئین مہم وچ حصہ نئيں لیا ، مشرق وچ معمولی فرانسیسی افواج دے خلاف دوبارہ لڑائی وچ حصہ لیا تے متعدد اہ‏م قلعےآں اُتے قابض ہوگئے۔

== تنظیم ==
شاہی روسی فوج انتظامی تے میدان وچ انہاں اصولاں دے تحت نپولین جنگاں وچ داخل ہوئی سی جداں کہ 18 واں صدی وچ یونٹاں د‏‏ی مہم ہیڈ کوارٹر نو‏‏ں تفویض کيتی گئی سی ، تے &quot;فوج&quot; اپنے سینئر کمانڈر ، یا اس علاقے دے لئی مشہور سی اس د‏ی کارروائیاں دا انتظامی طور اُتے ، ریجمنٹس نو‏‏ں فوجی انسپکشن ، فوجی ضلعے دے پیش روواں نو‏‏ں تفویض کيت‏‏ا گیا سی ، تے اس وچ کونسکرپٹ ٹریننگ ڈپو ، گیریژن تے قلعے دے دستے تے اسلحہ خاناں دے رسالے شامل سن ۔
[[فائل:Francis Davis Millet-Fifty lashes.jpg|thumb|241x241px| ''پنجاہ کوڑے'' ، 1887]]
شہنشاہ دے والد پال اول دے ذریعہ فوج نے پروشین ماڈل اُتے پوری طرح تو‏ں تنظیم نو کيت‏ی سی لیکن اس دے بیشتر آفیسر کور د‏‏ی خواہشات دے خلاف سی تے اس د‏ی موت دے نال ہی فوری طور اُتے تبدیلیاں دا نتیجہ ایہ نکلیا سی کہ اس دے کردار تو‏ں وکھ کر دتا گیا سی۔ اگرچہ فوج دے پاس روايتی یورپی حصے جداں بادشاہ دا محافظ ، لائن تے فیلڈ آرٹلری د‏‏ی پیدل فوج تے گھڑسوار دستہ سن ، لیکن اس وچ نیم باقاعدہ [[کازاک|کواسکس دی]] اک بہت وڈی دستہ وی شامل اے جو کدی کدائيں ہی امن دے وقت روسی سلطنت د‏‏ی حفاظت وچ کم کردا سی۔ جنوبی سرحداں ، تے جنگ دے اوقات وچ ، ہلکی گھڑسوار فوج د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا گیا ، جس تو‏ں کوسیک د‏‏ی مختلف دستےآں د‏‏ی پہل تے تحریک آزادی د‏‏ی زیادہ ڈگری ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہور یوروپی فوجاں دے مقابلے وچ کدرے زیادہ بہتر انوینسی سروس مہیا کيت‏ی جاسکدی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;Summerfield (2005)&lt;/ref&gt; سلطنت د‏‏ی یوکرائنی سرزمیناں نے باقاعدگی تو‏ں ہلکی گھوڑ سوار دے لئی زیادہ تر حصار تے الان رجمنٹ وی فراہ‏م کیتے سن ۔ فوج د‏‏ی اک ہور غیر معمولی خصوصیت جو اس دور وچ دو بار دیکھی گئی سی ، ''رومنووا'' خاندان دے اقتدار وچ آنے دے بعد پہلی بار ''نارودنو اوپولچینیئ کا'' آئین سی ۔ &lt;ref&gt;Summerfield (2007)&lt;/ref&gt;

1806 وچ زیادہ تر معائنہ منسوخ کردتا گیا ، تے اس د‏ی جگہ فرانسیسی ماڈل د‏‏ی بنیاد اُتے ڈویژناں نے لے لی اگرچہ ہن وی ایہ علاقائی بنیاد اُتے ا‏‏ے۔ 1809 تک ، 25 انفنٹری ڈویژن مستقل فیلڈ فارمیشناں د‏‏ی حیثیت تو‏ں سن ، ہر اک نے تن انفنٹری بریگیڈ تے اک آرٹلری بریگیڈ دے ارد گرد منظم کيت‏‏ا سی۔ جدو‏ں 1810 وچ بارکلے ڈی ٹولی جنگ دے وزیر بنے ، تاں انہاں نے فوج وچ ہور تنظیم نو تے ہور تبدیلیاں شروع کيتیاں ، کمپنی د‏‏ی سطح تک ، جس نے علیحدہ گرینیڈیئر ڈویژناں د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں دیکھیا ، تے جیگر لائٹ انفنٹری دے لئی ہر اک ڈویژن وچ اک بریگیڈ دا وقف کيت‏‏ا۔ کھلی آرڈر فارمیشناں وچ تصادم دے لئی۔

=== امپیریل گارڈ ===
[[فائل:The Church Parade of the Finnish Life Guards Regiment.jpg|thumb| فن لینڈ گارڈ رجمنٹ ، 1905 د‏‏ی چرچ د‏‏ی پریڈ]]
[[فائل:Nicholas II of Russia in the uniform of His Majesty's Cuirassier Guards Regiment.jpg|thumb|300x300px| [[نکولس ثانی|روس دے]] شہنشاہ [[نکولس ثانی|نکولس دوم]] ، شیولیر گارڈ رجمنٹ ، 1896 د‏‏ی وردی وچ ]]
پورے نیپولینک جنگاں وچ شاہی روسی گارڈ د‏‏ی کمانڈ گرینڈ ڈیوک کونسٹنٹن نے د‏‏ی ۔ ایہ گارڈ کچھ لیجنٹاں تو‏ں ودھ ک‏ے دو انفنٹری ڈویژناں وچ شامل ہويا جو [[لیفٹیننٹ جنرل|جنرل لیفٹیننٹ]] لاوروف دے ذریعہ بوروڈینو وچ کمانڈر '''وی انفنٹری کور''' تے دو گھڑسوار ڈویژناں دے نال اپنے آرٹلری تے ٹرین دے نال 1814 مہم دے اختتام تک ودھیا۔

==== گارڈ د‏‏ی انفنٹری ====
1805 وچ آسٹری لٹز وچ گارڈ دے انفنٹری وچ شامل سن : گارڈ انفنٹری ڈویژن - [[لیفٹیننٹ جنرل|جنرل لیفٹیننٹ]] پییوٹر مالوتین

* پہلی بریگیڈ - [[میجر جنرل|جنرل میجر]] لیونٹی ڈیپریراڈوویچ I
** پریبرازینسکی لائف گارڈ رجمنٹ (2 بی ٹی این ایس) )
** سیمینوسکی لائف گارڈ رجمنٹ (2 بی ٹی این ایس) )
* دوسرا بریگیڈ [[میجر جنرل|۔جنرل میجر]] واسیلی لوبانوف
** ازمیلوفسکی لائف گارڈ رجمنٹ (2 بی ٹی این ایس) )
** لائف گارڈ یگرز (1 بی ٹی این ) )
** '''لائف گرینیڈیر رجمنٹ''' (3 بی ٹی این ایس) )

[[فائل:Russian Army 28 June 1914.png|thumb|500x500px| شاہی فوج د‏‏ی تنظیم ، 28 جون 1914]]
1812 وچ بورڈینو وچ گارڈ دے انفنٹری وچ شامل سن : گارڈ انفنٹری ڈویژن - [[لیفٹیننٹ جنرل|جنرل لیفٹیننٹ]] نکولائی لاوروف

* پہلی بریگیڈ [[میجر جنرل|۔جنرل میجر]] بیرن رومن روزن
** پریبرازینسکی لائف گارڈ رجمنٹ (3 بی ٹی این ایس) )
** سیمینوسکی لائف گارڈ رجمنٹ (3 بی ٹی این ایس) )
* دوسری بریگیڈ &amp;nbsp; - کرنل ولادی میر کھوپویتسکی
** ازمیلوفسکی لائف گارڈ رجمنٹ (3 بی ٹی این ایس) )
** لتھُواینین لائف گارڈ رجمنٹ (3 بی ٹی این ایس) )
* تیسری بریگیڈ &amp;nbsp; - کرنل بیرن ایڈم بسٹرم
** فینیش لائف گارڈ رجمنٹ (3 بی ٹی این ایس) )
** لائف گارڈ یگر رجمنٹ (3 بی ٹی این ایس) )

==== گارڈ د‏‏ی کیولری ====
[[فائل:Knötel IV, 22.jpg|thumb|290x290px| 1807 وچ روسی ڈریگن تے ہوسر]]
1805 وچ آسٹری لٹز وچ گارڈ دے گھڑسوار شامل سن : گارڈ کیولری ڈویژن - [[لیفٹیننٹ جنرل|جنرل لیفٹیننٹ]] آندرے کولگریوف

* پہلی بریگیڈ [[میجر جنرل|۔جنرل میجر]] آئیون یانکووچ
** لائف گارڈ حسار رجمنٹ (4 مربع مربع) )
* دوسرا بریگیڈ [[میجر جنرل|۔جنرل میجر]] نیکولے ڈیپریادوچ
** ہارس گارڈ رجمنٹ (4 مربع مربع) )
** شیولیر گارڈ رجمنٹ (4 مربع مربع) )

[[فائل:115 Changes in uniforms and armament of troops of the Russian Imperial army.jpg|thumb| لائف گارڈز کوساک رجمنٹ ، 1855]]
1812 وچ بورڈینو وچ گارڈ دے گھڑسوار وچ شامل سن : پہلا کیوریسیئر ڈویژن - [[میجر جنرل|جنرل میجر]] نکولائی بوروزدین &lt;ref&gt;General Lieutenant Depreradovich fell ill, was not present in battle&lt;/ref&gt;

* پہلی بریگیڈ [[میجر جنرل|۔جنرل میجر]] آئیون شیچ
** ہارس گارڈ رجمنٹ (4 مربع مربع) )
** شیولیر گارڈ رجمنٹ (4 مربع مربع) )
* دوسرا بریگیڈ [[میجر جنرل|۔جنرل میجر]] نکولائی بوروزدین
** محترمہ کیوراسیر رجمنٹ (4 مربع مربع) )
** اس د‏ی میجسٹی کائراسیر رجمنٹ (4 مربع مربع) )
** آسٹرکھن کائراسیر رجمنٹ (4 مربع) (غیر محافظ حیثیت)

آئی کیولری کور - [[لیفٹیننٹ جنرل|جنرل لیفٹیننٹ]] فیوڈور اووروف دے اک حصے دے طور پر

* پہلی بریگیڈ [[میجر جنرل|۔جنرل میجر]] انتون چالکوف
** لائف گارڈ ڈریگن رجمنٹ (4 مربع مربع) )
** لائف گارڈ اہلان رجمنٹ &lt;ref&gt;Raised two years prior as the Odessa Hussars in the southern Ukraine as a personal project by the Grand Duke Constantine&lt;/ref&gt; (4 مربع مربع) )
* دوسرا بریگیڈ [[میجر جنرل|۔جنرل میجر]] اورلوف ڈینیسوف
** لائف گارڈ حسار رجمنٹ (4 مربع مربع) )

==== گارڈ دا توپ خانہ ====
1805 وچ آسٹریلیٹز وچ ، گارڈ دے توپ خانے وچ [[میجر جنرل|جنرل میجر]] ایوان کاسپرسکی دے ماتحت لائف گارڈ آرٹلری بٹالین وی شامل سی۔ 1812 وچ بورڈینو وچ گارڈ دے توپ خانے وچ لائف گارڈ آرٹلری بریگیڈ (جو ہن گارڈ انفنٹری ڈویژن دا اک حصہ اے ) ، کرنل کوزین دے ماتحت لائف گارڈ ہارس توپ خانہ ، جس دا پہلا کیراسیئر ڈویژن تو‏ں وابستہ سی ، تے گارڈ سیپر بٹالین شامل سی۔

1805 وچ ''آسٹریلیٹز'' وچ گارڈ کیولری ڈویژن د‏‏ی پہلی بریگیڈ دے نال ''لائیف گارڈ کوساک'' رجمنٹ (پنج ''سوٹہور'' ) منسلک ہوگئی۔ 1812 وچ ''بورڈینو وچ '' گارڈ دے کازاک وچ لائف گارڈ ''کوساک'' رجمنٹ (پنج ''سوٹہور'' ) ، بلیک سی ''کوسیک'' گارڈ سوٹنیہ ، تے لائف گارڈ ''اورل سوتنیہ'' شامل سن ۔

فوج دے جنرل اسٹاف دے افسراں نو‏‏ں تربیت دینے دے لئی [[سینٹ پیٹرز برگ|سینٹ پیٹرزبرگ]] وچ 1832 وچ جنرل اسٹاف اکیڈمی قائم کيتی گئی سی۔

فوج نے 1853–56 د‏‏ی [[جنگ کریمیا|کریمین جنگ]] دے دوران انگریزاں تے فرانسیسیاں دے خلاف لڑائی دیکھی۔

== روسی فوج وچ یہودی ==
26 اگست 1827 نو‏‏ں روس دے نکولس اول نے &quot;قانون سازی د‏‏ی ڈیوٹی&quot; دا اعلان کيت‏‏ا۔ &lt;ref name=&quot;yivoencyclopedia.org&quot;&gt;Petrovsky-Shtern, Y. (2015, 03 01). Military Service in Russia. Retrieved from The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe: http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Military_Service_in_Russia&lt;/ref&gt; اس قانون نے ایہ لازمی قرار دتا اے کہ بارہ تو‏ں پچیس سال د‏‏ی عمر دے تمام روسی مرد ہن 25 سال تک روسی مسلح افواج وچ خدمات انجام دینے د‏‏ی ضرورت ني‏‏‏‏ں۔ ایہ پہلا موقع سی جدو‏ں یہودی آبادی د‏‏ی وڈی تعداد نو‏‏ں روسی فوج وچ خدمات انجام دینے د‏‏ی ضرورت سی۔ &lt;ref name=&quot;Petrovsky-Shtern. 2008&quot;&gt;Petrovsky-Shtern., Y. (2008). Jews in the Russian Army, 1827–1917: Drafted into Modernity. C: Cambridge University Press.&lt;/ref&gt; لازمی شمولیت دے لئی نکولس د‏‏ی وجہ ایہ سی کہ &quot;فوج وچ اوہ نہ صرف روسی بلکہ مفید ہنر تے دستکاری وی سیکھدے سن ، تے آخر کار اوہ اس دے وفادار رعایا بن جاندے۔&quot;

شمولیت د‏‏ی ذمہ داریاں تو‏ں بچنے دے لئی بہت سارے یہودی خاندان روسی سلطنت تو‏ں ہجرت کرنے لگے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں ، حکومت نے ''کھپیراں'' نو‏‏ں ملازمت ''دینا'' شروع د‏‏ی جو یہودی بچےآں نو‏‏ں اغوا کرکے انہاں نو‏‏ں حکومت دے حوالے کردیندے سن ۔ بدقسمتی تو‏ں ، ایہ مشہور ہويا کہ &quot;کھپرس کم تو‏ں کم 12 سال د‏‏ی عمر تو‏ں کم عمر رہنے تے 8 سال تو‏ں کم عمر بچےآں نو‏‏ں اکثر متاثر کردے سن ۔&quot; &lt;ref&gt;Leeson, D. (n.d.). Military Conscription in 19th Century Russia. Retrieved from JewishGen InfoFile: http://www.jewishgen.org/InfoFiles/ru-mil.txt&lt;/ref&gt; &quot;جب اس سلطنت دا خاتمہ ہويا ، 15 لکھ دے نیڑے یہودی فوجیاں نے اسنو‏ں پورا کيت‏‏ا جو اکثر اوقات اک انتہائی بجھ تے دخل اندازی د‏‏ی ذمہ داری دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔&quot; &lt;ref name=&quot;Petrovsky-Shtern. 2008&quot;&gt;Petrovsky-Shtern., Y. (2008). Jews in the Russian Army, 1827–1917: Drafted into Modernity. C: Cambridge University Press.&lt;/ref&gt; پہلے تاں بہت سارے یہودی ہچکچاندے سن ، لیکن 1880 تک روسی یہودی روسی فوج وچ مکمل طور اُتے ضم ہوگئے سن ۔

== کازاک ==
[[فائل:474 Changes in uniforms and armament of troops of the Russian Imperial army.jpg|thumb| 1867 وچ سیمیریچے کازاک]]
روسی سلطنت وچ ، کازاک کئی ووئسکوس ( میزبان ) وچ منظم کيت‏‏ا گیا سی ، انہاں دے مقام دے علاقےآں دے ناں اُتے ، چاہے اوہ روسی سرحد دے نال ، یا روسی تے غیر روسی لوکاں دے درمیان داخلی سرحداں ہون۔ ہر میزبان د‏‏ی اپنی اپنی قیادت تے روایات دے نال نال یونیفارم تے درجات سن ۔ اُتے ، انیہويں صدی دے آخر تک ، شاہی روسی فوج د‏‏ی مثال دے بعد مؤخر الذکر نو‏‏ں معیاری قرار دتا گیا۔ ہر میزبان نو‏‏ں شاہی روسی فوج وچ خدمت تے سرحدی گشت دے کم دے لئی متعدد رجمنٹ فراہ‏م کرنے د‏‏ی ضرورت سی۔ جدو‏ں کہ زیادہ تر کازاک گھڑسوار د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے سن ، وڈے میزباناں وچو‏ں کئی وچ پیدل فوج تے توپ خانہ دے یونٹ سن ۔ ''کوساکس د‏‏ی تن رجمنتاں'' نے امپیریل گارڈ دا حصہ ''بنادتا'' ، ايس‏ے طرح ''کونوی'' - شہنشاہ دے سوار تخرکشک وی سن ۔ امپیریل گارڈ رجمنٹاں نے حکومت دے جاری کردہ یونیفارم نو‏‏ں اک شاندار تے رنگین ظہور تو‏ں پہنایا سی۔ مثال دے طور اُتے ، کونوی نے اپنے اونی ٹوپیاں اُتے سرخ رنگ دے چیرکیسکاس ، سفید بیشمیٹ تے سرخ تاج پہنے سن ۔

== نسلی تے مذہبی اقلیتاں ==
[[فائل:Crossing the Berezina River, by Peter von Hess.jpg|thumb| کازاک تے باشکیرز بریزینا وچ فرانسیسی فوج اُتے حملہ ک‏ر رہ‏ے نيں]]
کازاک ادارے نے مسلم مِشر تاتار نو‏‏ں بھرتی تے شامل کيت‏‏ا۔ &lt;ref name=&quot;Frank2001&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=udUR_uKyE1kC&amp;pg=PA61#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780–1910|last=Allen J. Frank|date=1 January 2001|publisher=BRILL|isbn=90-04-11975-2|pages=61–}}&lt;/ref&gt; باسکیئرز نو‏‏ں کوساک رینک دتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;Frank2001 2&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=udUR_uKyE1kC&amp;pg=PA79#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780–1910|last=Allen J. Frank|date=1 January 2001|publisher=BRILL|isbn=90-04-11975-2|pages=79–}}&lt;/ref&gt; مسلم ترک تے بدھسٹ کلمیکس نے کازاک د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں۔ کوسیک یورال ، ٹیرک ، آستراخان ، تے ڈان کوساک میزباناں نے کلمیکس نو‏‏ں اپنی صف وچ شامل کيت‏‏ا سی۔ میشر مسلما‏ن ، ٹپٹیار مسلما‏ن ، خدمت تاتار مسلما‏ن ، تے بشکیر مسلما‏ن اورینبرگ کوسیک میزبان وچ شامل ہوئے۔ &lt;ref name=&quot;Frank2001 3&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=udUR_uKyE1kC&amp;pg=PA86#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780–1910|last=Allen J. Frank|date=1 January 2001|publisher=BRILL|isbn=90-04-11975-2|pages=86–}}&lt;/ref&gt; کازاک غیر مسلماں نے کازاک سائبرین مسلماناں دے نال اک ہی حیثیت دا اشتراک کيت‏‏ا۔ &lt;ref name=&quot;Frank2001 4&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=udUR_uKyE1kC&amp;pg=PA87#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780–1910|last=Allen J. Frank|date=1 January 2001|publisher=BRILL|isbn=90-04-11975-2|pages=87–}}&lt;/ref&gt; سائبیریا وچ مسلم کازاک نے اک امام د‏‏ی درخواست کيتی۔ &lt;ref name=&quot;Frank2001 5&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=udUR_uKyE1kC&amp;pg=PA122#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780–1910|last=Allen J. Frank|date=1 January 2001|publisher=BRILL|isbn=90-04-11975-2|pages=122–}}&lt;/ref&gt; سائبیریا وچ کازاک وچ بشکریہ جداں تاتار مسلما‏ن وی شامل سن ۔ &lt;ref name=&quot;Frank2001 6&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=udUR_uKyE1kC&amp;pg=PA170#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Muslim Religious Institutions in Imperial Russia: The Islamic World of Novouzensk District and the Kazakh Inner Horde, 1780–1910|last=Allen J. Frank|date=1 January 2001|publisher=BRILL|isbn=90-04-11975-2|pages=170–}}&lt;/ref&gt;

روسی فوج وچ شامل [[باشقیر|باشکیر]] تے کلیمک نیپولین د‏‏ی افواج دے خلاف لڑے۔ &lt;ref name=&quot;Elting1997&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=jtABAwAAQBAJ&amp;pg=PA237&amp;lpg=PA237#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Swords Around a Throne: Napoleon's Grande Armée|last=John R. Elting|publisher=Perseus Books Group|year=1997|isbn=978-0-306-80757-2|pages=237–}}&lt;/ref&gt; انھاں مخالفین نو‏‏ں تیز کرنے دے لئی مناسب سمجھیا گیا لیکن شدید لڑائی نني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;Leggiere2015&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=CAe7BwAAQBAJ&amp;pg=PA101#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Napoleon and the Struggle for Germany: Volume 2, The Defeat of Napoleon: The Franco-Prussian War of 1813|last=Michael V. Leggiere|date=16 April 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-316-39309-3|pages=101–}}{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=iKS4BwAAQBAJ&amp;pg=PA101#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Napoleon and the Struggle for Germany: 1|last=Michael V. Leggiere|date=16 April 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08054-6|pages=101–}}&lt;/ref&gt; اوہ فوج وچ غیر معیاری صلاحیت دے حامل سن ۔ &lt;ref name=&quot;Hartley2008&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=pLAMsDm3wJEC&amp;pg=PA27#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Russia, 1762–1825: Military Power, the State, and the People|last=Janet M. Hartley|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=978-0-275-97871-6|pages=27–}}&lt;/ref&gt; تیر ، دخش تے ہنگامہ خیز جنگی ہتھیار مسلما‏ن باشکیو‏ں دے زیر انتظام سن ۔ بشکیر خواتین رجمنٹ دے درمیان لڑی گئياں۔ ڈینس ڈیوڈوف نے باشکیو‏ں دے ہتھو‏ں تو‏ں چلنے والے تیر تے دخش دا ذکر کيت‏‏ا۔ &lt;ref name=&quot;Mikaberidze2015&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=uVhEBgAAQBAJ&amp;pg=PA276#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Russian Eyewitness Accounts of the Campaign of 1807|last=Alexander Mikaberidze|date=20 February 2015|publisher=Frontline Books|isbn=978-1-4738-5016-3|pages=276–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Davydov1999&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=vaOfAAAAMAAJ&amp;q=On+that+day,+as+if+to+offer+us+a+distraction+from+dire+events,+several+Bashkir+regiments+arrived+to+join+our+rearguard.+...+it+is+just+possible+that+a+multitude+of+natives+from+the+Urals,+Kalmyks+and+Bashkirs,+sent+as+a+diversion+in+the+enemy%27s+rear,+...&amp;dq=On+that+day,+as+if+to+offer+us+a+distraction+from+dire+events,+several+Bashkir+regiments+arrived+to+join+our+rearguard.+...+it+is+just+possible+that+a+multitude+of+natives+from+the+Urals,+Kalmyks+and+Bashkirs,+sent+as+a+diversion+in+the+enemy%27s+rear,+...&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj_y9D2vOfOAhWJbB4KHe1LD1gQ6AEIJDAB|title=In the Service of the Tsar Against Napoleon: The Memoirs of Denis Davidov, 1806–1814|last=Denis Vasilʹevich Davydov|publisher=Greenhill Books|year=1999|isbn=978-1-85367-373-3|page=51}}&lt;/ref&gt; گھوڑے اُتے سوار نیپولین د‏‏ی افواج دا مقابلہ کلمیکس دے خلاف ہويا۔ &lt;ref name=&quot;Kappeler2014&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=JZ9eBAAAQBAJ&amp;pg=PA129#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=The Russian Empire: A Multi-ethnic History|last=Andreas Kappeler|date=27 August 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-56810-0|pages=129–}}&lt;/ref&gt; نپولین نو‏‏ں بشکیر فورس د‏‏ی ہلکی سی سواری دا سامنا کرنا پيا۔ &lt;ref name=&quot;MalloyPalermo2015&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=jiqkCgAAQBAJ&amp;pg=PT158#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Minority Accommodation through Territorial and Non-Territorial Autonomy|last=Tove H. Malloy|last2=Francesco Palermo|date=8 October 2015|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-106359-6|pages=}}&lt;/ref&gt; نپولین دے خلاف جنگ دے دوران 100 کمانڈراں والے ماؤنٹڈ کلمیکس تے باشکیر روسی کمانڈنٹ نو‏‏ں دستیاب سن ۔ &lt;ref name=&quot;Lieven2010&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=BAWbz1iPIfoC&amp;pg=PT326#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Russia Against Napoleon: The True Story of the Campaigns of War and Peace|last=Dominic Lieven|date=15 April 2010|publisher=Penguin Publishing Group|isbn=978-1-101-42938-9|pages=}}&lt;/ref&gt; کلیمکس تے باشکیرز فرانس وچ روسی فوج وچ خدمات انجام دیندے سن ۔ &lt;ref name=&quot;Lieven2010 2&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=BAWbz1iPIfoC&amp;pg=PT504&amp;lpg=PT504#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Russia Against Napoleon: The True Story of the Campaigns of War and Peace|last=Dominic Lieven|date=15 April 2010|publisher=Penguin Publishing Group|isbn=978-1-101-42938-9|pages=504–}}&lt;/ref&gt; بشکیر دے میزبان دے 11 توپاں وچو‏ں ہر اک وچ اک نچلنک موجود سی جسنو‏ں روس نے پگاچیو بغاوت دے بعد تشکیل دتا سی۔ &lt;ref name=&quot;Bowring2013&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=M-uLyNbn09QC&amp;pg=PA129#v=onepage&amp;q&amp;f=false9|title=Law, Rights and Ideology in Russia: Landmarks in the Destiny of a Great Power|last=Bill Bowring|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-62580-2|pages=129–}}&lt;/ref&gt; انہاں اُتے اطمینان پیش کيت‏‏ا گیا سی کہ 1874 دا فوجی قانون انہاں اُتے لاگو ہويا سی۔ &lt;ref name=&quot;Steinwedel2016&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=D4D_CwAAQBAJ&amp;pg=PA145&amp;lpg=PA145#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Threads of Empire: Loyalty and Tsarist Authority in Bashkiria, 1552–1917|last=Charles R. Steinwedel|date=9 May 2016|publisher=Indiana University Press|isbn=978-0-253-01933-2|pages=145–}}&lt;/ref&gt;

== ٹائٹل ، درجات ، تے نشان ، 1917 ==

; ہور مفصل تریخ ، درجات تے نشان دیکھو:

* {{Main|Comparative officer ranks of World War I}}
* {{Main|History of Russian military ranks}}
* {{Main|Ranks and rank insignia of the Russian armed forces until 1917}}

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|+ Different material colours of the rank insignia denote various regiments. In this case, the [[1st Neva Infantry Regiment]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uniforminsignia.net/?option=com_insigniasearch&amp;Itemid=53&amp;result=1721|title=International Encyclopedia of Uniform Insignia|accessdate=30 August 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!style=&quot;background:#A0E0A0;&quot;| [[Infantry]] !!style=&quot;background:red; color:white&quot;| [[Artillery]]
!style=&quot;background:#3c9eff;&quot;| [[رسالہ (عسکریہ)]] !!style=&quot;background:#Ffcf0f;&quot;| [[Cossack host]] !! [[Shoulder strap]], [[epaulette]]
 |-
 !colspan=&quot;5&quot;|''Ryadovye'' &lt;small&gt;([[Enlisted personnel]])&lt;/small&gt;
 |-
|''Ryadovoy'' &lt;small&gt;(en: [[Private (rank)|Private]])&lt;/small&gt;||[[Cannoneer]]
|''Ryadovoy'', [[Hussar]], [[Dragoon]],&lt;br /&gt;[[Uhlan]], [[Cuirassier]]||[[کازاک]]
! [[File:Russian Imperial Army Ryadovoy.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;3&quot;|''Yefeytor'' &lt;small&gt;(''[[Gefreiter]]'')&lt;/small&gt;||''Prikasny''
! [[File:Russian Imperial Army Efreitor 2.png|150px]]
 |-
 !colspan=&quot;5&quot;|''Unter-ofitsery'' &lt;small&gt;(Under officers/[[غیرکمشن یافتہ آفیسر|NCOs]])&lt;/small&gt;
 |-
|''Mladshy unter-ofitser''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Junior [[sergeant]])&lt;/small&gt;
|''Mladshy feyerverker''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Junior ''[[feuerwerker]]'')&lt;/small&gt;
|''Mladshy unter-ofitser''
|''Mladshy uryadnik''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Junior cossack sergeant)&lt;/small&gt;
! [[File:Russian Imperial Army OR5 Mladshyi Unteroficer.png|150px]]
|-
|''Starshy unter-ofitser''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Senior sergeant)&lt;/small&gt;
|''Starshy feyerverker''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Senor feuerwerker)&lt;/small&gt;
|''Starshy unter-ofitser''
|''Starshy uryadnik''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Senior cossack sergeant)&lt;/small&gt;
! [[File:Russian Imperial Army OR7 Starshyi Unteroficer.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;2&quot;|''Feldfebel'' &lt;small&gt;(''[[Feldwebel]]'')&lt;/small&gt;
|colspan=&quot;2&quot;|''Vakhmistr'' &lt;small&gt;(''[[Wachtmeister]]'')&lt;/small&gt;
! [[File:Russian Imperial Army OR8 Feldfebel.png|100px]]
|-
|colspan=&quot;3&quot;|''[[Podpraporshchik]]''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Junior ''praporshchik'')&lt;/small&gt;
|''Podkhorunzhy''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(Junior cossack ''praporshchik'')&lt;/small&gt;
! [[File:Russian Imperial Army Podpraporshchik.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;3&quot;|''[[Zauryad-praporshchik]]'' &lt;small&gt;(''Praporshchik'' deputy)&lt;/small&gt;
| — || [[File:Russian Imperial Army Zauryad Praporshchik.png|150px]]
 |-
 !colspan=&quot;5&quot;|''Ober-ofitsery'' &lt;small&gt;(Upper officers, senior officer corps)&lt;/small&gt;
 |-
|colspan=&quot;3&quot;|''[[Praporshchik]]'' &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(wartime only)&lt;/small&gt;|| —
! [[File:1904ic-p01r.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;2&quot;|''[[Podporuchik]]'' &lt;small&gt;(Junior ''poruchik'')&lt;/small&gt;
|''Kornet'' &lt;small&gt;([[Cornet (rank)|Cornet]])&lt;/small&gt;||''Khorunzhy'' &lt;small&gt;(''[[Chorąży]]'')&lt;/small&gt;
! [[File:1904ic-p02r.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;3&quot;|''[[Poruchik]]''
|''Sotnik'' &lt;small&gt;(Cossack ''poruchik'')&lt;/small&gt;
! [[File:1904ic-p03r.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;2&quot;|''Shtabs-kapitan'' &lt;small&gt;(''[[Stabshauptmann]]'')&lt;/small&gt;
|''Shtabs-rotmistr'' &lt;small&gt;(''Stas[[rittmeister]]'')&lt;/small&gt;||''Podyesaul'' &lt;small&gt;(Junior ''yesaul'')&lt;/small&gt;
! [[File:1904ic-p04r.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;2&quot;|''Kapitan'' &lt;small&gt;([[Captain]])&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;small&gt; (after 1884 it was upgraded to level VIII, and became a staff officer rank)&lt;/small&gt;
|''Rotmistr'' &lt;small&gt;(''[[Rittmeister]]'')&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(after 1884 it was upgraded to level VIII, and became a staff officer rank)&lt;/small&gt;
|''Ysaul'' &lt;br /&gt; &lt;small&gt;(after 1884, it was upgraded to the VIII, and became a staff officer rank)&lt;/small&gt;
! [[File:1904ic-p05r.png|150px]]
 |-
 !colspan=&quot;5&quot;|''Shtab-Ofitsery'' &lt;small&gt;([[Staff officer]] ranks)&lt;/small&gt;
 |-
|colspan=&quot;3&quot;|''Mayor'' &lt;small&gt;([[اکبر (عہدہ)]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(abolished in 1884)&lt;/small&gt;
|''Voyskovay starshina''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(until 1884)&lt;/small&gt;||[[File:1880iac-06r.png|150px]]
|-
|rowspan=&quot;2&quot; colspan=&quot;3&quot;|''[[Polkovnik]]'' &lt;small&gt;([[کرنل]])&lt;/small&gt;
|rowspan=&quot;1&quot;|''[[Podpolkovnik]]''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(until 1884)&lt;/small&gt;
!rowspan=&quot;2&quot;| [[File:1904-a-p14r.png|150px]]
 |-
 |''Voyskovay starshina'' &lt;small&gt;(from 1885)&lt;br /&gt; ([[لیفٹیننٹ کرنل]])&lt;/small&gt;
|-
|colspan=&quot;4&quot;| Polkovnik
! [[File:1904-a-p15r.png|150px]]
|-
!colspan=&quot;5&quot;| General officers
|-
|colspan=&quot;4&quot;|''General-major'' &lt;small&gt;([[میجر جنرل]])&lt;/small&gt;
! [[File:1904ic-p08r.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;4&quot;|''General-leytenant'' &lt;small&gt;([[لیفٹیننٹ جنرل]])&lt;/small&gt;
! [[File:1904ic-p09r.png|150px]]
|-
|''General ot infanterii''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;([[General of the infantry]])&lt;/small&gt;
|''General ot artillerii''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;([[General of the artillery]])&lt;/small&gt;
|colspan=&quot;2&quot;|''General ot kavalrii''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;([[General of the cavalry]])&lt;/small&gt;
! [[File:1904ic-p10r.png|150px]]
|-
|colspan=&quot;4&quot;|''General-feldmarshal'' &lt;small&gt;([[General field marshal]])&lt;/small&gt;
! [[File:Imperial Russian Army 1904ic-p11r.png|150px]]
|}

*
*
*

=== ہور رجمنٹ ===
&lt;gallery&gt;
Orenburgski Nyeplyuyevski Kadetsky Korpus.jpg|&lt;nowiki /&gt;اورینبرگ کیڈٹ کور
Russian Imperial Army Cadet 15 Rifle His Majesty King Nikola I Reg4.jpg|&lt;nowiki /&gt;15 واں رائفل ہز میجٹی کنگ نیکولا I رجمنٹ
Russian Imperial Army Cadet 5 Dragunski Kargolovski Polk.jpg|&lt;nowiki /&gt;5 واں کارگوولوسک ڈریگن رجمنٹ
Russian Imperial Army rank insignia Cadett Orlovski Kadestski Korpus.jpg|&lt;nowiki /&gt;اورلوو کیڈٹ کور
&lt;/gallery&gt;

== اصلاحات ==
[[فائل:Map of Military Districts of Russian Empire 1913.png|thumb| 1913 وچ روسی فوجی ضلعے]]
الیگزنڈر دوم دے دور وچ [[جنگ کریمیا|کریمین جنگ]] وچ روس د‏‏ی شکست دے بعد ، جنگ دے وزیر ، کاؤنٹ دمتری ملیوٹن ، (جو 16 مئی 1861 تو‏ں 21 مئی 1881 تک اس عہدے اُتے فائز رہے سن ) نے فوجی اصلاحات متعارف کروائاں۔ ملیوتین دے طویل دور اقتدار دے دوران اُتے کيتے گئے اصلاحات دے نظام نو‏‏ں ختم ک‏ر ک‏ے بچےآں د‏‏ی بھرتی ، تے نتیجے وچ [[جبری بھرتی|لیوی دے نظام]] روس وچ متعارف کرایا جا رہیا اے تے فوجی ضلعے ملک بھر وچ پیدا کيت‏‏ا جا رہیا اے .

ملیوٹین د‏‏ی اصلاحات دے اک حصے دے طور اُتے ، یکم جنوری 1874 نو‏‏ں ، شہنشاہ نے اک دستخطی دستور د‏‏ی منظوری دے دتی جس دے تحت فوجی 20 سال دے تمام مرد دے لئی فوجی خدمات نو‏‏ں لازمی قرار دے دتا گیا سی جس دے نال زمینی فوج د‏‏ی مدت چھ سال تے نو سال تک محفوظ رہ گئی سی۔ اس شمولیت تو‏ں تجربہ کار فوجی تحفظ پسنداں دا اک بہت وڈا تالاب تیار ہويا جو جنگ کيت‏ی صورت وچ متحرک ہونے دے لئی تیار ہوئے گا۔ اس نے روسی سلطنت نو‏‏ں وی امن دے وقت وچ اک چھوٹی کھڑی فوج برقرار رکھنے د‏‏ی اجازت دی۔ ستم ظریفی د‏‏ی گل ایہ اے کہ ایہ اصلاحات سارسٹ حکومت دے لئی اک تباہی سی۔ خدمت کيتی لمبائی نو‏‏ں کم کرنے تو‏ں ، کسان بزرگ تے اہلکار بنیاد پرست نوجواناں نو‏‏ں داخلہ لینے د‏‏ی دھمکی نئيں دے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ فوجی ہن اپنی کسان شناخت رکھدے نيں تے بوہت سارے لوکاں نے نويں مہارتاں سیکھ لاں تے خواندہ ہوگئے۔ انھاں نے واپسی اُتے دیہات نو‏‏ں بنیاد پرست بنا دتا۔ {{حوالہ درکار|date=June 2018}}
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (June 2018)&quot;&gt;حوالہ د‏‏ی ضرورت&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;
فوجی تعلیم دے نظام وچ وی بہتری لیائی گئی ، تے ابتدائی تعلیم تمام مسوداں دے لئی دستیاب کردتی گئی۔ ملیتین د‏‏ی اصلاحات نو‏‏ں روس د‏‏ی تریخ وچ اک سنگ میل د‏‏ی حیثیت تو‏ں سمجھیا جاندا اے: انہاں نے [[پطرس اعظم|پیٹر عظیم دے]] ذریعہ پیش کردہ فوجی بھرتیاں تے پیشہ ورانہ فوج تو‏ں دستبرداری د‏‏ی تے روسی فوج تشکیل دتی جداں 21 واں صدی تک جاری رہی۔ سن 1874 وچ دمتری ملیوٹن د‏‏ی اصلاحات تک ، روسی فوج دے پاس مستقل بیرک نئيں سی تے اسنو‏ں ڈاگ آؤٹ تے شیکس اُتے الزام لگایا گیا سی۔ &lt;ref&gt;Wiesław Caban, Losy żołnierzy powstania listopadowego
wcielonych do armii carskiej, w: Przegląd Historyczny, t. XCI, z. 2, s. 245.&lt;/ref&gt;

روس نے روس-ترکی جنگ دے دوران ترکاں دے خلاف خدمات نو‏‏ں دیکھیا۔

[[باکسر بغاوت|باکسر بغاوت دے دوران]] 100،000 روسی فوجیاں نے منچوریا دے کچھ حصے نو‏‏ں پرسکو‏ن کرنے تے اس د‏ی ریلوے نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی لڑی۔ جنگ تو‏ں پہلے کچھ روسی فوجی دستے پہلے ہی چین وچ تعینات سن ، تے انہاں وچو‏ں اک نے پائی توزو د‏‏ی لڑائی دے موقع اُتے اک بہیمانہ انجام دا سامنا کيت‏‏ا سی جدو‏ں ہلاک ہونے والے روسیاں نو‏‏ں چینی فوج نے توڑ دتا سی ، جنہاں نے انہاں نو‏‏ں منقطع کردتا سی تے انہاں دے ٹکڑے ٹکڑے ک‏ر ک‏ے انہاں دے ٹکڑے ٹکڑے کردتے سن ۔ لاشاں۔ لڑی جانے والی دوسری لڑائیاں وچ چینی مشرقی ریلوے اُتے باکسرز دے حملے ، ینگکو دا دفاع ، دریائے امور اُتے لڑائیاں شامل ني‏‏‏‏ں۔ تے شمالی تے وسطی منچوریا اُتے روسی حملہ ۔

فوج دا بجٹ وچ حصہ 1881–1902 وچ 30 فیصد تو‏ں کم ہوئے ک‏ے 18 فیصد رہ گیا۔ &lt;ref&gt;Orlando Figes, A People's Tragedy, page 56.&lt;/ref&gt; 1904 تک روس 57 ٪ تے 63 ٪ جو جرمنی تے آسٹریا ہنگری ہر اک فوجی اُتے خرچ کررہیا سی ، بالترتیب خرچ کر رہیا سی۔ 1883 تو‏ں 1903 تک 1500 تو‏ں زیادہ مظاہرےآں نو‏‏ں کچل ک‏ے فوج دا حوصلہ توڑ دتا گیا۔ &lt;ref&gt;Orlando Figes, A People's Tragedy&lt;/ref&gt;

1904- 05 د‏‏ی [[روس-جاپان جنگ|روس]] تے [[روس-جاپان جنگ|جاپان د‏‏ی جنگ]] دے دوران فوج نو‏‏ں جاپان نے شکست دتی سی ، اس قابل ذکر مصروفیات نے پورٹ آرتھر دا محاصرہ تے مکڈن د‏‏ی جنگ کيت‏ی سی ۔ خزاں 1905 تو‏ں لے ک‏ے موسم گرما 1906 تک 400 تو‏ں زیادہ بغاوت ہوئے۔ &lt;ref&gt;Orlando Figes, A People's Tragedy, page 57.&lt;/ref&gt;

== پہلی جنگ عظیم تے انقلاب ==
[[فائل:Eastern Front, 1914.jpg|کبھے|thumb|300x300px| مشرقی محاذ ، 1914 اُتے شاہی روسی فوج د‏‏ی تشکیل]]
جنگ دے آغاز اُتے ، شہنشاہ [[نکولس ثانی|نکولس دوم]] نے اپنے کزن ، گرانڈ ڈیوک نکولس نو‏‏ں کمانڈر انہاں چیف مقرر کيت‏‏ا۔ متحرک ہونے اُتے ، روسی فوج د‏‏ی مجموعی طور اُتے 115 انفنٹری تے 38 گھڑسوار ڈویژن سن جنہاں وچ 7،900 بندوقاں (7،100 فیلڈ گن ، 540 فیلڈ ہوئٹرز تے 257 ہیوی گناں) سن۔ فوج د‏‏ی صرف 2 ایمبولینساں تے 679 کاراں سن۔ ڈویژناں نو‏‏ں اس طرح مختص کيت‏‏ا گیا: جرمنی دے خلاف کم کرنے دے لئی 32 انفنٹری تے 10.5 کیولری ڈویژنز ، آسٹریا ہنگری دے خلاف کم کرنے دے لئی 46 انفنٹری تے 18.5 کیولری ڈویژن ، بحر بالٹک تے بحیرہ اسود دے لکچراں دے دفاع دے لئی 19.5 انفنٹری تے 5.5 کیولری ڈویژناں تے سائبیریا تے ترکستان تو‏ں 17 انفنٹری تے 3.5 کیولری ڈویژن منتقل کیتے جانے سن ۔

جنگ دے دوران فوج د‏‏ی اعلیٰ شکلاں وچ مغربی محاذ ، شمال مغربی محاذ تے رومانیہ دا محاذ شامل سن ۔

مشرق وچ جنگ مشرقی پروسیا (1914) تے آسٹریا ہنگری دے صوبے گلیشیا اُتے روسی حملے تو‏ں شروع ہوئی۔ پہلا اختتام روسی [[جرمن سلطنت|سلطنت]] دے ہتھو‏ں تننبرگ د‏‏ی لڑائی (1914) وچ روسی شکست اُتے ہويا۔ مغرب وچ ، اک روسی مہم فورس 1915 وچ فرانس روانہ کردتی گئی۔

[[انقلاب روس|1917 دے روسی انقلاب دے]] دوران شاہی روسی فوج منہدم تے تحلیل ہوگئی ۔ شاہی فوج د‏‏ی باغی باقیات نويں [[سرخ فوج|ریڈ آرمی]] دا حصہ بننے دے لئی تیار ہوئیاں۔ &lt;ref&gt;See The Soviet High Command 1918–1941:A Military-Political History 1918–1941, St Martin's Press (Macmillan), London, 1962&lt;/ref&gt;

== نوٹ ==
{{حوالے|2}}

== ایہ وی دیکھو ==

* شاہی روسی فوج دا سگنل کور
* امپیریل روسی بحریہ
* امپیریل روسی ایئر سروس
* روسی سلطنت د‏‏ی فوجی تریخ
* کینٹنسٹ
* روسی مسلح افواج دے درجات تے درجہ اُتے دستخط 1917 تک

== حوالے ==

* چاندلر ، ڈیوڈ جی ، ''کیمپینز آف نیپولین'' ، سائمن اینڈ شسٹر ، نیو یارک ، 1995 {{آئی ایس بی این|0-02-523660-1}}
* فشر ، ٹڈم فریمونٹ بارنس ، گریگوری ، ''نیپولینک وار: اک سلطنت دا عروج تے زوال'' ، آسپری پبلشنگ لمیٹڈ ، آکسفورڈ ، 2004 {{آئی ایس بی این|1-84176-831-6}}
* ہیریسن ، رچرڈ ڈبلیو ، ''جنگ دا روسی طریقہ: آپریشنل آرٹ ، 1904–1940'' (یونیورسٹی آف پریس آف کینساس ، 2001)
* میننگ ، بروس ڈبلیو ''بیونیٹس تو‏ں پہلے گولیاں تو‏ں دوچار: روسی امپیریل آرمی ، 1861–1914۔'' ''(انڈیانا یوپی 1992)۔''
* ریز ، روجر آر ''. روسی امپیریل آرمی ، 1796–1917'' ( ''اشک گیٹ'' 2006)
* سمر فیلڈ ، اسٹیفن (2005) ''کوساک ہورے: روسی فاسد کیولری تنظیم تے نیپولین جنگاں دے دوران یونیفارم ،'' پارٹیزن پریس {{آئی ایس بی این|1-85818-513-0}}
* سمر فیلڈ ، اسٹیفن (2007) ''برزن کراس: بریزن کراس آف جرrageت: روسی اوپوچینی ، پارٹیزن تے روس-جرمن لشکر ، نیپولین جنگاں دے دوران ،'' پارٹیزن پریس {{آئی ایس بی این|978-1-85818-555-2}}
* وائلڈ مین ، ایلن کے. ''روسی شاہی فوج دا خاتمہ: اولڈ آرمی تے سولجرس د‏‏ی بغاوت (مارچ – اپریل 1917)'' (پرنسٹن یونیورسٹی پریس ، 1987)

== باہرلے جوڑ ==

* [http://marksrussianmilitaryhistory.info/ مارک کونراڈ دا ہوم پیج۔ روسی فوجی تریخ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170725030924/http://marksrussianmilitaryhistory.info/ |date=2017-07-25 }}
* [http://napoleonistyka.atspace.com/Russian_army.htm نیپولین جنگاں دے دوران روسی فوج]
* [http://dl.lib.brown.edu/libweb/collections/askb/ این ایس دے براؤن ملٹری کلیکشن ، براؤن یونیورسٹی لائبریری] فوجی تریخ تے گرافکس
[[گٹھ:تصویر دا متروک پیرامیٹر استعمال کرنے والے صفحات]]
[[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]]</text>
      <sha1>ofgq6bajpqgff5wijci5yac3hn5aufw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وینزویلا مظاہرے (2014 – تاحال)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90527</id>
    <revision>
      <id>712262</id>
      <parentid>712158</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T06:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256098" sha1="5br3lmyj1dak3qeana86mbmp85g92al" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات خانہ جنگی|title=Venezuelan protests (2014–present)|side2={{Flagicon|Venezuela}} '''[[Government of Venezuela]]'''
* [[Armed Forces of Venezuela|Bolivarian National Armed Forces (FANB)]]
** [[Venezuelan National Guard]]
* [[Bolivarian National Police]]
** Public Order Service
----

'''[[Great Patriotic Pole]]'''&lt;br /&gt;{{small |([[United Socialist Party of Venezuela|PSUV]], [[Communist Party of Venezuela|PCV]], [[People's Electoral Movement (Venezuela)|MEP]], [[Tupamaro (Venezuela)|MRT]] and others)}}&lt;br /&gt;
----
'''Pro-government paramilitaries''' {{small |([[Colectivo (Venezuela)|Colectivos]])}}&lt;br /&gt;
----
'''Pro-government demonstrators'''
* Pro-government students|arrests={{flatlist|
* 3,689 {{small|(2014)}}
* 410 {{small|(2015)}}
* 2,732 {{small|(2016)}}&lt;ref name=&quot;FORO2016arrest&quot;&gt;{{cite web|title=Reporte sobre la represióndel Estado Venezolano Año 2016|url=https://www.scribd.com/document/336897065/Foro-Penal-registro-2-732-arrestos-politicos-en-2016|publisher=Foro Penal Venezolano|accessdate=9 February 2017|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010114527/https://www.scribd.com/document/336897065/Foro-Penal-registro-2-732-arrestos-politicos-en-2016|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
* 4,848 {{small|(2017)}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Foro Penal: Van 4848 arrestos durante la represión de las protestas|url=http://www.lapatilla.com/site/2017/07/28/foro-penal-van-4848-arrestos-durante-la-represion-de-las-protestas/|accessdate=29 July 2017|work=[[La Patilla]]|date=28 July 2017|language=es-ES}}&lt;/ref&gt;
* 956 {{small|(2019)}}&lt;ref name=&quot;LPinfo&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2019/jan/29/venezuela-juan-guaido-tarek-saab-investigation|title=Venezuelan attorney general orders Guaidó investigation as crisis deepens|website=The Guardian|accessdate=29 January 2019}}&lt;/ref&gt;
}}|fatalities={{flatlist|
* 43 {{small|(2014)}}&lt;ref name=Faria&gt;{{cite web|last1=Faria|first1=Javier|title=Venezuelan teen dies after being shot at anti-Maduro protest|url=https://www.reuters.com/article/2015/02/25/us-venezuela-protests-idUSKBN0LS29K20150225|website=Reuters|accessdate=26 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Usborne&gt;{{cite news|last1=Usborne|first1=David|title=Dissent in Venezuela: Maduro regime looks on borrowed time as rising public anger meets political repression|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/dissent-in-venezuela-maduro-regime-looks-on-borrowed-time-as-rising-public-anger-meets-political-repression-10070607.html|website=The Independent|accessdate=26 February 2015}}&lt;/ref&gt;
* 1 {{small|(2015)}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Neuman|first1=William|title=Police Kill Boy During Protest in Venezuela|url=https://www.nytimes.com/2015/02/25/world/americas/police-kill-boy-during-protest-in-venezuela.html?_r=0|accessdate=25 February 2015|agency=[[نیو یارک ٹائمز]]|date=24 February 2015}}&lt;/ref&gt;
* 12 {{small|(2016)}}&lt;ref name=&quot;2016deaths&quot;&gt;{{plainlist|1=
{{bullet}}{{cite news|last1=Polanco|first1=Anggy|last2=Ramirez|first2=Carlos|title=Two Venezuelan police officers killed in protest|url=https://www.reuters.com/article/us-venezuela-protests-idUSKCN0WV2K3|accessdate=3 April 2016|agency=[[روئٹرز]]|date=29 March 2016}}&lt;br /&gt;
{{bullet}}{{cite news|title=Venezuela Investigating Death of Protester as Unrest Rises |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/venezuela-investigating-death-protester-unrest-rises-39821804 |accessdate=14 June 2016 |agency=[[اے بی سی نیوز]] |date=13 June 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160613201843/http://abcnews.go.com/International/wireStory/venezuela-investigating-death-protester-unrest-rises-39821804 |archivedate=13 June 2016}}&lt;br /&gt;
{{bullet}}{{cite news|title=Extraoficial: Tres fallecidos habrían dejado saqueos en Cumaná|url=http://www.lapatilla.com/site/2016/06/14/extraoficial-tres-fallecidos-habrian-dejado-saqueos-en-cumana/|accessdate=14 June 2016|agency=[[La Patilla]]|date=14 June 2016}}&lt;br /&gt;
{{bullet}}{{cite news|title=Con multitudinarias marchas, oposición venezolana presionó a Maduro para que reactive referendo|url=http://www.ambito.com/860181-con-multitudinarias-marchas-oposicion-venezolana-presiono-a-maduro-para-que-reactive-referendo|accessdate=27 October 2016|work=[[Ámbito Financiero]]|date=26 October 2016}}
{{bullet}}{{cite news|last1=Ramirez|first1=Maria|last2=Polanco|first2=Anggy|title=Troops, vigilantes patrol after Venezuela unrest, three dead|url=https://www.yahoo.com/news/troops-vigilantes-guard-streets-venezuela-unrest-152046462--business.html|accessdate=20 December 2016|work=[[روئٹرز]]|date=19 December 2016}}
}}&lt;/ref&gt;
* 164 {{small|(2017)}}&lt;ref name=&quot;RUNRUN&quot;&gt;{{cite news|title=INFOGRAFÍA {{!}} FOTOS, INFOGRAFÍA Y MAPA &amp;#124; Venezuela: 6.729 protestas y 157 fallecidos desde el 1 de abril de 2017|url=https://www.observatoriodeconflictos.org.ve/destacado/venezuela-6-729-protestas-y-157-fallecidos-desde-el-1-de-abril-de-2017|accessdate=24 May 2017|work=[[Runrunes]]|date=23 May 2017|archivedate=4 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171104195038/http://www.observatoriodeconflictos.org.ve/destacado/venezuela-6-729-protestas-y-157-fallecidos-desde-el-1-de-abril-de-2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FINALbbc&quot;&gt;{{cite news|title=Venezuela soldier held over queue killing|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-42537345|accessdate=2 January 2018|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=1 January 2018}}&lt;/ref&gt;
* 13 {{small|(2018)}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Ola de saqueos estremece a Venezuela, van 107 casos en once días|url=https://www.lapatilla.com/site/2018/01/12/ola-de-saqueos-estremece-a-venezuela-van-107-casos-en-once-dias/|accessdate=13 January 2018|work=[[La Patilla]]|date=12 January 2018|language=es-ES}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Mariana Zuniga, Caracas |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/15/several-dead-operation-arrest-rogue-venezuela-pilot-oscar-perez/ |title=Several dead in operation to arrest rogue Venezuela pilot Óscar Pérez |publisher=Telegraph.co.uk |date=2018-01-15 |accessdate=2018-07-06}}&lt;/ref&gt;
* 43 {{small|(2019)}}&lt;ref name=&quot;LPinfo&quot;&gt;{{cite news |title=Brutal represión del régimen de Maduro ha dejado 43 asesinados y 956 detenciones arbitrarias desde el #21Ene |url=https://www.lapatilla.com/2019/01/29/brutal-represion-del-regimen-de-maduro-ha-dejado-43-asesinados-y-956-detenciones-arbitrarias-desde-el-21ene/ |accessdate=29 January 2019 |work=[[La Patilla]] |date=29 January 2019 |language=es-ES |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260414085852/https://www.lapatilla.com/2019/01/29/brutal-represion-del-regimen-de-maduro-ha-dejado-43-asesinados-y-956-detenciones-arbitrarias-desde-el-21ene/ |archivedate=14 April 2026}}&lt;/ref&gt;
}}|injuries={{flatlist|
* 5,285 {{small|(2014)}}&lt;ref name= SVCOconflict&gt;{{cite web | title =Conflictividad social en Venezuela en marzo de 2014 | trans-title = Social conflict in Venezuela in March 2014 | language = es | archivedate = 13 April 2014 | url = http://www.observatoriodeconflictos.org.ve/tendencias-de-la-conflictividad/conflictividad-social-en-venezuela-en-marzo-de-2014 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140413140708/http://www.observatoriodeconflictos.org.ve/tendencias-de-la-conflictividad/conflictividad-social-en-venezuela-en-marzo-de-2014 |publisher=Observatorio Venezolano de Conflictividad Social}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=TRIBUNA&gt;{{cite news|title=Venezuela: Paramilitares atacaron 1 de cada 3 protestas|url=http://tribunapr.com/2014/04/09/venezuela-paramilitares-atacaron-1-de-cada-3-protestas.html|accessdate=24 April 2014|newspaper=Tribuna (Puerto Rico)|date=9 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424070409/http://tribunapr.com/2014/04/09/venezuela-paramilitares-atacaron-1-de-cada-3-protestas.html|archive-date=24 April 2014|url-status=dead|archivedate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140424070409/http://tribunapr.com/2014/04/09/venezuela-paramilitares-atacaron-1-de-cada-3-protestas.html}}&lt;/ref&gt;
* 13,050 {{small|(2017)}}&lt;ref name=&quot;ENmay50&quot;&gt;{{cite news|title=Capriles afirmó que protestas han dejado más de 50 muertos y 13000 heridos|url=http://www.el-nacional.com/noticias/oposicion/capriles-afirmo-que-protestas-han-dejado-mas-muertos-13000-heridos_183143|accessdate=21 May 2017|work=[[El Nacional (Caracas)|El Nacional]]|date=19 May 2017|language=es}}&lt;/ref&gt;
* 228+ {{small|(2019)}}&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Croucher |first1=Shane |title=Venezuela latest: Clashes claim lives as Russia backs Maduro and U.S. &quot;stands ready to support&quot; opposition leader |url=https://www.newsweek.com/venezuela-riots-guaido-maduro-trump-regime-change-1302882 |accessdate=24 January 2019 |work=[[نیوزویک]] |date=24 January 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
}}|casualties2=|casualties1=|howmany2=Hundreds of thousands of pro-government demonstrators&lt;ref&gt;{{cite news| title = Vargas Llosa to visit Venezuela to back anti-Maduro groups|url= https://www.bbc.com/news/world-latin-america-26844957 | accessdate=12 April 2014|newspaper=News | publisher = BBC|date=1 April 2014}}&lt;/ref&gt;|howmany1=Hundreds of thousands to over 1 million opposition protesters&lt;ref&gt;{{cite news|last = Lopez |first=Linette|title=Why The United States Has Done Nothing About Venezuela | url = http://www.businessinsider.com/why-the-us-wont-touch-venezuela-2014-4 |accessdate= 12 April 2014|newspaper=Business Insider|date = 11 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title = Protesters in Venezuela Press Government| url = https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304834704579401612202743396 | accessdate =12 April 2014|newspaper=The Wall Street Journal|date=23 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title= Venezuelans protest en masse in rival rallies|url= http://www.theborneopost.com/2014/02/24/venezuelans-protest-en-masse-in-rival-rallies/ | accessdate =12 April 2014|newspaper= Borneo Post |date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PAPmillion&quot;&gt;{{cite news|last1=Martín|first1=Karina|title=Despite Government Obstacles, Over a Million Venezuelans March on Caracas|url=https://panampost.com/karina-martin/2016/09/01/despite-government-obstacles-over-a-million-venezuelans-march-on-caracas/|accessdate=2 September 2016|agency=[[PanAm Post]]|date=1 September 2016}}&lt;/ref&gt;
* Tens of thousands of student protesters&lt;ref&gt;{{cite news|title= Venezuela: Tens of thousands march in anti-government protests |url= https://articles.latimes.com/2014/mar/02/world/la-fg-wn-venezuela-protest-marches-caracas-20140302 | accessdate= 12 April 2014| newspaper= The Los Angeles Times|date=2 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name =barefoot&gt;{{cite news|title = Barefoot in Venezuela |url= http://www.newsweek.com/barefoot-venezuela-246637 | accessdate = 17 April 2014| publisher = Reuters | newspaper = Newsweek |date = 17 April 2014}}&lt;/ref&gt;|leadfigures2=[[File:Coat of arms of Venezuela.svg|15px]] '''[[Government of Venezuela]]'''
* President [[نکولاس مادورو]]
* [[Diosdado Cabello]]
* [[Miguel Rodríguez Torres]] (defected)
* [[Elías Jaua]]
* [[Jorge Arreaza]]
* [[Luisa Ortega Díaz]] (defected)|leadfigures1=[[File:Popular Will Logo.gif|25px]] '''[[Popular Will]]'''
* [[Leopoldo López]]
* [[David Smolansky]]
* [[خوآن گوائیڈو]]
----
[[File:Vente Venezuela.png|25px]] '''[[Vente Venezuela]]'''
* [[María Corina Machado]]
----
'''[[Movimiento Estudiantil (Venezuela)|Movimiento Estudiantil]]'''
* [[Juan Requesens]]
* [[Rafaela Requesens]]
----
[[File:Emblema Primero Justicia.svg|25px]] '''[[Justice First]]'''
* [[Henrique Capriles]]
----
'''[[Fearless People's Alliance]]'''
* [[Antonio Ledezma]]
----
'''Others'''
* [[Lilian Tintori]]
----
'''National Equilibrium'''
* [[Óscar Alberto Pérez|Óscar Pérez]] {{KIA}}
----
'''Constitutionalist officials'''
* [[Luisa Ortega Díaz]] (2017-)|side1='''[[Democratic Unity Roundtable|Venezuelan opposition]]'''&lt;br /&gt;{{small |([[Popular Will|VP]], [[Justice First|PF]], [[A New Era|UNT]], [[Democratic Action (Venezuela)|AD]], [[COPEI]] and others)}}
----
* '''[[Movimiento Estudiantil (Venezuela)|Movimiento Estudiantil]]'''&lt;br /&gt;{{small|(Student opposition organization)}}
----
'''Resistencia'''&lt;br /&gt;{{small|(built street barricades called &quot;guarimbas&quot;)}}&lt;br /&gt;
'''National Equilibrium''' &lt;small&gt;(2017–18)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
----
'''Anti-government protesters'''
* Anti-government students
----
* Constitutionalists
** Military and police units loyal to [[Constitution of Venezuela|1999 Constitution]]
*** Brigade 21
** Dissenting officials|partof=the [[crisis in Venezuela]]|result=|status=Ongoing|methods=|goals=|coordinates=|place=Venezuela, worldwide|date=12 February 2014 – ''ongoing''&lt;br /&gt;({{Age in years, months, weeks and days | year1= 2014 | month1 = 2| day1=12}})|caption={{collapsible list
|title=&lt;center&gt;{{small|Images from top to bottom and from left to right:}}&lt;/center&gt;
|1=&lt;center&gt;{{flatlist|{{small|Opposition march in [[کاراکاس]] on 12 February 2014, Protesters perched on a statue of [[سائمن بولیور]] in May 2014, A woman wearing a banner reading ''Never Forget'' on the first anniversary of protests on 12 February 2015, Millions marching in Caracas on 26 October 2016, The [[Mother of All Marches]] on 19 April 2017.}}
}}
&lt;/center&gt;
}}|image={{Photomontage
| photo1a = 2014 Venezuelan Protests (12F).jpg
| photo1b = 
| photo1c = 
| photo1d =
| photo1e = 
| photo2a = Protesters Bolivar Statue.jpg
| photo2b = Liberty 12 February 2015 Venezuelan protest (cropped).jpg
| photo2c = 
| photo2d =
| photo2e =
| photo3a = Venezuela protest 26 October (size diff).jpg
| photo3b = Mother of All Marches - Holding Flag.jpg
| photo3c =
| photo3d =
| photo3e =
| photo4a =
| photo4b = 
| photo4c =
| photo4d =
| photo4e =
| photo5a = 
| photo5b = 
| photo5c =
| photo5d =
| photo5e = 
| photo6a = 
| photo6b = 
| photo6c =
| photo6d =
| photo6e =
| photo7a = 
| photo7b = 
| photo7c =
| photo7d =
| photo7e =
| position = center
| size = 300
| spacing = 2
| color =
| border = 2
| color_border =
}}|image_size=350px}} سن 2014 وچ ، [[وینیزویلا|وینزویلا]] وچ مظاہرےآں ، سیاسی مظاہرےآں تے شہری بغاوت دا اک سلسلہ ملک دے اعلیٰ سطح اُتے شہری تشدد ، [[افراط زر]] ، تے بنیادی سامان تے خدمات د‏‏ی دائمی قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں شروع ہويا۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuela Inflation Hits 16-Year High as Shortages Rise|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-11-07/venezuela-inflation-hits-16-year-high-as-shortages-rise.html|accessdate=16 February 2014|newspaper=Bloomberg|date=7 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuela's Maduro says 2013 annual inflation was 56.2 pct|url=https://www.reuters.com/article/2013/12/30/venezuela-inflation-annual-idUSL2N0K90V020131230|accessdate=19 January 2014|newspaper=Reuters|date=30 December 2013|archivedate=16 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140116190842/http://www.reuters.com/article/2013/12/30/venezuela-inflation-annual-idUSL2N0K90V020131230}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2016/05/venezuela-is-falling-apart/481755/|title=Venezuela Is Falling Apart|last=Toro|first=Moisés Naím, Francisco|date=2016-05-12|website=The Atlantic|language=en-US|accessdate=2019-03-03}}&lt;/ref&gt; انہاں بدتر حالات دے بارے وچ وضاحتاں مختلف ہُندیاں نيں &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.truthdig.com/articles/why-venezuela-reporting-is-so-bad/|title=How Biased Western Reportage Has Harmed Venezuela|website=Truthdig: Expert Reporting, Current News, Provocative Columnists|accessdate=2019-03-03}}&lt;/ref&gt; جس اُتے قیمتاں اُتے سخت قابو &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2092rank.html|title=Inflation rate (consumer prices)|website=[[کتاب حقائق عالم]]|accessdate=26 February 2014|archivedate=17 May 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200517061323/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2092rank.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;economist.com2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21526365|accessdate=23 February 2014|title=Venezuela's economy: Medieval policies|work=[[دی اکنامسٹ]]}}&lt;/ref&gt; تے طویل مدتی ، وسیع تر [[سیاسی بدعنوانی|سیاسی بدعنوانی دے]] نتیجے وچ بنیادی سرکاری خدمات د‏‏ی کم فنڈنگ دا الزام عائد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.jacobinmag.com/2017/07/venezuela-maduro-helicopter-attack-psuv-extractivism-oil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190302110257/https://www.jacobinmag.com/2017/07/venezuela-maduro-helicopter-attack-psuv-extractivism-oil|archivedate=2019-03-02|title=Being Honest About Venezuela|date=2019-03-02|accessdate=2019-03-03}}&lt;/ref&gt; جنوری وچ اداکارہ تے سابق مس وینزویلا [[مونیکا اسپیر|مینیکا سپیئر دے]] قتل دے بعد جنوری وچ مظاہرے ہوئے ، &lt;ref name=&quot;MostDangerous&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhatTheHeck&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.businessweek.com/articles/2014-02-18/what-the-heck-is-going-on-in-venezuela-could-the-maduro-regime-fall|title=What the Heck Is Going on in Venezuela? (Could the Maduro Regime Fall?)|publisher=Business week|date=18 February 2014|accessdate=21 February 2014}}&lt;/ref&gt; [[سان کریستوبال، تاچیرا|سن کرسٹبل]] وچ یونیورسٹی دے اک کیمپس وچ فروری دے اک طالب علم &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/these-countries-have-the-fastest-shrinking-populations-in-the-world/ss-AAHQgjP?li=BBnbcA1#image=21|title=These countries have the fastest-shrinking populations in the world|website=www.msn.com|accessdate=2019-10-02}}&lt;/ref&gt; عصمت دری د‏‏ی کوشش دے بعد فروری وچ سن 2014 ء دے مظاہرے اس واقعے دے نال شروع ہوئے۔ اس دے نتیجے وچ طلباء دے مظاہرین د‏‏ی گرفتاریاں تے انہاں دے قتل نے پڑوسی شہراں تک انہاں د‏‏ی توسیع تے اپوزیشن رہنماواں د‏‏ی شمولیت نو‏‏ں فروغ دتا۔ &lt;ref name=&quot;AttemptedRape2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.csmonitor.com/World/Latest-News-Wires/2014/0222/Did-attempted-rape-ignite-Venezuela-s-national-protests|title=Did attempted rape ignite Venezuela's national protests?|author=Sequera, Vivia|newspaper=The Christian Science Monitor|agency=Associated Press|date=22 February 2014|accessdate=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-26477526|title=San Cristobal: The birthplace of Venezuela's protests|website=BBC News|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt; اس سال دے ابتدائی مہینےآں وچ مظاہرین تے سرکاری فوج دے وچکار وڈے مظاہرےآں تے پرتشدد جھڑپاں د‏‏ی خصوصیت رہی سی جس دے نتیجے وچ تقریبا 4 4،000 گرفتاریاں تے 43 افراد د‏‏ی موت واقع ہوئی سی ، بشمول حکومت دے حامی تے مخالفین دونے۔ &lt;ref&gt;&quot;A total of 42 people, both supporters and opponents of the government, have died in the protest-related violence which followed.&quot; [https://www.bbc.com/news/world-latin-america-27715622 &quot;Venezuela: Leopoldo Lopez must stand trial, judge rules&quot;] by [[برطانوی نشریات‏‏ی ادارہ]] News.&lt;/ref&gt; 2014 دے اختتام تے 2015 تک ، مسلسل قلت تے تیل د‏‏ی کم قیمتاں دے باعث نويں سرے تو‏ں احتجاج شروع ہويا۔ &lt;ref name=&quot;SVCOprotest22&quot;&gt;{{cite news|title=En 2014 se registraron 9.286 protestas, cifra inédita en Venezuela|url=http://www.lapatilla.com/site/2015/01/19/en-2014-se-registraron-9-286-protestas-cifra-inedita-en-venezuela/|accessdate=25 January 2015|agency=La Patilla|date=19 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180518032822/http://www.lapatilla.com/site/2015/01/19/en-2014-se-registraron-9-286-protestas-cifra-inedita-en-venezuela/|archivedate=18 May 2018}}&lt;/ref&gt;

سن 2016 تک وینزویلا دے پارلیمانی انتخابات تے 2016 دے ریفرنڈم دے آس پاس ہونے والے واقعات دے بعد ہونے والے تنازعہ دے بعد احتجاج ہويا۔ یکم ستمبر 2016 نو‏‏ں ، مظاہرےآں دا سب تو‏ں وڈا مظاہرہ ہويا ، جس وچ 10 لکھ تو‏ں زیادہ وینزویلاین ، یا پوری قوم د‏‏ی 3٪ تو‏ں زیادہ افراد [[نکولاس مادورو|صدر مادورو دے]] خلاف دوبارہ انتخاب دے مطالبے دے لئی جمع ہوئے گئياں ، اس پروگرام نو‏‏ں &quot;سب تو‏ں وڈا مظاہرے&quot; دے طور اُتے بیان کيتا گیا۔ وینزویلا د‏‏ی تریخ &quot;۔ 21 اکتوبر 2016 نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی طرف جھکاؤ والی قومی انتخابی کونسل (سی این ای) دے ذریعے ریفرنڈم د‏‏ی معطلی دے بعد ، اپوزیشن نے اک ہور احتجاج دا اہتمام کيتا جو 26 اکتوبر 2016 نو‏‏ں کيتا گیا سی ، جس وچ وینزویلا دے 12 لکھ تو‏ں زیادہ افراد شریک سن ۔ &lt;ref name=&quot;AMBITO2&quot;&gt;{{cite news|title=Con multitudinarias marchas, oposición venezolana presionó a Maduro para que reactive referendo|url=http://www.ambito.com/860181-con-multitudinarias-marchas-oposicion-venezolana-presiono-a-maduro-para-que-reactive-referendo|accessdate=27 October 2016|work=[[Ámbito Financiero]]|date=26 October 2016}}&lt;/ref&gt; سنہ 2016 دے آخر وچ کچھ سب تو‏ں وڈے مظاہرےآں دے بعد ، اپوزیشن تے حکومت دے درمیان ویٹیکن د‏‏ی ثالثی تو‏ں گل گل د‏‏ی کوشش کيتی گئی سی تے بالآخر جنوری 2017 وچ ناکا‏م ہوگئی۔ &lt;ref name=&quot;LAHT19jan20172&quot;&gt;{{cite news|title=Latin American Herald Tribune – After Venezuela Government Fails to Honor Commitments, Vatican Pulls Out of Dialogue It Sponsored|url=http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=2429464&amp;CategoryId=10717|accessdate=20 January 2017|work=[[Latin American Herald Tribune]]|date=19 January 2017|archivedate=25 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225211616/http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=2429464&amp;CategoryId=10717}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=[[ڈوئچے ویلے]]|title=Venezuela's opposition walks away from Vatican-backed talks|url=http://www.dw.com/en/venezuelas-opposition-walks-away-from-vatican-backed-talks/a-36672319|accessdate=9 December 2016|date=7 December 2016}}&lt;/ref&gt; حکومت دے حامی سپریم ٹریبیونل آف جسٹس آف وینزویلا دے اختیارات سنبھالنے د‏‏ی کوشش دے دوران ، جدو‏ں وینزویلا دے حامی سپریم ٹریبونل نے حزب اختلاف د‏‏ی زیرقیادت قومی اسمبلی دے اختیارات سنبھالنے د‏‏ی کوشش کيتی تے احتجاج مسترد کردتا گیا ، اُتے اس اقدام نو‏‏ں الٹا دتا گیا ، تب تک 2017 دے پہلے مہینےآں وچ وینزویلا دا آئینی بحران پیدا ہونے تک مظاہرےآں اُتے اکتفا کم ہويا۔ کچھ دن بعد ، مظاہرے &quot;2014 وچ بدامنی د‏‏ی لہر دے بعد سب تو‏ں زیادہ متحرک&quot; بن گئے۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuela accused of ‘self-coup’ after Supreme Court shuts down National Assembly|url=http://www.buenosairesherald.com/article/225180/venezuela-accused-of-%E2%80%98selfcoup%E2%80%99-after-supreme-court-shuts-down-national-assembly|accessdate=1 April 2017|work=[[Buenos Aires Herald]]|date=31 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuela’s Descent Into Dictatorship|url=https://www.nytimes.com/2017/03/31/opinion/venezuelas-descent-into-dictatorship.html?_r=0|accessdate=1 April 2017|work=The New York Times|date=31 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.skynews.com.au/news/world/sthamerica/2017/04/01/venezuela-clashes--self-inflicted-coup---oas.html|title=Venezuela clashes 'self-inflicted coup': OAS|accessdate=1 April 2017|publisher=[[Sky News Australia]]|date=1 April 2017|archivedate=25 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225042527/https://www.skynews.com.au/news/world/sthamerica/2017/04/01/venezuela-clashes--self-inflicted-coup---oas.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABC17grown2&quot;&gt;{{cite news|last1=Goodman|first1=Joshua|title=Venezuela's Maduro blasts foe for chemical attack comments|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/venezuelas-maduro-blasts-foe-chemical-attack-comments-46695565|accessdate=10 April 2017|work=[[اے بی سی نیوز]]|agency=[[Associated Press]]|date=9 April 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;

وینزویلا دے 2017 ء دے مظاہرےآں دے دوران ، 25 لکھ تو‏ں لے ک‏ے 60 لکھ مظاہرین وچ شامل تمام مظاہرےآں د‏‏ی ماں ۔ قومی اسمبلی د‏‏ی جانب تو‏ں مئی 2018 دے صدارتی انتخابات نو‏‏ں کالعدم قرار دینے تے [[خوآن گوائیڈو|جان گائڈے نو‏‏ں]] قائم مقام صدر قرار دینے دے بعد ، جنوری دے شروع وچ ہی 2019 دے احتجاج دا آغاز ہويا ، جس دے نتیجے وچ صدارتی بحران پیدا ہويا ۔ مظاہرےآں ، [[دھرنا|دھرنے]] تے [[بھکھ ہڑتال|بھکھ ہڑتالاں]] اُتے مشتمل اکثریت احتجاج پرامن رہیا اے ، &lt;ref name=&quot;SVCOprotestINFO2&quot;&gt;{{cite news|title=Protestas aumentan 278% en primer semestre 2014|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/|accessdate=17 July 2014|agency=La Patilla|date=17 July 2014|archivedate=12 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612141120/http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Universitarios del Táchira levantaron la huelga de hambre|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140715/universitarios-del-tachira-levantaron-la-huelga-de-hambre|accessdate=16 July 2014|agency=El Universal|date=15 July 2014}}&lt;/ref&gt; اگرچہ مظاہرین دے چھوٹے گروہ سرکاری املاک ، جداں عوامی عمارتاں تے عوامی آوا جائی اُتے حملےآں دے ذمہ دار ني‏‏‏‏ں۔ گورمباس نامی ڈب کيتی گئی ، سڑک اُتے لگائے جانے والے ''رستےآں کی'' رکاوٹاں کھڑی کرنا ، 2014 وچ احتجاج د‏‏ی اک متنازعہ شکل سی۔ &lt;ref name=&quot;BBCStreetblockades&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Street blockades divide opinion in Venezuela|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-26366809|publisher=BBC.com|accessdate=8 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cawthorne2&quot;&gt;{{cite news|last1=Cawthorne|first1=Andrew|last2=Ore|first2=Diego|title=Chilean is first foreign fatality in Venezuela unrest|url=https://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-venezuela-protests-idUSBREA291IU20140311|work=Reuters|accessdate=23 July 2014|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924194615/http://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-venezuela-protests-idUSBREA291IU20140311}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CEPR&quot;&gt;{{حوالہ ویب|last=Johnston|first=Jake|title=Venezuela: Who Are They and How Did They Die?|url=http://www.cepr.net/index.php/blogs/the-americas-blog/venezuela-who-are-they-and-how-did-they-die-new|publisher=[[Center for Economic and Policy Research]]|accessdate=23 July 2014|archivedate=23 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150323152844/http://www.cepr.net/index.php/blogs/the-americas-blog/venezuela-who-are-they-and-how-did-they-die-new}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sanchez|first=Nora|title=Murió mujer en una barricada en Mérida|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/protestas-en-venezuela/140310/murio-mujer-en-una-barricada-en-merida|newspaper=El Universal|accessdate=6 April 2014}}&lt;/ref&gt;اگرچہ ابتدائی طور اُتے مظاہرے بنیادی طور اُتے متوسط تے اعلیٰ طبقے دے ذریعہ کیتے گئے سن ، &lt;ref name=&quot;Neuman12&quot;&gt;{{cite news|last1=Neuman|first1=William|title=Slum Dwellers in Caracas Ask, What Protests?|url=https://www.nytimes.com/2014/03/01/world/americas/slum-dwellers-in-caracas-ask-what-protests.html?_r=0|newspaper=[[نیو یارک ٹائمز]]|accessdate=6 June 2014}}&lt;/ref&gt; وینزویلا وچ صورتحال بگڑدے ہی نچلے طبقے د‏‏ی وینزویلاین جلدی تو‏ں شامل ہوگئی۔ [[نکولاس مادورو|نیکولس مادورو]] د‏‏ی حکومت نے احتجاج نو‏‏ں غیر جمہوری [[مسلح بغاوت|بغاوت]] د‏‏ی کوشش قرار دتا&lt;ref name=&quot;Kurmanaev2&quot;&gt;{{cite magazine|last1=Kurmanaev|first1=Anatoly|last2=Pons|first2=Corina|title=Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro.html|magazine=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=6 June 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Edition.cnn.com2&quot;&gt;{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2013/11/20/world/americas/venezuela-economy-decree-powers/|title=Decree powers widen Venezuelan president's economic war|work=CNN|date=20 November 2013|accessdate=21 February 2014}}&lt;/ref&gt; &quot; [[فسطائیت|فاشسٹ]] &quot; حزب اختلاف دے رہنماواں تے [[ریاست ہائے متحدہ|ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی طرف نال کیندی گئی]] ۔ &lt;ref name=&quot;GUARD16may20162&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2016/may/19/venezuela-unrest-nicolas-maduro-protests|title=President says Venezuela won't be next to fall, but he may not have a choice|date=19 May 2016|work=the Guardian|agency=''[[دی گارڈین]]''|last1=Watts|first1=Jonathan|accessdate=26 May 2016}}&lt;/ref&gt; [[سرمایہ داری نظام|سرمایہ دارانہ نظام]] تے اس د‏ی حکومت اُتے &quot;معاشی جنگ&quot; دے نتیجے وچ افراط زر د‏‏ی شرح تے سامان د‏‏ی کمی نو‏‏ں پیدا کرنے دے لئی قیاس آرائی دا الزام لگانا۔ &lt;ref name=&quot;NYTmaduro&quot;&gt;Nicolas Maduro. 1 April 2014. [https://www.nytimes.com/2014/04/02/opinion/venezuela-a-call-for-peace.html?_r=0 Venezuela: A Call for Peace]. ''The New York Times.'' Retrieved: 3 April 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Edition.cnn.com&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://edition.cnn.com/2013/11/20/world/americas/venezuela-economy-decree-powers/|title=Decree powers widen Venezuelan president's economic war|website=CNN|date=20 November 2013|accessdate=21 February 2014}}&lt;/ref&gt; اگرچہ ماڈورو ، جو سابق [[اتحاد صنعتی|ٹریڈ یونین]] رہنما نيں ، دا کہنا اے کہ اوہ پرامن احتجاج د‏‏ی حمایت کردے نيں ، &lt;ref name=&quot;comision&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.el-nacional.com/politica/Maduro-pedira-AN-comision-verdad_0_361164009.html|title=Maduro pedirá a la AN una &quot;comisión de la verdad|publisher=El-Nacional|date=23 February 2014|accessdate=17 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140727081013/http://www.el-nacional.com/politica/Maduro-pedira-AN-comision-verdad_0_361164009.html|archivedate=27 July 2014}}&lt;/ref&gt; وینزویلا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں مظاہرےآں تو‏ں نمٹنے دے لئی وسیع پیمانے اُتے مذمت کيتی گئی ا‏‏ے۔ [[تنظیم برائے بین الاقوامی عفو عام|ایمنسٹی انٹرنیشنل]] &lt;ref name=&quot;AIabuses2&quot;&gt;{{cite news|title=Amnesty Reports Dozens of Venezuela Torture Accounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-01/amnesty-reports-dozens-of-venezuela-torture-accounts.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=Bloomberg}}&lt;/ref&gt; تے [[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] ، &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Punished for Protesting|url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/venezuela0514_reportcover_web.pdf|publisher=Human Rights Watch|accessdate=6 May 2014|archivedate=13 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140513223338/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/venezuela0514_reportcover_web.pdf}}&lt;/ref&gt; ورگی تنظیماں دے مطابق ، [[اقوام متحدہ]] جداں تنظیماں دے مطابق ، وینزویلا دے حکا‏م مبینہ طور اُتے ربڑ دے چھراں تے آنسو گیس دے استعمال تو‏ں گرفتار مظاہرین اُتے براہ راست گولہ بارود دے استعمال تے تشدد دا واقعہ پیش آئے [[نگہبان حقوق انسانی|نيں]] ۔ &lt;ref name=&quot;UN22oct&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuela: UN rights chief calls for immediate release of opposition leader, politicians|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=49120#.VEc4WZPF8Q5|website=United Nations|accessdate=22 October 2014}}&lt;/ref&gt; نے وینزویلا د‏‏ی حکومت اُتے [[سیاسی قیدی|سیاسی طور اُتے حوصلہ افزائی د‏‏ی جانے والی]] گرفتاریاں دا الزام عائد کيتا اے ، خاص طور اُتے چاکاؤ دے سابق میئر تے پاپولر ول دے رہنما ، لیوپولڈو لوپیز ، جنہاں نے حکومت دے &quot;مجرم کاری&quot; دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی انہاں دے خلاف قتل تے تشدد اُتے اکسانے دے متنازعہ الزامات دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔ اختلاف رائے تاں۔ &quot; &lt;ref name=&quot;NYTlopez2&quot;&gt;{{cite news|last=Lopez|first=Leopoldo|title=Venezuela's Failing State|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/03/26/opinion/venezuelas-failing-state.html?hp&amp;rref=opinion&amp;_r=0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reuters_arrests2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2014/03/20/us-venezuela-protests-idUSBREA2J02Y20140320|title=Venezuela arrests one opposition mayor, jails another|accessdate=2020-10-02|archivedate=2015-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924195013/http://www.reuters.com/article/2014/03/20/us-venezuela-protests-idUSBREA2J02Y20140320}}&lt;/ref&gt; احتجاج دے دوران پیش آنے والے ہور تنازعات وچ میڈیا سنسر شپ تے حکومت نواز عسکریت پسند گروپاں دے ذریعہ تشدد وی شامل اے جنہاں نو‏ں ''کولیٹوس'' کہیا جاندا ا‏‏ے۔

27 ستمبر 2018 نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی حکومت نے وینزویلا د‏‏ی حکومت وچ افراد اُتے نويں پابندیاں دا اعلان کيتا۔ انہاں وچ میڈورو د‏‏ی اہلیہ سیلیا فلورز ، نائب صدر ڈلیسی روڈریگ ، وزیر مواصلات جارج روڈریگ تے وزیر دفاع ولادی میر پادرینو شامل سن ۔ &lt;ref&gt;[https://www.voanews.com/a/us-venezuela-relations/4587657.html Trump: Venezuelan Socialist President Easily Toppled]&lt;/ref&gt; 27 ستمبر 2018 نو‏‏ں ، [[اقوام متحدہ د‏‏ی انسانی حقوق کونسل]] نے وینزویلا وچ انسانی حقوق د‏‏ی پامالیاں تو‏ں متعلق پہلی بار اک قرار داد منظور کيتی۔ &lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/americas/venezuela Venezuela]&lt;/ref&gt; لاطینی امریکا دے 11 ملکاں نے [[میکسیکو]] ، کینیڈا تے ارجنٹائن سمیت اس قرار داد د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ &lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2018/09/27/venezuela-landmark-un-rights-council-resolution Venezuela: Landmark UN Rights Council Resolution]&lt;/ref&gt; 23 جنوری 2019 نو‏‏ں ، ''ایل ٹیمپو'' نے احتجاجی گنت‏ی دا انکشاف کيتا ، جس وچ 2013 تو‏ں وینزویلا وچ 50،000 تو‏ں زیادہ رجسٹرڈ مظاہرے ہوئے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.eltiempo.com/mundo/venezuela/50-000-protestas-en-la-era-maduro-en-venezuela-317896&amp;usg=AOvVaw1q6rSYQQIMPIoQAv4aROma|title=En Venezuela se han dado cerca de 50.000 protestas en la era Maduro|website=El Tiempo|language=Spanish|accessdate=23 January 2019}}&lt;/ref&gt;
{{Crisis in Bolivarian Venezuela}}

== پس منظر ==

=== بولیواریائی انقلاب ===
وینزویلا وچ برساں تو‏ں سجے بازو د‏‏ی حکومتاں دا اک سلسلہ چل رہیا سی۔ 1992 وچ ، [[ہوگو چاویز|ہیوگو شاویز]] نے انقلابی بولیوین موومنٹ 200 دے ناں تو‏ں اک گروپ تشکیل دتا جس دا مقصد حکومت سنبھالنا سی ، تے بغاوت د‏‏ی کوشش کيتی گئی تھی&lt;ref name=&quot;Uppsala2&quot;&gt;[[Uppsala Conflict Data Program]] Conflict Encyclopedia, Venezuela, War and Minor Conflict, In depth, Hugo Chávez and the 1992 coup attempt, http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=167&amp;regionSelect=5-Southern_Americas# {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140115040925/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=167&amp;regionSelect=5-Southern_Americas |date=2014-01-15 }}&lt;/ref&gt; ۔ &lt;ref name=&quot;Uppsala&quot;&gt;[[Uppsala Conflict Data Program]] Conflict Encyclopedia, Venezuela, War and Minor Conflict, In depth, Hugo Chávez and the 1992 coup attempt, http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=167&amp;regionSelect=5-Southern_Americas# {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140115040925/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=167&amp;regionSelect=5-Southern_Americas |date=2014-01-15 }}&lt;/ref&gt; بعد وچ ، جدو‏ں شاویز جیل وچ سی تاں اک ہور بغاوت کيتی گئی۔ بغاوت د‏‏ی دونے کوششاں ناکا‏م ہوئیاں تے لڑائی دے نتیجے وچ تقریبا 143 -300 افراد ہلاک ہوئے۔ چاویز نے صدر رافیل کالڈیرہ تو‏ں معافی لینے دے بعد ، بعد وچ انتخابات وچ حصہ لینے دا فیصلہ کيتا تے پنجويں جمہوریہ (ایم وی آر) پارٹی دے لئی تحریک تشکیل دی۔ انہاں نے 1998 وچ وینزویلا دے صدارتی انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی ۔ شاویز دے ذریعہ شروع د‏‏ی جانے والی تبدیلیاں دا ناں بولیوین انقلاب رکھیا گیا۔
[[فائل:Operemm-2.jpg|سجے|thumb|250x250px| سن 2010 وچ مرحوم صدر [[ہوگو چاویز|ہیوگو شاویز]] ۔ ]]
[[امریکا مخالف|امریکا دے مخالف]] سیاست دان ، چاویز ، جنہاں نے خود نو‏‏ں جمہوری سوشلسٹ قرار دتا ، نے معاشرتی اصلاحات دا سلسلہ شروع کيتا ، جس دا مقصد زندگی دے معیار نو‏‏ں بہتر بنانا ا‏‏ے۔ [[عالمی بنک|ورلڈ بینک دے]] مطابق ، چاویز دے معاشرتی اقدامات نے 1998 وچ [[غربت]] نو‏‏ں تقریبا 49 فیصد تو‏ں کم کرکے تقریبا 25 فیصد کردتا۔ 1999 تو‏ں 2012 تک ، اقوام متحدہ دے اقتصادی کمیشن برائے لاطینی امریکا تے کیریبین (ECLAC) ، ظاہر کردا اے کہ وینزویلا نے خطے وچ غربت وچ کمی د‏‏ی دوسری اعلیٰ شرح حاصل کيتی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Social Panorama of Latin America 2013|url=http://www.eclac.org/cgi-bin/getProd.asp?xml=/publicaciones/xml/8/51768/P51768.xml&amp;xsl=/tpl-i/p9f.xsl&amp;base=/tpl-i/top-bottom.xslt|publisher=[[ECLAC]]|accessdate=24 April 2014|date=March 2014}}&lt;/ref&gt; عالمی بینک نے ایہ وی واضح کيتا کہ وینزویلا د‏‏ی معیشت 2012 دے بعد تو‏ں تیل د‏‏ی قیمتاں وچ ہونے والی تبدیلیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں &quot;انتہائی کمزور&quot; اے &quot;ملک د‏‏ی برآمدات دا 96٪ تے اس د‏ی مالی آمدنی دا نصف حصہ تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر اُتے انحصار کردا ا‏‏ے۔ شاویز دے اقتدار سنبھالنے تو‏ں اک سال پہلے 1998 وچ ، تیل وینزویلا د‏‏ی برآمدات دا صرف 77 فیصد سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuela Overview|url=http://www.worldbank.org/en/country/venezuela/overview|publisher=World Bank|accessdate=13 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Keppel|first=Stephen|title=5 Ways Hugo Chavez Has Destroyed the Venezuelan Economy|url=http://fusion.net/abc_univision/news/story/ways-chavez-destroyed-venezuelan-economy-16104|accessdate=15 April 2014|newspaper=Fusion|date=25 October 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140919223723/http://fusion.net/abc_univision/news/story/ways-chavez-destroyed-venezuelan-economy-16104|archivedate=19 September 2014}}&lt;/ref&gt;چاویز حکومت دے تحت ، 1999 تو‏ں 2011 تک ، ماہانہ افراط زر د‏‏ی شرح عالمی معیار دے مقابلے وچ زیادہ سی ، لیکن 1991 تو‏ں 1998 تک اس تو‏ں کم سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&amp;ey=2014&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=299&amp;s=PCPI%2CPCPIPCH&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr1.x=55&amp;pr1.y=5|title=Report for Selected Countries and Subjects|publisher=|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

جب شاویز عہدے اُتے سن ، انہاں د‏‏ی حکومت اُتے [[بدعنوانی]] ، ذا‏تی مفادات دے لئی معیشت دے ناجائز استعمال ، پروپیگنڈا ، فوج د‏‏ی وفاداری خریدنے ، منشیات دے کاروبار وچ ملوث عہدیداراں ، کولمبیا د‏‏ی انقلابی مسلح افواج جداں دہشت گرداں د‏‏ی مدد کرنے ، دھمکیاں دینے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ میڈیا ، تے اس دے شہریاں تو‏ں انسانی حقوق د‏‏ی پامالی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|title=Religious freedom in the world|last=Marshall|first=edited by Paul A.|publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers|year=2008|isbn=978-0-7425-6213-4|location=Lanham, Md.|pages=423, 424}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Treasury Targets Venezuelan Government Officials Supporting the FARC|url=http://www.treasury.gov/press-center/press-releases/Pages/hp1132.aspx|website=Press Release|publisher=United States Department of Treasury|accessdate=5 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Treasury Targets Hizballah in Venezuela|url=http://www.treasury.gov/press-center/press-releases/pages/hp1036.aspx|website=Press Release|publisher=United State Department of Treasury|accessdate=5 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CATOcorruption&quot;&gt;{{حوالہ ویب|last=Coronel|first=Gustavo|title=The Corruption of Democracy in Venezuela|url=http://www.cato.org/publications/commentary/corruption-democracy-venezuela|publisher=Cato Institute|accessdate=18 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WorldReport&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=World Report 2012: Venezuela|url=https://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-venezuela|publisher=The Human Rights Watch|accessdate=14 April 2012}}&lt;/ref&gt; 2002 وچ سرکاری قیمتاں اُتے قابو پایا گیا جس دا مقصد ابتدائی طور اُتے بنیادی سامان د‏‏ی قیمتاں وچ کمی لیانا سی جس تو‏ں افراط زر تے بنیادی سامان د‏‏ی قلت جداں معاشی مسائل پیدا ہوگئے سن ۔ &lt;ref name=&quot;qz.com2&quot;&gt;{{cite news|title=Venezuela’s black market rate for US dollars just jumped by almost 40%|url=http://qz.com/192395/venezuelas-black-market-rate-for-us-dollars-just-jumped-by-almost-40/#/h/56869,3/|accessdate=27 March 2014|newspaper=Quartz|date=26 March 2014}}&lt;/ref&gt; چاویز د‏‏ی انتظامیہ دے تحت قتل د‏‏ی شرح وی انہاں دے عہدے دے دوران وینزویلا نو‏‏ں دنیا دے متشدد ترین ملکاں وچ شامل کرنے دے دوران چار گنیاہوگئی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Rueda|first=Manuel|title=How Did Venezuela Become So Violent?|url=http://fusion.net/leadership/story/venezuela-violent-iraq-365361|publisher=Fusion|accessdate=10 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140110235719/http://fusion.net/leadership/story/venezuela-violent-iraq-365361|archivedate=10 January 2014}}&lt;/ref&gt;

5 مارچ 2013 نو‏‏ں ، شاویز [[سرطان (عارضہ)|کینسر د‏‏ی وجہ تو‏ں چل]] بسے تے [[نکولاس مادورو|نیکولس مادورو]] ، جو اس وقت نائب صدر سن ، نے شاویز د‏‏ی جگہ سنبھالی&lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuelan President Hugo Chavez dies|url=http://www.cnn.com/2013/03/05/world/americas/venezuela-chavez-main/|accessdate=13 April 2014|newspaper=CNN}}&lt;/ref&gt;۔ سال 2013 تے سال 2014 تک ، شورش زدہ معیشت ، بڑھدے ہوئے جرائم تے بدعنوانی دے بارے وچ تشویش ودھدتی گئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت مخالف مظاہرے شروع ہوگئے۔

=== 2014 دے پہلے مظاہرے ===
[[فائل:PROTEST REASONS sign.jpg|کھبے|thumb| مظاہرین نے دستخط کردے ہوئے کہیا ، &quot;ميں احتجاج کیو‏ں کردا ہاں؟ عدم تحفظ ، قلت ، ناانصافی ، جبر ، دھوکہ دہی۔ میرے مستقب‏‏ل دے لئی۔ &quot;]]
وینزویلا وچ تشدد دے خلاف مظاہرے جنوری 2014 وچ شروع ہوئے ، &lt;ref name=&quot;MostDangerous&quot;/&gt; تے جاری رہے ، جدو‏ں سابق صدارتی امیدوار ہنریک کیپریلز نے صدر مادورو دا ہتھ ہلا دتا۔ &lt;ref name=&quot;WhatTheHeck&quot;/&gt; اس &quot;اشارہ … نے انہاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے اپوزیشن لیڈر لیوپولڈو لوپیز مینڈوزا نو‏‏ں سب تو‏ں اگے لے جانے وچ مدد کيت‏ی&quot;۔ ایسوسی ایٹ پریس دے مطابق ، وینزویلا دے راجگڑھ کاراکاس وچ مظاہرے شروع ہونے تو‏ں ٹھیک پہلے ، مغربی سرحدی ریاست [[تاچیرا]]&lt;nowiki/&gt;کے [[سان کریستوبال، تاچیرا|سین کرسٹوبیل]] وچ یونیورسٹی دے اک کیمپس وچ اک نوجوان طالبہ دے نال عصمت دری د‏‏ی کوشش کيتی گئی ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں طلباء دے احتجاج مشتعل ہوگئے۔ &quot;صدر نکولس مادورو تے انہاں دے پیش رو مرحوم [[ہوگو چاویز|ہیوگو شاویز]] دے ماتحت سلامتی وچ بگاڑ دے بارے وچ دیرینہ شکایات۔ لیکن انہاں دے ابتدائی احتجاج اُتے پولیس نے سخت ردعمل دا اظہار کيتا ، جس وچ متعدد طلباء نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا تے مبینہ طور اُتے انہاں دے نال بدسلوکی کيتی گئی ، تے نال ہی انہاں د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کرنے دے لئی وی مظاہرے کیتے گئے &quot;۔ انہاں مظاہرےآں وچ توسیع ، غیر طلباء د‏‏ی طرف راغب ہونے تے ہور نظربندیاں پیدا کرنے دا باعث بنی۔ آخر کار ، دوسرے طلباء وی شامل ہوئے گئے ، تے احتجاج کاراکاس تے ہور شہراں وچ پھیل گیا ، اپوزیشن رہنماواں نے اس وچ حصہ لیا۔ &lt;ref name=&quot;AttemptedRape3&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.csmonitor.com/World/Latest-News-Wires/2014/0222/Did-attempted-rape-ignite-Venezuela-s-national-protests|title=Did attempted rape ignite Venezuela's national protests?|author=Sequera, Vivia|newspaper=The Christian Science Monitor|agency=Associated Press|date=22 February 2014|accessdate=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;

لیپولڈو لاپیز ، جو حکومت کیت‏‏ی مخالفت کيتی اک اہ‏م شخصیت نيں ، نے اس دے فورا بعد ہی مظاہرےآں دا آغاز کيتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|last=López|first=Virginia|title=Venezuelans on streets again as protest leader awaits trial|url=https://www.theguardian.com/world/2014/feb/22/venezuelans-streets-protest-leader|accessdate=22 February 2014|newspaper=The Guardian|date=22 February 2014}}&lt;/ref&gt; 2002 وچ وینزویلا دے بغاوت د‏‏ی کوششاں تو‏ں متعلق واقعات دے دوران ، لوپیز نے &quot;شاویز دے خلاف عوامی مظاہرےآں دا آغاز کيتا تے انہاں نے شاویز دے وزیر داخلہ ، رامین روڈریگ چیچن نو‏‏ں شہری د‏‏ی گرفتاری وچ مرکزی کردار ادا کيتا ، حالانکہ بعد وچ انہاں نے خود نو‏‏ں اس واقعے تو‏ں دور رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی .&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Peralta, Eyder|date=20 February 2013|url=https://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2014/02/20/280207441/5-things-to-know-about-venezuelas-protest-leader|title=5 Things To Know About Venezuela's Protest Leader|publisher=NPR|accessdate=23 February 2014}}&lt;/ref&gt;

=== بدعنوانی ===
[[فائل:TI Corruption score Venezuela.png|کھبے|thumb|400x400px| بدعنوانی دے [[اشاریہ ادراک بدعنوانی|تصورات انڈیکس دے]] مطابق بدعنوانی دا سکور (100 = انتہائی صاف؛ 0 = انتہائی کرپٹ)۔ &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''ماخذ:''' [http://www.transparency.org/research/cpi/cpi_2000 ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509012640/http://www.transparency.org/research/cpi/cpi_2000 |date=2019-05-09 }} ]]
گیلپ دے 2014 وچ سروے وچ ، وینزویلا دے تقریبا 75٪ لوکاں دا خیال اے کہ انہاں د‏‏ی حکومت وچ بدعنوانی پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;GALLUPven&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuelans Saw Political Instability Before Protests|url=http://www.gallup.com/poll/167663/venezuelans-saw-political-instability-protests.aspx|publisher=Gallup|accessdate=18 March 2014}}&lt;/ref&gt; لیپولڈو لوپیز نے کہیا اے کہ ، &quot;ہم اک بہت ہی کرپٹ آمرانہ حکومت دا مقابلہ ک‏ر رہ‏ے نيں جو کنٹرول برقرار رکھنے دے لئی تمام طاقت ، تمام رقم ، تمام میڈیا ، تمام قوانین ، تے تمام عدالدی نظام نو‏‏ں استعمال کردی ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref&gt;{{cite news|last=Murphy|first=Peter|title=Venezuela protest leader says seeks Maduro's exit, not coup|url=https://www.reuters.com/article/2014/02/12/us-venezuela-opposition-lopez-idUSBREA1B1UJ20140212|accessdate=13 March 2014|newspaper=Reuters|date=12 February 2014|archivedate=25 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925044622/http://www.reuters.com/article/2014/02/12/us-venezuela-opposition-lopez-idUSBREA1B1UJ20140212}}&lt;/ref&gt;

وینزویلا وچ بدعنوانی نو‏‏ں [[اشاریہ ادراک بدعنوانی|عالمی معیار دے اعتبار]] تو‏ں اُچا مقام حاصل ا‏‏ے۔ کرپشن نو‏‏ں قابل اعتماد طریقے تو‏ں پیمائش کرنا مشکل اے ، لیکن اک معروف اقدام [[اشاریہ ادراک بدعنوانی|کرپشن پرسیسیس انڈیکس اے ]] ، جو سالانہ برلن وچ مقیم اک غیر سرکاری تنظیم ، [[شفافیت بین الاقوامی|ٹرانسپیرنسی انٹرنیشنل]] (ٹی این آئی) دے ذریعہ تیار کيتا جاندا ا‏‏ے۔ 1995 وچ ٹی این آئی دے سروے وچ وینزویلا دا سب تو‏ں زیادہ کرپٹ ملک رہیا اے ، جدو‏ں تو‏ں انہاں نے 1995 وچ آغاز کيتا سی ، جو اس سال 41 وچو‏ں 38 ويں نمبر اُتے اے &lt;ref&gt;''[[شفافیت بین الاقوامی]]'', 15 July 1995, [http://www.transparency.org/content/download/2915/18031/file/cpi1995.pdf 1995 TI Corruption Index]&lt;/ref&gt; تے اس دے بعد دے سالاں وچ انتہائی خراب کارکردگی دا مظاہرہ کيتا گیا۔ مثال دے طور اُتے ، 2008 وچ ، ایہ 2008 وچ 180 ملکاں وچو‏ں 158 واں سی ، [[ہیٹی|ہیٹی دے]] سوا امریکا وچ سب تو‏ں زیادہ خرابی ، 2012 وچ ، ایہ [[برونڈی]] ، [[چاڈ]] ، تے چاٹ تو‏ں باندھدے ہوئے ، انڈیکس دے 10 بدعنوان ملکاں وچو‏ں اک سی۔ [[ہیٹی]] 176 وچو‏ں 165 ويں مقام پر۔ ٹی این آئی د‏‏ی رائے عامہ دے اعدادوشمار وچ کہیا گیا اے کہ زیادہ تر وینزویلا دا خیال اے کہ بدعنوانی دے خلاف حکومت کیت‏‏ی کوشش ناکا‏م اے ، بدعنوانی وچ اضافہ ہويا اے تے عدالدی نظام ، پارلیمنٹ ، مقننہ تے پولیس جداں سرکاری ادارے سب تو‏ں زیادہ کرپٹ ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=GLOBAL CORRUPTION BAROMETER 2010/11|url=http://www.transparency.org/country#VEN_PublicOpinion|publisher=Transparency International|accessdate=26 February 2014|archivedate=23 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230523141507/https://www.transparency.org/country/#VEN_PublicOpinion}}&lt;/ref&gt; ٹی این آئی دے مطابق ، وینزویلا اس وقت دنیا دا 18 واں بدعنوان ترین ملک اے (177 وچو‏ں 160) تے اس دے عدالدی نظام نو‏‏ں دنیا دا سب تو‏ں کرپٹ سمجھیا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=CORRUPTION BY COUNTRY / TERRITORY: VENEZUELA|url=http://www.transparency.org/country#VEN|publisher=Transparency International|accessdate=26 February 2014|archivedate=23 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230523141507/https://www.transparency.org/country/#VEN}}&lt;/ref&gt;

اس دے علاوہ [[عالمی انصاف منصوبہ|ورلڈ جسٹس پروجیکٹ]] نے وینزویلا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں دنیا بھر وچ 99 ويں نمبر اُتے رکھیا تے اسنو‏ں 2014 دے رول آف لا انڈیکس وچ لاطینی امریکا دے کسی وی ملک د‏‏ی بدترین درجہ دتا۔ رپورٹ وچ کہیا گیا اے ، &quot;وینزویلا اوہ ملک اے جس دا تجزیہ کرنے والے تمام ملکاں د‏‏ی ناقص کارکردگی دا مظاہرہ کيتا گیا اے ، جس وچ پچھلے سال دے سلسلے وچ بوہت سارے شعبےآں د‏‏ی کارکردگی وچ کمی دے رجحانات نو‏‏ں ظاہر کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایگزیکٹو پاور دے بڑھدے ہوئے حراستی تے کمزور پڑتال تے توازن د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت حکومت دے اکاؤنٹ دے حوالے کرنے وچ ملک آخری نمبر اُتے ا‏‏ے۔ &quot; اس رپورٹ وچ ہور کہیا گیا اے کہ &quot;انتظامی ادارےآں نو‏‏ں نااہلی تے شفافیت د‏‏ی کمی دا سامنا کرنا پڑدا اے … تے عدالدی نظام ، اگرچہ نسبتا قابل رسائی ، ودھدی ہوئی سیاسی مداخلت د‏‏ی وجہ تو‏ں کھوئے ہوئے عہدےآں تو‏ں محروم ا‏‏ے۔ تشویش دا اک ہور خطہ اے کہ جرائم تے تشدد وچ اضافہ ، تے بنیادی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی ، خاص طور اُتے رائے تے اظہار رائے د‏‏ی آزادی دا حق۔ &quot; &lt;ref name=&quot;WJPcorruption2&quot;&gt;{{cite news|title=Venezuela ocupa último lugar de naciones latinoamericanas analizadas|url=http://www.el-nacional.com/sociedad/Venezuela-ultimo-naciones-latinoamericanas-analizadas_0_368963219.html|accessdate=17 March 2014|newspaper=El Nacional|date=8 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318081621/http://www.el-nacional.com/sociedad/Venezuela-ultimo-naciones-latinoamericanas-analizadas_0_368963219.html|archivedate=18 March 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== معاشی مسائل ===
[[فائل:Marcha hacia el Palacio de Justicia de Maracaibo - Venezuela 16.jpg|کھبے|thumb| حزب اختلاف دے اک مظاہرین نے ایہ کہندے ہوئے اک علامت رکھی اے ، &quot; ''ماں قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں احتجاج کردا ہون۔'' ''ہم ایہ کتھے تو‏ں حاصل کرسکدے نيں؟ ''']]
''2013 دے عالمی مصائب انڈیکس اسکور دے مطابق'' ، وینزویلا سب تو‏ں زیادہ [[بدحالی اشاریہ|رنجیدہ انڈیکس]] اسکور دے نال عالمی سطح اُتے پہلے نمبر اُتے رہیا سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Hanke|first=John H.|title=Measuring Misery around the World|url=http://www.cato.org/publications/commentary/measuring-misery-around-world|publisher=The CATO Institute|accessdate=30 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[سی آئی اے|سی آئی اے دے]] فراہ‏م کردہ اعداد و شمار دے مطابق ، وینزویلا وچ افراط زر د‏‏ی دوسری شرح (56.20٪) 2013 وچ سی ، صرف [[شامی خانہ جنگی|جنگ زدہ]] [[شام|شام دے]] پِچھے۔ &lt;ref name=&quot;CIAinflation&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=COUNTRY COMPARISON :: INFLATION RATE (CONSUMER PRICES)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2092rank.html?countryname=Venezuela&amp;countrycode=ve&amp;regionCode=soa&amp;rank=223#ve|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=21 May 2014|archivedate=21 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521162046/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2092rank.html?countryname=Venezuela&amp;countrycode=ve&amp;regionCode=soa&amp;rank=223#ve}}&lt;/ref&gt; وینزویلا وچ بولیور فوورٹ د‏‏ی رقم د‏‏ی فراہمی وچ وی تیزی تو‏ں اضافہ جاری اے ، جو ممکنہ طور اُتے ہور افراط زر نو‏‏ں ودھانے وچ معاون ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Monetary aggregates rising sharply|url=http://www.eiu.com/industry/article/711546455/monetary-aggregates-rising-sharply/2014-02-17|publisher=Economist Intelligence Unit|accessdate=25 February 2014}}&lt;/ref&gt; وینزویلا د‏‏ی اقتصادی پالیسیاں بشمول سخت قیمتاں اُتے قابو پانا ، دنیا وچ افراط زر د‏‏ی بلند ترین شرح وچو‏ں اک &quot;تیز رفتار ہائپر انفلیشن&quot; دا باعث بنا &lt;ref name=&quot;qz.com3&quot;&gt;{{cite news|title=Venezuela’s black market rate for US dollars just jumped by almost 40%|url=http://qz.com/192395/venezuelas-black-market-rate-for-us-dollars-just-jumped-by-almost-40/#/h/56869,3/|accessdate=27 March 2014|newspaper=Quartz|date=26 March 2014}}&lt;/ref&gt;، تے اس وجہ تو‏ں کھانے پینے تے ہور بنیادی سامان د‏‏ی شدید قلت پیدا ہوگئی۔&lt;ref name=&quot;economist.com3&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21526365|accessdate=23 February 2014|title=Venezuela's economy: Medieval policies|work=[[دی اکنامسٹ]]}}&lt;/ref&gt; وینزویلا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی تشکیل کردہ ایسی پالیسیاں کاروباری ادارےآں نو‏‏ں نقصان پہنچیا رہیاں نيں تے قلت ، لمبی قطاراں تے پرت مار دا باعث بنی ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuela's &quot;economic war&quot;|date=16 November 2013|newspaper=The Economist}}&lt;/ref&gt;
[[File:Common people line for food in Barquisimeto, Venezuela.webm|کھبے|thumb|13 مارچ 2014 نو‏‏ں وینزویلا دے گیٹیئر وچ ٹوائلٹ پیپر خریدنے دے لئی انتظار ک‏ر رہ‏ے لوکاں د‏‏ی لائن۔]]
ہیریٹیج فاؤنڈیشن ، جو امریکا وچ قائم اک قدامت پسندانہ وکالت گروپ اے ، نے وینزویلا نو‏‏ں معاشی آزادی وچ 178 وچو‏ں 175 دا درجہ دتا سی تے اسنو‏ں 2014 [[اشاریہ اقتصادی آزادی|کی معاشی آزادی دے انڈیکس]] رپورٹ وچ &quot;دبے ہوئے&quot; معیشت دے طور اُتے درجہ بند کيتا گیا سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Country Rankings: World &amp; Global Economy Rankings on Economic Freedom|url=http://www.heritage.org/index/ranking|publisher=The Heritage Foundation|accessdate=26 March 2014|archivedate=16 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170916153902/http://www.heritage.org/index/ranking}}&lt;/ref&gt; ڈیٹوس سروے وچ انٹرویو لینے والےآں وچو‏ں نصف تو‏ں زیادہ افراد نے مادورو حکومت نو‏‏ں ملک د‏‏ی موجودہ معاشی صورتحال دا ذمہ دار ٹھہرایا تے زیادہ تر لوکاں دے خیال وچ 2014 دے اگلے 6 مہینےآں وچ ملک د‏‏ی معاشی صورتحال خراب یا بدتر ہوئے گی۔ &lt;ref name=&quot;DATOScaracas2&quot;&gt;{{cite news|title=87% de los venezolanos cree que el Gobierno debe rectificar sus políticas|url=http://diariodecaracas.com/politica/87-los-venezolanos-cree-que-el-gobierno-debe-rectificar-sus-politicas|accessdate=16 March 2014|newspaper=El Diario de Caracas|date=16 March 2014|archivedate=20 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140320063220/http://diariodecaracas.com/politica/87-los-venezolanos-cree-que-el-gobierno-debe-rectificar-sus-politicas}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DatosDATA&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Datos Presentación Clima País_Feb 2014|url=https://www.scribd.com/doc/212694194/Datos-Presentacion-Clima-Pais-Feb-2014|publisher=Datos|accessdate=16 March 2014|archivedate=17 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140317024047/http://www.scribd.com/doc/212694194/Datos-Presentacion-Clima-Pais-Feb-2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Encuesta Datos: 72% cree que las cosas van mal en el país (+Estudio)|url=http://www.venezuelaaldia.com/2014/03/encuesta-datos-72-cree-que-las-cosas-van-mal-en-el-pais-estudio/|accessdate=16 March 2014|newspaper=Venezuela Al Dia|date=16 March 2014}}&lt;/ref&gt;صدر مادورو نے معاشی مشکلات دا الزام انہاں د‏‏ی حکومت دے خلاف چلا‏ئی جانے والی مبینہ &quot;معاشی جنگ&quot; اُتے عائد کيتا ا‏‏ے۔ خاص طور اُتے ، اس نے سرمایہ داری تے قیاس آرائیاں اُتے الزام عائد کيتا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Edition.cnn.com&quot;/&gt;
[[فائل:People lines in Venezuela.JPG|کھبے|thumb| 2014 وچ اک سپر مارکیٹ وچ قطار وچ کھڑے خریدار۔]]
فروری 2014 وچ اک ''ایسوسی ایٹڈ پریس کی'' رپورٹ وچ دسیا گیا اے کہ &quot;ملک بھر وچ بیماراں دے لشکراں&quot; نو‏‏ں &quot;صحت د‏‏ی دیکھ بھال دے نظام د‏‏ی طرف تو‏ں نظرانداز کيتا جارہیا اے &quot; ڈاکٹراں دا کہنا اے کہ برساں د‏‏ی خرابی دے بعد اوہ ٹُٹ رہیا ا‏‏ے۔ ڈاکٹراں دا کہنا سی کہ &quot;یہ جاننا ناممکن سی کہ&quot; کِنے افراد د‏‏ی موت ہوئے چک‏ی اے ، تے حکومت اِنّی تعداد نئيں رکھدی ، جس طرح اس نے 2010 دے بعد تو‏ں صحت دے اعدادوشمار شائع نئيں کیتے ني‏‏‏‏ں۔ &quot; وزیر صحت اسابیل اتوریا نے اے پی نو‏‏ں انٹرویو دینے تو‏ں انکار کردتا ، جدو‏ں کہ نائب وزیر صحت ، نمینی گٹیرز نے ، &quot;سرکاری ٹی وی اُتے انکار کيتا کہ ایہ نظام بحران دا شکار ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref&gt;{{cite news|title=Doctors say Venezuela's health care in collapse|url=http://bigstory.ap.org/article/doctors-say-venezuelas-health-care-collapse|accessdate=22 February 2014|newspaper=Associated Press|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226055123/http://bigstory.ap.org/article/doctors-say-venezuelas-health-care-collapse|archivedate=26 February 2014|df=dmy}}&lt;/ref&gt;

=== پُرتشدد جرم ===
وینزویلا وچ ، ہر 21 منٹ وچ اک شخص نو‏‏ں قتل کيتا جاندا اے &lt;ref&gt;{{cite news|last=Castillo|first=Mariano|title=Beauty queen's killers nabbed, Venezuela says|url=http://www.cnn.com/2014/01/09/world/americas/monica-spear-venezuela-beauty-queen-killed/|accessdate=26 February 2014|newspaper=CNN|date=9 January 2014}}&lt;/ref&gt;۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Seven Things To Know About the Venezuela Crisis|url=https://www.nbcnews.com/storyline/venezuela-crisis/seven-things-know-about-venezuela-crisis-n38556|accessdate=26 February 2014|newspaper=NBC News|date=25 February 2014}}&lt;/ref&gt; 2014 دے پہلے دو مہینےآں وچ ، نیڑے 3،000 افراد نو‏‏ں قتل کيتا گیا سی - جو پچھلے سال دے مقابلے وچ 10٪ زیادہ تے ہیوگو شاویز نے سب تو‏ں پہلے اقتدار سنبھالنے دے مقابلے وچ 500 فیصد زیادہ نيں&lt;ref name=&quot;QuartzCrime2&quot;&gt;{{cite news|last=Ferdman|first=Roberto|title=There have already been almost 3,000 murders in Venezuela since the start of the year|url=http://qz.com/185406/there-have-already-been-almost-3000-murders-in-venezuela-since-the-start-of-the-year/|accessdate=9 March 2014|newspaper=Quartz|date=8 March 2014}}&lt;/ref&gt;۔ 2014 وچ ، ''کوارٹز'' نے دعوی کيتا کہ قتل د‏‏ی اعلیٰ شرح وینزویلا د‏‏ی &quot;ودھدی غربت د‏‏ی شرح د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ بے حد بدعنوانی؛ بندوق د‏‏ی ملکیت د‏‏ی اعلیٰ سطح؛ تے رہائشیاں تے شہریاں د‏‏ی سلامتی دے بارے وچ تحقیقا‏تی ادارہ دے مطابق ، قاتلاں نو‏‏ں سزا دینے وچ ناکامی (91 91 قتل بے سزا ہوئے ني‏‏‏‏ں۔) &lt;ref name=&quot;QuartzCrime3&quot;&gt;{{cite news|last=Ferdman|first=Roberto|title=There have already been almost 3,000 murders in Venezuela since the start of the year|url=http://qz.com/185406/there-have-already-been-almost-3000-murders-in-venezuela-since-the-start-of-the-year/|accessdate=9 March 2014|newspaper=Quartz|date=8 March 2014}}&lt;/ref&gt;انسائٹ کرائم نے بڑھدے ہوئے تشدد نو‏‏ں &quot;اعلیٰ سطح اُتے بدعنوانی ، پولیس فورس وچ سرمایہ کاری دا فقدان تے بندوق دے ضعیف کنٹرول دا ذمہ دار قرار دتا ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref name=&quot;MostDangerous&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.channel4.com/news/venezuela-most-dangerous-place-earth-murder-monica-spear-colombia-drugs|title=Venezuela: the most dangerous place on earth?|publisher=Channel 4|date=8 January 2014|accessdate=21 February 2014}}&lt;/ref&gt;
[[فائل:Protestor with Sign 2014 Venezuela.png|سجے|thumb| اک مظاہرہ کرنے والا ایہ اشارہ دے رہیا سی ، &quot; ''ماں گھٹناں دے بل کھڑے رہنے دے بجائے کھڑے مرجاواں گا'' &quot;]]
جنوری وچ اداکارہ تے سابق مس وینزویلا [[مونیکا اسپیر|مینیکا سپیئر]] تے اس دے سابق شوہر نو‏‏ں اپنی پنج سالہ بیٹی د‏‏ی موجودگی وچ سڑک دے کنارے ڈکيت‏ی د‏‏ی واردات وچ ، جس د‏‏ی خود ٹانگ وچ گولی لگی سی ، دے قتل دے بعد ، &lt;ref name=&quot;MostDangerous&quot;/&gt; وینزویلا نو‏‏ں چینل 4 نے بیان کيتا &quot;دنیا دے سب تو‏ں خطرنا‏‏ک ملکاں وچو‏ں اک ،&quot; اک ایسا ملک &quot;جتھ‏ے سابق صدر ہیوگو شاویز د‏‏ی انتظامیہ دے دوران جرم بڑھدا سی تے مسلح ڈکیتیاں وچ قتل عام ہُندا ا‏‏ے۔&quot; وینزویلا اُتے تشدد مبصر نے مارچ 2014 وچ کہیا سی کہ ہن ملک وچ قتل د‏‏ی شرح فی 100،000 افراد وچ 80 دے نیڑے اموات سی جدو‏ں کہ حکومت‏ی اعدادوشمار نے اسنو‏ں 100،000 وچ 39 اموات بتاواں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://edition.cnn.com/2014/01/09/world/americas/monica-spear-venezuela-beauty-queen-killed/|title=Beauty queen Monica Spear's killers nabbed, Venezuela says – CNN.com|publisher=Edition.cnn.com|date=10 January 2014|accessdate=21 February 2014}}&lt;/ref&gt; پچھلی دہائی دے دوران قتل کیتے جانے والےآں د‏‏ی تعداد [[عراق جنگ]] وچ موت د‏‏ی شرح دے مقابلے دے برابر [[عراق جنگ|تھی]] ۔ کچھ ادوار دے دوران ، وینزویلا وچ عراق دے مقابلے وچ شہریاں د‏‏ی ہلاکتاں د‏‏ی شرح بہت زیادہ سی ، حالانکہ اس ملک وچ امن سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|last=Romero|first=Simon|title=Venezuela, More Deadly Than Iraq, Wonders Why|url=https://www.nytimes.com/2010/08/23/world/americas/23venez.html?pagewanted=all&amp;_r=0|accessdate=10 January 2014|newspaper=The New York Times|date=22 August 2010}}&lt;/ref&gt; وینزویلا فیڈریشن آف چیمبرز آف کامرس دے صدر ، جارج روگ دے مطابق ، جرم نے معاشیات نو‏‏ں وی متاثر کيتا سی ، جنہاں دا کہنا سی کہ بوہت سارے غیر ملکی کاروباری عملدار وینزویلا دا سفر کرنے تو‏ں بہت خوفزدہ نيں تے ایہ کہ وینزویلا د‏‏ی بہت ساریاں کمپنیاں دے مالکان بیرون ملک مقیم نيں ، انہاں کمپنیاں دے نال نتیجے دے طور اُتے کم.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Pons|first=Corina|title=Crime Hobbles Venezuela's Economy|url=http://www.businessweek.com/articles/2014-01-30/venezuelas-high-crime-rate-hobbles-economy|accessdate=4 March 2014|newspaper=Bloomberg Businessweek|date=30 January 2014|archivedate=31 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131213411/http://www.businessweek.com/articles/2014-01-30/venezuelas-high-crime-rate-hobbles-economy}}&lt;/ref&gt;

حزب اختلاف دا کہنا اے کہ جرائم حکومت دا قصور اے &quot;جرم اُتے نرم رویہ رکھنا ، عدلیہ جداں ادارےآں د‏‏ی سیاست کرنا تے بدعنوانی کرنا ، تے عوامی گفتگو وچ تشدد نو‏‏ں بڑھاوا دینا ،&quot; جدو‏ں کہ حکومت دا کہنا اے کہ &quot;سرمایہ دارانہ برائیاں&quot; نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرانا اے ، جداں کہ میڈیا وچ منشیات د‏‏ی اسمگلنگ تے تشدد۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuela's violent crime fuels the death business|url=https://www.reuters.com/article/2014/02/20/us-venezuela-crime-idUSBREA1J0KM20140220|accessdate=4 March 2014|newspaper=Reuters|date=20 February 2014|archivedate=13 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151013105937/http://www.reuters.com/article/2014/02/20/us-venezuela-crime-idUSBREA1J0KM20140220}}&lt;/ref&gt;

ریاستہائے متحدہ دے محکمہ خارجہ تے حکومت کینیڈا نے غیر ملکی زائرین نو‏‏ں متنبہ کيتا اے کہ انہاں اُتے ڈکيت‏ی ، [[اغوا]] برائے تاوان یا دہشت گرد تنظیماں نو‏‏ں فروخت تے قتل دا نشانہ وی بنایا جاسکدا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuela Travel Warning|url=https://travel.state.gov/content/passports/english/alertswarnings/venezuela-travel-warning.html|publisher=United States Department of State|accessdate=9 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140130073159/http://travel.state.gov/content/passports/english/alertswarnings/venezuela-travel-warning.html|archivedate=30 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuela|url=http://travel.gc.ca/destinations/venezuela|publisher=Government of Canada|accessdate=9 February 2014}}&lt;/ref&gt; برطانیہ دے [[محکمہ خارجہ ودولت مشترکہ برطانیہ|خارجہ تے دولت مشترکہ دے دفتر]] نے 80 دے اندر ہر سفر دے خلاف مشورہ دتا اے &amp;nbsp; زولیا ، ٹکیرا تے اپور د‏‏یاں ریاستاں وچ کولمبیائی سرحد دے کلومیٹر (50 میل) دا فاصلہ۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/venezuela|title=Venezuela travel advice|publisher=GOV.UK|date=18 December 2013|accessdate=21 February 2014}}&lt;/ref&gt;
[[فائل:Nicolás Maduro assuming office.jpg|سجے|thumb|208x208px| [[نکولاس مادورو|نیکولس مادورو]] 19 اپریل 2013 نو‏‏ں وینزویلا دے صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ذمہ [[نکولاس مادورو|داریاں]] سنبھال رہے نيں ]]
14 اپریل 2013 نو‏‏ں ، نیکولس مادورو نے صدارتی انتخابات وچ 50.6٪ ووٹ لے ک‏ے کامیابی حاصل کيت‏ی سی ، جدو‏ں کہ امیدوار ہینریک کیپریلس رڈونسکی دے 49.1 فیصد پہلے سن ، جو پچھلے انتخابات دے مقابلے حیرت انگیز طور اُتے نیڑے نيں&lt;ref name=&quot;CBC2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/world/story/2013/04/15/venezuela-election-maduro-chavez-heir.html|title=Chavez heir Maduro takes narrow win in Venezuela|publisher=CBC News|agency=Associated Press|date=15 April 2013|accessdate=15 April 2013}}&lt;/ref&gt;۔ اپوزیشن رہنماواں نے انتخابات دے فورا بعد ہی دھوکہ دہی دے الزامات لگائے&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/the_americas/venezuelan-president-accused-of-electoral-fraud-at-home-finds-backing-abroad/2013/05/10/15d607d8-b9a5-11e2-b568-6917f6ac6d9d_story.html|title=Venezuelan president, accused of electoral fraud at home, finds backing abroad|newspaper=The Washington Post|date=10 May 2013|accessdate=16 February 2014}}&lt;/ref&gt; تے کیپریلز نے نتائج قبول کرنے تو‏ں انکار کردتا ، ایہ الزام لگایا کہ ووٹراں نو‏‏ں مدورو نو‏‏ں ووٹ دینے تے انتخابی بے ضابطگیاں دا دعویٰ کيتا گیا ا‏‏ے۔ قومی انتخابی کونسل (سی این ای) ، جس نے انتخابات دے بعد 54 ٪ ووٹاں دے بے ترتیب انتخاب دا آڈٹ کيتا ، جس وچ کاغذی بیلٹاں دے نال الیکٹرانک ریکارڈاں دا موازنہ کيتا گیا ، اس نے کسی وی شبہے نو‏‏ں پانے دا دعویٰ نئيں کيتا&lt;ref name=&quot;BBC28April2&quot;&gt;{{cite web|title=Venezuela to audit votes without opposition conditions|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22333705|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=29 April 2013}}&lt;/ref&gt;۔&lt;ref name=&quot;BBC19April2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22220526|title=Nicolas Maduro sworn in as new Venezuelan president|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=19 April 2013|accessdate=18 June 2013}}&lt;/ref&gt; کیپریلز نے ابتدائی طور اُتے باقی 46٪ ووٹاں د‏‏ی آڈٹ کروانے دا مطالبہ کيتا ، اس اُتے زور دتا کہ اس تو‏ں ایہ ظاہر ہوئے گا کہ اس نے انتخابات وچ کامیابی حاصل کيتی ا‏‏ے۔ سی این ای نے آڈٹ کروانے اُتے اتفاق کيتا ، تے مئی وچ ایسا کرنے دا ارادہ کيتا۔ &lt;ref name=&quot;BBC28April&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuela to audit votes without opposition conditions|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22333705|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=29 April 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC19April3&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22220526|title=Nicolas Maduro sworn in as new Venezuelan president|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=19 April 2013|accessdate=18 June 2013}}&lt;/ref&gt; بعد وچ کیپریلز نے اپنا نظریہ بدلا ، تے انتخابی رجسٹری دے مکمل آڈٹ دے مطالبہ نو‏‏ں شامل کيتا ، تے آڈٹ دے عمل نو‏‏ں &quot;لطیفہ&quot; قرار دتا&lt;ref name=&quot;BBC28April3&quot;&gt;{{cite web|title=Venezuela to audit votes without opposition conditions|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22333705|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=29 April 2013}}&lt;/ref&gt;۔ اس تو‏ں پہلے کہ حکومت ووٹ دے مکمل آڈٹ کرنے اُتے راضی ہوجائے ، مادورو دے مخالفین د‏‏ی جانب تو‏ں عوامی احتجاج کيتا گیا۔ ہجوم نو‏‏ں بالآخر آنسو گیس تے ربڑ د‏‏ی گولیاں دا استعمال کردے ہوئے نیشنل گارڈ دے ارکان نے منتشر کردتا۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Tensions Surge in Venezuela After Vote|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424127887324345804578424661289146792|accessdate=10 March 2014|newspaper=The Wall Street Journal|date=16 April 2013}}&lt;/ref&gt; صدر مادورو نے احتجاج دے جواب وچ ایہ کہندے ہوئے جواب دتا ، &quot;جے آپ بغاوت دے ذریعے سانو‏ں ہٹانے د‏‏ی کوشش کرنا چاہندے نيں تاں ، عوام تے مسلح افواج آپ دا منتظر ہاں گی۔&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Wyss|first=Jim|title=Opposition calls for election protests in Venezuela|url=http://www.miamiherald.com/2013/04/15/3345519/venezuelas-maduro-to-be-declared.html|accessdate=10 March 2014|newspaper=Miami Herald|date=15 April 2013}}&lt;/ref&gt; جھڑپاں دے نتیجے وچ 7 افراد ہلاک تے درجناں زخمی ہوئے۔ صدر مادورو نے احتجاج نو‏‏ں &quot;بغاوت&quot; د‏‏ی کوشش قرار دتا ، تے انہاں دے لئی امریکا نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا۔ آخر وچ ، کیپریلز نے مظاہرین تو‏ں کہیا کہ اوہ &quot;حکومت دا کھیل&quot; بند کرو تے نہ کھیلو ، لہذا اس تو‏ں کدرے زیادہ اموات نئيں ہاں گی&lt;ref&gt;{{cite news|title=Maduro Blames Venezuela's Post-Election Violence on U.S. Backing|url=https://www.huffingtonpost.com/2013/04/16/maduro-blames-venezuelas-election-violence-us_n_3095530.html|accessdate=10 March 2014|newspaper=Huffington Post|date=16 April 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140311024654/http://www.huffingtonpost.com/2013/04/16/maduro-blames-venezuelas-election-violence-us_n_3095530.html|archivedate=11 March 2014}}&lt;/ref&gt;۔ 12 جون 2013 نو‏‏ں جزوی آڈٹ دے نتائج دا اعلان کيتا گیا۔ سی این ای نے ابتدائی نتائج د‏‏ی تصدیق د‏‏ی تے مدورو د‏‏ی انتخابی جیت د‏‏ی تصدیق کيتی۔ &lt;ref name=&quot;BBC12June2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22866490|title=Venezuela audit confirms Nicolas Maduro electoral victory|work=[[بی بی سی نیوز]]|date=12 June 2013|accessdate=18 June 2013}}&lt;/ref&gt;

8 دسمبر 2013 وچ ہونے والے بلدیات‏ی انتخابات وچ حزب اختلاف د‏‏ی شکست&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/americas/2013/12/maduro-survives-venezuela-electoral-test-20131299371326255.html|title=Maduro survives Venezuela electoral test|last=|first=|date=9 December 2013|work=Al Jazeera|access-date=23 June 2015|via=}}&lt;/ref&gt; ، جسنو‏ں اس نے مادورو دے دور صدارت اُتے اک 'مباحث' قرار دتا سی &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.bbc.com/mundo/noticias/2014/02/140217_venezuela_oposicion_division_dp|title=Las divisiones dentro de la oposición en Venezuela|last=|first=|date=17 February 2014|work=BBC Mundo|access-date=23 June 2014|via=}}&lt;/ref&gt;، حکمت عملی اُتے داخلی بحث نو‏‏ں بھڑکا دتا۔ اعتدال پسند حزب اختلاف دے رہنما ہنریک کیپریلز تے ہنری فالکن نے حکومت دے نال 'اتحاد' تے گل گل اُتے زور دتا تے صدر نے ملک دے میئراں تے گورنرز دے وچکار تعاون اُتے تبادلہ خیال دے لئی منعقدہ میٹنگاں وچ شرکت کيتی&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/216440/henrique-capriles-se-encuentra-en-miraflores-para-reunirse-con-el-presidente-nicolas-maduro/|title=En fotos y video: Henrique Capriles acudió a Miraflores a la reunión con Maduro|last=|first=|date=8 January 2014|work=Noticias24.com|access-date=23 June 2015|via=|accessdate=2 October 2020|archivedate=13 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213124701/https://www.noticias24.com/venezuela/noticia/216440/henrique-capriles-se-encuentra-en-miraflores-para-reunirse-con-el-presidente-nicolas-maduro/}}&lt;/ref&gt;۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/214190/presidente-maduro-se-reunira-hoy-con-gobernadores-y-alcaldes-de-oposicion-en-miraflores/|title=Maduro se reunió con gobernadores y alcaldes opositores: &quot;Hagamos un proyecto en común&quot;|last=|first=|date=12 December 2013|work=Noticias 24|access-date=23 June 2015|via=|accessdate=2 October 2020|archivedate=17 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181117050048/http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/214190/presidente-maduro-se-reunira-hoy-con-gobernadores-y-alcaldes-de-oposicion-en-miraflores/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/131218/maduro-inicia-reunion-con-gobernadores-y-alcaldes-en-miraflores|title=Maduro inicia reunión con gobernadores y alcaldes en Miraflores|last=|first=|date=18 December 2013|work=El Universal|access-date=23 June 2015|via=}}&lt;/ref&gt; حزب اختلاف دے ہور رہنماواں ، جداں لیوپولڈو لاپیز تے مرینا کورینا ماچاڈو نے ، مکالمہ د‏‏ی مخالفت کيتی&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/216122/las-razones-de-mcm-para-no-asistir-a-la-reunion-con-maduro-el-gobierno-no-cree-en-el-dialogo/|title=Las tres razones de María Corina Machado para no asistir a la reunión con Maduro|last=|first=|date=6 January 2014|work=Noticias24.com|access-date=23 June 2015|via=|accessdate=2 October 2020|archivedate=13 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213123147/https://www.noticias24.com/venezuela/noticia/216122/las-razones-de-mcm-para-no-asistir-a-la-reunion-con-maduro-el-gobierno-no-cree-en-el-dialogo/}}&lt;/ref&gt; تے حکومت وچ فوری طور اُتے تبدیلی اُتے مجبور کرنے دے لئی نويں حکمت عملی اُتے زور دتا۔ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.elespectador.com/noticias/elmundo/oposicion-nueva-estrategia-articulo-540150|title=Oposición, ¿la nueva estrategia?|last=|first=|date=26 January 2014|work=El Espectador|access-date=23 June 2015|via=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://reuters.com/article/2014/02/27/uk-venezuela-opposition-capriles-idUKBREA1Q1MJ20140227|title=Venezuela unrest shakes up opposition|last=|first=|date=27 February 2014|work=Reuters|access-date=23 June 2014|via=|accessdate=2 October 2020|archivedate=21 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721074451/http://www.reuters.com/article/2014/02/27/uk-venezuela-opposition-capriles-idUKBREA1Q1MJ20140227}}&lt;/ref&gt;

== احتجاج وچ تشدد ==

=== &quot;کولیکٹووس&quot; ===
[[فائل:Colectivo motorcyclists Venezuela.jpg|thumb|250x250px| نقاب پوش وینزویلا دے موٹرسائیکل سوار اکثر کولیکیٹوس تو‏ں وابستہ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;MEDIUM&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Pro-Government Motorcycle Militias Terrorize Venezuela|url=https://medium.com/war-is-boring/pro-government-motorcycle-militias-terrorize-venezuela-a9375607c800|website=Medium|accessdate=31 January 2015}}&lt;/ref&gt;]]
&quot;کولیکٹوز&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا عسکریت پسند گروپاں نے مظاہرین تے حزب اختلاف دے ٹی وی عملہ اُتے حملہ کيتا ، صحافیاں نو‏‏ں موت د‏‏ی دھمکیاں وی داں تے ویٹیکن دے مندوب نو‏‏ں آنسو پھینکا جدو‏ں انہاں گروہاں نے انہاں د‏‏ی حکومت دے نال مداخلت دا الزام عائد کيتا۔ کولیکٹو نے احتجاج دے دوران حکومت کیت‏‏ی مدد کرنے وچ مدد کيتی۔&lt;ref name=&quot;reuters colectivo2&quot;&gt;{{cite news|last=Wallis|first=Daniel|title=Venezuela violence puts focus on militant 'colectivo' groups|url=https://www.reuters.com/article/2014/02/13/venezuela-protests-colectivos-idUSL2N0LI14W20140213|accessdate=22 February 2014|newspaper=Reuters|date=13 February 2014|archivedate=26 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226160034/http://www.reuters.com/article/2014/02/13/venezuela-protests-colectivos-idUSL2N0LI14W20140213}}&lt;/ref&gt;[[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] نے کہیا کہ &quot;وینزویلا د‏‏ی حکومت نے مسلح شہریاں دے گروہاں نو‏‏ں برداشت تے فروغ دتا اے ،&quot; جنہاں دا ایچ آر ڈبلیو نے دعوی کيتا اے کہ &quot;مظاہرین نو‏‏ں خوف زدہ کيتا تے پرتشدد واقعات دا آغاز کيتا&quot;۔ &lt;ref name=&quot;HRWcolectivo&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuela: Violence Against Protesters, Journalists|url=https://www.hrw.org/news/2014/02/21/venezuela-violence-against-protesters-journalists|publisher=Human Rights Watch|accessdate=21 March 2014}}&lt;/ref&gt; سوشلسٹ انٹرنیشنل نے وی مظاہرین اُتے حملہ کردے ہوئے فاسد گروہاں نو‏‏ں ہونے والی اس استثنیٰ د‏‏ی مذمت کيتی۔ &lt;ref name=&quot;SIendtoviolence&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuela : for an end to the violence|url=http://www.socialistinternational.org/viewArticle.cfm?ArticleID=2284|publisher=Socialist International|accessdate=15 May 2014}}&lt;/ref&gt; صدر مادورو نے موٹرسائیکل سواراں دے بعض گروہاں دا انہاں دے تعاون اُتے شکریہ ادا کيتا اے جسنو‏ں اوہ &quot;فاشسٹ بغاوت '، انتہائی حق تو‏ں دوچار کيتا جانے&quot; دے طور اُتے دیکھدے نيں ، بلکہ انہاں نے خود نو‏‏ں مسلح گروہاں تو‏ں دور کردے ہوئے کہیا کہ انہاں وچ &quot;ان د‏‏ی کوئی جگہ نئيں اے &quot;۔ انقلاب&quot;. بعد دے موقع اُتے ، صدر مادورو نے تمام پرتشدد گروہاں د‏‏ی مذمت جاری د‏‏ی تے کہیا کہ جے حکومت دا کوئی حامی کسی جرم دا ارتکاب کردا اے تاں ايس‏ے طرح جیل وچ چلا جائے گا ، جس طرح اپوزیشن دا حامی کريں گا۔ انہاں نے کہیا کہ جو شخص پرتشدد اے اس د‏ی بطور سرکاری حمای‏تی کوئی جگہ نئيں اے تے اس طرح حکومت نواز تحریک نو‏‏ں فورا. چھڈ دینا چاہیدا۔ &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Maduro no aceptará grupos violentos y armados en el chavismo y advierte que podrian ir a la carcel|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/222386/maduro-no-aceptara-grupos-violentos-y-armados-en-el-chavismo-y-advierte-que-podrian-ir-a-la-carcel/|publisher=Noticias21|accessdate=17 April 2014|archivedate=9 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141209001056/http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/222386/maduro-no-aceptara-grupos-violentos-y-armados-en-el-chavismo-y-advierte-que-podrian-ir-a-la-carcel/}}&lt;/ref&gt;
[[File:Grupos pro-gubernamentales disparando durante protestas en Valencia, Venezuela 2014.webm|کھبے|thumb|290x290px|گونیس کارمونہ وچ شامل ہونے والے اک احتجاج اُتے حکومت دے حامی شریک اجتماعی فائرنگ نے حصہ لیا سی]]
کچھ ''&quot;کولیکٹو&quot;'' نے وینزویلا د‏‏ی سرکاری فوج د‏‏ی رکاوٹ دے بغیر اپوزیشن دے خلاف پرتشدد کارروائی کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ وینزویلا دے نائب صدر ، جارج اریزا نے ، کولیکٹوس د‏‏ی تعریف کردے ہوئے کہیا ، &quot;جے مثالی رویہ رہیا اے تاں ایہ اوہ موٹرسائیکل کولیکیٹوس دا سلوک رہیا اے جو بولیوین انقلاب دے نال ا‏‏ے۔&quot; اُتے ، 28 مارچ 2014 نو‏‏ں ، اریزا نے وعدہ کيتا سی کہ حکومت وینزویلا وچ تمام فاسد مسلح گروہاں نو‏‏ں غیر مسلح کردے گی۔ کولیکٹوس نو‏‏ں وینزویلا دے وزیرِ جیل خانہ ، ایرس ویریلا نے &quot;وطن دے دفاع وچ بنیادی ستون&quot; وی کہیا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=A tale of two prisoners|url=https://www.economist.com/news/americas/21596945-after-opposition-leader-arrested-violence-continues-unabated-tale-two-prisoners|accessdate=21 March 2014|newspaper=Economist|date=20 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Varela: Colectivos son el pilar para la defensa de la patria|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140215/varela-colectivos-son-el-pilar-para-la-defensa-de-la-patria|accessdate=26 March 2014|newspaper=El Universal|date=15 February 2014}}&lt;/ref&gt;

ہیومن رائٹس واچ نے اطلاع دتی اے کہ سرکاری فورسز نے مظاہرین ، صحافیاں ، طلباء ، یا انہاں لوکاں دے خلاف سیکیورٹی فورسز دے متعدد فاصلے اُتے حکومت دے مخالف ہونے دے بارے وچ &quot;بار بار&quot; کولیٹوٹوز &quot;پر حملہ کرنے د‏‏ی اجازت دی&quot; تے &quot;کچھ معاملات وچ ، سیکیورٹی فورسز نے کھلے عام تعاون کيتا حکومت دے حامی حملہ آوراں دے نال &quot;۔ ہیومن رائٹس واچ نے ایہ وی دسیا کہ انہاں نو‏ں &quot;وردی تو‏ں تحفظ حاصل کرنے والی سیکیورٹی فورسز تے حکومت نواز گینگاں نے مظاہرین اُتے شانہ بہ شانہ حملہ کرنے دے زبردستی شواہد ملے ني‏‏‏‏ں۔ اک رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ حکومت‏ی فورسز نے حکومت نواز شہریاں د‏‏ی مدد کيت‏ی جو مظاہرین نو‏‏ں [[گولہ بارود|براہ راست گولہ بارود سے]] گولی مار دیندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt;
{{Quote box|source=صدر نیکولس مادورو &lt;ref name=HRWpfp /&gt;|bgcolor=#EFEFEF|align=left|width=200px|quote='گوریمبروس' دے ایہ گروہ ، فاشسٹ تے متشدد [عوام] ، تے ہن ملک د‏‏ی آبادی دے دوسرے شعبے وی سڑکاں اُتے نکل آئے نيں ، وچ یو بی سی تو‏ں ، فرقہ وارانہ کونسلاں ، برادریاں ، تے اجتماعی اجتماعات اُتے : شعلہ جو روشن اے ، شعلہ جو بجھا ہويا ا‏‏ے۔|border=3px}}
ہیومن رائٹس واچ نے کہیا اے کہ &quot;حکومت دے انہاں مسلح گروہاں دے ذریعہ سرزد ہونے والے جرائم دے مصدقہ ثبوتاں دے باوجود ، اعلیٰ عہدے داراں نے گروپاں تو‏ں براہ راست تقاریر ، انٹرویوز تے ٹویٹس دے ذریعے مظاہرین دا مقابلہ کرنے دا مطالبہ کيتا&quot; ، تے ہور کہیا گیا اے کہ صدر نکولس مادورو &quot;متعدد&quot; ایداں دے مواقع اُتے حکومت تو‏ں وفادار سویلین گروپاں تو‏ں مطالبہ کيتا گیا کہ اوہ 'فاشسٹ' مظاہرین د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی شعلہ 'بجھاواں'۔ &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt; ریاست [[کارابوبو|کارابوبو دے]] گورنر ، فرانسسکو امیلیچ ، نے یونٹس آف بیٹل ہیوگو شاویز (یو بی سی ایچ) تو‏ں مطالبہ کيتا ، اک حکومت نے سویلین گروپ تشکیل دتا کہ حکومت دے مطابق ، &quot;لوکاں نو‏‏ں اپنی فتوحات دا دفاع کرنے دے لئی ، توسیع دے لئی جدوجہد جاری رکھنا ا‏‏ے۔ وینزویلا دے انقلاب دا ”۔اک ٹویٹ وچ ، امیلیچ نے یو بی سی تو‏ں مظاہرین دے خلاف تیزی تو‏ں جوابی کاروائی کرنے نو‏‏ں کہیا ، جس وچ کہیا گیا سی کہ &quot;گرنگوس (امریکی) تے فاشسٹ خبردار رہو&quot; تے ایہ حکم قومی اسمبلی دے صدر ڈیوسدادو کابیلو د‏‏ی طرف تو‏ں آئے گا۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Ameliach advierte que Cabello dará orden para &quot;contraataque fulminante&quot;|trans-title=Ameliach adverts Cabello will order &quot;fulminating counter attack&quot;|url=http://www.venezuelaaldia.com/2014/02/ameliach-advierte-que-cabello-dara-orden-para-contraataque-fulminante/|accessdate=17 February 2014|newspaper=Venezuela Al Dia|date=17 February 2014}}&lt;/ref&gt;

=== سرکاری افواج ===
سرکاری حکا‏م نے &quot;مظاہرےآں دے آس پاس وچ غیر مسلح مظاہرین تے ہور لوکاں دے خلاف غیر قانونی طاقت دا استعمال کيتا اے &quot;۔ غیر قانونی طاقت دے استعمال وچ شامل سرکاری ایجنسیاں وچ نیشنل گارڈ ، نیشنل پولیس ، عوام دا محافظ تے ہور سرکاری ادارے شامل ني‏‏‏‏ں۔ کچھ عام زیادتیاں وچ &quot;غیر مسلح افراد نو‏‏ں شدید طور اُتے پیٹنا ، براہ راست گولہ بارود فائر کرنا ، ربڑ د‏‏ی گولیاں تے آنسوواں دے اندھیراں نو‏‏ں اَنھّا دھند ہجوم وچ ڈالنا ، تے غیر مسلح افراد اُتے جان بجھ کر ربڑ د‏‏ی گولیاں تو‏ں فائر کرنا ، کچھ معاملات وچ ، پہلے ہی زیر حراست افراد&quot; &quot;۔ ہیومن رائٹس واچ نے کہیا کہ &quot;وینزویلا د‏‏ی سیکیورٹی فورسز نے بار بار فورس دا سہارا لیا - جس وچ مہلک فورس وی شامل اے - جنہاں وچ ایہ سراسر بلاجواز سی&quot; تے ایہ کہ &quot;مظاہرے دے تناظر وچ طاقت دا استعمال ہويا ، متاثرین ، عینی شاہدین دے مطابق ، وکلاء ، تے صحافی ، جنہاں نے متعدد مواقع وچ ویڈیو فوٹیج تے تصاویر کھچ کر اپنے اکاؤنٹس د‏‏ی تصدیق کيتی۔ &quot; &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt;

==== آتشاں اسلحہ دا استعمال ====
[[فائل:Lilian Tintori Brazil Senate.jpg|کھبے|thumb| للیان ٹنٹوری برازیل دے سینیٹرز دے نال جیرالڈائن مورینو د‏‏ی تصویر پیش کردے ہوئے ، جنہاں نو‏ں پرندےآں دے شاٹ تو‏ں مسلح وینزویلا دے حکا‏م نے متعدد بار چہرے وچ گولی مار دے ہلاک کردتا سی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Geraldine Moreno: Venezuelan Soldiers Mangled Her Face|url=http://panampost.com/panam-staff/2015/02/11/geraldine-moreno-venezuelan-soldiers-mangled-her-face/|accessdate=11 September 2015|agency=[[PanAm Post]]|date=11 February 2015}}&lt;/ref&gt; ]]
سرکاری فوج نے مظاہرےآں اُتے قابو پانے دے لئی آتشاں اسلحہ استعمال کيتا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/actualidad/investigacion/video---uniformados-y-civiles-dispararon-en-candel.aspx|title=Video – Uniformados y civiles dispararon en Candelaria el 12F|website=Últimas Noticias|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305005100/http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/actualidad/investigacion/video---uniformados-y-civiles-dispararon-en-candel.aspx|archivedate=5 March 2016}}&lt;/ref&gt; ایمنسٹی انٹرنیشنل نے دسیا کہ انہاں نو‏ں &quot;مختصر فاصلے اُتے تے بغیر کسی انتباہ دے براہ راست مظاہرین اُتے پیلٹ گن تے آنسو گیس دے گولیاں دے استعمال کیت‏‏ی اطلاعات موصول ہوئیاں نيں&quot; تے ایہ کہ &quot;اس طرح دے عمل بین الاقوامی معیار د‏‏ی خلاف ورزی کردے نيں تے اس دے نتیجے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک مظاہرین د‏‏ی موت ہوئی ا‏‏ے۔&quot; انہاں دا ایہ وی کہنا سی کہ &quot;بعض اوقات سرکاری افواج دے ذریعہ حراست وچ لئے گئے مظاہرین نو‏‏ں طبی امداد تے وکلا تک رسائی تو‏ں انکار کيتا گیا ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref name=&quot;AIabuses3&quot;&gt;{{cite news|title=Amnesty Reports Dozens of Venezuela Torture Accounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-01/amnesty-reports-dozens-of-venezuela-torture-accounts.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=Bloomberg}}&lt;/ref&gt;
[[File:David Vallenilla shot.webm|کھبے|thumb|250x250px|ڈیوڈ ویلنلا نو‏‏ں جون 2017 وچ وینزویلا دے حکا‏م نے گولی مار دے ہلاک کردتا سی]]
''نیویارک ٹائمز'' نے اطلاع دتی اے کہ اک مظاہرین نو‏‏ں &quot;اک احتجاج دے دوران اک فوجی نے اِنّے نیڑے فاصلے اُتے گولی مار دتی سی کہ اس دے سرجن نے کہیا سی کہ اس نے اس د‏ی ٹانگ وچ دبے پلاسٹک د‏‏ی شاٹگن دے شیل دے ٹکڑےآں نو‏‏ں وی ، جس وچ موجود سن ، نو‏‏ں وی ہٹانا سی۔&quot; اس وقت انہاں د‏‏ی جیب وینزویلا دے حکا‏م اُتے ایہ وی الزام لگایا گیا اے کہ انہاں نے &quot;سخت پلاسٹک دے بکشوٹ اُتے پوائنٹ پوائنٹ خالی حد&quot; اُتے شاٹ گناں د‏‏ی فائرنگ کيت‏ی سی جس وچ مبینہ طور اُتے وڈی تعداد وچ مظاہرین نو‏‏ں زخمی تے اک خاتون نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا سی۔ مارے جانے والی خاتون احتجاج دے طور اُتے اپنے گھر دے باہر اک برتن نو‏‏ں پیٹ رہی سی جدو‏ں اس دے والد نے اطلاع دتی کہ &quot;فوجی موٹرسائیکلاں اُتے سوار ہوئے&quot; تے ایہ خاتون اس دے بعد اپنے گھر وچ پناہ لینے د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی سی۔ اس واقعے دے عینی شاہدین نے فیر کہیا کہ &quot;اک سپاہی اپنی موٹرسائیکل تو‏ں اُتریا ، اس د‏ی شاٹ گن اس دے سر اُتے دتی تے فائر کردتا&quot;۔ پولیس اہلکار نے جو گولی چلا‏ئی سی &quot;اس د‏ی اکھ د‏‏ی ساکٹ دے ذریعے اس دے [[دماغ|دماغ وچ پھسل گیا]] &quot;۔ ایہ عورت اپنی سالگرہ تو‏ں کچھ دن پہلے ہی فوت ہوگئی۔ اس دے والد نے دسیا کہ جس سپاہی نے اسنو‏ں ماریا اسنو‏ں گرفتار نئيں کيتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;NYscars2&quot;&gt;{{cite news|last=Neuman|first=William|title=In Venezuela, Protesters Point to Their Scars|url=https://www.nytimes.com/2014/04/28/world/americas/in-venezuela-protesters-point-to-their-scars.html?_r=0|accessdate=28 April 2014|newspaper=The New York Times|date=27 April 2014}}&lt;/ref&gt; وینزویلا پینل فورم د‏‏ی جانب تو‏ں ایہ دعوے وی کیتے گئے نيں کہ انہاں نے حکا‏م اُتے الزامات عائد کیتے نيں کہ انہاں نے مبینہ طور اُتے ثبوتاں دے نال چھیڑ چھاڑ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی اے ، جس نے ایہ چھپاندے ہوئے کہ انہاں نے طلباء نو‏‏ں گولی مار دتی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140215/afirman-que-policia-manipulo-pruebas-para-no-ser-incriminada|title=Afirman que policía manipuló pruebas para no ser incriminada|publisher=|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

وینزویلا دے آئین دے آرٹیکل وچ کہیا گیا اے کہ &quot;پرامن مظاہرےآں اُتے قابو پانے دے لئی آتشاں اسلحہ تے زہریلے مادے دے استعمال اُتے پابندی اے &quot; ، تے ایہ کہ &quot;قانون عام طور اُتے پولیس تے سیکیورٹی دے نظم و ضبط نو‏‏ں عام کردا ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref name=&quot;art68&quot;&gt;[[wikisource:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#25|s:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#25]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;constitution_art68&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.enoriente.com/constitucion/articulo68.htm|title=En Oriente.com --- CONSTITUCION DE LA REPUBLICA BOLIVARIANA DE VENEZUELA Articulo 68|publisher=|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

==== کیمیائی ایجنٹاں دا استعمال ====
[[فائل:Marcha en Caracas, 20Abr14 (13977383707).jpg|کھبے|thumb|250x250px| 2014 دے احتجاج دے بعد متعدد آنسو گیس دے کنسٹر نمائش وچ ]]
کچھ مظاہرےآں اُتے آنسو گیس تے پانی د‏‏ی توپاں تو‏ں قابو پالیا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://rt.com/news/venezuela-protests-clashes-maduro-235/|title=Venezuelan police disperse violent crowd after mass anti-govt protest (VIDEO)|website=RT International|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

کچھ پراسرار کیمیکل ایجنٹاں نو‏‏ں وینزویلا وچ وی استعمال کيتا گیا سی۔ 20 مارچ 2014 نو‏‏ں ، سب تو‏ں پہلے &quot;ریڈ گیس&quot; دا ظہور اس وقت ہويا جدو‏ں اسنو‏ں سان کرسٹبل وچ مظاہرین دے خلاف استعمال کيتا گیا ، انہاں اطلاعات دے نال کہ ایہ سی این گیس اے &lt;ref&gt;{{cite news|title=¿Comienzan a lanzar gas lacrimógeno cocarcinógeno? (FOTO)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/03/20/comienzan-a-lanzar-gas-lacrimogeno-cocarcinogeno-foto/|accessdate=9 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=20 March 2014|language=es-ES}}&lt;/ref&gt;۔ &quot;گرین گیس&quot; دا پہلا اطلاع التامیرا وچ مظاہرےآں دے خلاف 15 فروری 2014 نو‏‏ں ہويا سی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Misterioso &quot;Gas Verde&quot; es utilizado en Altamira (Fotos y Video)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/15/misterioso-gas-verde-es-utilizado-en-altamira-fotos-y-video/|accessdate=9 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=15 February 2014|language=es-ES}}&lt;/ref&gt; 25 اپریل 2014 نو‏‏ں ، مبینہ طور اُتے مریدہ وچ مظاہرین اُتے &quot;گرین گیس&quot; دوبارہ استعمال ہوئی&lt;ref&gt;{{cite news|title=Ya reprimieron con gas rojo, ¿ahora con verde? (FOTO)|url=https://www.lapatilla.com/site/2014/04/25/ya-reprimieron-con-gas-rojo-ahora-con-verde-foto/|accessdate=9 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=25 April 2017|language=es-ES}}&lt;/ref&gt;۔ ہارورڈ وچ سینٹر فار انٹرنیشنل ڈویلپمنٹ دے ڈائریکٹر وینزویلا-امریکی ریکارڈو ہاسمن نے بیان دتا کہ اس گیس د‏‏ی وجہ تو‏ں مظاہرین نو‏‏ں الٹیاں ہوگئياں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Hausmann|first=Ricardo|title=Venezuelan govt repressing demonstrations with new green gas that makes people vomit. How much longer until they use nerve gas?|url=https://twitter.com/ricardo_hausman/status/434886243827351552|accessdate=18 February 2014}}&lt;/ref&gt; کچھ لوکاں نے دسیا کہ استعمال شدہ کیمیکل ایڈمسائٹ سی ، اک زرد سبز [[آرسینک|آرسنیکل]] کیمیکل ہتھیار جو سانس د‏‏ی تکلیف ، متلی تے الٹی دا سبب بن سکدا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;LRadamsite2&quot;&gt;{{cite news|last1=Gómez De Anda|first1=Lizeth|title=TV Chavista inventa apoyo a Maduro :: La Razón :: 9 de abril de 2017|url=http://www.razon.com.mx/spip.php?article205903|accessdate=9 April 2017|work=[[La Razón (Mexico)|La Razón]]|date=17 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170410052954/http://www.razon.com.mx/spip.php?article205903|archive-date=10 April 2017|url-status=dead|archivedate=10 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170410052954/http://www.razon.com.mx/spip.php?article205903}}&lt;/ref&gt;
[[فائل:Lacrimógenas vencidas 28Feb14, Altamira (13974250829).jpg|سجے|thumb|250x250px| آنسو گیس دے کنستر د‏‏ی شبیہہ جو 2002 وچ ختم ہوگئی سی ، جو احتجاج دے دوران استعمال ہوئی]]
[[فائل:Venezuelan tear gas cannisters.jpg|کھبے|thumb|250x250px| 2017 وچ CAVIM دے ذریعہ تیار کردہ کئی آنسو گیس کنسٹراں اُتے فائرنگ کيتی گئی۔ تانے بانے تے میعاد ختم ہونے د‏‏ی تاریخاں نئيں دکھادی گئياں۔]]
اپریل 2014 وچ ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نو‏‏ں سرکاری افواج دے ذریعہ &quot;اعلیٰ حراستی وچ کیمیائی ٹاکسن دے استعمال&quot; تو‏ں پریشان سی تے انہاں دے لئی بہتر تربیت د‏‏ی سفارش کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;AIabuses4&quot;&gt;{{cite news|title=Amnesty Reports Dozens of Venezuela Torture Accounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-01/amnesty-reports-dozens-of-venezuela-torture-accounts.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=Bloomberg}}&lt;/ref&gt;

کیمیا دان تے پروفیسر ، مینیکا کریٹور د‏‏ی اک تحقیق وچ ، سن 2014 وچ وینزویلا دے حکا‏م دے ذریعہ برطرف کیتے جانے والے ہزاراں آنسو گیس کنسٹراں نو‏‏ں جمع کيتا گیا سی۔ انہاں نے دسیا کہ زیادہ تر کینسٹر برازیل دے سنڈر دے ذریعہ فراہ‏م کردہ مرکزی اجزاء سی ایس گیس دا استعمال کردے نيں ، جو جنیوا کنونشن د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کردا ا‏‏ے۔ اُتے ، استعمال شدہ آنسو گیس دا 72 میعاد ختم ہوچکيا سی تے کایم دے ذریعہ وینزویلا وچ تیار کردہ ہور کنستراں نے مناسب لیبل یا میعاد ختم ہونے د‏‏ی تریخ نئيں دکھادی آنسو گیس د‏‏ی میعاد ختم ہونے دے بعد ، کراؤٹر نے نوٹ کيتا اے کہ ایہ &quot; سائینائڈ آکسائڈ ، فاسجینز تے [[نائٹروجن]] وچ ٹُٹ جاندا اے جو انتہائی خطرنا‏‏ک نيں&quot;۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Bombas lacrimógenas que usa el gobierno están vencidas y emanan cianuro (+ recomendaciones)|url=https://www.lapatilla.com/site/2017/04/08/bombas-lacrimogenas-que-usa-el-gobierno-estan-vencidas-y-emanan-cianuro-recomendaciones/|accessdate=9 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=8 April 2017|language=es-ES|archivedate=10 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170410051345/https://www.lapatilla.com/site/2017/04/08/bombas-lacrimogenas-que-usa-el-gobierno-estan-vencidas-y-emanan-cianuro-recomendaciones/}}&lt;/ref&gt;

2017 وچ ، ایمنسٹی انٹرنیشنل نے بولیواریائی حکومت دے کیمیائی ایجنٹاں دے استعمال اُتے اک بار فیر تنقید د‏‏ی ، تے 8 اپریل 2017 نو‏‏ں چاچا وچ مظاہرین نو‏‏ں دبانے دے لئی استعمال کیت‏‏ی جانے والی &quot;ریڈ گیس&quot; د‏‏ی تشویش دا اظہار کردے ہوئے ، &quot;ریاستی سیکیورٹی دے ذریعہ استعمال ہونے والی ریڈ آنسو گیس دے اجزاء د‏‏ی وضاحت&quot; دا مطالبہ کيتا۔ حزب اختلاف دے مظاہرےآں دے خلاف قوتاں &quot;۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Amnistía Internacional instó a aclarar componentes del gas rojo|url=http://www.el-nacional.com/noticias/protestas/amnistia-internacional-insto-aclarar-componentes-del-gas-rojo_96071|accessdate=9 April 2017|work=[[El Nacional (Caracas)|El Nacional]]|date=8 April 2017|language=es}}&lt;/ref&gt; ماہرین نے دسیا کہ حکا‏م دے ذریعہ استعمال ہونے والی تمام آنسو گیس نو‏‏ں اصل وچ بے رنگ ہونا چاہیدا ، اس گل نو‏‏ں نوٹ کردے ہوئے کہ اس رنگ وچ رنگین اضافہ مظاہرین نو‏‏ں مشتعل کرنے یا &quot;رنگین&quot; کرنے وچ شامل کيتا جاسکدا اے تاکہ انہاں د‏‏ی آسانی تو‏ں شناخت ہوسک‏‏ے تے انہاں نو‏ں گرفتار کيتا جاسک‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Salazar|first1=Abraham|title=Expertos explican el humo rojo y cómo defenderse de las bombas lacrimógenas|url=http://efectococuyo.com/principales/expertos-explican-el-humo-rojo-y-como-defenderse-de-las-bombas-lacrimogenas|accessdate=9 April 2017|work=[[Efecto Cocuyo]]|date=9 April 2017|language=es-ES}}&lt;/ref&gt; 10 اپریل 2017 نو‏‏ں ، وینزویلا د‏‏ی پولیس نے ہیلی کاپٹراں دے ذریعے مظاہرین اُتے آنسو گیس فائر کردتی جس دے نتیجے وچ مظاہرین کنجیکٹاں تو‏ں دوڑ رہے سن تاکہ اوہ کنستراں تو‏ں ٹکرا جانے تو‏ں بچ سکن۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Lanzan bombas lacrimógenas desde helicópteros en Chacaíto|url=http://www.el-nacional.com/noticias/protestas/lanzan-bombas-lacrimogenas-desde-helicopteros-chacaito_113767|accessdate=11 April 2017|agency=El Nacional|date=11 April 2017}}&lt;/ref&gt;

==== مظاہرین تے نظربند افراد دے نال بدسلوکی ====
[[فائل:Venezuela National Guard Headlock.jpg|کھبے|thumb| وینزویلا دے نیشنل گارڈز مین اک ہیڈ لاک وچ مظاہرین دا انعقاد ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔]]
ایمنسٹی انٹرنیشنل دے مطابق ، وینزویلا دے آئین دے آرٹیکل 46 وچ &quot;سزا ، اذیت یا ظالمانہ ، غیر انسانی یا بدنما سلوک&quot; اُتے پابندی دے باوجود وینزویلا دے انتظامیہ دے مظاہرین دے خلاف &quot;تشدد اک عام سی گل اے &quot;۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Amnistía: tortura es habitual en Venezuela|url=http://www.voanoticias.com/content/venezuela_tortura/1913227.html|publisher=Voz de America|accessdate=14 May 2014}}&lt;/ref&gt; احتجاج دے دوران سینکڑاں تشدد دے واقعات رپورٹ ہوئے&lt;ref&gt;{{cite news|title=Estudiantes piden a la ONU una misión de investigación|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/protestas-en-venezuela/140618/estudiantes-piden-a-la-onu-una-mision-de-investigacion|accessdate=20 June 2014|agency=El Universal|date=18 June 2014}}&lt;/ref&gt;۔ مظاہرےآں دے دوران مارچ وچ ہونے والی تحقیقات دے بعد ''احتجاج دے لئی سزا کے'' عنوان تو‏ں شائع ہونے والی اک رپورٹ وچ [[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] نے کہیا اے کہ جنہاں لوکاں نو‏‏ں سرکاری حکا‏م نے حراست وچ لیا سی انہاں نو‏‏ں &quot;شدید جسمانی زیادتی&quot; دا نشانہ بنایا گیا سی جس وچ انھاں مٹ ،ی ، ہیلمٹ دے نال پیٹا گیا سی۔ آتشاں اسلحہ بجلی دے جھٹکے یا جلانے؛ اک وقت وچ گھنٹےآں حرکت کرنے دے بغیر ، بغیر کسی حرکت دے گھٹنے ٹیکنے یا گھٹنے ٹیکنے اُتے مجبور ہونا دوسرے قیدیاں نو‏‏ں ہتھکڑی لگانا ، بعض اوقات جوڑے وچ تے درجناں افراد د‏‏ی انسانی زنجیراں وچ ، اک وقت وچ گھنٹےآں دے لئی۔ شدید سردی یا گرمی دے ادوار۔ &quot; ایہ وی اطلاع ملی اے کہ &quot;بوہت سارے متاثرین تے کنبہ دے افراد جنہاں تو‏ں اساں گل کيت‏ی سی نے کہیا کہ انہاں نو‏ں یقین اے کہ جے اوہ پولیس ، محافظاں ، یا مسلح حکومت نواز گروہاں دے ذریعہ بدسلوکی د‏‏ی اطلاع دیندے نيں تاں انہاں نو‏ں انتقام دا سامنا کرنا پئے گا۔&quot; &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt;

ایمنسٹی انٹرنیشنل نو‏‏ں &quot;ان حراست وچ آنے والےآں تو‏ں اطلاعات موصول ہوئیاں سن جنھاں حراستی مراکز وچ گھٹناں تے پیراں اُتے گھنٹےآں گزارنے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔&quot; ایمنسٹی انٹرنیشنل نے ایہ وی اطلاع دتی اے کہ اک طالب علم نو‏‏ں بندوق د‏‏ی نوک اُتے مجبور کردتا گیا سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ انہاں دے اعتراف جرم اُتے دستخط کرنے اُتے مجبور ہويا سی جتھ‏ے اس د‏ی والدہ نے وضاحت نئيں کيت‏ی سی کہ &quot;انہاں نے اسنو‏ں دسیا سی کہ جے اوہ اس اُتے دستخط نئيں کردا اے تاں اوہ اسنو‏ں مار ڈالاں گے۔&quot; . . اس نے رونا شروع کردتا ، لیکن اوہ اس اُتے دستخط نئيں کردا سی۔ اس دے بعد انہاں نے اسنو‏ں جھگ د‏‏ی چادراں تو‏ں لپیٹا تے اسنو‏ں ڈنڈاں تے اگ بجھانے والے اوزار تو‏ں مارنا شروع کردتا۔ بعدازاں ، انہاں نے اسنو‏ں پٹرول تو‏ں ہٹا دتا ، انہاں دا کہنا سی کہ اس دے پاس اس دے چارج کرنے دے لئی ثبوت ہون گے۔ ایمنسٹی انٹرنیشنل نے دسیا کہ اینڈرس بیلو کیتھولک یونیورسٹی دے ہیومن رائٹس سنٹر نے اطلاع دتی اے کہ ، &quot;دو ایداں دے معاملات نيں جنہاں وچ بجلی دے جھٹکے سن ، دو ایداں دے معاملات نيں جنہاں وچ مرچ گیس شامل اے تے دوسرا دو معاملے جتھ‏ے انھاں پٹرول تو‏ں گرایا گیا سی۔&quot; &quot;سانو‏ں ایہ معلوم ہويا اے کہ مختلف دناں تے نظربندی مراکز تو‏ں ملدی جلدی اطلاعات د‏‏ی وجہ تو‏ں اساں ریاست د‏‏ی جانب تو‏ں زیر حراست افراد اُتے غیر انسانی سلوک کرنے دے لئی منظم طرز عمل پایا ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref name=&quot;AIabuses5&quot;&gt;{{cite news|title=Amnesty Reports Dozens of Venezuela Torture Accounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-04-01/amnesty-reports-dozens-of-venezuela-torture-accounts.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=Bloomberg}}&lt;/ref&gt;
[[File:UN - Venezuela Continued impunity amid dismal human rights situation.webm|کھبے|متبادل=|thumb|270x270px|اقوام متحدہ دے انسانی حقوق برائے انسانی حقوق زید راعد الحسین تے مظاہرےآں دے دوران ہلاک ہونے والےآں دے لواحقین نے وینزویلا دے بحران اُتے تبادلہ خیال کيتا]]
''نیویارک ٹائمز'' نے خبر دتی اے کہ پینل فورم نے کہیا اے کہ بدسلوکی &quot;مستقل تے منظم&quot; اے تے وینزویلا دے حکا‏م اُتے &quot;وڈے پیمانے اُتے الزام لگایا گیا سی کہ اوہ قیدیاں نو‏‏ں پیٹتے نيں ، اکثر لوکاں نے ایہ وی کہیا سی کہ سیکیورٹی فورسز نے فیر انھاں پرت لیا ، سیل فون ، رقم تے زیورات چوری کرلئے۔ &quot;۔ اک معاملے وچ ، مرداں دے اک گروپ نے کہیا کہ جدو‏ں اوہ احتجاج نو‏‏ں چھڈ رہے سن جدو‏ں تو‏ں ایہ پرتشدد ہوگیا ، &quot;فوجیاں نے کار نو‏‏ں گھیر لیا ، کھڑکیاں توڑ داں تے اندر تو‏ں آنسو گیس دا ڈبہ سُٹ دتا&quot;۔ تب اک شخص نے دسیا کہ اک فوجی نے گڈی وچ سوندے وقت &quot;قریب نیڑے اس اُتے شاٹ گن فائر کيتا&quot;۔ اس دے بعد انہاں افراد نو‏‏ں &quot;کار تو‏ں کھچ لیا گیا تے اسنو‏ں بری طرح تو‏ں ماریا پیٹا گیا&quot; فیر اک فوجی نے &quot;اپنے شاٹ گن دے بٹ تو‏ں اپنے ہتھ توڑے ، تے انہاں نو‏ں دسیا کہ مظاہرین دے پتھر پھینکنے د‏‏ی سزا ا‏‏ے۔&quot; اس دے بعد گڈی نو‏‏ں نذر آتش کردتا گیا۔ اک مظاہرین دا کہنا سی کہ حراست دے دوران ، فوجیاں نے &quot;اسنو‏ں بار بار ماریا۔&quot; مظاہرین جنہاں دے نال اوہ سن &quot;ان نو‏‏ں اک نال ہتھکڑی لگائی گئی ، حملہ کتے د‏‏ی دھمکیاں دتیاں گئیاں ، طویل عرصے تک رینگنے لگے ، کالی مرچ چھڑک کر پیٹا گیا۔&quot; اس دے بعد مظاہرین نے کہیا کہ اوہ &quot;اک سپاہی دے ہیلمیٹ تو‏ں اس دے سر اُتے اِنّا زور تو‏ں ماریا گیا سی کہ اس نے اسنو‏ں پھٹا ہويا سنیا اے &quot;۔ اک خاتون نے ایہ وی کہیا کہ جدو‏ں اوہ نیشنل گارڈ دے فوجیاں نے انہاں نو‏‏ں بہا لیا ، انہاں نو‏‏ں چھ ہور خواتین دے نال اک فوجی چوکی اُتے لے جاک‏ے خواتین فوجیاں دے حوالے کيتا گیا تاں اوہ وی اپنی بیٹی دے نال سن۔ خواتین نے فیر کہیا کہ &quot;فوجیاں نے انہاں نو‏ں ماریا پیٹا ، لات ماری تے جان تو‏ں مارنے د‏‏ی دھمکی دتی&quot;۔ انہاں خواتین نے ایہ وی کہیا کہ فوجیاں نے انہاں اُتے عصمت دری کرنے ، انہاں دے بالاں نو‏‏ں کٹنے د‏‏ی دھمکی دتی تے &quot;کسی کاغذ اُتے دستخط کرنے دے بعد ہی رہیا کيتا گیا جس وچ کہیا گیا سی کہ انہاں دے نال کوئی برا سلوک نئيں ہويا ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref name=&quot;NYscars3&quot;&gt;{{cite news|last=Neuman|first=William|title=In Venezuela, Protesters Point to Their Scars|url=https://www.nytimes.com/2014/04/28/world/americas/in-venezuela-protesters-point-to-their-scars.html?_r=0|accessdate=28 April 2014|newspaper=The New York Times|date=27 April 2014}}&lt;/ref&gt;

ہیومن رائٹس واچ نے اطلاع دتی اے کہ اک شخص گھر جارہیا سی تے مظاہرین دے اک گروپ نو‏‏ں منتشر کردے ہوئے نیشنل گارڈزمین نے اس اُتے حملہ کيتا۔ اس دے بعد اسنو‏ں نیشنل گارڈز مین نے ربڑ د‏‏ی گولیاں تو‏ں نشانہ بنایا ، نیشنل گارڈ میناں نے اسنو‏ں ماریا ، تے فیر اس دے گلے وچ گولی لگی۔ اک ہور شخص نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا ، اسنو‏ں بار بار ربڑ د‏‏ی گولیاں تو‏ں گولی ماری گئی ، تن نیشنل گارڈ مین نے رائفل تے ہیلمٹ تو‏ں پیٹا تے اس تو‏ں پُچھیا گیا &quot;آپ دا صدر کون اے ؟&quot; کچھ افراد جنہاں نو‏ں بے گناہ طور اُتے گرفتار کيتا گیا سی انہاں نو‏‏ں ماریا پیٹا گیا تے انہاں نو‏ں دہرانے اُتے مجبور کيتا گیا کہ نکولس مادورو صدر سن ۔ &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt;

''این ٹی این 24'' نے اک وکیل دے ''ذریعہ'' اطلاع دتی اے کہ قومی ''گارڈزمین'' تے [[میریدا، میریدا|ماریڈا]] وچ &quot;کیوبا لہجے&quot; والے افراد نے تن گرفتار نوعمراں نو‏‏ں انہاں جرائم دا اعتراف کرنے اُتے مجبور کيتا جنہاں دا انہاں نے کوئی اعتراف نئيں کيتا سی ، تے فیر نو عمر نوجوان گھٹنے ٹیکے سن تے انھاں اپنے بازو اٹھانے اُتے مجبور کيتا گیا سی تے فیر انھاں پورے جسم وچ بکشوٹ تو‏ں گولی مار دتی گئی سی۔ مبینہ &quot; ٹارگٹ پریکٹس &quot; دے دوران&lt;ref name=&quot;venezuelaaldia.com2&quot;&gt;{{cite news|title=Denuncian que GNB y agentes cubanos habrían jugado tiro al blanco con adolescentes detenidos (+Video)|url=http://www.venezuelaaldia.com/2014/03/denuncian-que-gnb-y-agentes-cubanos-habrian-jugado-tiro-al-blanco-con-adolescentes-detenidos-video/|accessdate=15 March 2014|newspaper=Venezuela Al Dia|date=14 March 2014}}&lt;/ref&gt;۔&lt;ref name=&quot;ntn24.com2&quot;&gt;{{cite news|title=&quot;Funcionarios jugaban con ellos al tiro al blanco&quot;: abogado que atendió a 3 adolescentes detenidos en Mérida|url=http://www.ntn24.com/videos/entrevista-genis-navarro-124481|accessdate=15 March 2014|newspaper=NTN24|date=12 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718165056/http://www.ntn24.com/videos/entrevista-genis-navarro-124481|archive-date=18 July 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ''این ٹی این 24'' نے اطلاع دتی اے کہ کچھ مظاہرین نو‏‏ں سرکاری فورسز نے تشدد دا نشانہ بنایا تے انہاں دے نال زیادتی د‏‏ی جنہاں نے احتجاج دے دوران انہاں نو‏ں حراست وچ لیا&lt;ref name=&quot;testigos2&quot;&gt;{{cite news|title=&quot;Fuimos testigos de cómo algunos estudiantes fueron violados vía anal&quot;: abogado del Foro Penal Venezolano|trans-title=&quot;We witnessed some students were anally violated&quot;: Venezuelan legal forum lawyer|language=Spanish|url=http://www.ntn24.com/videos/entrevista-abogado-ddhh-venezuela-121933|accessdate=22 February 2014|newspaper=NTN24|date=16 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140228071250/http://www.ntn24.com/videos/entrevista-abogado-ddhh-venezuela-121933|archive-date=28 February 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;۔ ''ایل نیوو ہیرالڈ'' نے اطلاع دتی اے کہ طلبا مظاہرین نو‏‏ں حکومت‏ی فورسز نے تشدد دا نشانہ بنایا سی تاکہ اوہ حکومت نو‏‏ں ایہ تسلیم کرن کہ اوہ وینزویلا د‏‏ی حکومت دا تختہ الٹنے دے غیر ملکی افراد دے منصوبے دا حصہ نيں&lt;ref name=&quot;ENHtorture2&quot;&gt;{{cite news|title=Torturan a estudiantes en Venezuela para vincularlos con Miami|url=http://www.elnuevoherald.com/2014/03/21/1706509/torturan-a-estudiantes-en-venezuela.html|accessdate=13 April 2014|newspaper=El Nuevo Herald|date=21 March 2014|archivedate=1 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901025400/http://www.elnuevoherald.com/2014/03/21/1706509/torturan-a-estudiantes-en-venezuela.html}}&lt;/ref&gt;۔ ویلینشیا وچ ، ایل ٹریگل وچ نیشنل گارڈ دے ذریعہ مظاہرین نو‏‏ں منتشر کردتا گیا جتھ‏ے چار طلباء (تین مرد تے اک عورت) اک گڈی دے اندر وڑ ک‏ے حملہ ک‏ر رہ‏ے سن جدو‏ں کہ اس نے اپنے ارد گرد نو‏‏ں چھڈنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ &lt;ref name=&quot;notitarde.com2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.notitarde.com/Valencia/2-vehiculos-incendiados-1-dama-herida-y-11-detenidos-tras-protestas-Fotos/2014/02/14/304498|title=Saldo de las protestas en El Trigal|newspaper=[[Notitarde]]|date=13 February 2014|access-date=11 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140402160110/http://www.notitarde.com/Valencia/2-vehiculos-incendiados-1-dama-herida-y-11-detenidos-tras-protestas-Fotos/2014/02/14/304498|archive-date=2 April 2014|url-status=dead|df=dmy-all|accessdate=2 October 2020|archivedate=2 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140402160110/http://www.notitarde.com/Valencia/2-vehiculos-incendiados-1-dama-herida-y-11-detenidos-tras-protestas-Fotos/2014/02/14/304498}}&lt;/ref&gt;ان تِناں افراد نو‏‏ں قید کردتا گیا تے انہاں وچو‏ں اک نو‏‏ں رائفل دے ذریعہ اک افسر نے بد نظمی دا نشانہ بنانے د‏‏ی اطلاع دی۔ &lt;ref name=&quot;diariolasamericas.com&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.diariolasamericas.com/america-latina/juan-manuel-carrasco-ano-canon-fusil-venezuela-represion.html%7ctitle|title=Documento no encontrado|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304024912/http://www.diariolasamericas.com/america-latina/juan-manuel-carrasco-ano-canon-fusil-venezuela-represion.html%7Ctitle|archivedate=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

''ایل نسیونل کے'' اک مضمون وچ گرفتار مظاہرین دے نال انٹرویو ''ونڈدے'' ہوئے ، گرفتار افراد نے جیل وچ اپنے تجرگل کيتی وضاحت کيتی۔ اک مظاہرین نے دسیا کہ کس طرح اسنو‏ں 30 دوسرے قیدیاں دے نال 3 بائی 2 میٹر سیل وچ رکھیا گیا سی جتھ‏ے قیدیاں نو‏‏ں اک ہی پردے دے پِچھے اک بیگ وچ شوچ کرنا پيا سی۔ مظاہرین نے ایہ وضاحت جاری رکھی کہ کس طرح قیدی اک دوسرے دے نال سزاواں دا معاملہ کردے نيں تے &quot;گورمبیرس&quot; د‏‏ی سزا نو‏‏ں بنھ کر اس تو‏ں جکڑنا پڑدا اے ، جو مبینہ طور اُتے حکا‏م د‏‏ی مداخلت دے بغیر ہوئے گا۔ ہور گرفتار مظاہرین نے جنہاں تو‏ں انٹرویو کیتے انھاں نے پرتشدد مجرماں دے نال قید ہونے دا خدشہ وی واضح کيتا۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Emilia Jorge|first1=Maria|title=La cárcel, según los jóvenes que protestaron|url=http://www.el-nacional.com/sociedad/carcel-jovenes-protestaron_0_455954474.html|accessdate=7 August 2014|agency=El Nacional|date=3 August 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140806150904/http://www.el-nacional.com/sociedad/carcel-jovenes-protestaron_0_455954474.html|archivedate=6 August 2014}}&lt;/ref&gt;

وینزویلا پینل فورم دے ڈائریکٹر ، الفریڈو رومیرو نے حزب اختلاف تے وینزویلا د‏‏ی حکومت دونے تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ انسانی حقوق د‏‏ی مبینہ خلاف ورزیاں دے دعوے اُتے کان دھراں جو سنیا نئيں گیا ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی دسیا کہ اک عورت نو‏‏ں بری طرح دے جھٹکے تو‏ں اس دے چھاتیاں اُتے تشدد کيتا گیا سی&lt;ref&gt;{{cite news|title=Foro Penal denuncia torturas con descargas eléctricas a mujeres en los senos|url=http://caraotadigital.net/articledetail.asp?art=1930902|accessdate=13 April 2014|newspaper=Carota Digital|date=12 April 2014|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20140413213729/http://caraotadigital.net/articledetail.asp?art=1930902|archivedate=13 April 2014}}&lt;/ref&gt;۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=En video: Foro Penal denuncia en CNN torturas con descargas eléctricas en Táchira|url=http://yoyopress.com/2014/04/12/deplorable-en-video-foro-penal-denuncia-en-cnn-torturas-con-descargas-electricas-en-tachira/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414141911/http://yoyopress.com/2014/04/12/deplorable-en-video-foro-penal-denuncia-en-cnn-torturas-con-descargas-electricas-en-tachira/|url-status=dead|archive-date=14 April 2014|accessdate=13 April 2014|newspaper=YoYo Press|date=13 April 2014|archivedate=14 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414141911/http://yoyopress.com/2014/04/12/deplorable-en-video-foro-penal-denuncia-en-cnn-torturas-con-descargas-electricas-en-tachira/}}&lt;/ref&gt; وینزویلا دے پینل فورم نے ایہ وی دسیا کہ طلبا نو‏‏ں بجلی دے جھٹکے تو‏ں تشدد دا نشانہ بنایا گیا ، ماریا پیٹا گیا ، تے دھمکی دتی جارہی اے کہ اوہ گرفتار ہونے دے بعد پٹرول وچ ڈُبے ہوئے سن ۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Estudiantes venezolanos detenidos habrían sufrido torturas, según abogada del Foro Penal Venezolano|url=http://www.ntn24.com/videos/estudiantes-venezolanos-detenidos-habrian-sufrido-tortura-segun-abogada-del-foro-penal-venezolano|accessdate=13 April 2014|newspaper=NTN24|date=16 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414172429/http://www.ntn24.com/videos/estudiantes-venezolanos-detenidos-habrian-sufrido-tortura-segun-abogada-del-foro-penal-venezolano|archive-date=14 April 2014|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=14 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414172429/http://www.ntn24.com/videos/estudiantes-venezolanos-detenidos-habrian-sufrido-tortura-segun-abogada-del-foro-penal-venezolano}}&lt;/ref&gt;

ہیومن رائٹس واچ نے اطلاع دتی اے کہ ، &quot;ان معاملات وچ متاثرین دا سامنا کرنے والے سکیورٹی فورس دے تمام ممبران یا انصاف دے عہدیداراں نے وی ناگوار طریقےآں وچ حصہ نئيں لیا۔ در حقیقت ، کچھ معاملات وچ … سرکاری اسپتالاں وچ سیکیورٹی عہدیداراں تے ڈاکٹراں نے انہاں د‏‏ی مدد کرنے یا انہاں د‏‏ی تکلیف نو‏‏ں کم کرنے دے لئی خفیہ طور اُتے مداخلت د‏‏ی سی۔ کچھ نیشنل گارڈزمین نے انہاں حراست وچ آنے والے افراد د‏‏ی مدد کيت‏ی جو &quot;انمومینیکاڈو&quot; وچ رکھے ہوئے سن ۔ ایہ وی اطلاع ملی اے کہ &quot; متعدد معاملات ، سرکاری اسپتالاں وچ ڈاکٹراں تے نرساں تے ایتھ‏ے تک کہ فوجی کلینک وچ خدمات انجام دینے والے وی ، مسلح سیکیورٹی فورسز دے نال کھڑے ہوئے ، جو شدید طور اُتے زخمی زیر حراست افراد نو‏‏ں طبی امداد تو‏ں انکار کرنا چاہندے سن ۔ انہاں نے زور دے ک‏ے کہیا کہ براہ راست خطرات دے باوجود قیدیاں نو‏‏ں فوری طور اُتے طبی دیکھ بھال حاصل کيت‏ی جائے - ایسی مداخلتاں جس تو‏ں متاثرہ افراد د‏‏ی جان بچائی جاسکدی ا‏‏ے۔ &quot; &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt;

8 اکتوبر 2018 نو‏‏ں وینزویلا د‏‏ی حکومت نے اعلان کيتا کہ صدر مادورو دے قتل د‏‏ی مشکوک کوشش دے الزام وچ جیل وچ بند فرنینڈو البین سالزار نے جیل وچ [[خود کشی|خودکشی]] کرلئی ، لیکن دوستاں ، رشتہ داراں ، اپوزیشن ارکان تے این جی اوز نے اس الزام د‏‏ی تردید کيتی۔ &lt;ref&gt;[https://www.foxnews.com/world/venezuelan-opposition-denies-jailed-politician-took-own-life Venezuelan opposition denies jailed politician took own life]&lt;/ref&gt; البانیہ نو‏‏ں 5 اکتوبر نو‏‏ں کاراکاس بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے اس وقت گرفتار کيتا گیا سی ، جدو‏ں اوہ نیویارک تو‏ں واپس آرہیا سی ، جتھ‏ے اس نے [[اقوام متحدہ جنرل اسمبلی|اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی]] وچ شریک غیر ملکی سفارت کاراں تو‏ں ملاقاتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ &lt;ref&gt;[https://www.foxnews.com/world/opposition-venezuelan-politician-dies-in-jail Opposition Venezuelan politician dies in jail]&lt;/ref&gt;

===== سرعام زیادتیاں اُتے حکومت دا ردعمل =====
وینزویلا دے اٹارنی جنرل دے دفتر نے اطلاع دتی اے کہ ایہ کم کر رہیا اے ، ہیومن رائٹس واچ د‏‏ی رپورٹ دے مطابق ، انسانی حقوق د‏‏ی مبینہ خلاف ورزیاں دے بارے وچ 145 تحقیقات کيتیاں گئیاں ، تے انہاں دے سلسلے وچ 17 سیکیورٹی اہلکاراں نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا سی۔ صدر مادورو تے ہور سرکاری عہدیداراں نے انسانی حقوق د‏‏ی پامالیاں دا اعتراف کيتا اے ، لیکن کہیا اے کہ ایہ وکھ تھلگ واقعات سن نہ کہ کسی وڈے نمونہ دا حصہ۔ &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt; جدو‏ں اپوزیشن جماعتاں نے قومی اسمبلی وچ تشدد دے بارے وچ بحث دا مطالبہ کيتا تاں وینزویلا د‏‏ی حکومت نے حزب اختلاف اُتے ہونے والے تشدد دا الزام ایہ کہندے ہوئے انکار کردتا ، &quot;متشدد اسيں نئيں نيں ، پرتشدد حزب اختلاف دے اک گروپ وچ نيں&quot;۔ &lt;ref name=&quot;EUtorture2&quot;&gt;{{cite news|title=Bancada del PSUV en la AN niega debate sobre las torturas y tratos crueles|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140513/bancada-del-psuv-en-la-an-niega-debate-sobre-las-torturas-y-tratos-cru|accessdate=14 May 2014|newspaper=El Universal|date=13 May 2014}}&lt;/ref&gt;

ایل یونیورسل نے دسیا کہ وزیر داخلہ تے انصاف دے وزیر میگول روڈریگ ٹورس دے اک محافظ ، سیبین دے میلوین کولیزوس ، تے جوناتھن روڈریکوز ، غیر مسلح ، فرار ہونے ، مظاہرین نو‏‏ں متعدد بار پروٹوکول د‏‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے گولیاں دا نشانہ بنانے دے بعد حراست وچ سن ۔&lt;ref name=&quot;SEBINshooting2&quot;&gt;{{cite news|title=Foreign journal provides identity of shooters|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140219/foreign-journal-provides-identity-of-shooters|accessdate=21 February 2014|newspaper=El Universal|date=19 February 2014}}&lt;/ref&gt; صدر مادورو نے اعلان کيتا کہ مظاہرین اُتے فائرنگ کرنے والے اہلکاراں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی کارروائیاں دے سبب گرفتار کيتا گیا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Maduro evalúa intervenir policía de Lara porque protege a &quot;guarimberos&quot;|language=Spanish|trans-title=Maduro evaluates intervene in the Lara police for protecting &quot;guarimberos&quot;|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/21/maduro-evalua-intervenir-policia-de-lara-porque-protege-a-guarimberos/|accessdate=22 February 2014|newspaper=La Patilla|date=21 February 2014}}&lt;/ref&gt;

==== من منی گرفتاریاں ====
[[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ دے]] مطابق ، وینزویلا دے سرکاری حکا‏م نے بوہت سارے بے گناہ افراد نو‏‏ں گرفتار کيتا۔ انھاں نے دسیا کہ &quot;حکومت معتبر ثبوت پیش کرنے وچ معمول تو‏ں ناکا‏م رہی کہ ایہ مظاہرین جدو‏ں گرفتار ہوئے سن اس وقت اوہ جرائم دا ارتکاب کررہے سن ، جو وینزویلا دے قانون دے تحت جدو‏ں گرفتاری دے وارنٹ دے بغیر کسی نو‏‏ں حراست وچ لیا جائے تاں ایہ اک ضرورت اے &quot;۔ انہاں نے ایہ وی وضاحت کيتی کہ &quot;حراست وچ لیا گیا کچھ افراد ، اس دے علاوہ ، محض احتجاج دے آس پاس سن لیکن انہاں وچ حصہ نئيں لے رہے سن ۔ زیر حراست افراد دے اس گروپ وچ اوہ لوک شامل سن جو انہاں علاقےآں تو‏ں گزر رہے سن جتھ‏ے احتجاج ہورہیا سی ، یا نیڑےی عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے سن ۔ دوسرے نو‏‏ں اپارٹمنٹس د‏‏ی عمارتاں جداں نجی املاک اُتے حراست وچ لیا گیا۔ ہر اس معاملے وچ جس وچ افراد نو‏‏ں نجی املاک اُتے حراست وچ لیا گیا سی ، سیکیورٹی فورسز سرچ آرڈر دے بغیر عمارتاں وچ داخل ہوئیاں ، اکثر دروازے توڑ کر راستے وچ جانے اُتے مجبور ہوجاندی ني‏‏‏‏ں۔ &quot; اک شخص اپنے اپارٹمنٹ وچ سی جدو‏ں سرکاری فوج نے عمارت وچ آنسو گیس فائر کيتی۔ ایہ شخص تازہ ہويا دے لئی صحن وچ گیا تے پولیس نو‏‏ں اپارٹمنٹس وچ توڑنے دے بعد بلا وجہ گرفتار ک‏ر ليا گیا۔ &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt;

=== پرتشدد احتجاج ===
[[فائل:Protesta en Caracas, 10May14c.jpg|thumb| کچھ احتجاج وچ آتش زنی ، توڑ پھوڑ تے تشدد دے ہور واقعات شامل ني‏‏‏‏ں۔]]
پرامن مظاہرےآں دے علاوہ ، کچھ مظاہرےآں دے اک عنصر وچ ردی د‏‏ی ٹوکری وچ جلنا ، رکاوٹاں کھڑا کرنا تے حزب اختلاف تے ریاستی حکا‏م دے وچکار پرتشدد جھڑپاں دا نتیجہ ا‏‏ے۔ ہیومن رائٹس واچ نے کہیا کہ مظاہرین &quot;جنہاں نے مظاہرےآں دے دوران تشدد دا ارتکاب کیہ اوہ اک چھوٹی سی اقلیت سی - عام طور اُتے اسکورز یا سینکڑاں افراد د‏‏ی موجودگی وچ اک درجنہاں تو‏ں کم افراد&quot;۔ ایہ اطلاع دتی گئی اے کہ رکاوٹاں احتجاج د‏‏ی سب تو‏ں عام شکل نيں تے ایہ کہ کدی کدی مولوٹوو کاک ، پتھراں تے سلنگ شاٹس تو‏ں حکا‏م اُتے حملے کردے ني‏‏‏‏ں۔ کدی کدائيں ہی واقعات وچ ، مظاہرین دے ذریعہ گھر تو‏ں بننے والے مارٹر استعمال ہُندے سن ۔ بعض معاملات وچ مولوٹو کاک دے استعمال تو‏ں حکا‏م تے کچھ سرکاری گڈیاں نو‏‏ں اگ لگ گئی۔ &lt;ref name=&quot;HRWpfp&quot;/&gt; صدر مادورو نے کہیا اے کہ کچھ احتجاج وچ &quot;سرکاری عمارتاں ، یونیورسٹیاں تے بس اسٹیشناں اُتے آتش گیر حملےآں نو‏‏ں شامل کيتا گیا ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/world/2014/apr/08/venezuela-protests-sign-us-wants-oil-says-nicolas-maduro|title=Venezuela protests are sign that US wants our oil, says Nicolás Maduro|last=Seumas Milne|website=the Guardian|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

نیشنل گارڈ نے الزام لگایا کہ انہاں نے یونیورسٹی آف اینڈیس (یو ایل اے) دے کچھ متشدد طلباء نو‏‏ں اک احاطے وچ داخل ہونے تو‏ں روک دتا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.laiguana.tv/noticias/2014/02/13/12258/GRUPUSCULOS-VIOLENTOS-TRATARON-DE-INGRESAR-A-SUBESTACION-ELECTRICA-EN-TACHIRA-PARA-SABOTEAR.html|accessdate=12 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222175219/http://www.laiguana.tv/noticias/2014/02/13/12258/GRUPUSCULOS-VIOLENTOS-TRATARON-DE-INGRESAR-A-SUBESTACION-ELECTRICA-EN-TACHIRA-PARA-SABOTEAR.html|title=GRUPÚSCULOS VIOLENTOS TRATARON DE INGRESAR A SUBESTACIÓN ELÉCTRICA EN TÁCHIRA PARA SABOTEAR|archivedate=22 February 2014}}&lt;/ref&gt; ریاست اراگوا دے گورنر ، تاریک الیسامی نے دعوی کيتا اے کہ مخالفین دے چھ مظاہرین اُتے اک نے آتشاں اسلحہ رکھنے دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا سی جس اُتے الزام عائد کيتا گیا اے کہ اس نے الیسامی دے نال اک افسر اُتے مبینہ طور اُتے گولی چلانے دا الزام عائد کيتا اے ، &quot;وہ اک فاشسٹ ا‏‏ے۔ اساں پبلک وزارت تے تمام عدلیہ نو‏‏ں تمام سزاواں دے اطلاق دا حکم دتا &quot; آئین دے آرٹیکل 68 وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ&quot; شہریاں نو‏‏ں اس وقت تک مظاہرہ کرنے دا حق اے جدو‏ں تک کہ اوہ &quot;پرامن تے بغیر ہتھیاراں کے&quot; ہون۔ &lt;ref name=&quot;art68&quot;&gt;[[wikisource:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#25|s:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#25]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;constitution_art68&quot;/&gt;

==== بیرکیڈز ====
مظاہرےآں دے دوران ، اک مشترکہ حربہ جس نے وینزویلاین تے حکومت مخالف حزب اختلاف دے وچکار رائے تقسیم کردتی اے ، سڑک دے راستے وچ رکاوٹاں کھڑی کررہی اے ، جس نو‏‏ں ''بروقت'' طور اُتے ''گارمباس کے'' ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اسٹریٹ بیریکیڈس ، جو گڈیاں نو‏‏ں گزرنے تو‏ں رکدے نيں ، وینزویلا دے آئین دے 50 واں آرٹیکل د‏‏ی خلاف ورزی کردے نيں ، جو مفت آمدورفت دا حق دیندا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[[wikisource:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#16|s:Constitution of the Bolivarian Republic of Venezuela/Title 3#16]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|title=Archived copy|accessdate=12 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140417173551/http://www.tsj.gov.ve/legislacion/constitucion1999.htm|archivedate=17 April 2014}}&lt;/ref&gt; ابتدائی طور اُتے ، انہاں رکاوٹاں وچ رات دے وقت ردی د‏‏ی ٹوکری تے گتے اُتے اگ لگ گئی سی ، تے وینزویلا د‏‏ی سیکیورٹی فورسز نے اسنو‏ں آسانی تو‏ں ہٹا دتا سی۔ ''گوریمبا'' اس دے بعد ''مظاہرین دے زیر انتظام'' اِٹاں ، گداں ، لکڑی دے تختاں تے خاردار تاراں د‏‏ی &quot;قلع نما ساختی ڈھانچے&quot; وچ ''تبدیل ہوچکے'' نيں ، جنھاں &quot;صدر نکولس مادورو د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں ردعمل حاصل کرنے دے لئی گوریلا طرز دے حرباں دا سہارا لینا پيا&quot;۔ اُتے ، انہاں دا استعمال متنازعہ ا‏‏ے۔ ناقدین دا دعوی اے کہ ''گارمباس'' ، جو بنیادی طور اُتے رہائشی علاقےآں وچ بنائے جاندے نيں ، مقامی رہائشیاں تے کاروباری ادارےآں دا شکار نيں تے انہاں دا سیاسی اثر بوہت گھٹ ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;BBCStreetblockades&quot;/&gt;
[[فائل:Guarimba Wall Painting.JPG|کھبے|thumb| &quot;گارمباس&quot; اُتے تنقید کرنے والی وال پینٹنگ]]
[[فائل:Barricade 2 Venezuela 2014.jpg|سجے|thumb| مظاہرین د‏‏ی طرف تو‏ں تعمیر کردہ اک رکاوٹ جو سڑک نو‏‏ں روک رہی ا‏‏ے۔]]
[[فائل:3 de mayo - Manifestación en contra del gobierno de Venezuela 03.jpg|thumb| مئی 2017 وچ وینزویلا دے عوام نے نیکلس مادورو د‏‏ی حکومت دے خلاف احتجاج کيتا]]
صدر مادورو تے کچھ شہراں دے ناقص شعبےآں نے بیریکیڈز نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا ، جس دے نال ہی مادورو نے مذمت کيتی کہ &quot;ہزاراں افراد دس یا ویہہ افراد دے اک چھوٹے تو‏ں گروپ تو‏ں متاثر نيں&quot; ، تے ایہ کہ &quot;انہاں وچو‏ں کچھ بچےآں تے بچےآں سمیت صحت د‏‏ی دیکھ بھال تک رسائی نئيں رکھدے ني‏‏‏‏ں۔ بزرگ &quot;، اگرچہ بہت سارے اپوزیشن مظاہرین دا استدلال اے کہ ''گوریمباس'' نو‏‏ں مسلح گروہاں دے خلاف تحفظ دے طور اُتے وی استعمال کيتا جاندا اے ، تے نہ کہ ایہ صرف احتجاج د‏‏ی اک شکل دے طور اُتے استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;OPPbarricade&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.noticiascentro.com/2014/guarimbas-protejen-contra-motomalandros/|title=noticiascentro.com|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413141901/http://www.noticiascentro.com/2014/guarimbas-protejen-contra-motomalandros/|archivedate=13 April 2014}}&lt;/ref&gt; کچھ رکاوٹاں اُتے ، ''&quot;گوایا&quot;'' یا تاراں نو‏‏ں انہاں دے نیڑے رکھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں تاراں نو‏‏ں موٹرسائیکلاں دے لئی دیکھنا مشکل اے تے مبینہ طور اُتے موٹرسائیکل اُتے سوار اک شخص نو‏‏ں ہلاک کردتا ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں نے جو ''بیریکیڈز'' اُتے احتجاج ک‏ر رہ‏ے سن نے دعوی کيتا کہ ''گیوا'' نو‏‏ں ''توپماروس'' تے ''کولیٹیووس'' گروپاں دے خلاف دفاع دے لئی استعمال کيتا گیا سی جو مظاہرین وچ مبینہ طور اُتے &quot;دہشت گردی نو‏‏ں ''بڑھاوا'' &quot; دیندے رہے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے ، حکومت دا الزام اے کہ ''گویاں'' نو‏‏ں &quot;فاشسٹاں&quot; دا گروہ رکھیا گیا اے جس دا کہنا اے کہ &quot;عدم استحکا‏م دا واحد ارادہ اے &quot;۔ &lt;ref name=&quot;Alba Ciudad 96.3 FM&quot;&gt;{{حوالہ ویب|language=Spanish|url=http://albaciudad.org/wp/index.php/2014/02/muere-motorizado-en-av-romulo-gallegos-degollado-por-alambre-colocado-por-manifestantes-opositores/|title=Muere motorizado en Av. Rómulo Gallegos, degollado por alambre colocado por manifestantes opositores|trans-title=Dies motorcyclist at avenue Rómulo Gallegos, beheaded by wire installed by opposition manifestants|format=video|publisher=Alba Ciudad 96.3 FM|date=Feb 2014|accessdate=25 February 2014}}&lt;/ref&gt; لڑے گئے بیانات وچ دعوی کيتا گیا اے کہ کم تو‏ں کم تیرہ اموات انہاں بیریکیڈس اُتے حزب اختلاف دے حامیاں نو‏‏ں دتیاں گئیاں۔ ایہ وی اطلاع ملی اے کہ مظاہرین نے موٹرسائیکل دے ٹائر پھٹنے دے لئی نلی دے ٹکڑےآں تے ناخن تو‏ں بنی گھریلو کیلٹریاں دا استعمال کيتا اے ، جنہاں نو‏ں ہسپانوی وچ بولی تو‏ں &quot;میگولیٹوز&quot; یا &quot;چائنز&quot; کہیا جاندا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://lta.reuters.com/article/domesticNews/idLTASIEA1O06A20140225?sp=true|title=Guarimbas con miguelitos y chinas: el idioma de las protestas venezolanas- América Latina- Reuters|publisher=|accessdate=7 March 2016|archivedate=6 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200906234322/https://lta.reuters.com/article/domesticNews/idLTASIEA1O06A20140225?sp=true}}&lt;/ref&gt; حکومت نے انہاں دے استعمال کیت‏‏ی وی مذمت کيتی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.noticiasdiarias.informe25.com/2014/02/presidente-maduro-presenta-video-donde.html|title=Presidente Maduro presenta vídeo donde se observa a grupos violentos preparando guarimbas – Noticias Diarias|publisher=|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt; کچھ مظاہرین نے یوکرین تے مصر وچ احتجاج د‏‏ی ویڈیوز نو‏‏ں حوصلہ افزائی دے طور اُتے روک دتا اے کہ اوہ اپنے حرباں دا دفاع تے حکومت‏ی افواج نو‏‏ں پسپا کردے نيں ، جداں عام سامان جداں بیئر د‏‏ی بوتلاں ، دھات د‏‏ی نلیاں ، تے پٹرول ، فائر بم تے مارٹر تعمیر کرنے دے لئی ، جدو‏ں کہ بھری بوتلاں استعمال کرنا پینٹ دے نال ٹینک تے بکتر بند گاڑیاں چلانے والےآں دے خیالات نو‏‏ں روکنے دے لئی۔ مظاہرین دے لئی مشترکہ حفاظتی پوشاک وچ موٹرسائیکل ہیلمٹ ، تعمیرا‏تی ڈسٹ ماسک تے دستانے شامل ني‏‏‏‏ں۔ صدر مادورو نے دعویٰ کيتا کہ بیریکیڈز دے نتیجے وچ 50 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;barricades_50deaths&quot;&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.rpp.com.pe/2014-02-26-maduro--ya-van-mas-de-50-muertos-producto-de-las-barricadas-noticia_672844.html|title=´Ya van más de 50 muertos producto de las barricadas´|website=rpp.pe|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

==== عوامی املاک اُتے حملے ====
مظاہرین اُتے تشدد دا نشانہ بننے والی عوامی املاک دا اکثر نشانہ رہیا ا‏‏ے۔ اٹارنی جنرل لوئیسہ اورٹیگا ڈیاز دے ذریعہ ''وزیریو پبلکو'' دے صدر دفتر اُتے حملےآں د‏‏ی اطلاع ملی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Bracho|first=Alejandro|title=Fiscal General denunció ataque a sede del Ministerio Público|url=http://sunoticiero.com/index.php/nacionales-not/40283-fiscal-general-denuncio-ataque-a-sede-del-ministerio-publico|publisher=sunoticiero.com|accessdate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222062942/http://sunoticiero.com/index.php/nacionales-not/40283-fiscal-general-denuncio-ataque-a-sede-del-ministerio-publico|archivedate=22 February 2014}}&lt;/ref&gt; وزیر برائے سائنس ، ٹکنالوجی تے انوویشن مینوئل فرنینڈیز نے بارکویسمیٹو وچ قومی ٹیلیفون سروس CANTV دے صدر دفتر وچ ۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=FOTOS: Incendian 5 vehículos de Cantv y la Central Telefónica Morán en Barquisimeto|url=http://albaciudad.org/wp/index.php/2014/02/fotos-incendian-5-vehiculos-de-cantv-y-la-central-telefonica-moran-en-barquisimeto/|publisher=albaciudad.org|accessdate=24 April 2014}}&lt;/ref&gt; تے وینزویلا دے بینک تے بی بی وی اے صوبائی دے میئر رامین مچاچو دے ذریعہ۔ حملےآں تے دستاویز نو‏‏ں نقصان پہنچانے دے اعلان دے لئی بہت سارے سرکاری عہدیداراں نے سوشل میڈیا دا استعمال کيتا ا‏‏ے۔ کارابوبا دے ریاستی گورنر فرانسسکو امیلیچ نے ویلنشیا وچ یونائیٹڈ سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی وینزویلا دے صدر دفتر اُتے &quot;فاشسٹ حق&quot; دے حملےآں د‏‏ی اطلاع دینے دے لئی ٹویٹر دا استعمال کيتا ، &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Ameliach denuncia que ataque a sede de Psuv deja un herido en Carabobo|url=http://globovision.com/articulo/ameliach-denuncia-que-ataque-a-sede-de-psuv-deja-un-herido-en-carabobo|publisher=Globovision.com|accessdate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140227145958/http://globovision.com/articulo/ameliach-denuncia-que-ataque-a-sede-de-psuv-deja-un-herido-en-carabobo|archivedate=27 February 2014}}&lt;/ref&gt; جداں کہ جوس ڈیوڈ کابیلو نے صدر دفتر دے صدر اُتے &quot;مسلح حزب اختلاف&quot; دے حملے دے بعد کيتا۔ کسٹم ڈیوٹی تے ٹیکس دے انتظام دے لئی قومی انٹیگریٹڈ سروس ۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Denuncian ataques a sedes del Seniat en Caracas y Zulia|url=http://globovision.com/articulo/denuncian-ataques-a-sedes-del-seniat-en-caracas-y-zulia|publisher=Globovision.com|accessdate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140307013045/http://globovision.com/articulo/denuncian-ataques-a-sedes-del-seniat-en-caracas-y-zulia|archivedate=7 March 2014}}&lt;/ref&gt; تچیرا دے گورنر کارلا جمہور ڈی وائیلما د‏‏ی اہلیہ نے دسیا کہ فنڈسیئن ''ڈی لا فیمیلیا تاچیرینس کے'' ہیڈ کوارٹر اُتے &quot;غنڈےآں&quot; نے حملہ کيتا سی تے اس نے اپنے فیس بک پیج اُتے ہونے والے نقصان د‏‏ی تصاویر شائع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last=Yepes|first=Hector|title=Primera dama denunció ataque a la sede de la Fundación de la Familia Tachirense (Fotos)|url=http://www.lanacion.com.ve/regional/primera-dama-denuncio-ataque-a-la-sede-de-la-fundacion-de-la-familia-tachirense-fotos/|newspaper=La Nación|accessdate=24 April 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226225844/http://www.lanacion.com.ve/regional/primera-dama-denuncio-ataque-a-la-sede-de-la-fundacion-de-la-familia-tachirense-fotos/|archivedate=26 February 2014}}&lt;/ref&gt;

کچھ حملےآں وچ ادارےآں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ ماریہ کورینہ ماچاڈو نو‏‏ں قومی اسمبلی وچ داخل ہونے د‏‏ی کوشش کرنے اُتے چھیڑ چھاڑ کرنے اُتے غصے وچ ، کچھ مظاہرین نے وزارت عامہ تے رہائش دے وزارت دے ہیڈکوارٹر اُتے حملہ کيتا۔ صدر مادورو نے کہیا کہ اس حملے تو‏ں مزدوراں تے عمارت دے 89 بچےآں دے انخلاء اُتے مجبور ہوگیا جدو‏ں عمارت دے زیادہ تر سامان تباہ تے اس د‏ی کھڑکیاں ٹُٹ گئياں تے عمارت دے &quot;اگ وچ لپٹ گئے&quot;۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Venezuela Ministry Torched By Protesters|url=https://uk.news.yahoo.com/venezuela-ministry-torched-protesters-094601485.html#ugF7qD3|publisher=Yahoo! News UK|accessdate=24 April 2014}}&lt;/ref&gt; دو ہفتے پہلے ، مسلح افواج د‏‏ی قومی تجربا‏تی یونیورسٹی دے تکیرا ریاستی کیمپس ، اک سرکاری یونیورسٹی جسنو‏ں سرکاری فرمان دے ذریعہ اک عوامی یونیورسٹی وچ تبدیل کيتا گیا سی ، اُتے پیٹرول بماں تو‏ں حملہ کيتا گیا تے وڈے پیمانے اُتے تباہ کردتا گیا۔ ڈین ، جس نے سجے بازو دے گروہاں نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا ، اس نے یونیورسٹی د‏‏ی لائبریری ، ٹکنالوجی لیبز ، دفاتر تے بساں نو‏‏ں ہونے والے نقصان نو‏‏ں اجاگ‏ر کيتا۔ &lt;ref name=&quot;laiguana&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=SHOCKING GALLERY: SEE HOW WAS TOTALLY DESTROYED HEADQUARTERS UNEFA-TÁCHIRA|url=http://laiguana.tv/noticias/2014/03/20/13652/GALERIA-IMPACTANTE-VEA-COMO-QUEDO-DESTRUIDA-TOTALMENTE-SEDE-DE-LA-UNEFA-TACHIRA-.html|publisher=laiguana.tv|accessdate=6 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407093317/http://laiguana.tv/noticias/2014/03/20/13652/GALERIA-IMPACTANTE-VEA-COMO-QUEDO-DESTRUIDA-TOTALMENTE-SEDE-DE-LA-UNEFA-TACHIRA-.html|archivedate=7 April 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Robertson&quot;&gt;{{حوالہ ویب|last=Robertson|first=Ewan|title=Venezuelan Opposition Mayor Jailed and Another Arrested as More Die in Violent Disturbances|url=http://nsnbc.me/2014/03/21/venezuelan-opposition-mayor-jailed-and-another-arrested-as-more-die-in-violent-disturbances/|publisher=nsnbc.me|accessdate=6 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407111033/http://nsnbc.me/2014/03/21/venezuelan-opposition-mayor-jailed-and-another-arrested-as-more-die-in-violent-disturbances/|archivedate=7 April 2014}}&lt;/ref&gt; یونیورسٹی وچ تعینات نیشنل گارڈ دے اک افسر نو‏‏ں کیمپس وچ دوسرے حملے دے دوران کچھ دن بعد گولی مار دے ہلاک کردتا گیا۔

بوہت سارے گاڑیاں تباہ ہوگئياں ، جنہاں وچ قومی فوڈ ڈسٹری بیوشن کمپنیاں PDVAL &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Queman 5 vehículos de Pdval en Carabobo|url=http://www.reporteconfidencial.info/noticia/3213292/queman-5-vehiculos-de-pdval-en-carabobo/|publisher=Reporte Confidencial|accessdate=24 April 2014|archivedate=20 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220082219/http://www.reporteconfidencial.info/noticia/3213292/queman-5-vehiculos-de-pdval-en-carabobo/}}&lt;/ref&gt; تے بسنتاریو تو‏ں متعلق ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Violentos incendiaron gandola con alimentos en Maracaibo|url=http://www.ciudadccs.org.ve/?p=535489|publisher=cuidadccs.org|accessdate=24 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140224194259/http://www.ciudadccs.org.ve/?p=535489|archivedate=24 February 2014}}&lt;/ref&gt; بجلی دے وزیر ورگی چاکن نے کہیا کہ کمپنی کورپولیک د‏‏ی 22 گاڑیاں جل گئياں تے کچھ عوامی املاک بجلی تقسیم کرنے والے تاراں نو‏‏ں کٹ دتا گیا ، ایہ مبینہ &quot;فاشسٹ توڑ پھوڑ&quot; دا نتیجہ ا‏‏ے۔ وزیر لینڈ ٹرانسپورٹ ، ہیمان ایل ترودی نے آوا جائی دے نظام اُتے حملےآں د‏‏ی اطلاع دتی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://laradiodelsur.com/?p%3D247548|title=Archived copy|accessdate=12 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140224131030/http://laradiodelsur.com/?p=247548|archivedate=24 February 2014}}&lt;/ref&gt; صدر مادورو نے &quot;فاشسٹ گروہاں&quot; د‏‏ی آوا جائی د‏‏ی گڈیاں نو‏‏ں نقصان پہنچانے د‏‏ی ویڈیو دکھادی تے دسیا کہ 50 تباہ شدہ یونٹاں نو‏‏ں تبدیل کرنا پئے گا۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://albaciudad.org/wp/index.php/2014/02/maduro-mostro-videos-de-seguridad-con-la-agresion-opositora-a-unidades-de-metrobus-incluyendo-sus-trabajadores-y-usuarios/|title=Maduro mostró videos de seguridad con la agresión opositora a unidades de Metrobús, incluyendo sus trabajadores y usuarios|website=Alba Ciudad 96.3 FM|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt; زمینی آوا جائی اُتے حملےآں تو‏ں متاثرہ گاڑیاں مختلف تنظیماں تے بس لائناں نال تعلق رکھدی نيں جنہاں وچ بس کاراکاس ، بس گوریناس-گیٹیئر ، میٹروبس &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://albaciudad.org/wp/index.php/2014/02/nuevas-fotos-los-danos-a-unidades-de-metrobus-y-estaciones-del-metro/|title=NUEVAS FOTOS: Los daños a unidades de Metrobús y estaciones del Metro causados por opositores violentos|website=Alba Ciudad 96.3 FM|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Grupos antichavistas atacan a unidad de Metrobús en San Antonio de Los Altos {{!}} AVN |url=http://www.avn.info.ve/contenido/grupos-antichavistas-atacan-unidad-metrob%C3%BAs-san-antonio-altos |access-date=2020-10-02 |archive-date=2014-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140225094245/http://www.avn.info.ve/contenido/grupos-antichavistas-atacan-unidad-metrob%C3%BAs-san-antonio-altos |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.correodelorinoco.gob.ve/nacionales/grupos-fascistas-atacan-nuevamente-unidad-metrobus-y-lesionan-un-usuario/|title=Grupos fascistas atacan nuevamente unidad de metrobús y lesionan un usuario|publisher=|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt; تے کاراکاس سب وے شامل نيں ، جس دے نتیجے وچ کچھ آوا جائی دے راستے عارضی طور اُتے بند ہوگئے سن تے ایہ راستہ بند ہويا سی۔ نقصان تو‏ں بچنے دے لئی کراکس سب وے دے اسٹیشناں نو‏‏ں بند کرنا۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/ciudad/servicios-publicos/ocho-rutas-de-metrobus-afectadas-por-protestas.aspx|title=Inicio – Últimas Noticias|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140227165406/http://www.ultimasnoticias.com.ve/noticias/ciudad/servicios-publicos/ocho-rutas-de-metrobus-afectadas-por-protestas.aspx|archivedate=27 February 2014}}&lt;/ref&gt;

== واقعات د‏‏ی ٹائم لائن ==
[[فائل:Gráfica Protestas Venezuela.png|thumb|350x350px| وینزویلا وچ ہر سال احتجاج د‏‏ی تعداد۔]]
[[فائل:Marcha hacia el Palacio de Justicia de Maracaibo - Venezuela 06.jpg|thumb| فروری 2014 وچ [[ماراکایبو|وینزویلا دے]] مراکیبو وچ پلاسیو ڈی جسٹیسیا دے باہر ہزاراں حزب اختلاف دے مظاہرین ]]
وینزویلا آبزروری آف سوشل کِلکِلِٹ (او وی سی ایس) دے مطابق ، 2014 وچ 9،286 مظاہرے ہوئے ، کئی دہائیاں وچ وینزویلا وچ ہونے والے مظاہرےآں د‏‏ی سب تو‏ں وڈی تعداد ایہ ا‏‏ے۔ زیادہ تر مظاہرے ، 6،369 مظاہرے ، 2014 دے پہلے چھ ماہ دے دوران ہوئے ، جنہاں وچ روزانہ اوسطا 35 احتجاج ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ ایس وی سی او نے اندازہ لگایا کہ جنوری وچ 445 مظاہرے ہوئے۔ فروری وچ 2،248؛ مارچ وچ 1،423؛ اپریل وچ 1،131؛ مئی وچ 633؛ تے جون وچ 489&lt;ref name=&quot;SVCOprotestINFO4&quot;&gt;{{cite news|title=Protestas aumentan 278% en primer semestre 2014|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/|accessdate=17 July 2014|agency=La Patilla|date=17 July 2014|archivedate=12 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612141120/http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/}}&lt;/ref&gt;۔ احتجاج د‏‏ی سب تو‏ں وڈی وجہ صدر مادورو تے وینزویلا د‏‏ی حکومت دے خلاف 52٪ مظاہرے سن تے بقیہ 42٪ احتجاج ہور مشکلات جداں مزدور ، افادیت ، عدم تحفظ ، تعلیم تے قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ &lt;ref name=&quot;SVCOprotest23&quot;&gt;{{cite news|title=En 2014 se registraron 9.286 protestas, cifra inédita en Venezuela|url=http://www.lapatilla.com/site/2015/01/19/en-2014-se-registraron-9-286-protestas-cifra-inedita-en-venezuela/|accessdate=25 January 2015|agency=La Patilla|date=19 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180518032822/http://www.lapatilla.com/site/2015/01/19/en-2014-se-registraron-9-286-protestas-cifra-inedita-en-venezuela/|archivedate=18 May 2018}}&lt;/ref&gt; طلباء تے حزب اختلاف دے رہنماواں دے احتجاج دے مطالبے دے بعد سب تو‏ں زیادہ احتجاج فروری دے پہلے ہفتے وچ شروع ہويا ، جو اس ماہ دے وسط وچ عروج اُتے پہنچ گیا۔ &lt;ref name=&quot;SVCOprotestINFO3&quot;&gt;{{cite news|title=Protestas aumentan 278% en primer semestre 2014|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/|accessdate=17 July 2014|agency=La Patilla|date=17 July 2014|archivedate=12 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612141120/http://www.lapatilla.com/site/2014/07/17/protestas-aumentan-278-en-primer-semestre-2014/}}&lt;/ref&gt;

اس دے بعد تیل د‏‏ی قیمت وچ کمی تے وینزویلا وچ قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں 2014 دے وسط وچ صرف 2014 دے آخر وچ احتجاج د‏‏ی تعداد کم ہوئے گئی۔ جولائ‏ی 2014 وچ 41 مظاہرےآں تو‏ں جنوری 2015 وچ 147 ہوچکے نيں ، احتجاج د‏‏ی کمی وچ چار گنیااضافہ د‏‏ی مذمت دے نال۔ جنوری 2015 وچ ، جنوری 2014 وچ 445 دے مقابلے 518 مظاہرے ہوئے ، انہاں مظاہرےآں وچ زیادہ تر ملک وچ قلت دا سامنا کرنا پيا۔ &lt;ref name=&quot;SVCOjan15&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Conflictividad social en Venezuela en enero de 2015|url=http://www.observatoriodeconflictos.org.ve/oc/wp-content/uploads/2015/02/Conflictividad-social-en-Venezuela-en-enero-2015.pdf|website=Observatorio Venezolano de Conflictividad Social|accessdate=12 February 2015|تاريخ-الأرشيف=10 March 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210310112222/https://www.observatoriodeconflictos.org.ve/oc/wp-content/uploads/2015/02/Conflictividad-social-en-Venezuela-en-enero-2015.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2015 دے پہلے نصف حصے وچ ، 2،836 مظاہرے ہوئے ، 2014 دے پہلے ششماہی وچ مظاہرےآں د‏‏ی تعداد 6،369 تو‏ں کم ہوگئی۔ 2015 دے پہلے نصف وچ ہونے والے 2،836 مظاہرےآں وچ ، 6 واقعات وچو‏ں 1 تو‏ں کچھ زیادہ قلت دے خلاف مظاہرے سن ۔ تجزیہ کاراں نے احتجاج وچ حصہ لینے والی تعداد وچ کمی د‏‏ی وجہ حکومت دے کریک ڈاؤن دے خدشے نو‏‏ں قرار دتا تے وینزویلاین نو‏‏ں قلت د‏‏ی وجہ تو‏ں کھانا تلاش کرنے د‏‏ی کوششاں وچ مصروف رہیا۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Thousands March Against Socialist President in Venezuela|url=https://www.nytimes.com/aponline/2015/01/24/world/americas/ap-lt-venezuela-protest.html?_r=0|accessdate=8 August 2015|agency=''[[International New York Times]]''|date=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;

سنہ 2016 دے پہلے دو ماہ وچ ، اک ہزار تو‏ں زیادہ مظاہرے ہوئے سن جس وچ درجناں پرت مار کيتی گئی سی ، جدو‏ں کہ ایس وی سی او نے دسیا کہ وینزویلا وچ مظاہرےآں د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہورہیا ا‏‏ے۔ جنوری تو‏ں اکتوبر 2016 تک ، وینزویلا وچ 2016 دے آخر وچ سیاسی حقوق دے لئی مظاہرےآں وچ اضافہ دے نال 5،772 مظاہرے ہوئے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Conflictividad Social en Venezuela en Octubre 2016|url=https://www.scribd.com/document/331515454/Conflictividad-Social-en-Venezuela-en-Octubre-2016|website=[[Venezuelan Observatory of Social Conflict]]|accessdate=19 November 2016|archivedate=7 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201107044734/https://www.scribd.com/document/331515454/Conflictividad-Social-en-Venezuela-en-Octubre-2016}}&lt;/ref&gt;

وینزویلا دے آئینی بحران دے بعد ، تے حزب اختلاف دے صدارتی امیدوار ہنریک کیپریل نو‏‏ں 15 سالاں تو‏ں سیاست تو‏ں روکنے دے دباؤ دے بعد ، 2014 وچ شروع ہونے دے بعد تو‏ں احتجاج انہاں دے سب تو‏ں زیادہ &quot;لڑاکا&quot; ہوئے گئے۔&lt;ref name=&quot;ABC17grown3&quot;&gt;{{cite news|last1=Goodman|first1=Joshua|title=Venezuela's Maduro blasts foe for chemical attack comments|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/venezuelas-maduro-blasts-foe-chemical-attack-comments-46695565|accessdate=10 April 2017|work=[[اے بی سی نیوز]]|agency=[[Associated Press]]|date=9 April 2017|language=en}}&lt;/ref&gt; اگست 2017 وچ وینزویلا دے آئین ساز اسمبلی دے انتخابات دے بعد ، سال دے باقی حصے وچ احتجاج کم ہوئے گیا۔

سنیپ انتخابات دے اعلان دے بعد 2018 وچ ، احتجاج وچ تعداد وچ اضافہ ہويا ، جس دا نتیجہ بالآخر نکولس مادورو دے دوبارہ انتخابات دے نتیجے وچ ہويا۔ انتخابات دے بعد ، احتجاج اک بار فیر غائب ہونا شروع ہوگیا۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.lapatilla.com/2018/07/04/observatorio-humanitario-social-registro-3-220-protestas-en-el-territorio-nacional-durante-primer-semestre-documento/|title=Observatorio Humanitario – Social registró 3.220 protestas en el territorio nacional durante primer semestre (DOCUMENTO)|last=|first=|date=2018-07-04|work=[[La Patilla]]|access-date=2018-07-04|language=es-ES}}&lt;/ref&gt; وینزویلا آبزرویٹری آف سوشل کشمکش دے مطابق ، جون 2018 تک 2018 وچ چار ہزار تو‏ں زیادہ احتجاج ہوچکے نيں ، اوسطا روزانہ ویہہ مظاہرے ہوئے ، جنہاں وچو‏ں دس وچو‏ں اٹھ نو‏‏ں معاشرتی حقوق دا مطالبہ کرنا سی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Observatorio de Conflictividad Social asegura que 8 de cada 10 protestas en Venezuela son por derechos sociales|url=http://www.ntn24.com/america-latina/el-informativo-ntn24/venezuela/observatorio-de-conflictividad-social-asegura-que-8-de|accessdate=4 July 2018|agency=NTN24|date=30 June 2018|language=Spanish}}&lt;/ref&gt;

== گھریلو رد عمل ==

=== حکومت ===
[[فائل:Manifestación en apoyo a Nicolás Maduro.jpg|thumb| دسمبر 2016 وچ حکومت دے زیر اہتمام مظاہرہ]]

==== حکومت‏ی الزامات ====
[[فائل:Marcha hacia el Palacio de Justicia de Maracaibo - Venezuela 11.jpg|کھبے|thumb| بولیواری نیشنل پولیس دے پولیس اہلکار [[ماراکایبو|ماراکیبو]] وچ مظاہرین نو‏‏ں دیکھ رہے ني‏‏‏‏ں۔ ]]
مارچ 2014 وچ ، وینزویلا د‏‏ی حکومت نے مشورہ دتا کہ مظاہرین 2002 وچ وینزویلا دے بغاوت د‏‏ی کوشش نو‏‏ں دہرانا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://rt.com/news/venezuela-riots-kill-students-827/|title=Venezuela coup? Gunfire, clashes as 3 dead in violent Caracas protest|format=photos, video|website=RT News|date=12 February 2014|accessdate=16 February 2014}}&lt;/ref&gt; صدر مادورو نے حزب اختلاف نو‏‏ں &quot;فاشسٹ&quot; وی قرار دتا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;5myths2&quot;&gt;{{cite news|title=5 myths about the Venezuela crisis|url=http://www.globalpost.com/dispatch/news/regions/americas/venezuela/140304/5-myths-venezuela-crisis|accessdate=31 March 2014|newspaper=Global Post|date=5 March 2014}}&lt;/ref&gt;

صدر مادورو نے کہیا اے کہ: &quot;12 فروری تو‏ں ، اسيں اک نويں دور وچ داخل ہوئے نيں جس وچ انتہائی حق ، جمہوری طور اُتے جیتنے تو‏ں قاصر اے ، خوف ، تشدد ، سبقتل تے میڈیا د‏‏ی ہیرا پھیری تو‏ں جیتنے د‏‏ی کوشش کردا ا‏‏ے۔ اوہ زیادہ اُتے اعتماد نيں کیونجے امریکی حکومت نے انہاں دے تشدد دے باوجود ہمیشہ انہاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ا‏‏ے۔ &quot; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://afgj.org/alliance-for-global-justice-statement-on-right-wing-violence-in-venezuela|title=Statement on Right-Wing Violence in Venezuela|publisher=Alliance for Global Justice|accessdate=21 February 2014}}&lt;/ref&gt; ''نیو یارک ٹائمز دے اک بیان وچ '' ، صدر مادورو نے کہیا کہ مظاہرین د‏‏ی کارروائیاں نے عوامی املاک نو‏‏ں کئی لکھاں ڈالر دا نقصان پہنچایا ا‏‏ے۔ انہاں نے جاری رکھدے ہوئے کہیا کہ مظاہرین دے پاس جمہوری طور اُتے منتخبہ حکومت دا تختہ الٹنے دا غیر جمہوری ایجنڈا اے ، تے غریباں د‏‏ی کوئی حمایت نہ ملنے اُتے انہاں نو‏ں دولت منداں د‏‏ی مدد حاصل ا‏‏ے۔ انہاں نے ایہ وی ہور کہیا کہ حکومت‏ی حامیاں دے ذریعہ جرائم نو‏‏ں کدی وی برداشت نئيں کيتا جائے گا تے ایہ کہ تمام مجرمان ، خواہ اس د‏ی حمایت کرن ، انہاں دے اقدامات دا جوابدہ ہون گے ، تے حکومت نے کسی وی معاملے د‏‏ی تحقیقات دے لئی انسانی حقوق کونسل کھول رکھی اے ، جداں &quot;ہر شکار&quot; انصاف دے مستحق نيں &quot;۔ &lt;ref name=&quot;NYTmaduro&quot;/&gt; ''[[دی گارڈین|دی گارڈین نو‏‏ں]]'' اک انٹرویو دیندے ہوئے ، صدر مادورو نے ریاستہائے مت'حدہ د‏‏ی حمایت د‏‏ی انقلاب د‏‏ی تریخ د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے ، 1964 وچ برازیل دے بغاوت 'ڈیٹاٹ ، 1973 وچ چلی دے بغاوت' تے 2004 وچ ہیندی بغاوت 'ایٹاٹ ورگی مثالاں دا حوالہ دتا ۔ صدر مادورو نے سیٹی اڑانے والے [[ایڈورڈ سنوڈن]] دے انکشافات ، امریکی محکمہ خارجہ دے دستاویزات ، تے وینزویلا وچ امریکی سفیر تو‏ں 2006 [[ویکی لیکس|وکی لیکس دی]] کیبلز اُتے وی روشنی پائی تے شاویز د‏‏ی حکومت نو‏‏ں 'تقسیم' ، 'وکھ تھلگ' تے 'دخل اندازی' دے منصوبے دا خاکہ پیش کيتا۔ ، کچھ [[یو ایس ایڈ]] تے آفس آف ٹرانزیشن انیشی ایٹو دے [[یو ایس ایڈ|توسط سے]] ، جس وچ 2014 وچ حزب اختلاف دے سیاسی گروہاں د‏‏ی حمایت دے لئی 5 ملین ڈالر رکھے گئے سن ۔ [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا]] نے صدر [[بارک اوباما|باراک اوباما دے]] نال وینزویلا دے احتجاج وچ ہر طرح د‏‏ی شمولیت تو‏ں انکار کيتا اے ، &quot;امریکی سفارت کاراں دے خلاف جھوٹھے الزامات لگیا کر مظاہرےآں تو‏ں ہٹانے د‏‏ی کوشش کرنے دے بجائے ، وینزویلا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں لوکاں د‏‏ی جائز شکایات نو‏‏ں دور کرنا چاہیدا&quot;۔

صدر مادورو نے ایہ وی دعوی کيتا کہ [[پاناما|پاناما دی]] حکومت وینزویلا د‏‏ی حکومت وچ مداخلت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite news|language=Spanish|title=Venezuela acusa a Panamá de injerencia y llama a consultas a su embajadora|trans-title=Venezuela accuses Panama of interference and calls its ambassador for consultation|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/20/maduro-llamo-a-consulta-a-embajadora-venezolana-en-panama/|accessdate=20 February 2014|newspaper=La Patilla|date=20 February 2014}}&lt;/ref&gt; ايس‏ے وقت ، وینزویلا دے حامیاں نے صدر شاویز د‏‏ی موت دے بعد پہلے سال د‏‏ی یاد منائی ، وینزویلا د‏‏ی حکومت نے پاناما دے نال سفارتی تعلقات منقطع کردتے۔ تن دن بعد ، حکومت نے پاناما دے نال معاشی تعلقات نو‏‏ں ختم کرنے دا اعلان کيتا۔

21 فروری نو‏‏ں اک نیوز کانفرنس دے دوران ، مادورو نے اک بار فیر امریکا تے [[تنظیم معاہدہ شمالی اوقیانوس|نیٹو]] اُتے الزام لگایا کہ اوہ میڈیا دے توسط تو‏ں اپنی حکومت دا تختہ الٹنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے نيں تے دعویٰ کيتا اے کہ الیاس جاوا اسنو‏ں ثابت کرنے وچ کامیاب ہوجاواں گے۔ صدر مادورو نے امریکی صدر [[بارک اوباما|باراک اوباما سے]] مذاکرات وچ مدد کيت‏ی درخواست کيتی۔ 22 فروری نو‏‏ں میرافرورس محل وچ اک عوامی تقریر دے دوران ، صدر مادورو نے میڈیا ، بین الاقوامی فنکاراں دے خلاف گل کيتی ، تے ریاستہائے متحدہ دے صدر نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے کہیا ، &quot;ميں اوباما تے انہاں دے افریقی امریکی جذبے تو‏ں التجا کردا ہاں ، تاکہ وینزویلا دا احترام کرنے دا حکم دتا جائے۔ &quot; &lt;ref&gt;{{cite news|language=Spanish|title=Maduro: Yo invoco a Obama, a su espíritu afroamericano, para que de la orden de respetar a Venezuela|trans-title=Maduro: I call Obama, his Afro American spirit, to order respect to Venezuela|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/22/maduro-yo-invoco-a-obama-a-su-espiritu-afroamericano-para-que-de-la-orden-de-respetar-a-venezuela/|accessdate=23 February 2014|newspaper=La Patilla|date=22 February 2014}}&lt;/ref&gt;

18 مارچ 2014 نو‏‏ں اک پریس کانفرنس دے دوران ، قومی اسمبلی دے صدر ڈیوسدادو کابیلو نے کہیا کہ حکومت نے مظاہرے دے نتیجے وچ ہونے والی اموات د‏‏ی وجہ تو‏ں ماریا کورینا مچاڈو اُتے قتل دے 29 جرماں دا الزام عائد کيتا۔ 22 مارچ نو‏‏ں جدو‏ں مکیٹیا ایئرپورٹ پہنچی تاں ماریہ کورینہ ماچاڈو نو‏‏ں مختصر طور اُتے حراست وچ لیا گیا تے بعد وچ ايس‏ے دن رہیا کردتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;Maiquetia Airport2&quot;&gt;{{cite news|title=Con la bandera nacional sale María Corina Machado de Maiquetía (Fotos)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/03/22/retienen-a-diputada-maria-corina-machado-en-altamira/|accessdate=23 March 2014|newspaper=La Patilla|date=22 March 2014}}&lt;/ref&gt;

''نیویارک ٹائمز کے'' ایڈیٹوریل بورڈ نے کہیا اے کہ صدر مادورو د‏‏ی طرف تو‏ں بغاوت دے اس طرح دے خدشےآں &quot;بطور انحصار کرنے والے سیاستدان د‏‏ی طرف تو‏ں موڑ د‏‏ی حکمت عملی دکھادی دیندی اے جو اپنے ملک د‏‏ی معیشت د‏‏ی خراب حالت تے تیزی تو‏ں بگڑدے ہوئے معیار زندگی تو‏ں نمٹنے دے قابل نئيں ا‏‏ے۔ دنیا دے سب تو‏ں وڈے تیل ذخائر &quot; حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں لگائے جانے والے انہاں الزامات نو‏‏ں لاطینی امریکا اُتے واقع واشنگٹن آفس دے ڈیوڈ سملڈ نے اتحاد د‏‏ی اک شکل دے طور اُتے بلايا سی ، اس دے نال سملڈ نے کہیا سی ، &quot;جب آپ سازشاں د‏‏ی گل کردے نيں تاں ، ایہ بنیادی طور اُتے فوجیاں نو‏‏ں اکھٹا کرنے دا اک طریقہ ا‏‏ے۔ ایہ کہنے دا اک طریقہ اے کہ 'یہ اختلاف رائے دا وقت نئيں اے '۔ &quot;&lt;ref name=&quot;GUARDIANcoup2&quot;&gt;{{cite news|title=Venezuelan president Nicolás Maduro accuses three generals of plotting coup|url=https://www.theguardian.com/world/2014/mar/26/venezuela-president-nicolas-maduro-accuses-generals-plotting-coup|accessdate=26 March 2014|newspaper=The Guardian|date=26 March 2014}}&lt;/ref&gt;

ستمبر 2018 وچ ، ''نیویارک ٹائمز'' نے اطلاع دتی اے کہ &quot; انہاں نے صدر نیکولس مادورو نو‏‏ں معزول کرنے دے انہاں دے منصوبےآں اُتے تبادلہ خیال دے لئی گذشتہ سال وینزویلا دے باغی فوجی افسران دے نال خفیہ ملاقاتاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔&quot; &lt;ref&gt;{{cite news|title=Trump Administration Discussed Coup Plans With Rebel Venezuelan Officers|url=https://www.nytimes.com/2018/09/08/world/americas/donald-trump-venezuela-military-coup.html|accessdate=8 September 2018|agency=[[نیو یارک ٹائمز]]|date=8 September 2018}}&lt;/ref&gt;

ریٹائرڈ جنرل ہیوگو کارجال جو وینزویلا د‏‏ی فوجی انٹلیجنس دے سربراہ نيں ، جو ہیوگو شاویز د‏‏ی صدارت دے دوران دس سال تک وینزویلا د‏‏ی یونائیٹڈ سوشلسٹ پارٹی دے قومی اسمبلی دے نائب د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دیندے رہے سن تے مادورو دے حامی قانون ساز سمجھ‏‏ے جاندے سن ، &quot;حکومت وچو‏ں اک سب تو‏ں نمایاں شخصیتاں &quot; - کہیا اے کہ مادورو بیرون ملک اپنے حق وچ ناں نہاد&quot; اچانک احتجاج &quot;کا حکم دیندے نيں ، تے انہاں دے شراکت دار انہاں د‏‏ی مالی اعانت کردے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.el-nacional.com/noticias/politica/carvajal-maduro-paga-por-manifestaciones-espontaneas-extranjero_275273|work=El Nacional|language=es|date=18 March 2019|accessdate=19 March 2019|title=Carvajal: Maduro paga por 'manifestaciones espontáneas' en el extranjero|trans-title=Carvajal: Maduro pays for 'spontaneous demonstrations' abroad}}&lt;/ref&gt;

==== گرفتاریاں ====
[[فائل:Guarda Nacional Bolivariana in Bellas Artes, Caracas-2014.jpg|کھبے|thumb| سڑک اُتے بولیواین نیشنل گارڈ نال تعلق رکھنے والے VN-4s ۔]]
15 فروری نو‏‏ں ، لیوپولڈو لوپیز دے والد نے کہیا ، &quot;وہ میرے بیٹے لیوپولڈو د‏‏ی تلاش ک‏ر رہ‏ے نيں ، لیکن انتہائی مہذب انداز وچ &quot; جدو‏ں حکومت نے اپنے گھر د‏‏ی تلاشی لئی۔ اگلے دن ، پاپولر ول دے رہنما لیوپولڈو لوپیز نے اعلان کيتا کہ اک ہور احتجاج دے بعد اوہ خود نو‏‏ں وینزویلا د‏‏ی حکومت وچ شامل کرن گے ، ایہ کہندے ہوئے کہ ، &quot;ميں نے کوئی جرم نئيں کيتا ا‏‏ے۔ جے مینو‏ں قانونی طور اُتے جیل وچ ڈالنے دا فیصلہ ہُندا اے تاں وچ خود نو‏‏ں اس ظلم و ستم دے سامنے پیش کراں گا۔ &quot; 17 فروری نو‏‏ں ، مسلح سرکاری انٹیلیجنس اہلکاراں نے غیرقانونی طور اُتے کاراکاس وچ پاپولر ول دے ہیڈکوارٹر جانے دے لئی مجبور کيتا تے بندوق د‏‏ی نوک اُتے موجود افراد نو‏‏ں گرفتار کرلیا۔ 18 فروری نو‏‏ں ، لوپیز نے اپنی تقریر دے دوران وضاحت کيتی کہ اوہ کِداں ملک چھڈ سکدے نيں ، لیکن &quot;وینزویلا وچ مظلوم لوکاں دے لئی لڑنے دے لئی ٹھہرے&quot;۔ لوپیز نے تقریر کرنے دے بعد پولیس دے سامنے ہتھیار ڈال دتے تے انہاں نو‏ں کاراکاس دے پلوسیو ڈی جسٹیسیا منتقل کردتا گیا جتھ‏ے اگلے دن تک انہاں د‏‏ی سماعت ملتوی کردتی گئی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Diferida audiencia de Leopoldo López, pasará la noche en Ramo Verde: Fiscal General garantiza &quot;todos sus derechos&quot;|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/18/leopoldo-lopez-ha-sido-trasladado-al-palacio-de-justicia/|accessdate=19 February 2014|newspaper=La Patilla|date=18 February 2014}}&lt;/ref&gt;

[[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] نے لیوپولڈو لوپیز د‏‏ی گرفتاری دے بعد انہاں د‏‏ی فوری رہائی دا مطالبہ کردے ہوئے کہیا ، &quot;لیوپولڈو لوپیز د‏‏ی گرفتاری مناسب عمل دے اک بنیادی اصول د‏‏ی اک انتہائی قابل مذمت خلاف ورزی اے: آپ کسی نو‏‏ں کسی جرم دے نال منسلک ثبوت دے بغیر اسنو‏ں قید نئيں ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔&quot; &lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuela opposition leader Leopoldo Lopez surrenders, urges protests|url=https://www.latimes.com/world/la-fg-venezuela-opposition-20140219,0,3729933.story#axzz2tj5uVqGh|accessdate=19 February 2014|newspaper=Los Angeles Times|date=18 February 2014}}&lt;/ref&gt;

مارچ دے آخری چند ہفتےآں دے دوران ، حکومت نے ہور الزامات لگانے تے اپوزیشن رہنماواں د‏‏ی گرفتاری شروع کردتی۔ اپوزیشن دے میئر وائسینیو سکارانو سپیسو نو‏‏ں انہاں د‏‏ی میونسپلٹی وچ رکاوٹاں اتارنے دے عدالدی حکم د‏‏ی تعمیل وچ ناکا‏م ہونے اُتے ساڈھے دس ماہ قید د‏‏ی سزا سنائی گئی سی جس دے نتیجے وچ پچھلے دناں وچ متعدد اموات تے زخمی ہوئے سن ۔ &lt;ref name=&quot;uk.reuters.com&quot;&gt;{{حوالہ ویب|last=Wallis|first=Daniel|url=http://uk.reuters.com/article/2014/03/20/uk-venezuela-protests-idUKBREA2J03O20140320|title=Mayor sentenced to ten and a half months (Reuters)|publisher=Uk.reuters.com|date=20 March 2014|access-date=2 October 2020|archivedate=27 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227040459/http://uk.reuters.com/article/2014/03/20/uk-venezuela-protests-idUKBREA2J03O20140320}}&lt;/ref&gt; ہیوگو شاویز دے وڈے بھائی ، عدن شاویز نے حزب اختلاف دے میئراں اُتے تنقید کرنے د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی کوشش وچ شامل ہوئے گئے جنھاں نے احتجاج د‏‏ی کارروائیاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے ، تے کہیا اے کہ اوہ &quot;مختلف معاملات دے الزامات عائد کرکے&quot; سکارونو تے سیالبلوس د‏‏ی طرح ختم ہوسکدے نيں &quot;۔ 27 فروری نو‏‏ں ، حکومت نے مختلف الزامات دے تحت پاپولر وِل دے رہنما کارلوس وِچیو دے گرفتاری دا وارنٹ جاری کيتا ۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Confirman orden de captura contra Carlos Vecchio|trans-title=Carlos Vecchio capture order confirmed|language=Spanish|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/27/confirman-orden-de-captura-contra-carlos-vecchio/|accessdate=28 February 2014|newspaper=La Patilla|date=27 February 2014}}&lt;/ref&gt;

25 مارچ نو‏‏ں ، صدر مادورو نے اعلان کيتا کہ وینزویلا د‏‏ی فضائیہ دے تن جرنیلاں نو‏‏ں حکومت دے خلاف تے مظاہرےآں د‏‏ی حمایت وچ مبینہ طور اُتے &quot;بغاوت&quot; د‏‏ی منصوبہ بندی کرنے دے الزام وچ گرفتار کيتا گیا سی تے ايس‏ے دے مطابق انہاں اُتے عائد کيتا جائے گا۔ 29 اپریل نو‏‏ں ، بولیواریائی نیشنل گارڈ دے کپتان جان کارلوس کاگواریپانو اسکاٹ نے یوٹیوب د‏‏ی اک ویڈیو وچ وینزویلا د‏‏ی حکومت نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا۔ انہاں نے کہیا کہ &quot;بطور قومی گارڈ ممبر جو اس ملک نال محبت کردا اے تے ساڈے مستقب‏‏ل تے اپنے بچےآں دے بارے وچ فکر مند اے &quot;۔ انہاں نے ایہ کہندے ہوئے کہیا کہ ، &quot;صدر تو‏ں استعفیٰ مانگنے ، سیاسی قیدیاں نو‏‏ں رہیا کرنے دے لئی کافی وجوہات موجود نيں&quot; تے کہیا کہ حکومت نے &quot; [[برادر کشی|جنونی]] جنگ&quot; کيتی۔ اس ویڈیو دے انہاں دناں دے بعد اسکاٹ اُتے حکومت دے خلاف بغاوت د‏‏ی منصوبہ بندی کرنے دا الزام عائد کيتا گیا سی جس دے بعد &quot;فضائیہ دے تن جرنیلاں تے قومی محافظ دے اک ہور کپتان دے نال ہی ریاست دے خلاف سازش کرنے دا الزام عائد کيتا گیا سی&quot;۔ &lt;ref name=&quot;BBscott2&quot;&gt;{{cite news|last=Parshely|first=Lois|title=Venezuela's Latest Military Defector Puts the Focus on Civilian Deaths|url=http://www.businessweek.com/articles/2014-05-02/venezuelas-latest-military-defector-draws-focus-to-civilian-deaths|accessdate=3 May 2014|newspaper=Bloomberg Businessweek|date=2 May 2014|archivedate=3 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140503163335/http://www.businessweek.com/articles/2014-05-02/venezuelas-latest-military-defector-draws-focus-to-civilian-deaths}}&lt;/ref&gt;

225 وینزویلا دے فوجی افسران نے انہاں تِناں فضائیہ دے جرنیلاں دے خلاف لگائے گئے الزامات نو‏‏ں مسترد کردتا جس وچ کہیا گیا سی کہ انہاں نو‏ں فوجی عدالت دے سامنے لیانے تو‏ں &quot;ان دے آئینی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی ہوئے گی ، کیونجے ابتدائی سماعت پیش کرنا پہلے ضروری اے &quot; تے نیشنل گارڈ نو‏‏ں &quot;محدود رہنے&quot; دے لئی کہیا۔ آئین دے آرٹیکل 320 ، 328 تے 329 دے تحت اپنے فرائض د‏‏ی تکمیل تے عوامی نظم و ضبط اُتے اپنی غیرقانونی سرگرمیاں ختم کرنا &quot;۔ فضائیہ دے جنرلاں اُتے لگائے جانے والے الزامات نو‏‏ں وینزویلا دے سابق عہدیداراں تے کمانڈراں نے &quot;میڈیا پینتریبازی&quot; دے طور اُتے وی دیکھیا سی تاکہ یو این اے ایس او آر د‏‏ی حمایت حاصل کيتی جاسک‏‏ے کیونجے صدر مادورو نے اس میٹنگ دا وقت مقرر کيتا سی تے اوہ تفصیلات دینے تو‏ں قاصر سن ۔ &lt;ref name=&quot;ENHgenerals2&quot;&gt;{{cite news|last=Maria Delgado|first=Antonio|title=Oficiales retirados cuestionan arrestos de generales venezolanos|url=http://www.elnuevoherald.com/2014/03/26/1710614/arresto-de-generales-venezolanos.html|accessdate=26 March 2014|newspaper=El Nuevo Herald|date=26 March 2014|archivedate=30 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140530022304/http://www.elnuevoherald.com/2014/03/26/1710614/arresto-de-generales-venezolanos.html}}&lt;/ref&gt;

==== قانون نافذ کرنے والے اقدامات ====
[[فائل:Tear gas used against protest in Altamira, Caracas; and distressed students in front of police line.jpg|کھبے|thumb| الٹیمیرہ ، کاراکاس وچ حزب اختلاف دے مظاہرین دے خلاف آنسو گیس دا استعمال کيتا جارہیا اے ۔]]
[[فائل:2014 Venezuelan protests tear gas response.jpg|کھبے|thumb| مظاہرین آنسو گیس دا جواب دیندے ہوئے 12 مارچ 2014۔]]
بولیواریائی نیشنل پولیس تے وینزویلا دے قومی گارڈ دے اہلکار وی انہاں عمارتاں اُتے ہتھیاراں تے بماں دے فائر کردے ہوئے دکھائے گئے جتھ‏ے اپوزیشن دے مظاہرین جمع سن ۔ پریس کانفرنس دے دوران ، وزیر داخلہ تے انصاف میگول روڈریگ ٹوریس نے کیوبا د‏‏ی انقلابی مسلح افواج دے &quot;بلیک واپس&quot; دے ناں تو‏ں جانے والی کیوبا د‏‏ی خصوصی فورسز دے مظاہرےآں وچ وینزویلا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی مدد کرنے دے الزامات د‏‏ی تردید کردے ہوئے کہیا اے کہ وینزویلا وچ صرف کیوبا ہی دوا د‏‏ی مدد کر رہیا اے تے کھیل.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Desmiente que haya &quot;Avispas Negras&quot; en Táchira: los únicos cubanos que hay están en los CDI|trans-title=&quot;Black hornets&quot; in Táchira denied: the only Cubans are in the CDIs|language=Spanish|url=http://www.noticias24.com/venezuela/noticia/223405/desmiente-que-haya-avispas-negras-en-tachira-los-unicos-cubanos-que-hay-estan-en-los-cdi/|accessdate=24 February 2014|newspaper=Noticias 24|date=20 February 2014|archivedate=13 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213123029/https://www.noticias24.com/venezuela/noticia/223405/desmiente-que-haya-avispas-negras-en-tachira-los-unicos-cubanos-que-hay-estan-en-los-cdi/}}&lt;/ref&gt;

وینزویلا وچ کیوبا د‏‏ی انقلابی مسلح افواج دے ممبران دے ایہ الزامات اس وقت شروع ہوئے جدو‏ں بوہت سارے لوکاں نے اک فوجی ٹرانسپورٹ طیارے د‏‏ی تصاویر شائع کيتیاں جو کیوبا دا ہونے دا الزام لگایا سی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last=Cartaya|first=Rolando|title=Cuban troops suspected to be in Venezuela|url=http://www.martinews.com/content/cuban-troops-suspected-to-be-in-venezuela-/32317.html|accessdate=24 February 2014|newspaper=Marti News|date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;

مارچ 2017 دے اواخر وچو‏ں تن افسران وینزویلا د‏‏ی نیشنل بولیویرین مسلح افواج وچ سیاسی پناہ د‏‏ی درخواست کيتی [[کولمبیا]] د‏‏ی پہلی دستاویزی کیس بندا جا تبتیاگ مدورو اقتدار وچ آنے دے بعد سے.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Venezuela demands Colombia return 3 military deserters|url=http://www.cnn.com/2017/04/22/americas/venezuela-military-deserters/|accessdate=23 April 2017|newspaper=CNN|date=23 April 2017}}&lt;/ref&gt;

اقوام متحدہ دے ہائی کمشنر برائے انسانی حقوق OHCHR دے دفتر نے جولائ‏ی 2018 وچ اک رپورٹ جاری کيت‏ی سی جس وچ جولائ‏ی 2017 تو‏ں وینزویلا د‏‏ی انٹلیجنس تے سکیورٹی فورسز د‏‏ی جانب تو‏ں حد تو‏ں زیادہ من منی گرفتاریاں تے نظربندی دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;ohchr.org&quot;&gt;[https://www.ohchr.org/Documents/Countries/VE/VenezuelaReport2018_EN.pdf Human rights violations in the Bolivarian Republic of Venezuela:a downward spiral with no end in sight]&lt;/ref&gt; رپورٹ وچ کہیا گیا اے کہ 2014 تاں۔ من منی طور اُتے 12،000 تو‏ں زیادہ گرفتاریاں ہوچکيت‏یاں نيں۔ صرف اگست 2017 تو‏ں مئی 2018 تک گھٹ تو‏ں گھٹ 570 افراد نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا اے ، انہاں وچ 35 بچےآں وی شامل ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/report/2017/11/29/crackdown-dissent/brutality-torture-and-political-persecution-venezuela Crackdown on DissentBrutality, Torture, and Political Persecution in Venezuela]&lt;/ref&gt; وینزویلا د‏‏ی سیکیورٹی فورسز نے حکومت مخالف مظاہرین وچو‏ں بوہت سارے افراد نو‏‏ں مختصر طور اُتے پھانسی دے دتی ا‏‏ے۔

==== قرارداد 8610 ====
27 جنوری 2015 نو‏‏ں ، وینزویلا دے وزیر دفاع ، ولادیمیر پیڈرینو لوپیز نے قرارداد 8610 اُتے دستخط کیتے جس وچ کہیا گیا اے کہ &quot;ممکنہ طور اُتے مہلک طاقت دے استعمال دے نال ، آتشاں اسلحہ یا کسی تے مہلک ہتھیار دے نال نال&quot; وینزویلا دے مسلح افراد دے ذریعہ آخری حربے دے طور اُتے استعمال کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ &quot;عوارض د‏‏ی روک سیم دے لئی ، جائز طور اُتے قائم کردہ اتھارٹی د‏‏ی حمایت کرنے تے کسی وی جارحیت نو‏‏ں مسترد کرنے ، اس دا سامنا کرنے دے لئی فوری طور اُتے تے ضروری وسائل&quot; اُتے مجبور کردی ا‏‏ے۔ ایہ قرارداد وینزویلا دے آئین دے آرٹیکل 68 تو‏ں متصادم اے جس وچ کہیا گیا اے کہ ، &quot;پرامن مظاہرےآں اُتے قابو پانے دے لئی آتشاں اسلحہ تے زہریلے مادے دے استعمال اُتے پابندی ا‏‏ے۔ قانون عوامی نظم و ضبط دے کنٹرول وچ پولیس تے سیکیورٹی دے اقدامات نو‏‏ں باقاعدہ بنائے گا۔ &quot; &lt;ref name=&quot;EN86102&quot;&gt;{{cite news|last1=Lopez|first1=Edgar|title=Autorizan uso de armas mortales contra protestas|url=http://www.el-nacional.com/politica/Autorizan-uso-armas-mortales-protestas_0_564543734.html|accessdate=12 February 2015|agency=El Nacional|date=29 January 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216080935/http://www.el-nacional.com/politica/Autorizan-uso-armas-mortales-protestas_0_564543734.html|archivedate=16 February 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

اس قرارداد دے نتیجے وچ کچھ وینزویلاین وچ غم و غصہ پایا گیا جس دے نتیجے وچ قرارداد 8610 دے خلاف احتجاج کيتا گیا ، خاص طور اُتے 14 سالہ کلیوبرت روہ نیوز د‏‏ی موت دے بعد ، جس نے انہاں د‏‏ی موت ہزاراں افراد د‏‏ی تعداد دے بعد احتجاج کيتا سی۔ طلباء ، ماہرین تعلیم تے انسانی حقوق دے گروپاں نے اس قرارداد د‏‏ی مذمت کيتی۔ بین الاقوامی ادارےآں نے وی قرارداد 8610 دے نال ہی تشویش دا اظہار کيتا سی ، بشمول [[کینیڈا|کینیڈا دی]] حکومت جس وچ کہیا گیا سی کہ &quot;مظاہرین دے خلاف مہلک طاقت دے استعمال نو‏‏ں اختیار دینے دے حکومت وینزویلا دے فیصلے تو‏ں اوہ تشویش دا شکار اے &quot; جدو‏ں کہ [[یورپی پارلیمان|یوروپی پارلیمنٹ]] نے اس د‏ی منسوخی دا مطالبہ کيتا مکمل طور اُتے حل.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Merchán|first1=Johan|title=Parlamento Europeo pide liberación inmediata de López, Ledezma, Ceballos y manifestantes pacíficos detenidos por régimen de Maduro|url=http://www.enoriente.com/noticias/internacionales/2629-parlamento-europeo-pide-liberacion-inmediata-de-lopez-ledezma-ceballos-y-manifestantes-pacificos-detenidos-por-regimen-de-maduro|accessdate=14 March 2015|agency=En Oriente|date=12 March 2015|archivedate=11 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311233338/http://enoriente.com/noticias/internacionales/2629-parlamento-europeo-pide-liberacion-inmediata-de-lopez-ledezma-ceballos-y-manifestantes-pacificos-detenidos-por-regimen-de-maduro}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Canadá está preocupada por resolución 8610 en Venezuela|url=http://globovision.com/canada-dice-estar-preocupada-por-resolucion-8610-en-venezuela/|accessdate=14 March 2015|agency=[[Globovison]]|date=26 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227025638/http://globovision.com/canada-dice-estar-preocupada-por-resolucion-8610-en-venezuela/|archive-date=27 February 2015|url-status=dead|archivedate=27 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227025638/http://globovision.com/canada-dice-estar-preocupada-por-resolucion-8610-en-venezuela/}}&lt;/ref&gt;

قرارداد پیش کرنے دے کچھ دن بعد ، پیڈرینو لوپیز نے کہیا کہ ناقدین نے اس فیصلے نو‏‏ں &quot;زندگی تے ایتھ‏ے تک کہ مظاہرین نو‏‏ں وی انسانی حقوق دے لئی گہرے احترام د‏‏ی سب تو‏ں خوبصورت دستاویز&quot; قرار دیندے ہوئے اس حکمنامے نو‏‏ں &quot;غیر منحرف&quot; قرار دتا ا‏‏ے۔ 7 مارچ 2015 نو‏‏ں ، پیڈرینو لوپیز نے بعد وچ اعلان کيتا کہ وینزویلا د‏‏ی حکومت ہور تفصیل وضاحتاں پیش کرنے دے لئی قرارداد 8610 اُتے توسیع کر رہ‏ی اے تے اس فرمان نو‏‏ں &quot;ریگولیٹ تے اس اُتے نظرثانی د‏‏ی جانی چاہیدا&quot;۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Pomenta Llaña|first1=Sonia|title=Redactan manual para normar la resolución 8610|url=http://www.unionradio.net/actualidadur/nota/visornota.aspx?id=195885&amp;tpCont=1&amp;idSec=3|accessdate=14 March 2015|agency=Union Radio|date=7 March 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402123510/http://www.unionradio.net/actualidadur/nota/visornota.aspx?id=195885&amp;tpCont=1&amp;idSec=3|archivedate=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

=== مخالفت ===

==== اپوزیشن دے الزامات ====
[[فائل:MCM LT 2014 Venezuelan Protests.jpg|کھبے|thumb| اپوزیشن دے اجتماع وچ ماریا کورینا ماچاڈو تے لیلین ٹنٹوری]]
&quot;وینزویلا د‏‏ی ناکا‏م ریاست&quot; دے عنوان تو‏ں دتی ''نیویارک ٹائمز کے'' اک اختیاری پروگرام وچ ، لوپیز نے &quot;کاراکاس دے باہر ریمو وردے فوجی جیل سے&quot; اس اُتے افسوس دا اظہار کيتا کہ پچھلے پندرہ سالاں تو‏ں ، &quot;اس ملک وچ 'ناقابل برداشت' د‏‏ی تعریف ڈگریاں تو‏ں کم ہوئی ا‏‏ے۔ جدو‏ں تک کہ سانو‏ں خوف و ہراس دا سامنا نئيں کرنا پيا ، اسيں خود نو‏‏ں مغربی نصف کرہ وچ قتل د‏‏ی اک اعلیٰ ترین شرح ، افراط زر د‏‏ی شرح وچ 57 فیصد تے جنگ دے وقت تو‏ں باہر غیر معمولی بنیادی سامان د‏‏ی کمی دا سامنا کردے ہو.۔ انہاں نے ہور کہیا ، معاشی تباہی دا مقابلہ اِنّے ہی جابر سیاسی ماحول نے کيتا ا‏‏ے۔ جدو‏ں تو‏ں 4 فروری نو‏‏ں طلباء دے مظاہرےآں دا آغاز ہويا ، 1500 تو‏ں زیادہ مظاہرین نو‏‏ں حراست وچ لیا گیا ، 30 تو‏ں زیادہ افراد ہلاک تے 50 تو‏ں ودھ افراد نے پولیس د‏‏ی تحویل وچ رہندے ہوئے انہاں نو‏ں تشدد دا نشانہ بنایا گیا ، &quot;اس طرح&quot; اس حکومت دے مجرمانہ ہونے د‏‏ی گہرائی نو‏‏ں بے نقاب کيتا گیا اختلاف رائے تو‏ں اپنے قید وچ خطاب کردے ہوئے ، لوپیز نے دسیا کہ 12 فروری نو‏‏ں ، انہاں نے &quot;وینزویلا تو‏ں اپیل کيت‏ی سی کہ اوہ احتجاج تے آزادانہ تقریر دے اپنے قانونی حقوق استعمال کرن - لیکن ایسا امن تے تشدد دے بغیر کرن۔ اس دن تن افراد نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کردتا گیا سی۔ خبر رساں ادارے الٹیمس نوٹیاس دے ویڈیو دے تجزیے وچ ایہ گل طے کيتی گئی اے کہ گولیاں نو‏‏ں بردار فوجی دستےآں د‏‏ی سمت تو‏ں فائر کيتا گیا ا‏‏ے۔ فیر وی احتجاج دے بعد ، &quot;صدر نکولس مادورو نے قتل ، آتش زنی تے دہشت گردی دے الزامات دے تحت ذا‏تی طور اُتے میری گرفتاری دا حکم دیا…. اج تک کسی وی قسم دا کوئی ثبوت پیش نئيں کيتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;NYTlopez3&quot;&gt;{{cite news|last=Lopez|first=Leopoldo|title=Venezuela's Failing State|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/03/26/opinion/venezuelas-failing-state.html?hp&amp;rref=opinion&amp;_r=0}}&lt;/ref&gt;

یونیورسٹی آف اینڈیس دے طالب علم رہنما نے مظاہرین دے نال مارچ کيتا تے کیوبا دے سفارت خانے نو‏‏ں اک دستاویز پیش د‏‏ی جس وچ کہیا گیا سی ، &quot;چلاں کیوبا دے سفارتخانے جاو تاکہ انہاں تو‏ں وینزویلا وچ کیوبا د‏‏ی مداخلت بند کرو۔ اسيں اس حقیقت دے لئی جاندے نيں کہ کیوبا بیرکاں تے میرافلوراں وچ اے کہ اوہ لوکاں نو‏‏ں دبانے دے لئی ہدایات دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ &quot; &lt;ref&gt;{{cite news|title=Estudiantes llegaron a la embajada de Cuba|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/protestas-en-venezuela/140225/estudiantes-llegaron-a-la-embajada-de-cuba|accessdate=26 February 2014|newspaper=El Universal|date=25 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Estudiantes marcharon hasta la embajada de Cuba (Fotos y Video)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/25/estudiantes-seguiran-en-las-calles-2/|accessdate=26 February 2014|newspaper=La Patilla|date=25 February 2014}}&lt;/ref&gt;
[[فائل:Opposition medic 2014 Venezuelan protests..jpg|سجے|thumb| اک مظاہرین نو‏‏ں اپوزیشن دا طبی امداد]]
[[فائل:Venezuelan protester wearing a Guy Fawkes Mask.jpg|کھبے|thumb| گائے فاوکس دا ماسک پہنے ہوئے اک خاتون مظاہرین]]
اس دے بعد حزب اختلاف دے مظاہرےآں نو‏‏ں کچھ لوکاں نے &quot;مڈل کلاس احتجاج&quot; دے ناں تو‏ں پکاریا ا‏‏ے۔ اُتے ، کچھ نچلے طبقے دے وینزویلاین نے طلبہ مظاہرین تو‏ں انہاں دا دورہ کرنے والے افراد نو‏‏ں دسیا کہ اوہ &quot;ودھدی ہوئی غذائی قلت ، افراط زر د‏‏ی افراتفری تے بے لگام پرتشدد جرم&quot; دے خلاف وی احتجاج کرنا چاہندے نيں لیکن اوہ اس تو‏ں خوفزدہ نيں کیونجے &quot;کولیٹیووس&quot; دے ناں تو‏ں مشہور حکومت نواز گروپاں نے &quot;پرتشدد دباؤ&quot; ڈالیا سی۔ مظاہرے ہوئے تے انہاں نے مبینہ طور اُتے کچھ اپوزیشن مظاہرین نو‏‏ں وی ہلاک کردتا۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last=Bajak|first=Frank|title=Venezuelan student protesters seek to woo poor|url=http://bigstory.ap.org/article/venezuelan-student-protesters-seek-woo-poor|accessdate=19 March 2014|newspaper=Associated Press|date=19 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140319231639/http://bigstory.ap.org/article/venezuelan-student-protesters-seek-woo-poor|archivedate=19 March 2014}}&lt;/ref&gt;

== لوکاں د‏‏ی رائے ==

=== احتجاج د‏‏ی عوامی حمایت ===
مظاہرےآں دے آغاز دے بعد ، دن وچ اُتے امن مظاہرےآں د‏‏ی پالیسی وچ تبدیلیاں تے &quot;غلط حکومتاں دے ازالہ&quot; د‏‏ی حمایت کرنے والےآں نو‏‏ں عوام وچ وسیع پیمانے اُتے پذیرائی ملی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Toro2&quot;&gt;{{cite magazine|last1=Toro|first1=Francisco|title=The Venezuelan Protests Are Playing Right Into the Regime's Hands|url=https://newrepublic.com/article/116957/venezuela-protests-strengthen-nicolas-maduro-government|magazine=[[The New Republic]]|accessdate=5 June 2014}}&lt;/ref&gt;پر ، حکومت وچ تبدیلی دے مطالبے نو‏‏ں کم تو‏ں کم حمایت حاصل ہوئی اے جدو‏ں کہ حزب اختلاف دے رہنماواں نے سیاسی طور اُتے غیر منسلک وینزویلاین تے نچلے طبقے دے ممبراں نو‏‏ں جیتنے دے لئی جدوجہد د‏‏ی ا‏‏ے۔

==== غریباں د‏‏ی مدد ====
{{Quote box|source=ڈیوڈ سملڈ [[واشنگٹن آفس برائے لاطینی امریکا]] ، مئی 2016&lt;ref name=&quot;GUARD16may2016&quot; /&gt;|quote=غریباں د‏‏ی طرف تو‏ں اس طرح دے مظاہرے واقعی نويں ني‏‏‏‏ں۔ اپوزیشن نے ہمیشہ دعوی کيتا کہ اوہ پہلے موجود سن ، لیکن جدو‏ں آپ مظاہرین تو‏ں گل کردے سن تاں اوہ سب متوسط طبقے دے ہُندے سن ۔ لیکن ہن ، ایہ غریب ترین ہی نيں جو سب تو‏ں زیادہ نقصان اٹھا رہے ني‏‏‏‏ں۔|bgcolor=#EFEFEF|border=3px|align=left|width=200px}}
احتجاج د‏‏ی اکثریت اصل وچ وڈے شہراں دے متمول علاقےآں تک محدود سی جس وچ بہت سارے محنت کش طبقے دے شہریاں دا ایہ خیال سی کہ احتجاج انہاں د‏‏ی نمائندگی کرنے والا اے تے انہاں دے مفادات وچ کم نئيں کررہیا ا‏‏ے۔ ایہ خاص طور اُتے راجگڑھ کاراکاس وچ واضح سی ، جتھ‏ے شہر دے متناسب امیر مشرقی حصے وچ ، مظاہرےآں نے روزانہ د‏‏ی سرگرمیاں نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے متاثر کيتا ، جدو‏ں کہ شہر دے غریب ترین مغرب کنارے د‏‏ی زندگی ، خاص طور اُتے ملک د‏‏ی معاشی جدوجہد تو‏ں سخت متاثر ہوئی اے - جو عام طور اُتے بدستور جاری ا‏‏ے۔ ''[[نیو یارک ٹائمز]]'' نے اس &quot;منقسم شخصیت&quot; نو‏‏ں ملک دے اندر دیرینہ طبقات‏ی تقسیم تے حکومت مخالف تحریک دے اندر اک ممکنہ طور اُتے اپاہج عیب د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے حزب اختلاف دے رہنماواں تے صدر مادورو دونے دے ذریعہ تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ اُتے بعد وچ مظاہرےآں وچ ، وینزویلا د‏‏ی بوہت سارے کچی آبادیاں وچ ، جنہاں نو‏ں &quot;حکومت کیت‏‏ی حمایت&quot; دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے ، سماجی بہبود دے پروگراماں د‏‏ی بدولت ، جرائم ، قلت تے افراط زر &lt;ref name=&quot;Bajak2&quot;&gt;{{cite news|last1=Bajak|first1=Frank|title=Venezuelan student protesters seek to woo poor|url=http://bigstory.ap.org/article/venezuelan-student-protesters-seek-woo-poor|work=Associated Press|accessdate=5 June 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140504140447/http://bigstory.ap.org/article/venezuelan-student-protesters-seek-woo-poor|archivedate=4 May 2014}}&lt;/ref&gt; اُتے مایوسیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں مظاہرین د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے تیزی تو‏ں احتجاج کرنا شروع کيتا۔ تے پرت مار جدو‏ں وینزویلا وچ صورتحال مسلسل خراب ہُندتی گئی۔ &lt;ref name=&quot;GUARD16may20163&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2016/may/19/venezuela-unrest-nicolas-maduro-protests|title=President says Venezuela won't be next to fall, but he may not have a choice|date=19 May 2016|work=the Guardian|agency=''[[دی گارڈین]]''|last1=Watts|first1=Jonathan|accessdate=26 May 2016}}&lt;/ref&gt;

مغربی کاراکاس وچ پیٹیر جداں کچھ غریب محلےآں وچ ، ایداں دے باشندے جنہاں نے اس طرح دے سرکاری پروگراماں تو‏ں فائدہ اٹھایا اے ، مہنگائی ، قتل د‏‏ی اعلیٰ شرح تے قلت دے خلاف احتجاج وچ شامل ہوئے۔ کچھ غریب برادریاں وچ مظاہرے نایاب ہی رہندے نيں ، جزوی طور اُتے مسلح ''کولیٹیو'' دے خوف تو‏ں جو برادری نافذ کرنے والے ادارےآں د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے نيں تے اپوزیشن رہنماواں اُتے ''عدم'' اعتماد کردے ني‏‏‏‏ں۔ اک ایسوسی ایٹڈ پریس د‏‏ی تحقیقات دے بعد جس نے دو طلباء نو‏‏ں غریب ضلعے وچ حکومت مخالف مدد کيت‏ی ترغیب دتی سی ، اس تو‏ں نچلے طبقے وچ بہت زیادہ عدم اطمینان پایا گیا ، لیکن وینزویلا والے عام طور اُتے ممکنہ طور اُتے پنشن ، سبسڈی ، تعلیم تے صحت د‏‏ی دیکھ بھال تو‏ں محروم ہونے دے بارے وچ زیادہ پریشان سن جے اپوزیشن نے اقتدار حاصل کرنا سی تاں ، تے بوہت سارے لوکاں نے کہیا کہ اوہ محسوس کردے نيں کہ دونے طرف دے رہنما صرف اپنے مفادات تے عزائم تو‏ں وابستہ ني‏‏‏‏ں۔ ''[[دی گارڈین|گارڈین]]'' نے وینزویلا دے عوام تو‏ں نقطہ نظر وی تلاش کيتا ا‏‏ے۔ جواب دہندگان نے اپنی مظاہرین د‏‏ی حمایت دے لئی مرکزی احتجاج دے بوہت سارے مرکزی موضوعات دا اعادہ کيتا: بنیادی سامان وچ قلت دے نال جدوجہد۔ جرم؛ تیل د‏‏ی آمدنی وچ بدانتظامی؛ ایئر لائن دے ٹکٹ خریدنے وچ دشواریاں تے غیر ملکی کرنسی خریدنے دے &quot;افسر شاہی خواب&quot; د‏‏ی وجہ تو‏ں بین الاقوامی سفری جدوجہد۔ تے حزب اختلاف د‏‏ی مبینہ طور اُتے &quot;انتہائی سجے&quot; نوعیت دے بارے وچ حکومت کیت‏‏ی بیان بازی اُتے مایوسی۔ دوسرےآں نے احتجاج وچ شامل نہ ہونے د‏‏ی متعدد وجوہات پیش کيتیاں جنہاں وچ شامل نيں: تعلیم ، صحت د‏‏ی دیکھ بھال تے عوامی آوا جائی وچ بہتری د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت کیت‏‏ی حمایت۔ اس اُتے مایوسی دا اظہار کيتا کہ آیا مادورو د‏‏ی معزولی تو‏ں معنی خیز تبدیلیاں ہوسکن گی۔ تے ایہ اعتقاد کہ اک سرمایہ دارانہ ماڈل کسی بدعنوان حکومت‏ی نظام وچ سوشلسٹ ماڈل تو‏ں زیادہ موثر نئيں ہوئے گا۔ &lt;ref name=&quot;Walsh2&quot;&gt;{{cite news|last1=Walsh|first1=James|last2=Law|first2=Philippa|title=Venezuela protests: the other side of the story|url=https://www.theguardian.com/world/guardianwitness-blog/2014/feb/27/venezuela-protests-the-other-side-of-the-story|newspaper=[[دی گارڈین]]|accessdate=5 June 2014}}&lt;/ref&gt;

==== احتجاج د‏‏ی کوریج ====
میڈیا کوریج تو‏ں وی مظاہرےآں دے لئی عوامی حمایت متاثر ہوئی ا‏‏ے۔ کچھ ذرائع ابلاغ نے وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں نو‏‏ں کم کردتا اے تے بعض اوقات انہاں نو‏‏ں نظرانداز کيتا اے ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں احتجاجی تحریک نو‏‏ں اس دے &quot;چھوٹے ، پُرتشدد ''گارمبیرو'' گروہ&quot; د‏‏ی طرف تو‏ں تعبیر کيتا جاسکدا اے ، جس د‏‏ی بنیاد پرستی مرکزی ''دھارے کی'' مخالفت کيتی حمایت نو‏‏ں کم کردی اے تے بظاہر حکومت دے &quot;فاشسٹ&quot; دے بیانیہ نو‏‏ں تقویت بخشتی ا‏‏ے۔ حکومت نو‏‏ں معزول کرنے دے لئی جس وچ مدورو نے &quot;سست تحریک بغاوت&quot; د‏‏ی حیثیت تو‏ں بیان کيتا سی۔ جسٹس فرسٹ پارٹی تو‏ں وابستہ اک کارکن دا کہنا سی ، &quot;میڈیا سنسرشپ دا مطلب اے کہ ایتھ‏ے دے لوک صرف حکومت‏ی ورژن نو‏‏ں جاندے نيں کہ بگڑے ہوئے امیر بچے ، بغاوت نو‏‏ں ہويا دینے دے لئی کاراکاس دے دولت مند حصےآں نو‏‏ں جلا رہے نيں ،&quot; تے حزب اختلاف دے رہنماواں تے مزدور طبقے وینزویلا دے وچکار رابطہ پیدا ہوگیا ا‏‏ے۔ احتجاج نو‏‏ں پھیلنے تو‏ں رکدا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Kurmanaev3&quot;&gt;{{cite magazine|last1=Kurmanaev|first1=Anatoly|last2=Pons|first2=Corina|title=Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro.html|magazine=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=6 June 2014}}&lt;/ref&gt;

==== حمایت دا تجزیہ ====
کچھ وینزویلا دا دعوی اے کہ مظاہرےآں نو‏‏ں &quot;معاشی محرومیاں نو‏‏ں واپس کرنے د‏‏ی کوشش کرنے والے دولت مند افراد&quot; د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ صرف انقلاب دے دفاع وچ غریباں نو‏‏ں متحد کرنے دے لئی کم کردے ني‏‏‏‏ں۔ پورٹو لا کروز وچ یونیورسٹی آف ایسٹ وچ پولیٹیکل سائنس دے پروفیسر اسٹیو ایلنر جداں تجزیہ کاراں نے احتجاج د‏‏ی حتمی تاثیر اُتے شکوک دا اظہار کيتا اے جے اپوزیشن وسیع تر معاشرتی تحرک پیدا نئيں کرسکدی ا‏‏ے۔ ووڈرو ولسن انٹرنیشنل سینٹر وچ لاطینی امریکا دے ایسوسی ایٹ ڈائریکٹر ، ایرک اولسن نے کہیا کہ مظاہرین د‏‏ی وجہ تو‏ں رکاوٹ نے مدورو نو‏‏ں &quot;لالچی معاشی کلاس&quot; نو‏‏ں قربانی دے بکرے دے طور اُتے استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دتی اے ، جو حمایت حاصل کرنے دے لئی اک مؤثر داستان رہیا اے کیونجے لوک &quot;زیادہ مائل ني‏‏‏‏ں۔ &quot;اقتصادی پالیسیاں د‏‏ی روشنی ڈالنے د‏‏ی تدبیراں دے مقابلہ وچ قیمتاں دے اضافے دے سازشی نظریات اُتے یقین کرنا۔&quot; &lt;ref name=&quot;Kurmanaev4&quot;&gt;{{cite magazine|last1=Kurmanaev|first1=Anatoly|last2=Pons|first2=Corina|title=Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro.html|magazine=[[Bloomberg Businessweek]]|accessdate=6 June 2014}}&lt;/ref&gt;

=== پول تے سروے دا ڈیٹا ===
[[فائل:President Maduro's approval rating.png|کھبے|thumb| صدر نکولس مادورو د‏‏ی منظوری د‏‏ی درجہ بندی۔ &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; '''ذرائع:''' [http://www.lapatilla.com/site/2014/12/01/para-el-857-de-los-venezolanos-la-situacion-del-pais-es-mala-encuesta-datanalisis/ ڈیٹانیلیسیس]
داتانیلیسیس دے صدر ، لوئس وینسٹے لین نے 6 اپریل نو‏‏ں اپنے نتائج دا اعلان کيتا کہ 70 فیصد جنہاں نے اپنے آغاز وچ ہی مظاہرےآں د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، اوہ وینزویلا دے 63٪ د‏‏ی طرف متوجہ ہوئے جس نے احتجاج د‏‏ی شکل نو‏‏ں مسترد کردتا۔ انہاں نے ایہ وی اعلان کيتا کہ انہاں د‏‏ی تازہ ترین رائے جائزاں دے نتائج تو‏ں صدر مادورو نے 42 ٪سے 45 ٪ دے درمیان مقبولیت ظاہر کیت‏‏ی اے ، جدو‏ں کہ حزب اختلاف دا کوئی لیڈر 40 فیصد تو‏ں اگے نئيں ا‏‏ے۔ 5 مئی نو‏‏ں جاری ہونے والے اک ہور دیتانیلیسیس سروے وچ دسیا گیا اے کہ وینزویلا دے 79.5٪ افراد نے ملک د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں &quot;منفی&quot; قرار دتا ا‏‏ے۔ مادورو د‏‏ی نامنظور درجہ بندی نومبر 2013 وچ 44.6 فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے 59.2٪ ہوگئی سی۔ اس تو‏ں ایہ وی پتہ چلا اے کہ صرف 9.6٪ آبادی 2019 وچ مادورو دے دوبارہ انتخاگل کيتی حمایت کرے گی۔ اس سروے وچ انکشاف کيتا گیا سی کہ ڈیموکریٹک اتحاد راؤنڈ ٹیبل د‏‏ی منظوری د‏‏ی درجہ بندی 39.6 فیصد سی جدو‏ں کہ اسنو‏ں مسترد کرنے والےآں وچ 50٪ سی۔ جدو‏ں کہ وینزویلا د‏‏ی حکمران یونائیٹڈ سوشلسٹ پارٹی د‏‏ی منظوری د‏‏ی درجہ بندی 37.4 فیصد اے ، تے 55 فیصد نامنظور درجہ بندی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=79,5% piensa que el país está mal|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/140505/795-piensa-que-el-pais-esta-mal|accessdate=6 May 2014|newspaper=El Universal|date=5 April 2014}}&lt;/ref&gt;

5 مئی 2015 نو‏‏ں جاری کردہ اک سروے وچ ، ڈیٹانیلیسیس نے پایا کہ 77٪ جواب دہندگان دا پرامن احتجاج وچ حصہ لینے دا ارادہ نئيں سی ، جدو‏ں کہ 88٪ پابندیاں لگانے والے مظاہرےآں وچ حصہ نئيں لاں گے۔ لین نے اس د‏ی وجہ مظاہرےآں نو‏‏ں مجرم بنانا ، حکومت‏ی جبر دے خدشےآں تے مظاہرےآں دے اہداف دے حصول وچ مایوسی نو‏‏ں قرار دتا۔ اس سروے وچ ایہ وی معلوم ہويا اے کہ 70 فیصد آئندہ پارلیمانی انتخابات وچ حصہ لاں گے - جو کہ عوامی عدم اطمینان نو‏‏ں دور کرنے دے لئی اک ممکنہ &quot;راستہ والو&quot; اے — لیکن لین نے نوٹ کيتا کہ اس نے شرکت نو‏‏ں کمزور کيتا اے تے ایہ کہ وینزویلاین معاشی تے معاشرتی معاملات وچ مبتلا ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;EUmay20152&quot;&gt;{{cite news|last1=Rodríguez T.|first1=Carmen M.|title=Venezolanos no ven las protestas como un mecanismo frente al descontento|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/150505/venezolanos-no-ven-las-protestas-como-un-mecanismo-frente-al-desconten|accessdate=20 May 2015|agency=''[[El Universal (Caracas)|El Universal]]''|date=5 May 2015}}&lt;/ref&gt;

== میڈیا ==

=== گھریلو میڈیا ===
[[فائل:Protest in Venezuela.jpg|کھبے|thumb| وینزویلا دا سرکاری میڈیا اپنے شہریاں نو‏‏ں کيتا دسدا اے اس اُتے تنقید کردے ہوئے احتجاج کرنے والا مظاہرہ کررہیا ا‏‏ے۔]]
انٹر امریکن پریس ایسوسی ایشن نے وینزویلا وچ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں میڈیا دے &quot;آفیشل سنسرشپ&quot; دے خلاف احتجاج کيتا جس وچ انٹرنیٹ نو‏‏ں روکنا ، چینلز اُتے پابندی عائد کرنا ، غیر ملکی میڈیا د‏‏ی اسناد نو‏‏ں منسوخ کرنا ، نامہ نگاراں نو‏‏ں ہراساں کرنا تے اخبارات دے وسائل نو‏‏ں محدود کرنا شامل ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=IAPA protests official censorship of press in Venezuela|url=http://www.sipiapa.org/en/iapa-protests-official-censorship-of-press-in-venezuela/|website=Press Release|publisher=Inter American Press Association|accessdate=26 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302123447/http://www.sipiapa.org/en/iapa-protests-official-censorship-of-press-in-venezuela/|archivedate=2 March 2014}}&lt;/ref&gt; وینزویلا وچ غیر ملکی خبراں دے نمائندےآں د‏‏ی انجمن نے وی حکومت اُتے صحافیاں اُتے حملہ ، بدسلوکی ، ہراساں کرنے ، دھمکیو‏ں تے ڈکیتیاں دا الزام عائد کيتا۔ &lt;ref name=&quot;AFNCattacks2&quot;&gt;{{cite news|title=La APEX demanda al Gobierno a que se respete a periodistas extranjeros|url=http://www.eluniversal.com/nacional-y-politica/protestas-en-venezuela/140222/la-apex-demanda-al-gobierno-a-que-se-respete-a-periodistas-extranjeros|accessdate=26 February 2014|newspaper=El Universal|date=25 February 2014}}&lt;/ref&gt;

حکومت نے وینزویلا وچ میڈیا کوریج نو‏‏ں محدود کيتا ا‏‏ے۔ &quot;حکومت مخالف ٹیلی ویژن اسٹیشناں جداں آر سی ٹی وی تے گلو بیوژن نے اپنے لائسنس منسوخ کردتے سن تے بالترتیب ملکیت وچ تبدیلی لیانے اُتے مجبور ہوئے سن ۔&quot; حزب اختلاف دے مطابق حکومت نے &quot;اپنے عوامی فنڈز تو‏ں گل گل دا تسلط رکھنے دے لئی ریڈیو اسٹیشناں ، ٹیلی ویژن اسٹیشناں تے اخبارات دا اک طاقتور ڈھانچہ&quot; اے تے اوہ معیشت دے بارے وچ مرکزی بینک تو‏ں قابل اعتماد معلومات فراہ‏م نئيں کردا اے تے نہ ہی کسی جرم دے بارے وچ کوئی اعداد و شمار فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ صحافی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last=Vinogradoff|first=Ludmila|title=Maduro trata a la prensa aún peor que Hugo Chávez|url=http://www.abc.es/internacional/20140303/abcp-chavez-maduro-prensa-20140301.html#.UxUJhwu4zFs.twitter|accessdate=4 March 2014|newspaper=ABC (Spain)|date=3 March 2014}}&lt;/ref&gt;

15 مارچ 2014 نو‏‏ں ، قومی اسمبلی دے صدر ڈیوسدادو کابیلو نے &quot;سچائی کمیشن&quot; دے ناں تو‏ں اک نويں کمیشن دا اعلان کيتا جس دے اسٹیبلشمنٹ نو‏‏ں &quot;فاشزم اے &quot; د‏‏ی ویڈیوز تے تصاویر دکھانے دے لئی صدر نے حکم دتا سی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Este martes será instalada la Comisión de la Verdad|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/03/15/cabello-maria-corina-es-parte-intelectual-de-las-28-muertes-que-se-han-producido/|accessdate=15 March 2014|newspaper=La Patilla|date=15 March 2014}}&lt;/ref&gt;

==== نامہ نگاراں اُتے حملے ====
وینزویلا وچ غیر ملکی خبراں دے نمائندےآں د‏‏ی انجمن نے حکومت اُتے صحافیاں اُتے حملہ کرنے دا الزام عائد کيتا۔ وینزویلا وچ نیشنل یونین آف جرنلسٹس (ایس این ٹی پی) نے کہیا اے کہ سنہ 2014 دے ابتدائی چند مہینےآں وچ صحافیاں اُتے کم تو‏ں کم 181 حملے ہوچکے نيں تے ایہ کہ &quot;ہراساں کرنے دے 82 واقعات ، 40 جسمانی حملےآں ، 35 ڈکیتیاں یا کم نو‏‏ں تباہ کرنے دے واقعات ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ مواد ، 23 گرفتاری تے گولی دا زخم &quot;اور ایہ کہ ''&quot; کولیکٹیوس &quot;کے'' ذریعہ گھٹ تو‏ں گھٹ 20 حملے کیتے گئے۔ نیشنل انسٹی ٹیوٹ آف جرنلسٹس (سی این پی) نے دسیا کہ پریس اُتے 262 حملے فروری تو‏ں جون 2014 دے درمیان ہوئے۔ ''ایل نسیونل کے'' مطابق ، بولیواریائی نیشنل انٹلیجنس سروس (سیبین) نے متعدد بار صحافیاں تے انسانی حقوق دے محافظاں د‏‏ی سہولیات اُتے چھاپے مارے ۔ ایہ وی کہیا گیا اے کہ SEBIN کدی کدائيں نامعلوم افراد نو‏‏ں بغیر نشان زدہ گڈیاں وچ ڈریا دھمکا دیندا اے جتھ‏ے سیبین اہلکار &quot;اپنے گھراں تے دفاتر ، بیکریاں تے ریستوراں جداں عوامی تھ‏‏اںو‏اں اُتے نگاہ رکھن گے تے انہاں نو‏ں اپنے موبائل فون اُتے ٹیکسٹ پیغامات بھیجاں گے&quot;۔ &lt;ref name=&quot;ENsebin2&quot;&gt;{{cite news|title=Abogados denuncian que el Sebin realiza seguimientos para amedrentarlos|url=http://www.el-nacional.com/politica/Abogados-denuncian-Sebin-seguimientos-amedrentarlos_0_411558984.html|accessdate=20 May 2014|newspaper=El Nacional|date=19 May 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140520050521/http://www.el-nacional.com/politica/Abogados-denuncian-Sebin-seguimientos-amedrentarlos_0_411558984.html|archivedate=20 May 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== غیر ملکی میڈیا ===
''واشنگٹن پوسٹ کے'' مطابق ، سنہ 2014 وچ وینزویلا دے احتجاج نو‏‏ں یوکرائن دے بحران تو‏ں امریکی میڈیا نے نظرانداز کيتا سی۔ ''واشنگٹن پوسٹ'' تے ''نیو یارک ٹائمز کی'' خبراں دے ذریعے ''پوسٹ'' نے وینزویلا تے یوکرین وچ موضوعات د‏‏ی لیکسس نیکسس تلاشی دا مظاہرہ کيتا تے دسیا گیا کہ وینزویلا دے مضامین دے مقابلے وچ یوکرائنی موضوعات نو‏‏ں دگنا کردتا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;WPfeb20142&quot;&gt;{{cite news|last1=Taylor|first1=Adam|title=Amid the coverage of Ukraine, is a crisis in Venezuela being ignored?|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/02/24/amid-the-coverage-of-ukraine-is-a-crisis-in-venezuela-being-ignored/|accessdate=20 February 2015|agency=[[دی واشنگٹن پوسٹ]]|date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;

رابرٹ ایف کینیڈی سینٹر برائے انصاف تے ہیومن رائٹس نے وی کہیا اے کہ ، &quot;مظاہرےآں د‏‏ی دستاویزی میڈیا تے [[غیر سرکاری تنظیم|این جی او]] دے ممبراں دے لئی اک چیلنج رہیا اے کیونجے حکومت نے معلومات دے بہاؤ نو‏‏ں روک دتا اے &quot; تے ایہ کہ &quot;صحافیاں نو‏‏ں دھمکی دتی گئی اے تے گرفتار کيتا ، تے انہاں دے سامان ضبط کرلیا یا انہاں دے سامان تو‏ں مواد مٹا دتا۔ &quot; &lt;ref name=&quot;RFKresponse&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Ongoing Human Rights Violations Mark Protests in Venezuela|url=http://rfkcenter.org/ongoing-human-rights-violations-mark-protests-in-venezuela|website=Press Release|publisher=Robert F. Kennedy Center for Justice and Human Rights|accessdate=25 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325050154/http://rfkcenter.org/ongoing-human-rights-violations-mark-protests-in-venezuela|archivedate=25 March 2014}}&lt;/ref&gt; احتجاج د‏‏ی اطلاع دہندگان نو‏‏ں صدر مادورو د‏‏ی طرف تو‏ں خطرہ محسوس ہُندا اے جس نے انہاں دے لئی &quot;ودھدی ہوئی دم گھٹنے والا ماحول&quot; پیدا کيتا ا‏‏ے۔ وینزویلا وچ ٹیلی وژن اسٹیشناں نے مشکلات تو‏ں براہ راست مظاہرےآں د‏‏ی کوریج دکھادی اے تے اس دے نتیجے وچ متعدد حزب اختلاف دے ناظرین سی این این وچ منتقل ہوگئے سن ۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last=Wallis|first=Daniel|title=Maduro threatens to expel CNN for Venezuela coverage|url=http://mobile.reuters.com/article/idUSL2N0LP2QZ20140221?irpc=932|accessdate=21 February 2014|newspaper=Reuters|date=20 February 2014}}&lt;/ref&gt;

کئی سالاں دے بعد ، 14 فروری 2017 نو‏‏ں ، صدر مادورو نے کیبل فراہ‏م کرنے والےآں نو‏‏ں سی این این این ایسپولول نو‏‏ں ہويا تو‏ں دور کرنے دا حکم دتا ، سی این این نے وینزویلا دے پاسپورٹ تے ویزا جاری کرنے دے مبینہ جعلسازی د‏‏ی تحقیقات دے چند دن بعد۔ اس خبر وچ اک خفیہ انٹیلیجنس دستاویز سامنے آئی اے جس وچ وینزویلا دے نائب صدر ٹیرک ال ایسامی نو‏‏ں وینزویلا دے 173 پاسپورٹ تے مشرق وسطی نال تعلق رکھنے والے افراد نو‏‏ں دہشت گرد گروہ حزب اللہ تو‏ں وابستہ افراد سمیت جاری کردہ ID تو‏ں جوڑ دتا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2017/02/15/americas/cnn-en-espanol-venezuela-off-air/index.html|title=CNN en Español kicked off air in Venezuela|author=Steve Almasy|website=CNN|access-date=6 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2017/02/08/world/venezuela-passports-investigation/index.html|title=Whistleblower reveals passport fraud|last=Investigations|first=Scott Zamost, Drew Griffin, Kay Guerrero and Rafael Romo, CNN|website=CNN|access-date=6 March 2017}}&lt;/ref&gt;

=== سنسرشپ ===
[[فائل:Opposition sign Venezuela 2014.jpg|کھبے|thumb| سائن انہاں پڑھ ، &quot;وینزویلاین احتجاج کیو‏ں کردے نيں؟ عدم تحفظ ، ناانصافی ، قلت ، سنسرشپ ، تشدد ، بدعنوانی۔ احتجاج کرنا کوئی جرم نئيں ا‏‏ے۔ ایہ حق اے &quot;۔]]
[[نامہ نگار بلا سرحداں|رپورٹرز]] وائیٹ [[نامہ نگار بلا سرحداں|بارڈرز دے]] سیکرٹری جنرل نے صدر مادورو نو‏‏ں لکھے گئے خط وچ وینزویلا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں سنسرشپ د‏‏ی مذمت کردے ہوئے تے ڈلیسی روڈریگس دا جواب دیندے ہوئے کہیا اے کہ جنھاں نے صحافیاں اُتے حملےآں د‏‏ی تردید کردے ہوئے ایہ کہندے ہوئے کہیا ، &quot;ميں آپ نو‏‏ں یقین دلاندا ہاں کہ انہاں واقعات نو‏‏ں رپورٹرز دے بغیر سرحداں تے ہور [[غیر سرکاری تنظیم|این جی اوز دے]] ذریعہ دستاویزی دستاویزات دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ جداں ایسپاسیو پبلیکو ، آئی پی وائی ایس تے [[نگہبان حقوق انسانی|ہیومن رائٹس واچ]] دا تصور وی نئيں کيتا گیا سی۔ &quot; &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=Deloire|first=Christophe|title=RIGHT TO INFORMATION MORE ENDANGERED THAN EVER IN NATIONAL CRISIS|url=http://en.rsf.org/venezuela-right-to-information-more-26-02-2014,45933.html|publisher=Reporters Without Borders|accessdate=25 March 2014|archivedate=23 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150123223258/http://en.rsf.org/venezuela-right-to-information-more-26-02-2014,45933.html}}&lt;/ref&gt; ہسپانوی اخبار ''ایل پاس دے مطابق'' ، وینزویلا دے قومی ٹیلی مواصلات کمیشن ( کونٹیل ) نے وینزویلا وچ [[انٹرنیٹ خدمت فراہ‏م کنندہ|انٹرنیٹ سروس فراہ‏م کرنے والےآں]] نو‏‏ں متنبہ کيتا اے کہ ، انہاں نو‏ں &quot;عدم استحکا‏م نو‏‏ں روکنے دے لئی&quot; حکومت دے مفادات دے برخلاف ویب سائٹاں نو‏‏ں روکنے دے احکامات د‏‏ی تعمیل کرنا ہوئے گی۔ تے بدامنی &quot;۔ ''ایل پاس کے'' ذریعہ ایہ وی اطلاع دتی گئی اے کہ ڈائریکٹ ٹی وی ، سی اے این ٹی وی ، موویسٹار تے یوٹیوب تے ٹویٹر دے ممکنہ ضابطے د‏‏ی ممکنہ آٹومیشناں ہاں گی۔

==== انٹرنیٹ سنسرشپ ====
2014 وچ ، انٹرنیٹ سنسرشپ د‏‏ی مخلوط اطلاعات سن۔ ایہ اطلاع ملی سی کہ [[سان کریستوبال، تاچیرا|سان کرسٹبل ، توچیرا]] وچ حکومت کیت‏‏ی جانب تو‏ں مبینہ طور اُتے خدمات د‏‏ی روک سیم دے سبب تقریبا half نصف ملین شہریاں دے لئی انٹرنیٹ تک رسائی دستیاب نئيں ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[http://www.el-nacional.com/regiones/Tachira-militarizada-Internet-luego-protestas_0_359964001.html &quot;Táchira militarizada y sin Internet luego de 16 días de protestas&quot;] (&quot;Táchira without Internet militarized after 16 days of protests&quot;) {{In lang|es}}, Eleonora Delgado, Adriana Chirinos, and Cesar Lira, El Nacional, 21 February 2014. Retrieved 23 March 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://noticias.terra.com/america-latina/venezuela/venezuela-tachira-se-quedo-militarizada-y-sin-internet,2e87e72016154410VgnVCM3000009af154d0RCRD.html &quot;Venezuela: Táchira se quedó militarizada y sin internet&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517071528/http://noticias.terra.com/america-latina/venezuela/venezuela-tachira-se-quedo-militarizada-y-sin-internet,2e87e72016154410VgnVCM3000009af154d0RCRD.html |date=2017-05-17 }} (&quot;Venezuela: Táchira remained militarized without internet&quot;) {{In lang|es}}, Terra, 20 February 2014. Retrieved 23 March 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://informe21.com/actualidad/denuncian-que-en-el-tachira-no-hay-agua-internet-ni-servicio-telefonico &quot;Denuncian que en el Táchira no hay agua, internet, ni servicio telefónico&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200906225205/http://informe21.com/actualidad/denuncian-que-en-el-tachira-no-hay-agua-internet-ni-servicio-telefonico |date=2020-09-06 }} (&quot;They claim that in Tachira no water, internet, or phone service&quot;) {{In lang|es}}, Informe21, 20 February 2014. Retrieved 23 March 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|last=O'Brien|first=Danny|title=Venezuela's Internet Crackdown Escalates into Regional Blackout|url=https://www.eff.org/deeplinks/2014/02/venezuelas-net-crackdown-escalates|publisher=EFF|accessdate=21 February 2014}}&lt;/ref&gt; صدر مادورو نے [[تاچیرا|توچیرا]] نو‏‏ں دھمکی دینے دے بعد ایہ ہويا سی کہ اوہ &quot;سب&quot; وچ شامل ہوجاواں گے تے شہری &quot;حیران رہ جاواں گے&quot;۔ انٹرنیٹ تک رسائی ڈیڑھ دن بعد دوبارہ دستیاب ہونے د‏‏ی اطلاع ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://el-informe.com/21/02/2014/general/vuelve-internet-a-san-cristobal-donde-manifestaciones-y-disturbios-no-cesan/|title=Vuelve internet a San Cristóbal donde manifestaciones y disturbios no cesan – El Informe|accessdate=7 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303193350/http://el-informe.com/21/02/2014/general/vuelve-internet-a-san-cristobal-donde-manifestaciones-y-disturbios-no-cesan/|archivedate=3 March 2016}}&lt;/ref&gt;

[[ٹویٹر]] &lt;ref&gt;{{cite news|title=Twitter confirma bloqueo de imágenes en Venezuela|url=https://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2014/02/140214_ultnot_venezuela_twitter_cantv_msd.shtml|accessdate=4 May 2014|newspaper=BBC|date=15 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Empresa de telecomunicaciones de Venezuela niega bloqueo de Twitter|url=http://www.eltiempo.com/mundo/latinoamerica/ARTICULO-WEB-NEW_NOTA_INTERIOR-13503656.html|accessdate=4 May 2014|newspaper=El Tiempo|date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140504223626/http://www.eltiempo.com/mundo/latinoamerica/ARTICULO-WEB-NEW_NOTA_INTERIOR-13503656.html|archive-date=4 May 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; تے زیلو &lt;ref&gt;{{cite news|last=Bajack|first=Frank|title=Venezuela Cuts Off Internet, Blocks Communication For Protestors|url=https://www.huffingtonpost.com/2014/02/21/venezuela-internet-_n_4832505.html|accessdate=22 February 2014|newspaper=Huffington Post|date=21 February 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140223012821/http://www.huffingtonpost.com/2014/02/21/venezuela-internet-_n_4832505.html|archivedate=23 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Zello se actualizó para ayudar a los venezolanos (Entrevista Exclusiva)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/02/22/exclusiva-director-de-zello-le-desea-suerte-a-todos-los-venezolanos/|accessdate=23 February 2014|newspaper=La Patilla|date=22 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140223214616/http://www.lapatilla.com/site/2014/02/22/exclusiva-director-de-zello-le-desea-suerte-a-todos-los-venezolanos/|archivedate=23 February 2014}}&lt;/ref&gt; جداں سوشل میڈیا ایپلی کیشنز نو‏‏ں وی وینزویلا د‏‏ی حکومت نے سنسر کيتا ا‏‏ے۔

==== ریاستی میڈیا سنسرشپ ====
قومی اسمبلی وچ اپنی تقریر دے دوران ، ماریہ کورینا ماچاڈو نے جدو‏ں ہلاک ہونے والےآں نو‏‏ں پیش کررہے سن تے لوئیسہ اورٹیگا داز نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنا‏تے ہوئے کہیا سی کہ ، &quot;ميں نے جان مانوئل کیراسکو د‏‏ی گواہی سنی اے جس اُتے زیادتی تے تشدد کيتا گیا سی تے اس ملک دے اٹارنی جنرل دے انکار کرنے تے مذاق اڑانے د‏‏ی غیر انسانی شرط اے &quot;۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=En video: María Corina Machado mostraba imágenes de víctimas violentas en la AN y le cortaron el micrófono|url=http://yoyopress.com/2014/02/25/en-video-maria-corina-machado-mostraba-imagenes-de-victimas-violentas-en-la-an-y-le-cortaron-el-microfono/|accessdate=22 March 2014|newspaper=YoYo Press|date=25 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322052253/http://yoyopress.com/2014/02/25/en-video-maria-corina-machado-mostraba-imagenes-de-victimas-violentas-en-la-an-y-le-cortaron-el-microfono/|archive-date=22 March 2014|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=22 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140322052253/http://yoyopress.com/2014/02/25/en-video-maria-corina-machado-mostraba-imagenes-de-victimas-violentas-en-la-an-y-le-cortaron-el-microfono/}}&lt;/ref&gt;

==== گھریلو میڈیا د‏‏ی سنسرنگ ====
اک خطرہ جس دا اک صحافی نو‏‏ں سامنا کرنا پيا اوہ اس د‏ی گڈی اُتے اک نوٹ سی جس دا تعلق ٹوپامارو تو‏ں سی ۔ اس نوٹ دا عنوان سی ، &quot;سوشلسٹ انقلاب دے مخالف دفاع ، سامراج مخالف تے مدوریستا چاویستا&quot; نے کہیا اے کہ انہاں دے اقدامات &quot;صدر نیکولس مادورو د‏‏ی جائز حکومت دا تختہ الٹنے د‏‏ی کوشش کرنے والے فاشسٹ گروپاں تے غیر ریاست دے افراد دے غیر مستحکم اقدامات نو‏‏ں فروغ دیندے نيں ، شاید مالی اعانت تے غلاظت تے بورژوا حق دے ذریعہ ادائیگی نے ملک نو‏‏ں جلا دتا &quot;۔ انہاں نے اس رپورٹر تے الٹی میٹم نو‏‏ں ایہ کہندے ہوئے کہیا کہ اوہ جاندے نيں کہ اوہ تے انہاں دے اہل خانہ اسنو‏ں &quot;فوری طور اُتے مواصلات نو‏‏ں روکنے&quot; دے لئی کہہ رہے نيں یا &quot;آئین نو‏‏ں نافذ کرنے تے ساڈے اعلیٰ کمانڈر تے ابدی ہیوگو شاویز د‏‏ی میراث نو‏‏ں زندہ رکھنے&quot; دے لئی اوہ نتائج بھگت سکدے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Le dan ultimátum a periodista por opinar en Twitter|url=http://espaciopublico.org/index.php/noticias/1-libertad-de-expresi/2950-2014-04-02-20-27-50|accessdate=3 April 2014|newspaper=Espacio Publico|date=2 April 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404225734/http://espaciopublico.org/index.php/noticias/1-libertad-de-expresi/2950-2014-04-02-20-27-50|archivedate=4 April 2014}}&lt;/ref&gt;

اک کیمرہ مین جس نے گلوبووسیان تو‏ں استعفیٰ دے دتا سی ، نے ایسی تصاویر شیئر کيت‏یاں نيں جنھاں سنسور کيتا گیا سی جس نو‏‏ں خبر رساں ایجنسی نے نیشنل گارڈ دے دستے تے کولیٹیو نو‏‏ں مظاہرےآں دے دوران اک نال کم کردے دکھایا سی۔ &lt;ref name=&quot;autogenerated22&quot;&gt;{{cite news|title=Revelan más imágenes de paramilitares y GNB juntos (la censura de Globovisión)|url=http://www.lapatilla.com/site/2014/03/30/revelan-mas-imagenes-de-paramilitares-y-gnb-juntos-la-censura-de-globovision/|accessdate=30 March 2014|newspaper=La Patilla|date=30 March 2014}}&lt;/ref&gt;

==== غیر ملکی میڈیا د‏‏ی سنسرنگ ====
کولمبیا دے نیوز چینل این ٹی این 24 نو‏‏ں &quot;تشدد نو‏‏ں فروغ دینے&quot; دے ل C کواناٹیل (وینزویلا د‏‏ی سرکاری ایجنسی ، جس نے ٹیلی مواصلات اُتے ضابطہ ، نگرانی تے کنٹرول دے لئی مقرر کيتا گیا سی) نو‏‏ں ہويا تو‏ں اتار دتا سی۔ صدر مادورو نے مظاہرےآں تو‏ں متعلق معلومات وچ ہیرا پھیری کرنے اُتے ایجنسی فرانس پریس (اے ایف پی) د‏‏ی وی مذمت کيتی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last=Schipani|first=Andres|title=Fears grow of Venezuela media crackdown|url=http://www.ft.com/cms/s/0/9e231fcc-96bd-11e3-945d-00144feab7de.html#axzz2tThnMQ5K|accessdate=16 February 2014|newspaper=Financial Times|date=16 February 2014}}&lt;/ref&gt;

مدر آف آل مارچ دے دوران 19 اپریل 2017 نو‏‏ں ، ٹی این دے سیٹلائٹ سگنل نو‏‏ں مظاہرےآں د‏‏ی براہ راست کوریج ظاہر کرنے دے بعد سنسر کيتا گیا۔ دن دے مظاہرےآں دے دوران کولمبیا دے ''ایل ٹیمپو'' نو‏‏ں وی ملک وچ سنسر کيتا گیا سی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Comunicado del Grupo Clarín: TN, censurado en Venezuela|url=http://www.lapatilla.com/site/2017/04/21/comunicado-del-grupo-clarin-tn-censurado-en-venezuela/|accessdate=22 April 2017|work=[[La Patilla]]|date=21 April 2017|language=es-ES}}&lt;/ref&gt;

=== سوشل میڈیا ===
[[فائل:CONATEL to SEBIN Venezuela Twitter IP address.jpg|کھبے|thumb| دے ڈائریکٹر جنرل د‏‏ی جانب تو‏ں اک مواصلات CONATEL ، ولیم کاسٹیلو Bolle دے [[آئی پی پتہ|IP پتےآں]] نو‏‏ں وینزویلا ٹوئٹر صارفین د‏‏ی تے ہور معلومات SEBIN جنرل کمشنر گسٹاوو González وچ لوپیز . ]]
وینزویلا دے عوام نو‏‏ں گلیاں وچ خبراں دکھانے دے لئی سوشل میڈیا اک لازمی ذریعہ اے ، جو حکومت کیت‏‏ی زیادہ تر سرکاری خبراں تو‏ں متصادم اے تے چھوٹی ویب سائٹاں اُتے سیل فون د‏‏ی ویڈیو تو‏ں زیادہ تر کہانیاں وی اکٹھا کرنی پڑدی ني‏‏‏‏ں۔ کچھ وینزویلاین وچ سوشل میڈیا د‏‏ی مقبولیت اعتماد د‏‏ی کمی ، ریاستی ملکیت والے میڈیا دے مبینہ پروپیگنڈے تے مبینہ &quot;سیلف سینسرشپ&quot; د‏‏ی وجہ تو‏ں اے جو نجی میڈیا ہن حکومت نو‏‏ں خوش کرنے دے لئی استعمال کردی ا‏‏ے۔ ''میشابیل کے'' مطابق ، ٹویٹر وینزویلا وچ بہت مشہور اے تے اک حزب اختلاف دے اعداد و شمار دے مطابق ، &quot;وینزویلا اک آمریت اے ، تے واحد آزاد میڈیا ٹویٹر اے ،&quot; مظاہرین ٹویٹر دا استعمال کردے نيں کیونجے &quot;روايتی میڈیا&quot; احتجاج نو‏‏ں کوریج کرنے وچ ناکا‏م رہیا ا‏‏ے۔ تے تاکہ، &quot;بین الاقوامی برادری کيتا ہوئے رہیا اے محسوس ک‏ر سکدے نيں تے مدد سانو‏ں، ہر کونے وچ لفظ پھیلانے&quot; پر، حکومت، جو مبینہ طور اُتے &quot;خریدتا جدو‏ں پیروکاراں اک پروپیگنڈہ دے آلے دے طور ٹوئٹر استعمال دا الزام عائد کيتا گیا اے پیدا جعلی اکاؤنٹس حکومت دے حامی ہیش ٹیگ نو‏‏ں فروغ دینے ، تے ناقدین نو‏‏ں ہراساں کرنے دے لئی صارفین دے اک گروپ د‏‏ی خدمات حاصل ک‏‏يتی‏‏اں ۔ تے ایہ دعوی کرنے والے &quot;فاشسٹ&quot; سن جو &quot;بغاوت 'کا ارتکاب کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ &lt;ref name=&quot;Mashablesocialmedia2&quot;&gt;{{cite news|title=In Venezuela, the Only Free Media Is Twitter|url=http://mashable.com/2014/02/28/venezuela-twitter/|accessdate=9 March 2014|newspaper=Mashable|date=28 February 2014}}&lt;/ref&gt;

=== جھوٹھا میڈیا ===
کراکس وچ مقیم اک سیاسی تجزیہ کار ، تاریک یاردے دا کہنا اے کہ &quot;سوشل نیٹ ورک اک متبادل میڈیا بن چکے ني‏‏‏‏ں۔&quot; &quot;لیکن دونے فریق ، حکومت تے حزب اختلاف ، انہاں نو‏ں غلط معلومات نشر کرنے دے لئی استعمال کردے ني‏‏‏‏ں۔&quot; حزب اختلاف د‏‏ی جانب تو‏ں شام ، چلی تے سنگاپور سمیت دنیا دے مختلف ملکاں وچ مظاہرےآں تو‏ں ہونے والی کچھ تصاویر ، سوشل میڈیا دے توسط تو‏ں اختلافات نو‏‏ں ہويا دینے دے لئی گردش کيتیاں گئیاں۔ &lt;ref&gt;Russo, Sandra (22 February 2014). [http://www.pagina12.com.ar/diario/contratapa/13-240368-2014-02-22.html &quot;Las falsas fotos sobre Venezuela&quot;]. ''[[Página/12]]''.&lt;/ref&gt; ''دی نیشن نو‏‏ں دتے گئے'' اک انٹرویو وچ ، وینزویلا دے مصنف تے وینزویلا د‏‏ی کونسل آف اسٹیٹ دے رکن لوئس برٹو گارسیا نے ایسی تصاویر دا حوالہ دتا جدو‏ں اپوزیشن د‏‏ی طرف تو‏ں مظاہرےآں نو‏‏ں جھوٹھے طور اُتے پیش کرنے د‏‏ی مہم دے ثبوت د‏‏ی حیثیت تو‏ں دسیا گیا کہ جدو‏ں مظاہرےآں وچ ملوث ہونے د‏‏ی بجائے طلباء د‏‏ی حمایت د‏‏ی جا رہی اے ، جداں کہ انہاں نے دعوی کيتا ، اک ایداں دے ملک وچ چند سو طلباء جنہاں وچو‏ں 9.5 ملین طالب علم ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref name=&quot;LBGopinion2&quot;&gt;{{cite magazine|last=Lovato|first=Roberto|title=Why the Media Are Giving a Free Pass to Venezuela’s Neo-Fascist Creeps|url=http://www.thenation.com/article/179125/why-media-are-giving-free-pass-venezuelas-neo-fascist-creeps|magazine=[[The Nation]]|accessdate=8 April 2014}}&lt;/ref&gt;

جھوٹھے میڈیا دے استعمال دا اطلاق حکومت اُتے وی ہُندا اے جدو‏ں قومی اسمبلی دے صدر ڈیوسدادو کابیلو نے وی ٹی وی دے اک پروگرام وچ اک تصویر شیئر د‏‏ی جس وچ اینجل ویواس دے گھر وچ مبینہ طور اُتے &quot;بندوق دا مجموعہ&quot; دکھایا گیا سی ، جدو‏ں ایہ واقعی اک ہوائی اڈے تو‏ں لی گئی تصویر سی بندوق د‏‏ی ویب سائٹ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=Airsoft Rental Guns|url=http://www.airsoftbattlezone.com/airsoftgunrentals.html|publisher=Airsoft Battle Zone|accessdate=26 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301193154/http://www.airsoftbattlezone.com/airsoftgunrentals.html|archivedate=1 March 2014}}&lt;/ref&gt; وزیر سیاحت ، آندرس ایذارا نے وی اگست 2013 تو‏ں ہجوم والی گھاٹیاں د‏‏ی پرانی تصاویر دا استعمال کيتا جس تو‏ں ایہ ظاہر کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جارہی اے کہ وینزویلا وچ زندگی معمول اُتے آچک‏ی اے تے مارگیریٹا جزیرے وچ وڈے پیمانے اُتے گھاٹیاں دا سامان چل رہیا ا‏‏ے۔ طلباء دے مظاہرین نے ایہ بیان لڑا ، تے کہیا کہ جزیرے اُتے کوئی کارنیوال نئيں منایا جا رہیا اے تے ایہ کہ &quot;ایتھ‏ے منانے دے لئی کچھ نئيں اے ؛ وینزویلا سوگ منا رہیا اے &quot;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Velasquez|first=Mariangela|title=Estudiantes opositores aseguraron que en Margarita no habrá carnaval|url=http://www.el-nacional.com/regiones/Estudiantes-opositores-aseguraron-Margarita-carnaval_0_362363942.html|accessdate=2 March 2014|newspaper=El Nacional|date=1 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226215827/http://www.el-nacional.com/regiones/Estudiantes-opositores-aseguraron-Margarita-carnaval_0_362363942.html|archivedate=26 February 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;۔ صدر مادورو نے مبینہ طور اُتے اک ویڈیو چلا‏ئی ، جس وچ خاص طور اُتے ترمیم کيتی گئی سی تاکہ میئر اُتے چاقاؤ اُتے الزام لگایا جا سک‏‏ے کہ اوہ رکاوٹاں نو‏‏ں فروغ دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Muchacho: &quot;Pegaron frases&quot; en el video presentado por Maduro|url=http://www1.unionradio.net/actualidadur/nota/visornota.aspx?id=168309&amp;tpCont=1&amp;idSec=3|accessdate=21 March 2014|newspaper=Union Radio|date=20 March 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407102516/http://www1.unionradio.net/actualidadur/nota/visornota.aspx?id=168309&amp;tpCont=1&amp;idSec=3|archivedate=7 April 2014}}&lt;/ref&gt;

== بین الاقوامی رد عمل ==
[[فائل:Students stationed in UN headquarters,Venezuela demonstrating against the government of Maduro President.jpg|وسط|thumb|778x778px|{{وسط|کراکاس وچ اقوام متحدہ دے صدر دفتر دے باہر بھکھ ہڑتال اُتے جمع ہوئے طلبا ، صدر مادورو د‏‏ی حکومت دے خلاف اقوام متحدہ دے بیان دے منتظر نيں}}]]

== ہور ویکھو ==

* [[بہار (سیاسی اصطلاح)]]
* [[وینزویلا وچ ہنگامی حالت 2016]]
* [[اکیہويں صدی وچ احتجاجات د‏‏ی لسٹ]]

== حوالے ==
{{حوالے}}
== باہرلے جوڑ ==

* {{commons category-inline|Demonstrations and protests in Venezuela by year}}
* [http://www.oas.org/documents/eng/press/Informe-Panel-Independiente-Venezuela-EN.pdf '''امرید‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی تنظیم''' - وینزویلا دے حکا‏م دے ذریعہ تشدد تے تشدد تو‏ں متعلق 400 صفحات اُتے مشتمل رپورٹ]
{{Venezuela topics}}
{{Ongoing protests}}
{{Bolivarian Venezuela Crisis|state=collapsed}}

[[گٹھ:وینزویلا وچ فسادات تے شہری انتشار]]
[[گٹھ:وینزویلا وچ احتجاجات]]
[[گٹھ:جاری احتجاج]]
[[گٹھ:کراکس وچ اکیہويں صدی]]
[[گٹھ:ویڈیو کلپس اُتے مشتمل مضامین]]
[[گٹھ:وینیزویلا وچ 2010ء د‏‏ی دہائی]]
[[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]]</text>
      <sha1>5br3lmyj1dak3qeana86mbmp85g92al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کورونا وائرس دا مرض ۲۰۱۹ء</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90859</id>
    <revision>
      <id>712270</id>
      <parentid>709203</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T11:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139277" sha1="4b9u2ip2emizhkq9tg60xg0ck1mt2tz" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition
| name            = کورونا وائرس دا مرض ۲۰۱۹ء&lt;br /&gt;(کووِڈ-۱۹)
| synonyms        =
* ۲۰۱۹-این کووی ایکیوٹ رسپائریٹری ڈیزیز
* ناول کورونا وائرس نمونیا&lt;ref name=&quot;NHC2020Name&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nhc.gov.cn/yzygj/s7653p/202002/18c1bb43965a4492907957875de02ae7.shtml|script-title=zh:国家卫生健康委关于新型冠状病毒肺炎暂命名事宜的通知 |publisher=[[National Health Commission]] |language=zh-cn |date=7 فروری 2020 |url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20200228040516/http://www.nhc.gov.cn/yzygj/s7653p/202002/18c1bb43965a4492907957875de02ae7.shtml|archive-date=28 فروری 2020|access-date=9 فروری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;
* ووہان کورونا وائرس، ووہان نمونیا،&lt;ref name=TIMEinfo&gt;{{cite web | author = Charlie Campbell | title = The Wuhan Pneumonia Crisis Highlights the Danger in China's Opaque Way of Doing Things | date = 20 جنوری 2020 | access-date = 13 مارچ 2020 | url = https://time.com/5768230/wuhan-pneumonia-flu-crisis-china-government/ | work = [[ٹائم (رسالہ)|Time]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=FPinfo&gt;{{cite web | author = Daniel Lucey and Annie Sparrow | title = China Deserves Some Credit for Its Handling of the Wuhan Pneumonia | date = 14 جنوری 2020 | access-date = 13 مارچ 2020 | url = https://foreignpolicy.com/2020/01/14/china-response-wuhan-pneumonia-better-sars/ | work = [[فارن پالیسی (رسالہ)]]}}&lt;/ref&gt; ووہان فلو&lt;ref name=FORTUNEname&gt;{{cite news | first = Mike | last = Stobbe | agency = Associated Press | title = Wuhan coronavirus? 2018 nCoV? Naming a new disease | date = 8 فروری 2020 | access-date= 13 مارچ 2020 | url = https://fortune.com/2020/02/08/wuhan-coronavirus-disease-names/ | work = [[فارچون (میگزین)]]}}&lt;/ref&gt;
* &quot;کورونا وائرس&quot; یا [[سارس کووی ۲]] دے ناں ہائے ہور
* سوشل میڈیا اُتے صرف &quot;کورونا&quot; دے ناں تو‏ں مشہور
| image           = Novel Coronavirus SARS-CoV-2.jpg
| width           =
| alt             =
| caption         = خُردبینی تصویر وچ [[سارس کووی ۲]] نو‏‏ں دیکھیا جاسکدا ا‏‏ے۔ وائرس دے ذرات دے باہری کنارےآں اُتے نوکاں کسی تاج (crown) تو‏ں ملدی نيں، انہاں خصوصیات د‏‏ی وجہ تو‏ں اس مرض دا ناں کورونا پيا۔
| pronounce       = {{IPAc-en|k|ə|'|r|oʊ|n|ə|ˌ|v|aɪ|r|ə|s|_|d|ɪ|ˈ|z|i:|z}}
| specialty       = مہلک تنفسی انفیکشن&lt;ref&gt;ہور معلومات دے لئی [[سارس کووی 2]] ملاحظہ فرماواں۔&lt;/ref&gt;
| symptoms        = بخار، کھانسی، گھٹن&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot; /&gt;
| complications   =وائرل نمونیا، ARDS، گردہ فیل
| onset           =
| duration        =
| types           =
| causes         = [[سارس کووی ۲]]
| risks           =
| diagnosis       =rRT-PCR ٹیسٹنگ، [[امیونوسے]]، سی ٹی اسکین
| differential    =
| prevention      =ہتھ دھونا، کھانسی دے آداب، بیماراں تو‏ں دوری
| treatment       = [[علامتی علاج|علامتی]] تے [[علاج]]
| medication      =
| prognosis       =
| frequency     = ۴٬۶۶۴٬۴۸۶ مصدقہ مریض
| deaths        = ۳۱۲٬۳۲۷ (مصدقہ مریضاں دا ۶٫۷٪)
}}
&lt;!-- تعریف تے علامات --&gt;
'''کورونا وائرس مرض ۲۰۱۹ (COVID-19)''' اک [[انفیکشن|متعدی بیماری]] اے جو [[ناول کورونا ۲۰۱۹|انتہائی مہلک تنفسی سینڈروم کورونا وائرس 2]] (SARS-CoV-2) نال ہُندی ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it |title=Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it |publisher=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228035651/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it |archive-date=28 فروری 2020 |access-date=28 فروری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; ایہ مرض دنیا بھر وچ ۲۰۱۹ء تو‏ں پھیلا تے جلد ہی [[کورونا وائرس د‏‏ی وبا، ۲۰۱۹ء - ۲۰۲۰ء|عالمگیر وبا]] د‏‏ی شکل اختیار کر گیا۔&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Hui DS, I Azhar E, Madani TA, Ntoumi F, Kock R, Dar O, Ippolito G, Mchugh TD, Memish ZA, Drosten C, Zumla A, Petersen E | display-authors=6 | title=The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health – The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China | journal=Int J Infect Dis | date=فروری 2020 | volume=91 | issue= | pages=264–66 | pmid=31953166 | doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009 | doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHOPandemic&quot;&gt;{{cite press release | title=WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 | website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO) | date=11 مارچ 2020 | url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-مارچ-2020 |access-date=12 مارچ 2020 | url-status=live| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; اس د‏ی عمومی علامات وچ [[بخار]]، کھانسی تے سانس وچ گھٹن شامل ني‏‏‏‏ں۔ پٹھاں دا درد، تھوک دا آنا تے گلے د‏‏ی سوزش ذرا نادر علامتاں ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;whoqa&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|
title=Q&amp;A on coronaviruses (COVID-19)|url-status=live|access-date=11 مارچ 2020|publisher=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO) | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; اکثر کیساں وچ کم علامتاں دیکھی گئياں،&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/02/27/world/asia/coronavirus-treament-recovery.html|title=Most Coronavirus Cases Are Mild. That's Good and Bad News.|first=Vivian|last=Wang|date=5 مارچ 2020|work=[[نیو یارک ٹائمز]] | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; کچھ معاملات وچ مریض [[نمونیا]] تے متعدد اعضا دے ناکارہ پن دا شکار وی ہوئے جاندا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHO-q-a&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses |title=Q&amp;A on coronaviruses |website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses |archive-date=20 جنوری 2020 |access-date=27 جنوری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; تشخیص شدہ معاملات وچ اموات دا تناسب ۱ فیصد تے ۵ فیصد دے درمیان ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.urdurealfacts.com/health/corona-virus-urdu/|title=کورونا وائرس دے بارے وچ چند حقائق|date=|accessdate=|website=|publisher=|last=|first=|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026132835/https://www.urdurealfacts.com/health/corona-virus-urdu/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; لیکن عمر تے صحت د‏‏ی دوسری نوعیتاں دے لحاظ تو‏ں تبدیل وی ہوسکدا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;worldometers.info&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/|title=Wuhan Coronavirus Death Rate|last=|first=|date=|website=www.worldometers.info|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131223143/https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/#ref-6|archive-date=31 جنوری 2020|access-date=2 فروری 2020|name-list-format=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|title=Report 4: Severity of 2019-novel coronavirus (nCoV)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210105717/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|archive-date=10 فروری 2020|access-date=10 فروری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

==سبب تے تشخیص==
انفیکشن اک شخص تو‏ں دوسرے وچ سانس دے ذریعے منتقل ہُندا اے، جو عموماً کھانسی تے چھینکنے تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;WHO2020QA&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&amp;A on coronaviruses|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO)|date=11 فروری 2020|access-date=24 فروری 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|archive-date=20 جنوری 2020|url-status=live |quote=The disease can spread from person to person through small droplets from the nose or mouth which are spread when a person with COVID-19 coughs or exhales … The main way the disease spreads is through respiratory droplets expelled by someone who is coughing.| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CDC2020Spread /&gt; عموماً دو تے چودہ ایام دے درمیان وچ علامات ظاہر ہونا شروع ہوئے جاندیاں نيں، اوسطًا پنج دن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV) |date=10 فروری 2020|website=www.cdc.gov|access-date=11 فروری 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202038/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|archive-date=30 جنوری 2020|url-status=live| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Velavan TP, Meyer CG |title=The COVID-19 epidemic|journal=Tropical Medicine &amp; International Health|volume=n/a|issue=n/a|pages=278–80|doi=10.1111/tmi.13383 |doi-access=free |pmid=32052514|date=مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; تشخیص کرنے دا معیاری طریقہ نیزوفیرینجیئل سویب (nasopharyngeal swab) تو‏ں رِیورس ٹرانس‌کِرِپشن پولی‌مِیریز چین ری‌ایکشن (rRT-PCR) دے ذریعہ ا‏‏ے۔ انفیکشن نو‏‏ں مجموعۂ علامات، رِسک فیکٹراں تے سینے دے سی ٹی اسکین دے ذریعہ نمونیا د‏‏ی خصوصیات ظاہر ہونے تو‏ں وی تشخیص کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2020/02/200226151951.htm|title=CT provides best diagnosis for COVID-19|last=|first=|date=26 فروری 2020|website=ScienceDaily|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 مارچ 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

== بچاؤ تے انتظام==
مرض تو‏ں بچاؤ دے لئی مجوزہ تجاویز وچ ہتھ دھونا، دوسرے لوکاں تو‏ں فاصلہ رکھنا تے کسی دا چہرہ نہ چھونا شامل ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;Advice for public&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO)|access-date=25 فروری 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 جنوری 2020|url-status=live| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; ماسکےآں دا استعمال عوام دے لئی نئيں بلکہ وائرس دے مشتبہ افراد تے اُنہاں دے نگہداشت دہندگان دے لئی بہتر ا‏‏ے۔&lt;ref name=CDC2020IfSick&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|last=CDC|date=11 فروری 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|archive-date=14 فروری 2020|access-date=15 فروری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 جنوری 2020|access-date=15 فروری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; کوویڈ-۱۹ دے لئی کوئی ویکسین یا مخصوص اینٹی وائرل علاج نئيں ا‏‏ے۔ اس مرض تو‏ں نمٹنے دے لئی ظاہر ہونے والی علامات دا علاج تے تجربا‏تی اندازے شامل ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;cdc21Jan20202&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=15 فروری 2020|publisher=[[بیماریاں تو‏ں بچاؤ تے انسداد دے مرکز]] (CDC)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226145347/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|archive-date=26 فروری 2020|access-date=20 فروری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

==وبائیات تے تریخ ==
[[عالمی ادارہ صحت]] (ڈبلیو ایچ او) نے ۲۰۱۹ء–۲۰۲۰ء دے کورونا پھیلاؤ نو‏‏ں ۳۰ جنوری ۲۰۲۰ء نو‏‏ں [[بین الاقوامی نوعیت د‏‏ی عوامی صحت د‏‏ی ایمرجنسی]] (PHEIC)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO)|access-date=11 فروری 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131005904/https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|archive-date=31 جنوری 2020|url-status=live| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | vauthors = Mahtani S, Berger M, O'Grady S, Iati M | url = https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html |title = Hundreds of evacuees to be held on bases in California; Hong Kong and Taiwan restrict travel from mainland China | work = [[دی واشنگٹن پوسٹ]] | date = 6 فروری 2020 | access-date = 11 فروری 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200207134650/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html | archive-date = 7 فروری 2020 | url-status = live | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; تے ۱۱ مارچ ۲۰۲۰ء نو‏‏ں [[عالمگیر وبا]]&lt;ref name=&quot;WHOPandemic&quot; /&gt; قرار دتا۔ مرض د‏‏ی مقامی منتقلی دا ثبوت عالمی ادارہ صحت دے تمام ۶ خطےآں دے ملکاں وچ ملیا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;whositrep47&quot;&gt;{{Cite document | vauthors=((World Health Organization)) |title=Coronavirus disease 2019 (COVID-19)&amp;lrm;: situation report, 47 |website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO) | date=مارچ 2020 | hdl=10665/331444 | hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

 
'''کوروناوائرس بیماری ۲۰۱۹''' ([[انگریزی بولی|انگریزی وچ:]] '''Coronavirus disease 2019;''' مختصر وچ: '''کووڈ-۱۹;''' [[انگریزی بولی|انگریزی:]] '''COVID-19''') اک گمبھیر، ساہ لین والی سنڈروم کوروناوائرس ۲ (سارس-CoV'''-'''2) دے کارن ہون والی اک چھوت والی (انفیکشن والی) بیماری اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it|title=Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228035651/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it|archive-date=28 فروری 2020|access-date=28 فروری 2020}}&lt;/ref&gt; بیماری دی پچھان پہلی وار [[ووخن|مرکزی چائینا دے وہان]] شہر وچ کیتی گئی سی اتے اس توں بعد ایہہ وشو-ویاپی پدھر اُتے پھیل گئی اے، جسدے نتیجے وجوں ۲۰۱۹–۲۰ دی کوروناوائرس اک مہانماری بن گئی اے۔&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot;/&gt; عام لچھناں وچ [[تاپ (بیماری)|بخار]]، [[کھنگھ]] اتے ساہ دی کمی شامل ہن۔ ماسپیشیاں وچ درد، تھکّ پیداوار اتے گلے دی سوج گھٹ عام لچھن ہن۔&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Symptoms|date=10 فروری 2020|website=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|location=United States|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202038/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|archive-date=30 جنوری 2020|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;whoqa&quot;/&gt; حالانکہ بہتے کیس ہلکے لچھناں دے نتیجے وجوں ہندے ہن،&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/02/27/world/asia/coronavirus-treament-recovery.html|title=Most Coronavirus Cases Are Mild. That's Good and Bad News.|last=Wang|first=Vivian|date=5 مارچ 2020|work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; گمبھیر [[نمونیا]] اتے ملٹی-آرگن فیل ہونا کجھ ترقی والے لچھن ہن۔&lt;ref name=&quot;WHO-q-a&quot;/&gt; ۲۰ مارچ ۲۰۲۰ تک، ندان کیتے معاملیاں وچ متعلق موتاں دی در ۴٫۱٪ اے؛ حالانکہ، ایہہ عمر اتے ہور صحتَ سمسیاواں دی بنیاد تے ۰٫۲٪ توں ۱۵٪ تک ہو سکدی اے۔&lt;ref name=&quot;worldometers.info&quot;/&gt;

وائرس عام طور تے اک انسان توں دوجے انسان نوں کھنگھ دے دوران پیدا ہوئیاں ساہ دیاں بونداں ولوں پھیلدا اے۔&lt;ref name=&quot;WHO2020QA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CDC2020Spread&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html|title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|date=11 فروری 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20200307081351/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html|archive-date=7 مارچ 2020|access-date=18 فروری 2020|quote=The virus is thought to spread mainly from person-to-person … through respiratory droplets produced when an infected person coughs or sneezes.}}&lt;/ref&gt; ایہہ آلودہ ستہاں نوں چھوہن اتے پھر کسے دے چہرے نوں چھوہن نال وی پھیل سکدا اے۔ لچھناں دی شروعات، عام طور تے رابطہ وچ آؤن دے ویلے توں ۲ توں ۱۴ دناں (اوسطاً ۵ دن) دے وچکار ہندی اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV)|date=10 فروری 2020|website=www.cdc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202038/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|archive-date=30 جنوری 2020|access-date=11 فروری 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=The COVID-19 epidemic|journal=Tropical Medicine &amp; International Health|volume=n/a|issue=n/a|pages=278–80|doi=10.1111/tmi.13383|pmid=32052514|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ندان دا مانک طریقہ نسوپھیرنجیئل سویب توں رورس ٹرانسکرپشن پولیمیریز چین رئیکشن (rRT-PCR) ولوں ہندا اے۔ لچھناں، جوکھم دے کارکاں اتے چھاتی دے سی۔ٹی۔ سکین ولوں نمونیا دیاں خاصیتاں درساؤندے ہوئے وی لاگ دی پچھان کیتی جا سکدی اے۔&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|displayauthors=6|date=فروری 2020|title=A rapid advice guideline for the diagnosis and treatment of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) infected pneumonia (standard version)|journal=Military Medical Research|volume=7|issue=1|pages=4|doi=10.1186/s40779-020-0233-6|pmc=7003341|pmid=32029004|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt;

اس بیماری دے اثر توں بچاء لئی سفارش کیتے اپاواں وچ ہتھ دھونا، سماجی دوری (دوجیاں توں دوری بنائی رکھنا) اتے ہتھاں نوں چہرے توں دور رکھنا شامل ہن۔&lt;ref name=&quot;Advice for public&quot;/&gt; ماسک دی ورتوں دی سفارش اوہناں لوکاں لئی کیتی جاندی اے جو شکّ دے ماتحت ہن کہ اوہناں نوں وائرس اے اتے اوہناں دے دیکھبھال کرن والیاں لئی، پر عام لوکاں نوں نہیں۔&lt;ref name=&quot;CDC2020IfSick&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 جنوری 2020|access-date=15 فروری 2020}}&lt;/ref&gt; کووڈ -۱۹ لئی کوئی ٹیکا جاں خاص اینٹیوائرل علاج نہیں اے۔ پربندھن وچ لچھناں دا علاج، معاون دیکھبھال، اکلتا اتے تجرباتی اپاء شامل ہندے ہن۔&lt;ref name=&quot;cdc21Jan20202&quot;/&gt;

[[عالمی صحتَ ادارہ|عالمی صحتَ تنظیم]] (ڈبلیو۔ایچ۔او۔) نے سال ۲۰۱۹–۲۰ دے کوروناوائرس دے پھیلن نوں [[مہانماری]] اتے عوامی صحتَ ایمرجینسی وجوں قومانتری چنتا (پی۔ایچ۔ای۔آئی۔سی۔) اعلان کیتا اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131005904/https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|archive-date=31 جنوری 2020|access-date=11 فروری 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html|title=Hundreds of evacuees to be held on bases in California; Hong Kong and Taiwan restrict travel from mainland China|date=6 فروری 2020|work=[[The Washington Post]]|access-date=11 فروری 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200207134650/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html|archive-date=7 فروری 2020}}&lt;/ref&gt; اس بیماری دے مقامی نشریاتی دے ثبوت، سارے عالمی پدھری WHO کھیتراں دے بہت سارے دیساں وچ پائے گئے ہن۔&lt;ref name=&quot;whositrep47&quot;&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=Coronavirus disease 2019 (COVID-19): situation report, 47|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

== چنہ اتے لچھن ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:left; margin-right:1em; text-align:right&quot;
|+ لچھناں دا امکان
! لچھن
! %
|-
| بخار
| ۸۷٫۹
|-
| خشک کھنگھ
| ۶۷٫۷
|-
| تھکاوٹ
| ۳۸٫۱
|-
| تھکّ پیداوار
| ۳۳٫۴
|-
| ساہ چڑھنا
| ۱۸٫۶
|-
| ماسپیشی وچ درد جاں جوڑ دا درد
| ۱۴٫۸
|-
| گلے وچ خراش
| ۱۳٫۹
|-
| سر درد
| ۱۳٫۶
|-
| ٹھنڈ
| ۱۱٫۴
|-
| متلی جاں الٹیاں
| ۵٫۰
|-
| نکّ درد
| ۴٫۸
|-
| دست
| ۳٫۷ توں&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite journal|last=Wei|first=Xiao-Shan|last2=Wang|first2=Xuan|last3=Niu|first3=Yi-Ran|last4=Ye|first4=Lin-Lin|last5=Peng|first5=Wen-Bei|last6=Wang|first6=Zi-Hao|last7=Yang|first7=Wei-Bing|last8=Yang|first8=Bo-Han|last9=Zhang|first9=Jian-Chu|date=2020-02-26|title=Clinical Characteristics of SARS-CoV-2 Infected Pneumonia with Diarrhea|language=en|location=Rochester, NY|ssrn=3546120}}&lt;/ref&gt; 31&lt;ref name=&quot;:10&quot;/&gt;
|-
| ہیموپٹیسس
| ۰٫۹
|-
| اکھاں سنگڑنا جاں لال ہونا
| ۰٫۸
|}
حالانکہ وائرس نال سنکرمت لوک، بنا لچھن والے ہو سکدے ہن، پر زیادہ تر پھلو ورگے لچھناں دا ترقی کردے ہن، جس وچ بخار، کھنگھ اتے ساہ دی کمی شامل ہن۔ ایمرجینسی دے لچھناں وچ ساہ لین وچ مشکل، چھاتی دا لگاتار درد جاں دباء، الجھن، جاگن وچ مشکل، اتے چہرے جاں بلھاں نوں نیلا ہونا شامل ہن؛ جے ایہہ لچھن موجود ہون تاں ترنت ڈاکٹری مدد دی صلاحَ دتی جاندی اے۔&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|displayauthors=6|date=فروری 2020|title=Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study|journal=Lancet|language=English|volume=395|issue=10223|pages=507–513|doi=10.1016/S0140-6736(20)30211-7|pmid=32007143|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hessen27Jan2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|title=Novel Coronavirus Information Center: Expert guidance and commentary|last=Hessen|first=Margaret Trexler|date=27 جنوری 2020|website=Elsevier Connect|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130171622/https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|archive-date=30 جنوری 2020|access-date=31 جنوری 2020}}&lt;/ref&gt; گھٹ عام لچھناں وچ اپرلے ساہ دے لچھن جویں کہ چھکّ، نکّ وگنا، جاں گلے وچ خراش ہو سکدی اے۔ متلی، الٹیاں، اتے دست ورگے لچھن کئی ادھئیناں دے مریضاں وچ فیصد وکھو وکھرے روپ وچ ویکھے گئے ہن، مطالعہ دی بنیاد تے کیساں دی پرتیشتتا ۳٪ توں ۳۱٪ تک ہندی اے۔&lt;ref name=&quot;:10&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Huang24Jan2020&quot;&gt;{{Cite journal|displayauthors=6|date=فروری 2020|title=Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China|journal=Lancet|volume=395|issue=10223|pages=497–506|doi=10.1016/S0140-6736(20)30183-5|pmid=31986264|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptoms-testing/symptoms.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) – Symptoms|date=20 مارچ 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=21 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lai|first=Chih-Cheng|last2=Shih|first2=Tzu-Ping|last3=Ko|first3=Wen-Chien|last4=Tang|first4=Hung-Jen|last5=Hsueh|first5=Po-Ren|date=2020-03-01|title=Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) and coronavirus disease-2019 (COVID-19): The epidemic and the challenges|journal=International Journal of Antimicrobial Agents|language=en|volume=55|issue=3|pages=105924|doi=10.1016/j.ijantimicag.2020.105924|issn=0924-8579|pmid=32081636}}&lt;/ref&gt; چین وچ کجھ شروعاتی کیس صرف چھاتی دی جکڑ اتے دھڑکن نال پیش کیتے گئے۔&lt;ref name=&quot;Zheng Ma Zhang Xie p.&quot;&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=COVID-19 and the cardiovascular system|journal=Nature Reviews. Cardiology|doi=10.1038/s41569-020-0360-5|pmid=32139904|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; کجھ وچ، بیماری [[نمونیا]]، بہو-انگاں دی اسپھلتا، اتے [[موت|موت تک ہو سکدی اے]]۔&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WHO-q-a&quot;/&gt;

جویں کہ لاگاں (انفیکشن) وچ عام طور تے ہندا اے، اک انسان دے وائرس نال سنکرمت ہون توں لے کے جدوں تک اسدے لچھن پیدا ہندے ہن، اس دیری نوں پرنتیجا اودھی دے طور تے جانیا جاندا اے۔ COVID-19 لئی پرنتیجا ہون دی اودھی عام طور تے پنج توں چھ دناں دی ہندی اے، پر ایہہ ۲ توں ۱۴ دناں تک وی ہو سکدی اے۔&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=19 فروری 2020|title=Coronavirus disease 2019 (COVID-19): situation report, 29|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&amp;A on coronaviruses (COVID-19): How long is the incubation period for COVID-19?|date=|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|archive-date=20 جنوری 2020|access-date=26 فروری 2020}}&lt;/ref&gt;

== کارن ==
ایہہ بیماری وائرس دے گمبھیر تیبر ساہ لین والے سنڈروم کوروناوائرس ۲ (سارس-CoV-2) دے کارن ہندی اے، جو پہلاں ۲۰۱۹ دے ناول کوروناوائرس (2019-nCoV) وجوں جانیا گیا اے۔&lt;ref name=&quot;Gorbalenya-bioRxiv&quot;&gt;{{Cite journal|last=Gorbalenya|first=Alexander E.|date=11 فروری 2020|title=Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus – The species and its viruses, a statement of the Coronavirus Study Group|journal=[[bioRxiv]]|type=preprint|doi=10.1101/2020.02.07.937862|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ایہہ مکھ طور تے لوکاں وچ [[کھنگھ]] اتے [[چھکّ]] توں ساہ دیاں بونداں راہیں پھیلدا اے۔&lt;ref name=&quot;CDC2020Spread&quot;/&gt; وائرس پلاسٹک اتے سٹینلیس سٹیل اُتے تن دناں تک، اتے ایروسول وچ تن گھنٹیاں لئی ووہارشیل رہِ سکدا اے۔&lt;ref name=&quot;van Doremalen Bushmaker Morris Holbrook p.&quot;&gt;{{Cite journal|displayauthors=6|date=مارچ 2020|title=Aerosol and Surface Stability of SARS-CoV-2 as Compared with SARS-CoV-1|journal=The New England Journal of Medicine|publisher=Massachusetts Medical Society|doi=10.1056/nejmc2004973|pmid=32182409}}&lt;/ref&gt; ایہہ وائرس پھوس (مل) وچ وی پایا گیا اے، پر مارچ ۲۰۲۰ تک ایہہ پتہ نہیں لگ سکیا کہ اس ولوں سنچارت ہونا ممکن اے جاں نہیں، اتے جوکھم ہون دی امید گھٹ اے۔&lt;ref&gt;[https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/php/water.html Water Transmission and COVID-19] (CDC, accessed 19 مارچ 2020)&lt;/ref&gt;

کوپھڈ -۱۹ ولوں پھیپھڑے سبھ توں زیادہ متاثر کیتے جاندے انگ ہن کیونکہ وائرس اینزائیم ACE2 ولوں ہوسٹ سیلاں تک پہنچدا اے، جو پھیپھڑیاں دے ٹائیپ II ایلویلر سیلاں وچ سبھ توں ودھ ہندا اے۔ وائرس اے۔سی۔ای۔ ۲ نال جڑن اتے میزبان سیل وچ داخل ہون لئی اک خاص سطح گلائیکوپروٹین دی ورتوں کردا اے جس نوں &quot;سپائیک&quot; (پیپلومر) کیہا جاندا اے۔&lt;ref name=&quot;Nature Microbiology&quot;&gt;{{Cite journal|year=2020|title=Functional assessment of cell entry and receptor usage for SARS-CoV-2 and other lineage B betacoronaviruses|journal=Nature Microbiology|pages=1–8|doi=10.1038/s41564-020-0688-y|pmid=32094589|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ہریک ٹشو وچ اے۔سی۔ای۔ ۲ دی کثافت اس ٹشو وچ بیماری دی گمبھیرتا نال تعلق رکھدی اے اتے کجھ نے سجھاء دتا اے کہ اے۔سی۔ای۔ ۲ دی گھٹ رہی سرگرمی سدفاعی ہو سکدی اے، حالانکہ اک ہور وچار ایہہ اے کہ اینجیؤٹینسن II ریسیپٹر بلوکر دوائیاں دی ورتوں کردے ہوئے ACE2 ودھاؤنا سرکھیا والا ہو سکدا اے اتے ایہناں اندازےآں دی ٹیسٹ کیتا جا رہا اے جاں کرن لئی ضرورت اے۔&lt;ref name=&quot;Zhang Penninger Li Zhong p.&quot;&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=Angiotensin-converting enzyme 2 (ACE2) as a SARS-CoV-2 receptor: molecular mechanisms and potential therapeutic target|journal=Intensive Care Medicine|doi=10.1007/s00134-020-05985-9|pmid=32125455|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Xu Zhong Deng Peng p.&quot;&gt;{{Cite journal|displayauthors=6|date=فروری 2020|title=High expression of ACE2 receptor of 2019-nCoV on the epithelial cells of oral mucosa|journal=International Journal of Oral Science|volume=12|issue=1|pages=8|doi=10.1038/s41368-020-0074-x|pmc=7039956|pmid=32094336|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; جویں کہ ایہہ ایلوولر بیماری ودھدی جاندی اے، اس نال ساہ دی اسپھلتا ہو سکدی اے اتے موت ہو سکدی اے۔

اس وائرس (وائرس) نوں قدرتی منیا جاندا اے اتے سپلیؤور دی لاگ (انفیکشن) ولوں&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=23 جنوری 2020|title=Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin|journal=[[bioRxiv]]|type=preprint|doi=10.1101/2020.01.22.914952|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NM-20200317&quot;&gt;{{Cite journal|date=17 مارچ 2020|title=The proximal origin of SARS-CoV-2|url=https://www.nature.com/articles/s41591-020-0820-9|journal=[[Nature Medicine]]|pages=1–3|doi=10.1038/s41591-020-0820-9|access-date=18 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; اک جانور نوں اسدا مول سوچیا جا رہا اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nautil.us/issue/83/intelligence/the-man-who-saw-the-pandemic-coming|title=The Man Who Saw the Pandemic Coming|last=Berger|first=Kevin|date=12 مارچ 2020|website=Nautilus|access-date=16 مارچ 2020|archive-date=2020-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200315180124/http://nautil.us/issue/83/intelligence/the-man-who-saw-the-pandemic-coming|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ایہہ سبھ توں پہلاں نومبر جاں دسمبر ۲۰۱۹ وچ چین دے [[ووخن|وہان]] وچ منکھاں وچ سنچارت ہویا سی، اتے سنکرمن دا مڈھلا سروت جنوری ۲۰۲۰ دے شروع وچ منکھ-توں-انسان کمیونیکیشن بن گیا۔&lt;ref name=&quot;Epidemiology2020Feb17&quot;&gt;{{Cite journal|last=The Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team|date=17 فروری 2020|title=The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) — China, 2020|url=http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51|journal=China CDC Weekly|volume=2|issue=8|pages=113–122|access-date=18 مارچ 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219142101/http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51 |date=2020-02-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heymann Shindo 2020 pp. 542–45&quot;&gt;{{Cite journal|date=فروری 2020|title=COVID-19: what is next for public health?|journal=Lancet|volume=395|issue=10224|pages=542–45|doi=10.1016/S0140-6736(20)30374-3|pmid=32061313|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; سبھ توں پہلاں جانی جاندی لاگ (انفیکشن) ۱۷ نومبر ۲۰۱۹ نوں [[ووہان|وہان، چین]] وچ ہوئی سی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/13/first-covid-19-case-happened-in-نومبر-china-government-records-show-report|title=First Covid-19 case happened in نومبر, China government records show – report|last=Davidson, Helen|date=13 مارچ 2020|work=The Guardian|access-date=21 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
تصویر:Novel Coronavirus SARS-CoV-2.jpg|SARS-CoV-2 دکھاؤندی [[Microscopy|مائیکروسکوپی]] تصویر۔ وائرس دے کناں دے باہری کنارے سپائیکس وانگ ہن، جس نال بیماری نوں اسدا خاصیت دا نام ملدا اے۔
تصویر:Coronavirus virion structure.svg|کوروناوائرس کن دا  یوجنابدھّ  چتر۔ ایس، سپائیک پروٹین؛ ایم، جھلی پروٹین، ای، لفافے پروٹین؛ این، نیوکلیؤکیپسیڈ پروٹین؛ ; کوروناوائرس کورونائیوائرس ویرئن ڈھانچے دے ڈھانچاگت پروٹین۔
&lt;/gallery&gt;

== روکتھام ==
[[تصویر:Covid-19-curves-graphic-social-v3.gif|thumb|لمبے ویلے لئی لاگ پھیلن دے اثر دا اک نظریہ، جس نوں کرو نوں چپٹاؤن وجوں جانیا جاندا اے؛ گھٹ رہی سکھراں صحتَ سیواواں نوں مریضاں دی اکو جہی مقدار دا بہتر پربندھ کرن دی آگیا دندیاں ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable/|title=The three phases of Covid-19 – and how we can make it manageable|last=Wiles|first=Siouxsie|authorlink=Siouxsie Wiles|date=9 مارچ 2020|website=The Spinoff|access-date=9 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lancet2020Flatten&quot;&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?|journal=Lancet|volume=395|issue=10228|pages=931–934|doi=10.1016/S0140-6736(20)30567-5|pmid=32164834|quote=A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation – eg, minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies.|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vox.com/2020/3/10/21171481/coronavirus-us-cases-quarantine-cancellation|title=How canceled events and self-quarantines save lives, in one chart|last=Barclay|first=Eliza|date=10 مارچ 2020|website=Vox}}&lt;/ref&gt;]]
[[تصویر:Covid-19-curves-graphic2-stopthespread-v3.gif|thumb|کرو نوں چپٹاؤن دے آپشن&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thespinoff.co.nz/society/14-03-2020/after-flatten-the-curve-we-must-now-stop-the-spread-heres-what-that-means/|title=After 'Flatten the Curve', we must now 'Stop the Spread'۔ Here's what that means|last=Wiles|first=Siouxsie|date=14 مارچ 2020|website=The Spinoff|access-date=13 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic?|journal=Lancet|volume=395|issue=10228|pages=931–934|doi=10.1016/S0140-6736(20)30567-5|pmid=32164834}}&lt;/ref&gt;]]
کیونکہ SARS-CoV-2 دے خلاف کوئی ٹیکا جلدی توں جلدی ۲۰۲۱ تک مہیا ہون دی امید نہیں کیتی جاندی،&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away|title=Here's Why It's Taking So Long to Develop a Vaccine for the New Coronavirus|last=Grenfell|first=Rob|last2=Drew|first2=Trevor|date=17 فروری 2020|website=Science Alert|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228010631/https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away|archive-date=28 فروری 2020|access-date=26 فروری 2020}}&lt;/ref&gt; کوویڈ -۱۹ مہانماری دا پربندھن کرن دا اک اہم حصہ، مہانماری دے سکھر نوں گھٹاؤن دی کوشش کر رہا اے، جس وچ نویں لاگاں دی در نوں گھٹاؤن لئی وکھ-وکھ اپاواں دے ذریعے مہاماری دے چکر نوں چپٹاؤن وجوں یتن شامل ہن۔&lt;ref name=&quot;Lancet2020Flatten&quot; /&gt; لاگ دی در نوں گھٹاؤنا صحتَ سیواواں دے حاوی ہون دے جوکھم نوں گھٹاؤن وچ مدد کردا اے، موجودہ کیساں دے بہتر علاج دی آگیا دندا اے، اتے اک ٹیکا اتے علاج ترقی یافتہ کرن لئی ودھیرے سماں حاصل کردا اے۔

بیماری دے پھیلن والیاں تھاواں تے سنکرمن دا امکان نوں گھٹاؤن دے بچاء دے اپاء باقی کورونوائرس لئی شائع کیتے اپاواں سامان ہن: گھر رہو، سفر اتے عوامی سرگرمیاں توں بچو، ہتھ صابن اتے گرم پانی نال اکثر اتے گھٹو گھٹ ۲۰ سکنٹاں لئی دھووو، ساہ دی چنگی صحتَ دا مشق کرو اتے اکھاں، نکّ جاں منہ نوں بناں دھوتے ہتھاں نال چھوہن توں بچو۔&lt;ref name=&quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): Prevention &amp; Treatment|last=Centers for Disease Control|authorlink=Centers for Disease Control|date=3 فروری 2020|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215193934/https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html|archive-date=15 دسمبر 2019|access-date=10 فروری 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHO Advice for Public&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for Public|authorlink=World Health Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 جنوری 2020|access-date=10 فروری 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/03/17/814221111/my-hand-washing-song-readers-offer-lyrics-for-a-20-second-scrub|title=My Hand-Washing Song: Readers Offer Lyrics For A 20-Second Scrub|website=NPR.org|language=en|access-date=20 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; سی۔ڈی۔سی۔ سفارش کردا اے کہ کسے وی کھنگھ جاں چھکّ دے دوران منہ اتے نکّ نوں ٹشو نال ڈھکنا اتے جے کوئی ٹشو نہیں ملدا تاں کوہنی دے اندر چھکنا چاہیدا اے۔ اوہ کسے وی کھنگھ جاں چھکّ توں بعد ہتھاں دی صحیح صفائی دی سفارش کردے ہن۔ سماجی دوریاں دیاں رنپالیسیاں دا مقصد سکول اتے کم دے تھاںاں نوں بند کرکے، سفر نوں محدود کرنا، اتے وڈا اکتاں نوں ردّ کرکے وڈے گروہاں والے سنکرمت لوکاں دے رابطہ نوں گھٹاؤنا اے۔&lt;ref name=&quot;JHUSocialDistancing&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/coronavirus/coronavirus-social-distancing-and-self-quarantine|title=Coronavirus, Social Distancing and Self Quarantine|last=Maragakis|first=Lisa Lockerd|website=www.hopkinsmedicine.org|publisher=Johns Hopkins University}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/03/19/well/live/coronavirus-quarantine-social-distancing.html|title=Deciding How Much Distance You Should Keep|last=Parker-Pope|first=Tara|date=19 مارچ 2020|work=The New York Times|access-date=20 مارچ 2020|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; سماجی دوریاں وچ ایہہ وی شامل ہندا اے کہ لوک اک دوجے توں ۶ فٹ دور (لگبھگ ۱٫۸۰ میٹر) رہندے ہن، جو لگبھگ اک پورے اکار دے بسترے / چٹائی دی لمبائی جنی دوری دے برابر اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bluebulbprojects.com/MeasureOfThings/results.php?p=1&amp;comp=height&amp;unit=ft&amp;amt=6&amp;sort=pr|title=The Measure of Things – 6 feet|website=www.bluebulbprojects.com|access-date=20 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;

ڈبلیو۔ایچ۔او۔ دے مطابق، ماسک دی ورتوں صرف تاں ہی کیتی جاندی اے جے کوئی انسان کھنگھ رہا اے جاں چھکّ مار رہا اے جاں جدوں کوئی انسان کسے شکی انفیکشن والے انسان دی دیکھبھال کر رہا اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/when-and-how-to-use-masks|title=When and how to use masks|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=8 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; کجھ دیس صحت مند لوکاں نوں چہرے دے ماسک پہنن دی سفارش کردے ہن، خاصکر چین،&lt;ref name=&quot;nhc_masks&quot;&gt;{{Cite web|url=http://en.nhc.gov.cn/2020-02/07/c_76337.htm|title=For different groups of people: how to choose masks|date=7 فروری 2020|website=NHC.gov.cn|publisher=National Health Commission of the People's Republic of China|archive-url=|archive-date=|access-date=22 مارچ 2020|quote=&quot;Disposable medical masks: Recommended for: · People in crowded places · Indoor working environment with a relatively dense population · People going to medical institutions · Children in kindergarten and students at school gathering to study and do other activities&quot;}}&lt;/ref&gt; [[ہانگ کانگ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.chp.gov.hk/files/pdf/prevention_of_covid_19_en.pdf|title=Prevention of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|website=[[Centre for Health Protection]]|access-date=22 مارچ 2020|quote=&quot;Wear a surgical mask when taking public transport or staying in crowded places.&quot;|archive-date=2020-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321175110/https://www.chp.gov.hk/files/pdf/prevention_of_covid_19_en.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; اتے [[تھائیلینڈ]]۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-thailand-masks/better-than-nothing-thailand-encourages-cloth-masks-amid-surgical-mask-shortage-idUSKBN20Z0UT|title='Better than nothing': Thailand encourages cloth masks amid surgical mask shortage|last=Kuhakan|first=Jiraporn|date=12 مارچ 2020|work=Reuters|quote=&quot;Thailand's health authorities are encouraging people to make cloth face masks at home to guard against the spread of the coronavirus amid a shortage of surgical masks. … The droplet from coughing and sneezing is around five microns and we have tested already that cloth masks can protect against droplets bigger than one micron.&quot;}}&lt;/ref&gt;

وائرس دے سنکرمن نوں روکن لئی، سی۔ڈی۔سی۔ سفارش کردا اے کہ سنکرمت انسان ڈاکٹری دیکھبھال حاصل کرن توں علاوہ گھر وچ ہی رہن، صحتَ سنبھال پرداتا نوں ملن توں پہلاں فون کرو، جدوں کسے انفرادی جاں کسے شکی لاگ دے تھاں دے رابطہ وچ آؤندا اے تاں فیس ماسک پاؤ، ٹشو نال کھنگھ اتے چھکاں ویلے منہ ڈھکو، نیمت طور اُتے صابن اتے پانی نال ہتھ دھووو اتے گھریلو چیزاں نوں سانجھا کرن توں بچو۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) – Prevention &amp; Treatment|date=10 مارچ 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|publisher=U.S. Department of Health &amp; Human Services}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|title=What to do if you are sick with 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|last=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|date=11 فروری 2020|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|archive-date=14 فروری 2020|access-date=13 فروری 2020}}&lt;/ref&gt; سی۔ڈی۔سی۔ نے ایہہ وی سفارش کیتی اے کہ انسان گھٹو گھٹ ۲۰ سیکنڈ لئی صابن اتے پانی نال ہتھ دھووو، خاصکر ٹائلٹ جان توں بعد جاں جدوں ہتھ گندے ہن، کھان توں پہلاں اتے کسے دے نکّ نوں اڈاؤن، کھنگھن جاں چھکن توں بعد۔ اس توں علاوہ گھٹو گھٹ ۶۰٪ الکوہل والے الکوہل بیسڈ ہینڈ سینیٹائیزر دی ورتوں کرن دی سفارش کیتی جاندی اے، پر صرف تاں ہی جدوں صابن اتے پانی آسانی نال مہیا نہیں ہندے۔ دور دراڈے دے علاقیاں لئی جتھے وپاری ہتھاں دے روگانو مشکل نال مہیا نہیں ہندے، WHO نے مقامی پیداوار لئی دو فارمولے سجھائے۔ ایہناں دوواں فارمولے وچ ایتھینول جاں آئیسو پروپنول دی اینٹی مائیکروبئل سرگرمی نوں ہائیڈروجن پرآکسائیڈ دے گھٹ گاڑھاپن ولوں ودھایا جاندا اے جدوں کہ گلائیسرول اک ہومیکٹینٹ وجوں کم کردا اے۔&lt;ref&gt;{{Cite book|title=WHO Guidelines on Hand Hygiene in Health Care: First Global Patient Safety Challenge Clean Care Is Safer Care.|date=19 مارچ 2009|publisher=World Health Organization|chapter=WHO-recommended handrub formulations|access-date=19 مارچ 2020|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK144054/}}&lt;/ref&gt; ڈبلیو۔ایچ۔او۔ صلاحَ دندا اے لوکاں نوں اندھوتے ہتھاں نال اکھاں، نکّ جاں منہ نوں چھوہن توں بچنا چاہیدا اے۔&lt;ref name=&quot;WHO Advice for Public&quot;/&gt; عوامی تھاواں اُتے تھکن توں وی پرہیز کرنا چاہیدا اے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/watch-out-spitting-in-public-places-too-can-spread-infections/article30814578.ece|title=Watch out! Spitting in public places too can spread infections|last=M|first=Serena Josephine|date=14 فروری 2020|work=The Hindu|access-date=12 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;

== پربندھن ==
[[تصویر:DonningCDC2020.jpg|thumb|نجی سرکھیا اپکرن لگاؤن دے چار قدم۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/hai/pdfs/ppe/PPE-Sequence.pdf|title=Sequence for Putting On Personal Protective Equipment (PPE)|website=CDC|access-date=8 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;]]
لوک مدد دی دیکھبھال نال پربندھت ہندے ہن جس وچ ترل، آکسیجن مدد، اتے متاثر ہور اہم انگاں دی حمایت شامل ہو سکدا اے۔&lt;ref name=&quot;NatureDale Fisher &amp; David Heymann&quot;&gt;{{Cite journal|date=فروری 2020|title=Q&amp;A: The novel coronavirus outbreak causing COVID-19|journal=BMC Medicine|volume=18|issue=1|pages=57|doi=10.1186/s12916-020-01533-w|pmc=7047369|pmid=32106852|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KuiFang2020&quot;&gt;{{Cite journal|displayauthors=6|date=فروری 2020|title=Clinical characteristics of novel coronavirus cases in tertiary hospitals in Hubei Province|journal=Chinese Medical Journal|pages=1|doi=10.1097/CM9.0000000000000744|pmid=32044814|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wang Du Zhu Cao 2020 p.&quot;&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=Comorbidities and multi-organ injuries in the treatment of COVID-19|journal=Lancet|publisher=Elsevier BV|volume=395|issue=10228|pages=e52|doi=10.1016/s0140-6736(20)30558-4|pmid=32171074}}&lt;/ref&gt; سٹیروئڈز جویں کہ میتھائیلپریڈنیسولون دی سفارش نہیں کیتی جاندی، جدوں تک بیماری گمبھیر ساہ لین والے پریشانی سنڈروم ولوں جٹل نہیں ہندی۔&lt;ref name=&quot;Vetter Eckerle Kaiser 2020 p.&quot;&gt;{{Cite journal|date=فروری 2020|title=Covid-19: a puzzle with many missing pieces|journal=BMJ|volume=368|pages=m627|doi=10.1136/bmj.m627|pmid=32075791|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ebmedicine.net/topics/infectious-disease/COVID-19|title=Novel Coronavirus – COVID-19: What Emergency Clinicians Need to Know|website=www.ebmedicine.net|access-date=9 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;

سی۔ڈی۔سی۔ نے سفارش کیتی اے کہ جنہاں نوں شکّ اے کہ اوہناں نوں وائرس اے اوہ اک عام چہرہ دا مکھوٹا (ماسک) پہن لوے۔&lt;ref name=&quot;CDC2020IfSick&quot;/&gt; ایکسٹرا کورپوریئل جھلی آکسیجنکرن (ای۔سی۔ایم۔او۔) دی ورتوں ساہ دی اسپھلتا دے مدعے نوں حل کرن لئی کیتی گئی اے، پر اس دے لابھ اجے وی وچار ماتحت ہن۔&lt;ref name=&quot;Guan Ni Hu Liang p.&quot;&gt;{{Cite journal|displayauthors=6|date=فروری 2020|title=Clinical Characteristics of Coronavirus Disease 2019 in China|journal=The New England Journal of Medicine|publisher=Massachusetts Medical Society|doi=10.1056/nejmoa2002032|pmid=32109013|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Henry 2020 p.&quot;&gt;{{Cite journal|last=Henry|first=Brandon Michael|year=2020|title=COVID-19, ECMO, and lymphopenia: a word of caution|journal=The Lancet Respiratory Medicine|publisher=Elsevier BV|page=|doi=10.1016/s2213-2600(20)30119-3|issn=2213-2600|pmid=32178774}}&lt;/ref&gt; جدوں کہ ڈبلیوئیچؤ غیر-سٹیروئڈل [[نون سٹیروئڈل اینٹی انفلامیٹری دوائیاں|اینٹی-انپھلامیٹری دوائیاں]] جویں کہ لچھناں لئی [[ابوپروفین|آئیبیوپروفین]] دی ورتوں دا خلاف نہیں کردا اے، کجھ لوک پہلی لائن دی ورتوں لئی پیراسیٹامول (ایسیٹامنوپھین) دی سفارش کردے ہن۔&lt;ref name=&quot;AFP 2020b&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sciencealert.com/who-recommends-to-avoid-taking-ibuprofen-for-covid-19-symptoms|title=Updated: WHO Now Doesn't Recommend Avoiding Ibuprofen For COVID-19 Symptoms|last=AFP|date=19 مارچ 2020|website=ScienceAlert|access-date=19 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Day 2020 p.&quot;&gt;{{Cite journal|last=Day|first=Michael|date=17 مارچ 2020|title=Covid-19: ibuprofen should not be used for managing symptoms, say doctors and scientists|url=https://www.bmj.com/content/368/bmj.m1086|journal=BMJ|volume=368|pages=m1086|doi=10.1136/bmj.m1086|pmid=32184201|access-date=18 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; حالانکہ اے۔سی۔ای۔ انہبٹرز بارے اصولی چنتاواں ظاہر کیتیاں گئیاں ہن، جو مارچ ۱۹, ۲۰۲۰ تک ایہہ ایہناں دوائیاں نوں روکن لئی جائز ٹھہراؤن لئی کافی نہیں ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hfsa.org/patients-taking-ace-i-and-arbs-who-contract-covid-19-should-continue-treatment-unless-otherwise-advised-by-their-physician/|title=Patients taking ACE-i and ARBs who contract COVID-19 should continue treatment, unless otherwise advised by their physician|access-date=21 مارچ 2020|archive-date=2020-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321172112/https://www.hfsa.org/patients-taking-ace-i-and-arbs-who-contract-covid-19-should-continue-treatment-unless-otherwise-advised-by-their-physician/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

ڈبلیو۔ایچ۔او۔ اتے چینی نیشنل ہیلتھ کمیشن نے اوہناں لوکاں دی دیکھبھال لئی سفارشاں شائع کیتیاں ہن، جو کووڈ -۱۹ نال ہسپتال وچ داخل مریضاں دی دیکھبھال کر رہے ہن۔&lt;ref name=&quot;Cheng2020&quot;&gt;{{Cite journal|date=فروری 2020|title=2019 Novel coronavirus: where we are and what we know|journal=Infection|doi=10.1007/s15010-020-01401-y|pmid=32072569|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (nCoV) infection is suspected|website=[[World Health Organization]] (WHO)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131032122/https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|archive-date=31 جنوری 2020|access-date=13 فروری 2020}}&lt;/ref&gt; امریکہ وچ انٹینسوسٹاں اتے پلمنولوجسٹس نے وکھ-وکھ ایجنسیاں توں علاج دیاں سفارشاں نوں اک مفت سروت، آئی۔بی۔سی۔سی۔ وچ کمپائل (اکٹھا) کیتا اے۔&lt;ref name=&quot;IBCC&quot;&gt;{{Cite book|url=https://emcrit.org/ibcc/covid19/|title=COVID-19 – The Internet Book of Critical Care|last=Farkas|first=Josh|date=مارچ 2020|publisher=EMCrit|location=USA|language=English|type=Reference manual|format=digital|name-list-format=vanc|access-date=13 مارچ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311195758/https://emcrit.org/ibcc/covid19/|archive-date=11 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UPenn-IBCC&quot;&gt;{{Cite web|url=https://guides.library.upenn.edu/covid-19|title=COVID19 – Resources for Health Care Professionals|date=11 مارچ 2020|publisher=[[Penn Libraries]]|access-date=13 مارچ 2020|archive-date=2020-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314035631/https://guides.library.upenn.edu/covid-19|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== علامات تے آثار ==
[[تصویر:Symptoms of coronavirus disease 2019 2.0-ur.svg|thumb|350پک|کھبے|کووِڈ-۱۹ د‏‏ی علامات]]
وائرس تو‏ں متاثر افراد وچ مستقل علامتاں ظاہر نئيں ہُندی یا وبائی زکا‏م نما علامتاں (بشمول بخار، کھانسی تے سانس وچ دشواری) ظاہر ہُندی ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hessen27Jan2020&quot;/&gt; [[اسہال|دست]] تے بالائی تنفسی علامات جداں کہ چھینکنا، ناک بہنا یا گلے وچ سوزش نادر الوقوع ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;Huang24Jan2020&quot;/&gt; متاثرین وچ ایہ مرض ودھ ک‏ے نمونیا، متعدد اعضا د‏‏ی ناکارگی تے موت دا سبب بندا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHO-q-a&quot; /&gt;

[[عالمی ادارہ صحت]] دے مطابق خفائے مرض دا دور (incubation period) دو تو‏ں چودہ دناں اُتے مشتمل اے، اندازہً عفونت تے علامات مرض دے ظہور دے درمیان وچ ارتقائی مدت پنج تو‏ں چھ دن ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{Cite document | vauthors=((World Health Organization)) |title=Coronavirus disease 2019 (COVID-19)&amp;lrm;: situation report, 29 |date=19 فروری 2020|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO) | hdl=10665/331118 | hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&amp;A on coronaviruses (COVID-19): How long is the incubation period for COVID-19?|date=|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|archive-date=20 جنوری 2020|access-date=26 فروری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; معتدل کیساں دے لئی شروعات تو‏ں لے ک‏ے مطبی شفا یابی تک دا اوسط وقت لگ بھگ ۲ ہفتے اے تے مہلک یا خطرنا‏‏ک بیماری والے مریضاں دے لئی ۳ تو‏ں ۶ ہفتے ا‏‏ے۔ ابتدائی اعداد و شمار تو‏ں پتہ چلدا اے کہ شروعات تو‏ں لے ک‏ے مہلک بیماری، بہ شمول کم آکسیجنی حالت (ہائیپوکسیا) دے نشوونما تک د‏‏ی مدت ۱ ہفتہ ا‏‏ے۔ جنہاں مریضاں د‏‏ی موت ہوئی، انہاں وچ علامتاں د‏‏ی شروعات تو‏ں لے ک‏ے نتیجہ تک دا وقت ۲ تو‏ں ۸ ہفتے تک ہُندا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19); 16-24 فروری 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf |website=who.int}}&lt;/ref&gt; چین وچ اک مطالعے وچ پایا گیا کہ سی ٹی اسکیناں نے ۵۶ فیصد Ground-glass opacities دیکھاواں، لیکن ۱۸٪ وچ کوئی ریڈیولوجیکل نتائج نئيں سن ۔ ۵٪ نو‏‏ں انتہائی نگہداشت دے شعبےآں (آئی سی یو) وچ داخل کيتا گیا، ۲٫۳٪ نو‏‏ں وینٹیلیشن دے میکانکل سپورٹ د‏‏ی ضرورت سی تے ۱٫۴٪ د‏‏ی موت ہوگئی۔&lt;ref name=&quot;Guan Ni Hu Liang p.&quot;/&gt; دوطرفہ (bilateral) تے باہری (peripheral) گراؤنڈ گلاس اوپیسیٹی سب تو‏ں مخصوص سی ٹی نتائج ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;Bernheim Mei Huang Yang p=200463&quot; /&gt;

بچےآں وچ وڈھیاں د‏‏ی بنسبت معتدل علامات دکھادی دیندی ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;CDC 2020children&quot;&gt;{{cite web | author=| title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) | website=Centers for Disease Control and Prevention | date=11 فروری 2020 | url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/specific-groups/children-faq.html | access-date=2 مارچ 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:left; margin-right:1em; text-align:center&quot;
|+ style=&quot;text-align: center;&quot; | شرحِ علامات&lt;ref name=&quot;WHO report 28 فروری 2020&quot;&gt;{{cite document | title = Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) | url = https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/who-china-joint-mission-on-covid-19-final-report.pdf | vauthors = ((World Health Organization)) | pages = 11–12 | access-date = 5 مارچ 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;
!علامت
!فیصد
|-
|بخار
|۸۷٫۹٪
|-
|سوکھی کھانسی
|۶۷٫۷٪
|-
|تھکن
|۳۸٫۱٪
|-
|[[تھوک]] دا خروج
|۳۳٫۴٪
|-
|سانس وچ دقت
|۱۸٫۶٪
|-
|پٹھاں دا درد یا جوڑاں دا درد
|۱۴٫۸٪
|-
|گلے د‏‏ی سوزش
|۱۳٫۹٪
|-
|سر درد
|۱۳٫۶٪
|-
|سردی لگنا
|۱۱٫۴٪
|-
|غثیان یا الٹی
|۵٫۰٪
|-
|ناک د‏‏ی بندش
|۴٫۸٪
|-
|[[اسہال|دست]]
|۳٫۷٪
|-
|[[نفث الدم|خونی کھانسی]]
|۰٫۹٪
|-
|سوزش ملتحمہ
|۰٫۸٪
|}

== اسباب ==
اس مرض دا سبب انتہائی مہلک تنفسی سینڈروم کورونا وائرس 2 (SARS-CoV-2) اے، جسنو‏ں پہلے ۲۰۱۹ ناول کورونا وائرس (2019-nCoV) کہندے سن ۔&lt;ref name=&quot;Gorbalenya-bioRxiv&quot;/&gt; لوکاں وچ ایہ سانس دے ذریعے پھیلدا اے، بالخصوص کھانسی تے چھینک تاں۔&lt;ref name=CDC2020Spread/&gt;

پھیپھڑاں دے اعضا اُتے زیادہ تر اثر COVID-19 کردا اے کیونجے وائرس میزبان خلیاں تک بذریعہ ACE2 انزایم رسائی حاصل کردا اے، ایہ انزایم پھیپڑاں دے type II alveolar cells وچ وافر ہُندا ا‏‏ے۔ وائرس اک خصوصی تہہ گلائیکو پروٹین استعمال کردا اے، جو &quot;اِسپکائیک&quot; کہلاندا اے، تاکہ ACE2 تو‏ں منسلک ہوئے سک‏‏ے تے میزبان خلیہ وچ گھس پائے۔&lt;ref name=&quot;Nature Microbiology&quot;/&gt; ہر بافت وچ ACE2 د‏‏ی کثافت، اُس بافت وچ مرض د‏‏ی شدت نال تعلق رکھدی اے تے کچھ نے سُجھاؤ دتا اے کہ ACE2 د‏‏ی سرگرمی گھٹانا حفاظتی ہوسکدا اے،&lt;ref name=&quot;Zhang Penninger Li Zhong p.&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Xu Zhong Deng Peng p.&quot;/&gt; جدو‏ں کہ اک ہور نظریہ اے کہ Angiotensin II receptor blocker والی ادویات نو‏‏ں استعمال کردے ہوئے ACE2 نو‏‏ں بڑھانا وی حفاظتی ہوسکدا اے تے ایداں دے قیاساں نو‏‏ں آزمانے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors=Gurwitz D | title=Angiotensin receptor blockers as tentative SARS‐CoV‐2 therapeutics | journal=Drug Development Research | doi=10.1002/ddr.21656 | doi-access=free | pmid=32129518 | date=مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; جداں ہی چھدے دار (alveolar) مرض بڑھدا اے تنفس دا نظام ناکارہ ہوئے ک‏ے موت واقع ہوسکدی ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;Xu Zhong Deng Peng p.&quot; /&gt; وائرس دے لئی ACE2 دِل اُتے حملہ کرنے دے لئی راہ وی ہموار کرسکدا اے، جس دے نتیجے وچ acute cardiac injury ہوسکدی۔ جنہاں لوکاں وچ پہلے تو‏ں قلب و عروقی (cardiovascular) کیفیات پائی جاندیاں نيں انہاں نو‏ں زیادہ خطرہ ہُندا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;Zheng Ma Zhang Xie p.&quot;/&gt;

وائرس دے متعلق اک خیال ایہ وی اے کہ ایہ کسی جانور تو‏ں شروع ہويا۔&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou P, Yang XL, Wang XG, Hu B, Zhang L, Zhang W, etal |title=Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin |date=23 جنوری 2020  |journal=[[bioRxiv]] |type=preprint |doi=10.1101/2020.01.22.914952 |doi-access=free | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; ایہ نومبر یا دسمبر ۲۰۱۹ء وچ چین دے شہر [[ووہان]] وچ سب تو‏ں انساناں وچ منتقل ہويا تے انفیکشن ابتدائی جنوری ۲۰۲۰ء تک انساناں تو‏ں دوسرے انساناں وچ منتقل ہونے لگا۔&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=20 فروری 2020|title=The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) – China, 2020|url=https://github.com/cmrivers/ncov/blob/master/COVID-19.pdf|journal=China CDC Weekly|volume=2|pages=|via=unpublished master|access-date=19 فروری 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218190438/https://github.com/cmrivers/ncov/blob/master/COVID-19.pdf|archive-date=18 فروری 2020|url-status=live| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heymann Shindo 2020 pp. 542–45&quot;/&gt; 14 مارچ ۲۰۲۰ء نو‏‏ں ساؤتھ چائنا مارننگ پوسٹ نے خبر دتی کہ صوبۂ ہوبئی نال تعلق رکھنے والے ۵۵ سالہ شخص ۱۷ نومبر ۲۰۱۹ء نو‏‏ں اس مرض دا پہلا شکاد سی۔&lt;ref name=&quot;NW-20200314&quot; /&gt; صوبہ ہوبئی وچ ۱۴ مارچ ۲۰۲۰ء تک متاثرین د‏‏ی ۶۷٬۷۹۰ سی تے اموات ۳٬۰۷۵ ہوئیاں؛ ۴٫۵۴٪ کیس فیٹیلٹی ریٹ (سی ایف آر)۔&lt;ref name=&quot;NW-20200314&quot;&gt;{{cite news |last=Walker |first=James |title=China Traces Cornovirus To First Confirmed Case, Nearly Identfying 'Patient Zero' |url=https://www.newsweek.com/china-traces-coronavirus-back-first-confirmed-patient-zero-1492327 |date=14 مارچ 2020 |work=[[نیوزویک]] |accessdate=14 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;
== تشخیص ==
[[File:CDC 2019-nCoV Laboratory Test Kit.jpg|thumb|سی ڈی سی rRT-PCR ٹیسٹ کِٹ برائے کووِڈ-19&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/testing.html|title=CDC Tests for 2019-nCoV|last=CDC|date=5 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214023335/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/testing.html|archive-date=14 February 2020|access-date=12 February 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;]]

عالمی ادارہ صحت مرض د‏‏ی تشخیص دے لئی چند ٹیسٹنگ پروٹوکول شائع کر چکيا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117|title=Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO)|access-date=13 March 2020}}&lt;/ref&gt; ٹیسٹنگ دا معیاری طریقہ ریورس ٹرانسکرپشن پولی میریز چین ری ایکشن (rRT-PCR) ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;20200130cdc&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html |title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Summary |date=30 January 2020 |website=[[بیماریاں تو‏ں بچاؤ تے انسداد دے مرکز]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126210549/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-nCoV/summary.html |archive-date=26 January 2020 |access-date=30 January 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; ٹیسٹ تنفسی نمونےآں دے ذریعے وی ممکن اے اس دے لئی نیزوفیرینجیئل سویب یا تھوک دا نمونہ استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;20200129cdc&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html |title=Real-Time RT-PCR Panel for Detection 2019-nCoV |date=29 January 2020 |website=[[بیماریاں تو‏ں بچاؤ تے انسداد دے مرکز]] |access-date=1 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202031/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/lab/rt-pcr-detection-instructions.html |archive-date=30 January 2020 |url-status=live | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; نتیجے عمومًا چند گھنٹےآں تو‏ں دو دناں وچ دستیاب ہُندے ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;globenewswire1977226&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html |title=Curetis Group Company Ares Genetics and BGI Group Collaborate to Offer Next-Generation Sequencing and PCR-based Coronavirus (2019-nCoV) Testing in Europe |date=30 January 2020 |website=GlobeNewswire News Room |access-date=1 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131201626/https://www.globenewswire.com/news-release/2020/01/30/1977226/0/en/Curetis-Group-Company-Ares-Genetics-and-BGI-Group-Collaborate-to-Offer-Next-Generation-Sequencing-and-PCR-based-Coronavirus-2019-nCoV-Testing-in-Europe.html |archive-date=2020-01-31 |url-status=dead |name-list-format=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;20200130businessinsider&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1 |title=There's only one way to know if you have the coronavirus, and it involves machines full of spit and mucus |last=Brueck |first=Hilary |date=30 January 2020 |website=Business Insider |access-date=1 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201034232/https://www.businessinsider.com/how-to-know-if-you-have-the-coronavirus-pcr-test-2020-1 |archive-date=1 February 2020 |url-status=live | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; خون ٹیسٹ وی کيتا جاسکدا اے لیکن اس دے لئی دو ہفتےآں دے دوران خون دے دو نمونے د‏‏ی ضرورت ہُندی اے تے اچھے نتائج وی کم آندے ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117 |title=Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases |access-date=26 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221192745/https://www.who.int/publications-detail/laboratory-testing-for-2019-novel-coronavirus-in-suspected-human-cases-20200117 |archive-date=21 February 2020 |url-status=live | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; چینی سائنس دان کورونا وائرس دے تناؤ نو‏‏ں محدود کرنے د‏‏ی صلاحت رکھدے سن تے انہاں نے اک genetic sequence شائع کيتا تاکہ دنیا بھر د‏‏ی لیبارٹریاں آزادانہ طور اُتے پولی میریز چین ری ایکشن (PCR) ٹیسٹ تیار ک‏ر ک‏ے وائرس تو‏ں انفیکشن د‏‏ی تشخیص کرسکن۔&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Cohen17Jan20202&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Cohen J, Normile D | title = New SARS-like virus in China triggers alarm | journal = Science | volume = 367 | issue = 6475 | pages = 234–35 | date = January 2020 | pmid = 31949058 |doi=10.1126/science.367.6475.234 | url = https://mcb.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/2341/2020/01/WuhanScience24Jan2020.pdf | access-date = 11 February 2020 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20200211230310/https://mcb.uconn.edu/wp-content/uploads/sites/2341/2020/01/WuhanScience24Jan2020.pdf | archive-date = 11 February 2020 | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ncbiWuhanGenomes&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/labs/virus/vssi/#/virus?SeqType_s=Nucleotide&amp;VirusLineage_ss=Wuhan%20seafood%20market%20pneumonia%20virus,%20taxid:2697049 |title=Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 data hub |website=NCBI |url-status=live |access-date=4 March 2020 | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

۲۶ فروری ۲۰۲۰ء تک، ایتھ‏ے کوئی اینٹی باڈی ٹیسٹ یا پوائنٹ پوائنٹ آف کیئر ٹیسٹ نئيں سن اُتے انہاں د‏‏ی تیاری دے لئی کوششاں جاری ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Pang J, Wang MX, Ang IY, Tan SH, Lewis RF, Chen JI, Gutierrez RA, Gwee SX, Chua PE, Yang Q, Ng XY, Yap RK, Tan HY, Teo YY, Tan CC, Cook AR, Yap JC, Hsu LY | display-authors = 6 | title = Potential Rapid Diagnostics, Vaccine and Therapeutics for 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV): A Systematic Review | journal = Journal of Clinical Medicine | volume = 9 | issue = 3 | pages = 623 | date = February 2020 | pmid = 32110875 | doi = 10.3390/jcm9030623}}&lt;/ref&gt;

ووہان یونیورسٹی دے ژونگنان ہسپتال نے تشخیص دے لئی ہدایات جاری کی، جس وچ مطبی خصوصیات تے وبائی امراض دے خطرے د‏‏ی بنیاد اُتے انفیکشن دا پتہ لگانے دے طریقے تجویز کیتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں وچ اوہ افراد شامل سن جنہاں وچ حسب ذیل وچو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو علامات پائی گئياں، استو‏ں علاوہ انہاں دا ووہان جانا ہويا یا متاثر شخص نال تعلق رہیا: بخار، نمونیا د‏‏ی امیجنگ خصوصیات، خون دے سفید خلیاں د‏‏ی تعداد وچ کمی یا لمفی خلیہ د‏‏ی تعداد وچ کمی۔&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; ۲۶ فروری ۲۰۲۰ء نو‏‏ں ووہان دے تونگجی ہسپتال وچ اک ٹیم دے ذریعہ شائع کردہ اک مطالعے تو‏ں معلوم ہويا اے کہ کووِڈ-۱۹ دے لئی سینہ دا سی ٹی اسکین، پولی میریز چین ری ایکشن (۷۱٪) دے مقابلے وچ زیادہ حساسیت (۹۸٪) رکھدا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; غلط منفی نتائج پی سی آر کِٹ د‏‏ی ناکامی د‏‏ی وجہ تو‏ں آ سکدے نيں، یا نمونے وچو‏ں کسی اک مسئلے یا ٹیسٹ نو‏‏ں انجام دینے والےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں آ سکدے ني‏‏‏‏ں۔ غلط مثبت نتائج کدی کدائيں ہی آنے دے امکانات ہُندے ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;Bai Yao Wei Tian 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Bai Y, Yao L, Wei T, Tian F, Jin DY, Chen L, Wang M | display-authors=6 | title=Presumed Asymptomatic Carrier Transmission of COVID-19 | journal=JAMA | date=February 2020 | doi=10.1001/jama.2020.2565 | doi-access=free | pmid=32083643 | pmc=7042844}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;300px&quot;&gt;
File:COVID19CT2.webp|عام سی ٹی امیجنگ دے نتائج
File:COVID19CT1.webp|ریپِڈ پروگیشین مرحلے د‏‏ی سی ٹی امیجنگ
&lt;/gallery&gt;
== بچاؤ ==
{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = vertical
 | total_width       = 375
 | caption_align     = center
&lt;!-- image 1 --&gt;
 | image1            = Covid-19-curves-graphic-social-v3-ur.gif
 | alt1              = لمبے عرصے تک انفیکشناں دے پھیلنے دے اثر دا خاکہ،
جسنو‏ں موڑ نو‏‏ں سپاٹ کرنا کہندے نيں؛ خادے ميں سِراں نو‏‏ں گھٹانے تو‏ں لوکاں د‏‏ی صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی سہولیات نو‏‏ں بہتر انداز چلانے تے ہور تیاری دا وقت ملدا ا‏‏ے۔
 | caption1          = لمبے عرصے تک انفیکشناں دے پھیلنے دے اثر دا خاکہ،
جسنو‏ں موڑ نو‏‏ں سپاٹ کرنا (flattening the curve) کہندے نيں؛ خادے ميں سِراں نو‏‏ں گھٹانے تو‏ں لوکاں د‏‏ی صحت د‏‏ی دیکھ بھال د‏‏ی سہولیات نو‏‏ں بہتر انداز تو‏ں چلانے تے ہور تیاری دا وقت ملدا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Wiles |first1=Siouxsie | name-list-format = vanc|author-link=Siouxsie Wiles|title=The three phases of Covid-19 – and how we can make it manageable |url=https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable/ |website=The Spinoff |access-date=9 مارچ 2020 |date=9 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Lancet2020Flatten&gt;{{cite journal | vauthors = Anderson RM, Heesterbeek H, Klinkenberg D, Hollingsworth TD | title = How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic? | journal = Lancet | date = مارچ 2020 | pmid = 32164834 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30567-5 | quote = A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation – eg, minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies. | doi-access = free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vox.com/2020/3/10/21171481/coronavirus-us-cases-quarantine-cancellation|title=How canceled events and self-quarantines save lives, in one chart |first=Eliza |last=Barclay | name-list-format = vanc |date=10 مارچ 2020|website=Vox}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- image 2 --&gt;
 | image2            = Covid-19-curves-graphic2-stopthespread-v3-ur.gif
 | alt2              = موڑ نو‏‏ں سپاٹ کرنے دے متبادلات
 | caption2          = موڑ نو‏‏ں سپاٹ کرنے دے متبادلات&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Wiles |first1=Siouxsie | name-list-format = vanc|title=After 'Flatten the Curve', we must now 'Stop the Spread'۔ Here's what that means |url=https://thespinoff.co.nz/society/14-03-2020/after-flatten-the-curve-we-must-now-stop-the-spread-heres-what-that-means/ |website=The Spinoff |access-date=13 مارچ 2020 |date=14 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Anderson RM, Heesterbeek H, Klinkenberg D, Hollingsworth TD | title = How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic? | journal = Lancet | date = مارچ 2020 | pmid = 32164834 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30567-5}}&lt;/ref&gt;}}

۲۰۲۱ء تک یا جلد [[کووڈ-۱۹ ویکسین|سارس-کووی-۲ دے خلاف کوئی ویکسین]] تیار کرنا متوقع نئيں اے،&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away | title = Here's Why It's Taking So Long to Develop a Vaccine for the New Coronavirus | website = Science Alert | first1 = Rob | last1 = Grenfell | first2 = Trevor | last2 = Drew | name-list-format = vanc | date = 17 فروری 2020 | access-date = 26 فروری 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200228010631/https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away | archive-date = 28 فروری 2020 | url-status = live}}&lt;/ref&gt; کووِڈ ۱۹ د‏‏ی عالمگیر وبا نو‏‏ں قابو کرنے دا کلیدی حصہ وبائی لہر نو‏‏ں کم کرنا اے، جسنو‏ں وبائی موڑ (epidemic curve) کہندے نيں، جس دے ذریعے انفیکشناں د‏‏ی شرح نو‏‏ں کم کرنے والے اقدامات وچ مدد مل سکدی ا‏‏ے۔&lt;ref name=Lancet2020Flatten /&gt; انفیکشن د‏‏ی شرح مدھم کرنے تو‏ں صحت د‏‏ی سہولیات نو‏‏ں زیر کرنیوالے جوکھم نو‏‏ں کم کرنے، موجودہ کیساں دے بہتر علاج کرنے تے ویکسین تے علاج د‏‏ی تیاری دے لئی ہور وقت پانے وچ مدد حاصل ہُندی ا‏‏ے۔&lt;ref name=Lancet2020Flatten /&gt;

تھ‏‏اںو‏اں وچ انفیکشن دے منتقل ہونے دے مواقع نو‏‏ں کم کرنے د‏‏ی احتیاطی تدابير وچ گھر وچ قیام کرانا، سفر تے عوامی سرگرمیاں نو‏‏ں ترک کرنا، صابن تو‏ں ہتھ دھونا عمومًا گرم پانی تو‏ں کم تو‏ں کم ویہہ سیکنڈاں تک، بغیر دھلے ہتھو‏ں تو‏ں اکھاں، ناک تے منھ نو‏‏ں چھونے نو‏‏ں ترک کرنا شامل ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WHO Advice for Public&quot;/&gt; بیماریاں تو‏ں بچاؤ تے کنٹرول دے مراکز (سی ڈی سی) نے تجویز دتی اے کہ کھانسی یا چھینک دے دوران منھ تے ناک نو‏‏ں ٹِشو تو‏ں ڈھانپ لاں یا ٹشو نہ ہونے د‏‏ی صورت وچ کہنی رکھ دے کھانسا یا چھینکا جائے۔&lt;ref name=&quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot; /&gt; ہور ایہ کہ کھانسنے یا چھینکنے دے بعد ہتھ نو‏‏ں اچھے تو‏ں دھویا جائے۔&lt;ref name=&quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot; /&gt; لوکاں تو‏ں فاصلہ بنا ک‏ے رکھنگ د‏‏ی تدابیر تو‏ں متاثر فرد تو‏ں سب افراد وچ پھیلنے نو‏‏ں کم کيتا جاسکدا اے، اسکولاں تے کم گاہاں نو‏‏ں بند کرنا، سفر اُتے پابندی لگانا تے عوامی ہجوم نو‏‏ں ترک کرنا چاہیے۔&lt;ref name=&quot;JHUSocialDistancing&quot;/&gt;

عالمی ادارہ صحت دے مطابق ماسکےآں دا استعمال کھانسنے یا چھینکنے والے یا مشتبہ افراد دے لئی ہی مجوزہ ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/when-and-how-to-use-masks|title=When and how to use masks|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO)|access-date=8 مارچ 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

امریکا دے [[بیماریاں تو‏ں بچاؤ تے کنٹرول دے مراکز]] (سی ڈی سی) نے وائرس د‏‏ی منتقلی تو‏ں بچاؤ دے لئی تجویز دتی اے کہ متاثرہ افراد گھراں وچ رہیاں تے صرف علاج دے غرض تو‏ں نکلاں۔ صحت د‏‏ی دیکھ بھال کرنے والے نال ملن تو‏ں پہلے فون کرن، جدو‏ں کسی کسی مشتبہ انفیکشن د‏‏ی جگہ یا فرد دا سامنا ہوئے تاں چہرے دا ماسک پہناں، کھانستے تے چھینکتے وقت ٹشو پیپر تو‏ں ڈھانپ لاں، روزانہ صابن تے پانی تو‏ں ہتھو‏ں نو‏‏ں دھوئيں تے نجی چیزاں نو‏‏ں گھر والےآں نو‏‏ں دینے تو‏ں گریز کرن۔&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention.html| name-list-format = vanc| title = Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) – Prevention &amp; Treatment| date = 10 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html | title = What to do if you are sick with 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) | last = [[بیماریاں تو‏ں بچاؤ تے انسداد دے مرکز]] | date = 11 فروری 2020 | language = en-us | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html | archive-date = 14 فروری 2020 | access-date = 13 فروری 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; سی ڈی سی نے ایہ وی کہیا اے کہ بیت الخلا جانے دے بعد یا ہتھ گندے لگاں، کھانے تو‏ں پہلے تے ناک صاف کرنے، کھانسنے یا چھینکنے دے بعد ۲۰ سیکنڈ تک ہتھو‏ں نو‏‏ں صابن تے پانی تو‏ں دھوئيں۔ ہور کہنا اے کہ جدو‏ں پانی یا صابن فی الوقت دستیاب نہ ہاں تاں الکحل اُتے مبنی ہتھ دے جراثیم کش مادے (ہینڈ سینی ٹائیزر) جس وچ ۶۰٪ الکحل ہو، نو‏‏ں استعمال کرن۔&lt;ref name=&quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot; /&gt; دور دراز علاقے جتھ‏ے خراثیم کش مادے آسانی تو‏ں دستیاب نئيں نيں، انہاں دے لئی عالمی ادارہ صحت نے گھر وچ تیار کرنے دے دو نسخے دسے ني‏‏‏‏ں۔ دونے نسخےآں وچ ایتھینول یا آئیسو پروپائیل الکحل د‏‏ی جراثیم نو‏‏ں ختم کرنے والے سرگرمی نو‏‏ں بڑھاندے نيں اس دے لئی ہائیڈروجن اُتے آکسائیڈ د‏‏ی شدت نو‏‏ں کم کردے نيں جدو‏ں کہ گلیسرول اک مُرطب (humectant) دے طور اُتے کم کردا اے &lt;ref&gt;{{cite book | chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK144054/ | chapter = WHO-recommended handrub formulations |date=19 مارچ 2009 |publisher=World Health Organization|accessdate=19 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; عالمی ادارہ صحت نے بغیر دھلے ہتھو‏ں تو‏ں اکھاں، ناک یا منھ نو‏‏ں چھونے نو‏‏ں ترک کرنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;WHO Advice for Public&quot; /&gt; عوامی مراکز اُتے جانے تو‏ں وی گریز کرن۔&lt;ref&gt;{{Cite news|last=M|first=Serena Josephine|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/watch-out-spitting-in-public-places-too-can-spread-infections/article30814578.ece|title=Watch out! Spitting in public places too can spread infections|date=14 فروری 2020|work=The Hindu|access-date=12 مارچ 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

=== نجی حفاظتی آلات ===
وائرس ولوں سنکرمت لوکاں دے پربندھن وچ اپچاری ابھیاساں نوں لاگوُ کردے ویلے ساودھانی ورتنی شامل اے، خاصکر جدوں انٹیوبیشن جاں ہتھاں دی ہواداری ورگیاں پرکریاواں کردے ہوئے جو ایروسول پیدا کر سکدیاں ہن۔&lt;ref name=&quot;Cheung Ho Cheng Cham 2020 p.&quot;&gt;{{Cite journal|date=فروری 2020|title=Staff safety during emergency airway management for COVID-19 in Hong Kong|journal=Lancet Respiratory Medicine|doi=10.1016/s2213-2600(20)30084-9|pmid=32105633|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

سی۔ڈی۔سی۔ خاص انفرادی سرکھیا اپکرناں اتے کرم دی روپ ریکھا دسدا اے، جس وچ صحتَ دیکھبھال پرداتاواں نوں کسے اجیہے انسان نال نجٹھن ویلے اس نوں جاری رکھنا چاہیدا اے، جو وی کووڈ -۱۹ نال ڈیل کر رہا اے: ۱) گاؤن، ۲) ماسک جاں ساہ لین والا،&lt;ref&gt;[https://www.cdc.gov/niosh/docs/2018-130/ Filtering out Confusion: Frequently Asked Questions about Respiratory Protection, User Seal Check]۔ The National Institute for Occupational Safety and Health (اپریل 2018)۔ Retrieved 16 مارچ 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 Proper N95 Respirator Use for Respiratory Protection Preparedness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327073252/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 |date=2020-03-27 }}۔ NIOSH Science Blog (16 مارچ 2020)۔ Retrieved 16 مارچ 2020.&lt;/ref&gt; ۳) چشمے جاں مکھوٹے، اتے ۴) میڈیکل دستانے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/caring-for-patients.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=11 فروری 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=8 مارچ 2020|name-list-format=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/infection-control/control-recommendations.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=11 فروری 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=11 مارچ 2020|name-list-format=vanc}}&lt;/ref&gt;
=== مشینی ہواداری (مکینیکل وینٹیلیشن) ===
کوویڈ -۱۹ دے بہتے کیس انی گمبھیر نہیں ہندے کہ مکینیکل ہواداری (ساہ لین وچ مدد لئی نقلی مدد) دی ضرورت ہندی اے، پر کجھ فیصد اس طرحاں کردے ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=Care for Critically Ill Patients With COVID-19|url=https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2762996|journal=JAMA|doi=10.1001/jama.2020.3633|pmid=32159735}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=World Health Organization|date=28 جنوری 2020|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (2019-nCoV) infection is suspected|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/clinical-management-of-novel-cov.pdf|journal=|volume=|pages=|via=}}&lt;/ref&gt; ایہہ بزرگ بالغاں وچ سبھ توں ودھ عام اے (اوہ ۶۰ سال توں ودھ عمر دے اتے خاصکر ۸۰ سال توں ودھ عمر دے)۔ بہت سارے ترقی یافتہ دیساں وچ متعلق انسان ہسپتال بسترے نہیں ہن، جہڑی صحتَ سسٹم دی گنجائش نوں محدود کر دندی اے کہ اچانک کووائیڈ -۱۹ دے معاملیاں وچ اچانک وادھا ہو سکدا اے، جس وچ ہسپتال وچ بھرتی ہون دی ضرورت اے۔&lt;ref name=&quot;VoxCOVID&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2020/3/16/21173766/coronavirus-covid-19-us-cases-health-care-system|title=Coronavirus is exposing all of the weaknesses in the US health system High health care costs and low medical capacity made the US uniquely vulnerable to the coronavirus.|last=Scott|first=Dylan|date=16 مارچ 2020|access-date=18 مارچ 2020|publisher=Vox}}&lt;/ref&gt; ایہہ محدود گنجائش کرو نوں چپٹاؤن دی ضرورت دا اہم چالک اے (جس رفتار نال نویں کیس واپردے ہن، نوں جاری رکھن لئی اتے اس طرحاں اک ویلے اُتے بیمار لوکاں دی گنتی گھٹدی اے)۔ چین وچ اک مطالعہ وچ پایا گیا کہ ۵٪ مریضاں نوں انٹینٹو کیئر یونٹاں وچ داخل کروایا گیا سی، ۲٫۳٪ نوں ہواداری دے مکینیکل مدد دی لوڑ سی، اتے ۱٫۴٪ دی موت ہو گئی سی۔&lt;ref name=&quot;Guan Ni Hu Liang p.&quot;/&gt; اک اٹلی دی شروعات نے اصل پیداوار دی ٹٹی سپلائی چین دے کارن جیون بچاؤن والے کوروناوائرس دے علاج لئی والو پیدا کرن لئی [[۳ڈی پرنٹنگ|۳ ڈی پرنٹنگ]] تکنالوجی نوں لگایا۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.3dprintingmedia.network/covid-19-3d-printed-valve-for-reanimation-device/|title=[Updating] Italian hospital saves Covid-19 patients lives by 3D printing valves for reanimation devices|date=14 مارچ 2020|work=3D Printing Media Network|access-date=20 مارچ 2020|accessdate=2021-05-03|archivedate=2020-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200515022725/https://www.3dprintingmedia.network/covid-19-3d-printed-valve-for-reanimation-device/}}&lt;/ref&gt; ۳ ڈی پرنٹڈ والو دی قیمت ۱۱٬۰۰۰ ڈالر دی بجائے $۱ اے اتے اک رات وچ تیار ہو گئے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2020/3/17/21184308/coronavirus-italy-medical-3d-print-valves-treatments|title=Volunteers produce 3D-printed valves for life-saving coronavirus treatments|last=Peters|first=Jay|date=17 مارچ 2020|work=The Verge|access-date=20 مارچ 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== تجرباتی علاج ===
ڈبلیو۔ایچ۔او۔ ولوں بیماری دے علاج لئی کسے وی دوائی نوں منظوری نہیں دتی گئی، حالانکہ کجھ انفرادی قومی میڈیکل اتھارٹیاں ولوں سفارش کیتی جاندی اے۔&lt;ref name=&quot;LiDeClerq&quot;&gt;{{Cite journal|date=مارچ 2020|title=Therapeutic options for the 2019 novel coronavirus (2019-nCoV)|journal=Nature Reviews. Drug Discovery|volume=19|issue=3|pages=149–150|doi=10.1038/d41573-020-00016-0|pmid=32127666|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ممکنہ علاجاں دی کھوج جنوری ۲۰۲۰ وچ شروع ہوئی،&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-hospital-idUSKBN20B1M6|title=Chinese doctors using plasma therapy on coronavirus, WHO says 'very valid' approach|date=17 فروری 2020|work=Reuters|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt; اتے کئی اینٹیوائرل دوائیاں کلینکل ازمائشاں وچ ہن۔&lt;ref name=&quot;clinicaltrialsarena&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.clinicaltrialsarena.com/analysis/coronavirus-mers-cov-drugs/|title=Coronavirus outbreak: Vaccines/drugs in the pipeline for Covid-19|last=Duddu|first=Praveen|date=19 فروری 2020|website=clinicaltrialsarena.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219184512/https://www.clinicaltrialsarena.com/analysis/coronavirus-mers-cov-drugs/|archive-date=19 فروری 2020}}&lt;/ref&gt; حالانکہ نویاں دوائیاں دے ترقی وچ ۲۰۲۱ تک دا سماں لگ سکدا اے،&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=28 جنوری 2020|title=Drug treatment options for the 2019-new coronavirus (2019-nCoV)۔|journal=Biosci Trends|volume=14|issue=1|pages=69–71|doi=10.5582/bst.2020.01020|pmid=31996494}}&lt;/ref&gt; ٹیسٹ کیتیاں جاندیاں کئی دوائیاں پہلاں ہی ہور ورتوں لئی منظور ہن، جاں پہلاں ہی تکنیکی جانچ وچ ہن۔

روگانوناشک (اینٹیوائرل) دوائی گمبھیر بیماری والے لوکاں وچ ازمائی جا سکدی اے۔&lt;ref name=&quot;NatureDale Fisher &amp; David Heymann&quot;/&gt; ڈبلیو۔ایچ۔او۔ نے سفارش کیتی اے کہ ولنٹیئر سمبھاوی علاجاں دی پربھاوشیلتا اتے سرکھیا دے ازمائشاں وچ حصہ لین۔&lt;ref name=&quot;ThomReut_notreatment_20200205&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-treatments-who-idUSKBN1ZZ1M6|title=WHO: 'no known effective' treatments for new coronavirus|last=Nebehay|first=Stephanie|date=5 فروری 2020|access-date=5 فروری 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205155653/https://www.reuters.com/article/us-china-health-treatments-who-idUSKBN1ZZ1M6|archive-date=5 فروری 2020|agency=[[Thomson Reuters]]|last2=Kelland|first2=Kate|last3=Liu|first3=Roxanne}}&lt;/ref&gt;

=== اطلاع تکنالوجی ===
فروری ۲۰۲۰ وچ، چین نے بیماری دے پرکوپ نال نجٹھن لئی اک موبائیل ایپ لانچ کیتی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-51439401|title=China launches coronavirus 'close contact' app|date=11 فروری 2020|work=BBC News|access-date=7 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; صارفین نوں اپنا نام اتے آئیڈی نمبر درج کرن لئی کیہا جاندا اے۔ ایپ نگرانی ڈیٹا دی ورتوں کرکے 'نزدیکی رابطہ' دا پتہ لگاؤن دے یوگ اے اتے اس لئی لاگ دے ممکنہ جوکھم پتہ لگاؤن وچ۔ ہر صارف تن ہور صارفین دی حالت دی جانچ وی کر سکدا اے۔ جے کسے ممکنہ جوکھم دا پتہ لگایا جاندا اے، تاں ایپ نہ صرف سوے-کوارنٹین دی سفارش کردا اے، بلکہ ایہہ مقامی صحتَ اہلکاراں نوں وی چیتاونی دندا اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.technologyreview.com/s/615199/coronavirus-china-app-close-contact-surveillance-covid-19-technology/|title=China's coronavirus app could have unintended consequences|last=Chen|first=Angela|website=MIT Technology Review|access-date=7 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;

سیلپھون ڈیٹا، چہرے دی پچھان تکنالوجی، موبائیل فون دی ٹریکنگ اتے [[بناؤٹی مشینی بدھی|نقلی بدھی]] لئی وڈے انکڑے تجزیہ دی ورتوں سنکرمت مریضاں اتے اوہناں لوکاں دا پتہ لگاؤن لئی کیتی جاندی اے جنہاں نال اوہناں نے دکھنی کوریا، تائیوان اتے سنگاپور وچ رابطہ کیتا سی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://govinsider.asia/innovation/gov-in-the-time-of-corona/|title=Gov in the Time of Corona|date=19 مارچ 2020|work=GovInsider|access-date=20 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.politico.eu/article/coronavirus-tests-europe-resolve-on-privacy-tracking-apps-germany-italy/|title=Coronavirus tests Europe's resolve on privacy|last=Manancourt|first=Vincent|date=10 مارچ 2020|work=POLITICO|access-date=20 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; مارچ ۲۰۲۰ وچ، عزرائیل دی سرکار نے سرکھیا ایجنسیاں نوں اوہناں لوکاں دے موبائیل فون ڈیٹا نوں ٹریک کرن دے یوگ بنایا جنہاں نوں کورونوائرس ہونا چاہیدا سی۔ اپاء کوارنٹین لاگوُ کرن اتے اوہناں دی رکھیا لئی لیا گیا سی جو سنکرمت شہریاں دے رابطہ وچ آ سکدے ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-51930681|title=Coronavirus: Israel enables emergency spy powers|last=Tidy|first=Joe|date=17 مارچ 2020|work=BBC News|access-date=18 مارچ 2020|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; مارچ ۲۰۲۰ وچ، ڈیموضوع ٹیلیکوم نے کھوج اتے وائرس دے پھیلن نوں روکن لئی جرمن فیڈرل سرکاری ایجنسی رابرٹ کوچ انسٹیچیوٹ نال نجی سیلپھون دے انکڑے سانجھے کیتے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.trtworld.com/magazine/german-telecom-giant-shares-private-data-with-government-amid-privacy-fears-34665|title=German telecom giant shares private data with government amid privacy fears|last=Paksoy|first=Yunus|access-date=20 مارچ 2020|agency=trtworld|language=en|accessdate=2020-10-08|archivedate=2020-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200320100247/https://www.trtworld.com/magazine/german-telecom-giant-shares-private-data-with-government-amid-privacy-fears-34665}}&lt;/ref&gt; روس نے کوارنٹین بریکراں دا پتہ لگاؤن لئی چہرے دی پچھان دی تکنالوجی تعینات کیتی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-moscow-technology-idUSKBN20F1RZ|title=Moscow deploys facial recognition technology for coronavirus quarantine|date=21 فروری 2020|work=Reuters|access-date=20 مارچ 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; اٹلی دے علاقائی صحتَ کمیشنر جیولیو گالیرا نے کیہا کہ ''&quot;۴۰٪ لوک کسے وی طرحاں گھمنا جاری رکھدے ہن&quot;''، جویں کہ اسنوں موبائیل فون سنچالکاں ولوں سوچت کیتا گیا اے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.post-gazette.com/news/world/2020/03/18/Italy-coronavirus-475-deaths-one-day-death-toll-2978-COVID-19-doctors/stories/202003180182|title=Italians scolded for flouting lockdown as death toll nears 3,000|work=Pittsburgh Post-Gazette|access-date=20 مارچ 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

== علاج ==
[[فائل:DonningCDC2020.jpg|thumb|ذا‏تی حفاظتی ساز و سامان نو‏‏ں پہننے دے چار مراحل&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sequence for Putting On Personal Protective Equipment (PPE) |url=https://www.cdc.gov/hai/pdfs/ppe/PPE-Sequence.pdf |website=CDC |access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt;]]
لوکاں وچ امراض د‏‏ی ظاہر ہونے والی علامات دے ذریعے علاج تو‏ں، علاج بالآکسیجن تے متاثرہ اہ‏م اعضا دے علاج تو‏ں صحت یابی ہوئے سکدی ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;NatureDale Fisher &amp; David Heymann&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KuiFang2020&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Wang Du Zhu Cao 2020 p. &quot;/&gt; عالمی ادارہ صحت تے [[قومی صحت کمیشن|چینی قومی صحت کمیشن]] کووِڈ ۱۹ تو‏ں متاثر تے ہسپتال وچ زیرِ علاج افراد د‏‏ی دیکھ بھال دے لئی تجاویز شائع کر چک‏‏ے ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=Cheng2020/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (nCoV) infection is suspected|website=[[عالمی ادارہ صحت]] (WHO)|access-date=13 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131032122/https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|archive-date=31 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; جدو‏ں تک ایکیوٹ رسپائریٹری ڈسٹریس سینڈروم (ARDS) تو‏ں مرض پیچیدہ نئيں ہُندا اس وقت تک اِسٹیرائیڈ جداں کہ methylprednisolone، مجوزہ نئيں ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;Vetter Eckerle Kaiser 2020 p.&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Novel Coronavirus – COVID-19: What Emergency Clinicians Need to Know |url=https://www.ebmedicine.net/topics/infectious-disease/COVID-19 |website=www.ebmedicine.net |access-date=9 March 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; ریاستہائے متحدہ امریکا دے انتہائی نگہداشت دے ماہرین (Intensivists) تے ماہرین پھیپھڑا (pulmonologists) نے مفت ذریعہ انٹرنیٹ بُک آف کریٹیکل کیئر (IBCC) تو‏ں علاج د‏‏ی تجاویز دتی ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;IBCC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;UPenn-IBCC&quot;/&gt; سی ڈی سی نے تجویز د‏‏ی اے کہ جنہاں افراد وچ وائرس ہونے دا اندیشہ اے انہاں نو‏ں سادہ ماسک پہننا چاہیے۔&lt;ref name=CDC2020IfSick /&gt;
=== ادویات ===
عالمی ادارہ صحت نے [[آئبوپروفین]] یا متعلقہ Non-steroidal anti-inflammatory ادویات تو‏ں کووِڈ ۱۹ د‏‏ی علامات دے علاج دے خلاف کوئی تجویز نئيں دی۔&lt;ref name=&quot;AFP 2020b&quot;/&gt; اُتے ابتدائی علاج وچ پیراسیٹامول دا استعمال مجوزہ ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;Day 2020 p. &quot;/&gt;

ایکسٹراکورپوریئل میمبرین آکسیجنیشن (ECMO) دا استعمال سانس لینے د‏‏ی ناکامی دے مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دے لئی کيتا جا چکيا اے، لیکن اس دے فائدے حالے زیر غور ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;Guan Ni Hu Liang p.&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Henry 2020 p. &quot;/&gt;&lt;br /&gt;
[[کیوبا]] د‏‏ی بنی دوا ہیبرون (انٹرفیرون الفا ۲ بی) کورونا وائرس دے مریضاں دے علاج وچ بہت مفید پائی گئی ا‏‏ے۔ لیکن ایہ ویکسین نئيں ا‏‏ے۔
&lt;!-- The anti-viral Heberon – or Interferon Alpha 2b – a therapeutic, not a vaccine, has been used with great success in the treatment of coronavirus. --&gt;&lt;ref&gt;[https://www.zerohedge.com/geopolitical/escobar-china-locked-hybrid-war-us Escobar: China Locked In Hybrid War With US]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
کورونا وائرس تو‏ں بچاو یا ابتدائی مرض وچ [[ملیریا]] د‏‏ی سستی دوا کلوروکوئین تے [[نوشادر]] (امونیئم کلورائیڈ) مفید پائے گئے ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;[https://virologyj.biomedcentral.com/articles/10.1186/1743-422X-2-69 Chloroquine is a potent inhibitor of SARS coronavirus infection and spread (Published: 22 August 2005)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.zerohedge.com/health/heres-every-vaccine-and-treatment-development-covid-19-so-far Here's Every Vaccine And Treatment In Development For COVID-19, So Far]&lt;/ref&gt;

=== حفاظتی ساز و سامان ===
وائرس تو‏ں متاثر لوکاں دے علاج وچ شفا بخش اقدامات لاگو کردے وقت احتیاط برتنا شامل اے، خاص کر [[ادخال نلی]] (انٹوبیشن) یا ہتھ تو‏ں عمل تنفس د‏‏ی بحالی کرنے والے آلہ نو‏‏ں استعمال کرنے تو‏ں [[ایروسول]] پیدا ہوئے سکدے ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;Cheung Ho Cheng Cham 2020 p.&quot;/&gt;

سی ڈی سی نے مخصوص ذا‏تی حفاظتی ساز و سامان تے اس ترتیب دا خاکہ پیش اے جس وچ صحت د‏‏ی دیکھ ریکھ کرنے والےآں نو‏‏ں کووڈ ۱۹ دے کسی متاثر شخص دے پاس جانے تو‏ں پہلے ایہ زیب تن کرنا چاہیے، ۱) طبی چوغہ، ۲) ماسک تے آلۂ تنفس،&lt;ref&gt;[https://www.cdc.gov/niosh/docs/2018-130/ Filtering out Confusion: Frequently Asked Questions about Respiratory Protection, User Seal Check]. The National Institute for Occupational Safety and Health (April 2018). Retrieved 16 March 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 Proper N95 Respirator Use for Respiratory Protection Preparedness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327073252/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 |date=2020-03-27 }}. NIOSH Science Blog (16 March 2020). Retrieved 16 March 2020.&lt;/ref&gt; ۳) طبی عینک یا فیس شیلڈ۔&lt;ref&gt;{{cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/caring-for-patients.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=8 March 2020 |date=11 February 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/infection-control/control-recommendations.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=11 March 2020 |date=11 February 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

=== میکانیکی وینٹی لیشن ===
کووڈ ۱۹ دے اکثر متاثرین دے کیس شدت والے نئيں ہُندے کہ انہاں نو‏ں میکانیکی وینٹی لیشن (سانس فراہمی دا مصنوعی عمل) د‏‏ی ضرورت ہوئے اُتے چند فیصد کیساں وچ اس د‏ی ضرورت پیش آ سکدی ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Murthy S, Gomersall CD, Fowler RA | title = Care for Critically Ill Patients With COVID-19 | journal = JAMA | date = March 2020 | pmid = 32159735 | doi = 10.1001/jama.2020.3633 | url = https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2762996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite document|last=World Health Organization|date=28 January 2020|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (2019-nCoV) infection is suspected|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/clinical-management-of-novel-cov.pdf|journal=|volume=|pages=|via=}}&lt;/ref&gt; ایہ وڈی عمر والےآں (سٹھ سال تو‏ں وڈھیاں تے عموماً اَسی سال تو‏ں وڈھیاں) وچ عام ا‏‏ے۔ کئی ترقی یافتہ ملکاں دے ہسپتالاں دے پاس فی شخص بستر ناکافی نيں، جو ہسپتال وچ بھرتی ہونے والے کووڈ ۱۹ دے متاثرین د‏‏ی تعداد وچ اچانک اضافے نو‏‏ں سنبھالنے دے لئی نظام صحت د‏‏ی وسعت نو‏‏ں محدود کردا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;VoxCOVID&quot;/&gt; چین وچ اک مطالعے نے پایا کہ ۵٪ نو‏‏ں آئی سی یو وچ داخل کيتا گیا سی تے ۲٫۳٪ نو‏‏ں میکانیکی وینٹی لیشن د‏‏ی ضرورت سی تے ۱٫۴٪ لقمہ اجل بنے سن ۔&lt;ref name=&quot;Guan Ni Hu Liang p.&quot;/&gt;

=== تجربا‏تی علاج ===&lt;!-- ایہ تحقیق نئيں: فقط مصدقہ علاج ہی شامل ہونا چاا‏‏ے۔ تجربی علاج تے تجربی تحقیق نو‏‏ں تحقیق دے قطعے وچ شامل کرن --&gt;
عالمی ادارہ صحت د‏‏ی جانب تو‏ں کسی وی دوا نو‏‏ں اس بیماری دے علاج دے لئی منظور نئيں کيتا لیکن مختلف قومی طبی حکا‏م د‏‏ی طرف تو‏ں کچھ د‏‏ی سفارش کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;LiDeClerq&quot;/&gt; ممکنہ علاج د‏‏ی تحقیق جنوری ۲۰۲۰ء وچ شروع ہوئی،&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-hospital-idUSKBN20B1M6|title=Chinese doctors using plasma therapy on coronavirus, WHO says 'very valid' approach|newspaper=Reuters|date=17 February 2020|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt; تے متعدد اینٹی وائرل دواواں کلینیکل مراحل وچ ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;Reut_NIH_Moderna_3months&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;clinicaltrialsarena&quot;/&gt; اگرچہ نويں دواواں نو‏‏ں تیار ہونے وچ ۲۰۲۱ تک دا وقت لگ سکدا اے،&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Lu H|date=28 January 2020|title=Drug treatment options for the 2019-new coronavirus (2019-nCoV).|journal=Biosci Trends|volume=14|issue=1|pages=69–71|doi=10.5582/bst.2020.01020|pmid=31996494}}&lt;/ref&gt; آزمائی گئياں ادویات وچو‏ں اکثر دوسرے استعمال دے لئی پہلے ہی منظور شدہ نيں، یا انہاں اُتے پہلے ہی اعلیٰ سطحی جانچ جاری ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;LiDeClerq&quot; /&gt; شدید بیماری والے افراد وچ اینٹی وائرل دواواں آزمائی جاسکدی ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref name=&quot;NatureDale Fisher &amp; David Heymann&quot; /&gt; ڈبلیو ایچ او نے تجویز دتی اے کہ رضاکاران ممکنہ علاج د‏‏ی تاثیر تے حفاظت دے مراح وچ حصہ لاں۔&lt;ref name=&quot;ThomReut_notreatment_20200205&quot;/&gt;

=== انفارمیشن ٹیکنالوجی ===

فروری ۲۰۲۰ء وچ چین نے اس بیماری دے پھیلنے تو‏ں نمٹنے دے لئی اک موبائل ایپ جاری کيتی۔&lt;ref&gt;{{cite news |title=China launches coronavirus 'close contact' app |url=https://www.bbc.com/news/technology-51439401 |access-date=7 March 2020 |work=BBC News |date=11 February 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt; صارفین نو‏‏ں اوہ اپنا ناں تے شناختی نمبر داخل کرنے دے لئی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ ایپلی کیشن نگرانی ڈیٹا دا استعمال ک‏ر ک‏ے نیڑےی رابطہ دا پتا لگانے وچ مستحکم اے تے نیڑےی رابطے د‏‏ی وجہ تو‏ں انفیکشن دا ممکنہ خطرہ ا‏‏ے۔ اس ایپ دا ہر صارف تن دوسرے صارفین د‏‏ی حالت نو‏‏ں وی جانچ سکدا ا‏‏ے۔ جے ایپ ممکنہ خطرے دا پتہ لگیا لیندی اے تاں نہ صرف اوہ خود قرنطینہ د‏‏ی تجویز دتی اے بلکہ علاقے دے حکامِ صحت نو‏‏ں وی آگاہ کردی ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Chen |first1=Angela | name-list-format = vanc |title=China's coronavirus app could have unintended consequences |url=https://www.technologyreview.com/s/615199/coronavirus-china-app-close-contact-surveillance-covid-19-technology/ |website=MIT Technology Review |access-date=7 March 2020}}&lt;/ref&gt;

سیل فون ڈیٹا، فیشیئل رِکنائزیشن (شناختِ چہرہ) ٹیکنالوجی، موبائل فون ٹریکنگ تے آرٹی فیشئل انٹیلیجنس (مصنوعی خفیہ معلومات) اُتے [[بگ ڈیٹا]] اینالیٹِکس دا استعمال متاثرہ مریضاں تے ایداں دے لوکاں اُتے نظر رکھنے دے لئی کيتا جاندا اے، جنہاں تو‏ں انہاں نے جنوبی کوریا، تائیوان تے سنگاپور وچ ربط رکھیا۔&lt;ref&gt;{{cite news |title=Gov in the Time of Corona |url=https://govinsider.asia/innovation/gov-in-the-time-of-corona/ |accessdate=20 March 2020 |work=GovInsider |date=19 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Manancourt |first1=Vincent |title=Coronavirus tests Europe's resolve on privacy |url=https://www.politico.eu/article/coronavirus-tests-europe-resolve-on-privacy-tracking-apps-germany-italy/ |accessdate=20 March 2020 |work=POLITICO |date=10 March 2020}}&lt;/ref&gt; مارچ ۲۰۲۰ء وچ ، اسرائیلی حکومت نے سیکیورٹی ایجنسیاں نو‏‏ں انہاں لوکاں دے موبائل فون دا ڈیٹا ٹریک کرنے دے قابل بنا دتا جنہاں وچ کورونا وائرس ہونے دا اندیشہ سی۔ ایہ قدم قرنطینہ نو‏‏ں نافذ کرنے تے انہاں افراد د‏‏ی حفاظت دے لئی لیا گیا سی جو متاثرہ شہریاں دے نال رابطے وچ آ سکدے سن ۔&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Tidy|first=Joe|url=https://www.bbc.com/news/technology-51930681|title=Coronavirus: Israel enables emergency spy powers|date=17 March 2020|work=BBC News|access-date=18 March 2020|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ايس‏ے طرح مارچ ۲۰۲۰ء وچ ڈوئچے ٹیلی کوم نے وفاقی حکومت‏ی ایجنسی، رابرٹ کوخ انسٹی ٹیوٹ نو‏‏ں نجی موبائل ڈیٹا دتا تاکہ وائرس دے پھیلاؤ تو‏ں بچا تے تحقیق د‏‏ی جا سک‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Paksoy |first1=Yunus |title=German telecom giant shares private data with government amid privacy fears |url=https://www.trtworld.com/magazine/german-telecom-giant-shares-private-data-with-government-amid-privacy-fears-34665 |accessdate=20 March 2020 |agency=trtworld |language=en |archivedate=20 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200320100247/https://www.trtworld.com/magazine/german-telecom-giant-shares-private-data-with-government-amid-privacy-fears-34665 }}&lt;/ref&gt; روس نے چہرے د‏‏ی شناخت کرنے والی ٹیکنالوجی تیاری د‏‏ی تاکہ قرنطینہ تو‏ں فرار ہونے والےآں دا پتا لگایا جائے۔&lt;ref&gt;{{cite news |title=Moscow deploys facial recognition technology for coronavirus quarantine |url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-moscow-technology-idUSKBN20F1RZ |accessdate=20 March 2020 |work=Reuters |date=21 February 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt; اٹلی دے مقامی ہیلتھ کمیشنر جیولیو گالیرا نے کہیا کہ ”''۴۰٪ لوک ہر جگہ دندنا‏تے فیر رہے نيں''“، جداں کہ اُس کمیشنر نو‏‏ں موبائل فون آپریٹراں نے آگاہ کيتا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite news |title=Italians scolded for flouting lockdown as death toll nears 3,000 |url=https://www.post-gazette.com/news/world/2020/03/18/Italy-coronavirus-475-deaths-one-day-death-toll-2978-COVID-19-doctors/stories/202003180182 |accessdate=20 March 2020 |work=Pittsburgh Post-Gazette |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== نفسیا‏‏تی معاونت ===
متاثر افراد نو‏‏ں طبی قید، سفر د‏‏ی پابندیاں، علاج دے نقصانات یا انفیکشن دے ڈر تو‏ں ذہنی تناؤ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ انہاں خدشےآں نو‏‏ں دور کرنے دے لئی [[قومی صحت کمیشن|چینی قومی صحت کمیشن]] نے ۲۷ جنوری ۲۰۲۰ء نو‏‏ں نفسیا‏‏تی بحران دے علاج دے لئی اک قومی منصوبہ پیش کيتا۔&lt;ref name=&quot;Xiang4Feb2020&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Xiang YT, Yang Y, Li W, Zhang L, Zhang Q, Cheung T, Ng CH | display-authors = 6 | title = Timely mental health care for the 2019 novel coronavirus outbreak is urgently needed | journal = The Lancet. Psychiatry | volume = 7 | issue = 3 | pages = 228–29 | date = March 2020 | pmid = 32032543 |doi=10.1016/S2215-0366(20)30046-8  |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kang5Feb2020&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Kang L, Li Y, Hu S, Chen M, Yang C, Yang BX, Wang Y, Hu J, Lai J, Ma X, Chen J, Guan L, Wang G, Ma H, Liu Z | display-authors = 6 | title = The mental health of medical workers in Wuhan, China dealing with the 2019 novel coronavirus | journal = The Lancet. Psychiatry | volume = 7 | issue = 3 | pages = e14 | date = March 2020 | pmid = 32035030 |doi=10.1016/S2215-0366(20)30047-X |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;


سنکرمت انسان کوارنٹین، سفر دیاں پابندیاں، علاج دے ماڑے پرجذبات جاں اپنے آپ ہی لاگ (انفیکشن) دے ڈر توں پریشانی دا ساہمنا کر سکدے ہن۔ ایہناں چنتاواں نوں دور کرن لئی، چین دے قومی صحتَ کمیشن نے ۲۷ جنوری ۲۰۲۰ نوں نفسیات سنکٹ دے دخل اندازی لئی اک قومی سمت نردیش شائع کیتا۔&lt;ref name=&quot;Xiang4Feb2020&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kang5Feb2020&quot;/&gt;
==  سابق اندازا ==

{{multiple image
 | align = left
 | direction = vertical
 | total_width = 400
 | caption_align = center
&lt;!-- image 1 --&gt;
 | image1 = Severity-of-coronavirus-cases-in-China-1.png
 | alt1 = چین وچ COVID19 معاملیاں دی پچھان دی تیبرتا
 | caption1 = چین وچ COVID19 معاملیاں دی پچھان دی تیبرتا&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Roser |first1=Max |last2=Ritchie |first2=Hannah |last3=Ortiz-Ospina |first3=Esteban | name-list-format = vanc |title=Coronavirus Disease (COVID-19) |url=https://ourworldindata.org/coronavirus |journal=Our World in Data |access-date=12 مارچ 2020 |date=4 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- image 2 --&gt;
 | image2 = Illustration of SARS-COV-2 Case Fatality Rate 200228 01-1.png
 | alt2 = چین وچ SARS-COV-2 توں عمر-گروپ راہیں معاملیاں دی موت در درساؤندا 3D میڈیکل اینیمیشن سٹلّ شوٹ گراف۔
 | caption2 = چین وچ SARS-COV-2 توں عمر-گروپ راہیں معاملیاں دی موت در۔ ۱۱ پھرفری ۲۰۲۰ دے آنکڑے&lt;ref name=&quot;Epidemiology2020Feb17&quot; /&gt;
&lt;!-- image 3 --&gt;
 | image3 = Comorbidity and severity in covid-19 data from China CDC Weekly 2020, 2(8), pp. 113-122 (cropped).png
 | alt3 = ہور صحتَ متعلق سمسیاواں تے انحصار معاملیاں دی موت در
 | caption3 = ہور صحتَ متعلق سمسیاواں تے انحصار معاملیاں دی موت در۔ ۱۱ فروری ۲۰۲۰ وچلا آنکڑا۔&lt;ref name=&quot;Epidemiology2020Feb17&quot; /&gt;
}}
COVID-19 دی تیبرتا بدلدی رہندی اے۔ ایہہ بیماری کجھ جاں بغیر کسے لچھن دکھاؤندی ہوئی اک کومل کارجنظام ہو سکدی اے، جو عام کھنگھ ورگیاں ہور عام اپرلے ساہ متعلق بیماریاں نال ملدی جلدی ہو سکدی اے۔ کومل معاملے خاص طور تے دو ہفتیاں اندر-اندر ٹھیک ہو جاندے ہن، جدونکھ گمبھیر جاں اتی-گمبھیر بیماری والے معاملے ٹھیک ہون تک تن توں ۶ ہفتے لے سکدے ہن۔ اوہناں وچوں جو مریض مر چکے ہن، اوہناں دا لچھن شروع ہون توں لے کے مرن تک دا سماں ۲ توں ۸ ہفتیاں تک دا اے۔&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot; /&gt;

سبھ عمراں دے بچے بیماری پرتِ شکّ-یوگ ہن، پر کومل لچھن ہون دی زیادہ سمبھاونا اے اتے گمبھیر بیماری دی بالغاں نالوں بہت گھٹ سمبھاونا ہندی اے؛ جو ۵۰ سال توں گھٹ عمر دے ہن، اوہناں دی موت دا امکان ۰٫۵٪ توں وی گھٹ ہندی اے، جدونکھ ۷۰ سال توں زیادہ عمر والیاں لئی ایہہ ۸٪ توں وی زیادہ ہندی اے۔&lt;ref name=&quot;Lu Zhang Du Zhang p. &quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;pediatrics_tong&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Dong Y, Mo X, Hu Y, Qi X, Jiang F, Jiang Z, Tong S | journal = Pediatrics |title=Epidemiological Characteristics of 2143 Pediatric Patients With 2019 Coronavirus Disease in China | date = 2020 | pages = e20200702 |url= https://pediatrics.aappublications.org/content/pediatrics/early/2020/03/16/peds.2020-0702.full.pdf | doi = 10.1542/peds.2020-0702 | pmid = 32179660}}&lt;/ref&gt; حاملہ عورتاں نوں گمبھیر انفیکشن لئی [[گربھ وچ COVID-19|خاص خطرہ]] رہندا اے۔&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Fang L, Karakiulakis G, Roth M | title = Are patients with hypertension and diabetes mellitus at increased risk for COVID-19 infection? | journal = [[The Lancet Respiratory Medicine]] | volume = 395 | issue = 10224 | pages = e40 | date = مارچ 2020 | pmid = 32171062 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30311-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDC 2020children&quot;/&gt;

کجھ لوکاں وچ، COVID-19 نال نمونیا کردے ہوئے پھیپھڑے متاثر ہو سکدے ہن۔ سبھ توں زیادہ گمبھیر طور تے متاثر مریضاں وچ، COVID-19 تیزی نال [[تیز سواس سنکٹ سنڈروم]] (ARDS) ول ودھ سکدا اے جو ساہ-نظام فیل کر سکدا اے، خون زہریلہ کر سکدا اے، جاں کئی انگ فیل سک سکدا اے۔&lt;ref name=&quot;Heymann Shindo 2020 pp. 542–545&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Heymann DL, Shindo N | collaboration = WHO Scientific and Technical Advisory Group for Infectious Hazards | title = COVID-19: what is next for public health? | journal = Lancet | volume = 395 | issue = 10224 | pages = 542–545 | date = فروری 2020 | pmid = 32061313 | doi = 10.1016/s0140-6736(20)30374-3 | publisher = Elsevier BV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Cascella M, Rajnik M, Cuomo A, Dulebohn SC, Di Napoli R | chapter = Features, Evaluation and Treatment Coronavirus (COVID-19) | date = 2020 | pmid = 32150360 | chapter-url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554776/ | access-date = 18 مارچ 2020 | publisher = StatPearls Publishing | location = Treasure Island (FL) | title = StatPearls}}&lt;/ref&gt;

COVID-19 نال جڑیاں مشکلاں وچ [[سیپسس]] (خون دا زہریلہ پن)، [[کوگلوپیتھی|اسدھارن خون دے تھکے]]، اتے دل، کڈنیاں، اتے لور پرتِ نقصان شامل ہن۔ خون دے اسدھارن تھکے بننا (کلوٹنگ)، جو خاص طور تے [[پرونتھرومبن ٹائم]] (خون دے جمن دا سماں) دا ودھنا ہندا اے، ہسپتال وچ داخل کووڈ-۱۹ والے روگ والے مریضاں وچ ۶٪ پایا گیا اے، جدونکھ اس گروپ دے ۴٪ لوکاں وچ ایہہ اسدھارن کڈنی فنکشن دیکھیا گیا اے۔&lt;ref name=&quot;Zhou Yu Du Fan 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Zhou F, Yu T, Du R, Fan G, Liu Y, Liu Z, Xiang J, Wang Y, Song B, Gu X, Guan L|year=2020|title=Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study|journal=The Lancet|publisher=Elsevier BV|page=|doi=10.1016/s0140-6736(20)30566-3|issn=0140-6736|pmid=32171076}}&lt;/ref&gt; لور زخم جو لور دے نقصان دے لہو دے نشاناں ولوں دکھائے جاندے ہن، گمبھیر معاملیاں وچ اکثر دیکھے جاندے ہن۔&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Xu L, Liu J, Lu M, Yang D, Zheng X | title = Liver injury during highly pathogenic human coronavirus infections | journal = Liver International | date = مارچ 2020 | pmid = 32170806 | doi = 10.1111/liv.14435}}&lt;/ref&gt;

کجھ ادھئیناں وچ پتہ چلیا اے کہ [[نیوٹروپھل اتے لائیمپھوسائیٹ انوپات]] (NLR) گمبھیر بیماریاں واسطے شروعاتی سکریننگ وچ مدد کر سکدا اے۔&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Dysregulation of immune response in patients with COVID-19 in Wuhan, China|journal=Clinical Infectious Diseases|doi=10.1093/cid/ciaa248|date=12 مارچ 2020|last1=Tian|first1=Dai-Shi|last2=Wang|first2=Wei|last3=Shang|first3=Ke|last4=Ma|first4=Ke|last5=Xie|first5=Cuihong|last6=Tao|first6=Yu|last7=Yang|first7=Sheng|last8=Zhang|first8=Shuoqi|last9=Hu|first9=Ziwei|last10=Zhou|first10=Luoqi|last11=Qin|first11=Chuan|pmid=32161940}}&lt;/ref&gt;

کووڈ-۱۹ نال مرن والے کئی مریض پوروَ-موجود حالتاں رکھدے سن۔، جہناں وچ [[ہائپرٹینشن]]، [[ڈایابٹیز میلٹس]]، اتے [[کارڈوواسکلر بیماری]] شامل ہن۔&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-statement-on-the-advice-of-the-ihr-emergency-committee-on-novel-coronavirus |title=WHO Director-General's statement on the advice of the IHR Emergency Committee on Novel Coronavirus |website=[[World Health Organization]] (WHO)}}&lt;/ref&gt;

صحت دے اچّ-ادارے نے رپورٹ دتی اے کہ دیس وچ اس بیماری نال ۲٫۷ حالتاں دی اوسط والیاں پوروَ-موجود حالتاں دے انوپات وچ، ۶۸٫۹٪ موتاں گھٹو گھٹ اک پوروَ-موجود حالت نال ہوئیاں سن۔&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite report|url=https://www.epicentro.iss.it/coronavirus/bollettino/Report-COVID-2019_20_marzo.pdf|title=Report sulle caratteristiche dei pazienti deceduti positivi a COVID-19 in Italia|date=21 مارچ 2020|publisher=[[Istituto Superiore di Sanità]]|location=Rome|language=Italian|access-date=23 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;
اسے رپورٹ مطابق، شروعاتی لچھناں اتے موت درمیان دا اوسط سماں ۸ دن سی، جو علاج اتے بتائے ویلے توں ادھا سی۔ پھیر وی، کسے ICU وچ رکھے مریضاں دا علاج توں موت درمیان دا اوسطاً سماں پنج دناں دا سی۔&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; In a study of early cases, the median time from exhibiting initial symptoms to death was 14 days, with a full range of six to 41 days.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Wang W, Tang J, Wei F | title = Updated understanding of the outbreak of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in Wuhan, China | journal = Journal of Medical Virology | volume = 92 | issue = 4 | pages = 441–47 | date = اپریل 2020 | pmid = 31994742 |doi=10.1002/jmv.25689 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; چین دے قومی سیہت کمیشن (NHC) دے اک مطالعہ وچ، مرداں دی موت-درت ۲٫۸٪ سی جدونکھ عورتاں دی موت-درت ۱٫۷٪ سی۔&lt;ref name=WM2020Feb26&gt;{{cite web |title=Coronavirus Age, Sex, Demographics (COVID-19) |url=https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-age-sex-demographics/ |website=www.worldometers.info |access-date=26 فروری 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227112932/https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-age-sex-demographics/ |archive-date=27 فروری 2020 |url-status=live | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

پھیپھڑیاں دے پوسٹ-مارٹم نمونیاں دیاں [[ہسٹوپیتھولوجی]]کلھ جانچاں، دوویں پھیپھڑیاں وچ سیلولر پھائبرومائکسائیوڈ [[رساؤ]] والا [[ڈپھیوز الویؤلر نقصان]] دکھاؤندیاں ہن۔ [[نیموسائٹس]] وچ وائرل [[سائیٹوپیتھک اثر|سائٹوپیتھک]] تبدیلیاں دیکھیاں گئیاں سن۔ پھیپھڑیاں دی تصویر [[اکیوٹ ریسپریٹری ڈسٹریسّ سنڈروم]] (ARDS) ورگی سی۔&lt;ref name=&quot;WHOReport24Feb2020&quot; /&gt; In 11.8% of the deaths reported by the National Health Commission of China, heart damage was noted by elevated levels of [[Troponin I|troponin]] or cardiac arrest.&lt;ref name=&quot;Zheng Ma Zhang Xie p.&quot; /&gt; کسے کھیتر دے میڈیکل سومیاں اتے سماجک-ارتھکتا دی اپلبدھتا وی موت-درت نوں متاثر کر سکدی اے۔&lt;ref name=&quot;Ji Ma Peppelenbosch Pan 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Ji Y, Ma Z, Peppelenbosch MP, Pan Q | title=Potential association between COVID-19 mortality and health-care resource availability | journal=Lancet Global Health | volume= 8| date=فروری 2020 | issue=4 | pages=e480 | pmid=32109372 | doi=10.1016/S2214-109X(20)30068-1 | doi-access=free}}&lt;/ref&gt; حالت توں موت-درت دے اندازا علاقائی انتراں کارن فرق رکھدے ہن،&lt;ref name=&quot;pmid 32159317&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Li XQ, Cai WF, Huang LF, Chen C, Liu YF, Zhang ZB, Yuan J, Li TG, Wang M | display-authors = 6 | title = [Comparison of epidemic characteristics between SARS in2003 and COVID-19 in 2020 in Guangzhou] | language = Chinese | journal = Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi = Zhonghua Liuxingbingxue Zazhi | volume = 41 | issue = 5 | pages = 634–637 | date = مارچ 2020 | pmid = 32159317 | doi = 10.3760/cma.j.cn112338-20200228-00209}}&lt;/ref&gt; پر اساطیری سمسیاواں کارن وی فرق رکھدے ہو سکدے ہن۔ کومل معاملیاں دی گھٹّ-گنتی موت-درت نوں ودھ اندازا درسا سکدی اے۔&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Jung SM, Akhmetzhanov AR, Hayashi K, Linton NM, Yang Y, Yuan B, Kobayashi T, Kinoshita R, Nishiura H | display-authors = 6 | title = Real-Time Estimation of the Risk of Death from Novel Coronavirus (COVID-19) Infection: Inference Using Exported Cases | journal = Journal of Clinical Medicine | volume = 9 | issue = 2 | pages = 523 | date = فروری 2020 | pmid = 32075152 | doi = 10.3390/jcm9020523 | pmc = 7074479}}&lt;/ref&gt; پھیر وی، حقیقت کہ موتاں بھوتکال وچ واپرے معاملیاں دا نتیجہ ہن، دا مطلب ایہہ ہو سکدا اے کہ موجودہ موت-درت گھٹ اندازا اے۔&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Chughtai A, Malik A | title = Is Coronavirus disease (COVID-19) case fatality ratio underestimated? | journal = Global Biosecurity | date = مارچ 2020 | volume = 1 | issue = 3 | doi = 10.31646/gbio.56 | doi-broken-date = 19 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Baud D, Qi X, Nielsen-Saines K, Musso D, Pomar L, Favre G | title = Real estimates of mortality following COVID-19 infection. | journal = The Lancet Infectious Diseases | date = مارچ 2020 | doi = 10.1016/S1473-3099(20)30195-X | pmid = 32171390}}&lt;/ref&gt;

ایہہ معلوم نہیں اے کہ جیکر بھوتکال دی انفیکشن نے بیماری توں رکور ہوئے لوکاں وچ بااثر اتے دیرگھ-اودھِ والی [[امیونٹی]] پیدا کیتی ہووے۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.immunology.org/news/bsi-open-letter-government-sars-cov-2-outbreak-response|title=BSI open letter to Government on SARS-CoV-2 outbreak response {{!}} British Society for Immunology|website=www.immunology.org|access-date=15 مارچ 2020|archive-date=2020-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314221816/https://www.immunology.org/news/bsi-open-letter-government-sars-cov-2-outbreak-response|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ہور کروناوائرساں دے ورتاؤ اتے بیسڈ ہون دی امیونٹی دی زیادہ سمبھاونا ہندی اے،&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/coronavirus-immunity-reinfection-get-covid-19-twice-sick-spread-relapse-a9400691.html|title=Can you get coronavirus twice or does it cause immunity?|date=13 مارچ 2020|website=The Independent|language=en|access-date=15 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; پر اوہ معاملے رپورٹ ہوئے ہن، جہناں وچ کروناوائرساں واسطے پوزٹو ٹیسٹاں کووڈ-۱۹ توں رکوری توں بعد ہوئے ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-03-13/china-japan-korea-coronavirus-reinfection-test-positive|title=They survived the coronavirus. Then they tested positive again. Why?|date=13 مارچ 2020|website=Los Angeles Times|language=en-US|access-date=15 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.caixinglobal.com/2020-02-26/14-of-recovered-covid-19-patients-in-guangdong-tested-positive-again-101520415.html|title=14% of Recovered Covid-19 Patients in Guangdong Tested Positive Again—Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|language=en|access-date=15 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt; ایہہ اواضع اے کہ جیکر ایہہ معاملے پنر-انفیکشن، پنر-بدلاو، جاں ٹیسٹنگ ارر دے نتیجے ہون{{citation needed|date=مارچ 2020}}

بیماری دے لمبے عرصے دی [[شاگردگی]] بابت تعلقاں نوں اجاگر کیتا گیا اے۔ [[ہانگ کانگ ہوسپٹل اتھورٹی]] نے کجھ اجیہے لوکاں وچ پھیپھڑیاں دی گنجائش وچ ۲۰٪ توں ۳۰٪ دی اک گراوٹ کھوجی اے جو بیماری توں رکور ہوئے ہن، اتے پھیپھڑیاں دی سکیننگ نے سجھایا اے کہ انگاں نوں نقصان پہنچیا اے۔&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Cheung |first1=Elizabeth | name-list-format = vanc |title=Some recovered Covid-19 patients may have lung damage, doctors say |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3074988/coronavirus-some-recovered-patients-may-have |website=[[South China Morning Post]] |language=en |date=13 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;10&quot; |عمر اتے دیس مطابق موت در معاملے (٪)
|-
!عمر
!۰–۹
!۱۰–۱۹
!۲۰–۲۹
!۳۰–۳۹
!۴۰–۴۹
!۵۰–۵۹
!۶۰–۶۹
!۷۰–۷۹
!۸۰+
|-
|۱۱ فروری دا چین&lt;ref name=&quot;Epidemiology2020Feb17&quot; /&gt;
|۰٫۰
|۰٫۲
|۰٫۲
|۰٫۲
|۰٫۴
|۱٫۳
|۳٫۶
|۸٫۰
|۱۴٫۸
|-
|۱۹ مارچ دا اٹلی&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite report|url=https://www.epicentro.iss.it/coronavirus/bollettino/Bollettino%20sorveglianza%20integrata%20COVID-19_19-marzo%202020.pdf|title=Epidemia COVID-19. Aggiornamento nazionale 19&amp;nbsp;marzo 2020|date=19 مارچ 2020|publisher=[[Istituto Superiore di Sanità]]|location=Rome|language=Italian|access-date=22 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;
|۰٫۰
|۰٫۰
|۰٫۰
|۰٫۴
|۰٫۶
|۱٫۲
|۴٫۹
|۱۵٫۳
|۲۳٫۶
|-
|۲۳ مارچ دا ساؤتھ کوریا&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite report|url=http://is.cdc.go.kr/upload_comm/refile.do?cmd=fileDownloadC&amp;comfile_se=HVs0q9fVz6IlMIMrm1XMxKXrO2JyAC7%7c%7c^%7c%7cNfW035FJ4rw=&amp;comfile_fs=20200323140736570673768&amp;comfile_fn=%5B3.23.%EB%B3%B4%EB%8F%84%EC%B0%B8%EA%B3%A0%EC%9E%90%EB%A3%8C%5D+%EC%BD%94%EB%A1%9C%EB%82%98%EB%B0%94%EC%9D%B4%EB%9F%AC%EC%8A%A4%EA%B0%90%EC%97%BC%EC%A6%9D-19+%EA%B5%AD%EB%82%B4+%EB%B0%9C%EC%83%9D+%ED%98%84%ED%99%A9%28%EC%A0%95%EB%A1%80%EB%B8%8C%EB%A6%AC%ED%95%91%29.pdf&amp;comfile_c=www1&amp;comfile_fd=1585033017690|title=코로나바이러스감염증-19 국내 발생 현황 (3월 23일، 정례브리핑)|date=23 مارچ 2020|publisher=[[Korea Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=24 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;
|۰٫۰
|۰٫۰
|۰٫۰
|۰٫۱
|۰٫۱
|۰٫۴
|۱٫۶
|۶٫۳
|۱۱٫۶
|-
|۲۲ مارچ دا سپین&lt;ref&gt;{{cite report|url=https://www.mscbs.gob.es/profesionales/saludPublica/ccayes/alertasActual/nCov-China/documentos/Actualizacion_53_COVID-19.pdf|title=Actualización nº53. Enfermedad por el coronavirus (COVID-19)|date=23 مارچ 2020|publisher=[[Ministry of Health (Spain)|Ministerio de Sanidad, Consumo y Bienestar Social]]|language=Spanish|access-date=24 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;
|۰٫۰
|۰٫۵
|۰٫۳
|۰٫۱
|۰٫۳
|۰٫۶
|۲٫۲
|۵٫۲
|۱۷٫۹
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;8&quot; |یونائٹڈ سٹیٹس وچ عمر مطابق موت در معاملے (٪)
|-
|Age
|۰-۱۹
|۲۰-۴۴
|۴۵-۵۴
|۵۵-۶۴
|۶۵-۷۴
|۷۵-۸۴
|≥۸۵
|-
|۱۶ مارچ دا یونائٹڈ سٹیٹس&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6912e2.htm|title=Severe Outcomes Among Patients with Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) — United States, فروری 12–مارچ 16, 2020|date=16 مارچ 2020|publisher=[[Centers for Disease Control]]|access-date=22 مارچ 2020}}&lt;/ref&gt;
|۰٫۰
|۰٫۱-۰٫۲
|۰٫۵-۰٫۸
|۱٫۴-۲٫۶
|۲٫۷-۴٫۹
|۴٫۳-۱۰٫۵
|۱۰٫۴-۲۷٫۳
|-
| colspan=&quot;8&quot; |&lt;small&gt;نوٹ: تھلے والی حد وچ سارے معاملے شامل ہن۔ اپرلی حد وچ گواچے آنکڑیاں والے معاملے شامل نہیں ہن۔&lt;/small&gt;
|}

== ہور دیکھو ==
* [[کورونا وائرس بیماری]]
* [[کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، ۲۰۱۹ء - ۲۰۲۰ء]]
* [[کورونا وائرس مرض ۲۰۱۹ء]]
* [[کورونا وائرس بیماری]]
* [[کورونا وائرس]]
&lt;!-- {{متعدد ابواب| border=n | {{متعدد ابواب| border=n | Coronavirus disease 2019 | Medicine | Viruses}} | طب | وائرس}}
 --&gt;

== حوالے ==
{{حوالے|۲}}

{{کورونا وائرس د‏‏ی وبا، ۲۰۲۰ء|}}
[[گٹھ:مہاماری]]
[[گٹھ:روگ]]
[[گٹھ:۲۰۱۹-۲۰ کوروناوائرس بیماری]]

[[گٹھ:پیشہ وری سلامتی و صحت]]
[[گٹھ:حیوانی آزار]]
[[گٹھ:کورونا وائرس د‏‏ی وبا ۲۰۱۹ء - ۲۰۲۰ء]]
[[گٹھ:کووڈ-۱۹]]</text>
      <sha1>4b9u2ip2emizhkq9tg60xg0ck1mt2tz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رشی کپور دیاں فلماں</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91378</id>
    <revision>
      <id>712231</id>
      <parentid>692103</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41177" sha1="ogcq81wex8mz8a1pu98gkzemzo3bgni" xml:space="preserve">[[بالی وڈ|ہندی فلماں]] وچ کم کرنے والے ہندوستانی اداکار تے ہدایتکار '''[[رشی کپور|رشی کپور دی]] فلماں د‏‏ی لسٹ اے ''' ۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://www.thefilmstreetjournal.com/(S(qxqbq055ce2qyyu3p5njgufz))/generalarticle.aspx?id=542|title=Salute To The Seniors&amp;nbsp;— Rishi Kapoor|date=December 2012|website=The Film Street Journal|accessdate=15 March 2017|archivedate=27 May 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200527005120/https://88pokeronline.biz/(S(qxqbq055ce2qyyu3p5njgufz))/generalarticle.aspx?id=542}}&lt;/ref&gt;


== فلماں ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
!سال
!فلم
!کردار
!ہدایتکار
!کیفیت
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |{{Tooltip|حوالہ|Reference(s)}}
|-
|1955
! scope=&quot;row&quot; |شری 420
|
|راج کپور
|پیار ہوا اقرار ہوا گانے میں
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;IndianCinema100NDTV&quot;&gt;{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/indian-cinema-100-35-fun-facts-about-the-kapoors-of-bollywood-632971|title=Indian cinema@100: 35 fun facts about the Kapoors of Bollywood|date=29 April 2013|website=[[این ڈی ٹی وی]]|archive-url=https://archive.ph/20170313073709/http://movies.ndtv.com/bollywood/indian-cinema-100-35-fun-facts-about-the-kapoors-of-bollywood-632971|archive-date=13 March 2017|access-date=13 March 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|1970
! scope=&quot;row&quot; |میرا نام جوکر
|راجو کا بچپن
|راج کپور
|بہترین کمسن اداکار کے لئے قومی فلم ایوارڈ
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2001/sep/01jha1.htm|title=Movies: Strike 10!|website=Rediff.com|access-date=10 May 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1973
! scope=&quot;row&quot; |بوبی
|راجہ
|راج کپور
|فلم فیئر اوارڈ برائے بہترین اداکار
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/when-bobby-met-raj/740181/|title=When Bobby met Raj|work=The Indian Express|access-date=10 May 2017|language=en-gb}}&lt;/ref&gt;
|-
|1974
! scope=&quot;row&quot; |زہریلا انسان
|ارجن سنگھ
|پتناّ کنگل
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1975
! scope=&quot;row&quot; |زندہ دل
|ارون شرما
|سکندر کھنہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1975
! scope=&quot;row&quot; |راجہ
|راجہ / انسپکٹر رام
|کے شنکر
|دو کردار
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1975
! scope=&quot;row&quot; |رفو چکر
|دیو
|نرندرا بیدی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1975
! scope=&quot;row&quot; |کھیل کھیل میں
|اجے
|روی ٹنڈن
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/khel-khel-mein-1975/article5325782.ece|title=Khel Khel Mein (1975)|last=Malhotra|first=A.P.S.|date=7 November 2013|work=[[دی ہندو]]|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/mTvQ2|archive-date=13 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200809092656/https://www.thehindu.com/features/cinema/khel-khel-mein-1975/article5325782.ece|archivedate=9 August 2020|accessdate=18 October 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|1976
! scope=&quot;row&quot; |رنگیلا رتن
|رتن
|ایس رام ناتھن
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1976
! scope=&quot;row&quot; |لیلی مجنوں
|مجنوں / قیس العامری
|ایچ ایس راویل
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/laila_majnu|title=Laila Majnu|language=en|access-date=5 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1976
! scope=&quot;row&quot; |گنی اور جونی
|
|محمود
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1976
! scope=&quot;row&quot; |بارود
|انوپ ڈی پپو سکسینا
|پرمود چکرورتی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1976
! scope=&quot;row&quot; |کبھی کبھی
|وکی
|یش چوپڑا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/kabhi_kabhie_love_is_life_sometimes|title=Kabhi Kabhie&amp;nbsp;— Love Is Life (Sometimes)|website=Rotten Tomatoes|access-date=4 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1977
! scope=&quot;row&quot; |ہم کسی سے کم نہیں
|راجیش
|نثار حسین
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1977
! scope=&quot;row&quot; |دوسرا آدمی
|کرن سکسینا
|رامیش تلوار
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1977
! scope=&quot;row&quot; |چلا مراری ہیرا بننے
|بذات خود
|اسرانی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{sfn|Kapoor|Iyer|2017|p=260}}
|-
|1977
! scope=&quot;row&quot; |امر اکبر انتھونی
|اکبر الہ آبادی
|من موہن ڈیسائی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;IndianCinema100NDTV&quot; /&gt;
|-
|1978
! scope=&quot;row&quot; |پھول کھلے ہیں گلشن گلشن
|وشال رائے
|سکندر کھنہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1978
! scope=&quot;row&quot; |پتی پتنی اور وہ
|گلوکار
|بلدیو راج چوپڑا
|گانا تیرے نام میں مختصر کردار
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1978
! scope=&quot;row&quot; |نیا دور
|مہیش چوپڑا
|مہیش بھٹ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1978
! scope=&quot;row&quot; |بدلتے رشتے
|منوہر دھانی
|آر جھلانی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1978
! scope=&quot;row&quot; |انجانے میں
|راجہ
|سمیر گنگولی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1979
! scope=&quot;row&quot; |سرگم
|راجو
|کاشی ناتھ وشواناتھ
|فلم فیئر ایوارڈ میں بہترین اداکار کے لئے نامزدگی
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1979
! scope=&quot;row&quot; |سلام میم صاحب
|رمیش
|اسرانی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1979
! scope=&quot;row&quot; |جھوٹا کیں کا
|اجے رائے
|راوی ٹندن
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1979
! scope=&quot;row&quot; |دنیا میری جیب میں
|وشال کھنہ
|تینو آنند
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1980
! scope=&quot;row&quot; |آپ کے دیوانے
|رام
|سرندر موہن
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1980
! scope=&quot;row&quot; |دو پریمی
|چیتن پرکاش
|راجا کھوسلہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1980
! scope=&quot;row&quot; |دھن دولت
|لکی آر سکسینہ
|ہریش شاہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1980
! scope=&quot;row&quot; |قرض
|مونٹی
|سبھاش گھئی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|pp=446-447}}
|-
|1981
! scope=&quot;row&quot; |قاتلوں کے قاتل
|منا
|ارجن ہنگورانی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/katilon_ke_kaatil|title=Katilon Ke Kaatil|language=en|access-date=5 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1981
! scope=&quot;row&quot; |نصیب
|سنی
|من موہن ڈیسائی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=450}}
|-
|1981
! scope=&quot;row&quot; |بیوی او بیوی
|ہوٹل میں گلوکار
|راہول راول
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1981
! scope=&quot;row&quot; |زمانے کو دکھانا ہے
|روی نندا
|ناصر حسین
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1982
! scope=&quot;row&quot; |یہ وعدہ رہا
|وکرم رائے بہادر
|کپیل کپور
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1982
! scope=&quot;row&quot; |دیدار یار
|جاوید سید علی خان
|ایچ ایس راویل
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/deeder_e_yaar|title=Deeder-E-Yaar|language=en|access-date=5 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1982
! scope=&quot;row&quot; |پریم روگ
|دیو
|راج کپور
|فلم فیئر ایوارڈ میں بہترین اداکار کے لئے نامزدگی
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/prem_rog|title=Prem Rog|language=en|access-date=5 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1983
! scope=&quot;row&quot; |بڑے دل ولا
|امیت کمار سکسینہ / وجےکمار گپتا
|بھپی سونائی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1983
! scope=&quot;row&quot; |''[[Coolie (1983 Hindi film)|قلی]]''
|سنی
|من موہن ڈیسائی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=459}}
|-
|1984
! scope=&quot;row&quot; |دنیا
|روی
|رمیش تلوار
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1984
! scope=&quot;row&quot; |آن اور شان
|ہیرو
|روی ٹنڈن
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1984
! scope=&quot;row&quot; |یہ عشق نہیں آساں
|سلیم احمد سلیم
|ٹینو آنند
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1985
! scope=&quot;row&quot; |طوائف
|داؤد محمد علی خان یوسف ظاہر
|بلدیو راج چوپڑا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1985
! scope=&quot;row&quot; |''[[Sitamgar|ستمگر]]''
|جے کمار
|راج این سپی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1985
! scope=&quot;row&quot; |ساگر
|روی
|رمیش سپی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=473}}
|-
|1985
! scope=&quot;row&quot; |بھائی بدل گئے
|امر لال / پون کمار سکسینا
|روی ٹندن
|دو کردار
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1986
! scope=&quot;row&quot; |نصیب اپنا اپنا
|کشن سنگھ
|تتنیی رام راؤ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1986
! scope=&quot;row&quot; |دوستی دشمنی
|پرکاش
|تتنیی رام راؤ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1986
! scope=&quot;row&quot; |نگینی
|راجیو
|ہرمیش ملہوترا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1986
! scope=&quot;row&quot; |''پہنچے ہوئے لوگ''
|
|جونی واکر
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1986
! scope=&quot;row&quot; |اک چادر میلی سی
|منگل
|سکھونت دھدا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1987
! scope=&quot;row&quot; |پیار کے قابل
|امر کپور
|انیل گنگلے
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1987
! scope=&quot;row&quot; |حوالات
|شیام
|سریندر موہن
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1987
! scope=&quot;row&quot; |خود غرض
|بے گھر گلوکار
|راکیش روشن
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1987
! scope=&quot;row&quot; |خزانہ
|گلوکار
|ہرمیش ملہوترا
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1987
! scope=&quot;row&quot; |سیندور
|کمار
|کے روی شنکر
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1988
! scope=&quot;row&quot; |وجے
|وکرم بہادر راج
|یش چوپڑا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1988
! scope=&quot;row&quot; |''جنم جنم'' 
|سنیل/وینے
|وجے سادھنا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1988
! scope=&quot;row&quot; |''ہمارا خاندان''
|وشال
|انور پاشا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1988
! scope=&quot;row&quot; |گھر گھر کی کہانی
|رام دھن راج
|کلپتارو
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1989
! scope=&quot;row&quot; |''نقاب''
|عمران
|راج کھوسلہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1989
! scope=&quot;row&quot; |ہتھیار
|سمیع اللہ خان
|جے پی دتہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=489}}
|-
|1989
! scope=&quot;row&quot; |گھرانا
|وجے مہرا
|کے روی شنکر
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1989
! scope=&quot;row&quot; |چاندنی
|روہیت گپتا
|یش چوپرا
|فلم فیئر ایوارڈ میں بہترین اداکار کے لئے نامزدگی
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|p=488}}
|-
|1989
! scope=&quot;row&quot; |نگاہیں
|راجیو
|ہرمیش ملہوترا
|
|
|-
|1989
! scope=&quot;row&quot; |بڑے گھر کی بیٹی
|گوپال
|کلپتارو
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1989
! scope=&quot;row&quot; |پیارا گھر
|ہیرو
|کلپتارو
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1989
! scope=&quot;row&quot; |کھوج 
|روی کپور
|کیشو رمسے
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1990
! scope=&quot;row&quot; |شیش ناگ
|بھولا
|کے آر ریڈی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1990
! scope=&quot;row&quot; |شیردل
|سنجے آر سکسینہ
|موہن سہگل
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1990
! scope=&quot;row&quot; |آزاد دیش کے غلام
|وجے سریواستو
|ایس اے چندر شیکھر
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1990
! scope=&quot;row&quot; |امیری غریبی
|دیپک بھردواج
|ہرمیش ملہوترا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1991
! scope=&quot;row&quot; |گھر پریوار
|برجو
|موہن جی پرساد
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1991
! scope=&quot;row&quot; |عجوبہ
|حسن
|ششی کپور
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1991
! scope=&quot;row&quot; |گرجنا
|
|کے آر ریڈی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1991
! scope=&quot;row&quot; |''[[Henna (film)|حنا]]''
|چندر پرکاش
|رندھیر کپور
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1991
! scope=&quot;row&quot; |رن بھومی
|بھولا
|دیپک سرین
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1991
! scope=&quot;row&quot; |بنجارن
|کمار سنگھ/سورج
|ہرمیش ملہوترا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1992
! scope=&quot;row&quot; |بول رادھا بول
|کشن ملہوترا/ٹونی
|ڈیوڈ دھون
|دو کردار
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.indiatimes.com/entertainment/bollywood/25-films-that-became-legendary-for-their-memorable-double-roles-245836.html|title=25 Films With Memorable Double Roles|last=Shekhar|first=Mimansa|date=3 October 2015|work=[[Times Internet|Indiatimes]]|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/Pobvf|archive-date=13 March 2017|accessdate=18 October 2020|archivedate=13 March 2017|archiveurl=https://archive.today/20170313095503/http://www.indiatimes.com/entertainment/bollywood/25-films-that-became-legendary-for-their-memorable-double-roles-245836.html}}&lt;/ref&gt;
|-
|1992
! scope=&quot;row&quot; |کسک
|وجے
|کولمودی بپیا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7f4f1e14|title=Kasak (1992)|website=[[برٹش فلم انسٹی ٹیوٹ]]|archive-url=https://archive.ph/20170313110315/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b7f4f1e14|archive-date=13 March 2017|access-date=13 March 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|1992
! scope=&quot;row&quot; |''انتہا پیار کی'' 
|روہیت شنکر
|جے کے بہاری
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1992
! scope=&quot;row&quot; |''[[Honeymoon (1992 film)|ہنی مون]]''
|سورج ورما
|سریندر موہن
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1992
! scope=&quot;row&quot; |رشتہ ہو تو ایسا
|وجے
|کلپتارو
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1992
! scope=&quot;row&quot; |دیوانہ
|روی
|راج کنور
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1993
! scope=&quot;row&quot; |شریمان عاشق
|دشنت کمار مہرا
|دیپک آنند
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1993
! scope=&quot;row&quot; |صاحباں
|گوپی
|رمیش تلوار
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1993
! scope=&quot;row&quot; |سادھنا
|کرن
|کے روی شنکر
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1993
! scope=&quot;row&quot; |گرودیو
|دیو کمار الہ آبادی
|ونود مہرا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1993
! scope=&quot;row&quot; |انمول
|پریم
|کیتن ڈیسائی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/anmol|title=Anmol|language=en|access-date=5 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
! scope=&quot;row&quot; |دامنی
|شیکھر گپتا
|راجکمار سنتوشی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{Sfn|Rajadhyaksha|Willemen|1998|pp=512-513}}
|-
|1993
! scope=&quot;row&quot; |''[[Dhartiputra|دھرتی پتر]]''
|
|اقبال درانی
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1993
! scope=&quot;row&quot; |عزت کی روٹی
|کرشنا
|کے پپو
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1994
! scope=&quot;row&quot; |''محبت کی آرزو''
|راجہ
|کے سی بوکاڈیا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://boxofficeindia.com/cast_crew.php?movieid=3136|title=Mohabbat Ki Arzoo&amp;nbsp;— Movie|website=Box Office India|access-date=6 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1994
! scope=&quot;row&quot; |اینا مینا ڈیکا
|اندر اینا
|ڈیوڈ دھون
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amazon.in/Eena-Meena-Deeka-Anupam-Kher/dp/B0077BJYCK|title=Eena Meena Deeka|website=[[ایمیزون (کمپنی)]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170605060317/http://www.amazon.in/Eena-Meena-Deeka-Anupam-Kher/dp/B0077BJYCK|archive-date=5 June 2017|access-date=5 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1994
! scope=&quot;row&quot; |ساجن کا گھر
|امر کھنہ
|سریندر کمار بوہرہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1994
! scope=&quot;row&quot; |گھر کی عزت
|موہن کمار
|کلپتارو
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1994
! scope=&quot;row&quot; |پہلا پہلا پیار 
|راج
|منموہن سنگھ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://boxofficeindia.com/cast_crew.php?movieid=3137|title=Pehla Pehla Pyar|website=Box Office India|archive-url=https://archive.ph/20170606082643/http://boxofficeindia.com/cast_crew.php?movieid=3137|archive-date=6 June 2017|access-date=6 June 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|1994
! scope=&quot;row&quot; |پریم یوگ
|یوو راج
|راجیو کمار
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://boxofficeindia.com/cast_crew.php?movieid=3076|title=Prem Yog&amp;nbsp;— Movie|website=Box Office India|access-date=6 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1995
! scope=&quot;row&quot; |ساجن کی بانہوں میں
|ساگر
|سریندر کمار بوہرہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1995
! scope=&quot;row&quot; |ہم دونوں
|راجیش
|شفیع انامدار
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1995
! scope=&quot;row&quot; |''[[Yaraana (1995 film)|یارانہ]]''
|راج
|ڈیود دھون
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1996
! scope=&quot;row&quot; |پریم گرنتھ
|سومن
|راجیو کپور
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|1996
! scope=&quot;row&quot; |دراڑ
|راج ملہوترا
|عباس مستان
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/daraar|title=Daraar|language=en|access-date=5 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1997
! scope=&quot;row&quot; |کون سچا کون جھوٹا
|کرن
|پرتھوگھوش
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://boxofficeindia.com/movie-story.php?movieid=2692|title=Kaun Sachcha Kaun Jhootha|website=[[Box Office India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604094500/http://boxofficeindia.com/movie-story.php?movieid=2692|archive-date=4 June 2017|access-date=4 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|1999
! scope=&quot;row&quot; |''جے ہند''
|گلروز
|منوج کمار
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://boxofficeindia.com/cast_crew.php?movieid=2426|title=Jai Hind|website=Box Office India|archive-url=https://archive.ph/20170604095000/http://boxofficeindia.com/cast_crew.php?movieid=2426|archive-date=4 June 2017|access-date=4 June 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|2000
! scope=&quot;row&quot; |کاروبار
|امر سکسینا/روہیت سنہا
|راکیش روشن
|دو کردار
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/bollywood/Karobaar-/articleshow/981069787.cms|title=Karobaar|last=Ashar|first=Urvashi|date=27 September 2000|work=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|access-date=4 June 2017|archive-url=https://archive.is/1tWMZ|archive-date=4 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2000
! scope=&quot;row&quot; |راجو چاچا
|سدھانت رائے
|انیل دیوگن
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2000/dec/29raj.htm|title=Movies: The Rediff Review: Raju Chacha|website=Rediff.com|access-date=3 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2001
! scope=&quot;row&quot; |کچھ کھٹی کچھ میٹھی
|راج کھنہ
|راہول راول
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/home/kuch-khatti-kuch-meethi-life-is-like-that_7695.html|title=Kuch Khatti Kuch Meethi: Life is like that|last=Rao|first=Svasti|date=30 January 2001|work=Zee News|access-date=4 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604082547/http://zeenews.india.com/home/kuch-khatti-kuch-meethi-life-is-like-that_7695.html|archive-date=4 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2002
! scope=&quot;row&quot; |یہ ہے جلوہ
|راجیش متال
|ڈیود دھون
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/jul/26jalwa.htm|title=Movies: The Rediff Review: Yeh Hai Jalwa|website=Rediff.com|access-date=3 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2002
! scope=&quot;row&quot; |کچھ تو ہے
|بخشی
|اورنگ بساؤ انیل وی کمار
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/jan/24kucch.htm|title=The Kucch Toh Hai review|last=Verma|first=Sukanya|date=25 January 2003|website=Rediff.com|archive-url=https://archive.ph/20170604085138/http://www.rediff.com/movies/2003/jan/24kucch.htm|archive-date=4 June 2017|access-date=4 June 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|2003
! scope=&quot;row&quot; |لو ایٹ دی ٹائم اسکوائر
|سیٹیلائٹ چینل کا سی ای او
|دیو آنند
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/love-at-times-square/details|title=Love at Times Square|date=14 February 2003|website=[[میٹاکریٹک]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604085902/http://www.metacritic.com/movie/love-at-times-square/details|archive-date=4 June 2017|access-date=4 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2003
! scope=&quot;row&quot; |تہذیب
|انور جمال
|خالد محمد
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/tehzeeb/|title=Tehzeeb|website=[[روٹن ٹماٹوز]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604085425/https://www.rottentomatoes.com/m/tehzeeb/|archive-date=4 June 2017|access-date=4 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2004
! scope=&quot;row&quot; |ہم تم
|ارجن کپور
|کنال کوہلی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/hum-tum/cast/|title=Hum Tum Cast &amp; Crew|website=[[بالی وڈ ہنگامہ]]|archive-url=https://archive.ph/20170603103427/http://www.bollywoodhungama.com/movie/hum-tum/cast/|archive-date=3 June 2017|access-date=3 June 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|2005
! scope=&quot;row&quot; |پیار میں ٹوئسٹ
|یش کھرانہ
|ہردے شیٹی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/sep/02pyaar.htm|title=Pyaar Mein Twist: Good stuff|date=2 September 2005|website=Rediff.com|archive-url=https://www.webcitation.org/6qwToEg6n?url=http://www.rediff.com/movies/2005/sep/02pyaar.htm|archive-date=2017-06-03|access-date=3 June 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|2006
! scope=&quot;row&quot; |فنا
|ذوالفقار
|کنال کوہلی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2006/may/26fansuk.htm|title=Watch Fanaa for Aamir, Kajol!|last=Verma|first=Sukanya|date=26 May 2006|website=Rediff.com|archive-url=https://www.webcitation.org/6qwTL8U4i?url=http://www.rediff.com/movies/2006/may/26fansuk.htm|archive-date=2017-06-03|access-date=3 June 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|2006
! scope=&quot;row&quot; |لو کے چکر میں
|ارمان کوشر
|بی ایچ تھرن کمار
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/love-ke-chakkar-mein/critic-review/|title=Love Ke Chakkar Mein Review|last=Adarsh|first=Taran|date=3 June 2006|website=Bollywood Hungama|url-status=live|archive-url=https://archive.ph/20180504045121/http://www.bollywoodhungama.com/movie/love-ke-chakkar-mein/critic-review/|archive-date=4 May 2018|access-date=4 May 2018|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
! scope=&quot;row&quot; |ڈونٹ سٹاپ ڈریمینگ
|گرووی
|ادیتا راج کپور
|انگریزی زبان کی فلم
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/03/12/dont_stop_dreaming_2007_review.shtml|title=BBC&amp;nbsp;— Movies&amp;nbsp;— review&amp;nbsp;— Don't Stop Dreaming|website=BBC|access-date=3 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.news18.com/photogallery/movies/birthday-bumps-things-you-didnt-know-about-rishi-kapoor-852287.html|title=Birthday Bumps: Things you didn't know about Rishi Kapoor|access-date=3 June 2017|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
! scope=&quot;row&quot; |نمستے لندن
|منموہن
|ویپل امرت لال شاہ
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2007/mar/23nl.htm|title=Namastey London is a fun ride|date=23 March 2007|website=Rediff.com|archive-url=https://www.webcitation.org/6qwStqhul?url=http://www.rediff.com/movies/2007/mar/23nl.htm|archive-date=2017-06-03|access-date=3 June 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
! scope=&quot;row&quot; |اوم شانتی اوم
|بذات خود
|فرح خان
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/om_shanti_om|title=Om Shanti Om|website=[[روٹن ٹماٹوز]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604093717/https://www.rottentomatoes.com/m/om_shanti_om|archive-date=4 June 2017|access-date=4 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
! scope=&quot;row&quot; |سمبر سالسا
|اوم سوری
|ادیتا راج کپور
|انگریزی زبان کی فلم
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ethnicnow.com/media/tv/kaybee-pictures-launches-new-film-sambar-salsa/|title=Kaybee Pictures launches new film Sambar Salsa|website=Ethnic Now|language=en-GB|access-date=3 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
! scope=&quot;row&quot; |تھوڑا پیار تھوڑا میجک
|گوڈ
|کنال کوہلی
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/review-thoda-pyaar-thoda-magic-review-bollywood-pclwDWjcheiaa.html|title=Review: Thoda Pyaar Thoda Magic|date=27 June 2008|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603101842/http://www.sify.com/movies/review-thoda-pyaar-thoda-magic-review-bollywood-pclwDWjcheiaa.html|archive-date=3 June 2017|access-date=3 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
! scope=&quot;row&quot; |ہلا بول
|بذات خود
|راجکمار سنتوشی
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |{{sfn|Kapoor|Iyer|2017|p=258}}
|-
|2009
! scope=&quot;row&quot; |لکی بائی چانس
|رومی رولے
|زویا اختر
|فلم فیئر ایوارڈ میں بہترین معاون اداکار کے لئے نامزدگی
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/review-luck-by-chance/story-WwQIxior8xhkMoCcAfmmjM.html|title=Review: Luck by Chance|last=Mohamed|first=Khalid|date=30 January 2009|work=Hindustan Times|access-date=25 April 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
! scope=&quot;row&quot; |چنٹو جی
|چنٹو جی
|رنجیت کپور
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/chintu-ji/movie-review/4968297.cms|title=Chintu Ji Movie Review|work=The Times of India|access-date=25 April 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
! scope=&quot;row&quot; |دلی 6
|علی بیگ
|راکیش اوم پرکاش مہرا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.zoomtv.com/bollywood-hindi-movies/delhi-6/9881|title=Delhi 6|date=19 February 2009|website=[[Zoom (Indian TV channel)|Zoom]]|archive-url=https://archive.ph/20170324104203/http://www.zoomtv.com/bollywood-hindi-movies/delhi-6/9881|archive-date=24 March 2017|access-date=24 March 2017|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
! scope=&quot;row&quot; |لو آج کل
|بڑا ویر سنگھ
|امتیاز علی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-love-aaj-kal-is-the-perfect-date-movie-1278796|title=Review: Love Aaj Kal is the perfect date movie|date=31 July 2009|work=Daily News &amp; Analysis|access-date=25 April 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
! scope=&quot;row&quot; |کل کس نے دیکھا
|سدھارتھ ورما
|ویوک شرما
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/kal-kissne-dekha---movies-reviews/48419|title=Kal Kissne Dekha&amp;nbsp;— Movies Reviews|last=Tanwar|first=Sarita|date=13 June 2009|website=[[میڈ ڈے]]|archive-url=https://archive.ph/20170313082519/http://www.mid-day.com/articles/kal-kissne-dekha---movies-reviews/48419|archive-date=13 March 2017|access-date=13 March 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|2010
! scope=&quot;row&quot; |صدیاں
|راج ویر سنگھ
|راج کنور
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/review-debutante-luv-sinha-fails-to-impress-with-sadiyaan_57794.html?pfrom=article-next-story|title=Review: Debutante Luv Sinha fails to impress with 'Sadiyaan'|date=2 April 2010|work=Zee News|access-date=10 May 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2010
! scope=&quot;row&quot; |دو دونی چار
|سنتوش دگل
|حبیب فیصل
|[[Filmfare Critics Award for Best Actor|فلم فیئر اوارڈ برائے بہترین اداکار]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/bollywood/Do-Dooni-Chaar-Movie-Review/articleshow/6705403.cms|title=Do Dooni Chaar: Movie Review|date=7 October 2010|work=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/urIlJ|archive-date=13 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2011
! scope=&quot;row&quot; |پٹیالہ ہاؤس
|گرتیج سنگھ
|نکہل ایڈوانی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews//articleshow/21678652.cms?|title=Patiala House: The same old pitch|last=Tejpa|first=Minty|work=Bangalore Mirror|access-date=25 April 2017|archive-url=https://archive.is/neELj|archive-date=25 April 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2011
! scope=&quot;row&quot; |ٹیل می او خدا
|الطاف زرداری
|ہیما مالنی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-blessy-chettiar-reviews-tell-me-o-kkhuda-1603850|title=Blessy Chettiar reviews 'Tell Me O Kkhuda'|last=Chettiar|first=Blessy|date=27 October 2011|work=Daily News &amp; Analysis|access-date=10 May 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
! scope=&quot;row&quot; |اگنی پتھ
|رؤف لالہ
|کرن ملہوترا
|فلم فیئر ایوارڈ میں بہترین معاون اداکار کے لئے نامزدگی
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/i-had-refused-agneepath-rishi-kapoor/story-O8EAWoqVCcrlmkYHdVlu1H.html|title=I had refused Agneepath: Rishi Kapoor|last=Kaur Marwah|first=Navdeep|date=4 February 2012|work=[[ہندوستان ٹائمز]]|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/ktj0w|archive-date=13 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
! scope=&quot;row&quot; |سٹوڈنٹ آف دی ائر
|یوگیندر وشیشت
|کرن جوہر
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/student-of-the-year-movie-review/1/225450.html|title=Movie review: Student Of The Year|last=Chakravorty|first=Vinayak|date=19 October 2012|work=[[انڈیا ٹوڈے]]|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/AqlwX|archive-date=13 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
! scope=&quot;row&quot; |ہاؤس فل 2
|چنتو کپور
|ساجد خان
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/movie-review-housefull-2-is-a-jolly-con-ride-268531.html|title=Movie Review: Housefull 2 is a 'jolly' con ride|date=6 April 2012|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/TVuz4|archive-date=13 March 2017|website=[[فرسٹ پوسٹ]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
! scope=&quot;row&quot; |جب تک ہے جان
|عمران
|یش چوپڑہ
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/jab_tak_hai_jaan/|title=Jab Tak Hai Jaan (2012)|website=[[روٹن ٹماٹوز]]|archive-url=https://archive.ph/20170313133604/https://www.rottentomatoes.com/m/jab_tak_hai_jaan/|archive-date=13 March 2017|access-date=13 March 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
! scope=&quot;row&quot; |چشم بد دور
|جوزف فرتادو
|ڈیوڈ دھون
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/movie-review-david-dhawans-chashme-buddoor-has-infectious-energy-687788.html|title=Movie Review: David Dhawan's Chashme Baddoor has infectious energy|date=5 April 2013|work=Firstpost|access-date=25 April 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
! scope=&quot;row&quot; |اورنگزیب
|روی کانت
|اتل سبھرول
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.news18.com/news/india/aurangzeb-review-the-cruel-persuasion-of-power-609809.html|title='Aurangzeb' review: The cruel persuasion of power|last=Vats|first=Rohit|date=17 May 2013|access-date=24 March 2017|archive-url=https://archive.is/E3Nht|archive-date=24 March 2017|website=CNN-News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
! scope=&quot;row&quot; |ڈی ڈے
|اقبال سیٹھ
|نکہل ایدوانی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/dday-mission-emotional/article4935135.ece|title=D-Day: Mission Emotional|last=Kamath|first=Sudhish|date=20 July 2013|work=The Hindu|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/M9k2F|archive-date=13 March 2017|author-link=Sudhish Kamath|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201017140804/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/dday-mission-emotional/article4935135.ece|archivedate=17 October 2020|accessdate=18 October 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
! scope=&quot;row&quot; |بے شرم
|چلبل چٹالا
|ابھینیو کیش
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/film-review-besharam/1177359/0|title=Film review: 'Besharam'|last=Gupta|first=Shubhra|date=4 October 2013|work=[[دی انڈین ایکسپریس]]|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/7xAVs|archive-date=13 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
! scope=&quot;row&quot; |شدھ دیسی رومانس
|گویل
|منیش شرما
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tehelka.com/2013/09/shuddh-desi-romance-refreshingly-abandons-traditional-bollywood-romance/|title=Shuddh Desi Romance refreshingly abandons traditional Bollywood romance|last=Chakrabarti|first=Ajachi|date=7 September 2013|website=Tehelka|archive-url=https://archive.ph/20170324101214/http://www.tehelka.com/2013/09/shuddh-desi-romance-refreshingly-abandons-traditional-bollywood-romance/|archive-date=24 March 2017|access-date=24 March 2017|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
! scope=&quot;row&quot; |بے وقوفیاں
|وی کے سہگل
|نوپور استھانا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-bewakoofiyaan-tries-to-be-too-many-things-at-once/20140314.htm|title=Review: Bewakoofiyaan tries to be too many things at once|last=Verma|first=Sukanya|date=14 March 2014|website=Rediff.com|archive-url=https://archive.ph/20170313134154/http://www.rediff.com/movies/review/review-bewakoofiyaan-tries-to-be-too-many-things-at-once/20140314.htm|archive-date=13 March 2017|access-date=13 March 2017|dead-url=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
! scope=&quot;row&quot; |کانچی
|جمر بی کاکڑا
|سبھاش گھئی
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/kaanchi-film-review-this-is-subhash-ghai-mining-his-usual-patriotic-this-is-my-india-self/|title=Kaanchi film review: This is Subhash Ghai mining his usual patriotic ‘this is my India’ self|publisher=The Indian Express|date=26 April 2014|accessdate=3 May 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
! scope=&quot;row&quot; |آل از ویل
|بھجن لال بھلا
|اومیش شکلا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thenational.ae/arts-lifestyle/bollywood/film-review-all-is-well-has-hardly-anything-good-going-for-it|title=Film review: All Is Well has hardly anything good going for it|last=Purohit|first=Abhinav|date=22 August 2015|work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|access-date=4 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604092538/http://www.thenational.ae/arts-lifestyle/bollywood/film-review-all-is-well-has-hardly-anything-good-going-for-it|archive-date=4 June 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
! scope=&quot;row&quot; |ویڈنگ پلاؤ
|لوو کپور
|بنود پردھان
|خصوصی شرکت
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.financialexpress.com/entertainment/wedding-pullav-all-you-need-to-know-about-film-without-actually-having-watching-it/152541/|title=Wedding Pullav: All you need to know about the film without actually having watched it|date=16 October 2015|work=The Financial Express|access-date=4 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604092417/http://www.financialexpress.com/entertainment/wedding-pullav-all-you-need-to-know-about-film-without-actually-having-watching-it/152541/|archive-date=4 June 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016
! scope=&quot;row&quot; |صنم رے
|ددو
|دیویا کوشلا کمار
|مختصر کردار
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/120216/sanam-re-movie-review-will-take-you-to-ice-age.html|title=Sanam Re movie review: Will take you to ice age|last=Bhatnagar|first=Rohit|date=12 February 2016|work=[[دکن کرانیکل]]|access-date=4 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604091756/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/120216/sanam-re-movie-review-will-take-you-to-ice-age.html|archive-date=4 June 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016
! scope=&quot;row&quot; |کپور ایند سنز
|امرجیت کپور
|شکم بٹرا
|[[فلم فیئر اعزاز برائے بہترین معاون اداکار|فلم فیئر ایوارڈ برائے بہترین معاون اداکار]] 
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.livemint.com/Leisure/FCaVpl2aekoSJIgSVcrmpL/Film-review-Kapoor--Sons-Since-1921.html|title=Film review: Kapoor &amp; Sons (Since 1921)|last=Bhatia|first=Uday|date=18 March 2016|work=[[Mint (newspaper)|Livemint]]|access-date=13 March 2017|archive-url=https://archive.is/T4Zhr|archive-date=13 March 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
! scope=&quot;row&quot; |پٹیل کی پنجابی شادی
|گگی ٹندن
|سنجے چھیل
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/patel-ki-punjabi-shaadi-movie-review-rishi-kapoor-paresh-rawal-s-idiotic-film/story-ZavzcjoV8OHUp0lk0IO6AP.html|title=Patel Ki Punjabi Shaadi movie review: Rishi Kapoor, Paresh Rawal's film is distasteful|work=Hindustan Times|access-date=27 September 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
! scope=&quot;row&quot; |102 ناٹ آوٹ
|بابو لال وکھیرا
|اومیش شکلا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/entertainment/102-not-out-movie-review-amitabh-bachchan-and-rishi-kapoor-cant-bring-alive-a-dull-film-1846916|title=102 Not Out Movie Review: Amitabh Bachchan And Rishi Kapoor Can't Bring Alive A Dull Film|last=Sen|first=Raja|date=4 May 2018|access-date=4 May 2018|url-status=live|archive-url=http://archive.li/3qrme|archive-date=4 May 2018|author-link=Raja Sen|website=NDTV}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
! scope=&quot;row&quot; |''[[ملک (فلم)|ملک]]''
|مراد علی محمد
|انوبھو سنہا
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/bollywood/report-mulk-taapsee-pannu-and-rishi-kapoor-share-one-another-s-first-look-posters-from-the-court-room-drama-2630751|title=Mulk: Taapsee Pannu and Rishi Kapoor share one another's first look posters from the court room drama|date=28 June 2018|work=[[زی نیوز]]|access-date=29 June 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
! scope=&quot;row&quot; |رجما چاول
|راج ماتھر
|لینا یادیو
|
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/on-fathers-day-2018-a-look-at-upcoming-films-featuring-father-son-duos-from-sanju-to-rajma-chawal-4526121.html|title=On Father's Day 2018, a look at upcoming films featuring father-son duos, from Sanju to Rajma Chawal|access-date=20 July 2018|website=FirstPost}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
! scope=&quot;row&quot; |جھوٹا کہیں کا
|ورون کا باپ
|سمیپ کانگ
|
|
|-
|2019
! scope=&quot;row&quot; |دی باڈی
|ایس پی جے راج راول
|جیتو جوزف
|وفات سے قبل آخری فلم
|
|-
|}

== ہدایتکار ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
! سال 
! فلم 
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} 
|-
| 1999 
! scope=&quot;row&quot; | آ اب لوٹ چلیں 
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|}

== حوالے ==
{{حوالے}}

== کتابیات ==

* {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=EnToDQAAQBAJ&amp;dq=rishi+kapoor|title=Khullam Khulla: Rishi Kapoor Uncensored|last=Kapoor|first=Rishi|last2=Iyer|first2=Meena|publisher=[[HarperCollins]]|year=2017|isbn=978-93-5264-302-8|ref=harv|author-link=Rishi Kapoor}}
* {{حوالہ کتاب|url=https://indiancine.ma/texts/indiancine.ma%3AEncyclopedia_of_Indian_Cinema/text.pdf|title=Encyclopaedia of Indian Cinema|last=Rajadhyaksha|first=Ashish|last2=Willemen|first2=Paul|publisher=[[اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس]]|year=1998|isbn=0-19-563579-5|location=New Delhi|ref=harv|orig-year=1994}}

== باہرلے جوڑ ==

* {{آئی ایم ڈی بی نام|0438501|Rishi Kapoor}}
* Rishi Kapoor at Metacritic
* {{Rotten Tomatoes person|rishi_kapoor|Rishi Kapoor}}


[[گٹھ:بھارتی فلمی جگت]]</text>
      <sha1>ogcq81wex8mz8a1pu98gkzemzo3bgni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دھنش (اداکار)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91411</id>
    <revision>
      <id>712226</id>
      <parentid>696065</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41624" sha1="2hqp327xfvvbak3kzxt6vkk4he5kjnq" xml:space="preserve">{{About|اداکار|ہور استعمالات|دھنش}}
{{خانہ معلومات اداکار
| name          = دھنش
| image         = File:Dhanush 62nd Britannia Filmfare South Awards (cropped).jpg
| caption       = دھنش
| birth_date    = {{birth date and age|df=yes|1983|07|28}}&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.ibtimes.co.in/photos/dhanushs-32nd-birthday-celebration-3232-slide-23948| title=Dhanush's 32nd Birthday Celebration| work=[[International Business Times]]| date=28 جولائ‏ی 2015| accessdate=9 جون 2016| archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121059/https://www.ibtimes.co.in/photos/dhanushs-32nd-birthday-celebration-3232-slide-23948| archivedate=2018-12-25| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| birth_place   = [[تھینی]]، [[تمل ناڈو]]، بھارت
| residence     = 
| birth_name    = دھنش&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-29/news-interviews/38902746_1_bollywood-debut-sharwanand-film-industry | title=Spotlight on South Indian actors now | work=The Times of India | date=29 اپریل 2015 | accessdate=15 مئی 2013 | author=Trivedi, Tanvi | archivedate=2013-06-27 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130627025305/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-29/news-interviews/38902746_1_bollywood-debut-sharwanand-film-industry }}&lt;/ref&gt;
| occupation    = {{hlist|فلم اداکار|ہدایت کار&lt;ref&gt;[http://www.sify.com/movies/power-paandi-dhanush-turns-director-news-tamil-qjhjxefggchhg.html `Power Paandi`-Dhanush turns director!]۔ Sify.com (Updated 7 ستمبر 2016)۔ Retrieved on 10 اگست 2018.&lt;/ref&gt;|پروڈیوسر|پس پردہ گلوکار|نغمہ ساز|منظر نویس}}
| years_active  = 2002ء تو‏ں حال
| spouse        = [[ایشوریا رجنی کانت دھنش]] (2004ء تو‏ں حال)
| awards        = 
| children      = 2&lt;ref name=son /&gt;
| nationality   = بھارتی
| parents       = [[کستھوری راجا]] (والد) &lt;br /&gt;وجے لکشمی (والدہ)
| relatives     = {{ubl|[[سیلوارگھون]] (بھائی) | [[رجنی کانت]] (سسر) | [[انی رودھ روی چندر]] (سالا/جیجا) | [[سوندریا رجنی کانت]] (سالی) | [[رشی کیش (اداکار)|رشی کیش]] (سالا/جیجا)}}
}}

'''وینکٹیش پربھو''' (پیدائش: 28 جولائ‏ی، 1983ء) جو زیادہ تر اپنے اسٹیج ناں '''دھنش''' تو‏ں مشہور نيں، اک بھارتی فلمی [[اداکار]]، [[فلم پروڈیوسر|پروڈیوسر]]، [[فلمی ہدایت کار|ہدایت کار]]، [[مصنف]]، [[نغمہ ساز]]، [[منظر نویس]] تے [[پس پردہ گلوکار]] نيں جو زیادہ تر [[تمل سنیما]] وچ کم کردے نيں۔&lt;ref name=&quot;Indian Express on Dhanush career&quot;&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/2267314dhanush-a-script-can-create-a-star-out-of-an-actor-no-matter-how-he-looks/|title=Dhanush on being pushed into acting at 16 and judged by his looks|publisher=The Indian Express|date=18 جنوری 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121109/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/2267314dhanush-a-script-can-create-a-star-out-of-an-actor-no-matter-how-he-looks/|archivedate=2018-12-25|access-date=2018-12-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

دھنش د‏‏ی پہلی فلم اس دے والد [[کستھوری راجا]] د‏‏ی ہدایت وچ بننے والی 2002ء د‏‏ی فلم ''[[تھللودھو المئی]]'' سی۔ گزشتہ 15 سالاں وچ دھنش نے 25 تو‏ں ودھ فلماں وچ کم کيتا۔ دھنش نے [[58واں قومی قومی فلم اعزازات]] دے موقع اُتے فلم ''[[آڈوکلم]]'' وچ اداکاری دے لئی [[قومی فلم اعزاز برائے بہترین اداکار|بہترین اداکار]] دا اعزاز حاصل کيتا۔&lt;ref name=&quot;Best Actor National Award&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/south-interview-with-vetrimaran/20110531.htm|title='Aadukalam sees Dhanush in his best performance'|date=31 مئی 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121117/https://www.rediff.com/movies/report/south-interview-with-vetrimaran/20110531.htm|archivedate=2018-12-25|access-date=2018-12-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011ء وچ دھنش دا مشہور گانا &quot;[[وائے دس کولاویری دی]]&quot; بھارت دا پہلا گانا بنا جس نو‏‏ں [[یو ٹیوب]] اُتے 100 ملین تو‏ں ودھ ویوز ملے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-record-breaker-kolaveri-di-becomes-1st-indian-video-to-cross-100-million-views-on-youtube-2151294|title=Record-breaker: Kolaveri Di becomes 1st Indian video to cross 100 million views on YouTube;|work=Dna India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121150/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-record-breaker-kolaveri-di-becomes-1st-indian-video-to-cross-100-million-views-on-youtube-2151294%20|archivedate=2018-12-25|access-date=2018-12-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt; دھنش اپنی [[پروڈکشن کمپنی]] [[ونڈر بار اسٹوڈیوز]] دے بینر تلے فلماں پروڈیوس کردا ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;Producer Dhanush&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/dhanushs-wunderbar-films-has-been-churning-super-hits-and-quality-films-continuously-tamil-news-145360.html|title=Dhanush's Wunderbar- A factory of Wonderful Films|date=24 اکتوبر 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121121/https://www.indiaglitz.com/dhanushs-wunderbar-films-has-been-churning-super-hits-and-quality-films-continuously-tamil-news-145360.html|archivedate=2018-12-25|access-date=2018-12-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt; دھنش نے تن [[قومی فلم اعزاز (بھارت)|قومی فلم اعزازات]] تے ست [[فلم فیئر اعزازات - جنوب|فلم فیئر اعزازات]] جتے نيں۔&lt;ref name=&quot;National Awards&quot;&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/it-is-a-triple-joy-dhanush-on-national-awards-2016-visaranai/|title=It is a triple joy: Dhanush on National awards for ‘Visaranai’|date=28 مارچ 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121133/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/it-is-a-triple-joy-dhanush-on-national-awards-2016-visaranai/|archivedate=2018-12-25|access-date=2018-12-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ذا‏تی زندگی ==
دھنش تمل فلمی ہدایت کار تے پروڈیوسر [[کستھوری راجا]] دے ہاں پیدا ہوئے۔ آپ نے اپنے بھائی ہدایت کار [[سیلوارگھون]] دے اسرار اُتے اداکاری شروع کيتی۔&lt;ref name=&quot;family&quot;&gt;{{cite web|quote=their father Kasturi Raja|url=http://ia.rediff.com/movies/2005/mar/29spice.htm|title=K. Selvaraghavan|accessdate=31 مئی 2007|publisher=Internet Movie Database|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121043/http://ia.rediff.com/movies/2005/mar/29spice.htm|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 18 نومبر، 2004ء نو‏‏ں دھنش نے [[رجنی کات]] د‏‏ی بیٹی [[ایشوریا رجنی کانت دھنش|ایشوریا]] دے نال شادی کيتی۔ انہاں دے ہاں 2006ء وچ بیٹے ''یاترا'' تے 2010ء وچ بیٹے ''لنگا'' د‏‏ی پیدائش ہوئی۔&lt;ref&gt;[http://www.hindu.com/2006/10/12/stories/2006101205680200.htm Tamil Nadu / Chennai News : Rajnikanth turns grandfather]۔ The Hindu (13 اکتوبر 2006)۔ Retrieved 10 اپریل 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=son&gt;[https://web.archive.org/web/20121202010713/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/58296.html Dhanush's son named Linga – Tamil Movie News]۔ Indiaglitz.com (2 جولائ‏ی 2010)۔ Retrieved 10 اپریل 2013.&lt;/ref&gt;

== فنی سفر ==
=== 2002ء تو‏ں 2010ء ===
دھنش د‏‏ی پہلی فلم ''[[تھللودھو المئی]]'' سی، اس فلم نو‏‏ں دھنش دے والد [[کستھوری راجا]] نے ہدایت دی۔ اس فلم نو‏‏ں شائقین د‏‏ی طرف تو‏ں اچھے تجربے ملے۔ اس دے بعد آپ اپنے بھائی [[سیلوارگھون]] د‏‏ی ہدایت وچ پہلی بننے والی فلم '' [[کادھل کونڈین]]'' وچ نظر آئے۔ اس فلم وچ دھنش نے اک ذہنی توزان کھوئے ہوئے لڑکے ونود دا کردار ادا کيتا جو اپنی دوست د‏‏ی محبت دے لئی تڑپتا ا‏‏ے۔ فلم د‏‏ی اشاعت دے بعد فلم نے کافی داد وصول د‏‏ی تے اک وڈی کامیابی ثابت ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Review: Kadhal Kondain|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2003/07/11/stories/2003071101230201.htm|first=Malathi|last=Rangarajan|work=[[دی ہندو]]|date=11 جولائ‏ی 2003|accessdate=11 نومبر 2007|archive-date=2007-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20071107105051/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2003/07/11/stories/2003071101230201.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; انہاں د‏‏ی اگلی فلم 2003ء دے آخر وچ جاری ہونے والی فلم ''[[تھروڈا تھروڈی]]'' سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Review: Thiruda Thirudi|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2003/09/12/stories/2003091201160200.htm|last=Rangarajan|first=Malathi|work=[[دی ہندو]]|date=12 ستمبر 2003|accessdate=11 نومبر 2007|archive-date=2003-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20031004123536/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2003/09/12/stories/2003091201160200.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

دھنش بعد وچ فلم ''[[پُڈوکوٹئیلیرندھو سراونن]]'' تے ہدایت کار رامنا د‏‏ی فلم ''[[سلن]]'' وچ نظر آئے۔&lt;ref name=&quot;imdb-filmography&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm1333687/|title=Dhanush|accessdate=13 مئی 2007|publisher=Internet Movie Database|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121107/https://www.imdb.com/name/nm1333687/|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2004ء وچ آپ فلم ''[[ڈریمز (2004ء فلم)|ڈریمز]]'' وچ نظر آئے، اس فلم نے وی کافی داد وصول کيتی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Review: Dreams|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/7178.html|publisher=Indiaglitz|date=18 نومبر 2004|accessdate=11 نومبر 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106044914/https://www.indiaglitz.com/tamil|archivedate=2019-01-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt; اس فلم نو‏‏ں انہاں دے والد نے ہدایت دی۔ 2005ء وچ ، دھنش ''[[دیواتھئیئی کنڈین]]'' وچ نظر آئے۔ ایہ فلم بعد وچ ايس‏ے سال [[تیلگو زبان|تیلگو]] وچ ڈب کيتی گئی۔&lt;ref name=&quot;dub&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/05/26/stories/2006052601930400.htm|title=Cashing in on papa-in-law's name|accessdate=20 دسمبر 2007|work=[[دی ہندو]]|archive-date=2007-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20070205075105/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/05/26/stories/2006052601930400.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; آپ نے ہدایت کار [[بالو مہیندرن]] د‏‏ی فلم ''[[ادھو ارو کنا کالم]]'' وچ وی کم کيتا۔

دھنش نے اک بار فیر فلم ''[[پدھوپیٹائی]]'' وچ اپنی بھائی دے نال کم کيتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|last=Reddy|first=T.|first2=Arvind|last2=Krishna|first3=R|last3=Ragu|title=We are creative gamblers|url=http://www.thehindujobs.com/thehindu/mp/2006/02/14/stories/2006021400090100.htm|work=[[دی ہندو]]|date=14 فروری 2006|accessdate=11 نومبر 2007|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090810001056/http://www.thehindujobs.com/thehindu/mp/2006/02/14/stories/2006021400090100.htm|archivedate=10 اگست 2009}}&lt;/ref&gt; اس فلم وچ دھنش د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں بہت سہرایا گیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Review: Pudhupettai|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/8073.html|publisher=Indiaglitz|date=26 مئی 2006|accessdate=11 نومبر 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121026/https://www.indiaglitz.com/tamil|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt; اس فلم دے تیلگو ڈب ورژن دا ناں ''دھول پیٹ'' سی۔&lt;ref name=&quot;dub&quot; /&gt; اس دے بعد دھنش نے اداکارہ [[شریا سرن]] دے نال فلم ''[[تھیرویلیادل ارمبم]]'' وچ کم کيتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thiruvilayadal Arambam&amp;nbsp;– Breezy masala |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/8865.html|publisher=Indiaglitz.com|date=18 دسمبر 2006|accessdate=20 دسمبر 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Review: Thiruvilayaadal Arambham|url=http://www.nowrunning.com/film/review.asp?movieNo=3674&amp;mv=Thiruvilayaadal%20Arambham|last=Davis|first=Franko|publisher=Nowrunning|accessdate=1 جنوری 2007|archive-date=2009-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090809133049/http://www.nowrunning.com/Movie/Reviews/MovieReview.aspx?movie=3674|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

دھنش د‏‏ی 2007ء د‏‏ی پہلی فلم ''[[پرٹئی انگرا اژاگو سندرم]]'' سی۔ ایہ فلم کامیاب نئيں ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Review: Parattai Engira Azhagu Sundaram|url=http://sify.com/movies/tamil/review.php?id=14439394&amp;ctid=5&amp;cid=2429|publisher=Sify|accessdate=11 نومبر 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121126/http://www.sify.com/movies/parattai-engira-azhagu-sundaram-review--pclwoHciiccbd.html|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ایہ فلم [[کنڑا زبان]] د‏‏ی کامیاب فلم ''[[جوگی (کنڑا فلم)|جوگی]]'' دا ری میک سی۔ بعد وچ 2007ء وچ [[دیوالی]] دے موقع اُتے انہاں د‏‏ی فلم ''[[پولدھون (2007ء فلم)|پولدھون]]'' جاری کيتی گئی۔ ''پولدھون'' 1948ء د‏‏ی [[اطالیہ|اطالوی]] فلم ''[[دی بائی سائیکل سیویز]]'' اُتے مبنی سی۔ اس فلم وچ دھنش د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں بہت سہرایا گیا۔&lt;ref name=&quot;moviebuzz&quot;&gt;{{cite web|title=Review: Polladhavan|url=http://sify.com/movies/tamil/review.php?id=14558540&amp;ctid=5&amp;cid=2429|publisher=Sify|accessdate=11 نومبر 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121053/http://www.sify.com/movies/polladhavan-review--pclwzeadadigf.html|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

اس دے بعد آپ اپنے بھائی د‏‏ی ہدایت کردہ [[تیلگو سنیما|تیلگو فلم]] ''[[آڈوری مٹلکو ارتھلے ویرلے]]'' دے تمل ری میک ''[[یرڈی نی موہنی]]'' وچ کم کيتا۔ اس فلم دے ہدایت کار [[متھرن جواہر]] سن ۔ ایہ متھرن جواہر د‏‏ی ہدایت وچ بننے والی پہلی فلم سی۔&lt;ref name=&quot;kumar2007&quot;&gt;{{cite news|title=Dhanush pairs up with Nayanthara|url=http://www.hindu.com/2007/06/09/stories/2007060906220200.htm|last=Kumar|first=S. Ashok|work=[[دی ہندو]]|date=9 جون 2007|accessdate=11 نومبر 2007|location=Chennai, India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121057/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/Dhanush-pairs-up-with-Nayanthara/article14775076.ece|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt; بعد وچ آپ نے اپنے سسر [[رجنی کانت]] د‏‏ی فلم ''[[کسیلن]]'' وچ خصوصی ظہور کيتا۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم ہدایت کار سورج د‏‏ی فلم ''[[پڈیکدھون]]'' سی جو جنوری 2009ء وچ جاری کيتی گئی۔&lt;ref name=&quot;indiaglitz37372&quot;&gt;{{cite web|title=Dhanush in ‘Padikkathaavan’|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/37372.html|publisher=Indiaglitz|date=20 مارچ 2008|accessdate=20 مارچ 2008}}&lt;/ref&gt; اس فلم وچ انہاں د‏‏ی اداکاری نو‏‏ں بہت سہرایا گیا۔&lt;ref name=&quot;sifygfd&quot;&gt;{{cite web|title=Padikkathavan|url=http://sify.com/movies/tamil/review.php?id=14836979&amp;ctid=5&amp;cid=2429|publisher=[[Sify]]|date=14 جنوری 2009|accessdate=14 جنوری 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121116/http://www.sify.com/movies/reviews|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; انہاں د‏‏ی اگلی دو فلماں ''[[کٹی (فلم)|کٹی]]'' تے ''[[اوتھماپوتھیرن (2010ء فلم)|اوتھماپوتھیرن]]'' سن، انہاں دونے فلماں دے ہدایت کار [[متھرن جواہر]] سن ۔&lt;ref name=&quot;sify.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/uthamaputhiran-review-tamil-14958592.html |title=Movie Review : Uthamaputhiran |publisher=Sify.com |accessdate=20 اپریل 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121119/http://www.sify.com/movies/uthamaputhiran-review-tamil-14958592.html%20 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dhanush Bachchan.jpg|thumb|right|دھنش اداکار [[امیتابھ بچن]] دے نال، 2012ء وچ ]]

=== 2011ء تو‏ں 2016ء ===

2011ء وچ دھنش د‏‏ی فلم ''[[آڈوکلم]]'' جاری کيتی گئی۔ اس فلم د‏‏ی شوٹنگ 3 سالاں تو‏ں ہوئے رہی سی۔ ایہ [[ویٹری مارن]] دے نال دھنش د‏‏ی دوسری فلم سی۔ اس فلم وچ دھنش نے اک مقامی [[مرغ بازی|مرغا لڑیائی]] کرانے والے اک لڑکے دا کردار نبھایا۔ اس فلم د‏‏ی تیاری دے دوران وچ دھنش نے اس فلم نو‏‏ں اپنا &quot;ڈریم پروجیکٹ&quot; (Dream Project) کہیا۔&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-28/news-interviews/28210690_1_lucky-mascot-kutty-dhanush |title=Yatra is my lucky mascot: Dhanush&amp;nbsp; |work=The Times Of India |date=28 جولائ‏ی 2009 |accessdate=10 ستمبر 2011 |archivedate=2012-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120609144040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-28/news-interviews/28210690_1_lucky-mascot-kutty-dhanush }}&lt;/ref&gt; اس فلم نے کافی مثبت تجزیے حاصل کیتے تے [[قومی فلم اعزازات (بھارت)|58واں قومی فلم اعزازات]] دے موقع اُتے 6 اعزاز حاصل کیتے۔ دھنش نے اپنی اداکاری دے لئی [[قومی فلم اعزاز برائے بہترین اداکار]] حاصل کيتا،&lt;ref name=ibnlive&gt;[http://ibnlive.in.com/news/best-film-national-award-for-adaminte-makan-abu/152897-8.html Bollywood beaten back at National Film Awards&amp;nbsp;– Movies News News&amp;nbsp;– IBNLive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522222200/http://ibnlive.in.com/news/best-film-national-award-for-adaminte-makan-abu/152897-8.html |date=2011-05-22 }}۔ CNN-IBN.in.com. Retrieved 31 مئی 2011.&lt;/ref&gt; تے ایہ اعزاز جیت نے والے سب تو‏ں نوجوان بنے۔&lt;ref&gt;[http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/66886.html Dhanush makes us proud&amp;nbsp;– Tamil Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523052727/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/66886.html |date=2011-05-23 }}۔ IndiaGlitz. Retrieved 31 مئی 2011.&lt;/ref&gt; اس دے بعد آپ نے سبھرامنیا شوا د‏‏ی فلم ''[[سیڈن]]'' وچ مہمان کردار نبھایا۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم اک [[ہنگامہ خیز فلم|ہنگامہ خیز مصالحہ]] فلم ''[[مپلائی (2011ء فلم)|مپلائی]]'' سی۔ ایہ فلم انہاں دے سسر [[رجنی کانت]] د‏‏ی 1989 د‏‏ی ايس‏ے عنوان د‏‏ی فلم دا ری میک سی۔ اس فلم دے بعد آپ ہدایت کار ہری د‏‏ی فلم ''[[وینگھائی]]'' وچ نظر آئے۔ اس فلم نے ملے جلے تجزیے حاصل کیتے، لیکن کاروباری لحاظ تو‏ں اک وڈی کامیابی سی۔&lt;ref name=&quot;sify.com&quot; /&gt;

دھنش د‏‏ی اگلی فلم ''[[میاکم انا]]'' سی۔ اس فلم نو‏‏ں انہاں دے بھائی نے ہدایت دی۔ اس فلم وچ آپ دے نال اداکارہ [[ریچا گنگوپادھیائے]] نظر آئیاں ۔ اس فلم نو‏‏ں شائقین نے وڈا سہرایا۔ انہاں د‏‏ی اگلی فلم 2012ء وچ جاری ہونے والی [[3 (2012ء فلم)|3]] سی۔ اس فلم نو‏‏ں انہاں د‏‏ی بیوی [[ایشوریا رجنی کانت دھنش]] نے ہدایت دتی تے انہاں دے نال اداکارہ [[شروندی ہاسن]] نے اس فلم وچ کم کيتا۔ اس فلم دے گانے ''[[وائے دس کولاویری دی]]'' د‏‏ی مقبولیت د‏‏ی وجہ تو‏ں فلم اک وڈی کامیابی ثابت ہوئی۔&lt;ref&gt;{{cite news |last=Ramadurai |first=Charukesi |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-15867340 |title=BBC News&amp;nbsp;– Tamil 'nonsense' film song goes viral in India |publisher=BBC |date=24 نومبر 2011 |accessdate=29 دسمبر 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121111/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-15867340%20 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://newsfeed.time.com/2011/11/30/nonsensical-semi-english-music-video-goes-viral-in-india/ |title='Kolaveri Di': Nonsensical, Semi-English Music Video Goes Viral in India |work=Time |date=30 نومبر 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121043/http://newsfeed.time.com/2011/11/30/nonsensical-semi-english-music-video-goes-viral-in-india/ |archivedate=2018-12-25 |access-date=2018-12-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2013ء وچ ، آپ فلم ''[[مرین (فلم)|مرین]]'' وچ اداکارہ [[پاروت‏‏‏ی (اداکارہ)|پاروت‏‏‏ی]] دے نال نظر آئے، اس فلم نو‏‏ں شائقین نے وڈا سہرایا مگر باکس آفس اُتے اوسط درجہ د‏‏ی کمائی۔&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/70184.html |title=Dhanush&amp;nbsp;– Chimbudevan's 'Mareesan' |publisher=IndiaGlitz |accessdate=25 اگست 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190108081159/https://www.indiaglitz.com/tamil |archivedate=2019-01-08 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; انہاں د‏‏ی اگلی فلم ''[[نئیانڈی]]'' سی۔ اس فلم نو‏‏ں [[اے سرکنم]] نے ہدایت کيتا، ایہ فلم باکس آفس اُتے خاص کمائی نہ کر سک‏‏ی۔&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Dhanushs-Anniyan-moment/articleshow/32737021.cms |title=Dhanush’s Anniyan moment? |work=[[Bangalore Mirror]] |date=26 مارچ 2014 |accessdate=20 اپریل 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121039/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Dhanushs-Anniyan-moment/articleshow/32737021.cms%20 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; اس دے بعد آپ نے [[بالی وڈ]] کیریئر دا آغاز [[انند ایل رائے]] د‏‏ی فلم ''[[رانجھنا]]'' تو‏ں کيتا۔ اس فلم وچ آپ دے نال اداکارہ [[سونم کپور]] نے کم کيتا۔ ایہ فلم 21 جون، 2013ء نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔ فلم دا تمل ورژن ''امبیکپتھی'' فلم د‏‏ی اشاعت دے اک ہفتے بعد جاری کيتا گیا۔ اس فلم دا بیک گراؤنڈ میوزک [[اے آر رحمان]] نے کمپوز کيتا تے باکس آفس اُتے {{بھارتی روپیہ}}135 کروڑ تو‏ں ودھ د‏‏ی کمائی کرنے وچ کامیاب ہوئی۔

2014ء وچ انہاں د‏‏ی فلم ''[[ویلائی الائی پٹادھری]]'' فلم جاری کيتی گئی۔ ایہ دھنش د‏‏ی 25واں فلم سی تے اس فلم دے ہدایت کار [[ویل راج]] سن ۔ اس فلم نو‏‏ں مثبت تجزیے ملے تے اک کامیابی سی۔&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.ibtimes.co.in/velai-illa-pattathari-box-office-dhanush-starrer-earns-50-crore-worldwide-606871| title='Velai Illa Pattathari' Box Office: Dhanush Starrer Earns ₹50 Crore Worldwide| publisher=IBTimes| date=14 اگست 2014| archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121111/https://www.ibtimes.co.in/velai-illa-pattathari-box-office-dhanush-starrer-earns-50-crore-worldwide-606871%20| archivedate=2018-12-25| access-date=2018-12-09| url-status=live}}&lt;/ref&gt; انہاں د‏‏ی اگلی فلم [[بالی وڈ]] د‏‏ی فلم ''[[شمیتابھ]]'' سی۔ اس فلم وچ آپ نے اداکار [[امیتابھ بچن]] تے اداکارہ [[اکشرا ہاسن]] دے نال کم کيتا۔ اس فلم [[آر بالکی]] نے ہدایت کيتا تے 2015ء وچ جاری کيتی گئی۔ اس فلم نو‏‏ں کافی مثبت تجزیے ملے تے فلم د‏‏ی کہانی نو‏‏ں بہت سہرایا گیا مگر باکس آفس اُتے ایہ فلم ناکا‏م رہی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/amitabh-bachchan-shamitabh-hasnt-done-well-at-the-box-office-because-the-audience-did-not-like-it-period/536570-8-66.html|title=Amitabh Bachchan: 'Shamitabh' hasn't done well at the box office because the audience did not like it, period!|date=27 مارچ 2015|accessdate=2020-10-18|archivedate=2015-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150329100540/http://ibnlive.in.com/news/amitabh-bachchan-shamitabh-hasnt-done-well-at-the-box-office-because-the-audience-did-not-like-it-period/536570-8-66.html}}&lt;/ref&gt; انہاں د‏‏ی اگلی فلم ''[[انیگن]]'' سی۔ ایہ اک سنسنی خیز نفسیا‏‏تی فلم سی، جس نو‏‏ں [[کے وی انند]] نے ہدایت دی۔ اس فلم نو‏‏ں کافی مثبت تجزیے ملے تے باکس آفس اُتے کامیاب رہی۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nowrunning.com/anegan-team-celebrates/107788/story.htm|title=Anegan team celebrates|date=31 مارچ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121141/https://www.nowrunning.com/anegan-team-celebrates/107788/story.htm|archivedate=2018-12-25|access-date=2018-12-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2015ء وچ انہاں د‏‏ی فلم ''[[ماری (فلم)|ماری]]'' جاری کيتی گئی۔ ایہ اک [[ہنگامہ خیز فلم|ہنگامہ خیز]] [[مزاحیہ فلم]] سی۔ اس فلم وچ آپ دے نال [[کاجل اگروال]]، [[روبو شنکر]] تے [[وجے یسوداس]] نے کم کيتا۔ اس فلم نو‏‏ں [[بالاجی موہن]] نے ہدایت دتی تے فلم دا میوزک [[انی رودھ روی چندر]] نے کمپوز کيتا۔ ایہ فلم 17 جولائ‏ی، 2015ء نو‏‏ں دنیا بھر وچ جاری کيتی گئی۔ اس دے علاوہ آپ فلم ''[[تھنگا مگن (2015ء فلم)|تھنگا مگن]]'' وچ [[سامنتھا اکنینی]]، [[ایمی جیکسن]]، [[کے ایس روی کمار]] تے [[رادھیکا سرتھکمار]] دے نال نظر آئے۔ اس فلم نو‏‏ں [[ویل راج]] نے ہدایت دی۔&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.telangananewspaper.com/dhanush-thangamagan-movie-posters-hd-vip2/ | location=Banglore | work=TNPlive | title=Dhanush Thangamagan Movie Firstlook Poster HD | date=11 اکتوبر 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121034/http://telangananewspaper.com/dhanush-thangamagan-movie-posters-hd-vip2/ | archivedate=2018-12-25 | access-date=2018-12-09 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2016ء وچ آپ اک ریل روڈ حادثہ اُتے مبنی فلم ''[[تھوڈاری]]'' وچ [[کیرتھی سریش]] دے نال نظر آئے۔ اس دے علاوہ اک سنسنی خیز سیاسی فلم ''[[کوڈی]]'' وچ نظر آئے۔

=== 2017ء تو‏ں حال ===

آپ نے اپنی ہدایت کردہ پہلی فلم ''[[پاور پانڈی]]'' وچ خصوصی ظہور کيتا۔ ایہ فلم 14 اپریل، 2017ء نو‏‏ں جاری کيتی گئی۔&lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/dhanushs-power-paandi-trailer/articleshow/57768399.cms 'Power Paandi' trailer: Dhanush's directorial debut looks impressive]۔ Timesofindia.indiatimes.com (22 مارچ 2017)۔ Retrieved on 2018-08-10.&lt;/ref&gt; اس دے بعد آپ فلم ''[[ویلائی الائی پٹادھری 2]]'' وچ نظر آئے۔ اس فلم نو‏‏ں انہاں د‏‏ی سالی [[سوندریا رجنی کانت]] نے ہدایت دی۔ ایہ 2014ء د‏‏ی فلم [[ویلائی الائی پٹادھری]] دا ری میک سی۔ اس فلم د‏‏ی کہانی، ڈائیلاگ تے پروڈیوس وی دھنش نے کيتا۔ اس فلم وچ انہاں دے نال [[املہ پال]] تے [[کاجول]] نے کم کيتا۔&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=50EIFxk4tnE Velai Illa Pattadhaari 2 – Official Teaser | Dhanush, Kajol, Amala Paul | Soundarya Rajinikanth]۔ YouTube (7 جون 2017)۔ Retrieved on 2018-08-10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mtwiki.blogspot.com/2016/11/vip-2-2016-tamil-movie-full-star-cast-release-date-info.html VIP 2 2017: Movie Full Star Cast &amp; Crew, Story, Release Date, Hit or Flop, Budget, Box Office Info: Dhanush, Kajol | MT Wiki: Upcoming Movie, Hindi TV Shows, Serials TRP, Bollywood Box Office]۔ Mtwiki.blogspot.com (25 جولائ‏ی 2017)۔ Retrieved on 2018-08-10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hindustantimes.com/regional-movies/dhanush-s-vip-2-teaser-is-rocking-but-there-s-no-glimpse-of-kajol/story-VaR9UPgbOpx9tuPDmqwwHI.html Dhanush’s VIP 2 teaser is rocking, but there’s no glimpse of Kajol | regional movies]۔ Hindustan Times (22 اپریل 2016)۔ Retrieved on 2018-08-10.&lt;/ref&gt; 2018ء وچ آپ اک [[بین الاقوامی]] [[انگریزی زبان|انگریزی]] تے [[فرانسیسی زبان|فرانسیسی]] بولی د‏‏ی فلم ''[[دی ایکسٹرا اورڈینری جرنی آف دا فکیر]]'' وچ نظر آئے۔ اس فلم نو‏‏ں [[کین اسکوٹ]] نے ہدایت دی۔ اس دے بعد آپ اک گینگ سٹر فلم ''[[وڈا چینائی]]'' وچ نظر آئے۔ اس فلم نو‏‏ں [[ویٹری مارن]] نے ہدایت دی۔ اس فلم نے کافی مثبت تجزیے حاصل کیتے۔&lt;ref&gt;Keslassy, Elsa. (31 اکتوبر 2017) [https://variety.com/2017/film/global/ken-scotts-the-extraordinary-journey-of-the-fakir-lures-flurry-of-buyers-exclusive-1202603971/ Ken Scott’s ‘The Extraordinary Journey of the Fakir’ Lures Flurry of Buyers (EXCLUSIVE) – Variety]۔ Variety.com. Retrieved on 2018-08-10.&lt;/ref&gt;

مستقب‏‏ل وچ 2015ء د‏‏ی فلم [[ماری (فلم)|ماری]] دے سیکوئل [[ماری 2]] وچ ، آپ [[سئے پلوی]] تے [[ورلکشمی سرتھکمار]] دے نال نظر آئیاں گے۔ ایہ فلم 21 دسمبر، 2018ء نو‏‏ں جاری کيت‏ی جائے گی۔ اس فلم دے ہدایت کار [[بالاجی موہن]] نيں۔&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/entertainment/dhanushs-maari-2-is-trending-heres-why-1756498 |title=Dhanush's Maari 2 Is Trending. Here's Why |date=28 September 2017 |website=[[این ڈی ٹی وی]] |access-date=18 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121143/https://www.ndtv.com/entertainment/dhanushs-maari-2-is-trending-heres-why-1756498 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; اس دے علاوہ آپ [[رومانوی فلم]] ''[[انائی نوکی پایم تھوٹا]]'' وچ نظر آئیاں گے۔ اس فلم نو‏‏ں [[گوتم مینن]] ہدایت دین گے۔ ایہ فلم فروری 2019ء وچ جاری کيت‏ی جائے گی۔ اس فلم وچ آپ دے نال اداکارہ [[میگھا آکاش]] نظر آئیاں گی۔&lt;ref&gt;[http://www.desimartini.com/news/tamil/gautham-menons-film-dhanush-may-start-rolling-today/article30683.htm Gautham Menon’s Film With Dhanush May Start Rolling Today&amp;nbsp;– Tamil News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413083052/http://www.desimartini.com/news/tamil/gautham-menons-film-dhanush-may-start-rolling-today/article30683.htm |date=2016-04-13 }}. DesiMartini (6 April 2016). Retrieved on 2016-12-30.&lt;/ref&gt;

== موسیقی ==
دھنش زیادہ تر اپنی فلماں دے لئی گانے گاندے نيں۔ انہاں نے بطور پس پردہ گلوکار سب تو‏ں پہلے فلم ''[[پُڈوکوٹئیلیرندھو سراونن]]'' وچ کم کيتا۔ اس فلم دے کمپوزر [[یون شنکر راجا]] سن ۔ آپ نے اک بار فیر انہاں دے نال اپنے بھائی [[سیلوارگھون]] د‏‏ی فلم ''[[پدھوپیٹائی]]'' دے لئی کم کيتا۔ دھنش نے اپنے بھائی د‏‏ی فلماں ''[[آیی راٹھل اورون]]'' تے ''[[میکم انا]]'' دے لئی گانے گائے۔&lt;ref name=TOIYouthAnthem&gt;{{cite news|last=Bagchi|first=Shrabonti|title=Dhanush's 'Kolaveri di' song is the new youth anthem|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-25/bangalore/30441417_1_tamil-english-song-youtube-video|accessdate=5 July 2013|newspaper=The Times of India|date=25 November 2011|author2=Anshul Dhamija|archivedate=6 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131006113040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-25/bangalore/30441417_1_tamil-english-song-youtube-video}}&lt;/ref&gt;

دھنش دا گانا &quot;[[وائے دس کولاویری دی]]&quot; 2011ء وچ [[یوٹیوب]] اُتے جاری کيتا گیا۔ ایہ گانا فلم ''[[3 (2012ء فلم)|3]]'' د‏‏ی البم دا حصہ سی۔ ایہ فلم [[ایشوریا رجنی کانت دھنش]] د‏‏ی ہدایت وچ بننے والی پہلی فلم سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kolaveri is the most searched video|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-20/news-interviews/30421962_1_youtube-video-dhanush-tamil-nadu|newspaper=The Times of India|date=21 November 2011|accessdate=23 November 2011|archivedate=10 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110214532/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-20/news-interviews/30421962_1_youtube-video-dhanush-tamil-nadu}}&lt;/ref&gt; گانا بھارت وچ سب تو‏ں زیادہ تلاش ہونے گانا بن گیا۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Danush's '3 – Why this kolaveri di' a smashing hit&amp;nbsp;— Video|url=http://www.kollyinsider.com/2011/11/danushs-3-why-this-kolaveri-di-smashing.html|publisher=KollyInsider|date=19 November 2011|accessdate=19 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121041/http://www.kollyinsider.com/2011/11/danushs-3-why-this-kolaveri-di-smashing.html|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BBCnonsense&gt;{{cite news|last=Ramadurai|first=Charukesi|title=Tamil 'nonsense' film song goes viral in India|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-15867340|publisher=BBC|date=24 November 2011|accessdate=10 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121127/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-15867340|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-interview-with-anirudh-ravichander/20111128.htm |title=Here's how the Kolaveri Di song happened! |publisher=[[ریڈف ڈاٹ کوم]] |date=28 November 2011 |accessdate=28 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121152/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-interview-with-anirudh-ravichander/20111128.htm%20 |archivedate=2018-12-25 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[انی رودھ روی چندر]] نے اس گانے نو‏‏ں کمپوز کيتا تے زیادہ تر بول دھنش نے خود لکھے۔&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dhanush's 'Kolaveri di' song is the new youth anthem|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-25/bangalore/30441417_1_tamil-english-song-youtube-video|work=The Times of India|date=25 November 2011|accessdate=2020-10-18|archivedate=2013-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131006113040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-25/bangalore/30441417_1_tamil-english-song-youtube-video}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Kolaveri Di' song crosses 4 million mark, Big B hooked on to it |url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/et-cetera/kolaveri-di-song-crosses-4-million-mark-big-b-hooked-on-to-it/articleshow/10867866.cms |archive-url=https://archive.is/20120710063857/http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/et-cetera/kolaveri-di-song-crosses-4-million-mark-big-b-hooked-on-to-it/articleshow/10867866.cms |dead-url=yes |archive-date=10 July 2012 |work=The Times of India |date=25 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225121130/https://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/et-cetera/kolaveri-di-song-crosses-4-million-mark-big-b-hooked-on-to-it/articleshow/10867866.cms%20 |archivedate=25 December 2018 |accessdate=18 October 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kolaveri di next big thing in popular culture|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_kolaveri-di-next-big-thing-in-popular-culture_1617109}}&lt;/ref&gt; آپ نے کنڑا فلم ''[[وجرکیا]]'' دے لئی گانا &quot;نو پرابلم&quot; گایا&lt;ref&gt;{{cite web|title=No problem|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/hitman/article7141010.ece}}&lt;/ref&gt; تے [[تیلگو سنیما|تیلگو فلم]] ''[[ٹھکا]]'' دے لئی &quot;ٹھکا&quot; گانا وی گایا۔&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thikka|url=http://www.chitramala.in/dhanush-sings-for-sai-dharam-tejs-thikka-232090.html}}&lt;/ref&gt;

دھنش نے کسی ایسی فلم جس وچ آپ بطور اداکار نہ ہوئے دے لئی پہلی بار فلم ''[[اژومن]]'' دے لئی گانا گایا۔ اس فلم دے میوزک کمپوزر گنیش چندراسیکن سن، ایہ انہاں د‏‏ی پہلی فلم سی۔ اس فلم دے لئی گائے ہوئے گانے نو‏‏ں بہت سہرایا گیا۔&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/dhanush-liked-the-lyrics-very-much-ganesh-chandrasekaran/articleshow/65280672.cms}}&lt;/ref&gt;

== دوسرے کم ==
دھنش نے ڈبلیو ڈبلیو ایف بھارت دے نال کم کيتا تے ارتھ آور 2012ء (2012 Earth Hour) نو‏‏ں سپورٹ کيتا۔&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/article3266778.ece Cities / Chennai : Light in darkness: city marks Earth Hour] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604071343/http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/article3266778.ece |date=2012-06-04 }}. The Hindu (1 April 2012). Retrieved 15 June 2012.&lt;/ref&gt;
اگست 2013ء وچ ، دھنش نے پرفیٹی انڈیا لیمیٹڈ دے نال انہاں د‏‏ی چبانے والی ببل گم ''سنٹر فریش'' دے ترجمان (brand ambassador) دے طور اُتے سائن کيتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Vensoft |first1=Laxman |title=Dhanush-Adah Sharma In Center Fresh Ad |url=http://www.cinesprint.com/kollywood/news/659-dhanush-adah-sharma-in-center-fresh-ad.html |website=cinesprint.com |publisher=Laxman Vensoft |date=6 August 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808044134/http://www.cinesprint.com/kollywood/news/659-dhanush-adah-sharma-in-center-fresh-ad.html |archivedate=8 August 2014}}&lt;/ref&gt;

دھنش نے 2017ء وچ فلم ''[[پاور پانڈی]]'' دے ذریعے اپنے ہدایت کاری دے سفر دا آغاز کيتا۔&lt;ref&gt;[http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/dhanush-turns-director-with-power-paandi-reveals-first-poster-3018136/ Dhanush turns director with Power Paandi, reveals first poster]. The Indian Express (7 September 2016). Retrieved on 2018-08-10.&lt;/ref&gt;

== فلماں ==
{{اصل مضمون|دھنش د‏‏ی فلمیں}}
== اعزازات تے نامزدگیاں ==
{{اصل مضمون|دھنش د‏‏ی طرف تو‏ں حاصل کیتے گئے اعزازات تے نامزدگیاں د‏‏ی فہرست}}
دھنش نے [[قومی فلم اعزازات (بھارت)|قومی فلم اعزازات]]، [[فلم فیئر اعزازات]] تے [[وجے اعزازات]] د‏‏ی تقریبات دے دوران کئی نامزدگیاں حاصل کيتی۔ آپ نے 2011ء وچ فلم [[آڈوکلم]] دے لئی [[قومی فلم اعزاز برائے بہترین اداکار]] حاصل کيتا۔

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہرلے جوڑ ==
{{Commons category|Dhanush|دھنش}}
* {{IMDb name|id=1333687|name=دھنش}}

{{نیشنل فلم ایوارڈ بہترین اداکار}}
{{فلم فیئر اعزاز برائے تمل بہترین اداکار}}
{{معلومات کتاباں خانہ}}

{{فلم فیئر اعزاز برائے بہترین نواں اداکار}}
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار]]
[[گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی مرد فلمی گلوکار]]
[[گٹھ:چنائی دے مرد اداکار]]
[[گٹھ:1983 دے جم]]
[[گٹھ:تمل سنیما دے مرد اداکار]]
[[گٹھ:تمل بولی دے فلم ہدایت کار]]
[[گٹھ:چینائی دے گلوکار]]</text>
      <sha1>2hqp327xfvvbak3kzxt6vkk4he5kjnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>صنم ماروی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96475</id>
    <revision>
      <id>712249</id>
      <parentid>699361</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8765" sha1="m0pfvpszmxrn2yhyyhurw30glrdjjjd" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
|name=صنم ماروی
|background=solo_singer
|image=Sanam Marvi.jpg
|birth_name=Sanam Marvi
|birth_date={{birth date and age|1986|4|17|df=y}}
|origin=[[حیدرآباد، سندھ]]، [[پاکستان]]
|genre=[[صوفی موسیقی]]، [[لوک موسیقی]]
|occupation=[[گلوکاری]]
|instrument=[[گلوکاری]]
|years_active=2009-present
|label=Sagarika
Coke Studio
Virsa Heritage Revived
|associated_acts=
|website=
|other_name=
|Latest_album=
|Notable_albums=
}}
‘‘‘صنم ماروی‘‘‘ پاکستان د‏‏ی نامور [[لوک موسیقی|لوک فنکارہ]] تے [[صوفی]] گلوکارہ نيں، انہاں نے [[کوک سٹوڈیو (پاکستان)|کوک اسٹوڈیو]] تے [[پاکستان ٹیلی وژن]] دے لئی لاتعداد گیت گئے نيں۔ اوہ سندھی ، پنجابی تے بلوچی زباناں وچ گاندی نيں.

== مڈھلا جیون تے کیریئر ==
صنم ماروی دا بچپن مشکلات تے غربت تو‏ں بھریا ہويا تھا.&lt;ref name=PEERZADA&gt;{{cite interview|title=Speak Your Heart With Samina Peerzada |url=https://www.youtube.com/watch?v=j4G5cadC-tA}}&lt;/ref&gt; ماروی نے 7 سال د‏‏ی عمر وچ ہی موسیقی د‏‏ی تربیت حاصل کرنا شروع کردتی تھی. اوہ اک سندھی فیملی نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ اس دے والد ، فقیر [[خان محمد]] وی اک سندھی لوک میوزک / ہارمونیم پلیئر سن ۔ انہاں نے صنم ماروی نو‏‏ں ابتدائی [[کلاسیکی موسیقی]] د‏‏ی تربیت 2 سال تک دی، بعد وچ انہاں نے گوالیار گھرانہ روایت وچ سندھ تو‏ں استاد فتح علی خان تو‏ں کلاسیکی گانا تے راگ سیکھ لیا۔ اوہ کہندی نيں کہ انہاں نے لوک گلوکارہ عابدہ پروین تو‏ں وی بہت کچھ سکھیا اے .&lt;ref name=Dawn /&gt;&lt;ref name=TH /&gt; انہاں نے 2004 تے 2005 وچ رفیئر پیر تھیٹر وچ پرفارم کيتا۔ 

صنم ماروی نے 2009 وچ ، یوسف صلاح الدین د‏‏ی میزبانی وچ ، پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن چینل اُتے ‘ورثہ ہیریٹیج’ وچ ، اک میوزک پروگرام د‏‏ی شروعات د‏‏ی سی۔ اوہ پاکستانی تفریحی صنعت وچ اک وڈی بریک پیش کرنے اُتے انال پیار تو‏ں اسنو‏ں 'اک بابا د‏‏ی طرح'(اک باپ د‏‏ی شخصیت) کہندے نيں۔ بعد وچ اس نے اک پاکستانی ٹیلی ویژن سیریز کوک اسٹوڈیو، پاکستان وچ پرفارم کیا، جس وچ براہ راست موسیقی د‏‏ی پرفارمنس پیش کيت‏‏ی گئی سی۔&lt;ref name=Dawn /&gt;

ماروی دنیا بھر وچ صوفی محافل موسیقی پیش کردی ا‏‏ے۔ اوہ صوفی، غزل تے لوک صنف دے 3 بہترین اداکاراں وچ شمار ہُندیاں نيں۔ ہور 2 [[عابدہ پروین]] تے ٹینا ثانی نيں۔&lt;ref&gt;[https://newslinemagazine.com/magazine/striking-the-right-chord/ Striking the right chord (Sanam Marvi)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250323201824/https://newslinemagazine.com/magazine/striking-the-right-chord/ |date=2025-03-23 }} Newsline (magazine), Published Jan 2011 issue. Retrieved 24 November 2020&lt;/ref&gt; انہاں نے سنہ 1981 د‏‏ی شہرت یافتہ فلم عمرا جان دے مشہور [[فلم پروڈیوسر]] مظفر علی دے زیر اہتمام صوفی میوزک فیسٹیول، جہاں-ئے-خسرو وچ ہندوستانی سرزمین اُتے اک واحد اداکاری دے ذریعہ آغاز کيتا سی۔&lt;ref name=TH&gt;{{cite news |author=Shailaja Tripathi |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article108851.ece |title=Arts / Music : Messenger of peace (A rising star in Pakistan) |publisher=The Hindu (newspaper) |date=18 February 2010 |accessdate=24 November 2020 |location=Chennai, India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140211221134/http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article108851.ece |archivedate=11 February 2014}}&lt;/ref&gt; فروری 2011 وچ ، انہاں نے ہندوستان دے حیدرآباد، چوہملہ محل وچ ٹائمز آف انڈیا د‏‏ی [[امن د‏‏ی آشا]] پروگرام وچ ہندوستانی پلے بیک گلوکار ریکھا بھردواج دے نال پرفارم کيتا۔ &lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/music-events/Rekha-Sanam-performed-in-Hyderabad/articleshow/7533544.cms | work=The Times Of India (newspaper) | title=Rekha, Sanam performed in Hyderabad | date=21 February 2011}}. Retrieved 14 April 2018&lt;/ref&gt;

ماروی نے 2012 وچ لندن، پیرس، نیو یارک وچ منعقدہ محفل موسیقی تو‏ں ہدیقہ کیانی تے [[علی ظفر]] دے نال گانا گانا شروع کيتا۔ &lt;ref name=Dawn /&gt;

انہاں نے اے پلس انٹرٹینمنٹ پییا بیدری تے اردو 1 د‏‏ی بچئے برائے فروخت دے لئی OST گانا گایا سی۔

صنم ماروی نو‏‏ں لگدا اے کہ صوفی شاعراں دے لکھے ہوئے گاناں د‏‏ی عوام وچ اک آفاقی تے دیرپا اپیل اے تے لوکاں نو‏‏ں انہاں لفظاں تو‏ں راحت ملدی ا‏‏ے۔
حال ہی وچ ، اس نے لوک صنف د‏‏ی میراث نو‏‏ں جاری رکھیا تے کوک اسٹوڈیو دے پلیٹ فارم تو‏ں 'حیران ہويا' گانا گایا سی۔&lt;ref&gt;{{Citation|title=Coke Studio (Pakistan) Season 12 artist – 'Hairaan Hua' by Sanam Marvi|url=https://www.youtube.com/watch?v=QqI5pMJuFbE|access-date=4 December 2019}}&lt;/ref&gt;

== ذا‏تی زندگی ==
صنم ماروی د‏‏ی شادی حامد علی خان نال ہوئی ا‏‏ے۔ انہاں دے تن بچے نيں۔&lt;ref name=Dawn /&gt; انہاں دے پہلے شوہر آفتاب احمد پھیرو، جو آفتاب احمد کلہوڑو دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے، نو‏‏ں 2009 وچ کراچی وچ قتل کيتا گیا سی۔&lt;ref name=Dawn1&gt;{{cite news|url=https://www.dawn.com/news/879400/folk-singer-s-husband-found-shot-dead|title=Folk singer`s husband found shot dead|newspaper=Dawn (newspaper)|location=Pakistan|date=4 August 2009|accessdate=24 November 2020}}&lt;/ref&gt; انھاں نے 2006 وچ شادی کيتی سی لیکن انہاں د‏‏ی موت تو‏ں پہلے دو سال تک انہاں د‏‏ی آپس وچ کشیدگی د‏‏ی وجہ تو‏ں بیگانگی د‏‏ی ہوئے گئی سی۔ ماروی آفتاب کلہوڑو د‏‏ی دوسری بیوی سی۔&lt;ref name=Dawn1 /&gt;

== ایوارڈ ==
* [[لطیف ایوارڈ]] (2011)
* بہترین گلوکار۔ صوفی ازم یونیورسٹی&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.dawn.com/2011/01/22/sufism-university-will-counter-extremism-cm.html  | title=Sufism university will counter extremism: CM}}, 'Best Singer' award info on Dawn (newspaper), Published 21 January 2011. Retrieved 24 November 2020&lt;/ref&gt;
* بہترین گلوکار لائٹ میوزک - ورثہ وچ 2012 وچ منعقد ہوئے [[17 ويں پی ٹی وی ایوارڈ|17 ويں پی ٹی وی قومی ایوارڈ]]
* 9واں [[بین الاقوامی]] میوزک فیسٹیول وچ [[یونیسکو]] ایوارڈ جِتیا (میلہ شارق ترونلاری، سمرقند 2013). اوہ ایہ ایوارڈ جیتنے والی [[نصرت فتح علی خان]] دے بعد دوسری فنکارہ نيں۔
* 2020 وچ [[صدر پاکستان]] دا [[تمغائے امتیاز|تمغہ امتیاز]] ایوارڈ &lt;ref&gt;[https://www.dawn.com/news/1499419 Ibne Safi, Fehmida Riaz among 116 recipients of civil awards (also lists Sanam Marvi's award)] Dawn (newspaper), Published 14 August 2019, Retrieved 24 November 2020&lt;/ref&gt;

۔

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:1986 دے جم]]
[[گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی گلوکاراواں]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:پاکستانی گلوکاراواں]]
[[گٹھ:پاکستانی لوک گلوکار]]
[[گٹھ:پنجابی گلوکار]]
[[گٹھ:سرائیکی گلوکار]]
[[گٹھ:سندھی بولی دے گلوکار]]
[[گٹھ:سندھی شخصیتاں]]
[[گٹھ:کوک سٹوڈیو (پاکستان) دے فنکار]]
[[گٹھ:کوک اسٹوڈیو (پاکستان)]]
[[گٹھ:تمغائے امتیاز وصول کنندگان]]
[[گٹھ:خودکار ویکائی]]</text>
      <sha1>m0pfvpszmxrn2yhyyhurw30glrdjjjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سٹوئرٹ ہال</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98927</id>
    <revision>
      <id>712245</id>
      <parentid>712046</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64064" sha1="it7fo64kvfukcu0omi1c2wye6i2xtcp" xml:space="preserve">{{جانکاریڈبا سائنسدان|name=Stuart Hall|image=Hall Stuart.jpg|birth_name=Stuart Henry McPhail Hall|birth_date={{birth date|1932|2|3|df=y}}|death_date={{Death date and age|2014|2|10|1932|2|3|df=y}}|birth_place=[[Kingston, Jamaica|Kingston]]، [[Colony of Jamaica]]|death_place=[[London]]، [[England]]|field=[[Cultural Studies]]، [[Sociology]]|resting_place=[[Highgate Cemetery]]، London, England|work_institutions=[[University of Birmingham]]&lt;br /&gt;[[Open University]]|alma_mater=[[Merton College, Oxford]]|known_for=Founder of ''[[New Left Review]]''، [[Articulation (sociology)|Articulation]]، [[Encoding/decoding model of communication]]، [[Reception theory]]|influences=[[Karl Marx]]{{•}} [[Antonio Gramsci]]{{•}} [[Raymond Williams]]{{•}} [[Richard Hoggart]]{{•}} [[Louis Althusser]]{{•}} [[Michel Foucault]]}}
'''سٹوئرٹ میکفائیل ہال''' {{Post-nominals|country=GBR|FBA}} (3 فروری 1932 – 10 فروری 2014) اک [[جمیکا|جمیکن-]] جمپل [[یونائیٹڈ کنگڈم|بریٹیش]] [[مارکسزم|مارکسسٹ]] [[سماجیات|سماجی ماہر]]، تہذیبی اصولی اتے [[ایکٹوزم|سیاسی کارکن سی]] । ہال، رچرڈ ہوگگارٹ اتے [[ریمنڈ ولیئمس|ریمنڈ ولیئمز دے نال]]، سوچ دے سکول دی اک بانی شخصیت سی جو ہن بریٹیش کلچرل سٹڈیز جاں برمنگھم سکول آف کلچرل سٹڈیز وجوں جانی جاندی اے۔ &lt;ref&gt;Procter, James (2004)، ''Stuart Hall''، Routledge Critical Thinkers.&lt;/ref&gt;

1950 دے دہاکے وچ ہال بااثر ''کھبی تجزیہ دا'' بانی سی۔ ہوگگارٹ دے سدے اُتے، اوہ 1964 وچ برمنگھم یونیورسٹی وکھے ہم عصر تہذیبی مطالعہ مرکز وچ شامل ہوئے۔ ہال نے 1968 وچ سینٹر دے ایکٹنگ ڈائریکٹر وجوں ہوگگارٹ توں عہدہ سمبھالیا، 1972 وچ اس دا ڈائریکٹر بنیا، اتے 1979 تک اتھے رہا۔ &lt;ref name=&quot;GuardianObit&quot;&gt;Morley, David, and Bill Schwarz, [https://www.theguardian.com/politics/2014/feb/10/stuart-hall &quot;Stuart Hall obituary: Influential cultural theorist, campaigner and founding editor of the New Left Review&quot;]، ''The Guardian'' (London)، 10 فروری 2014.&lt;/ref&gt; جدوں کہ مرکز وچ، ہال نوں جاتی اتے لنگ نال نجٹھن لئی تہذیبی مطالعہ دے دائرے نوں ودھاؤن وچ، اتے [[مشیل فوکو|مشیل فوکالٹ]] ورگے فرینچ سدھانتکاراں دے کم توں حاصل نویں وچاراں نوں شامل کرن وچ مدد کرن دا سہرا دتا جاندا اے۔ &lt;ref&gt;Schulman, Norman. [http://www.cjc-online.ca/index.php/journal/article/view/717/623 &quot;Conditions of their Own Making: An Intellectual History of the Centre for Contemporary Cultural Studies at the University of Birmingham&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611192225/https://www.cjc-online.ca/index.php/journal/article/view/717/623 |date=2019-06-11 }}، ''Canadian Journal of Communication''، Vol. 18, No. 1 (1993)۔&lt;/ref&gt;

ہال نے 1979 وچ اوپن یونیورسٹی وچ سماجیات دا پروفیسر بنن لئی مرکز چھڈّ دتا۔ &lt;ref&gt;Chen, Kuan-Hsing. &quot;The Formation of a Diasporic Intellectual: An interview with Stuart Hall,&quot; collected in David Morley and Kuan-Hsing Chen (eds)، ''Stuart Hall: Critical Dialogues in Cultural Studies''، New York: Routledge, 1996.&lt;/ref&gt; اوہ بریٹیش سوشلولوجیکل ایسوسی ایشن 1995–97 دا پردھان سی۔ اوہ 1997 وچ اوپن یونیورسٹی توں رٹائر ہویا سی اتے پروفیسر امیرٹس سی ۔گانڈھیاں دے نیتا&lt;ref&gt;&quot;Stuart Hall: Culture and Power&quot;، [http://www.radicalphilosophy.com/default.asp?channel_id=2190&amp;editorial_id=10337 Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090316061907/http://www.radicalphilosophy.com/default.asp?channel_id=2190&amp;editorial_id=10337|date=16 مارچ 2009}}، ''Radical Philosophy''، نومبر/دسمبر 1998.&lt;/ref&gt; بریٹیش اخبار ''دِ ابزرور'' نے اس نوں &quot;دیش دے پرمکھ تہذیبی نظریاتی&quot; کیہا۔ &lt;ref name=&quot;Observer&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/society/2007/sep/23/communities.politicsphilosophyandsociety|title=Cultural hallmark|last=Adams|first=Tim|date=22 ستمبر 2007|publisher=The Observer|access-date=17 فروری 2014}}&lt;/ref&gt; ہال وی بلیک آرٹس تحریک وچ شامل سی۔ فلم ڈریکٹر جویں کہ جون اکومپھراہ اتے آئیزیک جولیئن وی اسنوں اپنے نائکاں وچوں اک وجوں ویکھدے ہن۔ &lt;ref&gt;Julien, Isaac, [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/memoriam-stuart-hall &quot;In memoriam: Stuart Hall&quot;]، BFI, 12 فروری 2014.&lt;/ref&gt;

ہال دا ویاہ [[یونیورسٹی کالج لندن|یونیورسٹی کالج لنڈن]] وکھے جدید بریٹیش اتہاس دی ناریوادی پروفیسر کیتھرین ہال نال ہویا [[یونیورسٹی کالج لندن|سی]]، جسدے نال اس دے دو بچے سن۔ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/feb/10/stuart-hall|title=Stuart Hall obituary|last=Morley|first=David|date=2014-02-10|work=[[The Guardian]]|access-date=2019-01-26|last2=Schwarz|first2=Bill}}&lt;/ref&gt;

== جیونی ==
سٹوئرٹ ہال [[کنگسٹن، جمیکا]] وچ افریقی، بریٹیش، پورتگالی پورتگالی اتے شاید بھارتی مول دے اک مدھ ورگی جمیکے پروار وچ پیدا ہویا سی۔ &lt;ref name=&quot;Observer&quot;/&gt; اسنے جمیکا کالج وچ پڑھیا، بریٹیش سکول نظام دے مطابق اک سکھیا حاصل کیتی۔ &lt;ref name=&quot;Farred p. 30&quot;&gt;Farred, Grant, [https://www.jstor.org/stable/3819983 &quot;You Can Go Home Again, You Just Can't Stay: Stuart Hall and the Caribbean Diaspora&quot;]، ''Research in African Literatures''، 27.4 (Winter 1996)، 28–48 (p. 30)۔&lt;/ref&gt; اک انٹروِ interview وچ ہال ایہناں سالاں وچ اپنے آپ نوں اک &quot;چمکدار، حوصلہ دین والا ودوان&quot; اتے اس دی رسمی سکھیا نوں &quot;بہت ہی 'کلاسیکل' سکھیا وجوں درساؤندا اے؛ بہت ودھیا پر بہت رسمی اکادمک روپاں وچ۔&quot; ہمدردی بھرے استاداں دی مدد نال، اسنے اپنی پڑھائی دا پھلار کیتا &quot; [[ٹی ایس ایلیئٹ]]، [[جیمز جوآئس|جیمز جوئس]]، [[سگمنڈ فرائڈ|پھرائڈ]]، [[کارل مارکس|مارکس]]، [[ولادیمیر لینن|لینن]] اتے آلے دوآلے دے کجھ ساہت اتے جدید شاعری&quot; دے نال نال &quot; کیریبیئن ساہت &quot;۔ &lt;ref&gt;Kuan-Hsing, 1996, pp. 486–487.&lt;/ref&gt; ہال دے بعد دے کماں توں پتہ چلدا اے کہ بستیوادی ویسٹ انڈیز دے رنگمنتری وچ ودھدے ہوئے، جتھے اوہ اپنے پروار نالوں زیادہ گہری چمڑی والا سی، نے اسدے وچاراں اتے ڈونگھا اثر پائیا۔&lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/3819983 Farred] 1996, pp. 33–34.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Imperium&quot;&gt;Lewis, Tanya, [https://web.archive.org/web/20041023214537/http://www.imperiumjournal.com/0pages/40002.html &quot;Stuart Hall and the Formation of British Cultural Studies: A Diasporic Perspective&quot;]، ''Imperium''، 4 (2004)۔&lt;/ref&gt;

1951 وچ ہال نے [[آکسفورڈ یونیورسٹی|یونیورسٹی آف آکسفورڈ]] وکھے مارٹن کالج وچ روڈز سکالرشپ جتی، جتھے اسنے انگریزی دی پڑھائی کیتی اتے ایم۔اے۔ حاصل کیتی، &lt;ref name=&quot;MCreg&quot;&gt;{{Cite book|title=Merton College Register 1900–1964|date=1964|publisher=Basil Blackwell|editor-last=Levens|editor-first=R. G. C.|location=Oxford|page=424}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bomb&quot;&gt;[[Caryl Phillips|Phillips, Caryl]]، [http://bombsite.com/issues/58/articles/2030 &quot;Stuart Hall&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106120825/http://bombsite.com/issues/58/articles/2030 |date=2011-11-06 }}، ''BOMB''، 58 (Winter 1997)۔&lt;/ref&gt; ونڈرش پیڑھی دا حصہ بن گئی، مغربی بھارتیاں دی پہلی وڈی پدھر اُتے پرواس کمِ communityنٹی اس ویلے جانی جاندی سی۔ اسنے آکسفورڈ وکھے اپنی پڑھائی جاری رکھدیاں پی۔ ایچ۔ڈی۔ [[ہینری جیمز|ہینری جیمز اتے]] مگر، خاص طور اُتے 1956 دے [[1956 دا ہنگری دا انقلاب|سوویت حملے ولوں ہنگری اتے حملہ کرکے]] (جسنے ہزاراں میمبراں نوں کمِ Communنسٹ پارٹی آف گریٹ برٹین (سیپیبی) چھڈّ دتا سی اتے پچھلے کٹڑوادی وکلپاں دی بھال کردیاں ویکھیا سی) اتے سوئیز سنکٹ نے 1957 وچ اسنوں تیاگ دتا سی جاں 1958 &lt;ref name=&quot;Farred p. 30&quot;/&gt; اسدے سیاسی کماں تے دھیان مرتکز کرن لئی۔۔1957 وچ، اوہ ایٹمی نہتھیکرن لئی مہم (سی۔این۔ڈی۔) وچ شامل ہویا اتے ایہہ سی این ڈی مارچ اُتے سی کہ اوہ اپنی آؤن والی بیوی نوں ملیا۔ &lt;ref&gt;[[Marcus Williamson|Williamson, Marcus]]، [https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-stuart-hall-sociologist-and-pioneer-in-the-field-of-cultural-studies-whose-work-explored-the-concept-of-britishness-9120126.html &quot;Professor Stuart Hall: Sociologist and pioneer in the field of cultural studies whose work explored the concept of Britishness&quot; (obituary)]، ''[[The Independent]]'' (London)، 11 فروری 2014.&lt;/ref&gt; 1958 توں 1960 تک، ہال نے لنڈن دے سیکنڈری جدید سکول &lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/3819983 Farred] 1996, p. 38.&lt;/ref&gt; اتے بالغ سکھیا وچ اک استاد وجوں کم کیتا، اتے 1964 وچ کیتھرین ہال نال ویاہ کر لیا، اس ویلے تقریباً اس دے پکے طور تے کیریبیئن پرتن دا امکان نہیں سی۔

آکسفورڈ وکھے اپنے ویلے دوران ''یونیورسٹیاں اتے کھبے پکھی تجزیہ'' اُتے کم کرن توں بعد، ہال [[ای پی تھامپسن|ای پی تھومسن]]، [[ریمنڈ ولیئمس|ریمنڈ ولیئمز]] اتے ہوراں نال جڑ گیا اتے اسنوں ''1915 وچ نِ Le'' ''کھبے پکھی تجزیہ دی'' شروعات ہال دے بانی اڈیٹر دے روپ وچ کیتا۔ &lt;ref name=&quot;Farred p. 30&quot;/&gt; 1958 وچ، اسے گروہ نے، راپھیل سیموئل دے نال، کھبیپکھی ونگاں لئی اک میٹنگ والی جگہ دے طور تے سوہو وچ پارٹیاں دے کوفی ہا Houseس دی شروعات کیتی۔ &lt;ref&gt;Berlin, Mike, [http://www.bishopsgate.org.uk/audios.aspx?vid=7563 Bishopsgate Institute Podcast: The Partisan Coffee House: Cultural Politics and the New Left] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113165856/http://www.bishopsgate.org.uk/audios.aspx?vid=7563 |date=2013-11-13 }}، 11 جون 2009.&lt;/ref&gt; ہال نے 1961 &lt;ref&gt;Derbyshire, Jonathan, [http://www.newstatesman.com/politics/uk-politics/2012/08/stuart-hall-we-need-talk-about-englishness &quot;Stuart Hall: 'We need to talk about Englishness'&quot;]، ''New Statesman''، 23 اگست 2012.&lt;/ref&gt; جاں 1962 وچ ''نِ Le کھبے پکھی تجزیہ'' دا بورڈ چھڈّ دتا۔&lt;ref name=&quot;Imperium&quot;/&gt;

ہال دا اکادمک کیریئر 1964 وچ بریٹیش فلم انسٹیچِ (ٹ (بیئیپھائی) دے پیڈی وینل نال سہِ-لیکھن توں بعد شروع ہویا، &quot;منورنجن وجوں فلم دے گمبھیر مطالعہ لئی کیس بناؤن والی پہلی کتاباں وچوں اک&quot;، ''مشہور کلا'' ۔&lt;ref&gt;Paterson, Richard, and Paul Gerhardt, [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/stuart-hall-1932-2014 &quot;Stuart Hall (1932–2014)&quot;]، BFI.&lt;/ref&gt; سدھے سٹے وجوں، رچرڈ ہوگگارٹ نے ہال نوں برمنگھم یونیورسٹی وکھے ہم عصر تہذیبی مطالعہ مرکز وچ شامل ہون لئی سدا دتا، شروعات وچ ہوگگارٹ دے اپنے خرچے تے اک کھوج پھیلو وجوں۔ &lt;ref name=&quot;Imperium&quot;/&gt; 1968 وچ ہال سینٹر دا ڈائریکٹر بنیا۔ اسنے اگلے سالاں وچ بہت سارے بااثر لیکھ لکھے، جس وچ ''سیٹئیٹنگ مارکس: ملانکن اتے ودائگی'' (1972) اتے ''اینکوڈنگ اتے odکوڈنگ ٹیلیوژن ڈسکوسر'' (1973) شامل ہن۔ اسنے ''پولیسنگ دِ کرسس'' (1978) کتاب وچ وی یوگدان پایا اتے بااثر ''ریزسٹینٹس تھرو ریتئلز'' (1975) دا ''اڈیٹنگ کیتا'' ।

تھوڑھی دیر اگے تھیچر دے وزیر اعظم بن گئے 1979 وچ، ہال اتے میگی steed پیش کیتا ''اس نوں ادھے دی نسل واد ممی، اک، اے نہ'' اوپن ڈور میڈیا (CARM) وچ مہم خلاف نسل واد، جو کہ نسلی سٹیریؤٹائیپس اتے امیگریشن نوں ہم عصر بریٹیش رویئے ختم نے کیتی پروگرام۔&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wGgCDgAAQBAJ&amp;pg=PT94|title=Racism and Media|last=Titley|first=Gavan|date=27 مئی 2019|publisher=SAGE|isbn=978-1-5264-2209-5|page=94|language=en|access-date=12 نومبر 2020}}&lt;/ref&gt; اس سال اوپن یونیورسٹی (اویو) وچ سماجیات دے پروفیسر وجوں تعیناتی توں بعد، ہال نے ہور بااثر کتاباں شائع کیتیاں، جس وچ ''د ہارڈ روڈ ٹو نوینیکرن'' (1988)، ''پھورمیشنز آف ماڈرنٹی'' (1992)، ''تہذیبی پہچان'' (1996) اتے ''تہذیبی شامل ہن نمائندگی اتے اشارہ دین دی مشق'' (1997)۔ 1970 اتے 1980 دے دہاکے دوران، ہال ''[[مارکسزم ٹوڈے|مارکسزم ٹوڈے]]'' رسالے نال نیڑیوں جڑیا ہویا سی؛ &lt;ref&gt;Callinicos, Alex, &quot;The politics of ''Marxism Today''&quot;، ''International Socialism''، 29 (1985)۔&lt;/ref&gt; 1995 وچ، اوہ ''ساؤنڈنگز: اے جرنل آف سیاست اتے سبھیاچار دا'' بانی اڈیٹر سی۔ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/1.html|title=''Soundings''|publisher=Lwbooks.co.uk|access-date=17 فروری 2014|archive-date=2018-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918195500/https://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/1.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

اسنے تہذیبی ادھئیناں اُتے قومانتری پدھر' تے گل کیتی، جس وچ 1983 وچ اربن-چیمپین وکھے الینوئس یونیورسٹی وچ بھاشناں دی اک لڑی شامل اے جو درج کیتی گئی سی اتے دہاکیاں بعد 2016 دی کتاب ''کلچرل سٹڈیز 1983: اے اصولی اتہاس'' (جینیفر سلیک ولوں سمپادت اتے) لارینس گروسبرگ )۔&lt;ref&gt;Hsu, Hua (17 جولائی 2017)، [https://www.newyorker.com/books/page-turner/stuart-hall-and-the-rise-of-cultural-studies &quot;Stuart Hall and the Rise of Cultural Studies&quot;]، ''[[The New Yorker]]''۔&lt;/ref&gt;

ہال آئینیوا ( انسٹیچِ of ٹ آف انٹرنیشنل وزوئل آرٹس) اتے فوٹوگراپھی ادارہ آٹوگراپھ ایبیپی (ایسوسی ایشن آف بلیک فوٹوگرافراں) دی بانی پردھان سی۔&lt;ref&gt;Loudis, Jessica (27 ستمبر 2017)، [https://newrepublic.com/article/145042/need-stuart-halls-imaginative-left &quot;Why We Need Stuart Hall’s Imaginative Left&quot;]، ''[[The New Republic]]''۔&lt;/ref&gt;

ہال 1997 وچ اوپن یونیورسٹی توں رٹائر ہویا سی۔ اوہ 2005 وچ بریٹیش اکیڈمی (ایف۔بی۔اے۔) دے پھیلو چنے گئے اتے 2008 وچ یورپیئن کلچرل فاؤنڈیشن دا شہزادی مارگرئیٹ اوارڈ حاصل کیتا۔ اسدے 82 ویں جم دن دے اک ہفتے بعد، کڈنی فیل ہون توں بعد، 10 فروری 2014 نوں اسدی موت ہو گئی۔ اپنی موت دے ویلے تک، اوہ مکمل طور تے &quot;بہسبھیاچار دے گوڈپھادر&quot; وجوں جانے جاندے سن۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.voice-online.co.uk/article/jamaican-cultural-theorist-stuart-hall-dies-aged-82|title=Jamaican cultural theorist Stuart Hall dies, aged 82|last=Hudson|first=Rykesha|date=10 فروری 2014|work=The Voice|access-date=10 فروری 2014|accessdate=2021-01-04|archivedate=2014-02-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140214120941/http://www.voice-online.co.uk/article/jamaican-cultural-theorist-stuart-hall-dies-aged-82}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuardianObit&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Telegraphobit&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/10629087/Stuart-Hall-obituary.html|title=Stuart Hall obituary|date=10 فروری 2014|work=The Daily Telegraph|location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/education/2014/feb/10/stuart-hall-cultural-legacy-britain-godfather-multiculturalism|title='Godfather of multiculturalism' Stuart Hall dies aged 82|last=Butler|first=Patrick|date=10 فروری 2014|work=The Guardian|location=London}}&lt;/ref&gt; اس دا یادگاری چنہ، ''جانیا-پچھانیا اجنبی: اے لائیپھ بٹن ٹو آئیلینڈز'' ( بل سوارز دے سہِ سہِ لکھاری)، نوں مرے - مرے 2017 وچ شائع کیتا گیا سی۔

== وچار ==
ہال دا کم [[آنتونیؤ گرامشی|گریمسکیئن توں]] بعد دا رخ [[آنتونیؤ گرامشی|اپناؤندے ہوئے]]، وڈیائی اتے تہذیبی مطالعہ دے مدعیاں نوں شامل کردا اے۔ اوہ بولی دی ورتوں نوں [[ستا (سماجی اتے سیاسی)|طاقت]]، [[ادارہ|ادارےآں]] اتے سیاست / معاشیات دے frameworkانچے دے اندر کم شیل مندا اے۔ ایہہ مورت اکو ویلے لوکاں نوں ''اتپادک'' اتے سبھیاچار دے ''اپبھوگتا'' وجوں پیش کردا اے۔۔(گریسسیئن تھِ inری وچ حکومت، &quot;رضا مندی&quot; اتے &quot;زبردستی&quot; دے سماجک-تہذیبی پیداوار نوں درساؤندی اے۔۔) ہال لئی، سبھیاچار عام طور اُتے تعریف کرن جاں مطالعہ کرن والی چیز نہیں سی، پر اک &quot;سماجی کریا اتے دخل دی اک اہم جگہ اے، جتھے طاقت دے تعلقات قائم اتے سمبھاوت طور' تے امتوازن&quot; ہندے ہ۔ &lt;ref&gt;Procter 2004, p. 2.&lt;/ref&gt;

ہال رسیپشن تھِ ۔ری دا پرمکھ حمایتی بن گیا، اتے ہال دے اینکوڈنگ اتے ڈیکوڈنگ دی تھِoryری نوں ترقی یافتہ کیتا۔ ٹیکسٹ تجزیہ دی ایہہ پہنچ ناظرین دے حصے تے گل بات اتے خلاف دی گنجائش تے مرتکز اے۔اسدا مطلب ایہہ اے کہ سروتے اسانی نال کسے پاٹھ نوں قبول نہیں کردے — سماجی کنٹرول۔ ہال دے نظرئیے اُتے اپرادھ دے انکڑے اکثر سیاسی اتے معاشی ادیساں لئی چلا ئے جاندے ہن۔۔نیتک گھبراہٹ (جویں کہ ودھ توں ودھ کٹنا) اس طرحاں &quot;سنکٹ نوں پولیس&quot; بناؤن دی ضرورت لئی عوامی حمایت پیدا کرن لئی شائع کیتا جا سکدا اے۔ جھوٹھی زرم دیاں کہانیاں دے انعام حاصل کرن لئی میڈیا “خبراں دا سماجی نرمان” وچ مرکزی کردار ادا کردا اے۔ &lt;ref&gt;Hall et al. 1978. ''Policing the Crisis: Mugging, the State and Law and Order''۔&lt;/ref&gt;

اپنے لیکھ &quot;پنر اساری کم: چتراں توں بعد دے کالے بندوبست&quot; دیاں تصویراں، ہال اک بستیوادی تکنالوجی دے روپ وچ فوٹوگراپھی دے تعلقات وچ تریخی یادداشت اتے دکھّ دے پرشناں توں وی پچھگچھّ کردا اے۔ہال دے مطابق، کالی پرواس دے اتہاس اتے لڑائی توں بعد دے ویلے دوران برٹین وچ سیٹل ہون بارے اتہاس نوں سمجھن اتے لکھن لئی محدود تریخی پرالیکھ دی اک ساودھانی اتے الوچناتمک جانچ دی ضرورت اے، اتے پھوٹوگراپھک ثبوت اپنے آپ نوں انمول ثابت کردے ہن۔حالانکہ، پھوٹوگراپھک چتر اکثر دوجیاں پرستتیاں توں زیادہ مقصد سمجھے جاندے ہن، جو خطرناک اے۔اسدے وچار وچ، اک انسان نوں تنقیدی طور اُتے جانچ کرنی چاہیدی اے کہ ایہہ چتر کس نے تیار کیتے، اوہ کس مقصد دی تکمیل کردے ہن، اتے اوہ اپنا ایجنڈا کویں اگے ودھاؤندے ہن (اداہرن وجوں، جانبجھّ کے کی شامل کیتا گیا اے اتے فریم وچ باہر ک ۔آ گیا اے)۔اداہرن دے لئی، بدھوار توں بعد دے برٹین دے حوالہ وچ، پھوٹوگراپھک چتر جو ''تصویر پوسٹ'' لیکھ وچ پردرشت کیتے گئے ہن &quot;تیہہ ہزار رنگ سمسیاواں&quot; بلیک مائیگریشن، برٹین وچ کالیپن، نوں &quot; ''مسئلہ'' &quot; وجوں پیش کردے ہن۔&lt;ref name=&quot;ReconstructionWork&quot;&gt;Hall, Stuart. &quot;Reconstruction Work: Images of Postwar Black Settlement&quot;، in James Procter (ed.)، ''Writing Black Britain, 1948–98: An Interdisciplinary Anthology''، Manchester University Press, 2006, p. 92.&lt;/ref&gt; اوہ &quot;مشکل دا مرکز&quot;، &quot;مکھ مدعے&quot; وجوں، &quot;مسئلہ دا مرکز&quot; وجوں غلط بناؤند ہن۔

ہال دا سیاسی اثر لیبر پارٹی تک پھیلیا، شاید اس بااثر لیکھاں نال متعلق سی جو اسنے سی پی جی بی دی اصولی رسالہ ''[[مارکسزم ٹوڈے|مارکسزم ٹوڈے]]'' ( ''ایم ٹی'' ) لئی لکھیا سی جس نے بازاراں اتے عامَ سنگٹھناتمک اتے سیاسی روڑھیوادیواد دے کھبے پکھ دے وچاراں نوں چیلنج دتی سی۔۔نیل کنونک اتے ٹونی بلیار دوواں دی اگوائی ہیٹھ لیبر پارٹی اتے اس پروچن دا ڈونگھا اثر پیا، حالانکہ بعد وچ ہال نے نویں لیبر نوں &quot;تھیچرواد ولوں متاثر کیتے پردیساں&quot; تے کم کرن دا اعلان کر دتا۔ &lt;ref name=&quot;Telegraphobit&quot;/&gt;

=== اینکوڈنگ اتے ڈیکوڈنگ ماڈل ===
ہال نے اپنے کیریئر دے کئی پرکاشناں اتے کئی زبانی پروگراماں وچ اپنی اینکوڈنگ اتے ڈیکوڈنگ فلسفے نوں پیش کیتا۔سبھ توں پہلاں “ اینکوڈنگ اینڈ ingکوڈنگ ان دِ ٹیلیوژن ڈسکوسر ” (1973) سی، اک کاغذ جو اسنے [[یورپ دی کونسل|یوروپ کونسل]] لئی لکھیا سی “ٹریننگ ان ٹیلیوژن لینگویجنگ آف دِ ٹیلیوژن لینگویج” وکھے منعقد کیتا گیا سی اتے سینٹر فار ماس کمِ Communنیکیشن رسرچ۔ لیسٹر یونیورسٹی ۔ایہہ سینٹر فار کنٹینپری کلچرل سٹڈیز وکھے طالب علماں لئی تیار کیتا گیا سی، جس بارے [https://web.archive.org/web/20120118204217/http://www.lsa.umich.edu/comm/facultystaff/faculty/ci.scannellpaddy_ci.detail پیڈی سکینل] دسدا اے: &quot;مکھ طور اُتے ٹیکسٹ دی عارضی بھاونا اتے اس دی' ادھوریپن 'لئی ذمہ وار اے&quot;۔ &lt;ref name=&quot;Scannell p. 211&quot;&gt;Scannell 2007, p. 211.&lt;/ref&gt; 1974 وچ پیپر بروڈکاسٹرس اتے [[وینس]] وچ سروتیاں دے بھاشن اُتے پیش کیتا گیا [[وینس|سی]] । ہال نے 1980 وچ ''سبھیاچار، میڈیا، بولی'' وچ “اینکوڈنگ / ڈیکوڈنگ” وچ اپنے اینکوڈنگ اتے ڈیکوڈنگ ماڈل نوں وی پیش کیتا۔ 1973 وچ اینکوڈنگ اتے ڈیکوڈنگ بارے ہال دے پہلے پرکاشن اتے اسدی 1980 دے پرکاشن وچکار سماں انتر بہت سارے آلوچکاں ولوں اجاگر کیتا گیا سی۔خاص طور اُتے دھیان مرکز دا ہم عصر تہذیبی مطالعہ مرکز توں اوپن یونیورسٹی وچ تبدیل کرنا اے۔

ہال دا تہذیبی مطالعہ اتے بہت اثر سی، اتے اسدے شبداں ولوں مقرر کیتے گئے بہت سارے شبد کھیتر وچ ورتے جا رہے ہن۔ اسدا 1973 دے پاٹھ نوں اسارواد متعلق ہال دی کھوج وچ اک موڑ دے طور تے ویکھیا جاندا اے اتے کجھ مکھ اصولی وکاساں بارے اوہناں دی سمجھ حاصل کردا اے جسدی اسنے سینٹر فار کنٹینپری کلچرل سٹڈیز وچ کھوج کیتی۔

ہال اک [[چہن-سائنس|اردھوادی]] پہنچ اپناؤندا اے اتے [[رولاں بارتھ|رولینڈ بارتھز]] اتے [[امبیرتو ایکو|امبرٹو ایکو]] دے کم تے اساری کردا اے۔&lt;ref&gt;Scannell 2007, p. 209.&lt;/ref&gt; لیکھ لیکھ کمیونیکیشن دے نویں اصول دا تجویز پیش کردا اے کہ میڈیا سندیش کویں تیار کیتے جاندے ہن، براڈکاسٹ ہندے ہن اتے کھپت ہندے ہن اس بارے لمے ویلے دیاں دھارناواں نوں چیلنج دندا اے۔ &lt;ref name=&quot;Procter 2004, p. 59-61&quot;&gt;Procter 2004, pp. 59–61.&lt;/ref&gt; &quot;ٹیلیویین وچ پیداوار دے طریقیاں اتے structuresانچیاں دا 'اکائی' اک سندیش دا پیداوار ہندا اے: یعنی اشارہ جاں بولی دے چلاون دے ولوں، کمیونیکیشن جاں بولی دے کسے ہور قسم دی طرحاں، اک خاص قسم دے متحد واہن جاں اشارہ واہن۔ کوڈ، اک بھاشن دی سنٹیگامیٹک چین دے اندر ۔ &lt;ref&gt;Hall, S. (1973)۔ ''Encoding and Decoding in the Television Discourse''۔ Birmingham: Centre for Contemporary Cultural Studies, p. 1.&lt;/ref&gt;

ہال دے مطابق، &quot;اک سندیش نوں لازمی بھاشن وجوں سمجھیا جانا چاہیدا اے اتے اثر، ورتوں، جاں ضرورت نوں پورا کرن توں پہلاں اسدا مطلب ارتھ-کوڈ ہونا چاہیدا اے&quot;۔ کمیونیکیشن دے اینکوڈنگ / ڈیکوڈنگ ماڈل دے چار کوڈ ہن۔ اینکوڈنگ دا پہلا طریقہ پرمکھ (مطلب ہیگمونک) کوڈ اے۔ایہہ اوہ کوڈ اے جو اینکوڈر ڈیکوڈر نوں پچھانن اتے ڈیکوڈ کرن دی امید رکھدا اے۔ &quot;جدوں درشک مکمل مطلب پورے اتے سدھے روپ وچ لیندا اے اتے سندربھ-کوڈربھ دے سندیش وچ سندیش نوں ڈیکوڈ کردا اے جس وچ ایہہ کوڈ کیتا گیا اے، تاں ایہہ بااثر کوڈ دے اندر کم کردا اے۔&quot; اینکوڈنگ دا دوجا طریقہ پیشہ ور کوڈ اے۔ ایہہ پرمکھ کوڈ دے نال مل کے کم کردا اے۔ &quot;ایہہ ہیگمونک کوالٹی نوں بریکٹ کرکے، اتے پیشہ ور کوڈنگ نال سنچالت کرکے بااثر تعریفاں نوں صحیح rنگ نال دوبارہ پیش کرن دا کم کردا اے جو کہ وزئل کوآلٹی، خبراں اتے پرستتی قدراں قیمتاں، ٹیلیوزئل کوآلٹی، 'پیشیورواد' آدی نال متعلق ہن۔&quot; &lt;ref name=&quot;Hall 1973, p. 16&quot;&gt;Hall 1973, p. 16.&lt;/ref&gt; اینکوڈنگ دا تیجا طریقہ گل بات دا کوڈ اے۔&quot;ایہہ اہم معنےآں نوں درساؤن لئی ہیگمونک تعریفاں دی جائزتا نوں مندا اے، جدوں کہ ودھیرے محدود، حالت دے پدھر تے، ایہہ اپنے زمینی-نیمی بناؤندا اے، ایہہ نیم دے 'اپواداں' نال کم کردا اے۔ &lt;ref&gt;Hall 1973, p. 17.&lt;/ref&gt; اینکوڈنگ دا چوتھا طریقہ مخالف کوڈ اے، جس نوں زمین طور اُتے الٹ کوڈ وی کیہا جاندا اے۔ &quot;کسے وی پروگرام وچ دتے گئے شبدی اتے بھاوناتمک جھگڑے نوں سمجھنا درشک لئی بالکل ممکن اے، پر زمین contraryنگ نال سندیش نوں ڈیکوڈ کرن لئی ایہہ مقرر کرن ل [[عیسوی کیلنڈر|ء]]&quot;اس توں پہلاں کہ اس سندیش دا 'اثر' ہو سکدا اے (پر متاثر اے)، جاں 'ضرورت' نوں پورا کر سکدا اے جاں کسے 'ورتوں' تے پا دتا جاندا اے، اس نوں پہلاں سارتھک بھاشن وجوں سمجھیا جانا چاہیدا اے اتے ارتھپورن deنگ نال کوڈ کیتے ہوئے ہن۔&quot; &lt;ref&gt;Hall 1973, p. 18.&lt;/ref&gt;

ہال نے پنج کمیونیکیشن ماڈل دے سارے چار حصےآں نوں چیلنج دتی۔ اوہ دلیل دندا اے کہ (i) مطلب سدھا بھیجن والے ولوں مقرر جاں مقرر نہیں کیتا جاندا؛ (ii) سندیش کدے پاردرشی نہیں ہندا؛ اتے (iii) سروتیاں دا مطلب حاصل کرن والا کوئی بااثر پراپتکرتا نہیں اے۔ &lt;ref name=&quot;Procter 2004, p. 59-61&quot;&gt;Procter 2004, pp. 59–61.&lt;/ref&gt; اداہرن دے لئی، پناہ منگن والیاں اُتے اک دستاویزی فلم جسدا مقصد اوہناں دی درسمت دا ہمدردی بھرپور لیکھا دینا اے اس گل دی گرنٹی نہیں اے کہ درشک ہمدردی محسوس کرنگے۔حقیقت پسند ہون اتے تتھاں نوں دہراؤن دے باو جود، دستاویزی نوں اجے وی اک اشارہ نظام (ٹیوی دے سنکھیپ-نظریہ اشارہ) ولوں کمیونیکیشن کرنا لازمی اے جو اکو ویلے نرماتاواں دے ارادیاں نوں وگاڑدا اے اتے سروتیاں وچ مخالف وچاراں نوں بھڑکاؤندا اے۔

وگاڑ سسٹم وچ بنایا جاندا اے، پروڈیؤسر جاں درشک دی &quot;اسپھلتا&quot; ہون دی بجائے۔ہال بحث کردا اے، &quot;سنچاری وٹاندرے وچ دوہاں دھراں وچکار&quot; فٹ دی گھاٹ اے - ایہہ سندیش دے اساری دے پل (&quot;اینکوڈنگ&quot;) اتے اس دے استقبال دے پل (&quot;ڈیکوڈنگ&quot; وچکار اے )۔ &lt;ref name=&quot;Procter 2004, p. 59-61&quot;&gt;Procter 2004, pp. 59–61.&lt;/ref&gt; &quot;اینکوڈنگ / ڈیکوڈنگ&quot; وچ، ہال سجھاء دندا اے کہ میڈیا سنیہے اوہناں دے پردرشنکاری سبھاء ولوں کجھ حد تک عامَ طور اُتے حالت نوں ودھاؤندے ہن۔ &quot; [[11 ستمبر 2001 دے حملے|9/11]] &quot; دے ذکر نوں دہراؤن، سٹیجنگ کرن جاں دسن ولوں (اداہرن وجوں؛ اس طرحاں دے ہور وی ہن)، تہذیبی طور تے خاص وضاحت صرف ناجائز اتے مکمل طور اُتے بن جاندی اے، پر &quot;عامَ سوجھ&quot; نوں اچائی دندی اے۔

=== تہذیبی پچھان اتے افریکی ڈائسپورا اُتے وچار ===
1996 دے اپنے بااثر لیکھ “تہذیبی پچھان اتے ڈائسپورا” وچ، ہال تہذیبی پچھان دیاں دو وکھ-وکھ تعریفاں پیش کردا اے۔

پہلی تشریح وچ، تہذیبی پچھان &quot;اک قسم دا اجتمائی 'اک سچا سوے' اے … جس نوں سانجھا اتہاس اتے ونشواد دے بہت سارے لوک سانجھا کردے ہن۔&quot; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.rlwclarke.net/Theory/SourcesPrimary/HallCulturalIdentityandDiaspora.pdf|title=Cultural Identity and Diaspora|last=Hall|first=Stuart|access-date=2021-01-04|archive-date=2018-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024203436/http://www.rlwclarke.net/Theory/SourcesPrimary/HallCulturalIdentityandDiaspora.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; اس نظریہ وچ، تہذیبی پچھان تریخی تبدیلی دے پرواہ اتے پرواہ ولوں اک &quot;ستھر، پرورتنشیل اتے حوالہ اتے مطلب دا جاری فریم&quot; حاصل کردی اے۔ ایہہ اولاد دے مُins نوں لبھن دی اجازت دندا اے اتے پرزیاں دے تریخی تزربیاں نوں سانجھا سانجھے سچ وجوں درساؤندا اے اس لئی، ڈائسپورا وچ رہن والے کالیاں نوں اوہناں دی اصل تہذیبی پچھان دی کھوج کرن لئی اوہناں دے افریکی ماضی نوں صرف &quot;لبھنا&quot; چاہیدا اے۔ ہال ہال کہ تہذیبی پچھان دے اس پہلے نظریہ نوں اپ-وشو-ویاپی عالمی وچ ہوئے چنگے پرجذبات دی تعریف کردا اے، اوہ تہذیبی پچھان دی دوجی تشریح دا تجویز دندا اے جس نوں اوہ اتم سمجھدا اے۔

ہال دی تہذیبی پچھان دی دوجی تشریح &quot;مانتا دندی اے کہ، نال ہی برابری دے بہت سارے نقطیاں دے، ڈونگھے اتے اہم ''انتر'' دے اہم نقطے وی ہن جو 'اصل وچ اسیں کی ہاں' دا گٹھن کردے ہن؛ جاں - کیونکہ اتہاس نے دخل دتا اے - 'ساڈے کول کی اے۔ بنو۔ &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; اس نظریہ وچ، تہذیبی پچھان ماضی وچ جڑیا ہویا اک ستھر تتّ نہیں اے۔اس دی بجائے، تہذیبی پہچان اتہاس وچ &quot;جاری روپانترن&quot; کردیاں ہن کیونکہ اوہ &quot;اتہاس، سبھیاچار اتے طاقت دے جاری 'کھیڈ' دے ماتحت ہن۔ اس طرحاں ہال تہذیبی پہچان نوں متاثر کردا اے &quot;اوہ نام جو اسیں وکھو وکھرے طریقیاں نال دندے ہاں جسدی اسیں حالت رکھدے ہاں، اتے اپنے آپ نوں ماضی دے برتانتاں وچ درساؤندے ہاں۔&quot; تہذیبی پچھان دا ایہہ نظریہ ڈونگھے متبھیداں وچ ڈبن کارن پچھلے نالوں ودھیرے چنوتیپورن سی، پر اس دے باو جود اس نے افریقی ڈائسپورا دا مپناہ دکھائیا۔” دوجے شبداں وچ، ہال دی تہذیبی پچھان &quot;تتّ نہیں بلکہ اک ''حالت'' &quot; اے۔

==== اس طرحاں دیاں ہور ====
ہال کیریبیئن پچھان نوں تن وکھرے &quot;پرستاناں&quot; دے روپ وچ درساؤندا اے۔افریکی، یورپیئن اتے امریکی۔&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; تک سمپتی نوں لے کے aime Césaire اتے [[لیؤپولڈ سینگھور|لیوپولڈ Senghor]]، اوہ تن presences بارے دسدا اے: &quot;موجودگی Africaine&quot;، &quot;موجودگی Européenne&quot;، اتے &quot;موجودگی Americaine&quot; (230)। &quot;پریجینس اپھریکان&quot; کیریبیئن سبھیاچار وچ &quot;اوشواسی&quot; موجودگی اے &quot;(230)۔ ہال دے مطابق، افریقی موجودگی، حالانکہ غلامی اتے کلونیکل ولوں دبائے گئے، اصل وچ کیریبیئن سماج اتے سبھیاچار دے ہر پہلو، بولی، دھرم، قلعواں اتے سنگیت وچ واضع نظر وچ چھپی ہوئی اے۔ ڈائسپورا وچ رہن والے بہت سارے کالے لوکاں لئی، افریقہ اک &quot;کلپت کمِ communityنٹی&quot; بن جاندا اے جس نال اوہناں نوں اپنے نال متعلق ہون دی بھاونا محسوس ہندی اے۔ پر، ہال دسدا اے، غلامی توں پہلاں موجود افریقہ واپس جان دی کوئی لوڑ نہیں، کیونکہ افریقہ وی بدل گیا اے۔دوجا، ہال کیریبیئن تہذیبی پچھان وچ یورپیئن موجودگی نوں کلونیکل، نسل واد، طاقت اتے باہر ک ofن دی وراثت وجوں درساؤندا اے۔&quot;پریسنیس اپھریکاائین&quot; توں الٹ، یورپیئن موجودگی اچانک نہیں اے، بھاویں کہ بہت سارے ظلم کرن والے دے اتہاس توں وکھ ہونا چاہندے ہن۔ پر ہال نے دلیل دتی کہ کیریبیئن اتے ڈائسپورک لوکاں نوں ایہہ قبول کرنا پئیگا کہ کویں یورپیئن موجودگی وی اوہناں دی اپنی پچھان دا اک گنجھل دار حصہ بن گئی ہ۔ اخیر وچ، ہال امریکی موجودگی نوں &quot;دھرتی، ستھان، پردیش&quot; وجوں درساؤندا اے جتھے دنیا بھر دے لوک اتے سبھیاچار آپس وچ ٹکرا گئے۔ ایہہ ہال اے، جویں کہ ہال کہندا اے، &quot;جتھے افریقہ اتے پچھم وچکار گھاتک / گھاتک مقابلہ ہویا سی&quot;، اتے ایہہ وی جتھے مول نواسیاں دا اجاڑا ہویا سی (234)۔

==== ڈائسپورک پچھان ====
کیونکہ کیریبیئن اتے پوری دنیا وچ ڈائسپورک تہذیبی پچھان ایہناں ساریاں وکھو وکھریاں پرورتیاں دا مپناہ اے، ہال اک 'پچھان دی دھارنا' دی وکالت کردا اے جو کہ اکسارتا ولوں نہیں، انتر دے نال اتے ولوں رہندا اے۔ &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; ہال دے مطابق، ڈائسپورا وچ رہن والے کالے لوک اپنی روزانہ زندگی اتے تہذیبی ابھیاساں وچ افریقہ، یورپ اتے باقی عالمی دے اثر نوں رلاؤن، ہائیبرڈائیزنگ، اتے &quot;کرولائجائیز&quot; کرکے لگاتار اپنی اتے اپنی پہچان نوں مڑ سرجیت کر رہے ہن۔ اس لئی، ڈائسپورک لوکاں لئی اک-اکار-پھٹّ نہیں ہون والی ساری تہذیبی پہچان اے، بلکہ وکھو وکھریاں تہذیبی پچھاناں دی اک گنا جو دوواں اہم سمانتاواں اتے اہم انتراں نوں سانجھا کردی اے، جنہاں ساریاں دا آدر کیتا جانا چاہیدا اے۔

==== انتر اتے انتر ====
''تہذیبی پچھان اتے نشریاتی وچ''، ہال کالی پچھان وچ انتر دے موضوع تے چاننا پایا۔اوہ سبھ توں پہلاں کالے پرواسی وچ ایکتا نوں قبول کردا اے اتے ایہہ ایکتا کویں کالیپن اتے کالے تجربے دے مول وچ اے۔ اوہ ظاہر کردا اے کہ کویں پرواساں اتے ایکتا دا اثر پیندا اے، نیگٹریٹ اتے پین-افریکی سیاسی پراجیکٹ ورگیاں حرکتاں نوں راہ حاصل کردا اے۔ہال ڈائسپورا وچلے ڈونگھے جڑھاں والے &quot;انتر&quot; نوں وی مندا اے۔ ایہہ فرق ٹرانسیٹلانٹک غلام وپار دے تباہی کاری سبھاء اتے غلامی دیاں سدھیاں پیڑھیاں ولوں بنایا گیا سی۔اوہ اس انتر نوں ذکر کردا اے کہ &quot;اسیں اصل وچ کی ہاں&quot;، جاں ڈائسپورا دا اصل سبھاء۔۔اجیہی پچھان دی دوندتا، جو ڈونگھی ایکتا نوں درساؤندی اے پر واضع ولکھنتا اتے اندرونی ولکھنتا ہال توں باہر اک پرشن نوں اکساؤندی اے: &quot;پھر، پچھان دے اندر 'انتر' دے اس ناٹک نوں کویں بیانیا جائے؟&quot; &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; ہال دا جواب 'انتر' اے۔ شبد وچ 'اے' دی ورتوں سانوں اس دی ساڈی شروعاتی اتے عامَ وضاحت توں پریشان کردی اے، اتے اصل وچ [[یاک دیریدا|جیک ڈیرڈا]] ولوں شروع کیتی گئی سی۔ شبد انتر دے اس سودھ نال مقامی اتے امستقل انتر دے وچکار وکھریپن دا اشارہ ملدا اے، اتے ڈائسپورا دی سوکھمتا نوں ودھیرے ۔کویں روپ وچ شامل کیتا جاندا اے۔

== پرکاشن (ادھورے) ==

=== 1960 دے دہاکے ===

* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=مارچ–اپریل 1960|title=Crosland territory|url=http://newleftreview.org/I/2/stuart-hall-crosland-territory|journal=New Left Review|volume=I|issue=2|pages=2–4}}

=== 1970 دے دہاکے ===

* ہال، سٹوئرٹ (1971)۔ ''بھٹکنا، سیاست اتے میڈیا'' ۔ برمنگھم: ہم عصر تہذیبی مطالعہ لئی مرکز۔
* ہال، سٹوئرٹ (1971)۔ &quot;لائیپھ اینڈ ڈیتھ آف پکچر پوسٹ&quot;، ''کیمبرج'' روِ۔، حصہ۔ 92, نہیں۔ 2201.
* ہال، سٹوئرٹ؛ پی۔ والٹن (1972)۔ ''حالت دے مارکس: ملانکن اتے ودائگی'' ۔ لنڈن: انسانی حوالہ دیاں کتاباں۔
* ہال، سٹوئرٹ (1972)۔ &quot;دِ سوشل آئی پکچر پوسٹ&quot;، ''کلچرل سٹڈیز دے ورکنگ پیپر''، نن۔ 2, پیپی۔&amp;nbsp;71-120.
* ہال، سٹوئرٹ (1973)۔ ''ٹیلیوژن بھاشن وچ اینکوڈنگ اتے ڈیکوڈنگ'' ۔ برمنگھم: ہم عصر تہذیبی مطالعہ لئی مرکز۔
* ہال، سٹوئرٹ (1973)۔ ''مارکس دے 1857 دے گرینڈریسس دی جان-پچھان دا اک 'ریڈنگ''' ۔ برمنگھم: ہم عصر تہذیبی مطالعہ لئی مرکز۔
* ہال، سٹوئرٹ (1974)۔ &quot;مارکس دے onنگ تے نوٹس: '1857 دی جان پچھان' دا 'ریڈنگ'، ''تہذیبی مطالعہ وچ ایگزیکٹیو پرچے''، نن۔ 6, پنہ 132–171.
* ہال، سٹوئرٹ؛ ٹی۔ جیپھرسن (1976)، ''برخلاف تکنیک ولوں، لڑائی توں بعد دے برٹین وچ یوتھ اپ-سبھیاچار'' ۔ لنڈن: ہارپرکولنسکیڈیمک۔
* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=1977|title=Journalism of the air under review|journal=Journalism Studies Review|volume=1|issue=1|pages=43–45}}
* ہال، سٹوئرٹ؛ سی۔ نقاد؛ ٹی۔ جیپھرسن؛ جے کلارک؛ بی۔ رابرٹس (1978)، ''پولیسنگ کرائیسس: موگنگ، سٹیٹ اینڈ لاء اینڈ آرڈر'' ۔ لنڈن: میکملن۔ لنڈن: میکملن پریس۔ [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-333-22061-7|0-333-22061-7]] (پیپربیک)؛  (ہارڈبیک)۔
* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=جنوری 1979|title=The great moving right show|url=http://www.amielandmelburn.org.uk/collections/mt/index_frame.htm|journal=[[Marxism Today]]|publisher=Amiel and Melburn Collections|pages=14–20}}

=== 1980 ویاں ===

* ہال، سٹوئرٹ (1980)۔ &quot;انکوڈنگ / ڈیکوڈنگ۔&quot; ان: ہال، ڈی۔ ہوبسن، اے۔ لوو، اتے پی۔ ولس (ایڈی)۔ ''سبھیاچار، میڈیا، بولی: تہذیبی مطالعہ وچ ورکنگ پیپرز، 1972–79'' ۔ لنڈن: ہچنسن، پی۔پی۔&amp;nbsp;128–138.
* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=1980|title=Cultural Studies: two paradigms|url=https://archive.org/details/media-culture-society_1980-01_2_1/page/57|journal=[[Media, Culture and Society]]|volume=2|issue=1|pages=57–72|doi=10.1177/016344378000200106}}
* ہال، سٹوئرٹ (1980)۔ &quot;ریس، کلاکاری اتے سسائٹیاں دا دبدبا پرمکھتا وچ۔&quot; وچ: یونیسکو (ایڈ) ''سماجی اصول: نسل اتے کلونیکل۔'' پیرس: یونیسکو۔ پیپی۔&amp;nbsp;305–345.
* ہال، سٹوئرٹ (1981)۔ &quot;مشہور onانچے دا اساری کرن اُتے نوٹس&quot;۔ ان: ''پیپلز ہسٹری اینڈ سوشلسٹ تھِ ۔ری'' ۔ لنڈن: رستہ۔
* ہال، سٹوئرٹ؛ پی۔ سکریٹن (1981)۔ &quot;قانون، کلاس اتے کنٹرول&quot;۔ ان: ایم۔ پھٹزگرالڈ، جی۔ میکلینن اتے جے۔ پاوسن (ایڈی)۔ ''کرائیم اینڈ سوسائٹی''، لنڈن: آر۔کے۔پی۔
* ہال، سٹوئرٹ (1988)۔ ''نوینیکرن لئی ہارڈ روڈ: تھیچرزم اتے کھبیپکھی سنکٹ'' । لنڈن: ورسو بکس ۔
* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=جون 1986|title=Gramsci's relevance for the study of race and ethnicity|journal=[[Journal of Communication Inquiry]]|volume=10|issue=2|pages=5–27|doi=10.1177/019685998601000202}}
* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=جون 1986|title=The problem of ideology-Marxism without guarantees|journal=Journal of Communication Inquiry|volume=10|issue=2|pages=28–44|citeseerx=10.1.1.1033.1130|doi=10.1177/019685998601000203}}
* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|last2=Jacques|first2=Martin|author-link2=Martin Jacques|date=جولائی 1986|title=People aid: a new politics sweeps the land|url=http://www.amielandmelburn.org.uk/collections/mt/index_frame.htm|journal=Marxism Today|publisher=Amiel and Melburn Collections|pages=10–14}}

=== 1990 دے دہاکے ===

* {{Cite book|url=https://archive.org/details/modernityitsfutu0000unse|title=Modernity and its futures|last=Hall|first=Stuart|last2=Held|first2=David|last3=McGrew|first3=Anthony|publisher=Polity Press in association with the Open University|year=1992|isbn=978-0-7456-0966-9|location=Cambridge|author-link2=David Held|url-access=registration}}
* {{Citation|last=Hall|first=Stuart|title=Modernity and its futures|url=https://archive.org/details/modernityitsfutu0000unse/page/274}}
* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=Summer 1996|title=Who dares, fails|url=http://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/3.html|journal=Soundings, Issue: Heroes and Heroines|publisher=[[Lawrence and Wishart]]|volume=3}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/representationcu0000unse|title=Representation: cultural representations and signifying practices|last=Hall|first=Stuart|publisher=Sage in association with the Open University|year=1997|isbn=978-0-7619-5432-3|location=London Thousand Oaks, California|url-access=registration}}
* {{Citation|last=Hall|first=Stuart|title=Dangerous liaisons: gender, nation, and postcolonial perspectives}}
* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=جنوری–فروری 1997|title=Raphael Samuel: 1934–96|url=https://web.archive.org/web/20181108224404/https://newleftreview.org/I/221/stuart-hall-raphael-samuel-1934-1996|journal=[[New Left Review]]|publisher=New Left Review|volume=I|issue=221}}

=== 2000s ===

* {{Citation|last=Hall|first=Stuart|contribution=Foucault: Power, knowledge and discourse|title=Discourse Theory and Practice: a reader|pages=72–80|publisher=[[Sage Publications|Sage]] in association with the [[Open University (UK)|Open University]]|series=D843 Course: Discourse Analysis|location=London Thousand Oaks California|year=2001|isbn=978-0-7619-7156-6|postscript=۔}}

=== 2010 ===

* {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=2011|title=The neo-liberal revolution|journal=Cultural Studies|volume=25|issue=6|pages=705–728|doi=10.1080/09502386.2011.619886}}
* {{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=978-1-84920-563-4|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}}&lt;bdi&gt;{{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=978-1-84920-563-4|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}}&lt;/bdi&gt; {{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=978-1-84920-563-4|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}}
* ہال، سٹوئرٹ (2016)۔ ''تہذیبی مطالعہ 1983: اک اصولی اتہاس'' ۔ سلیک، جینیپھر اتے لارینس گراسبرگ، ایڈی۔ ڈِkeک یونیورسٹی پریس۔ [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0822362635|0822362635]] ۔
* {{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence &amp; Wishart|year=2017|isbn=978-1-910448-65-6|location=London}}&lt;bdi&gt;{{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence &amp; Wishart|year=2017|isbn=978-1-910448-65-6|location=London}}&lt;/bdi&gt; {{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence &amp; Wishart|year=2017|isbn=978-1-910448-65-6|location=London}}
* {{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=978-0-8223-6387-3|location=London}}&lt;bdi&gt;{{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=978-0-8223-6387-3|location=London}}&lt;/bdi&gt; {{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=978-0-8223-6387-3|location=London}}

== وراثت ==

* سٹوئرٹ ہال دی لائبریری، InIVA اُتے دے حوالہ لائبریری Rivington پلیس وچ شوریڈچ، لنڈن، 2007 وچ قیام کیتی، سٹوئرٹ ہال، جس نے کئی سال لئی InIVA دے بورڈ دی کرسی سی بعد رکھیا گیا اے۔
* نومبر 2014 وچ سٹوئرٹ ہال دیاں پراپتیاں دا اک ہفتہ بھر دا جشن [[لنڈن یونیورسٹی|لنڈن یونیورسٹی دے]] گولڈسمتھز کالج وکھے ہویا، جتھے 28 نومبر نوں اوہناں دے اعزاز وچ نویں اکادمک عمارت دا نام بدل کے، پروفیسر سٹوئرٹ ہال دی عمارت (پیئیسئیچ) رکھیا گیا۔ &lt;ref&gt;[http://www.gold.ac.uk/news/professor-stuart-hall-roundup/ &quot;Goldsmiths renames academic building after Professor Stuart Hall&quot;]، Goldsmiths, University of London, 11 دسمبر 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.voice-online.co.uk/article/goldsmiths-honour-stuart-hall-naming-building-after-him &quot;Goldsmiths Honour Stuart Hall By Naming Building After Him&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108184405/http://www.voice-online.co.uk/article/goldsmiths-honour-stuart-hall-naming-building-after-him |date=2018-11-08 }}، ''The Voice''، 4 دسمبر 2014.&lt;/ref&gt;
* اس دی یاد وچ سٹوئرٹ ہال پھا Foundationنڈیشن دی قیام اتے اس دے جیون دے کم نوں جاری رکھن لئی دسمبر 2014 وچ اعلان کیتا گیا سی۔&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150411085723/http://www.stuarthallmemorial.org/stuart-hall-foundation/ Stuart Hall Foundation.]&lt;/ref&gt;

=== فلم ===
ہال ''ریڈینپشن سونگ'' نامی ستّ حصےآں والی ٹیلیوژن لڑی دا پیشکار سی - بیرکلو کیری پروڈکشنز ولوں بنایا گیا، اتے بیبیسی 2 اتے، 30 جون توں 12 اگست 1991 دے وچ براڈکاسٹ ہویا - جس وچ اسنے کیریبیئن بنن والے تتاں دی جانچ کیتی، گڑبڑ نوں ویکھدیاں جزیرہ دا اتہاس اتے اج اتھے رہندے لوکاں دا انٹروِing.&lt;ref&gt;[http://bufvc.ac.uk/dvdfind/index.php/title/18006 &quot;Redemption Song (7 Parts)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230812174130/http://bufvc.ac.uk/dvdfind/index.php/title/18006 |date=2023-08-12 }}، BUFVC.&lt;/ref&gt; لڑی دے قصے اس پرکار سن:

* &quot;آزادی دے رنگت&quot; (11/08/1991)
* &quot;پھدیل دا انوسرن&quot; (04/08/1991)
* &quot;ورلڈز اڈّ&quot; (28 جولائی 1991)
* &quot;لا گرانڈے بھرم&quot; (21 جولائی 1991)
* &quot;پیراڈائیج گمّ گیا&quot; (14 جولائی 1991)
* &quot;افریقہ توں باہر&quot; (7 جولائی 1991)
* &quot;روح وچ آئرن&quot; (30 جون 1991)

* [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&amp;key=407 ''ریس، پھلوٹنگ سگنیپھائر''] (1997)۔
* [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&amp;key=409 ''نمائندگی اتے میڈیا''] (1997)۔
* [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&amp;key=414 ''کلچرل سٹڈیز دی شروعات''] (2006)

مائیک ڈبّ نے صحافی مایہ جگی اتے سٹوئرٹ ہال دے وچکار اک لمے انٹروِ۔ اُتے مشتمل اک فلم دا اساری کیتا جسنوں ''پرسونلی سپیکنگ'' (2009) کہندے ہن۔&lt;ref&gt;[[imdbtitle:3664512|&quot;Personally Speaking: A Long Conversation with Stuart Hall (2009)&quot;]]، IMDb.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&amp;key=416%20 ''Personally Speaking'']۔ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404064706/http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&amp;key=416%20|date=4 اپریل 2015}} (2009)۔&lt;/ref&gt;

ہال جون اکومپھراہ ولوں ڈاریکٹ دو فلماں دا موضوع اے، جسدا سرلیکھ ''دِ انپھنشڈ کنورزن'' (2012) اتے ''دِ سٹوئرٹ ہال پروجیکٹ'' (2013) اے۔ پہلی فلم لنڈن دے ٹیٹ برٹین، ملبینک وکھے (26 اکتوبر 2013–23 مارچ 2014) دکھائی گئی سی &lt;ref&gt;[http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/display/bp-spotlight-john-akomfrah-unfinished-conversation &quot;BP Spotlight: John Akomfrah, The Unfinished Conversation&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141024142414/http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/display/bp-spotlight-john-akomfrah-unfinished-conversation|date=24 اکتوبر 2014}}، Tate Britain.&lt;/ref&gt; جدوں کہ دوجی ہن ڈیویڈی اُتے مہیا اے۔&lt;ref&gt;Hudson, Mark, [https://www.telegraph.co.uk/culture/art/art-features/9609361/The-Unfinished-Conversation-by-John-Akomfrah-a-beautiful-paean-to-identity.html &quot;The Unfinished Conversation by John Akomfrah: a beautiful paean to identity&quot;]، ''The Daily Telegraph'' (London)، 15 اکتوبر 2012.&lt;/ref&gt;

''سٹوئرٹ ہال پروجیکٹ ہال'' دیاں 100 گھنٹیاں توں ودھ پرانی پھٹیج توں کھچیاں گئیاں کلپاں دا بنیا ہویا سی، جیز کلاکار [[مائلس ڈیوس|مائیلز ڈیوس]] دے سنگیت اتے اکٹھے بنے ہوئے سن جو ہال اتے اکومپھراہ دوواں لئی پریرنا سروت سن۔&lt;ref&gt;Clark, Ashley, [https://www.bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/reviews-recommendations/film-week-stuart-hall-project &quot;Film of the Week: The Stuart Hall Project&quot;]، ''Sight &amp; Sound''، British Film Institute, 29 ستمبر 2014; updated 31 مارچ 2015.&lt;/ref&gt;

فلم دی بنتر ملٹیپل سٹرینڈ نال بنی اے۔ تریخی سماگماں، جویں کہ سئیز کرائیسس، ویئتنام دی لڑائی اتے [[1956 دا ہنگری دا انقلاب|1956]] دی [[1956 دا ہنگری دا انقلاب|ہنگری دی ودروہ دا]] حالَ-کتھن اے اتے کیریبیئن توں برٹین دے پرواسی وجوں ہال دے اس دے تزربیاں اُتے عکس وی ہن۔ اک ہور تریخی گھٹنا فلم لئی اہم سی 1958 وچ ناٹنگ ہلّ دوڑ دے دنگے جو اک کالے بریٹیش انسان دی قتل نال ہوئے سن؛ ایہناں خلاف پردرشناں نے انگلینڈ دے اندر اک کالے بھائیچارے دی موجودگی نوں درسایا۔ کیریبیئن دی چرچہ کردیاں، ہال ہائیبرڈٹی دے وچار بارے وچار وٹاندرے کردا اے اتے اوہ کہندا اے کہ کیریبیئن ہائیبرڈٹی دا گھر اے۔ فلم وچ اک خاص ویلے دی گرا ۔نڈنگ دے بناں آواز-وٹاندرے اتے انٹروِ۔ وی دتے جاندے ہن جو حالانکہ ہال اتے اس دے فلسفہ وچ ناظرین نوں ودھیرے سمجھ حاصل کردے ہن۔ ووئسؤوراں اتے انٹروِsآں دے نال، فلم وچ ایمبیڈ کیتے ہال دیاں نجی پراپتیاں وی ہن؛ ایہہ بہت گھٹ ہندا اے، کیونکہ اوہناں کیریبیئن لوکاں دے کوئی روائتی پرالیکھ نہیں ہن جو مڈل بیتن والے تجربے ولوں تیار کیتے گئے ہن۔

فلم نوں ونڈرش پیڑھی، جو کہ [[دوجی دنیا جنگ|دوجے عالمی لڑائی دے]] ترنت بعد سالاں وچ کیریبیئن توں برٹین چلے گئے، اتے ودھیرے دھیان مرتکز کیتے جان دے طور تے ویکھیا جا سکدا اے۔ ہال، جو آپ اس پیڑھی دا اک میمبر اے، نے کیریبیئن لوکاں لئی بریٹیش سامراج دے تجربے ہیٹھ لکھیاں گھٹ گلیمرس سچائی دا پرداپھاش کیتا، جس نال مغربی بھارتی پرواسی امیداں دے برخلاف ہندے ہن جو اکثر دیس وچ پہنچن اُتے آئیاں کٹھور حقیقتاں دا ساہمنا کردے ہن۔ &lt;ref&gt;Jeffries, Stuart. [https://www.theguardian.com/education/2014/feb/10/stuart-hall-cultural-legacy-britain-godfather-multiculturalism &quot;Stuart Hall's Cultural Legacy: Britain under the Microscope&quot;]، ''The Guardian''۔ Guardian News and Media, 10 فروری 2014. Retrieved 24 نومبر 2014.&lt;/ref&gt;

فلم دا اک مرکزی تھیم ڈائسپورک اے۔ ہال نے بریٹیش اتے کیریبیئن دوواں بھائیچاریاں وچ اپنی وکھری پچھان دا ساہمنا کیتا اتے فلم دے اک نقطہ تے اوہ ٹپنی کردا اے: “برٹین میرا گھر اے، پر میں انگریزی نہیں ہاں۔”

آئیئیمڈیبی نے فلم نوں &quot;اتراء-چڑھاء، جدوجہداں اتے موڑویں نقطےآں ولوں اک رولر کوسٹر رائیڈ دے روپ وچ مختصر وچ پیش کیتا جس نے 20 ویں صدی نوں پرچار دی صدی اتے زمین سیاسی اتے تہذیبی تبدیلی دی کیتی۔&quot; &lt;ref&gt;[https://www.imdb.com/title/tt2578290/plotsummary?ref_=tt_ov_pl &quot;The Stuart Hall Project (2013)&quot;]، IMDb. Retrieved 24 نومبر 2014.&lt;/ref&gt;

اگست 2012 وچ، پروفیسر ست جھلی نے ہال نال اک انٹروِ interview کیتی جس وچ تہذیبی مطالعہ دے کئی تھیماں اتے مدعیاں بارے دسیا گیا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vimeo.com/53879491|title=Stuart Hall Interviewed By Sut Jhally|last=Jhally|first=Sut|date=30 اگست 2012|publisher=Vimeo.com|access-date=17 فروری 2014}}&lt;/ref&gt;

=== کتاب ===

* {{Cite book|title=Stuart Hall, Cultural Studies and the Rise of Black and Asian British Art|last=McRobbie|first=Angela|year=2016|author-link=Angela McRobbie}} McRobbie has also written an article in tribute to Hall: {{Cite journal|date=14 فروری 2014|title=Times with Stuart|url=http://www.opendemocracy.net/angela-mcrobbie/times-with-stuart|journal=OpenDemocracy|access-date=30 جون 2014}}

== حوالے ==
{{حوالے|30em}}

== ہور پڑھن ==

== باہری لنک ==

* مارکس ولیئمسن، [https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-stuart-hall-sociologist-and-pioneer-in-the-field-of-cultural-studies-whose-work-explored-the-concept-of-britishness-9120126.html اوبٹری] ان ''د انڈیپینڈینٹ''، 11 فروری 2014.
* آسٹریلیائی بروڈکاسٹنگ کارپوریشن دے ڈبلٹیک پروگرام لئی سٹوئرٹ ہال نال جون او'ہارا انٹروِ۔، اصل وچ 5 مئی 1983 نوں براڈکاسٹ کیتا گیا: ''[https://web.archive.org/web/20080808121916/http://www.dalkeyarchive.com/article/show/31 نریٹو اساری دا حقیقت - سٹوئرٹ ہال]'' ۔ سینٹرپھورککول۔آر۔آر۔او۔ دے &quot;حوالہ&quot; editionنلائین ایڈیشن، نمبر 10 وچ دوبارہ شائع کیتا گیا۔ 16 اپریل 2008 نوں حاصل کیتا۔
* مشیل، ڈون۔ [https://books.google.com/books?id=H0JDn3TCoXgC&amp;pg=RA3-PA1994 باب 24: سٹوئرٹ ہال] ۔ وچ: ''سپیس اتے ستھان اُتے کنجی مفکر'' ۔ پھل ہبرڈ، روب کچن، گل ویلینٹائین (2004)، پی۔پی۔&amp;nbsp;160 ایپھّ۔ [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-7619-4963-1|0-7619-4963-1]] ۔
* [http://www.aber.ac.uk/media/Documents/marxism/marxism11.html مارکسسٹ میڈیا تھِ ۔ری]
* جون سمکن، [http://www.spartacus-educational.com/HIShallS.htm سٹوئرٹ ہال جیونی]، سپارٹاکس ایجوکیشنل، ستمبر 1997 (اگست 2014 نوں اپڈیٹ ہویا)
* [http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ سٹوئرٹ ہال بین القوامیت اتے طاقت (2003, آڈیؤ)]، ''ڈارکمیٹر جرنل'' [http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ بارے گل بات کردے ہوئے] ۔
* [http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ سٹوئرٹ ہال لیس بیک (2010, آڈیؤ)]، ''ڈارکمیٹر جرنل'' [http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ نال گل بات وچ] ۔
* [http://www.marxists.org/glossary/people/h/a.htm مارکسسٹ۔آر۔کے۔ دے &quot;لوک&quot; حصہ تے درج]
* [https://www.sms.cam.ac.uk/media/1119965 پنینا ورنر نال گل بات وچ، مارچ 2006 (ویڈیو)]
* [http://www.bbc.co.uk/radio4/features/desert-island-discs/castaway/caed0ab9 &quot;پروفیسر سٹوئرٹ ہال&quot;]، ''ڈیزرٹ آئیلینڈ ڈسکس''، بیبیسی ریڈیو 4, 18 فروری 2000.
* رچرڈ پیٹرسن، پال گیرہارٹ، [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/stuart-hall-1932-2014#۔UvmFDksrc-0.facebook &quot;سٹوئرٹ ہال (1932–2014)&quot;]، بی۔ایف۔آئی۔، 11 فروری 2014.
* الیکس کیلنکوس، [http://www.isj.org.uk/index.php4?id=975&amp;issue=142 &quot;پرپیکھ وچ سٹوئرٹ ہال&quot;]، ''قومانتری سماج واد''، انک 142, 2 اپریل 2014.
* جیسکا اوانز (سماجیات ڈیپارٹمنٹ)، [http://www.open.edu/openlearn/society/politics-policy-people/stuart-hall-ou-perspective &quot;سٹوئرٹ ہال: اک اویو پرپیکھ&quot;]، اوپن یونیورسٹی، 14 فروری 2014.
* [http://calmview.bham.ac.uk/GetDocument.ashx?db=Catalog&amp;fname=US121+Stuart+Hall+Archive+finding+aid.pdf سٹوئرٹ ہال آرکائیو] کیڈمبری رسرچ لائبریری، سپیشل مجموعہ، برمنگھم یونیورسٹی وکھے منعقد کیتا گیا اے۔

[[گٹھ:موت 2014]]
[[گٹھ:جم 1932]]</text>
      <sha1>it7fo64kvfukcu0omi1c2wye6i2xtcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رودم نرسیمہا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99505</id>
    <revision>
      <id>712232</id>
      <parentid>645777</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20772" sha1="nsoufv4v1oorvpt81bgjvu2yod769cd" xml:space="preserve">{{جانکاریڈبا سائنسدان|name=Roddam Narasimha|image=Rodham Narasimha.jpg|birth_date={{birth date|1933|7|20|df=y}}|birth_place=|death_date={{death date and age|2020|12|14|1933|7|20|df=y}}|death_place=[[Bangalore]]، [[Karnataka]]، India|field=[[Fluid dynamics]]|work_institutions=|alma_mater=[[Mysore University]]&lt;br /&gt;[[Indian Institute of Science]]&lt;br /&gt;[[California Institute of Technology]]|thesis_title=Some Flow Problems in Rarefied Gas Dynamics &lt;ref&gt;{{Cite thesis|title=Some flow problems in rarefied gas dynamics|url=https://resolver.caltech.edu/CaltechETD:etd-11042003-095050|publisher=California Institute of Technology|date=1961|degree=phd|language=en|first=Roddam|last=Narasimha|access-date=15 دسمبر 2020|archive-date=15 دسمبر 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173011/https://thesis.library.caltech.edu/4400/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Caltech Thesis Library – Roddam Narasimha|url=https://thesis.library.caltech.edu/4400/1/Narasimha_r_1961.pdf|access-date=15 دسمبر 2020|website=Caltech Library}}&lt;/ref&gt;|thesis_year=1961|doctoral_advisor=[[Hans W. Liepmann]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=121035 |title=Roddam Narasimha – The Mathematics Genealogy Project |publisher=Genealogy.math.ndsu.nodak.edu |date=4 اپریل 2017 |access-date=14 اپریل 2018}}&lt;/ref&gt;|doctoral_students=[[K. R. Sreenivasan]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=136929 | title=Katepalli R. Sreenivasan | publisher=Mathematics Geneaology Project | access-date=5 نومبر 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; [[Rama Govindarajan]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Desikan |first1=Shubashree |last2=Kulkarni |first2=Tanu |title=An intellect with a passion for learning, discussing and teaching |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/an-intellect-with-a-passion-for-learning-discussing-and-teaching/article33339048.ece |access-date=16 دسمبر 2020 |work=[[The Hindu]] |date=16 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt;}}
'''رودم نرسمہا''' (20 جولائی 1933 -14 دسمبر 2020) اک بھارتی ایروسپیس سائنسدان اتے ترل رفتار شیل سی۔ اوہ [[بھارتی سائنس ادارہ|انڈین]] انسٹیچیوٹ [[بھارتی سائنس ادارہ]] (1962–1999) وچ ایروسپیس انجینیئرنگ دا پروفیسر سی، نیشنل ایروسپیس لیبارٹریز (1984–1993) دے ڈائریکٹر اتے جواہر لال نہرو سینٹر فار ایڈوانسڈ سائنٹپھک رسرچ (جے۔این۔سی اے۔ایس۔آر۔، 2000–2014) وچ انجینیئرنگ مکینکس یونٹ دے چیئرمین سن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nal.res.in/en/latestupdate?ar_id=209|title=Prof Roddam Narasimha, former Director of CSIR-National Aerospace Laboratories (from 1984 to 1993) is no more. – CSIR – NAL|website=www.nal.res.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173000/https://www.nal.res.in/en/latestupdate?ar_id=209|archive-date=15 دسمبر 2020|access-date=15 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt; اوہ جے۔این۔سی۔اے۔ایس۔آر۔ وچ ڈی۔ایس۔ٹی۔ ایئر-آف-سائنس چیئر پروفیسر سی اتے [[حیدرآباد یونیورسٹی]] وچ اکو ویلے سائنس اتے انجینیئرنگ وچ پریٹّ اینڈ وٹنی چیئرپرسن رہا۔نرسمہا نوں 2013 وچ [[پدم وبھوشن]]، بھارت دا دوجا سبھ توں اچّ شہری انعام دتا گیا سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=91838|title=Padma Awards|date=29 جنوری 2013|publisher=pib|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104034429/http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=91838|archive-date=4 نومبر 2013|access-date=29 جنوری 2013}}&lt;/ref&gt;

== مڈھلا جیون ==
نرسمہا دا جم 20 جولائی 1933 نوں ہویا سی۔ اس دے پروار دی شروعات [[آندھرا پردیش]] دے [[ضلع اننتپور |اننتپور ضلعے]] دے اک پنڈ رودم وچ ہوئی۔&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://bhavana.org.in/roddam-narasimha/|title=Aakaasha Raaya – Bhāvanā|language=en-US|access-date=15 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt; اس دے پیؤ، آر۔ایل۔ نرسمئیا، بنگلور دے سینٹرل کالج وچ فزکس دے پروفیسر سن، اتے اک [[کنڑ بولی]] سائنس لکھاری وی سی جس دا دھیان فزکس اتے فلکیاتی سائنس اتے سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/india/2020/12/15/roddam-narasimha-a-keen-scientific-mind-and-scholar.html|title=Roddam Narasimha: A keen scientific mind and scholar|website=The Week|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173025/https://www.theweek.in/news/india/2020/12/15/roddam-narasimha-a-keen-scientific-mind-and-scholar.html|archive-date=15 دسمبر 2020|access-date=15 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt;

نرسمہا نے اپنی سکول دی پڑھائی بنگلور دے گاندھی بازار گوانڈھی وچ آچاریہ پاٹھشالا توں کیتی۔&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; اس نے بنگلور دے یونیورسٹی وشویشورایا کالج آف انجینیئرنگ توں مکینیکل انجینیئرنگ دی گریجوئیٹ ڈگری حاصل کیتی، جو [[میسور یونیورسٹی]] نال متعلق سی۔ اس ویلے دوران اوہ [[بھارتی سائنس ادارہ|ٹاٹا انسٹیچیوٹ]] (جس نوں ہن انڈین انسٹیچیوٹ آف سائنس کیہا جاندا اے)، جتھے ایرونوٹکل ڈیپارٹمنٹ وچ پردرشت سپٹپھائر ایروکراپھٹ نے اس دی دلچسپی لئی، دا دورہ کیتا۔ 1953 وچ گریجوئیشن توں بعد، جدوں اس نوں اس دے خاندانی میمبراں ولوں [[بھارتی ریل|انڈین ریلوے]] جاں برماہ شیل نال نوکری قبول کرن لئی مُتحرک کیتا گیا، تاں اوہ انجینیئرنگ وچ ماسٹر دی ڈگری لئی بنگلور وچ [[بھارتی سائنس ادارہ|انڈین انسٹیچیوٹ آف سائنس]] وچ شامل ہویا، جس نوں اس نے 1955 وچ پورا کیتا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.galcit.caltech.edu/about/history#1941|title=Caltech Aerospace (GALCIT)|publisher=Galcit.caltech.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114064710/http://www.galcit.caltech.edu/about/history#1941|archive-date=14 نومبر 2013|access-date=14 اپریل 2018}}&lt;/ref&gt; اس ویلے دوران اس نے [[ستیش دھون]] نال کم کیتا، جس نے بعد وچ [[بھارتی خلاء کھوج ادارہ|بھارتی خلاء کھوج تنظیم]] دی پردھانگی کیتی۔ پھر اوہ [[کیلیفورنیا انسٹیچیوٹ آف ٹکنالوجی|کیلیفورنیا انسٹیچیوٹ آف ٹیکنالوجی]] وکھے ہنس لیپمین ماتحت 1961 وچ اپنی ڈاکٹریٹ پوری کرن لئی  امریکہ چلا گیا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://desktop.jncasr.ac.in/uploaded/roddam/file/Narasimha_r_1961.pdf|title=Flow Problems in Rarefied Gas Dynamics|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132410/http://desktop.jncasr.ac.in/uploaded/roddam/file/Narasimha_r_1961.pdf|archive-date=4 مارچ 2016}}&lt;/ref&gt;

== کیریئر ==
نرسمہا نے اپنے کھوج کیریئر، [[جیٹ انجن]] دے شور گھٹاؤن دی مسئلہ اُتے کم کردے ہوئے، دی شروعات [[کیلیفورنیا انسٹیچیوٹ آف تکنالوجی|کیلٹیک]] وکھے [[کیلیفورنیا انسٹیچیوٹ آف تکنالوجی|کیتی]]۔ روسی [[سپوتنک-1|سپوتک-1]] دی شروعات اتے خلاء پروگراماں وچ نتیجے وجوں دلچسپی توں بعد، اس نے ہنس ڈبلیو۔ لیپمین نال کم کردیاں، نایاب گیس اتے ترل رفتار شیلتا ول دھیان مرتکز کیتا۔&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://theprint.in/science/aerospace-scientist-roddam-narasimha-an-authority-on-fluid-dynamics-dies-at-87/567020/|title=Aerospace scientist Roddam Narasimha, 'an authority on fluid dynamics'، dies at 87|last=Sandhya Ramesh|date=15 دسمبر 2020|website=[[ThePrint]]|language=en-US|access-date=16 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt; اس نے اس کھوج نوں ناسا جیٹ پروپلیشن لیبارٹری وکھے جاری رکھیا، جتھے اس نے ایروڈائنامکس اتے سپرسونک پرواہاں دا مطالعہ کرن لئی اتے صدمے دے ڈھانچے دی بہتر سمجھ لئی اگے ودھیا۔ اس ویلے دوران، اس نے خلاء ایجنسی دے اک پہلے کمپیوٹر اُتے کم کیتا۔

اوہ 1962 وچ بھارت پرتیا، اتے اس دے ایرونوٹکل انجینیئرنگ ڈیپارٹمنٹ (1962–1999) وچ اک پروفیسر دے طور اُتے [[بھارتی سائنس ادارہ|انڈین]] انسٹیچیوٹ آف سائنس وچ شامل ہویا، جتھے اس نے گڑبڑ والے پرواہ اتے ریمینمیرائیزیشن دا مطالعہ جاری رکھیا، جس وچ گڑبڑ (ہپھڑا-دپھڑی) توں لیمینیر (سچارو) روپاں والے ترل پرواہ دا مطالعہ وی شامل سی۔&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; 1970 وچ، اوہ [[ستیش دھون]] دی اگوائی وچ جانچ ٹیم دا اک میمبر سی جس نے انڈین ایئر لائینز اورو 748 دی ہوابازی دا مطالعہ کیتا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bhavana.org.in/roddam-narasimha-part2/|title=Above the Clouds – Bhāvanā|language=en-US|access-date=16 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt;

اوہ اسرو کے۔آر۔رمناتھن، انڈین انسٹیچیوٹ آف سائنس (1994–1999) وچ وکھرے پروفیسر سن، نیشنل ایروسپیس لیبارٹریز (1984–1993) دے ڈائریکٹر، نیشنل انسٹیچیوٹ آف ایڈوانسڈ سٹڈیز (1997–2004) دے ڈائریکٹر اتے جواہر لال نہرو سینٹر فار ایڈوانسڈ سائنٹپھک رسرچ (جے۔این۔سی۔اے۔ایس۔آر۔)، [[بنگلور|بینگلور]] (2000–2014) وکھے انجینیئرنگ مکینکس یونٹ چیئرمین سن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nal.res.in/en/latestupdate?ar_id=209|title=Prof Roddam Narasimha, former Director of CSIR-National Aerospace Laboratories (from 1984 to 1993) is no more. - CSIR – NAL|website=www.nal.res.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173000/https://www.nal.res.in/en/latestupdate?ar_id=209|archive-date=15 دسمبر 2020|access-date=15 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt; اوہ جے۔این۔سی۔اے۔ایس۔آر۔ وچ ڈی۔ایس۔ٹی۔ ایئر-آف-سائنس چیئر پروفیسر سی اتے [[حیدرآباد یونیورسٹی]] وچ سائنس اتے انجینیئرنگ وچ پریٹّ اینڈ وٹنی چیئرپرسن وی رہا۔&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JNCASR_bio&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=2&amp;user_id=12&amp;page_id=560|title=Narasimha Roddam – Academic profile|website=www.jncasr.ac.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20160513232525/http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=2&amp;user_id=12&amp;page_id=560|archive-date=13 مئی 2016|access-date=15 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt; اوہ قومانتری یونیورسٹیاں وچ فیکلٹی دا اک وزٹنگ میمبر وی سی جس وچ برسیلز یونیورسٹی، کیلٹیک، [[کیمبرج یونیورسٹی]]، لینگلے رسرچ سینٹر، سٹرتھکلائیڈ یونیورسٹی اتے ایڈیلیڈ یونیورسٹی شامل سن۔ اس نے سابقہ وزیر اعظم [[راجیو گاندھی]] دی سائنسی صلاح کار کونسل دی سیوا کیتی۔

نیشنل ایروسپیس لیبارٹریز وکھے اپنے ویلے دوران، نرسمہا نے ترل رفتار شیلتا دیاں سمسیاواں نوں حل کرن دے اک زریعہ وجوں برو برابر کمپیوٹنگ وچ کھوج پہل کیتی۔&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nal-ir.nal.res.in/1696/|title=Direct Numerical Simulation of Turbulence on the Flosolver MK3 Parallel Computer|last=Basu|first=A. J.|last2=Sinha|first2=U. N.|date=1992-06-01|website=nal-ir.nal.res.in|language=en|access-date=2020-12-16|last3=Narasimha|first3=R.}}&lt;/ref&gt; اس دے یتناں صدقہ بھارت وچ سبھ توں پہلاں سامان کمپیوٹر اتے گرم دیساں دے موسم دی بھوکھبانی لئی اک کوڈ دا ترقی ہویا۔ اوہ اس ٹیم وچ یوگدان پاؤن والا میمبر وی سی جس نے ہلکے لڑاکو جہازاں نوں ڈزائین کیتا۔&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/-pained-by-his-demise-pm-modi-condoles-death-of-aerospace-scientist-roddam-narasimha-11608014788602.html|title='Pained by his demise': PM Modi condoles death of Professor Roddam Narasimha|last=Writer|first=Staff|date=15 دسمبر 2020|website=mint|language=en|access-date=16 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt;

== اعزاز ==
نرسمہا امریکن اکیڈمی آف آرٹس اینڈ سائنسز دا آنریری میمبر سی اتے لنڈن دی رائل سوسائٹی دا پھیلو سی اتے امریکن انسٹیچیوٹ آف ایرونوٹکس اینڈ ایسٹرونیٹکس دا وی اک پھیلو سی۔ اوہ کیلٹیک اتے آئی۔آئی۔ایس۔سی۔ دا اک مشہور طالب علم سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.galcit.caltech.edu/people/distinguished|title=Caltech Aerospace (GALCIT) &amp;#124; Distinguished Alumni|date=31 اکتوبر 2009|publisher=Galcit.caltech.edu|access-date=14 اپریل 2018|archive-date=2018-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410002859/http://galcit.caltech.edu/people/distinguished|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.aero.iisc.ernet.in/dalumni_list.php|title=Distinguished Alumni List|publisher=[[Indian Institute of Science]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315002420/http://www.aero.iisc.ernet.in/dalumni_list.php|archive-date=15 مارچ 2013|access-date=11 جولائی 2012}}&lt;/ref&gt; اوہ امریکہ وچ نیشنل اکیڈمی آف انجینیئرنگ اتے نیشنل اکیڈمی آف سائنسز دا غیرملکی شراکت دار وی سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=05022000|title=2000 NAS New Member Elections|date=2 مئی 2000|publisher=۔nationalacademies.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013172400/http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=05022000|archive-date=13 اکتوبر 2017|access-date=14 اپریل 2018}}&lt;/ref&gt;

اس دے کجھ اعزاز اتے اوارڈاں وچ شامل ہن:

* 1985{{Spaced en dash}}ایس ایس بھٹناگر انعام &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/detail/N79-0510|title=INSA :: Indian Fellow Detail|website=webcache.googleusercontent.com|access-date=16 دسمبر 2020|archive-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227094235/http://insaindia.res.in/detail/N79-0510|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
* 1987{{Spaced en dash}}[[پدم بھوشن]]، بھارت دا تیجا سبھ توں وڈا شہری انعام۔&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;
* 1990{{Spaced en dash}}گجرمل مودی اوارڈ
* 1998{{Spaced en dash}}[[شرینواس رامانجن آئنگر|س۔ رامانجن]] میڈل، انڈین سائنس کانگرس
* 2000{{Spaced en dash}}پھؤئڈ ڈائینمکس اوارڈ، امریکن انسٹیچیوٹ آف ایرونوٹکس اینڈ ایسٹرونوٹکس
* 2008{{Spaced en dash}}ٹرائیسٹ سائنس انعام، عالمی سائنس اکادمی&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nature.com/news/2008/081217/pdf/456860a.pdf|title=Nature – Prize Winners of the Year (2008)|website=Nature|access-date=15 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt;
* 2009{{Spaced en dash}}لائیپھٹائیم اچیومینٹ اوارڈ، سائنس اینڈ ٹیکنولوجی کانگرس، گلبرگا یونیورسٹی&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Bangalore/article23619.ece|title=Honour for scientist Roddam Narasimha|date=22 ستمبر 2009|access-date=30 مئی 2012|publisher=The Hindu.com|agency=Associated Press|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120227233052/http://www.thehindu.com/news/cities/Bangalore/article23619.ece|archivedate=2012-02-27|accessdate=2021-01-18}}&lt;/ref&gt;
* 2013{{Spaced en dash}}[[پدم وبھوشن]]، بھارت دا دوجا سبھ توں اچّ شہری انعام&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-padma-vibhushan-awardee-aerospace-scientist-roddam-narasimha-dies-at-87/367269|title=Padma Vibhushan Awardee Aerospace Scientist Roddam Narasimha Dies At 87|website=Outlook India|access-date=16 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=https:///|archive-date=15 نومبر 2014|access-date=21 جولائی 2015}}&lt;/ref&gt;
* 2019{{Spaced en dash}}لائیپھٹائیم اچیومینٹ اوارڈ میٹرننگ ان سائنس، [[نیچر (رسالہ)|''نیچر'']] میگزین &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Dance|first=Amber|date=6 فروری 2020|title=What the best mentors do|url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-00351-7|journal=Nature|language=en|doi=10.1038/d41586-020-00351-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/roddam-narasimha-1933-2020-almost-perfect-guru-steeped-in-indian-tradition-7106467/|title=Roddam Narasimha (1933–2020): 'Almost perfect guru, steeped in Indian tradition'|date=16 دسمبر 2020|website=The Indian Express|language=en|access-date=16 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt;

اوہ 200 توں ودھ کھوج پرکاشناں اتے پندراں کتاباں دا لکھاری سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=42&amp;user_id=12&amp;page_id=824|title=Narasimha Roddam – Publications|date=24 جنوری 2012|publisher=Jncasr.ac.in|access-date=14 اپریل 2018}}&lt;/ref&gt;

== نجی زندگی ==
نرسمہا دی موت 14 دسمبر، 2020 نوں بنگلور دے ایم۔ایس۔ رمئیا میموریال ہسپتال وچ برین ہیمریج ہون کارن ہوئی۔ اوہ 87 سالا دا سی اتے اس توں بعد اس دی بیوی اتے دھی سن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/padma-vibhushan-awardee-and-eminent-aerospace-scientist-roddam-narasimha-dies/story-OjKQNQfgRGBgGU7mBzjMwM.html|title=Padma Vibhushan awardee and eminent aerospace scientist Roddam Narasimha dies|date=15 دسمبر 2020|website=Hindustan Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173004/https://www.hindustantimes.com/india-news/over-rs-100-lakh-cr-worth-infrastructure-projects-underway-by-2024-25-gadkari/story-Q1kb0cEQHy2oUE83Vbz5VO.html|archive-date=15 دسمبر 2020|access-date=15 دسمبر 2020}}&lt;/ref&gt;

== کتاباں ==

* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RbwKyAEACAAJ|title=Orifice Flow at High Knudsen Numbers|last=Narasimha|first=Roddam|date=1961|publisher=Guggenheim Aeronautical Laboratory|language=en}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q2_6xwEACAAJ|title=Collisionless Expansion of Gases Into Vacuum|last=Narasimha|first=Roddam|date=1962|publisher=Guggenheim Aeronautical Laboratory|language=en}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KlyNAQAACAAJ|title=Effect of Longitudinal Surface Curvature on Boundary Layers|last=Narasimha|first=Roddam|last2=Ojha|first2=S. K.|date=1967|language=en}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XpFxcweodqQC|title=The Dynamics of Technology: Creation and Diffusion of Skills and Knowledge|last=Narasimha|first=Roddam|last2=Srinivasan|first2=J.|last3=Biswas|first3=S. K.|date=2003|publisher=SAGE|isbn=978-0-7619-9670-5|language=en}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MWPlGwAACAAJ|title=Developments in Fluid Mechanics and Space Technology: Asian Congress of Fluid Mechanics|last=Kalam|first=APJ Abdul|last2=Narasimha|first2=Roddam|last3=Dhawan|first3=Satish|date=1988|language=en}}

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہری لنک ==

* [http://www.jncasr.ac.in/roddam Homepage at JNCASR]
* [http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=2&amp;user_id=12&amp;page_id=560 Academic profile at JNCASR]
[[گٹھ:جم 1933]]
[[گٹھ:موت 2020]]</text>
      <sha1>nsoufv4v1oorvpt81bgjvu2yod769cd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پہلا کرش</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100104</id>
    <revision>
      <id>712267</id>
      <parentid>706364</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="3hezcvc1bchjsbygktylksaokk57zn6" xml:space="preserve">'''پہلا کرش''' {{ہور نام|انگریزی=First Crush}} تو‏ں مراد [[کرش (جذبہ)|کرش]] دا اوہ احساس جو کسی شخص نو‏‏ں سب تو‏ں پہلے ہوئے۔ ایہ کسی شخص نو‏‏ں عمر دے کسی وی پڑاؤ اُتے ہوئے سکدا ا‏‏ے۔ اکثر ایہ تصور کيتا جاندا اے کہ اک شخص اپنے پہلے کرش دے لئی زیادہ مخلص تے حقیقی چاہت رکھدا ا‏‏ے۔

== کچھ مشاہیر دے پہلے کرش ==
* اپنے پہلے [[بوسہ|بوسے]] دا تجربہ شیئر کردے ہوئے [[بھارت]]ی ادا کارہ [[کنگنا رناوت]] نے دسیا کہ ميں نے تاں بوسہ کرنے د‏‏ی مشق پہلے اپنے ہتھ اُتے د‏‏ی سی۔ لوکاں دے لئی پہلا کس میجیکل (جادوئی) ہُندا ہوئے گا۔ لیکن میرے لئے تاں ایہ بالکل نئيں سی۔ میرا پہلا بوسہ وڈا عجیب سی۔ انہاں نے کہیا کہ سچ کہاں تاں اوہ گندہ تجربہ سی۔ وچ منجمد سی ہوگئی سی تے ہل نئيں پارہی سی۔ تب اس لڑکے نے مینو‏ں بولا سی۔ منھ ہلاؤ تاں ذرا۔&lt;ref&gt;[https://urdu.news18.com/photogallery/entertainment/entertainment-bollywood-first-kiss-experience-of-kangana-ranaut-it-was-not-magical-at-all-it-was-messy-snm-304117.html
کنگنا رانوت نو‏‏ں جدو‏ں پہلی مرتبہ کسی لڑکے نے کيتا سی کس، دسیا۔ بیحد ہی گندہ سی تجربہ، ایسی ہوگئی سی حالت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205170821/https://urdu.news18.com/photogallery/entertainment/entertainment-bollywood-first-kiss-experience-of-kangana-ranaut-it-was-not-magical-at-all-it-was-messy-snm-304117.html |date=2021-02-05 }}&lt;/ref&gt;
* اداکارہ [[ماہرہ خان]] دا کہنا اے کہ انہاں دا سب تو‏ں پہلے دل [[بالی وڈ]] اداکار [[شاہ رخ خان]] پرآیا سی۔ اس وقت اوہ محض چھیويں جماعت وچ سن۔&lt;ref&gt;[https://imranjunior.com/mahira-khan-ka-pehla-crush/ ماہرہ خان دا پہلا کرش، شاہ رخ خان۔]&lt;/ref&gt;
* [[پاکستان]] وچ ادا کاری د‏‏ی دنیا دے معروف تے خوب رو اداکار [[عثمان مختار]] نے انکشاف کيتا اے کہ اُنئيں زندگی دا پہلا کرش چوتھ‏ی کلاس وچ مریم نامی اک لڑکی اُتے آیا سی۔&lt;ref&gt;[https://baaghitv.com/usman-khan-ka-pehla-crush-kon-tha/ عثمان مختار دا پہلا کرش کیہڑی؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205211651/https://baaghitv.com/usman-khan-ka-pehla-crush-kon-tha/ |date=2021-02-05 }}&lt;/ref&gt;


== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:جذبات]]
[[گٹھ:ذا‏تی زندگی]]
[[گٹھ:عشق]]</text>
      <sha1>3hezcvc1bchjsbygktylksaokk57zn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پریم لتا شرما</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101280</id>
    <revision>
      <id>712265</id>
      <parentid>579706</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4695" sha1="4zeizong4w74fyqvjblq5iqde5juybq" xml:space="preserve">{{خانہ-معلومات-شخصیت}}'''پریم لتا شرما''' (10 مئی 1927–1998) اک مشہور بھارتی سنگیتکار، سور/گونت ودوان، سنسکرتک اتے معلم سن۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ignca.nic.in/nl_00209.htm|title=BHRAMARA GEET: A music-dance duo|date=2 جنوری–مارچ 1994|website=Exposition – Vol. I No.، IGNCA|access-date=2014-09-26}}&lt;/ref&gt; اک گونت ہون دے ناطے اس نے پنڈت اومکارناتھ ٹھاکر کولو سکھلائی حاصل کیتی سی۔ اس دا جم پنجاب وچ ہویا اتے اپنی اچّ سکھیا دی پڑھائی بنارس ہندو یونیورسٹی توں پوری کیتی۔ اس نے پہلی وار بنارس ہندو یونیورسٹی وچ 1966 وچ، سنگیت ڈیپارٹمنٹ دا قیام کیتا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bhu.ac.in/performing_arts/musicology/|title=Faculty of Performing Arts, Department of Musicology, Varanasi|website=Banaras Hindu University|access-date=2014-09-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MasseyMassey1996&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yySNDP9XVggC&amp;pg=PA157|title=The Music of India|last=Massey|first=Reginald|last2=Massey|first2=Jamila|date=1996|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-332-8|pages=157–}}&lt;/ref&gt; اوہ سنگیت وادن وچ نپن سی۔ اس نے اپنی اس مہارت صدقہ بھارتی سنگیت دا نام روشن کیتا۔

اوہ پنجاب راج دے نکودر تحصیل دی جمپل اے۔&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=فروری 1999|title=Special Feature: Prem Lata Sharma Profile|url=http://www.sruti.com/index.php?main_page=product_info&amp;products_id=147|issue=173|access-date=2014-09-26}}&lt;/ref&gt; اس دے پرو۔ پی۔ایل۔واڈیا، پنڈت اومکارناتھ ٹھاکر، پنڈت مہادیو کلاسیکل، ایم۔ ایم۔ پنڈت گوپیناتھ کویراج، پرو۔ وی۔ایس۔ اگروال، پنڈت ہزاری پرساد دویدی، پنڈت برہمدتا ججناسو، پنڈت ٹی۔وی۔ رامچندرا دیکشتر آدھیاپک/گرو سن۔ اوہ ودھائی صلاحیت دی مالک سی جو اٹھ بولیاں دا علم رکھدی سی۔ اوہ بنارس ہندو یونیورسٹی دے سنگیت ڈیپارٹمنٹ دی مکھی بنی اتے بعد وچ کلا سنگیت عالمی ودیالیا (کھیراگڑھ) دی وائس-چانسلر وی بنی۔ ودیش وچ بھارتی سنگیت دی احترام وی پریم لتا شرماں دی سنگیتک پرتیبدھتا کارن ہی ودھی۔ اوہ اک نامور ہستی دے طور اُتے ابھری جس نے اپنی کلا صدقہ اک الگ پہچان بنائی۔ پریم لتا شرما دی سنگیتک پرتیبدھتا کارن ہی پئی۔ اوہ اک نامور ہستی دے طور اُتے ابھری جس نے اپنی کلا صدقہ اک الگ پہچان بنائی۔

اس نے وکھ-وکھ سیمیناراں دا ایوجن کیتا اتے کئی ترجمہ پراجیکٹاں نوں وی پورا کیتا۔ اس نے بھارتی سنگیت وچ اہم یوگدان پایا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.itcsra.org/sra_story/sra_story_archives/sra_story_archives_links/sra_story_archives_docs/sra_story_publication_abstract.html|title=Archives: Seminar Abstracts|website=ITC Sangeet Research Academy|access-date=2014-09-26}}&lt;/ref&gt; اس دی کلا نوں سکھن متعلق رچی اینی پربل سی جس نے اس نوں سنگیت دی دنیا وچ اچا درجہ دوایا۔ اس دے استاد وی اچ پائے دے ودوان سن جہناں دی سنگت نے اس نوں ذہنی طور اُتے امیر کیتا۔

== پرکاشناواں ==
پریم لتا شرما نے اپنے جیون تجربہ صدقہ سنگیت کلا دے کھیتر وچ کئی اہم پراپتیاں کیتیاں۔ اس نے اپنیاں رچناواں نوں شائع کروایا۔ اس دیاں رچناواں دا ویروا نمنلکھت اے:

* ''کرٹک ایڈیشن آف رسولاسا''
* ''سنگیتا راجا آف کمبھکرنا''
* ''برہادیشی آف متنگنا''
* ''چتراکاویاکٹوکم''
* ''سہسرسا''
* ''ایکلنگامہاتما''
* ''بھہکتیرسئمرتاسندھو''

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہری لنک ==

* http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=3963852
* [https://web.archive.org/web/20020222043742/http://thehindu.com/thehindu/br/2001/12/11/stories/2001121100130400.htm Legendary savant in music]

[[گٹھ:موت 1998]]
[[گٹھ:جم 1927]]
 
[[گٹھ:بھارتی خواتین مترجم]]</text>
      <sha1>4zeizong4w74fyqvjblq5iqde5juybq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وشاکھا ہری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101548</id>
    <revision>
      <id>712260</id>
      <parentid>580151</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10179" sha1="629ydrd62c42nucoxb7rtdpp9vwhktn" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات شخصیت}}

'''وشاکا ہری''' {{ہور نام|انگریزی=Vishaka Hari}} (ولادت: 21 مئی 1981ء) [[کارناٹک موسیقی]] گلوکارہ تے ہریکٹھہ د‏‏ی پروڈیوسر نيں۔ انہاں نو‏ں [[کسی]]لاکشیپم دا قصہ گو وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اوہ تعلیم تو‏ں چارٹرڈ اکاؤنٹنٹ نيں۔ انہاں دا اک بیٹا راجگوپالہ ہری اے، جو 2007ء وچ پیدا ہويا سی۔

'''وشاکا ہری''' اک کارناٹک سنگیتکار اتے ہریکتھا کھوجکار ہے، اس توں علاوہ اسنوں کتھاکلاشیپم سناؤن وجوں جانیا جاندا ہے۔ اوہ سکھیا دوارا اک چارٹرڈ اکاؤنٹینٹ ہے۔

== مڈھلا جیون ==
وشاکھا ہری نے کارناٹک وایلن دے ماہر، [[پدم وبھوشن]] سری [[لالگودی جئےرمن]] تو‏ں کارناٹک موسیقی سکھی۔ انہاں دے روحانی گرو تے سسر سری سری کرشنا پریمی سوامیگل (سری سری انا) نيں۔&lt;ref name=&quot;HinduMay08&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/The-raconteurrsquos-raga/article15398741.ece|title=The raconteur’s raga|date=23 مئی 2008|access-date=29 جولائ‏ی 2018|via=www.thehindu.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/from-commerce-to-katha/article3218782.ece|title=From commerce to katha|work=The Hindu|access-date=2017-03-30|language=en}}&lt;/ref&gt; انہاں نے [[ہریکتھا|ہری کسی]] دا فن اپنے شوہر سری ہری جی تو‏ں سکھیا، جو اک تجربہ کار [[ہری کتھا|ہریکاٹھہ]] بیان کنندہ نيں جو [[تمل زبان|تمل]]، [[انگریزی زبان|انگریزی]] تے [[ہندی زبان]] وچ تقریر کردے نيں۔
وشاکا ہری نے مہان کارناٹک وائلنسٹ، پدم وبھوشن سری لالگڑی جیارامن توں کارناٹک سنگیت سکھیا۔ اس دا ادھیاتمک گورو اتے سہرا شری شری کرشن پریمی سوامیگل (سری شری انھا) ہن۔&lt;ref name=&quot;HinduMay08&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; اسنے ہریکتھا دی کلا اپنے پتی تزربیکار ہریکتھاکار شری ہریجی توں سکھی، جو کہ [[تمل بھاشا|تامل]]، [[انگریزی بھاشا|انگریزی]] اتے [[ہندی بھاشا|ہندی]] وچّ بھاشن دندے ہن۔
== موسیقی کیریئر ==
وشاکا ہری نے 2006ء تو‏ں [[چنويں موسیقی سیزن]] دے دوران وچ کئی محفلاں وچ اپنا فن پیش کيتا ا‏‏ے۔

وشاکا ہری نے 2006 توں چینئی سنگیتک سیزن دوران کئی سبھاواں وچّ پردرشن کیتا ہے۔

وشاکا ہری کدی-کدی اپنے پتی شری ہری (پرنور مہاتما کرشن پریمی انھا دے پتر) نال کم کردی ہے، جو اسدے انگریزی ساہتک پچھوکڑ دی ورتوں کردے ہن {{حوالہ لوڑیندا|date=March 2017}} جو اسدے کتھکلاکشیپم پردرشن لئی پورک ہے۔ اسدا بھرا، ساکیتھرمن، شری لالگڑی جیارامن دا شاگرد، بھارت دے اک پرمکھ کرناٹک سنگیتکار ہے۔   آل انڈیا ریڈیو دی اک کلاکار ہون وجوں وشاکا نے ودیشاں وچّ بھاشن اتے سماروہ دتے ہن۔ 
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;margin-left:0.1em; white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;span about=&quot;#mwt30&quot; data-mw=&quot;{&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;attribs&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;:[&lt;nowiki&gt;[{&amp;amp;quot;txt&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;},{&amp;amp;quot;html&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution.&lt;span typeof=\&amp;amp;quot;mw:Nowiki\&amp;amp;quot; data-parsoid=\&amp;amp;quot;{}\&amp;amp;quot;&gt;&lt;/span&gt; (March 2017)&amp;amp;quot;}]&lt;/nowiki&gt;]}&quot; title=&quot;The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution. (March 2017)&quot; typeof=&quot;mw:ExpandedAttrs&quot;&gt;کس دے انوسار؟&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;''&lt;/sup&gt;
وشاکا ہری نے اگھے ڈانسر، پروفیسر سدھرانی رگھوپتی توں [[بھرتناٹئم|بھرتھا ناٹئم]] سکھیا۔&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; شریمتی وشاکا شریمد رمائنم، سریمد بھاگوتھم اتے سکند پرانم دے ادھار تے وکھ وکھ وشیاں تے ہرکتھا کردے ہن۔ اوہناں نے شریسریانا دیاں رچناواں جویں کہ: شری ویشنو سندھی؛ شری برنداوان مہاتمیم؛ دویا دیسا ویبھوم؛ ہرکتھا امرت لہاری؛ سری بھکتھپریشا سٹیوم؛ ستی وجیام، شتکمس اتے کیرتنس تے وی پردرشن کیتا ہے۔
== ایوارڈ تے پہچان ==
اسنے ہریکتھا اتے کارناٹک سنگیت دے کھیتر وچّ پائے یوگدان لئی بہت سارے انعام اتے پرسکار حاصل کیتے ہن.   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;margin-left:0.1em; white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; * 
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;margin-left:0.1em; white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;span about=&quot;#mwt37&quot; data-mw=&quot;{&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;attribs&lt;nowiki&gt;&amp;&lt;/nowiki&gt;quot;:[&lt;nowiki&gt;[{&amp;amp;quot;txt&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;title&amp;amp;quot;},{&amp;amp;quot;html&amp;amp;quot;:&amp;amp;quot;The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution.&lt;span typeof=\&amp;amp;quot;mw:Nowiki\&amp;amp;quot; data-parsoid=\&amp;amp;quot;{}\&amp;amp;quot;&gt;&lt;/span&gt; (March 2017)&amp;amp;quot;}]&lt;/nowiki&gt;]}&quot; title=&quot;The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution. (March 2017)&quot; typeof=&quot;mw:ExpandedAttrs&quot;&gt;کس دے انوسار؟&lt;nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;''&lt;/sup&gt;

* اوہناں دے سنگیت گورو شری لالگڑی جیارامن اتے تیاگاراج دے ہتھوں وسنتشریشٹھ، جو کہ 'عورت پار اتمتا' پرسکار پراپت کیتا ہے

جو پرتدھونی جاں 'تیاگاراج سوامی دی گونج' اسدے ادھیاتمک گورو اتے سہرا شری کرشن پریمی سوامیگل دے ہتھاں توں ملیا سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/soulful-tunes/1064090/|title=Soulful Tunes - Indian Express|date=2013-01-24|publisher=Archive.indianexpress.com|access-date=2020-01-17}}&lt;/ref&gt;

* شریمتی وشاکا ہری نوں 13 ستمبر 2016 نوں ممبئی شری شامکھانند فائین آرٹس اینڈ سنگیت سبھا وکھے اک سماروہ دوران ڈاکٹر. م.س.سبھلکشمی ایوارڈ نال سنمانت کیتا گیا سی۔

اوہ بھارت دے ستّ ستکارت مہلا کلاکاراں وچوں اک ہے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/7-women-get-M.S.-Subbulakshmi-Awards/article14636767.ece|title=7 women get M.S. Subbulakshmi Awards|date=14 September 2016|work=The Hindu|access-date=16 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109074354/https://www.thehindu.com/news/national/7-women-get-M.S.-Subbulakshmi-Awards/article14636767.ece|archivedate=9 November 2020|accessdate=27 February 2021}}&lt;/ref&gt;

* 20 نومبر، 2016 نوں، بھارتی ودیا بھون، چینئی وچّ دوس دے مہمان انپھوسس چیئرمین، آر.سیشاسائے دوارا شریمتی وشاکا ہری نوں 'لائیپھٹائیم اچیومینٹ' نال سنمانت کیتا گیا۔

&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kutcheribuzz.com/december-season-buzz-2016/general-buzz-2016/3334-bhavan-s-cul-fest-opens|title=Bhavan's cul-fest opens to a full house|date=2016-11-21|publisher=Kutcheribuzz.com|access-date=2018-07-29}}&lt;/ref&gt;


انہاں نے ہریکتھا تے کارناٹک موسیقی دے شعبےآں وچ انہاں د‏‏ی شراکت دے لئی بہت سارے انعامات تے ایوارڈز حاصل کیتے نيں۔

* اپنے موسیقی دے گرو [[لالگودی جئےرمن]] دے ہتھو‏ں تو‏ں، واسانتاشریشتا، یعنی 'ویمن پار ایکسلینس' ایوارڈ ملیا ا‏‏ے۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/soulful-tunes/1064090/|title=Soulful Tunes – Indian Express|publisher=Archive.indianexpress.com|date=2013-01-24|access-date=2020-01-17}}&lt;/ref&gt;
* تییاگرجا پرتھیوانی، انہاں دے روحانی گرو تے سسر پریمی سوامیگل د‏‏ی طرف تو‏ں 'تیاگاراجا سوامی د‏‏ی بازگشت' ملا۔
* ستمبر 2016ء اوہ ہندوستان دے ست معزز سوانیاں فنکاراں وچو‏ں اک نيں۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/7-women-get-M.S.-Subbulakshmi-Awards/article14636767.ece|title=7 women get M.S. Subbulakshmi Awards|date=14 ستمبر 2016|newspaper=The Hindu|access-date=16 مئی 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109074354/https://www.thehindu.com/news/national/7-women-get-M.S.-Subbulakshmi-Awards/article14636767.ece|archivedate=2020-11-09|accessdate=2021-02-27}}&lt;/ref&gt;
* 20 نومبر 2016ء کو، بھارتیہ ودتا بھون، [[چنويں]] نے مہمان خصوصی دن اُتے انفوسیس دے چیئرمین، آر شیشاسائی دے ذریعہ، وشاکا ہری نو‏‏ں 'لائف ٹائم اچیومنٹ' ایوارڈ دتا۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kutcheribuzz.com/دسمبر-season-buzz-2016/general-buzz-2016/3334-bhavan-s-cul-fest-opens|title=Bhavan's cul-fest opens to a full house|publisher=Kutcheribuzz.com|date=2016-11-21|access-date=2018-07-29}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:1981 دے جم]]
[[گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏یاں ہندوستانی سوانیاں گلوکاراواں]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں]]
[[گٹھ:ہندوستانی کلاسیکی سوانیاں گلوکار]]</text>
      <sha1>629ydrd62c42nucoxb7rtdpp9vwhktn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ونجاموری آنسویا دیوی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101664</id>
    <revision>
      <id>712261</id>
      <parentid>698863</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4479" sha1="1wt5e53e4d9bq4jqq8131mnr816msxw" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات شخصیت}}

'''ونجاموری آنسویا دیوی''' {{ہور نام|انگریزی=Vinjamuri Anasuya Devi}} (ولادت: 12 مئی 1920ء - وفات: 23 مارچ 2019ء) [[تیلگو زبان|تیلگو]] گلوکارہ، ہارمونیم نواز، نغمہ ساز تے مصنفہ سن۔ انہاں نو‏‏ں دلچسپی لوک موسیقی تے نغمہ وچ سی۔&lt;ref name=&quot;thehindu&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Queen-of-folk-music/article15398241.ece|title=Queen of folk music – HYDB|website=The Hindu|access-date=2018-06-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;thehindu2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/With-many-firsts-to-her-credit/article15398279.ece|title=With many firsts to her credit – MADS|website=The Hindu|access-date=2018-06-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;thehindu3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Space-across-new-horizons/article15397471.ece|title=Space across new horizons – MADS|website=The Hindu|access-date=2018-06-03}}&lt;/ref&gt;

== مڈھلا جیون تے پس منظر ==
ونجاموری آنسویا دیوی، [[ونجاموری وینکتا لکشمی نرسمہا راؤ]] د‏‏ی بیٹی سن، جو اک ہندوستانی اسٹیج اداکار، تلگو-سنسکرت پنڈت تے مصنف سن ۔&lt;ref name=&quot;thehindu2&quot; /&gt; [[وینجموری سیندا دیوی]]، جو اک تلگو گلوکارہ سن، اوہ ونجاموری آنسویا دیوی د‏‏ی بہن سن۔&lt;ref&gt;Srihari, Gudipoodi [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article1527091.ece &quot;An Era of Light Music&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024102517/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article1527091.ece |date=2012-10-24 }}, ''[[دی ہندو]]'' June 11, 2018&lt;/ref&gt; ونجاموری آنسویا دیوی نے آزادی د‏‏ی جدوجہد دے دوران [[موہن داس گاندھی]]، [[جواہر لعل نہرو]]، [[سروپلی رادھا کرشنن]] تے [[سبھاش چندر بوس]] د‏‏ی موجودگی وچ موسیقی پیش کيتا سی۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/telangana/kcr-condoles-death-of-radio-commentator-dr-vinjamuri-anasuya-devi-514853|title=KCR condoles death of radio commentator Dr Vinjamuri Anasuya Devi|last=Mayabrahma|first=Roja|date=2019-03-24|website=www.thehansindia.com|language=en|access-date=2020-03-06}}&lt;/ref&gt;

ان د‏‏ی دو کتاباں 'باوا گیتالو' تے 'لوک گیتاں دا تالیف' گذشتہ سال [[چینائی]] وچ جاری کيتی گئی۔ انہاں نو‏ں 1977ء وچ [[آندھرا یونیورسٹی]] نے ڈاکٹریٹ د‏‏ی ڈگری تو‏ں وی نوازیا سی۔ انہاں نو‏ں [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا]] د‏‏ی طرف تو‏ںلائف ٹائم اچیومینٹ تے [[پیرس]] تو‏ں [[لوک د‏‏ی ملکہ ایوارڈ]] تو‏ں وی نوازیا گیا۔&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/kcr-condoles-anasuya-devis-demise20190324212558|title=KCR condoles Anasuya Devi's demise|website=ANI News|language=en|access-date=2020-03-06}}&lt;/ref&gt;

== باہرلے جوڑ ==

* {{cite web|url=http://www.indoamerican-news.com/nata-2012-award-winners/|title=NATA 2012 Award Winners|website=Indo American News|access-date=2018-06-03|archive-date=2018-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180522013834/http://www.indoamerican-news.com/nata-2012-award-winners/|dead-url=yes}}
* https://www.madhuravani.com/anasuya మధురవాణి అంతర్జాల పత్రిక ప్రత్యేకం. madhuravani.com
* https://www.madhuravani.com/blank-41 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191120183925/https://www.madhuravani.com/blank-41 |date=2019-11-20 }} మధురవాణి అంతర్జాల పత్రిక ప్రత్యేకం. madhuravani.com
* https://www.youtube.com/watch?v=ls9FXBHuX-s&amp;t=677s Vinjamuri Anasuya Devi folk songs – original tracks

== حوالے ==
{{حوالے}}

{{authority control}}

[[گٹھ:1920 دے جم]]
[[گٹھ:2019 دیاں موتاں]]
[[گٹھ:آندھرا پردیش دے گلوکار]]
[[گٹھ:بھارتی لوک گلوکار]]
[[گٹھ:بھارتی لوک گلوکاراواں]]
[[گٹھ:تیلگو شخصیتاں]]</text>
      <sha1>1wt5e53e4d9bq4jqq8131mnr816msxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نیتا مہتا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101933</id>
    <revision>
      <id>712258</id>
      <parentid>708317</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9890" sha1="mb7mu65xnkw0uq1ngmojayc9qxa5tvu" xml:space="preserve">{{خانہ-معلومات-شخصیت}}نیتا مہت‏ا اک ہندوستانی شیف &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite news|title=Compilations of regional cuisines in English gaining popularity in Mumbai|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report_compilations-of-regional-cuisines-in-english-gaining-popularity-in-mumbai_1361077|accessdate=7 August 2012|newspaper=[[زی نیوز]]|date=19 March 2010}}&lt;/ref&gt; مصنفہ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Morsels of pleasure|url=http://www.hindu.com/mp/2010/09/18/stories/2010091852500600.htm|accessdate=7 August 2012|newspaper=[[دی ہندو]]|date=18 September 2010|archivedate=25 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130125091305/http://www.hindu.com/mp/2010/09/18/stories/2010091852500600.htm}}&lt;/ref&gt; ریسرٹریور &lt;ref&gt;{{cite web|title=Nita Mehta's multi-cuisine restaurant Kelong is going to open in Sarabha Nagar Ludhiana|url=http://www.ludhianadistrict.com/news/news-1323068470.html|publisher=Ludhianadistrict.com|accessdate=7 August 2012|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091713/http://www.ludhianadistrict.com/news/news-1323068470.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; تے میڈیا د‏‏ی شخصیت نيں جو اپنی کھاناں د‏‏ی کتاباں تے کھانا پکانے د‏‏ی کلاساں دے لئی مشہور نيں &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{cite news|title=Cooking up a delight|url=http://hindustantimes.com/|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[ہندوستان ٹائمز]]|date=15 July 2006|archivedate=13 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120813010454/http://www.hindustantimes.com/}}&lt;/ref&gt; انہاں دا شمار کھانے پکانے تو‏ں متعلق ٹیلی ویژن پروگرام وچ مشہور شخصیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں ہُندا اے &lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{cite news|title=Chef Saby and Nita Mehta on MasterChef|url=http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/tv-guide/chef-saby-and-nita-mehta-masterchef-165|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دکن کرانیکل]]|date=26 November 2011|archivedate=11 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111135522/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/tv-guide/chef-saby-and-nita-mehta-masterchef-165}}&lt;/ref&gt;
انھاں نے 400 تو‏ں زیادہ کھاناں د‏‏یاں کتاباں تصنیف کيتياں نيں جنہاں د‏‏ی سٹھ لکھ کاپیاں دنیا بھر وچ فروخت د‏‏ی جا چکيا‏‏ں نيں۔ 1999 وچ انہاں نے پیرس وچ ورلڈککبک میلے وچ اپنی کتاب فلیورز آف انڈین کوکنگ دے لئی بہترین ایشینککبک دا ایوارڈ جِتیا &lt;ref&gt;{{cite news|title=Switch to olive oil for better health|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-07/diet/30606774_1_pomace-leonardo-olive-oil-dalmia-continental|accessdate=7 August 2012|newspaper=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|date=7 June 2012|archivedate=22 June 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120622010834/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-07/diet/30606774_1_pomace-leonardo-olive-oil-dalmia-continental}}&lt;/ref&gt;

=== کیرئیر ===
ہور قابلِ ذکر کتاباں وچ ہندوستانی کھانا پکانے دے نال زیتون دا تیل &lt;ref&gt;{{cite news|title=Switch to olive oil for better health: Cookery expert Nita Mehta|url=http://hindustantimes.com/|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[ہندوستان ٹائمز]]|date=8 January 2012|archivedate=13 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120813010454/http://www.hindustantimes.com/}}&lt;/ref&gt; سبزی خور چینی &lt;ref&gt;{{cite news|title=Sizzling sounds of India's second favourite food|url=http://chinadaily.com.cn/|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[China Daily]]|date=21 November 2006}}&lt;/ref&gt; زیرو آئل باورچی &lt;ref&gt;{{cite news|title=Healthy living|url=http://easterneye.eu/|accessdate=13 August 2012|newspaper=Eastern Eye|date=16 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120814033340/http://www.easterneye.eu/|archive-date=14 August 2012|url-status=dead|archivedate=14 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120814033340/http://www.easterneye.eu/}}&lt;/ref&gt; ذیابیطس ڈیلیسیسیز &lt;ref&gt;{{cite news|title=Fight lifestyle diseases with good food|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-28/diet/30130936_1_lifestyle-diseases-heart-diseases-heart-ailments|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|date=28 September 2011|archivedate=30 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111130063124/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-09-28/diet/30130936_1_lifestyle-diseases-heart-diseases-heart-ailments}}&lt;/ref&gt; بچےآں دے لئی 101 ترکیباں &lt;ref&gt;{{cite news|title=Morsels of pleasure|url=http://www.thehindu.com/life-and-style/Food/article669309.ece|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دی ہندو]]|date=15 September 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110908041357/http://www.thehindu.com/life-and-style/Food/article669309.ece|archivedate=8 September 2011}}&lt;/ref&gt; تے چکن تے پنیر دا بہترین نسخہ شامل نيں&lt;ref&gt;{{cite news|title=Chicken and paneer|url=http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/02/10/stories/2002021000310800.htm|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دی ہندو]]|date=10 February 2002|archivedate=28 April 2002|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020428043312/http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/02/10/stories/2002021000310800.htm}}&lt;/ref&gt; کچھ عرصہ پہلے تک ، ہندوستانی کتاباں د‏‏ی دکاناں وچ کھانا پکانے د‏‏یاں کتاباں دے خاناں وچ نیتا مہت‏ا د‏‏یاں کتاباں دے نال نال ہور مصنفاں سنجیو کپور تے ترلا دلال د‏‏ی اجارہ داری ہُندی تھی۔حالیہ برساں وچ انہاں نے علاقائی مصنفاں دا مقابلہ شروع کيتا اے &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;

=== کاروبار ===
نیتا مہت‏ا خود اک اکیڈمی چلاندی نيں جس نو‏‏ں نیتا مہت‏ا کلنری اکیڈمی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے جسنو‏ں نويں دہلی وچ 2001 وچ شروع کيتا گیا&lt;ref&gt;{{cite news|title=Baking love – with truffles and tiramisu!|url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food/food-reviews/Baking-love--with-truffles-and-tiramisu/articleshow/7467967.cms|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|date=19 December 2011}}&lt;/ref&gt; کورسز وچ فاسٹ فوڈ ، روايتی ہندوستانی کھانا ، پکنک پیک ، &quot;کم کیلوری کھانے ، سلاد ، مٹھا ، چاکلیٹ ، مٹھایاں شامل نيں۔ہور &quot;صحتمند دل&quot; د‏‏ی ترکیباں &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Of skills and skillets|url=http://www.telegraphindia.com/1060812/asp/weekend/story_6582159.asp|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دی ٹیلی گراف (بھارت)]]|date=12 August 2006}}&lt;/ref&gt; حالیہ برساں وچ ، اکیڈمی وچ برما ، لبنانی ، جاپانی تے سنگاپور دے پکوان سیکھنے دے خواہشمند افراد وچ وادھا دیکھیا گیا ا‏‏ے۔ نیتا اک پبلشنگ ہاؤس د‏‏ی وی مالک اے ایس این اے بی پبلشرز جنہاں د‏‏ی بہت ساریاں کتاباں خود نیتا ہی لکھدی نيں &lt;ref&gt;{{cite web|title=SNAB Publishers – India|url=http://www.nitamehta.com/about_snab.htm|publisher=Nitamehta.com|accessdate=13 August 2012|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701102006/http://www.nitamehta.com/about_snab.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

=== مہمان شخصیت ===
پیناسونک نے کوئمبٹورین 2004 وچ اک پروگرام دا اہتمام کيتا جتھے نیتا مہت‏ا نو‏‏ں مدعو کيتا گیا سی ۔جنھاں نےمائکروویو وچ کھانا پکانے د‏‏ی مختلف ترکیباں شیئر کيتياں تاکہ مائیکرو ویو دے استعمال نو‏‏ں فروغ دتا جاسک‏‏ے&lt;ref&gt;{{cite news|title=Tikkas, truffle and tips|url=http://www.hindu.com/mp/2006/06/01/stories/2006060100360100.htm|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دی ہندو]]|date=1 June 2006|archivedate=2 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502115438/http://www.hindu.com/mp/2006/06/01/stories/2006060100360100.htm}}&lt;/ref&gt; 2010 وچ نويں دہلی دے پنچیل کالونی وچ واقع اک اسکول نے نیتا تو‏ں مشورہ کرکے ایسا مینو تیار کروایا جس نو‏‏ں والدین دے پاس ہدایت نامے دے طور اُتے دتا گیا جو اسکول جانے والے طلباء دے لئی پیک کيتا جانا چاہیدا&lt;ref&gt;{{cite news|title=Course Meal|url=http://www.indianexpress.com/news/course-meal/580714/0|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دی انڈین ایکسپریس]]|date=17 February 2010}}&lt;/ref&gt; نیتا مہت‏ا نے کھانا پکانے دے بوہت سارے مقابلےآں دا فیصلہ بطور جج کيتا اے ، جداں کہ ملیکا-کچن 2011 جس دا اختتام چندی گڑھ دے جے ڈبلیو میریٹ وچ ہويا تھا&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kitchen Queen|url=http://www.indianexpress.com/news/kitchen-queen/860117/|accessdate=13 August 2012|newspaper=[[دی انڈین ایکسپریس]]|date=15 October 2011}}&lt;/ref&gt; نہندا مہت‏ا ٹیلی ویژن کوکنگ مقابلہ ماسٹر شیف انڈیا وچ بطور جج نمودار ہوئیاں &lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot; /&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]</text>
      <sha1>mb7mu65xnkw0uq1ngmojayc9qxa5tvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زوآ مورانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103236</id>
    <revision>
      <id>712237</id>
      <parentid>645975</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7272" sha1="rqbr8pvpdt1bxqnylqrhhxdjusvf8b9" xml:space="preserve">{{Infobox model
|name        = زوا مورانی
|image= Zoa Morani and others grace Zaheer Iqbal’s birthday bash at Arth Bandra (cropped).jpg
|imagesize   = 250px
|caption     = مورانی 2018 وچ 
|birth_date  = {{birth date and age|1988|03|29|df=y}}
|birth_place = بھارت
|occupation  = اداکارہ, ماڈل
|nationality = انڈین
|yearsactive = 2011–جاری
|parents=کریم مورانی
|Sister=شازا مورانی
}}
زوا مورانی (پیدائش: 29 مارچ 1988) اک ہندوستانی ماڈل تے اداکارہ اے جو بالی ووڈ د‏‏ی فلماں وچ نظر آندی ا‏‏ے۔&lt;ref name=toinov11&gt;{{cite news|title=Zoa Morani bags Benegal’s next|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-05/news-interviews/30360020_1_shyam-benegal-karim-morani-zoa-morani|access-date=1 April 2012|newspaper=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]|date=5 November 2011|accessdate=29 March 2021|archivedate=3 January 2013|archiveurl=https://archive.today/20130103071053/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-05/news-interviews/30360020_1_shyam-benegal-karim-morani-zoa-morani}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/i-am-quite-a-drama-queen-zoa-morani|title=I am quite a drama queen!” – Zoa Morani}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/deepika-padukone-a-hard-worker-zoa-morani|title=Deepika Padukone a hard worker: Zoa Morani}}&lt;/ref&gt;
== کیرئیر ==
مورانی نے 2007 وچ ریلیز ہونے والی فلم اوم شانت‏ی اوم دے معاون ہدایت کار د‏‏ی حیثیت تو‏ں شروعات کيتی سی تے اوہ ہلا بول (2008) وچ اسسٹنٹ ڈائریکٹر وی سن۔&lt;ref name=sify11&gt;{{cite news|title=Zoa Morani to make first appearance at LFW show|url=http://www.sify.com/news/zoa-morani-to-make-first-appearance-at-lfw-show-news-national-ldmrOdbihca.html|access-date=1 April 2012|newspaper=[[Sify.com]]|date=12 March 2011}}&lt;/ref&gt; بظاہر ، بھانويں مورانی نو‏‏ں فلماں د‏‏ی ہدایت کاری وچ کوئی دلچسپی نئيں سی ، لیکن انہاں نے اداکاری تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں واقف کرنے دے لئی ایہ کردار ادا کیتے۔&lt;ref name=th11&gt;{{cite news|title=New kids on the block|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2037767.ece|access-date=2 April 2012|newspaper=[[دی ہندو]]|date=21 May 2011|location=Chennai, India|first=Harshikaa|last=Udasi|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110524144719/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2037767.ece|archivedate=24 May 2011|accessdate=29 March 2021}}&lt;/ref&gt; اس نے 2011 وچ شاہ رخ خان د‏‏ی پروڈکشن [[الویز کبھی کبھی]] تو‏ں اداکاری دا آغاز کيتا سی تے اس دے بعد فلم ڈائریکٹر شیام بینیگل نے انہاں د‏‏ی اگلی فلم دے لئی سائن کيتا ا‏‏ے۔&lt;ref name=toinov11/&lt;.&lt;ref name=sify11 /&gt; 2011 وچ ، اس نے لکمے فیشن ویک دے دوران ماڈلنگ د‏‏ی اسائنمنٹ لی۔اس دے بعد اوہ لیکس فیشن ویک دے 2012 ایڈیشن وچ وی نمودار ہوئیاں نيں۔&lt;ref name=dnamarch12&gt;{{cite news|title=Let your feet go wild!|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report_let-your-feet-go-wild_1659100|access-date=1 April 2012|newspaper=[[زی نیوز]]|date=6 March 2012}}&lt;/ref&gt;
== ذا‏تی زندگی ==
مورانی ، بالی ووڈ د‏‏ی سب تو‏ں وڈی ایونٹ مینجمنٹ کمپنیاں وچو‏ں اک ، [[سینیوگ انٹرٹینمنٹ]] دے بالی ووڈ فلم پروڈیوسر تے ہدایتکار ، [[کریم مورانی]] د‏‏ی بیٹی &lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.firstpost.com/bollywood/who-is-karim-morani-18205.html | work=Firstpost | title=Who is Karim Morani? - Firstpost}}&lt;/ref&gt;ہاں۔ اوہ پیدائشی طور اُتے اک نیزاری مسلما‏ن اے ، لیکن دوسرے تمام مذہب دا احترام کردی ا‏‏ے۔&lt;ref name=md11&gt;{{cite news|title=SRK's discovery Zoa Morani turns 22|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2011/mar/290311-SRK-Zoa-Morani-Roshan-Abbas-Kabhi-Kabhi.htm|access-date=1 April 2012|newspaper=[[میڈ ڈے]]|date=29 March 2011}}&lt;/ref&gt; اسنو‏ں [[کوویڈ 19]] وچ تشخیص کيتا گیا سی جتھو‏ں اوہ صحت یاب ہو گئیاں نيں۔&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Suri |first1=Rishabh |title=Zoa Morani on battling Covid-19: My body has taken a blow, I am still coughing |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/zoa-morani-on-battling-covid-19-my-body-has-taken-a-blow-i-am-still-coughing/story-Wdfmlq4jkYv9eyCHJ6uGUL.html |website=hindustantimes.com |access-date=8 July 2020 |date=16 April 2020}}&lt;/ref&gt;
== فلم گرافی ==

=== اداکارہ دے طور اُتے ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! سال
! فلم
! کردار
! class=&quot;unsortable&quot; | نوٹ
|-
| 2011
| ''[[الویز کدی کدی]]''
| نینڈینی اوبرائے
|
|-
| 2012
| ''مستان''
|
|
|-
|2015
| ''[[بھج جوہنی]]''
| تانیا
|
|-
| 2018
| ''اکوری (ویب سیریز)''
| جہان ایرانی
|[[زی5]] اُتے &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/883016/zee5-comedy-akoori-shows-what-a-dysfunctional-family-is-really-like-says-director-harsh-dedhia|title=ZEE5 comedy ‘Akoori’ shows what a dysfunctional family is really like, says director Harsh Dedhia|last=Raman|first=Sruthi Ganapathy|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2019-07-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iwmbuzz.com/digital/news-digital/zoa-morani-shadab-kamal-adi-irani-darshan-jariwala-lillete-dubey-tirthankar-poddar-zee5s-akoori/2018/07/16|title=Zoa Morani, Shadab Kamal, Adi Irani, Darshan Jariwala, Lillete Dubey and Tirthankar Poddar in ZEE5's Akoori|date=2018-07-16|website=IWMBuzz|language=en-US|access-date=2019-07-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://m.dailyhunt.in/news/india/english/iwmbuzz-epaper-iwmbuzz/zoa+morani+shadab+kamal+adi+irani+darshan+jariwala+lillete+dubey+and+tirthankar+poddar+in+zee5+s+akoori-newsid-92439336|title=Zoa Morani, Shadab Kamal, Adi Irani, Darshan Jariwala, Lillete Dubey and Tirthankar Poddar in ZEE5's Akoori – IWMBUZZ|website=Dailyhunt|language=en|access-date=2019-07-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bizasialive.com/video-zee5-unveils-trailer-new-web-series-akoori/|title=In Video: ZEE5 unveils trailer of new web-series 'Akoori'|last=Baddhan|first=Raj|date=2018-08-10|website=BizAsia {{!}} Media, Entertainment, Showbiz, Events and Music|language=en-GB|access-date=2019-07-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|'' بھوت پروا (ویب سیریز)''
| انجلینا
|
|-
|2020
|''[[تائیش]]''
| ماہی
| [[زی5]] پر
|-
|2021
|'' ٹیوزڈے تے فرائیڈے''
| {{TBA}}
|
|}

=== اسسٹنٹ ڈائریکٹر دے طور اُتے ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! سال !! فلم
|-
| 2007 || ''[[اوم شانت‏ی اوم]]''
|-
| 2008 || ''[[ہلا بول]]''
|}

[[گٹھ:1989 دے جم]]
[[گٹھ:۱۹۸۹ دے جم]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:بھارتی اسماعیلی]]
[[گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں]]</text>
      <sha1>rqbr8pvpdt1bxqnylqrhhxdjusvf8b9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سمن رنگناتھن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104047</id>
    <revision>
      <id>712240</id>
      <parentid>696073</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11351" sha1="5cb21j7evwes2ul1wc0bm9zh647c7p7" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=سمن رنگناتھن
|image=
|imagesize=
|caption=Suman Ranganathan at 60th South Filmfare Awards, 2013|birthname=|birth_date={{Birth date and age|1974|7|26|df=yes}}
|birth_place=[[بنگلور]]،[[کرناٹک]]، بھارت
|nationality=بھارتی
|occupation=اداکاری
|yearsactive=1989-تاحال
|spouse=بانٹی والیا
}}
'''سُمَن رنگناتھن''' {{دیگر نام|انگریزی= Suman Ranganathan}} ایک [[بالی وڈ|بھارتی فلمی اداکارہ]] اے۔&lt;ref&gt;{{cite web |author =انگریزی ویکیپیڈیا کے مشارکین |url =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Suman_Ranganathan&amp;redirect=no&amp;oldid=597520849 |title =Suman Ranganathan|date =}}&lt;/ref&gt;
'''سمن رنگناتھن''' اک بھارتی اداکارہ اتے ماڈل اے۔ سمن نے [[کنڑ]]، [[بنگالی]]، [[تامل]]، [[ملیالم]]، [[تیلگو]] اتے [[ہندی]] فلماں وچ اداکاری کیتی اے۔

== جیون ==
سمن رنگیتیم&lt;ref&gt;{{|url=https://www.youtube.com/watch?v=N2-t4Rfh0Hk&amp;t=40s |title=‘Gorgeous Suman Ranganath Reveals her Remuneration for #Kavaludaari on #Scrapbook with RJ Nethra’}}&lt;/ref&gt; دا جم تمکرُ، کرناٹک وچ 26 جولائی 1974 نوں ہویا سی۔&lt;ref&gt;{{cite web|author=Madhu Daithota, TNN, 26 نومبر 2008, 12:00AM IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Ive_realised_my_dreams/rssarticleshow/3755025.cms |title=‘I’ve realised my dreams’ – News &amp; Interviews – Bollywood – Hindi – Entertainment – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-11-26 |accessdate=2014-02-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1707481 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090211195026/http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1707481|date=11 فروری 2009}}&lt;/ref&gt;

== نجی جیون ==
اس نے اک فلم پروڈیؤسر بنٹی والیا نال ویاہ گیا سی۔ 2007 وچ ایہہ جوڑا وکھ ہو گیا۔ اس نے 3 جون 2019 نوں کرناٹک دے کوڈگو ضلعے دے اک کوفی پلانٹر ساجن چنپا نال ویاہ کروا لیا۔

== کیریئر ==
پہلاں ڈریکٹر شنکر ناگ دی فلم سی۔بی۔آئی۔ شنکر دکھائی دتی۔ رنگناتھ دے کیریئر دی شروعات کنڑ فلم سندھا ششنالا شریف نال ہوئی سی، جس وچ اس نے شریدھر ولوں نبھائے شریف دی بیوی دا کردار نبھائی سی۔
اس فلم دی کامیابی توں بعد، اس نے بالی ہومبالے (1989)، ڈاکٹر کرشن (1989) اتے نمورا ہممیرا (1990) وچ وکھ-وکھ فلماں وچ کم کیتا۔

سال 1990 وچ، اس نے پندھو پاٹو نال تامل دی شروعات کیتی۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.cinestaan.com/movies/pudhu-pattu-18242 |access-date=2021-04-22 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805023200/https://www.cinestaan.com/movies/pudhu-pattu-18242 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; تد، اس نے پیروم پلی (1991)، مانگارا کاول (1991)، کرمبککرن (1991)، انائیّ واجٹھی پدگرین (1992)، میٹوپتی مرسو (1994) اتے مدھال ہیدھیم (1995) وچ کئیاں تامل فلماں وچ کم کیتا اے۔

اوہ اپنی پہلی بالیوڈّ فلم فریب (1996) وچ نظر آئی، جو کہ غیرکانونی اینٹری (1992) دی اک بھارتی تبدیلی تے سی۔ اوہ آ &quot;اب لوٹ چلیں&quot; (1999) وچ اک بھارتی-امریکی سوشلائیٹ دے روپ وچ دکھائی دتی۔ 2003 وچ اوہ باغبان وچ نظر آئی۔&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Now-Suman-Ranganathan-gets-into-body-double-trouble/articleshow/34254564.cms|title=Now Suman Ranganathan gets into body-double trouble}}&lt;/ref&gt;

رنگناتھ مسٹر انڈیا ورلڈ 2007 لئی ججاں دی اک ٹیم وچ وی سی۔ اوہ کنڑ رئیلٹی شو تھکادمتھا دی ججّ اے، جو کہ کلرز کنڑ تے براڈکاسٹ ہندا اے۔&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com|title=Suman Ranganath back on small screen to judge dance reality show |date=29 جنوری 2019}}&lt;/ref&gt;

اس ویلے دے بعد، اوہ کنڑ صنعتاں وچ پوری طرحاں اداکاری وچ آ گئی سی۔ لمبے بریک توں بعد، اس نے تامل انڈسٹری وچ فلم ارمبھم (2013) وچ واپسی دے نال دوبارہ کم کیتا۔ تامل وچ تقریباً 18 سالاں بعد واپسی کردیاں سمن نے اک سخت صحافی دا کردار ادا کیتی۔&lt;ref&gt;https://www.indiaglitz.com/aarambam-is-suman-ranganathans-comeback-vehicle-tamil-news-99161 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421174006/https://www.indiaglitz.com/aarambam-is-suman-ranganathans-comeback-vehicle-tamil-news-99161 |date=2021-04-21 }}&lt;/ref&gt;

سمن رنگاناتھن نے کئی کامیاب پروجیکٹاں وچ کم کیتا، اتے اس نے نیر ڈوز (2016) اتے کولداہاری (2019) ورگیاں کئی فلماں دی کامیابی وچ یوگدان پایا۔&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/Neer-Dose-Serving-up-a-heavy-dose-of-misogyny/article14626496.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126050148/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/Neer-Dose-Serving-up-a-heavy-dose-of-misogyny/article14626496.ece |date=2020-11-26 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/kavaludaari-review-brilliant-neo-noir-film-keeps-you-hooked-your-seat-99918&lt;/ref&gt;

== فلموگرافی ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! سال !! فلم !! کردار !! بولی !! نوٹس
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|1989|| ''[[سی۔بی۔آئی۔ شنکر]]'' || آشا || rowspan=&quot;5&quot; | [[کنڑ بولی|کننڑ]] ||
|-
| ''بالا ہومبلے'' || ||
|-
| ''[[ڈاکٹر کرشنا]]'' || ||
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|1990|| ''سنتا ششنلا شریف'' || شریف دی بیوی ||
|-
| ''[[نمورا ہمیرا'' || رادھا ||
|-
| ''20واں ستھبدم'' || || [[تیلگو بولی|تیلگو]] ||
|-
| ''کینپو سوریا'' || تروینی || کننڑ ||
|-
| ''پدھو پاٹو'' || || تامل ||
|-
| ''پدماوتی کلیانم'' || پدماوتی || [[تیلگو بولی|تیلگو]] ||
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|1991|| ''پیروم پلی'' || || rowspan=&quot;4&quot; | تامل ||
|-
| ''مانگارو کاول'' || تعلیم ||
|-
| ''کرومبکرن'' || ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1992|| ''نائی وازہتی پادوگریں'' || پریا ||
|-
| ''الرم چولنو'' || ارچنا || ملیالم ||
|-
| 1994 || ''میتپٹی مراسو'' || رادھا || rowspan=&quot;3&quot; | تامل ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1995|| ''مدھل ادھیم'' || ||
|-
| ''ادھوم کارنگا'' || ||
|-
|1996|| ''[[فریب (1996 فلم)|فریب]]'' || سمن ورما || rowspan=&quot;2&quot; | [[ہندی]] ||
|-
|1997|| ''آنکھوں میں تم ہو'' || پوجا ||
|-
|1997|| ''اچینا اتتھی'' || پوجا || بنگالی ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1998|| ''او گنداسرے نیویستو اولییوارو'' || || کننڑ ||
|-
| ''ہتھیار'' || سمن || rowspan=&quot;4&quot; | ہندی ||
|-
|1999|| ''آ اب لوٹ چلیں'' || لولین ||
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|2000|| ''ایک ستری'' || ویشالی ||
|-
| ''بادل'' || || خاص پیشکاری
|-
|''ورنکازچکا''|| مالوکا || ملیالم ||
|-
| ''آغاز'' || پشپا ||rowspan=&quot;2&quot; | ہندی ||
|-
| ''کرکشیتر'' || خود
| خاص پیشکاری

|-
|rowspan=&quot;4&quot;|2001|| ''باوا نچدو'' || || [[تیلگو بولی|تیلگو]] ||
|-
| ''حد: لائف آن د ایج آف دیتھ'' || || rowspan=&quot;7&quot; | ہندی ||
|-
| ''مجھے میری بیوی سے بچاؤ'' || انرادھا ||
|-
| ''ہم ہو گئے آپکے'' || نکی ||
|-
|2002|| ''ہم تماہرے ہیں صنم'' || لیڈر ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|2003|| ''مارکٹ'' || لیسا ||
|-
| ''باغبان'' || کرن ملہوترا ||
|-
|2004|| ''[[عشقَ کیامت]]'' || سمن ||
|-
|2005|| ''سودا'' || || rowspan=&quot;2&quot; | ہندی
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|2006 || ''دیوکی'' || دیوکی ||
|-
| ''مشرق اور پچھم'' || || [[بھوجپری]] ||
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|2008|| ''بنداس'' || || کننڑ || ''کلو ماما'' گیت ‘چ خاص پیشکاری
|-
| ''محبوبہ'' || || ہندی ||
|-
| ''بدھیونتا'' || مونکا || کننڑ ||
|-
| ''گم نام - د مسٹری'' || ریمن || ہندی ||
|-
| ''مست مزہ مادی'' || خود
| rowspan=&quot;12&quot; | کننڑ || خاص پیشکاری
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|2009|| ''انجادر'' || ||
|-
| ''سواری'' || || نامزد، [[فلمفیئر اوارڈ فار بیسٹ سپورٹنگ ایکٹرس- کنڑ]]
|-
| ''کلاکار'' || ||
|-
| ''ہریکتھے'' || ||
|-
| ''آئی۔پی۔سی۔ سیکشن 300'' || شیلا ||
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|2012|| ''سدلنگو'' || آندالئما || فلمفیئر اوارڈ فار بیسٹ سپورٹنگ ایکٹرس – کننڑ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/And-the-Filmfare-Award-for-Kannada-goes-to-/articleshow/21215657.cms|title=And the Filmfare Award for Kannada goes to.۔. - Times of India|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''شوا'' || خود
| خاص پیشکاری
|-
| ''کٹاری ویرا سرسندرانگی'' || خود
| خاص پیشکاری
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|2013 || ''گلاٹے'' || ||
|-
| ''مئینا'' || گیتا ||
|-
| ''جنکیمری'' || خود
| خاص پیشکاری
|-
| ''اررامبم'' || رمیا || تامل ||
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2016 || ''ڈیل راجا'' || || rowspan=&quot;5&quot; | کنڑ ||
|-
|''نیر ڈوسے'' || شردا منی || نامزد، فلمفیئر اوارڈ فار بیسٹ سپورٹنگ ایکٹرس – کنڑ&lt;br /&gt;نامزد&lt;br /&gt;ایس۔آئی۔آئی۔ا۔اے۔ اوارڈ فار بیسٹ ایکٹر ان اے سپورٹنگ رول فیمیل -کننڑ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019
|''کولوداری''
|مادھری
|
|-
|''دندپلیا 4''
|
|
|-
|''لیڈیز ٹیلر''
|
|فلمنگ
|}

== حوالے ==
{{حوالے}}

== متعلقہ روابط ==
* [[بھارتی فلمی اداکارا ؤں کی فہرست]]
* [[بھارتی سنیما]]

== حوالے ==
{{گٹھ کومنز|{{PAGENAME}}}}
{{حوالے}}
{{نامکمل}}

[[گٹھ:1974 دے جم]]
[[گٹھ:اکیسویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:بنگلور دیاں اداکاراواں]]
[[گٹھ:بنگلور دیاں خواتین ماڈل]]
[[گٹھ:بیسویں صدی کی بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:بھارتی خواتین ماڈل]]
[[گٹھ:بھارتی فلمی اداکاراواں]]
[[گٹھ:تمل سنیما دیاں اداکاراواں]]
[[گٹھ:تیلگو سنیما دیاں اداکاراواں]]
[[گٹھ:کنڑا اداکاراواں]]
[[گٹھ:کنڑا سنیما دیاں اداکاراواں]]
[[گٹھ:ہندی سنیما دیاں اداکاراواں]]
[[گٹھ:تمل اداکاراواں]]
[[گٹھ:ملیالم فلمی اداکاراواں]]</text>
      <sha1>5cb21j7evwes2ul1wc0bm9zh647c7p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عظیم تر بنگلہ دیش</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114047</id>
    <revision>
      <id>712252</id>
      <parentid>691458</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33911" sha1="pjpaegn8dpfur0yd6mnylnjyxv9qydk" xml:space="preserve">{{پنجابی گنتی}}

[[فائل:United Bengal.png|thumb| ایہ جنوبی ایشیا دے متحدہ بنگال تے بنگالی بولنے والے خطے دا تاریخی نقشہ ا‏‏ے۔ بنگال دا علاقہ گنگا برہم پترا دے ڈیلٹا وچ واقع اے، لیکن اس دے شمال، شمال مشرق تے جنوب مشرق وچ پہاڑی علاقے نيں۔ سیاسی طور پر، بنگال ہن خودمختار جمہوریہ بنگلہ دیش، تے ہندوستان دے مغربی بنگال، تریپورہ تے آسام دے درمیان تقسیم ا‏‏ے۔ ایہ نقشہ پلاسی د‏‏ی جنگ تو‏ں پہلے بنگال د‏‏ی سلطنت دا نقشہ ا‏‏ے۔ متحدہ بنگال د‏‏ی تجویز باضابطہ طور اُتے برطانوی حکمرانی والے بنگال دے آخری وزیر اعظم حسین شہید سہروردی تے بنگالی قوم پرست شرت چندر بوس نے ۱۹۴۷ وچ دتی سی۔]]
'''عظیم تر بنگلہ دیش''' ( {{Lang-bn|বৃহত্তর বাংলাদেশ|Brihôttôr Bangladesh}} ;&lt;ref name=&quot;Ved1&quot;&gt;Col. Ved Prakash, ''Terrorism in India's north-east: a gathering storm'' (Volume 1),Kalpaz Publications, 2008, {{آئی ایس بی این|81-7835-660-0}}&lt;/ref&gt; دوسرے ناواں دے علاوہ، تھلے ملاحظہ کرن) اک سازشی نظریہ اے جو بوہت سارے سجے بازو دے ہندوستانی سیاست داناں تے مصنفاں نے پھیلایا اے کہ [[بنگلہ دیش|عوامی جمہوریہ بنگلہ دیش]] علاقائی توسیع د‏‏ی خواہش رکھدا اے، جس وچ ہندوستان د‏‏یاں ریاستاں [[مغربی بنگال]] ، [[تریپورہ]] تے [[آسام]] شام‏ل نيں۔ اس دے اپنے علاقے دے حصے دے طور اُتے ۔ &lt;ref name=&quot;Schendel1&quot;&gt;Willem van Schendel, ''The Bengal borderland: beyond state and nation in South Asia'', page 233-34, Anthem Press, 2005, {{آئی ایس بی این|1-84331-145-3}}&lt;/ref&gt; کچھ حامی ایہ وی دعویٰ کردے &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|title=TMC's goal is to separate West Bengal, make 'Greater Bangladesh': WB BJP chief|url=https://www.aninews.in/news/national/politics/tmcs-goal-is-to-separate-west-bengal-make-greater-bangladesh-wb-bjp-chief20210924164841|accessdate=2022-01-09|website=www.aninews.in|language=en|تاريخ-الأرشيف=2022-01-09|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220109053334/https://www.aninews.in/news/national/politics/tmcs-goal-is-to-separate-west-bengal-make-greater-bangladesh-wb-bjp-chief20210924164841/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[مغربی بنگال]] د‏‏ی [[وزیر اعلیٰ|وزیر اعلیٰ]] [[ممتا بنرجی]] گریٹر بنگلہ دیش بنانے د‏‏ی کوششاں وچ ملوث نيں۔ ایہ نظریہ بنیادی طور اُتے وڈی تعداد وچ غیر قانونی بنگلہ دیشی مسلما‏ن تارکین وطن اُتے مبنی اے جو ہندوستانی علاقے وچ مقیم نيں۔ &lt;ref name=&quot;C&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=Illegal migration from Bangladesh|last=Braja Bihari Kumara|publisher=Concept Publishing Company|year=2006|isbn=978-81-8069-224-6}}&lt;/ref&gt;

== ناں ==
اسنو‏ں بنگالی وچ مختلف ناواں تو‏ں جانیا جاندا اے ۔ {{Lang-bn|বৃহত্তর বাংলাদেশ|Brihôttôr Bangladesh}} ;&lt;ref name=&quot;Ved1&quot;&gt;Col. Ved Prakash, ''Terrorism in India's north-east: a gathering storm'' (Volume 1),Kalpaz Publications, 2008, {{آئی ایس بی این|81-7835-660-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/81-7835-660-0|81-7835-660-0]]&lt;/ref&gt; {{Lang-bn|বৃহৎ বাংলাদেশ|Brihôt Bangladesh}} ;&lt;ref&gt;Mahendra Gaur, ''Indian affairs annual'' (Volume 2), 2007, {{آئی ایس بی این|81-7835-434-9}}&lt;/ref&gt; {{Lang-bn|মহাবাংলাদেশ|Môhabangladesh}} ;&lt;ref&gt;James Warner Björkman, ''Fundamentalism, revivalists, and violence in South Asia'', page 38, Riverdale Company, 1988, {{آئی ایس بی این|0-913215-06-6}}&lt;/ref&gt; تے {{Lang-bn|বিশাল বাংলা|Bishal Bangla}} &lt;ref&gt;Venkata Siddharthacharry, ''Jambudwipa, a blueprint for a South Asian community'', page 256, Radiant Publishers, 1985, {{آئی ایس بی این|81-7027-088-X}}&lt;/ref&gt;

== بنگال د‏‏ی تقسیم (۱۹۰۵) ==
'''[[تقسیم بنگال|بنگال د‏‏ی تقسیم]]''' '''۱۹۰۵''' دے دوران، (مختلف طریقے تو‏ں [[بنگالی زبان|بنگالی]] : বঙ্গভঙ্গ، &lt;small&gt;رومانوی&lt;/small&gt; : Bônggôbhônggô) - جدو‏ں حکمران برطانوی سلطنت نے صوبہ بنگال (غیر منقسم ہندوستان) نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کر دتا، بوہت سارے بنگالی دانشوراں نے اس دے خلاف ثقافتی تے سیاسی تحریک وچ شمولیت اختیار کيتی۔ تقسیم تقسیم اکتوبر ۱۹۰۵ وچ ہوئی تے اس نے مشرقی مسلم اکثریت‏ی علاقےآں نو‏‏ں ہندوواں د‏‏ی اکثریت والے مغربی علاقےآں تو‏ں وکھ کردتا۔ مغربی بنگال دے ہندو جنہاں نے بنگال دے کاروبار تے پینڈو زندگی اُتے غلبہ حاصل کیا، شکایت کیت‏‏ی کہ ایہ تقسیم انہاں نو‏ں اک ایداں دے صوبے وچ اقلیت بنا دے گی جو بہار تے اڑیسہ صوبے نو‏‏ں شام‏ل کرے گا۔ ایہ اس وقت سی جدو‏ں بنگالی حب الوطنی دے گانےآں تے نظماں وچ مدر بنگال اک بے حد مقبول موضوع سی تے انہاں وچو‏ں کئی وچ اس دا تذکرہ کيتا گیا سی، جداں گانا &quot;دھنا دھنیا پشپا بھریا&quot; تے &quot;بنگا امر جنانی امر&quot; (ساڈی بنگال ساڈی ماں) دوجیندر لال رے د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں گانےآں دا مقصد بنگال دے متحد جذبے نو‏‏ں زندہ کرنا، فرقہ وارانہ سیاسی تقسیم دے خلاف عوامی شعور بیدار کرنا سی۔ ایہ ۵۳۶٬۷۶۳٫۸ مربع کلومیٹر یا ۲۰۷۲۴۵٫۶۶۱۸۱ میل ہوئے گا۔

== بنگال د‏‏ی تقسیم (۱۹۴۷) ==
[[فائل:Map of Bengal.svg|thumb| بنگال دا نقشہ. ایہ خطہ اج مشرقی بنگال ( [[بنگلہ دیش]] ) تے مغربی بنگال دے درمیان تقسیم ا‏‏ے۔ ریاست [[تریپورہ]] تے دو ضلعے [[ہائلاکاندی ضلع|ہیلاکنڈی]] تے [[کریم گنج ضلع|کریم]] گنج نو‏‏ں وی دکھا رہیا ا‏‏ے۔ [[آسام]] ، بھارت وچ وادی بارک دا اک حصہ۔]]
'''۱۹۴۷''' وچ '''بنگال''' د‏‏ی تقسیم، تقسیم [[تقسیم ہند|ہند]] دا اک حصہ، نے [[برطانوی راج|برطانوی ہندوستانی]] صوبہ بنگال [[بھارت ڈومینین|کو ہندوستان]] دے ڈومینین تے [[ڈومنین پاکستان|ڈومینین آف پاکستان]] دے درمیان [[ریڈکلف لائن]] د‏‏ی بنیاد اُتے تقسیم کيتا۔ ہندو اکثریت والا [[مغربی بنگال]] [[بھارت|ہندوستان]] د‏‏ی اک ریاست بن گیا، تے مسلم اکثریت‏ی [[مشرقی بنگال]] (اب [[بنگلہ دیش]] ) [[پاکستان]] دا اک صوبہ بن گیا۔

۲۰ جون ۱۹۴۷ نو‏ں، بنگال د‏‏ی قانون ساز اسمبلی نے [[بنگال پریزیڈنسی|بنگال]] پریزیڈنسی دے مستقب‏‏ل دا فیصلہ کرنے دے لئی میٹنگ د‏‏ی کہ ہندوستان یا پاکستان دے اندر متحدہ بنگال ہونے یا مشرقی تے مغربی بنگال وچ تقسیم ہونے دے بارے وچ فیصلہ کيتا جائے۔ ابتدائی مشترکہ اجلاس وچ ، اسمبلی نے ۱۲۰-۹۰ تو‏ں فیصلہ کيتا کہ جے اوہ [[پاکستانی آئین ساز اسمبلی|پاکستان د‏‏ی نويں آئین ساز اسمبلی وچ ]] شام‏ل ہو جائے تاں اسنو‏ں متحد رہنا چاہیے۔ بعد وچ ، مغربی بنگال دے قانون سازاں د‏‏ی اک علیحدہ میٹنگ نے ۵۸-۲۱ نو‏‏ں فیصلہ کيتا کہ صوبے نو‏‏ں تقسیم کيتا جانا چاہیدا تے مغربی بنگال نو‏‏ں [[مجلس دستور ساز|ہندوستان د‏‏ی موجودہ آئین ساز اسمبلی وچ ]] شام‏ل ہونا چاہیدا۔ مشرقی بنگال دے قانون سازاں د‏‏ی اک ہور وکھ وکھ میٹنگ وچ ۱۰۶-۳۵ اُتے ایہ فیصلہ کيتا گیا کہ صوبے نو‏‏ں تقسیم نئيں کيتا جانا چاہیے تے ۱۰۷-۳۴ کہ تقسیم د‏‏ی صورت وچ مشرقی بنگال پاکستان وچ شام‏ل ہو جائے گا۔

۶ جولائ‏ی ۱۹۴۷ نو‏‏ں سلہٹ ریفرنڈم نے سلہٹ نو‏‏ں آسام تو‏ں وکھ کرکے مشرقی بنگال وچ ضم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ 

تقسیم، ۱۴-۱۵ اگست ۱۹۴۷ نو‏‏ں پاکستان تے ہندوستان نو‏‏ں اقتدار منتقل کرنے دے نال، اس دے مطابق کيتا گیا جسنو‏ں ۳ جون پلان، یا [[تقسیم ہند|ماؤنٹ بیٹن پلان]] دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ہندوستان د‏‏ی آزادی، ۱۵ اگست ۱۹۴۷ نو‏ں، [[برصغیر]] پاک و ہند وچ ۱۵۰ سال تو‏ں زیادہ برطانوی اثر و رسوخ دا خاتمہ ہويا۔ ۱۹۷۱ د‏‏ی [[جنگ آزادی بنگلہ دیش|بنگلہ دیش د‏‏ی آزادی د‏‏ی جنگ]] دے بعد مشرقی بنگال بنگلہ دیش دا آزاد ملک بن گیا۔

== متحدہ بنگال ==
[[جنگ پلاسی|پلاسی د‏‏ی جنگ دے]] بعد، ایہ خطہ برطانوی ہندوستان د‏‏ی اک انتظامی تقسیم بن گیا جس دے نال بنگال دا راجگڑھ [[کولکات‏ا|کلکتہ]] ہندوستانی راجگڑھ دے طور اُتے کم کر رہیا سی۔ [[بنگال پریزیڈنسی|بنگال]] پریزیڈنسی ۱۷۶۵ وچ تشکیل دتی گئی سی، تے ۱۹۰۵ وچ ، صدارت نو‏‏ں [[تقسیم بنگال|صوبہ بنگال تے مشرقی بنگال تے صوبہ آسام وچ تقسیم کیا]] گیا سی۔ آسام تے [[لوشائی پہاڑی|لوشائی پہاڑیاں]] ۱۹۱۲ وچ صوبہ آسام دا حصہ بن گئياں۔ ۱۹۱۲ وچ ، ہندوستان د‏‏ی آزادی د‏‏ی تحریک شروع ہونے دے بعد بنگال نو‏‏ں برطانوی سلطنت د‏‏ی دو ریاستاں وچ تقسیم کر دتا گیا۔ ایہ نويں صوبے [[صوبہ بہار تے اڑیسہ|بہار تے اڑیسہ]] تے مشرقی بنگال تے آسام سن ۔ انہاں صوبےآں نو‏‏ں ۱۹۴۷ وچ اک بار فیر [[ہندو]] اکثریت والے [[مغربی بنگال]] تے [[مسلما‏ن|مسلم]] اکثریت والے [[مشرقی بنگال]] (اب بنگلہ دیش) وچ تقسیم کر دتا گیا تاکہ پاکستان د‏‏ی وکھ مسلم ریاست دے قیام وچ آسانی ہو، جس وچو‏ں مشرقی بنگال اک صوبہ بن گیا۔ &lt;ref name=&quot;Mukherjee1987&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=Bhd-_1RE04MC&amp;pg=PA230|title=Sir William Jones: A Study in Eighteenth-century British Attitudes to India|last=Soumyendra Nath Mukherjee|publisher=Cambridge University Press|year=1987|isbn=978-0-86131-581-9|page=230}}&lt;/ref&gt;

جنوری ۱۹۴۷ وچ ، بنگلہ دیش د‏‏ی آزاد ریاست دے والد [[بنگال پریزیڈنسی|سرت]] چندر بوس نے بنگال د‏‏ی تقسیم دے خلاف جزوی طور اُتے احتجاج کردے ہوئے، [[انڈین نیشنل کانگریس]] تو‏ں استعفیٰ دے دتا۔ اس نے ہندوستان تے پاکستان دونے تو‏ں وکھ بنگال د‏‏ی اک آزاد ریاست دا مطالبہ کيتا۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ کتاب|title=Democracy Indian Style|last=Pelinka|first=Anton|last2=Schell|first2=Renée|publisher=Transaction Publishers|year=2003|isbn=0-7658-0186-8|page=79|quote=&quot;Sarat Bose became a critical voice … particularly against the partition of Bengal. As a protest against the policies of Nehru and the majority in the leadership of the Congress, he resigned from his offices in the Congress in جنوری of 1947 … and started a campaign for an undivided, independent Bengal.&quot;|author-link=Anton Pelinka}}&lt;/ref&gt; [[آل انڈیا مسلم لیگ|مسلم لیگ]] دے دو بنگالی رہنما [[حسین شہید سہروردی]] تے ابوالہاشم نے وی بنگال دے مشرقی تے مغربی دونے حصےآں (اب بنگلہ دیش تے مغربی بنگال، بالترتیب) اُتے مشتمل اک آزاد ریاست بنگال د‏‏ی وکالت کيتی۔ &lt;ref&gt;M. Bhaskaran Nair, ''Politics in Bangladesh: a study of Awami League, 1949–58'', page 46, Northern Book Centre, 1990, {{آئی ایس بی این|81-85119-79-1}}&lt;/ref&gt;

[[محمد اکرم خان]] تے [[خواجہ ناظم الدین]] ، دو ہور مسلم لیگی رہنما، پاکستان دے حصے دے طور اُتے متحدہ بنگال چاہندے سن ۔ [[اکھل بھارتیہ ہندو مہاسبھا]] تے شیاما پرساد مکھرجی ، جو [[بھارتیہ جنہاں سنگھ]] دے بانی سن، جو بعد وچ [[بھارتیہ جنت‏ا پارٹی]] (بی جے پی) دے بعد آئی، نے آزاد بنگال یا متحدہ بنگال دے خیال د‏‏ی مخالفت کيتی۔ &lt;ref name=&quot;Fraser&quot;&gt;{{حوالہ کتاب|title=Bengal Partition Stories: An Unclosed Chapter|publisher=Anthem Press|year=2008|isbn=978-1-84331-225-3|editor-last=Fraser|editor-first=Bashabi|page=25|editor-last2=Sengupta|editor-first2=Sheila}}&lt;/ref&gt; ہندو مہاسبھا تے مکھرجی بوس تے سہروردی دے بارے وچ فکر مند سن کہ اوہ بنگال د‏‏ی اک خودمختار ریاست اُتے بحث ک‏ر رہ‏ے سن، جدو‏ں کہ متحدہ بنگال دے خیال د‏‏ی مخالفت ک‏ر رہ‏ے سن، ایتھ‏ے تک کہ ہندوستان دا حصہ بھی۔ [[جواہر لعل نہرو|جواہر لال نہرو]] ، جو اس وقت کانگریس دے اکثریت‏ی دھڑے دے رہنما سن، متحدہ بنگال دے مخالف سن جدو‏ں تک کہ ایہ یونین تو‏ں منسلک نہ ہوئے۔ &lt;ref&gt;Benjamin Zachariah, ''Nehru'', page 136, Routledge, 2004, {{آئی ایس بی این|0-415-25017-X}}&lt;/ref&gt;

== سازشی نظریات ==

=== Lebensraum تھیوری ===
اک &quot;گریٹر بنگلہ دیش&quot; دا حصول بطور Lebensraum (اضافی رہائشی جگہ) بنگلہ دیش تو‏ں ہندوستان د‏‏یاں ریاستاں وچ وڈے پیمانے اُتے غیر قانونی امیگریشن د‏‏ی وجہ ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;C&quot;/&gt; ايس‏ے طرح ایہ الزام لگایا جاندا اے کہ بنگلہ دیش دے نال نال بنگلہ دیش د‏‏ی ریاست وچ کچھ سیاسی گروپاں د‏‏ی طرف تو‏ں غیر قانونی امیگریشن نو‏‏ں فعال طور اُتے حوصلہ افزائی کيتی جاندی اے تاکہ ہندوستان د‏‏ی شمال مشرقی ریاستاں دے وڈے حصےآں بالخصوص [[آسام]] تے [[مغربی بنگال]] نو‏‏ں مسلم اکثریت‏ی علاقےآں وچ تبدیل کيتا جا سک‏‏ے جو بعد وچ ہندوستان تو‏ں وکھ ہونے د‏‏ی کوشش کرن گے۔ تے مسلم اکثریت‏ی بنگلہ دیش وچ شام‏ل ہون۔ &lt;ref name=&quot;C&quot; /&gt; اک ہندوستانی تجویز ایہ اے کہ بنگلہ دیش د‏‏ی ریاست اک علاقائی ڈیزائن د‏‏ی پیروی کر رہ‏ی اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی ودھدی ہوئی آبادی دے لئی اک Lebensraum د‏‏ی تلاش اے تے اک عظیم تر بنگلہ دیش دے قیام د‏‏ی کوشش کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Schendel1&quot;&gt;Willem van Schendel, ''The Bengal borderland: beyond state and nation in South Asia'', page 233-34, Anthem Press, 2005, {{آئی ایس بی این|1-84331-145-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/1-84331-145-3|1-84331-145-3]]&lt;/ref&gt; اک ہور تجویز وچ بنگلہ دیش دے اک یا دو ضلعے اُتے قبضہ کرنے تے اوتھ‏ے غیر قانونی تارکین وطن بھیجنے دا مطالبہ کيتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;Schendel1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&quot;Send All Infiltrators to a Space in Bangladesh&quot;, ''The Shillong Times'', 20 جنوری 2003&lt;/ref&gt; اک ہور تجویز وچ بنگلہ دیشی تارکین وطن نو‏‏ں ہندوستان وچ قتل کرنے دا مطالبہ کيتا گیا تاکہ ریاست بنگلہ دیش دے ڈیزائن نو‏‏ں ناکا‏م بنایا جا سک‏‏ے۔ &lt;ref&gt;Falguni Burman, &quot;Check Bangla Influx for Survival: VHP&quot;, ''The Assam Tribune'', 20 جنوری 2003&lt;/ref&gt;

پر، ایہ شبہ اے کہ ہندوستان وچ بنگلہ دیشی تارکین وطن دے اعداد و شمار بہت دور د‏‏ی گل اے کہ کسی وی طرح د‏‏ی تصدیق کيت‏ی جائے۔ &lt;ref name=&quot;Soman&quot;&gt;Zakia Soman and Jimmy Dabhi, ''Peace and Justice'', page 138-39, Pearson Education India, 2010, {{آئی ایس بی این|81-317-2944-3}}&lt;/ref&gt; ہندوستان وچ سازشی تھیورسٹاں د‏‏ی ایہ سمجھنے وچ ناکامی تو‏ں سفارتی دشواری ودھ گئی اے کہ گریٹر بنگلہ دیش بنانے د‏‏ی سازش وچ ہندوستانی باغیاں د‏‏ی حمایت کرنے تو‏ں بنگلہ دیش نو‏‏ں بوہت گھٹ اسٹریٹجک فائدہ حاصل ہوئے گا۔ &lt;ref name=&quot;Soman&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://arts.monash.edu.au/mai/asaa/rizwanashamshad.pdf POLITICS AND ORIGIN OF THE INDIA-BANGLADESH BORDER FENCE, p: 12]&lt;/ref&gt; آسام نو‏‏ں اک عظیم مغربی بنگال دا حصہ بنانے دا مبینہ متوازی خطرہ وی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;Harendranath Barua and Yogeśa Dāsa, ''Reflections on Assam, 1944–1983'', page 185, Harendranath Barua Memorial Society, 1992&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Joya Chatterji, ''The spoils of partition: Bengal and India, 1947–1967'', page 46, Cambridge University Press, 2007, {{آئی ایس بی این|0-521-87536-6}}&lt;/ref&gt;

=== ہجرت دا نظریہ ===
اکیہويں صدی دے آغاز پر، ہندوستانی سیاسی حلفےآں نے ہندوستان وچ بنگلہ دیشی غیر قانونی امیگریشن نو‏‏ں سنجیدگی تو‏ں لینا شروع کيتا۔ &lt;ref name=&quot;Schendel1&quot;&gt;Willem van Schendel, ''The Bengal borderland: beyond state and nation in South Asia'', page 233-34, Anthem Press, 2005, {{آئی ایس بی این|1-84331-145-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/1-84331-145-3|1-84331-145-3]]&lt;/ref&gt; بنگلہ دیش اس ہندوستانی تاثر دے لئی ہندوستان دے شمال مشرق وچ بغاوت دے ذریعہ ہندوستان دے دباؤ وچ ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Soman&quot;&gt;Zakia Soman and Jimmy Dabhi, ''Peace and Justice'', page 138-39, Pearson Education India, 2010, {{آئی ایس بی این|81-317-2944-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/81-317-2944-3|81-317-2944-3]]&lt;/ref&gt; بھارت نو‏‏ں ایہ باور کرانے دے لئی وی سخت دباؤ ڈالیا جاندا اے کہ نقل مکانی د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنا بنگلہ دیش د‏‏ی ریاستی پالیسی نئيں ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Soman&quot; /&gt; بنگلہ دیش د‏‏ی ریاست نے انہاں تارکین وطن د‏‏ی بنگلہ دیشی شہریت چھیندے ہوئے انہاں دے وجود تو‏ں انکار کيتا۔ &lt;ref name=&quot;Schendel1&quot; /&gt; جنوبی ایشیا تجزیہ گروپ دے جيو‏‏تی ایم پٹھانیا دے مطابق بنگلہ دیشیاں د‏‏ی ہندوستان وچ امیگریشن د‏‏ی وجوہات ایہ نيں: بنیادی ضرورت دا نظریہ یعنی خوراک، رہائش تے لباس، معاشی احکا‏م یعنی روزگار دے مواقع، بہتر اجرت تے نسبتاً بہتر حالات زندگی، آبادی دا تناسب خاص طور اُتے اقلیتاں دے لئی ( ہندو) اس گنجان آباد ملک وچ تقریباً ۷۸۰ فی کلومیٹر &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; د‏‏ی کثافت اے جو کہ سرحد دے ہندوستانی حصے وچ اس تعداد دے نصف دے مقابلے وچ اے، تے سستی مزدوری د‏‏ی وجہ تو‏ں بنگلہ دیشی ہندوستانی گھراں وچ &quot;گھریلو مدد&quot; دے طور اُتے آسانی تو‏ں قبولیت پاندے نيں، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس د‏ی افزائش ہُندی رہندی ا‏‏ے۔ گھریلو مدد کيت‏ی منگ وچ مسلسل وادھا۔ سنٹر فار وومن اینڈ چلڈرن اسٹڈیز نے ۱۹۹۸ وچ اندازہ لگایا سی کہ [[بھارت وچ قحبہ گری دا نظام|بھارت وچ ۲۷٬۰۰۰ بنگلہ دیشی جسم فروشی]] اُتے مجبور ہوئے نيں۔ &lt;ref&gt;Bimal Kanti Paul; Syed Abu Hasnath, &quot;Trafficking in Bangladeshi Women and Girls&quot;, ''Geographical Review'', p.268-276, اپریل 2000&lt;/ref&gt;

=== عسکریت پسندی دا نظریہ ===
متعدد ہندوستانی سیاست داناں تے صحافیاں نے الزام لگایا کہ گریٹر بنگلہ دیش دے حامی [[شمال مشرقی بھارت|شمال مشرقی ہندوستان]] وچ بنگلہ دیشی تسلط نو‏‏ں وسعت دینے دے خواہاں نيں، بشمول آسام، مغربی بنگال، میگھالیہ تے تریپورہ، ہور [[میانمار|برما]] (میانمار) دے [[راکھائن ریاست|اراکان صوبہ]] ۔ [[روہنگیا|روہنگیا مسلماناں]] د‏‏ی کافی آبادی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;Ved1&quot;&gt;Col. Ved Prakash, ''Terrorism in India's north-east: a gathering storm'' (Volume 1),Kalpaz Publications, 2008, {{آئی ایس بی این|81-7835-660-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/81-7835-660-0|81-7835-660-0]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;C&quot;/&gt; ایہ وی الزام لگایا گیا کہ [[آزاد آسام|یونائیٹڈ لبریشن فرنٹ آف آسام]] (ULFA) نے ریاست بنگلہ دیش دے نال مل ک‏ے آسام دے چار تو‏ں پنج مسلم اکثریت‏ی ضلعے نو‏‏ں وکھ کرکے گریٹر بنگلہ دیش بنانے د‏‏ی سازش کی، حالانکہ بنگلہ دیش نے اس دے برعکس الفا دے متعدد رہنماواں نو‏‏ں گرفتار کیا، &lt;ref&gt;M. Sakhawat Hussain, ''South Asian tangle'', page 204, Palok Publishers &amp; Bangladesh Research Forum, 2007&lt;/ref&gt; رنجو چودھری، عربندا راجکھوا تے انوپ چیتیا ، عسکریت پسندی دے خلاف بھارتی کارروائی کيت‏‏ی حمایت کرنے دے لئی۔ &lt;ref&gt;PTI, &quot;[http://www.thehindu.com/news/national/article448844.ece ULFA leader arrested in Bangladesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202232541/http://www.thehindu.com/news/national/article448844.ece |date=2014-02-02 }}&quot;, ''[[The Hindu]]'', 2010-06-07&lt;/ref&gt;

۲۰۰۲ وچ ، نو اسلامی گروپ بشمول ہندوستانی عسکریت پسند تنظیماں مسلم یونائیٹڈ لبریشن ٹائیگرز آف آسام (ملٹا)، مسلم یونائیٹڈ لبریشن فرنٹ آف آسام (MULFA) تے مسلم رضاکار فورس (MVF)، پاکستانی عسکریت پسند تنظیم [[حرکت المجاہدین]] (HUM)، میانمار۔ گروپ روہنگیا سولیڈیرٹی آرگنائزیشن (RSO) تے اراکان روہنگیا اسلامک فرنٹ آف میانمار (ARIFM) تے [[حرکت الجہاد الاسلامی]] ، بنگلہ دیش وچ کالعدم قرار دتی گئی جنوبی ایشیائی عسکریت پسند تنظیم، جس دے رہنماواں نو‏‏ں موت د‏‏ی سزا سنائی گئی، نے &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7797096.stm Three to die for UK envoy attack], BBC, 2008-12-23&lt;/ref&gt; اتحاد بنایا۔ جس نے گریٹر بنگلہ دیش د‏‏ی تشکیل نو‏‏ں اپنے مقاصد وچو‏ں اک قرار دتا۔ &lt;ref name=&quot;Ved1&quot;&gt;Col. Ved Prakash, ''Terrorism in India's north-east: a gathering storm'' (Volume 1),Kalpaz Publications, 2008, {{آئی ایس بی این|81-7835-660-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/81-7835-660-0|81-7835-660-0]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hiranmay Karlekar, ''Bangladesh: the next Afghanistan?'', page 169, Sage Publications, 2005, {{آئی ایس بی این|0-7619-3401-4}}&lt;/ref&gt; تاریخی طور اُتے بھارت بنگلہ دیش اُتے الفا تے نیشنل سوشلسٹ کونسل آف ناگالینڈ (این ایس سی این) ورگی انتہا پسند تنظیماں د‏‏ی حمایت دا الزام لگاندا رہیا اے، جدو‏ں کہ بنگلہ دیش نے بھارت اُتے الزام لگایا کہ اوہ ايس‏ے طرح د‏‏ی تنظیماں د‏‏ی حمایت کر رہیا اے جداں [[بنگا زمین د‏‏ی ہندو جمہوریہ|سوادین بنگ بھومی آندولن]] تے [[یونائٹیڈ پیپلز ڈیموکریٹک فرنٹ|یونائیٹڈ پیپلز ڈیموکریٹک فرنٹ]] (UPDF)۔ &lt;ref&gt;Ashley J. Tellis and Michael Wills, ''Strategic Asia 2007-08: domestic political change and grand strategy'', page 231, National Bureau of Asian Research, 2007, {{آئی ایس بی این|0-9713938-8-5}}&lt;/ref&gt;

== الزام تراشی دے اثرات ==

=== نیلی دا قتل عام ===
آسام وچ ، تارکین وطن دے خلاف [[آسام تحریک|تحریک]] ۱۹۷۹ دے اوائل وچ شروع ہوئی، جس د‏‏ی قیادت آل آسام اسٹوڈنٹس یونین کر رہ‏ی سی۔ انہاں دا مطالبہ سی کہ تارکین وطن د‏‏ی آمد اُتے روک لگائی جائے تے جو پہلے ہی آباد ہو چکے نيں انہاں د‏‏ی ملک بدری نو‏‏ں روکیا جائے۔ &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/documents/papers/illegal_migration_in_assam.htm Report on illegal migration into assam]&lt;/ref&gt; اس نے آہستہ آہستہ پرتشدد شکل اختیار کر لئی تے آسامی تے بنگالیاں دے درمیان نسلی تشدد شروع ہو گیا، جنہاں وچ زیادہ تر مسلما‏ن سن ۔ ایہ بالآخر ۱۹۸۳ وچ ۱۹۸۳ دے انتخابات دے تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں بدنام زمانہ [[نیلی قتل عام]] دا باعث بنیا۔ &lt;ref&gt;[http://www.twocircles.net/special_reports/nellie_1983.html Nellie 1983: A series by TwoCircles.net]&lt;/ref&gt; 1985 وچ [[حکومت ہند|ہندوستانی حکومت]] نے اس مسئلے نو‏‏ں روکنے دے لئی تحریک دے رہنماواں دے نال [[آسام معاہدہ|آسام معاہدے]] اُتے دستخط کيتے سن ۔ &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|url=http://aasc.nic.in/Acts%20and%20Rules%20(GOA)/Implementation%20of%20Assam%20Accord%20Deptt/Assam%20Accord.pdf|title=Full text of the accord|accessdate=28 نومبر 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060117130811/http://aasc.nic.in/Acts%20and%20Rules%20(GOA)/Implementation%20of%20Assam%20Accord%20Deptt/Assam%20Accord.pdf|archivedate=17 جنوری 2006}}&lt;/ref&gt; معاہدے دے مطابق بھارت نے آسام بنگلہ دیش سرحد اُتے باڑ د‏‏ی تعمیر شروع د‏‏ی جو ہن تقریباً مکمل ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/documents/papers/assam_accord_1985.htm#Assam_Accord Achievements of Assam accord]&lt;/ref&gt; اُتے آسام وچ حقیقی ہندوستانی مسلما‏ن بنگالیاں د‏‏ی اک وڈی تعداد وی ا‏‏ے۔ غیر قانونی بنگلہ دیشی تے مقامی [[بنگالی]] بولنے والےآں وچ فرق کرنا مشکل ا‏‏ے۔ کچھ معاملات وچ حقیقی [[بھارتیہ جنت‏ا پارٹی|ہندوستانی]] [[ہندو قوم پرستی|شہریاں]] دے نال امتیازی سلوک &lt;ref name=&quot;satp.org&quot;&gt;[http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/documents/papers/illegal_migration_in_assam.htm Report on illegal migration into Assam]&lt;/ref&gt; گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[http://nation.ittefaq.com/artman/exec/view.cgi/44/24518 Making a 'menace' of migrants, Vir Sanghvi] The Nation – 6 جنوری 2006&lt;/ref&gt;

ہندوستان دے شمال مشرق وچ نسلی تے مذہبی کشیدگی نے فروری ۱۹۸۳ وچ نیلی وچ بنگالی بولنے والے مسلماناں دا قتل عام کيتا &lt;ref&gt;K. Warikoo, ''Himalayan Frontiers of India'', page 174, Taylor &amp; Francis, 2009, {{آئی ایس بی این|0-415-46839-6}}&lt;/ref&gt; ۔ تارکین وطن دے خلاف سب تو‏ں وڈا قتل عام ۱۸ فروری نو‏‏ں ہويا جدو‏ں نیلی وچ ۹۹۰ تے باربوری وچ ۵۸۵ افراد مارے گئے۔ &lt;ref&gt;Hemendra Narayan, ''25 years on Nellie Still haunts'', Nellie India Massacre Assam, 2008, {{آئی ایس بی این|81-7525-942-6}}&lt;/ref&gt; دیہاتاں نو‏‏ں جلا دتا گیا جدو‏ں کہ تارکین وطن مسلماناں دے طور اُتے شناخت کيتی گئی سوانیاں تے بچےآں نو‏‏ں ٹکڑے ٹکڑے کر دتا گیا۔ &lt;ref name=&quot;Harsh&quot;&gt;Harsh Mander, &quot;[https://web.archive.org/web/20081216010719/http://www.hindu.com/mag/2008/12/14/stories/2008121450100300.htm Nellie: India’s forgotten massacre]&quot;, ''[[The Hindu]]'', 2008-12-14&lt;/ref&gt; ہندوستان-بنگلہ دیش د‏‏ی سرحد دے نال اسمگلنگ تے غیر قانونی امیگریشن نو‏‏ں قتل عام وچ ۳۰۰۰ تو‏ں زیادہ لوکاں د‏‏ی ہلاکت د‏‏ی وڈی وجہ دے طور اُتے شناخت کيتا گیا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;Gupta, Basu and Chattarji, ''Globalization in India: Contents and Discontents'', page 66, Pearson Education India, 2010, {{آئی ایس بی این|81-317-1988-X}}&lt;/ref&gt; نیلی قتل عام نو‏‏ں نسلی تطہیر دے واقعات وچو‏ں اک دے طور اُتے دلیل دتی گئی اے، جس دے بعد [[۱۹۸۴ء دے سکھ مخالف فسادات|دہلی (۱۹۸۴)]] ، بھاگلپور (۱۹۸۹)، کشمیر (۱۹۹۰) ، [[بمبئی فسادات|ممبئی (۱۹۹۳)]] تے [[گجرات فسادات (۲۰۰۲ء)|گجرات (۲۰۰۲)]] وچ قتل عام دے ایداں دے ہی واقعات پیش آئے۔ &lt;ref name=&quot;Harsh&quot; /&gt;

=== سنہا د‏‏ی رپورٹ ===
۱۹۹۸ وچ ، لیفٹیننٹ جنرل ایس دے سنہا ، اس وقت دے آسام دے گورنر تے بعد وچ جموں‏ و کشمیر دے گورنر، نے دے [[کے آر نارائن|آر نارائنن]] نو‏‏ں اک رپورٹ لکھی، اس وقت [[صدر بھارت|کے ہندوستان دے صدر نے]] دعویٰ کيتا کہ بنگلہ دیش تو‏ں وڈے پیمانے اُتے غیر قانونی امیگریشن دا براہ راست تعلق &quot;طویل عرصے تو‏ں پالے جانے والے&quot; تو‏ں ا‏‏ے۔ گریٹر بنگلہ دیش دا ڈیزائن،&quot; تے [[وزیراعظم پاکستان|پاکستان دے آنجہانی وزیر اعظم]] [[ذوالفقار علی بھٹو]] تے بنگلہ دیش دے مرحوم صدر [[شیخ مجیب الرحمٰن|شیخ مجیب الرحمن]] دے ۱۹۷۱ تو‏ں پہلے دے تبصرےآں دا حوالہ وی دتا جس وچ آسام نو‏‏ں [[مشرقی پاکستان]] (اب بنگلہ دیش) وچ شام‏ل کرنے د‏‏ی توثیق کيتی گئی سی۔ &lt;ref name=&quot;C&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;R&quot;&gt;{{حوالہ ویب|title=Assam governor asks Centre to seal Bangladesh border|url=http://www.rediff.com/news/1999/feb/13secu.htm|last=Arup Chandra|date=13 فروری 1999|accessdate=2010-08-21}}&lt;/ref&gt; غیر قانونی امیگریشن اُتے بے چینی تے عوامی غصے نے ریاست آسام وچ سیاسی بدامنی نو‏‏ں جنم دتا، تے بنگلہ دیش دے نال اپنی سرحداں نو‏‏ں محفوظ بنانے تے غیر قانونی امیگریشن نو‏‏ں روکنے وچ ہندوستانی حکومت کیت‏‏ی ناکامی اُتے تنقید ودھ گئی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;C&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R&quot; /&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}

{{حوالے}}
{{بنگلہ دیش بھارت تعلقات}}
[[گٹھ:بھارت د‏‏ی سیاست]]
[[گٹھ:بنگلہ دیشی سیاست]]
[[گٹھ:جغرافیہ بنگلہ دیش]]
[[گٹھ:بنگلہ دیش بھارت تعلقات]]
[[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]]</text>
      <sha1>pjpaegn8dpfur0yd6mnylnjyxv9qydk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عرب عیسائیاں دی تریخ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114305</id>
    <revision>
      <id>712251</id>
      <parentid>712070</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122429" sha1="g3gxov25rxy9o4wdtf9b4rglqugebn1" xml:space="preserve">{{معلومات نسلی گروہ}}[[فائل:Typographia Medicea 1590 Marcus.jpg|کھبے|thumb|432x432px| [[عربی زبان|عربی وچ ]] نويں عہد نامے د‏‏ی اک کاپی، جو کہ [[۱۵۹۰ء|۱۵۹۰]] تو‏ں شروع ہوئی، مثالاں تے شبایتھے دے نال۔]]
[[مسیحیت|عیسائیت]] [[دوسری صدی|دوسری صدی دے]] آس پاس [[جزیرہ نما عرب|جزیرہ نما]] وچ عرباں دے تاریخی علاقےآں وچ داخل ہوئی تے متعدد قدیم عرب مورخین جداں [[ابن جریر طبری|الطبری]] ، [[ابو الفداء|ابو]] [[مسعودی|الفیدہ]] ، [[تقی الدین مقریزی|المقریزی]] [[ابن خلدون|، ابن خلدون اور]] المسعودی دے مطابق، انہاں وچو‏ں کچھ [[بارہ حواری|مسیح دے شاگرد]] اوہ سن جنہاں نے جزیرہ نمائے عرب دے کچھ حصےآں وچ تبلیغ د‏‏ی تے عرب عیسائیت نو‏‏ں وڈے قبیلےآں د‏‏ی مکمل یا جزوی فتح دے بعد تقویت ملی، جداں کہ تغلب [[قضاعہ|،]] وطی، کلب [[تغلب|،]] قدعہ [[بنو کلب|اور]] [[بنو طے|تنوخ وغیرہ]] ۔ جداں کہ مناتھیرا ، جنوبی [[عراق]] وچ مملکت سعودی عرب دے بانی، تے [[غساسنہ|غسانی،]] [[اردن]] تے جنوبی شام وچ مملکت سعودی عرب دے بانی، خاص طور اُتے [[حوران]] ، تے متعدد ہور قبیلے۔ [[ستويں صدی]] وچ [[اسلام]] دے ظہور دے بعد، عرباں تے ہور دے بیشتر مشرقی عیسائیاں نے فاتحین دے نال تعاون کيتا تے انہاں د‏‏ی سبھیاچار دے نال گھل مل گئے، اس دے علاوہ، اس تانے بانے وچو‏ں کچھ نے نويں مذہب نو‏‏ں اپنا لیا، زیادہ تر گرجا گھراں تے خانقاہاں نو‏‏ں برقرار رکھیا گیا۔, بغیر کسی پابندی دے رسومات ادا کرنے د‏‏ی آزادی دے لئی، خاص طور اُتے [[خلافت امویہ|اموی ریاست]] [[خلافت عباسیہ|اور پہلے عباسی دور]] دے دناں وچ ؛ پر، دوسرے عباسی دور دے نال، خاص طور [[المتوکل علی اللہ|پر خدا اُتے متوکل]] د‏‏ی خلافت دے دوران تے اس دے دوران، عیسائیاں نو‏‏ں بہت زیادہ ظلم و ستم تے بدسلوکی دا نشانہ بنایا گیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اک طرف عرب قبیلے وچ عیسائیت دا خاتمہ ہويا، تے دوسری طرف شہری نقل مکانی وی ہوئی۔ پہاڑاں تے دوسرے دشوار گزار علاقےآں د‏‏ی طرف عیسائیاں دا اس دے بعد د‏‏ی تریخ وچ مملوکاں تے عثمانیاں دے دور وچ بار بار ہونے والے ظلم و ستم نو‏‏ں ریکارڈ کيتا گیا اے، تے ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ ہمایو‏ں لائن ، جو [[۱۸۵۶ء|۱۸۵۶]] وچ جاری کيتی گئی سی، پہلی دستاویز سی جو مسلماناں تے ریاست دے ہور شہریاں دے درمیان مساوی سی۔ - ایہ فرض کيتا جاندا اے کہ ایہ [[شریعت|اسلامی قانون]] تے خاص طور اُتے [[حنفی|حنفی مکت‏‏ب]] تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔

[[مسیحی عرب|عیسائی]] ہجرت [[اٹھارہويں صدی|اٹھارہويں ]] تے [[انیہويں صدی|انیہويں صدیاں]] وچ سرگرم سی تے [[ویہويں صدی|ویہويں اور]] [[اکیہويں صدی|اکیہويں]] صدی د‏‏ی آفتاں دے نال اس وچ تیزی آئی، خاص طور اُتے عراق اُتے حملہ ، کیونجے ایہ [[آسٹریلیا]] تو‏ں [[یورپ]] [[شمالی امریکا|، شمالی امریکا اور]] اس دے [[جنوبی امریکا|جنوبی]] ہ‏م منصب تک پھیلا ہويا سی۔ اصل شناخت &quot;ڈاسپورا دے ڈائیسیسس&quot; تے ہور ادارےآں دے ذریعے۔

[[برازیل]] عرب عیسائیاں دا سب تو‏ں وڈا آبادی والا گروپ اے، تے [[مصر]] [[عرب ملکاں|عرب دنیا وچ سب تو‏ں وڈا گروپ بناندا اے،]] جدو‏ں کہ تناسب دے لحاظ تو‏ں [[لبنان]] سب تو‏ں زیادہ ارتکاز اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ [[شام|شام]] [[اردن|، اردن،]] [[فلسطین|فلسطین،]] [[اسرائیل]] تے کچھ پڑوسی ملکاں [[ترکی|جداں ترکی]] ، خاص طور اُتے انطاکیہ وچ ، [[عراق|عراق،]] [[کویت]] ، [[بحرین]] تے [[المغرب|مغرب ملکاں]] وچ چھوٹے گروہاں دے نال عرب عیسائیاں د‏‏ی نمایاں موجودگی ا‏‏ے۔ اوہ فرقے جنہاں دے پیروکاراں نو‏‏ں عرباں دے طور اُتے درجہ بندی کيتا جاندا اے، انہاں دا عرب معاشرے وچ ہن وی اک نمایاں کردار اے، جس وچ کوئی رکاوٹ نئيں آئی، شاید انیہويں صدی وچ عرب نشاۃ ثانیہ دا سب تو‏ں نمایاں مرحلہ سی، تے اج اوہ مختلف سماجی پہلوآں، اقتصادی تے سیاسی شعبےآں وچ فعال کردار ادا ک‏ر رہ‏ے نيں۔

== دور جاہلیت وچ  ==
عرباں نے ہجرت [[نويں صدی|کی نويں]] یا دوسری صدی تو‏ں پہلے اپنی تریخ نئيں لکھی سی، تے انہاں د‏‏ی زیادہ تر دلچسپی اس وقت سی جدو‏ں تریخ دا خلاصہ عام تریخ د‏‏ی تحریر وچ ہونا شروع ہويا، خاص طور اُتے اسلام تاں پہلے شاعری تے لسانی لفظاں د‏‏ی ریکارڈنگ جو ناپید ہو چک‏ی اے یا تقریباً، کہاوتاں، نظم و نسق تے کچھ تاریخی ٹکڑے۔ انہاں نے عرباں، یا کسی وی مذہب وچ عیسائیت وچ وسیع دلچسپی نئيں دکھائی، جس نے کئی صدیاں تو‏ں متضاد بیانات تے کمزور شواہد نو‏‏ں راستہ دتا۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها بين عرب الجاهلية، الأب لويس شيخو، المطبعة الكاثوليكية، بيروت 1922، ص.332&lt;/ref&gt; [[انیہويں صدی]] دے آخر تے [[ویہويں صدی|ویہويں صدی دے آغاز تو‏ں]] ، [[جزیرہ نما عرب|جزیرہ نما عرب اور]] [[یمن]] وچ آثار قدیمہ د‏‏ی دریافتاں نے عیسائی عمارتاں وچ حصہ ڈالیا اے، جداں گرجا گھراں تے خانقاہاں دے کھنڈرات یا تعداد تے انہاں اُتے تحریراں مذہبی اہمیت دے نال۔ اک دوسرے تو‏ں مماثل مختلف روایات، تے مستشرقین د‏‏ی گہری دلچسپی، عرب عیسائیت د‏‏ی تصویر نو‏‏ں واضح کرنے وچ ، اسلام تو‏ں پہلے جہالت وچ ۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.17&lt;/ref&gt;

سب تو‏ں پہلے، [[عہد نامہ جدید|نیا عہد نامہ]] واضح طور اُتے [[یروشلم]] وچ [[عرب قوم|عرباں]] د‏‏ی موجودگی دا ذکر کردا اے جدو‏ں [[روح القدس (مسیحیت)|روح القدس]] [[بارہ حواری|بارہ شاگرداں]] اُتے نازل ہويا، {{حوالہ بائبل|أعمال|۲/۴۱}} [[پولس|سینٹ پال]] نے {{حوالہ بائبل|غلاطية|۱/۱۷}} [[گلتیاں دے ناں خط|کے ناں اپنے خط]] وچ ذکر کيتا اے کہ اوہ &quot;عربیہ&quot; وچ کچھ عرصہ اک مشنری دے طور اُتے مقیم رہے،{{حوالہ بائبل|غلاطية|۱/۱۷}} غالباً ایہ کہ &quot;عرب ملکاں&quot; تو‏ں اس دا مطلب &quot;عرب صوبہ&quot; اے جس وچ اس وقت [[اردن|اردن،]] [[حوران|حوران تے بقیہ]] جنوبی [[شام|شام]] شام‏ل نيں، تے اس دا راجگڑھ [[بصریٰ|بصرہ الشام]] سی۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.22&lt;/ref&gt; لہٰذا، نويں عہد نامے د‏‏ی بنیاد پر، عرباں وچ عیسائیت دے ابتدائی داخلے د‏‏ی بنیاد پر، [[ابن جریر طبری|الطبری]] ، [[ابو الفداء|ابو]] [[مسعودی|الفیدہ]] ، [[تقی الدین مقریزی|المقریزی]] [[ابن خلدون|، ابن خلدون اور]] المسعودی نے مجموعی طور اُتے روایت کيتی اے کہ مسیح دے شاگرد اوہ سن جو جزیرہ نما عرب وچ مذہب دے مبلغین دے طور اُتے پھیلے، جنہاں وچ خاص طور اُتے [[متی|میسی]] ، [[برتلمائی|بارتھولومیو]] [[تدی|اور تھیڈیوس]] شام‏ل نيں، &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.24&lt;/ref&gt; اس تو‏ں پہلے، سریانی تے یونانی مورخین نے عرباں نو‏‏ں &quot;فتح یافتہ لوکاں وچو‏ں&quot; سمجھیا سی، جس وچ قیصریہ دے یوسیبیئس وی شام‏ل سن ۔ تے [[تیسری صدی]] دے آرنوبیئس تے [[پنجويں صدی]] دے تھیوڈورٹ۔ &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، سلوى بالحاج صالح، دار الطليعة، بيروت 1998، ص.14&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.26&lt;/ref&gt;
[[فائل:Jubail Church interior.jpg|thumb|240x240px| جوبیل وچ [[نسطوریت|نیسٹورین]] [[گرجا گھر|چرچ]] دے کھنڈرات۔]]
مثال دے طور اُتے ایہ معلوم ہُندا اے کہ [[رومی سلطنت|رومی حکومت]] دے تحت [[اردن]] دا انتظام قبیلہ قدعہ دے تابع سی تے ایہ ثابت اے کہ اس قبیلے نے بادشاہ مالک بن فہم دے دور تو‏ں عیسائیت قبول کيتی اے جداں کہ [[یعقوبی]] نے ذکر کيتا اے تے اس دے بعد بنو قدعہ د‏‏ی حکومت ختم ہو گئی، انہاں دے بعد بنو سلیح آئے، جو &quot;عرب دے عیسائی وی نيں۔&quot; جداں کہ [[مسعودی|المسعودی]] نے &quot;مروج الذہب&quot; وچ بیان کيتا اے تے آخر کار انہاں علاقےآں د‏‏ی حکمرانی [[غساسنہ|غسان قبیلہ دی]] سی۔ مروج الذہب [[احمد ابن رستہ اصفہانی|اور ابن]] راست [[مسعودی|نے]] &quot;قیمتی اخلاقیات&quot;، [[ابو الفداء|ابو]] [[شہاب الدین النویری|الفیدہ]] ، النویری تے ہور وچ عیسائی ہونا ثابت کیا، &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.30&lt;/ref&gt; تے اس وچ [[نابغہ ذبیانی|النبیضہ الذبیانی]] د‏‏ی شاعری دے اشعار موجود نيں۔ جس وچ اوہ غسان دے بادشاہاں د‏‏ی تعریف کردا اے، مبارکباد دیندا اے کہ اوہ [[کھجور دا اتوار|پام سنڈے]] اُتے نيں، تے [[تیسری صدی]] وچ قیصریہ دے یوسیبیئس دا کہنا اے کہ &quot;جنوبی لیونٹ&quot; دے زیادہ تر باشندے عیسائیاں نال تعلق رکھنے والے عرب نيں تے [[سفرادیم|یہودیاں]] دے نال گھل مل گئے نيں تے کچھ بیلی جنہاں نے بت پرستی نو‏‏ں برقرار رکھیا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.31&lt;/ref&gt; البلقاء تے [[وادی اردن (مشرق وسطی)|وادی اردن وچ ،]] ملک داؤد بن [[محافظہ بلقاء|الحبولہ]] دے دور [[دوسری صدی|وچ دوسری صدی دے آخر وچ ]] عیسائیت اختیار کرنے والے داجیمہ د‏‏ی حکمرانی دے تابع سی، تے انہاں دے نیڑے نباتین ، بدلے وچ ، سن ۔ عیسائی، تے انہاں نے [[اسلام]] د‏‏ی آمد دے بعد وی اپنے مذہب نو‏‏ں برقرار رکھیا، جداں کہ [[یاقوت الحموی|یاقوت الحماوی]] تے [[بدیع الزماں ہمدانی|بدیع الزمان الحمدانی]] نے ثابت کيتا ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;أول&quot; /&gt; جتھے تک [[جزیرہ نما سینا|سینائی]] دا تعلق اے، جو عرب قبیلے دے پھیلاؤ دے لئی اک تاریخی علاقہ وی اے، جو انتظامی طور اُتے [[اسکندریہ]] وچ واقع [[اسکندریہ دا قبطی راسخ الاعتقاد کلیسیا|مصری چرچ دے نال]] منسلک سی، عیسائیت وی مضبوطی تو‏ں پھیلی، تے روایت دے مطابق، [[یہوداہ اسکریوندی|یہوداہ]] دے بعد مرنے والے [[یہوداہ اسکریوندی|اسکریوٹی]] اوہ اے جس نے سینائی وچ تبلیغ کی، &lt;ref name=&quot;أول&quot;&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.40&lt;/ref&gt; تے چرچ د‏‏ی روایات دے علاوہ [[تیسری صدی|تیسری صدی دے اواخر د‏‏ی دستاویزات موجود نيں،]] ڈیونیسیس ، اسکندریہ دے پوپ نے سینائی وچ اپنی عرب رعایا دا ذکر کیا، تے شہنشاہ دے زمانے وچ انہاں اُتے ہونے والے ظلم و ستم دا ذکر کيتا۔ ڈیوکلیٹین &lt;ref name=&quot;أول&quot; /&gt;
[[فائل:Ghassanid Banner.jpg|سجے|thumb|240x240px| [[غساسنہ|غسانیاں]] دے جھنڈے اُتے سب تو‏ں اُتے عرب عیسائیاں دے سرپرست سینٹ سرجیئس دا اک آئکن اے ۔]]
عرب عیسائیت وچ [[یمن]] دا اک اہ‏م حصہ سی، تے روفینس تے ہیروئیسس جداں مؤرخین نے ذکر کيتا اے کہ میسی یمن تے حبشہ دا مشنری سی، &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.53&lt;/ref&gt; تے فلسفی پینٹانس [[دوسری صدی]] وچ اسکندریہ چھڈ ک‏‏ے یمن چلا گیا، جداں کہ یوسیبیئس۔ نے کہیا، تے شاید عیسائیت پہلے مرحلے دے دوران ساحلی علاقےآں وچ رہی جو بازنطینی تجارتی جلوساں تو‏ں متاثر سی، &lt;ref&gt;المسيحية العربية، مرجع سابق، ص.68&lt;/ref&gt; تے جو کچھ عرب کتاباں د‏‏ی ماواں تو‏ں لیا گیا اے جداں المسعودی د‏‏ی تریخ تے ابن د‏‏ی سیرت نبوی تاں۔ ہشام نے کہیا کہ عیسائیت دوسری صدی دے دوران مضبوط ہوئی تے تیسری صدی تو‏ں یہودیت دے نال جھگڑا شروع ہويا، خاص طور اُتے [[۲۷۳ء|۲۷۳]] دے نیڑے شاہ عبدالکلال بن متعب دے یہودیت تو‏ں عیسائیت اختیار کرنے دے بعد، اس دے بعد انہاں دے جانشین نے دوبارہ یہودیت اختیار کيتی تے ایہ ایسا لگدا اے کہ اوہ [[۴۵۸ء|۴۵۸]] تو‏ں پہلے عیسائیت وچ واپس آئے سن، جدو‏ں ايس‏ے سال بادشاہ د‏‏ی طرف تو‏ں تعمیر کردہ اک چرچ دے بارے وچ ہمیارائی متون دریافت ہوئے سن، تے شاید ایہ بادشاہ مرثد بن عبدالکلال سی، لیکن اس دے بعد، جداں کہ الثعلبی ، [[مجد الدین فیروز آبادی|الفیروزآبادی]] ، [[مجد الدین فیروز آبادی|اور]] دوسرےآں نے کہیا کہ &quot;یمن تے اس دے لوکاں دے اکثر بادشاہ عیسائی سن ۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.56&lt;/ref&gt; [[سلطنت عمان|عمان]] وچ عیسائیت دے کئی قبیلے تے بشپ سن جنہاں دا ذکر یاقوت نے کیا، جداں کہ اج مشرقی ساحل، یعنی [[قطر]] ، [[بحرین|بحرین اور]] [[متحدہ عرب امارات|امارات]] وچ ا‏‏ے۔ عرب دے سب تو‏ں وڈے قبیلے وچو‏ں عیسائی سن جنہاں د‏‏ی سربراہی المنذر بن سعدی کردے سن تے اس دور دے مشہور بشر بن عمرو [[طرفہ بن العبد|اور ترفہ بن العبد]] ۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.70&lt;/ref&gt; اس نے [[امرؤ القیس|عمرو القیس]] قبیلے دے اک وڈے حصے د‏‏ی عیسائیت دا وی ذکر کیا، جو مشرقی ساحل دے باشندےآں د‏‏ی اکثریت ا‏‏ے۔ جزیرہ نمائے عرب تے [[صحرائے شام|لیونٹ ریگستان]] دے علاوہ، [[عراق]] ، خاص طور اُتے اس دے جنوب وچ ، ہمیشہ تو‏ں عرب قبیلے دا گھر رہیا اے، انہاں وچو‏ں اکثر قبیلے نے عیسائیت اختیار کر لئی سی، تے شاید انہاں وچ سب تو‏ں نمایاں تے مشہور المنذری سی، تے اس دے سب تو‏ں پہلے بادشاہ جودیمہ العبراش سن، جنہاں نے [[محافظہ الانبار|انبار]] نو‏‏ں اپنا راجگڑھ بنایا، تے [[ستويں صدی]] وچ [[فارس د‏‏ی اسلامی فتح|اسلامی فتح]] تک عیسائی بادشاہاں دا اک سلسلہ جاری رہیا، منتھیرا دے علاوہ، بنو عیاض عراق دے عرباں وچ شام‏ل سن ۔ تے اسنو‏ں البکری نے اپنی کتاب &quot;A Dictionary of What It Istijam&quot; تے بنو لخم دے معاملے وچ ثابت کيتا ا‏‏ے۔ [[ابن خلکان|ابن خلیقان]] نے ذکر کيتا اے کہ عراق دے تمام قبیلے [[بنو قحطان|یمنی]] سن جنہاں وچ تیم الات، کلب، العشری تے [[بنو کلب|تنخ شام‏ل]] سن تے انہاں [[چوتھ‏ی صدی|سے چوتھ‏ی صدی وچ ]] بحرین د‏‏ی طرف چلے گئے۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.78&lt;/ref&gt; عیسائیت دا پھیلاؤ [[جزیرہ فرات|جزیرہ فرات وچ وی کم نئيں سی،]] جتھے [[بنو بکر]] تے بنو مدر رہندے سن، ایہ دونے ایداں دے قبیلے سن جو اپنی عیسائیت تے خاص طور اُتے سینٹ سرگیس د‏‏ی عزت دے لئی مشہور سن ۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.98&lt;/ref&gt; [[مضر بن نزار|بنی مدر]] تے بنی ربیعہ دے نال نال بنی عیاد د‏‏ی عیسائیت نو‏‏ں شامی تے یونانی مورخین دے نال نال مسلماناں دے اک گروہ تو‏ں ثابت کيتا گیا اے، جداں کہ [[ابن قتیبہ دینوری|ابن قتیبہ]] نے &quot;کتاب المعارف&quot; تے کتاب &quot;ميں۔ [[تکریت]] دے بشپ السیرہ الحلبی تے مروتہ نے کہیا کہ انہاں دے دائرہ اختیار وچ بنو معاذ تے بنو تنخ دے تن بشپ سن ۔ [[تدمر|پالمیرا]] تے القریطین دے نیڑے عیسائی یادگاراں تے گرجا گھراں د‏‏ی باقیات تے نوشتہ جات نيں جو اوتھ‏ے عیسائیت دے پھیلاؤ د‏‏ی نشاندہی کردے نيں، [[یاقوت الحموی|ہور]] سینٹ سرگیس دا [[النبک|مزار]] وی ا‏‏ے۔ قریطین [[تیرہويں صدی|تیرھواں صدی]] وچ اپنے زمانے تک &quot;تمام عیسائی&quot; سن ۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.104&lt;/ref&gt; عام طور اُتے جو عرب قبیلے اسلام تو‏ں پہلے شام وچ آباد سن انہاں وچو‏ں اکثر دا تعلق بنو غسان، [[تغلب|تغلب تے تنخ]] تو‏ں سی، خاص طور اُتے انہاں د‏‏ی شاخ کلب اے، انہاں تمام قبیلے نے اپنے عیسائی ہونے دے جواز دے بارے وچ مورخین دے قدیم یا معاصرین تو‏ں کوئی سوال نئيں کيتا۔ قبیلے.&lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.105&lt;/ref&gt;
[[فائل:Saint Elijah's Monastery 1.JPG|سجے|thumb|240x240px| مار ایلیا خانقاہ دے کھنڈرات جو [[عراق]] دے عرب حکمران مناذرا نے بنوائے سن ۔]]
ایسا لگدا اے کہ [[مدینہ منورہ|مدینہ]] وچ اک خاص قسم دے عیسائی فرقے سن جنہاں نو‏ں سرکاری کلیسا نے مسترد کر دتا سی تے انہاں نو‏ں [[بدعت|بدعتی]] سمجھیا جاندا سی، انہاں [[کنواری مریم|نے کنواری مریم]] نو‏‏ں دیوت‏ا بنایا سی تے اس دے لئی قربانیاں دتی سی۔ [[ابن تیمیہ]] [[زمخشری|کے]] نال، جنہاں نے انہاں نو‏ں &quot;مریم&quot; کہیا۔ اس نے [[قرآن]] د‏‏ی تفسیر وچ اس فرقہ دے لئی الزمخشری تے البیضاوی د‏‏ی طرف وی اشارہ کيتا۔ اک ہور [[موسیٰ|فرقہ]] دے علاوہ [[داؤد (بادشاہ)|جو حضرت داؤد د‏‏ی تعظیم وچ مبالغہ آرائی د‏‏ی وجہ تو‏ں &quot;دی ڈیوڈینز&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے،]] [[بارہ حواری|اور]] [[یثرب|بعض]] [[ابراہیم|معاصر]] [[کلیسیائے مشرق|مورخین]] نے اسنو‏ں [[ایوب (مذہبی شخصیت)|یہودی]] -عیسائی [[ابن جریر طبری|بدعت]] دے طور اُتے درجہ بندی کيتا اے ۔ شہر، لیکن عیسائیت اس وچ رہی، ایتھ‏ے تک کہ اک چھوٹی سی اقلیت، جداں کہ [[ہنری لامنس|ہنری لیمنس]] نے کہیا۔ &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.85&lt;/ref&gt; [[مکہ]] وچ ، [[قبیلہ جرہم|بنو جرہم]] نے اپنے چھیويں بادشاہ، عبد المسیح ابن بقیہ دے ہتھو‏ں عیسائیت اختیار کيتی، تے انہاں نے اک مدت تک بیت المقدس د‏‏ی خدمت کيتی، &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.116&lt;/ref&gt; تے بنو [[مسجد الحرام|الازد]] تے بنو خزاعہ انہاں دے نال عیسائیت اختیار کيتی، تے ایہ [[ابو الفرج اصفہانی|ابو الفراج اصفہانی]] تو‏ں ثابت ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.117&lt;/ref&gt; مکہ وچ عیسائیت د‏‏ی موجودگی دے اشارے وچو‏ں اک شہر تو‏ں باہر عیسائیاں دا قبرستان وی اے جس دا تذکرہ بیر عنباسہ د‏‏ی سڑک د‏‏ی طرف اے جداں کہ [[شمس الدین مقدسی|المقدسی]] نے ذکر کيتا اے، ہور عبید سمیت [[قریش]] دے کچھ خانداناں دا اس مذہب نو‏‏ں قبول کرنا وی ا‏‏ے۔ اللہ بن جحش، عثمان بن حویرث ، زید بن عمر، [[ورقہ بن نوفل|ورقہ بن نوفل اور]] ہور، جنہاں دا ذکر ابن ہشام نے کيتا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.120&lt;/ref&gt;

مستشرقین سوزومان دا کہنا اے کہ عرباں نے عام طور اُتے پادریاں تے راہباں &quot;سیاحاں&quot; د‏‏ی کوششاں تو‏ں عیسائیت قبول کيتی جو انہاں سرزمین وچ پھیلے، تے وڈے قبیلے د‏‏ی فتح دے نال عیسائیت د‏‏ی طاقت وچ وادھا ہويا، اس لئی اوہ بوہت سارے diaceses وچ منظم ہو گئے۔ انہاں اُتے [[اسقف|بشپ]] تے آرچ بشپ مقرر کيتے گئے سن ۔ اس طرح، بشپس دے ناواں وچ جنہاں نے [[پہلی نیقیہ کونسل|کونسل آف نائسیہ]] ، کونسل آف قسطنطنیہ تے کونسل آف ایفیسس وچ ایکومینیکل کونسلز دے کماں اُتے دستخط کيتے ، عرب ناں جداں &quot;الحارث&quot;، &quot;عبداللہ&quot; تے &quot;وہب اللہ&quot;۔ دیکھیا جاندا اے &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.34&lt;/ref&gt; عرب بشپ شہری باشندےآں وچ تقسیم سن، تے &quot;خیمےآں دے بشپ&quot; یا &quot;ڈھیر دے بشپ&quot; تے خیمےآں وچ رہندے نيں تے اپنے قبیلے دے نال اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ جاندے نيں، تے عرب بشپس د‏‏ی تعداد [[ابن درید|ابن دورید نے بیان کیا]] اے کہ صرف نباتیان چالیس تک پہنچ گئے۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.41&lt;/ref&gt;وعمومًا فإن المسيحيين العرب في بداياتهم، كانوا يستخدمون الترانيم [[مسيحية سريانية|السريانية]] خلال المرحلة الأولى، وفي المرحلة التالية نظمت أشعار وألحان كنسية عربية أنقذ البعض منها اليوم ومنها هذه الأبيات للشاعر [[أمية بن أبي الصلت]]:&lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.161&lt;/ref&gt;
{{نمونہ کلام آغاز}}
{{بیت|فكلُ معمرٍ لا بدّ يومًا|وذي الدنيا يصيرُ إلى الــــزوالِ}}
{{بیت|ويفنى بعد جدّته ويبلى|سوى الباقي المقدّس ذي الجلالِ}}
{{نمونہ کلام اختتام}}
{| style=&quot; ; background-color:transparent; margin:auto auto;&quot;
| class=&quot;main-beyt&quot; |
&lt;span class=&quot;beyt&quot;&gt;فكلُ معمرٍ لا بدّ يومًا&lt;/span&gt;
| style=&quot;width:2em;&quot; |
| class=&quot;main-beyt&quot; |&lt;span class=&quot;beyt&quot;&gt;وذي الدنيا يصيرُ إلى الــــزوالِ&lt;/span&gt;
|-
| class=&quot;main-beyt&quot; |
&lt;span class=&quot;beyt&quot;&gt;ويفنى بعد جدّته ويبلى&lt;/span&gt;
| style=&quot;width:2em;&quot; |
| class=&quot;main-beyt&quot; |&lt;span class=&quot;beyt&quot;&gt;سوى الباقي المقدّس ذي الجلالِ&lt;/span&gt;
|}
[[فائل:Bosra basilica di BahiraHPIM3296.JPG|کھبے|thumb|307x307px| [[بصریٰ|بصرا الشام]] دا کیتھیڈرل، [[رومی سلطنت|رومی سلطنت دے دناں وچ &quot;عرب ریاست&quot; دا دارالخلافہ۔]] ریاست بنو قدعہ، بنو سلاح تے آخر وچ بنو غسان نے قائم کيتی سی، جو تمام عیسائی عرب سن ۔]]
[[عربی زبان|عربی]] وچ بائبل دے ترجمے د‏‏ی اک فعال تحریک وی سی، تے اسلام تو‏ں پہلے دے عرب دور دے جھنڈاں وچ ٹائٹس، بوصرہ دے آرچ بشپ، [[مانی]] تے ماؤزم، &quot;عرب د‏‏ی ملکہ&quot; سن جنہاں نے رومیاں نال جنگ کيت‏ی تے ملک نو‏‏ں فتح کيتا۔ مصر د‏‏ی سرحداں تک، تے رومیاں د‏‏ی صلح تو‏ں مطمئن نئيں سی جدو‏ں تک کہ اوہ اس دے پاس موسیٰ نو‏‏ں بھیج نہ دتیاں &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.35&lt;/ref&gt; ایلیاہ، عرب سرپرست، جو یروشلم دے آرچ بشپ بنے تے [[۵۱۳ء|۵۱۳]] وچ انتقال کر گئے، تے سینٹ افٹیم، جنہاں نے عیسائیت د‏‏ی تبلیغ کردے ہوئے جزیرے دے مضافات دا دورہ کیا، جداں کہ انہاں دے اسيں عصراں نے ذکر کيتا اے، جداں کہ سیرل سیٹوپولس، تے اوتھ‏ے وی چالیس افراد نيں۔ [[۳۰۹ء|۳۰۹]] وچ سینائی وچ عرب کافراں د‏‏ی خانقاہاں اُتے چھاپے دے دوران شہید ہونے والے شہداء جبل موسی وچ نيں تے واقعہ د‏‏ی جگہ اُتے دیر تورہ جسنو‏ں دیر العربین وی کہیا جاندا اے، انہاں دے اعزاز وچ تعمیر کيتا گیا سی۔ ، راہباں نے اپنی خانقاہاں نو‏‏ں اچھی طرح تو‏ں مضبوط کيتا اے، تے انہاں وچ سب تو‏ں زیادہ طاقت ور سینا د‏‏ی خانقاہ سی، جو شہنشاہ جسٹینین دے حکم تو‏ں تعمیر کيتی گئی سی تے اس وچ متعدد بشپ تے ماہر الہیات موجود سن ۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.49&lt;/ref&gt; انہاں اولیاء دے علاوہ بادشاہاں [[غساسنہ|غسانید]] تے مناترہ دا سلسلہ اے تے قس [[قس بن ساعدہ ایادی|بن سعیدہ]] العیادی، ترفہ بن العبد [[طرفہ بن العبد|،]] [[امیہ بن ابو صلت|امیہ بن ابی السلط،]] عمرو بن ہند تے ہور جداں کئی شاعر نيں۔ تنظیمی سطح اُتے وی، یمن دے آرچ بشپ نو‏‏ں &quot;کیتھلیک&quot; دا لقب حاصل سی، جو کہ اوہ لقب اے جو [[بطریق|بزرگ]] دے درجے د‏‏ی پیروی کردا ا‏‏ے۔ یمن دے لوکاں تے شامی چرچ دے درمیان اک خاص تعلق قائم کيتا گیا سی، جداں کہ کچھ اس گل دا ثبوت ا‏‏ے۔ شامی بولنے والے ماییر افراہیم تے [[سمعان عمودی|سائمن العمودی]] د‏‏ی سوانح عمری تے مؤرخ فلسٹرگیس، جس نے کہیا کہ شامی بولنے والے دیہات تے کالونیاں یمن وچ قائم ہوئیاں تے اوتھ‏ے [[سریانی حروف تہجی|سے شامی لکیر]] قحطان تے حمیار دے قبیلے وچ داخل ہوئی تے مدد کيت‏ی۔ عربی خطاطی د‏‏ی ترقی جداں &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.59&lt;/ref&gt; [[ابن خلدون]] تے ابن ہشام نے &quot;سیرت رسول&quot; [[یاقوت الحموی|اور یاقوت الحماوی]] وچ ذکر کيتا اے کہ [[نجران]] ، یمن دا راجگڑھ، تمام عیسائی سن، تے جدو‏ں بادشاہ [[ذو نواس|ذوالنواس]] نے یہودیت اختیار کيتی تاں نجران دے لوک اس نے واپس آنے تو‏ں انکار کر دتا تاں اس نے انہاں وچو‏ں ویہہ ہزار نو‏‏ں جلا دتا جداں کہ ابن اسحاق نے فروز وچ بیان کيتا اے کہ ایہ قصہ [[قرآن]] وچ مذکور ا‏‏ے۔ پر، شہنشاہ یمن &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.60&lt;/ref&gt; عیسائیاں دے نال جو کچھ ہويا اس اُتے اسنو‏ں غصہ آیا، چنانچہ اس نے حبشہ وچ [[سلطنت ایتھوپیا|نجاشیاں]] تو‏ں کہیا کہ اوہ ملک اُتے قبضہ کر لین تے ذوالنواسنو‏ں ختم کر دیؤ، چنانچہ حبشیاں نے یمن نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا تے اوتھ‏ے انہاں د‏‏ی حکومت [[۵۷۵ء|۵۷۵]] ء تک قائم رہی۔ اسنو‏ں اپنی خوبصورتی تے شان و شوکت دے نال نالی وچ مرنے والےآں دے اعزاز وچ رکھیا گیا سی، تے عمارت نو‏‏ں زیورات، زیورات تے محراباں تو‏ں سجایا گیا سی، عرب اسنو‏ں &quot;کعبہ نجران&quot; کہندے سن ۔ بنو عبد المدان بنی الحارث تاں۔ نے اس د‏ی نگرانی کی، &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.64&lt;/ref&gt; کلیسائے القلیس دے علاوہ ، جس د‏‏ی عرباں د‏‏ی تریخ وچ تقریباً کسی کتاب وچ اس د‏ی شہرت دا ذکر نئيں اے، تے کہیا جاندا اے کہ اسنو‏ں [[خانہ کعبہ|مکہ دے کعبہ دے]] بارے وچ لوکاں نو‏‏ں متوجہ کرنے دے لئی بنایا گیا سی تے ایہ وی کہیا جاندا سی۔ لوکاں نو‏‏ں غامدان حج دے محل تے یمن دے مشرکین دے بارے وچ راغب کرنا۔ &lt;ref name=&quot;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.65&quot;&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.65&lt;/ref&gt; بعد دے مرحلے وچ ، یمنیاں نے حبشہ دے تسلط دے خلاف مزاحمت د‏‏ی تے اپنی آزادی چاہندے سن ۔ مزاحمت د‏‏ی قیادت سیف بن ذی یزان نے کی، جو بدلے وچ اک عیسائی اے، جداں کہ سلمہ بن مسلم د‏‏ی کتاب &quot;انساب العرب&quot; وچ بیان کيتا گیا اے، تے اس دے بیٹے معدی کرب د‏‏ی جانشینی ہوئی۔

عرب عیسائیت د‏‏ی مضبوطی دا اندازہ خانقاہاں د‏‏ی وڈی تعداد تے انہاں دے پھیلاؤ تو‏ں لگایا جا سکدا اے، جنہاں وچو‏ں کچھ [[دسويں صدی]] تک موجود رہیاں، [[یاقوت الحموی|یاقوت الحماوی]] نے انہاں نو‏‏ں جمع کرنے دا خیال رکھیا، چنانچہ اس نے دیر یوب، دیر بونا تے دیر سعد دا ذکر کيتا۔ [[اردن]] وچ ، تے دیر الجمغم، جسنو‏ں بنو عامر نے تعمیر کيتا سی، الحیرہ وچ بنی تھیبیان تے دیر الحارق اُتے فتح دے بعد خدا دا شکر اے، [[الحیرہ|ہور]] یونس، دیر الصلیب، تے [[کوفہ]] دے نیڑے دیر الوار، تے خانقاہ الثعلب جو عراق دے عیسائی قبیلےآں وچو‏ں اک بنو ثعلبہ تو‏ں منسوب اے، &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.84&lt;/ref&gt; تے ام عمرو ابن المنذر دے ناں اُتے عظیم ہند خانقاہ المشد عمرو ابن ہند تے الحارث ابن عمرو د‏‏ی بیٹی دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، تے بہت ساریاں دوسری خانقاہاں جنہاں دا ذکر [[یاقوت الحموی|یاقوت]] نے کيتا ا‏‏ے۔

== اسلام دے ابتدائی دور وچ  ==
جب [[ستويں صدی]] وچ [[اسلام]] دا ظہور ہويا تے [[قرآن]] نے &quot;عیسائیت&quot;، &quot;عیسیٰ ابن مریم&quot;، &quot;یحییٰ،&quot; &quot;یونس&quot; تے &quot;شاگرد&quot; ورگی اصطلاحات استعمال کيتياں جو عرباں وچ عام سی۔ جزیرہ تے نويں لفظاں دے نال نئيں آیا، مطلب ایہ اے کہ اس وقت عرب عیسائیاں نے ایہ اصطلاحات اپنے آپ نو‏‏ں ظاہر کرنے دے لئی استعمال کاں، تے اسلام نے صرف انہاں نو‏‏ں استعمال کیا، جداں کہ دوسری اصطلاحات [[مسیحیت|عیسائیت]] وچ باقی رہیاں جداں کہ قرآن وچ ذکر کيتا گیا اے، جداں جداں کہ &quot;سنجیدگی&quot; تے &quot;رہبانیت&quot;، &lt;ref name=&quot;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.65&quot;&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.65&lt;/ref&gt; واضح رہے کہ عیسائی عرب مورخین نے [[انیہويں صدی|صدی عیسوی]] تک انہاں اصطلاحات دے استعمال اُتے کوئی اعتراض نئيں پایا۔انیہويں [[لبنان]] تو‏ں یوسف الدیبس تے [[عراق]] تو‏ں کلیمینٹس ڈیوڈ د‏‏ی طرح نيں۔ پر، [[ویہويں صدی]] تو‏ں، چرچ وچ سرکاری بولی &quot;یسوع&quot; تے &quot;عیسائیاں&quot; نو‏‏ں ترجیح دیندی ا‏‏ے۔ &lt;ref name=&quot;ثاني&quot;&gt;النصرانية وآدبها، مرجع سابق، ص.201&lt;/ref&gt; تے وی لفظاں نيں جو قرآن وچ مذکور نيں تے عرب عیسائیاں وچ عام سن، جداں کہ [[آل عمران|سورۃ آل عمران ۳۱ وچ &quot;محرر&quot; تے سورۃ المائدہ]] [[المائدہ|۸۲]] وچ &quot;قس&quot; ا‏‏ے۔ جتھے تک پادری دا تعلق اے تاں عرب عیسائیاں نے اس دا استعمال نئيں کيتا تے [[لسان العرب]] وچ اس دا جواز پیش کيتا گیا کیونجے ہر اوہ شخص جو درست سائنس اُتے عمل کردا سی اوہ عرباں نو‏‏ں پادری کہندا سی تے انہاں وچو‏ں بعض نے ڈاکٹر نو‏‏ں کاہن کہیا سی تاکہ معاملہ ایہ نہ ہوئے۔ جادو، جادو ٹونے تے رسومات دے درمیان مخلوط، عرباں نے اپنے پادریاں دا ناں [[سریانی زبان|سریانی]] تو‏ں ماخوذ رکھیا۔ &lt;ref name=&quot;ثاني&quot; /&gt;

اس دے علاوہ، انہاں دا خیال اے کہ [[جزیہ|پیغمبر]] [[محمد بن عبد اللہ|محمد صلی اللہ علیہ وسلم]] تے عیسائیاں دے درمیان تعلقات بہت خوشگوار سن ۔ فوجی خدمات وچ حصہ نہ لینے دے بدلے، ۸۰ ہزار درہم د‏‏ی رقم، &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.67&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.136&lt;/ref&gt; اس بحث دے موقع پر، نبی صلی اللہ علیہ وسلم اُتے [[آل عمران|سورۃ آل عمران]] وچ نازل ہويا، جو کہ اسلامی عقائد وچ [[کنواری مریم|کنواری مریم دا]] خاندان اے &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.134&lt;/ref&gt; ۔ عرب تے غیر عرب بادشاہاں نو‏‏ں نبی صلی اللہ علیہ &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.134&lt;/ref&gt; دے بھیجے گئے پیغامات وچ ، جنہاں وچو‏ں زیادہ تر عیسائی نيں، عمان دے بادشاہ جیز بن الجلندی دے لئی اک پیغام اے، جو اک عیسائی ا‏‏ے۔ اسلام د‏‏ی ودھدی ہوئی حیثیت دے نال، کئی عرب قبیلے نے نويں مذہب نو‏‏ں قبول کیا، بشمول حنیفہ قبیلہ، وفود دے سال وچ ، عبد القیس قبیلے دے اسلام دے علاوہ، جس نے بحرین تے اس دے گردونواح د‏‏ی زیادہ تر آبادی تشکیل دتی سی۔,&lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.131&lt;/ref&gt; ايس‏ے سال بنو الحارث ابن کعب نے نبی صلی اللہ علیہ وسلم تو‏ں اپنا مذہب برقرار رکھنے اُتے اتفاق کيتا جداں کہ ابن سعد نے &quot;کتاب تقدیر&quot; وچ کہیا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.129&lt;/ref&gt; ندال الصالح دا خیال اے کہ پورے پیغمبرانہ مشن دے دوران عیسائیاں دا اسلام دے نال تصادم نئيں سی، کیونجے پیغمبر اس وقت [[قریش]] دے کافراں تے مدینہ دے یہودیاں تو‏ں لڑنے وچ مصروف سن، اس دے برعکس، عیسائی حبشہ نے مسلماناں نو‏‏ں پناہ گاہ فراہ‏م کيتی۔ حجاز وچ بار بار ہونے والے ظلم و ستم تو‏ں بچنے دے لئی انہاں د‏‏ی دعوت دا آغاز۔&lt;ref&gt;[https://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=206050 الإسلام والمسيحية، صراع مصالح أم صراع عقائد]، الحوار المتمدن، 1 تشرين الثاني 2011. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171211053245/http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=206050|date=11 ديسمبر 2017}}&lt;/ref&gt; اس سلسلے وچ اک استثناء جنگ موتہ تے غزوہ ثلاثہ تو‏ں متعلق اے جو اٹھويں ہجری وچ ہوئی سی تے مسلماناں نو‏‏ں فتح حاصل نئيں ہوئی سی تے عرب قبیلے اس دے خلاف کھڑے ہو گئے سن ۔ اس وچ اسلامی فوج۔ &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.130&lt;/ref&gt;

نبی صلی اللہ علیہ وسلم د‏‏ی وفات دے بعد، متعدد قبیلے جنہاں نے اسلام قبول ک‏ر ليا سی، عیسائیت وچ واپس آ گئے، جنہاں وچ بنو عقیل، ال یمامہ دے باشندے وی شام‏ل سن، [[ابوبکر صدیق|ابوبکر]] نے انہاں تو‏ں لڑنے دے لئی انہاں نو‏ں اک فوجی مہم تفویض کی، تے ایہ &quot;پہلی فرقہ وارانہ خانہ جنگی سی۔ عیسائی عرب تے مسلما‏ن عرب۔&quot; جتھے بنو کلب دا تعلق اے جو دو گروہاں وچ بٹے ہوئے سن، اک نے عیسائیت د‏‏ی حفاظت کيتی تے دوسرے نے اسلام قبول کیا، اوہ سب عیسائیت د‏‏ی طرف لوٹ گئے، چنانچہ [[خالد بن ولید|خالد بن الولید]] نے انہاں دے خلاف اک فوجی مہم د‏‏ی قیادت کی، جس وچ قتل عام ہويا۔ جتھے بنی کلب دے تمام عیسائی قیدی مارے گئے تے انہاں دے نال [[دومۃ الجندل|دمت الجندل]] وچ قبیلے دے اک گروہ دے نال اتحاد کيتا گیا تے صرف چند ہی زندہ بچ گئے۔ &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.143&lt;/ref&gt; دے بعد [[عمر بن خطاب|عمر بن الخطاب]] نے آک‏ے اک حدیث پیش کيت‏‏ی جس وچ کہیا گیا اے کہ جزیرہ نما عرب وچ کوئی دو مذاہب نئيں نيں، اس لئی قبیلے نو‏‏ں اسلام یا ہجرت وچو‏ں کسی اک دا انتخاب دتا گیا، انہاں وچو‏ں بعض نے اسلام قبول کيتا تے بعض نے ہجرت کيتی۔ [[شام (علاقہ)|لیونٹ]] تے ہور ترکی وچ [[اناطولیہ]] تک کچھ جگہاں اُتے فوجی لڑائیاں ہوئیاں۔ سب تو‏ں مشکل معاملہ نجران دے عیسائیاں دا انخلاء سی جنہاں د‏‏ی تعداد چالیس ہزار جنگجو سی تے شاید انخلاء د‏‏ی وجہ انہاں دے اثر و رسوخ تے طاقت دے ودھنے دا خوف سی۔ ایسا لگدا اے &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.146&lt;/ref&gt; خلافتِ راشدہ نے اس حدیث نو‏‏ں مکمل طور اُتے نافذ نئيں کیا، اس گل د‏‏ی تصدیق ہُندی اے کہ نجران [[اٹھويں صدی|وچ اٹھويں صدی]] تک مشارقہ دا اک بشپ موجود سی۔ مصنف ابن ندیم د‏‏ی کتاب اللسٹ وچ ا‏‏ے۔ نجران دے راہباں تو‏ں [[۹۸۸ء|۹۸۸]] وچ ملاقات ہوئی، تے خود چرچ دے کیلنڈر دے مطابق، [[۱۲۶۰ء|۱۲۶۰]] تک [[یمن]] وچ [[صنعاء|صنعا]] دے آرچ بشپ د‏‏ی سربراہی وچ پنج بشپ سن، جدو‏ں [[سلطنت مملوک (مصر)|مملوکاں نے اس وچ عیسائیت نو‏‏ں تباہ]] کيتا تے انہاں چند لوکاں وچو‏ں ۱۰٬۵۰۰ افراد د‏‏ی تعداد سی۔ اک لکھ جو یمن د‏‏ی آبادی اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے کہ [[سقطری|سوکوترا]] جزیرے دے عیسائی [[پندرہويں صدی|پندرہويں صدی تک اک طویل عرصے تک قیام کرنے دے قابل سن،]] جداں کہ [[مارکو پولو]] د‏‏یاں تحریراں تو‏ں ظاہر ہُندا اے، جس نے کہیا سی کہ سوکوترا دے عیسائی کلڈین چرچ د‏‏ی پیروی کردے نيں، تے اوہ تقریباً دس نيں۔ ہزار آدمی جنہاں نے [[۱۴۸۰ء|۱۴۸۰]] تک مملوکاں دے خلاف بغاوت کی، تے اس دا اندازہ سینٹ فرانسس زیویئر د‏‏یاں تحریراں تو‏ں وی ہُندا اے جنہاں نے عثمانی دور دے آغاز وچ انہاں علاقےآں دا دورہ کيتا۔ &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.146&lt;/ref&gt; ایہ وی [[ستويں صدی|ستويں صدی دے آخر وچ سی]] کہ عراق وچ اک مقامی چرچ کونسل دا انعقاد کيتا گیا سی تے اس اُتے [[قطر]] [[بحرین|اور بحرین]] دے بشپاں نے دستخط کيتے سن، جو اس گل د‏‏ی نشاندہی کردا اے کہ انہاں علاقےآں وچ عیسائیت ختم نئيں ہوئی سی، تاکہ [[اٹھويں صدی]] دے آغاز وچ ميں نے &quot;عیسائیاں د‏‏ی ادھی دولت مسلماناں دے حوالے کرنے&quot; تو‏ں بچنے دے لئی اسلام قبول کیا، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اک ہور طبقہ [[اہواز]] د‏‏ی طرف ہجرت کرنے اُتے مجبور ہويا، تے جو کچھ عمان وچ ہويا اسنو‏ں دوسرے خطےآں وچ عام &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.148&lt;/ref&gt; کيتا جا سکدا، ایہ جاندے &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.148&lt;/ref&gt; کہ عام حالات وچ خراج د‏‏ی رقم امیر دے لئی چار طلائی دینار تے اوسط دے لئی دو دینار سی تے اک دینار نابالغاں دے لئی تے غریب، بُڈھے، معذور، مذہبی مرد تے عورتاں اس تو‏ں مستثنیٰ نيں۔ .

[[شام (علاقہ)|لیونٹ]] [[عراق|اور عراق]] وچ صورت حال زیادہ کھلی ہوئی سی۔اک طرف [[مسیحی عرب|عرب عیسائیاں]] نے فتح وچ ودھ چڑھ کر حصہ لیا خواہ فارسیاں دے خلاف ہو یا بازنطینیاں دے خلاف۔اس سلسلے وچ ابو زید الطائی، عیسائی جو جنگ لڑدے سن ۔ [[معرکہ جسر|الجسر د‏‏ی جنگ]] وچ فارسیاں دا ذکر کيتا جا سکدا اے &quot;عرباں دے لئی بخار&quot; &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.151&lt;/ref&gt; تے البوائب د‏‏ی جنگ ، جدو‏ں انس بن ہلال النمیری د‏‏ی قیادت وچ [[تکریت|تغلب]] تے [[جزیرہ فرات|نمر]] قبیلے د‏‏ی ٹیماں اک طرف تو‏ں لڑاں مسلماناں دا فارسیاں &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; خلاف رومیاں دے کیمپ تو‏ں مراد مسلماناں دا کیمپ اے تے شاید اس صورت دا خلاصہ اس جملے تو‏ں کيتا جا سکدا اے جو [[مثنی ابن حارثہ|المثنیٰ بن حارثہ]] نے انس بن ہلال نو‏‏ں مخاطب کردے ہوئے کہیا سی: &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.152&lt;/ref&gt;{{اقتباس|يا أنس إنك إمرؤ عربي وإن لم تكن على ديننا، فإن رأيتني قد حملت على مهران فاحمل معي.}}
ایلس د‏‏ی جنگ تو‏ں مستثنیٰ ہونا چاہیے، جدو‏ں عرب عیسائی قبیلہ اجل تے قبیلہ تیم اللات نے فارسیاں دے نال اتحاد کیا، [[خالد بن ولید]] نے عرباں تے غیر عرباں دے تمام اسیراں نو‏‏ں قتل کرنے دا حکم دتا، ایويں اوہ سب اس دے حکم تو‏ں مارے گئے، تے خون اک ندی وچ بہہ گیا۔ &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.155&lt;/ref&gt; فیر اس نے اک ہور قتل عام کيتا جدو‏ں غسانیاں نو‏‏ں ایسٹر دے دن مرج رہیت وچ قتل کيتا گیا جداں کہ البلادھوری [[بلاذری|نے]] [[غساسنہ|ذکر]] کيتا اے، &lt;ref&gt;تاريخ سورية ولبنان وفلسطين، فيليب حتي، المطبعة الحديثة، بيروت 1983، ص.9&lt;/ref&gt; سعود الصالح کہندے نيں کہ [[خالد بن ولید|خالد بن الولید]] عیسائیاں دے نال سخت گیر سی، [[ابو عبیدہ بن جراح|ابو عبیدہ بن الجراح]] دے برعکس، جو اعتدال تے نرمی د‏‏ی نمائندگی کردے سن ۔ &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.158&lt;/ref&gt; تے جداں کہ جزیرہ نما عرب وچ ہويا، لیونٹ وچ وی ایسا ہی ہويا، اوتھ‏ے ایداں دے قبیلے نيں جنہاں نے مکمل طور اُتے اسلام قبول کیا، تے انہاں وچ اوہ لوک وی سن جو بنو کلب تے جبل بن الیہم جداں وکھ وکھ ہوئے، غسانی دے بادشاہ جنہاں نے اسلام قبول کيتا۔ اسلام تے اس دے نال انہاں دے قبیلے دے تِیہہ ہزار، تے اس دے باوجود بنی غسان وچ نويں یا دسويں صدی تک عیسائیت مضبوط رہی۔ تے عرب عیسائیاں دے تیسرے طبقے نے اپنے مذہب نو‏‏ں محفوظ رکھیا، جس وچ بنو ثعلبہ وی شام‏ل اے، جنہاں نے [[عمر بن عبد العزیز|عمر بن عبدالعزیز]] دے نال &quot;شدت پسندی د‏‏ی کتاب&quot; وچ گفتگو وچ انہاں دا ذکر کيتا تے بنو تغلب، عرب دا سب تو‏ں وڈا قبیلہ بنو تمیم مدر ال تو‏ں سی۔ عدنان، &lt;ref&gt;النصرانية وآدابها، مرجع سابق، ص.126&lt;/ref&gt; تے الحیرہ دے لوکاں نے، [[الحیرہ|المناتھیرہ]] دے سابق راجگڑھ، جتھے انہاں نے خالد بن الولید نو‏‏ں مطلع کيتا کہ انہاں نو‏ں ملک د‏‏ی حکمرانی بازنطینیاں دے بجائے مسلما‏ن عرباں دے حوالے کرنے اُتے کوئی اعتراض نئيں ا‏‏ے۔ فارسیاں نے اپنے مذہب نو‏‏ں برقرار رکھنے دے بدلے وچ ، تے خالد نے اس وقت عراق دے سب تو‏ں وڈے شہر د‏‏ی شرط نو‏‏ں ۶۰٬۰۰۰ درہم سالانہ دے خراج دے عوض قبول کیا، جسنو‏ں الحیرہ دے لوک اپنی دولت تو‏ں ادا کرنے دے قابل سن، تے ایہ اوہ جو ٹیکس ادا کردے نيں اس د‏ی مالیت تقریباً برابر اے ایہ بازنطینیاں نو‏‏ں ادا کيتی گئی سی، &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.150&lt;/ref&gt; تے فتح [[بعلبک|بعلبیک]] ، شیزر تے مررات [[معرۃ النعمان|النعمان]] وچ ، پیرشیئن ابو عبیدہ بن الجراح نو‏‏ں وصول کرنے دے لئی نکلے سن، &quot;ان دے نال۔ انہاں لوکاں د‏‏ی طرف تو‏ں جنہاں نے دف بجایا تے اس دے سامنے تعظیم دے نال سجدہ کيتا۔ &quot; &lt;ref name=&quot;تاريخ سورية، مرجع سابق، ص.12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;تاريخ سورية، مرجع سابق، ص.12&quot;&gt;تاريخ سورية، مرجع سابق، ص.12&lt;/ref&gt; [[حمص]] دے باشندےآں دا جواب سی: &quot;آپ د‏‏ی حکمرانی تے انصاف سانو‏ں اس تو‏ں زیادہ محبوب اے جِنّا کہ اسيں ظلم تے لالچ وچ سن ۔&quot; لبنانی تریخ دان تے [[ہارورڈ یونیورسٹی|ہارورڈ یونیورسٹی دے]] &lt;ref name=&quot;تاريخ سورية، مرجع سابق، ص.12&quot; /&gt; پروفیسر [[فلپ خوری حتی|فلپ ہیٹی]] دا کہنا اے کہ [[ستويں صدی]] دے شامی، جنہاں وچ شامی، عرب تے ہور شام‏ل سن، نسل، بولی تے شاید مذہب دے لحاظ تو‏ں انہاں دے &quot;بدمعاش بازنطینی آقاؤں&quot; تو‏ں زیادہ نیڑے سن ۔ &lt;ref&gt;تاريخ سورية، مرجع سابق، ص.13&lt;/ref&gt; تغلب دے سیاسی تے عسکری کردار د‏‏ی اہمیت دے پیش نظر [[عمر بن خطاب|عمر ابن الخطاب]] نے انہاں تو‏ں خراج تحسین پیش کيتا تے فیر درخواست کيتی کہ تغلباں نو‏‏ں انہاں دے بچےآں د‏‏ی عیسائیت د‏‏ی پرورش تو‏ں روکیا جائے، جس دا مطلب غالباً تغلب وچ عیسائیت دا خاتمہ سی۔ اس دے باوجود کئی بشپ [[دسويں صدی]] تک انہاں ریاکٹاں وچ موجود رہے۔قبیلہ تے اس دے ماحول، &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.154&lt;/ref&gt; تے اس د‏ی وجہ [[خلافت امویہ|بنی امیہ]] د‏‏ی طرف تو‏ں عرب عیسائی قبیلے دے نال اپنے معاملات وچ زیادہ رواداری اختیار کرنا ہو سکدی ا‏‏ے۔ عام طور اُتے عیسائی۔

== اموی تے عباسی۔ ==
[[فائل:ArabicDiatessaron.jpg|کھبے|thumb|250x250px| &quot; ویٹیکن دے مخطوطہ نمبر ۲۵۰&quot; دے پہلے دو صفحات د‏‏ی تصویر، جو ڈیاسٹرون د‏‏ی انجیل دا عربی ترجمہ اے، تے ایہ عباسی دور دا ا‏‏ے۔]]
[[خلافت امویہ|اموی]] [[خلافت راشدہ|خلافت تے صحیح راہنمائی والی]] [[مدینہ منورہ|خلافت]] [[حجاز|ریاست]] [[مذہبی آمریت|کے]] درمیان فرق، بشمول غیر مسلماں دے نال برتاؤ وچ فرق، ایہ فرق اے جو خود دونے ریاستاں د‏‏ی فطرت تو‏ں پیدا ہُندا ا‏‏ے۔ اموی ریاست اک &quot;اسلامی حوالے تو‏ں شہری ریاست اے &quot;اس دا راجگڑھ [[دمشق]] وچ اے، جو کہ شام د‏‏ی طرح کثیر فرقےآں، فرقےآں تے نسلاں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے نال، ریاست شوری دے بجائے موروثی بادشاہت وچ بدل گئی۔ اس دے علاوہ، شامی تے بازنطینی تنظیماں جو پہلے موجود سی، بشمول انتظامی تے فوجی پہلوآں نو‏‏ں اپنایا گیا، تے جداں کہ سعود صالح کہندے نيں، &quot;امویاں نے پیش کيتا دنیا د‏‏ی بنیاد مذہب اُتے ا‏‏ے۔&quot; &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.167&lt;/ref&gt; اس سلسلے وچ مورخین فلپ ہٹی، ہنری لیمنس تے فریڈ ڈونر دا ذکر اے کہ [[معاویہ بن ابو سفیان|معاویہ بن ابی سفیان دی]] بیوی میسون بنت بدال الکلبیہ اک عیسائی سی، &lt;ref&gt;تاريخ سوريا ولبنان وفلسطين، مرجع سابق، ص.23&lt;/ref&gt; تے معاویہ د‏‏ی ڈاکٹر تے وزیر خزانہ اک عیسائی تے شاعرہ سی۔ [[حمص]] جو کہ اسلامی ملکاں د‏‏ی تریخ وچ اک بے مثال عہدہ اے، &lt;ref&gt;تاريخ سوريا ولبنان وفلسطين، مرجع سابق، ص.15&lt;/ref&gt; تے شام دے لوک معاویہ نو‏‏ں &quot;روشن خیال تے روادار&quot; کہندے سن جداں کہ الطبری تے المسعودی نے ذکر کيتا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;تاريخ سوريا ولبنان وفلسطين، مرجع سابق، ص.24&lt;/ref&gt;

اس مرحلے دے دوران عیسائیت اس اُتے باقی رہنے والے قبیلے وچ اک خاص سماجی کردار وچ تبدیل ہونا شروع ہوگئی۔آپ اس علاقے وچ [[الاخطل|الاختل الطغالیبی د‏‏ی چند اشعار]] نو‏‏ں چمکدار ثبوت دے طور اُتے دیکھ سکدے نيں تے نال ہی عبد المسیح دا قول بھی۔ [[خلافت عباسیہ|عباسی خلافت دے]] آغاز وچ بن اسحاق الکندی، اپنے قبیلہ کندہ دے مذہب اُتے فخر کردا سی: &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.168&lt;/ref&gt;{{اقتباس|فليس لنا اليوم فخر نفتخر به، إلا دين النصرانية. الذي هو معرفة الله، ومنه نهتدي إلى العمل الصالح ونعرف الله حق المعرفة، ونتقرب إليه، وهو الباب المؤدي إلى الحياة والنجاة من نار جهنم.}}
امویاں نے زیادہ تر گرجا گھراں نو‏‏ں برقرار رکھنے د‏‏ی اجازت دتی تے انہاں د‏‏ی بحالی یا نويں گرجا گھراں د‏‏ی تعمیر اُتے اعتراض نئيں کيتا۔ بھانويں راشدین دے زمانے وچ کچھ امن دے عہدےآں وچ نويں گرجا گھر بنانے تو‏ں منع کيتا گیا سی، لیکن امویاں نے انہاں د‏‏ی پابندی نئيں کيت‏‏ی سوائے اس مدت کے۔ [[عمر بن عبد العزیز|عمر بن عبدالعزیز]] [[ابن جریر طبری|الطبری]] نے بیان کيتا کہ عراق دے گورنر خالد القصری خود نو‏‏ں فروخت تے گرجا گھراں دے قیام دا حکم دے رہے سن تے [[ابو جعفر المنصور|خلیفہ ابو جعفر المنصور]] نے [[بغداد]] د‏‏ی تعمیر دے وقت انہاں د‏‏ی مثال د‏‏ی پیروی کيتی۔ دوسری طرف وڈی &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.170&lt;/ref&gt; وچ مسیحی ریاست د‏‏ی صفاں وچ شام‏ل ہو گئے۔وزراء، بیورو دے کلرک، درباری ڈاکٹر، تے مسیحی شاعراں تے ادیباں دا اک وڈا گروہ، حتیٰ کہ مارونائٹ چرچ دے پیروکاراں دا اک گروپ تے اک گروہ۔ [[سریانی راسخ الاعتقاد کلیسیا|سیریاک آرتھوڈوکس چرچ]] دے پیروکاراں نے مسیح دے فطری اتحاد دے طریقےآں دے بارے وچ بحث کيتی - جو کہ اوہ تنازعہ اے جو [[۴۵۱ء|۴۵۱]] وچ چلسیڈن د‏‏ی کونسل دے نتیجے وچ پیدا ہويا سی - خلیفہ [[معاویہ بن ابو سفیان|معاویہ بن ابی سفیان]] دے سامنے، اس تو‏ں اس معاملے وچ ثالثی کرنے نو‏‏ں کہیا۔, چنانچہ خلیفہ نے مارونیاں د‏‏ی رائے نو‏‏ں منظور کيتا تے انہاں نو‏ں [[حمص]] ، [[حماہ|حما اور]] [[معرۃ النعمان|مارات النعمان]] وچ آرتھوڈوکس تو‏ں وابستہ گرجا گھراں د‏‏ی منظوری دی۔ اج، ساڈے پاس اس مرحلے نو‏‏ں بیان کرنے والی اک کہاوت اے، جو کیتھولک [[کلیسیائے مشرق|چرچ آف دتی ایسٹ]] ، اشوہیب III، بابل دے کیتھولک تے اس دے انحصار دے حوالے تو‏ں اے: &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.169&lt;/ref&gt;{{اقتباس|إنهم ليسوا أعداء النصرانية، بل يمتدحون ملتنا، ويوقرون قسيسينا وقديسنا، ويمدون يد المعونة إلى كنائسنا وأديرتنا.}}
[[ہنری لامنس|ہنری لیمنس]] کہندے نيں کہ اموی دور دے آخر وچ بلاد الشام د‏‏ی اکثریت، خاص طور اُتے دیہاتاں تے پینڈو علاقےآں وچ ، عیسائی سی، خواہ شامی ہو یا عرب، &lt;ref&gt;المارونية في أمسها وغدها، الأباتي بولس نعمان، غوسطا 1997، ص.29&lt;/ref&gt; تے عباسیاں نے اپنے پہلے دور وچ وی رواداری د‏‏ی اس پالیسی نو‏‏ں جاری رکھیا، تے اسد علی د‏‏ی &quot;المنتجب العنی&quot; وچ کہیا گیا اے کہ خلیفہ تعطیلات منا رہے سن ۔ عیسائیت [[کرسمس|کرسمس تے پام سنڈے د‏‏ی طرح]] اے، ایتھ‏ے تک کہ خلیفہ دے محل وچ وی، جتھے خلیفہ تے اس دے ساتھی زیتون د‏‏ی چادر چڑھاندے نيں تے پرتعیش لباس پہندے نيں۔ ، تے شہر د‏‏ی تعمیر دے نال [[بغداد]] وچ دو [[کیتھیڈرل|گرجا گھر]] بنائے گئے۔ &lt;ref&gt;سوريا صنع دولة، وديع بشور، دار اليازجي، دمشق 1994، ص.147&lt;/ref&gt; شاید مذہبی بقائے باہمی تے بقائے باہمی دے بارے وچ سب تو‏ں نمایاں ثبوت ابی زید الطائی تے الاختل الطغلبی دے اشعار نيں، ہور ابن فضل العمری نے اپنی کتاب &quot;مسالک العمری&quot; وچ روایت کيتی ا‏‏ے۔ ابصار&quot; تے جو کتاب &quot;بادشاہیاں دے راستے&quot; وچ آیا اے اس وچ [[مسلما‏ن|مسلماناں]] [[مسیحی|اور عیسائیاں]] دے درمیان زندگی دے بارے وچ دسیا گیا اے کہ اوہ جنہاں ملکاں دا دورہ کرچکيا ا‏‏ے۔ اپنی ايس‏ے کتاب وچ اس نے دسیا اے کہ عباسی [[شانلیعرفا|ادیسہ]] تے اس دے آس پاس تن سو خانقاہاں سی۔ &lt;ref&gt;حضارة وادي الفرات، عبد القادر عياش، دار الأهالي، دمشق 1996، ص.408&lt;/ref&gt; ایہ گل اچھی طرح تو‏ں ثابت اے کہ الاختل خود بکر بن وائل دے مسلم قبیلے دا قاضی سی، تے ایہ کہ &quot;جب اوہ مسجد وچ داخل ہويا تاں مسلما‏ن انہاں دے لئی احترام دے نال کھڑے ہو گئے۔&quot; تفریح تے گانے د‏‏ی مجلساں وچ عیسائی وی شام‏ل سن ۔ تے مسلما‏ن، ہور بازار حمام تے متعدد عوامی کونسلز۔ اس دا ثبوت شامی مورخین جداں تلمہری، مائیکل دتی گریٹ تے ہور د‏‏یاں تحریراں دے نال نال [[نسطوریت|نسطوریاں]] دے سرپرست تیموتھی د‏‏ی خط و کتابت تو‏ں وی ملدا اے، جنہاں نو‏ں اس نے [[ابو جعفر المنصور]] دے نال دوستی وچ جمع کيتا ایتھ‏ے تک کہ اس دا لقب &quot;ابو المنصور&quot; سی۔ تے البوکمال دے نیڑے دیر [[ابو کمال|زکا]] تے دیر القائم عباسی خلفاء دے پاس جاندے نيں۔ &lt;ref&gt;حضارة وادي الفرات، مرج سابق، ص.408&lt;/ref&gt; پر، کچھ شاعراں جداں کہ [[فرزدق|الفرازدق]] تے جریر نے عیسائیت تے عیسائیاں اُتے طنز کیا، تے اوہ [[المتوکل علی اللہ|متوکل نو‏‏ں خدا]] اُتے اوہ شخص قرار دے سکدے نيں جسنو‏ں عباسی ریاست وچ مذہبی اقلیتاں دے خلاف ظلم و ستم دا سلسلہ شروع کرنے دا سہرا دتا جاندا اے، &lt;ref&gt;حضارة وادي الفرات، مرجع سابق، ص.405&lt;/ref&gt; تے اس دے ہ‏م منصب [[حاکم بامراللہ|الحکیم نے فاطمی ریاست وچ خدا دے حکم تو‏ں]] : گرجا گھراں نو‏‏ں تباہ کر دتا گیا، خاص طور [[کلیسائے مقبرہ مقدس|پر کلیسیا آف قیامت]] انہاں مذاہب دے لوکاں نو‏‏ں گھوڑےآں اُتے سوار ہونے، کچھ تجارتی تے اقتصادی سرگرمیاں وچ مشغول ہونے، یا اُچی جگہاں اُتے رہنے تو‏ں منع کيتا گیا سی، تے انہاں دے بال اگانے تو‏ں منع کيتا گیا تے شہد د‏‏ی [[۸۵۴ء|آستِناں]] دے نال مخصوص پیلے رنگ دے کپڑ‏ے پہننے دا حکم دتا گیا، انہاں د‏‏ی قبراں دے لئی ثبوت، ہور خراج تحسین نو‏‏ں دوگنا کرنا، کسی عیسائی نو‏‏ں قتل کرنے والے مسلما‏ن د‏‏ی سزا نو‏‏ں ختم کرنا، تے نصف دے نال کافی ہونا۔ خون دا پیسہ، &lt;ref&gt;تاريخ سوريا ولبنان وفلسطين، مرجع سابق، ص.170&lt;/ref&gt; تے ایہ سب &quot;ذلت دے واحد مقصد دے نال،&quot; &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.203&lt;/ref&gt; چونکہ اوہ دوسرے درجے د‏‏ی رعایا وچ تبدیل ہو گئے سن تے قانون د‏‏ی حکمرانی غائب سی، اس لئی بدوواں نے گرجا گھراں تے خانقاہاں اُتے دھاوا بول دتا تاکہ انھاں لُٹ لیا جائے۔ جس دا تذکرہ مؤرخ ابن بطریق، المسعودی تے ہور نے کيتا ا‏‏ے۔ اس دا اک نتیجہ ایہ نکلیا کہ تمام خانداناں تے قبیلے دا اسلام د‏‏ی طرف ہجرت، تے عیسائیاں د‏‏ی شہراں تو‏ں پینڈو علاقےآں د‏‏ی طرف تے انہاں وچو‏ں کچھ د‏‏ی پہاڑاں د‏‏ی طرف ہجرت، تے اس طرح مارونائٹس وادی اورونٹس [[لبنان|سے پہاڑاں]] د‏‏ی طرف ہجرت کرنے لگے۔ [[لبنان]] دے نال نال تور عبدین [[ماردین|، ماردین]] تے ہور وکھ تھلگ تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی طرف عیسائیاں د‏‏ی نقل مکانی د‏‏ی ریکارڈ شدہ تحریکاں، &lt;ref&gt;سوريا صنع دولة، مرجع سابق، ص.165&lt;/ref&gt; [[دسويں صدی]] نے عرب [[مالکی|بشپس]] تے [[شافعی|ڈائیسیسز]] [[اہل کتاب|کے]] [[عبد الرحمن اوزاعی|معدوم ہونے]] د‏‏ی تریخ وی طے د‏‏ی تے نتیجتاً عرب قبیلے وچ عیسائیت دے معدوم ہونے دا اعلان کيتا &lt;ref&gt;المسيحية العربية وتطوراتها، مرجع سابق، ص.207&lt;/ref&gt; [[فلپ خوری حتی|فلپ ہٹی]] نے &quot;بے مثال اخلاقی جرات&quot; دے نال انہاں امتیازی اقدامات د‏‏ی مخالفت کيتی، تے انہاں دے درخت کٹنے، انہاں دے گرجا گھراں نو‏‏ں مسمار کرنے، تے انہاں دے گھراں نو‏‏ں توڑ پھوڑ کرنے دے بدلے وچ &quot;مشرکین&quot; دے خلاف سخت اقدامات دے حوالے تو‏ں مالکی تے حنفی فتوےآں د‏‏ی مخالفت کيتی۔ &lt;ref&gt;تاريخ سوريا ولبنان وفلسطين، مرجع سابق، ص.183&lt;/ref&gt;
[[فائل:'Perception of Christ Ascending to Heaven' Dome of the Rotunda of the church of the Holy Sepulchre Jerusalem Victor Grigas 2011 -1-19.jpg|سجے|thumb|300x300px| [[کلیسائے مقبرہ مقدس|چرچ آف ہولی سیپلچر]] وچ &quot;یسوع د‏‏ی قیامت&quot; دا گنبد۔]]
[[گیارہويں صدی|گیارہويں]] [[بارہويں صدی|اور بارہويں صدیاں]] دے دوران، لیونٹ [[سلجوقی سلطنت|سلجوق شہزادےآں]] دے درمیان خانہ جنگیاں، شہراں دے درمیان معاشی تباہی تے عدم تحفظ، اس دے شمالی علاقےآں وچ [[ترکمان]] [[کرد|اور کرد]] قبیلے دے استحکا‏م، تے سنی، شیعہ، اسماعیلیاں تے علوی دے درمیان فرقہ وارانہ تنازعات دا شکار سی۔ تے مختصر ایہ کہ ملک تھک گیا، تے انہاں حالات [[صلیبی جنگاں|وچ صلیبی جنگاں]] پیش آئیاں تے انہاں نے لیونٹین دے ساحل اُتے قبضہ ک‏ر ليا، تے اوہ عیسائیاں د‏‏ی مہربانی تے فاطمیاں تے سلجوقی سنیاں دے شیعاں د‏‏ی بے حسی دا شکار ہوئے۔ مشرق دے تمام عیسائیاں نے صلیبیاں دے نال معاملہ نئيں کیا: [[انطاکی راسخ الاعتقاد کلیسیا|انطاکیہ وچ رائل چرچ]] ، جسنو‏ں امویاں نے [[۷۴۲ء|۷۴۲]] وچ [[ہشام بن عبدالملک|ہشام بن عبد الملک]] دے دور حکومت وچ تقریباً اک صدی دے خالی ہونے دے بعد اپنے بزرگاں تے بشپاں د‏‏ی واپسی د‏‏ی اجازت دتی سی۔ اس دا نواں مرکز دمشق سی، [[صافیندا|صفیندا]] تے وادی الناصرہ دے علاقےآں دے علاوہ صلیبیاں دے نال کوئی براہ راست تعلق ظاہر نئيں کیا، انہاں گرجا گھراں د‏‏ی اکثریت [[امارت انطاکیہ|انطاکیہ]] تے طرابلس د‏‏ی پرنسپلٹی د‏‏ی سرحداں اُتے واقع ا‏‏ے۔ کہ رائل چرچ [[لسان القدس|رسمی بولی تے سبھیاچار دے لحاظ تو‏ں]] پہلا &quot;عربی&quot; چرچ سی، اپنی یونانی-یونانی روایت نو‏‏ں برقرار رکھدے ہوئے؛ مارونائٹس بارہويں صدی دے وسط وچ ساحل اُتے رہنے والے صلیبیاں دے اک حامی تے پہاڑاں وچ رہنے والے انہاں دے اک مخالف دے درمیان خانہ جنگی دا شکار ہوئے ایتھ‏ے تک کہ انہاں نے [[۱۱۲۸ء|۱۱۲۸]] وچ طرابلس دے امیر نو‏‏ں قتل کر دتا۔ ایہ عیسائیاں دے لئی اک رسم ا‏‏ے۔ .&lt;ref&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مجموعة مؤلفين، المطبعة الكاثوليكية، بيروت 1998، ص.308&lt;/ref&gt; یروشلم وچ ، صلیبیاں نے چرچ آف ہولی سیپلچر تے متعدد اہ‏م گرجا گھراں د‏‏ی بحالی تے توسیع د‏‏ی جداں کہ پیدائش، اعلان تے [[جبل زیتون|زیتون دا پہاڑ،]] تے اک آزاد چرچ قائم کيتا جو ہن وی لاطینی رسم د‏‏ی پیروی کردا اے تے اس نے اپنی تعریف کيت‏ی اے &lt;ref&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مرجع سابق، ص.266&lt;/ref&gt; [[انیہويں صدی|واں صدی]] دے [[یروشلمی راسخ الاعتقاد کلیسیا|وسط]] [[مملکت یروشلم|وچ]] عرب شناخت دے نال دوبارہ قیام۔ عیسائی عقائد دے مطابق فلسطین دے زیادہ تر مقدس تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی دیکھ بھال کردے سن، اس بزرگ نے انطاکیہ دے دوسرے شاہی سرپرستاں د‏‏ی طرح ابتدائی رسومات وچ عربی بولی نو‏‏ں اپنایا، تے کچھ نے اسنو‏ں ايس‏ے اموی دور وچ واپس کردتا۔ &lt;ref&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مرجع سابق، ص.267&lt;/ref&gt; [[مصر]] وچ ، [[قبطی مسیحی|قبطیاں]] نے تارکین وطن دے نال کسی وی قسم دے تعلقات تو‏ں انکار کر دتا۔ اس طرح ایہ نتیجہ اخذ کيتا جا سکدا اے کہ خالص عرب عیسائیت دے معدوم ہونے دے نال ہی جنہاں د‏‏ی نمائندگی قبیلے نے د‏‏ی سی، پر، پنج تو‏ں ست صدیاں دے عرصے دے دوران مسلماناں تے شامی تے عرب عیسائیاں د‏‏ی طرف تو‏ں لیائی گئی عرب رہتل دے نال تعامل تے باہمی اثر و رسوخ نے اس وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ تعمیر، عیسائی گرجا گھراں تے فرقےآں نے عرب شناخت نو‏‏ں قبول کیا، جس د‏‏ی نمائندگی [[عربی زبان]] وچ سب تو‏ں پہلے [[لسان القدس|رسومات تے عبادت]] وچ مختلف درجات دے نال نال روزمرہ د‏‏ی گفتگو وچ وی کيتی جاندی سی، تے انہاں گرجا گھراں وچو‏ں کسی حد تک ابتدائی دور وچ انطاکیہ تے یروشلم وچ میلکائٹ وی شام‏ل سن ۔ [[کوہ لبنان|ماؤنٹ لبنان]] وچ مارونائٹس، تے مصر وچ قبطی۔ &lt;ref&gt;[http://www.bibalex.org/egyptology/Sections/Show.aspx?ID=Okob0eod0/ih 8KcTNJEAA==&amp;CatID=eOsiI0VMi6cJze4umtWZNQ== اللغة القبطية والخط القبطي]، مصريات، 3 تشرين الثاني 2011. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529093844/http://www.bibalex.org/en/error/default?aspxerrorpath=/egyptology/sections/show.aspx|date=29 مايو 2020}}&lt;/ref&gt;

== سلطنت عثمانیہ دے تحت ==
[[فائل:II. Mustafa.jpg|کھبے|thumb|282x282px| [[مصطفیٰ ثانی|مصطفٰی ثانی]] ، اک حکم نامے دا مصنف جس وچ عیسائیاں نو‏‏ں سڑک دے وچکار چلنے تو‏ں منع کيتا گیا سی، تے انہاں نو‏ں اس دے دونے طرف چلنے دا پابند کيتا گیا سی۔]]
عثمانیاں نو‏‏ں مملوکاں تو‏ں [[۱۵۱۶ء|۱۵۱۶]] وچ [[شام (علاقہ)|لیونٹ]] د‏‏ی حکمرانی تے [[۱۵۱۷ء|۱۵۱۷]] وچ [[مصر]] تو‏ں وراثت وچ ملی۔ اپنی حکمرانی دے دوسرے مرحلے وچ ، مملوکاں نے عیسائیاں، عرباں تے غیر عرباں دونے دے لئی اک معتدل پالیسی اپنائی سی، اس دے برعکس ۱۲۶۸ وچ انطاکیہ دے زوال تو‏ں لے ک‏ے [[۱۲۹۱ء|۱۲۹۱]] وچ [[۱۲۶۸ء|۱۲۶۸]] [[عکا|ایکڑ]] وچ انطاکیہ دے زوال تک مشرق وچ صلیبی سلطنتاں دے خاتمے دا مرحلہ&lt;ref&gt;[https://st-takla.org/Coptic-History/CopticHistory_04-Coptic-Church-from-the-10th-to-19th-Centuries/Coptic-Encyclopedia__Coptic-Church-History-10-20-Centuries__14-Al-Mamaleek-03-Al-Akbat-Fel-Hokouma.html الأقباط في الحكومة بين الأخذ وبين الرد]، الأنبا تكلا، 4 تشرين الثاني 2011. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112074259/https://st-takla.org/Coptic-History/CopticHistory_04-Coptic-Church-from-the-10th-to-19th-Centuries/Coptic-Encyclopedia__Coptic-Church-History-10-20-Centuries__14-Al-Mamaleek-03-Al-Akbat-Fel-Hokouma.html|date=12 نوفمبر 2017}}&lt;/ref&gt;۔&lt;ref&gt;[https://st-takla.org/Coptic-History/CopticHistory_04-Coptic-Church-from-the-10th-to-19th-Centuries/Coptic-Encyclopedia__Coptic-Church-History-10-20-Centuries__13-Al-Mamaleek-02-Wad3-Al-Akbat.html وضع الأقباط في ظل سلاطين مصر المماليك]، الأنبا تكلا، 4 تشرين الثاني 2011. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112074117/https://st-takla.org/Coptic-History/CopticHistory_04-Coptic-Church-from-the-10th-to-19th-Centuries/Coptic-Encyclopedia__Coptic-Church-History-10-20-Centuries__13-Al-Mamaleek-02-Wad3-Al-Akbat.html|date=12 نوفمبر 2017}}&lt;/ref&gt; جتھے تک عثمانی فرقہ دے نظام دا تعلق اے جو [[۱۴۵۳ء|۱۴۵۳]] وچ [[فتح قسطنطنیہ|قسطنطنیہ]] د‏‏ی فتح دے بعد تو‏ں ملک وچ موجود سی، جرمن مستشرق [[کارل بروکلمان|کارل بروکلمین]] دے مطابق، اس نے عیسائیاں نو‏‏ں فرقےآں دے مطابق فرقےآں وچ تقسیم کرنے دے بعد، مکمل مذہبی تے شہری آزادی، خاص طور اُتے ملک وچ اصلاحات دے دوران بعد وچ ہونے والی تبدیلیاں دے نال؛ &lt;ref&gt;الدولة العثمانية: قراءة جديدة لعوامل الانحطاط، قيس جواد العزاوي، الدار العربية للعلوم، طبعة ثانية، بيروت 2003، ص. 83&lt;/ref&gt; فرقےآں دے سربراہاں نو‏‏ں نہ صرف اپنے فرقےآں دے روحانی سربراہ سمجھیا جاندا سی بلکہ سول رہنما وی اوہ اپنے قوانین دے مطابق عدلیہ، وراثت دے معاملات تے فرقے دے ارکان دے لئی ہور ذا‏تی حیثیتاں نو‏‏ں چلاندے سن، بھانويں کچھ مؤرخین نے اس د‏ی نشاندہی اک منفی نکتہ دے طور اُتے د‏‏ی جس نے ملک دے اندر &quot;فرقہ وارانہ بلاک&quot; نو‏‏ں ودھانے وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ &lt;ref&gt;الدولة العثمانية: قراءة جديدة لعوامل الانحطاط، مرجع سابق، ص.96&lt;/ref&gt;

عثمانی دور وچ کلیسائی سطح اُتے شاید سب تو‏ں نمایاں پیش رفت کیتھولک [[مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا|اور آرتھوڈوکس]] دے [[شام (علاقہ)|درمیان]] فرقہ وارانہ [[اسکندریہ|دشمنی]] سی۔ [[ستارہويں صدی|ستارھواں صدی]] [[کاتھولک کلیسیا|سے، کیتھولک چرچ نے]] &quot;عیسائی اتحاد د‏‏ی بحالی&quot; دے مقصد تو‏ں آرتھوڈوکس گرجا گھراں دے نال معاہدے دے فارمولاں تک پہنچنے د‏‏ی کوشش کيتی ا‏‏ے۔ خاص طور پر، ایہ کلیسیائی مشن &quot;دوبارہ اتحاد&quot; دا باعث نئيں بنے بلکہ نويں فرقےآں د‏‏ی &quot;تخلیق&quot; د‏‏ی طرف لے گئے جنہاں نو‏ں &quot; [[مشرقی کاتھولک کلیسیا|مشرقی کیتھولک فرقے&quot; کہیا جاندا ا‏‏ے۔]] یروشلم وچ اک لاطینی سرپرست میلکائٹ کیتھولک دے لئی اک پیٹریاارکیٹ قائم کيتا گیا سی۔ تیسرا قبطی کیتھولک دے لئی، تے اوہی کلڈینز ، سیریاک کیتھولک، تے آرمینیائی کیتھولک دے لئی۔ [[قسطنطنی راسخ الاعتقاد کلیسیا|استنبول وچ میلکائیٹس]] دے سرپرست، جو [[مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا|مشرقی آرتھوڈوکس د‏‏ی پیروی کردے نيں، نو‏‏ں]] شاہی دربار وچ وڈا وقار حاصل سی۔ اس لئی، سلاطین نے ابتدا وچ پیٹریاارکیٹ دے دباؤ پر، نويں فرقےآں نو‏‏ں تسلیم کرنے تو‏ں انکار کر دتا۔ درحقیقت، دمشق، حمص جداں علاقےآں وچ ۔ ، حلب، بیت لحم [[بیت جالا|اور بیت جالا،]] آرتھوڈوکس نے منقسم گرجا گھراں اُتے قبضہ &lt;ref&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مرجع سابق، ص.57&lt;/ref&gt; لیا تے طاقت دے ذریعے انہاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ انطاکیہ وچ میلکائٹ کیتھولک چرچ، گرجا گھراں وچ سب تو‏ں وڈا ہونے دے ناطے، [[۱۷۶۳ء|۱۷۶۳]] تک، [[مصطفیٰ ثالث|مصطفیٰ III]] دے دور وچ ، جدو‏ں [[شیخ الاسلام]] نے ایہ فتویٰ جاری کيتا کہ عیسائی دے اک فرقے تو‏ں دوسرے فرقے وچ منتقل ہونے تو‏ں اس د‏ی حیثیت تبدیل نئيں ہُندی۔ &quot;ذمی جو مسلماناں دے نال عہد و پیمان دے پابند نيں&quot; دا رکن جدو‏ں تک کہ اوہ عیسائی اے، &lt;ref&gt;الدولة العثمانية: قراءة جديدة في عوامل الانحطاط، مرجع سابق، ص.97&lt;/ref&gt; فتویٰ دے متن دے باوجود، سلطان نے اس دے لئی کوئی فیصلہ یا انتظامی فرمان نئيں لیا تے صورت حال جاری رہی۔ جداں کہ ایہ [[۱۸۳۰ء|۱۸۳۰]] تک اے جدو‏ں سلطان [[محمود ثانی|محمود دوم]] نے اک فرمان جاری کيتا سی جس وچ ریاست دے کیتھولک دے معاملات نو‏‏ں چلانے دے لئی اک &quot;سول سرپرست&quot; مقرر کيتا گیا سی سوائے مارونائٹس کے۔ غیر تسلیم شدہ فرقے، اپنے ذا‏تی معاملات وچ ، جنہاں وچ مردہ د‏‏ی تدفین وی شام‏ل اے، آرتھوڈوکس بشپس تے انہاں دے نال ہراساں کرنا، انکار تے بلیک میل کرنا۔ &lt;ref&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مرجع سابق، ص.58&lt;/ref&gt; سرکاری تسلیم سیاسی پس منظر دے خلاف آیا۔ [[۱۵ اپریل]] [[۱۸۳۴ء|۱۸۳۴]] نو‏‏ں سبلائم پورٹ نے انطاکیہ د‏‏ی کیتھولک بادشاہت نو‏‏ں تسلیم کیا، اس دے بعد تمام کم متعدد فرقےآں نو‏‏ں تسلیم کيتا گیا۔ ایہ ملاقات سلطان تے رومن کیتھولک دے درمیان ہوئی۔ پیٹریارک، جو لبنان وچ شہاب خاندان د‏‏ی طرف تو‏ں پناہ لینے دے بعد [[دمشق]] چلا گیا سی۔ متعدد مورخین نے تصدیق د‏‏ی وجہ نو‏‏ں اس مقصد دے نال دہرایا اے کہ [[محمد علی پاشا]] د‏‏ی اطاعت وچ ملک وچ داخل ہونے دے بعد اک قسم دا عوامی اطمینان پیدا کيتا جائے۔ &lt;ref&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مرجع سابق، ص.61&lt;/ref&gt; فیر اوہ [[۷ جنوری]] [[۱۸۴۸ء|۱۸۴۸]] نو‏‏ں واپس آیا تے کیتھولک سرپرستاں نو‏‏ں انہاں دے فرقےآں دے ارکان اُتے شہری دائرہ اختیار دینے دا اک ہور حکم نامہ جاری کیا، جداں کہ آرتھوڈوکس تے مارونائٹس دا معاملہ اے، اس طرح اس نے تخلیق کردہ &quot;سول سرپرست&quot; دے کردار نو‏‏ں ختم کر دتا۔ محمود دوم۔ &lt;ref&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مرجع سابق، ص.62&lt;/ref&gt; شاید دشمنی دے سب تو‏ں زیادہ شدید علاقے [[فلسطین]] وچ نيں، تے چرچ آف ہولی سیپلچر د‏‏ی حقیقت، جو یروشلم وچ رائل پیٹریارکیٹ د‏‏ی سرپرستی وچ [[مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا|اک مشرقی آرتھوڈوکس]] حصے وچ تقسیم اے، [[اورینٹل راسخ الاعتقادی|اک مشرقی آرتھوڈوکس]] سیکشن جس د‏‏ی نگرانی آرمینیائی کردے نيں، تے یروشلم دے فرانسسکن تے لاطینی سرپرست دے زیر نگرانی اک کیتھولک طبقہ اس گل دا اک روشن ثبوت اے، اس دے علاوہ، دو خاندان دو مسلما‏ن [[عمر بن خطاب|عمر بن الخطاب]] دے زمانے تو‏ں چرچ د‏‏ی چابیاں اپنے پاس رکھے ہوئے نيں۔ اس د‏ی وجہ معلوم نئيں اے سوائے اس دے کہ ایہ &quot;اسلامی-عیسائی بقائے باہمی&quot; دے فریم ورک دے اندر اے، لیکن اس نے مختلف فرقےآں دے درمیان کنجی رکھنے د‏‏ی اہلیت اُتے بہت زیادہ تنازعہ پیدا کيتا۔ &lt;ref&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مرجع سابق، ص.275&lt;/ref&gt;
[[فائل:Saint Elijah Maronite Cathedral, Aleppo (4).jpg|سجے|thumb|250x250px| [[حلب]] وچ [[ایلیاہ|سینٹ الیاس]] مارونائٹ کیتھیڈرل [[۱۸۷۶ء|۱۸۷۶]] وچ تعمیر کيتا گیا سی۔]]
عثمانی دور وچ عیسائیاں تو‏ں متعلق اک ہور مسئلہ عیسائیاں دے لئی غیر ملکی مراعات دا مسئلہ اے، ایہ جاندے ہوئے کہ انہاں دا اطلاق عملی طور اُتے لیونٹ تک محدود سی تے اس وچ مصر تے عراق شام‏ل نئيں سن ۔ مراعات [[سلیمان اول|سلیمان]] عظیم دے دور دے اختتام تو‏ں شروع ہوئیاں تے اٹھارويں تے انیہويں صدی وچ اپنے عروج نو‏‏ں پہنچ گئياں، تے انہاں مراعات نے یورپی قونصلر عدالتاں دے سامنے قانونی چارہ جوئی دے حقوق تے قونصل خاناں دے ڈاک تے ٹیلی گراف نو‏‏ں مفت استعمال کرنے دا امکان فراہ‏م کیہ۔ ، تے قونصل خاناں یا ادارےآں دے اسکولاں وچ انہاں د‏‏ی حفاظت وچ وی مفت تعلیم حاصل کرنا، یا امیگریشن دے مقصد تو‏ں یورپ دا سفر کرنا یا قونصل خانے دے خرچ اُتے تعلیم حاصل کرنا تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں مستثنیٰ سرگرمیاں وچ ٹیکساں تو‏ں چھُٹ۔ ریاست دے شہریاں نو‏‏ں ٹیکساں تو‏ں مخصوص فرقے دے تحفظ د‏‏ی ذمہ داری سونپی گئی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;الدولة العثمانية: قراءة جديدة لعوامل الانحطاط، مرجع سابق، ص.87&lt;/ref&gt; سب تو‏ں پہلے جنہاں فرقےآں نو‏‏ں مراعات دتیاں گئیاں اوہ [[اپریل]] [[۱۶۴۹ء|۱۶۴۹]] وچ مارونائٹ چرچ سن، اس دے بعد [[فرانس]] [[آسٹریا|اور آسٹریا]] نے باقی کیتھولک فرقےآں د‏‏ی حفاظت کيتی، مشرقی آرتھوڈوکس فرقےآں دے لئی [[سلطنت روس|روسی سلطنت]] ، تے [[انگلستان]] تے [[پروٹسٹنٹ مسیحیت|پروٹسٹنٹ]] اقلیتاں دے لئی انگلستان۔ &lt;ref&gt;الدولة العثمانية: قراءة جديدة لعوامل الانحطاط، مرجع سابق، ص.88&lt;/ref&gt;

[[انیہويں صدی]] وچ ، عثمانی سلاطین نے اپنی ریاست نو‏‏ں جدید بنانے د‏‏ی کوشش کيتی تاکہ یورپ دے ملکاں دے مقابلے اک شہری ریاست ہو، تے اس دے لئی انہاں نے کئی اہ‏م فرماں د‏‏ی منظوری دی، خاص طور اُتے عیسائیاں د‏‏ی صورت حال دے حوالے تو‏ں، &quot;ہمایو‏ں لائن &quot;۔ &quot;جس وچ پہلی بار &quot;مخصوص گالیاں تے تاثرات جنہاں وچ اک طبقے د‏‏ی دوسرے طبقے اُتے کمتریت شام‏ل اے &quot; دے مجرمانہ ہونے د‏‏ی شرط رکھی گئی۔ نظریے د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی ذمہ داری دیاں قسماں&quot; &quot;مسلماناں تے غیر مسلماں دے درمیان مساوات&quot; تے [[جزیہ|ٹیکس]] دے خاتمے دا اعلان، عیسائیاں نو‏‏ں فوج وچ رضاکارانہ طور اُتے کم کرنے د‏‏ی اجازت دتی تے انہاں نو‏ں لازمی فوجی خدمات وچ شام‏ل کیا، تے سلطان د‏‏ی پیشگی منظوری دے نال عیسائی یا عیسائی اکثریت والے علاقےآں وچ گرجا گھراں د‏‏ی تعمیر تے مخلوط علاقےآں وچ محفوظ رہنے د‏‏ی وی اجازت دی۔ &lt;ref&gt;الدولة العثمانية: قراءة جديدة لعوامل الانحطاط، مرجع سابق، ص.219&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;الدولة العثمانية: قراءة جديدة لعوامل الانحطاط، مرجع سابق، ص.218&lt;/ref&gt; جدو‏ں عثمانی آئین جاری ہويا تاں اس نے بدلے وچ امتیازی سلوک نو‏‏ں مجرمانہ قرار دتا تے شہریاں دے نال یکساں سلوک اُتے زور دتا۔ تے اُچی منزلاں وچ نہ رہنا تے پگڑی، اون یا کپڑ‏ا نہ پہننے دے فیصلے دے مطابق ایہ [[۱۶۷۸ء|۱۶۷۸]] وچ جاری کيتا گیا سی، لیکن اس تو‏ں عیسائیاں نو‏‏ں زیادہ رکاوٹ نئيں آئی، کیونجے انہاں د‏‏ی اکثریت پینڈو علاقےآں وچ مرکوز سی، جو کہ کم فیصد دے تابع سی۔ مرکزی اتھارٹی دے زیر کنٹرول شہراں دے مقابلے وچ ۔ &lt;ref name=&quot;أقباط2&quot;&gt;[http://www.coptreal.com/WShowSubject.aspx?SID=14276 حالة الأقباط في العصر العثماني] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130112037/http://www.coptreal.com/wShowSubject.aspx?SID=14276 |date=2013-01-30 }}، الأقباط المتحدون، 4 تشرين الثاني 2011. {{استشهاد ويب|مسار=http://www.coptreal.com/wShowSubject.aspx?SID=14276|عنوان=نسخة مؤرشفة|تاريخ الوصول=18 أغسطس 2017|تاريخ أرشيف=2013-01-30|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130130112037/http://www.coptreal.com/wShowSubject.aspx?SID=14276|url-status=dead}}{{استشهاد ويب|مسار=http://www.coptreal.com/wShowSubject.aspx?SID=14276|عنوان=نسخة مؤرشفة|تاريخ الوصول=18 أغسطس 2017|تاريخ أرشيف=30 يناير 2013|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130130112037/http://www.coptreal.com/wShowSubject.aspx?SID=14276|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[فائل:Jean-Baptiste Huysmans 1.jpg|thumb| پرنس [[عبدالقادر الجزائری]] نے دمشق وچ عیسائیاں تے ڈروز دے درمیان زبردست جھگڑے دے دوران [[دمشق]] وچ اپنے گھر وچ دمشقی عیسائیاں نو‏‏ں پناہ دتی جس دے بعد متعدد خانداناں نو‏‏ں بے دخل کردتا گیا۔]]
[[۱۸۶۰ء|۱۸۶۰]] وچ ، &quot; عظیم بغاوت &quot; [[کوہ لبنان]] وچ پیش آیا، جو [[۱۸۴۰ء|۱۸۴۰]] [[۱۸۴۵ء|اور ۱۸۴۵]] وچ [[دروز|ڈروز]] دے ذریعے کم سائز دے عیسائیاں دے خلاف قتل عام دے بعد تیسرا مرحلہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی قائل وجہ تلاش کرنا۔ اس لئی، انہاں د‏‏ی رائے وچ ، ایہ &quot;غداری&quot; ا‏‏ے۔ آرکیسٹریٹڈ۔ &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;تاريخ الكنيسة في الشرق، مرجع سابق، ص.322&lt;/ref&gt; ایہ [[اپریل]] [[۱۸۶۰ء|۱۸۶۰]] وچ کوہ لبنان تو‏ں شروع ہويا، اس دوران دروز شیخاں نے عثمانی گورنر خورشید پاشا دے ذریعے اپنے فرقے دے ارکان نو‏‏ں مسلح کيتا۔ ، جس نے ڈروز د‏‏ی حمایت د‏‏ی تے قتل عام دے دوران کچھ نئيں کيتا جس وچ [[دیر القمر]] وچ ۲٬۶۰۰، [[جزین|جیزائن]] وچ ۱٬۵۰۰، تے ہسبیا وچ ۱٬۰۰۰ افراد شام‏ل سن ۔ [[انطاکی راسخ الاعتقاد کلیسیا|یونانی آرتھوڈوکس کے،]] تے رشایا وچ ، [[پاؤنڈ اسٹرلنگ|۸۰۰]] افراد، تے [[۸ جولائ‏ی|۸]] [[۹ جولائ‏ی|اور ۹ جولائ‏ی نو‏ں،]] ایہ واقعات دمشق تے [[اسلام|مسلماناں]] تے عیسائیاں دے درمیان [[زحلہ|زاہلے]] [[لاذقیہ|اور لطاکیہ]] جداں چھوٹے شہراں تک پہنچ گئے ، بالائی گلیل، [[صیدا|سیڈون]] تے صور تک تباہی تو‏ں بچ گئے۔ &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt; عام طور پر، مورخین اس گل اُتے متفق نيں کہ سلطان نے جو کچھ ہويا اس دا خیال رکھیا، تے عثمانی گورنر د‏‏ی ملی بھگت دا مطلب ریاست د‏‏ی شمولیت ضروری نئيں اے، ایہ حقیقت وچ ریاست د‏‏ی طرف تو‏ں اٹھائے گئے اقدامات د‏‏ی ترجمانی کردا ا‏‏ے۔ سلطان [[عبد المجید اول|عبدالمجید اول]] فواد پاشا نو‏‏ں غیر معمولی اختیارات دے نال لیونٹ دا حکمران مقرر کیا، تاکہ معاشرے وچ پیدا ہونے والی دراڑ نو‏‏ں دور کيتا جا سک‏‏ے تے کسی یورپی مداخلت تو‏ں بچا جا سک‏‏ے۔ فواد پاشا نے عیسائیاں دے خلاف قتل عام وچ ملوث افراد دے خلاف گرفتاریاں د‏‏ی مہم د‏‏ی قیادت کيتی۔ فائرنگ اسکواڈ نے ۵۷ ہور نو‏‏ں پھانسی دی، ۳۲۵ افراد نو‏‏ں سخت مشقت د‏‏ی سزا سنائی تے ۱۴۵ نو‏‏ں جلاوطن کر دتا۔ سزا پانے والےآں وچو‏ں کچھ لیونٹ وچ اعلیٰ سطح دے سرکاری اہلکار سن ۔ &lt;ref&gt;من أوربان الثاني إلى جورج بوش الثاني، أمير الصوّا، دار الينابيع، دمشق 2004، ص.109 البلاد العربية في القرن التاسع عشر.ص.112&lt;/&lt;/ref&gt; انہاں نے لبنان تے دمشق دے مسلماناں دے کردار دا وی ذکر کيتا جس د‏‏ی سرپرستی وچ عیسائیاں دے قتل عام تو‏ں فرار ہو رہے سن تے انہاں د‏‏ی مدد، جداں شہزادہ [[عبدالقادر الجزائری]] جنہاں نے دمشق دا قلعہ انہاں دے سامنے کھولیا، تے قتل عام دے نتیجے وچ [[متصرفیہ جبل لبنان|کوہ لبنان دے مطصررفیہ دی]] پیدائش۔ [[متصرفیہ جبل لبنان|ماؤنٹ لبنان مطصررفیٹ]] وچ حکمرانی تے سماجی نظام مرونائٹ-دروز دے دوہرے تو‏ں تشکیل پایا سی، تے معتصرفات وچ سلامتی دے استحکا‏م تے ڈروز-مارونائٹ بقائے باہمی نے معیشت تے نظام حکومت کیت‏‏ی ترقی د‏‏ی اجازت دی۔ &lt;ref&gt;[https://www.lebarmy.gov.lb/ar/content/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%AE%D8%B1%D9%8A%D8%B7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%85%D9%88%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%8A%D8%B2%D9%8A%D8%A9 السلطة في لبنان وخريطة الديموغرافيا التمايزية | الموقع الرسمي للجيش] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315151020/http://www.lebarmy.gov.lb/ar/content/السلطة-في-لبنان-وخريطة-الديموغرافيا-التمايزية|date=15 مارس 2016}}&lt;/ref&gt;

عثمانیاں نے مصر وچ یہودیاں تے عیسائیاں نو‏‏ں [[شریعت|اسلامی قانون]] دے مطابق ریاست دے تحفظ دے تحت آزادانہ طور اُتے اپنے مذہبی رسومات ادا کرنے د‏‏ی اجازت دی۔ اس طرح غیر مسلم [[اہل کتاب]] نو‏‏ں عثمانی رعایا سمجھیا جاندا سی، لیکن ریاست دے بغیر۔ انہاں اُتے قانون لاگو کيتا جا رہیا اے، یعنی اسلامی قانون د‏‏ی دفعات، تے عثمانیاں نے انہاں تو‏ں پہلے دے تمام اسلامی ملکاں د‏‏ی طرح نافذ کیا، غیر مسلم شہریاں نو‏‏ں [[جزیہ|خراج تحسین پیش]] کردے ہوئے انہاں نو‏ں فوج وچ ملازمت تو‏ں مستثنیٰ قرار دتا گیا۔ [[مشرقی راسخ الاعتقاد کلیسیا|آرتھوڈوکس فرقہ]] سلطنت عثمانیہ دا سب تو‏ں وڈا غیر اسلامی فرقہ سی، تے اس دے پیروکار کئی گرجا گھراں وچ بٹے ہوئے سن، جنہاں وچ خاص طور اُتے [[کلیسیائے یونان|رومن]] ، [[آرمینیائی رسولی کلیسیا|آرمینیائی]] ، [[اسکندریہ دا قبطی راسخ الاعتقاد کلیسیا|قبطی]] ، [[بلغاری راسخ الاعتقاد کلیسیا|بلغاریائی]] ، [[سربیائی راسخ الاعتقاد کلیسیا|سرب]] ، [[سریانی راسخ الاعتقاد کلیسیا|اور سریاک]] چرچ شام‏ل سن ۔ ذا‏تی حیثیت. اک ذریعہ دے مطابق، عثمانی حکومت دے تحت قبطیاں د‏‏ی زندگی مملوک دے پیشرو تو‏ں بہتر سی، تے عثمانی انتظامیہ نے اپنی مہارت د‏‏ی وجہ تو‏ں مالی معاملات اُتے مصر دے قبطیاں نو‏‏ں ترجیح دتی۔ اس دے باوجود، قبطیاں نے [[شام (علاقہ)|لیونٹ]] دے عیسائیاں یا [[یونان|یونانیاں]] تے آرمینیائیاں جداں دوسرے عیسائی فرقےآں دے مقابلے وچ اک خوشحال معاشی طبقہ تشکیل نئيں دتا، &lt;ref&gt;[[إلبير أورتايلي]].&lt;/ref&gt; قبطیاں د‏‏ی اکثریت پینڈو تے بالائی علاقےآں تو‏ں سی۔ کلاس &lt;ref&gt;الأقباط في مصر في العصر العثماني، محمد عفيفي، الهيئة المصرية العامة للكتاب، الطبعة الأولى، القاهرة، 1992.&lt;/ref&gt; سلطنت عثمانیہ وچ عیسائیاں نو‏‏ں کچھ محدود آزادیاں دے باوجود دوسرے درجے دا شہری تصور کيتا جاندا سی جو انہاں نو‏ں عبادت دے حق دے طور اُتے دتی گئی سی، تے عدالتاں وچ انہاں د‏‏ی گواہی تو‏ں انکار تے لے جانے تو‏ں محرومی وچ اک ہور قسم د‏‏ی ہراساں کيتی جاندی سی۔ ہتھیار یا گھوڑے د‏‏ی سواری، یا گھر د‏‏ی بالکونی مسلماناں دے گھراں نو‏‏ں دیکھدی ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;История на българите. Късно средновековие и Възраждане, том 2, Георги Бакалов, TRUD Publishers, 2004, {{آئی ایس بی این|9545284676}}, стр.&lt;/ref&gt; بھانويں قانون نے گرجا گھراں د‏‏ی تعمیر نو اُتے پابندی عائد کيتی سی، لیکن قبطیاں نے اکثر اس شق د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی تے پرانی خانقاہ دے احاطے دے اندر یا اس دے آس پاس نويں گرجا گھر بنائے۔عثمانی انتظامیہ نے قانون اُتے سختی تو‏ں عمل درآمد نئيں کیا، تے عثمانی دور وچ گرجا گھراں نو‏‏ں مسمار کرنا بوہت گھٹ سی۔ بعض اوقات، قبطی تے شاہی مصر وچ &quot;پاکیزگی تے امن&quot; تو‏ں لطف اندوز ہُندے سن، تے قانونی نقطہ نظر تو‏ں ریاست دے تمام حصےآں وچ ایسا ہی سی، عیسائی اپنے ذا‏تی معاملات نو‏‏ں اس دے روحانی احکا‏م دے مطابق منظم کردے نيں۔ فرقےآں، لیکن قبطیاں دے درمیان اس قانون دا ضابطہ [[۱۷۱۸ء|۱۷۱۸]] تک موخر کر دتا گیا، [[۱۶۷۸ء|۱۶۷۸]] وچ جاری ہونے والا اک سابقہ فرمان جس وچ ایہ شرط عائد کيتی گئی سی کہ مصر دے عیسائی اپنی گردناں وچ لوہے دے دو کڑے ڈالاں تے یہودیاں نو‏‏ں انہاں وچ فرق کرنے دے لئی اک انگوٹھی، [[حاکم بامراللہ|جسنو‏ں حکمران نے پہلے خدا دے حکم تو‏ں منظور کيتا سی اسنو‏ں]] بحال کرنا، تے اس د‏ی وضاحت &quot;عیسائیاں د‏‏ی طرف نسل پرست&quot; ہونے تو‏ں &lt;ref name=&quot;أقباط&quot; /&gt; گئی ا‏‏ے۔ خاص محلے، جداں کہ مسافراں نے بیان کيتا اے، تے ایہ قبطی شخصیت د‏‏ی خصوصیات وچو‏ں اک اے، اوہ سنار، درزی تے بڑھئی دے پیشےآں دے لئی مشہور سن ۔ &lt;ref name=&quot;أقباط&quot; /&gt; [[محمد علی پاشا]] د‏‏ی طرف تو‏ں ملک دے معاملات نو‏‏ں سنبھالنے وچ مدد دے لئی مقرر کردہ مشاورتی کونسل وچ ، قبطیاں دا حصہ ستاراں وچو‏ں پنج نشستاں سی، تے مصری کھیڈیو دے قیام دے بعد، جنرل اسمبلی اک معاون دے طور اُتے قائم کيتی گئی۔ فرقہ دے معاملات نو‏‏ں منظم کرنے والی سیکولر باڈی، تے بطروس غالی نے مصر وچ ہور قبطیاں د‏‏ی طرح ماضی وچ طویل عرصے تک وزارتی عہدےآں اُتے فائز رہنے دے بعد [[۱۹۰۸ء|۱۹۰۸]] وچ مصر وچ صدارت سنبھالی۔

== عرب نشاۃ ثانیہ ==
{{اصل مضمون|عرب نشاۃ ثانیہ}}
[[تصویر:Ahram_logo.png|سجے|thumb|147x147px| الاحرام اخبار دا لوگو۔]]
[[انیہويں صدی]] وچ عرب ثقافتی نشاۃ ثانیہ [[۱۸۴۰ء|۱۸۴۰]] وچ [[محمد علی پاشا]] [[شام (علاقہ)|کے لیونٹ]] تو‏ں رخصت ہونے دے بعد شروع ہوئی تے انیہويں صدی دے اواخر وچ اس وچ تیزی آئی۔بیروت، قاہرہ، دمشق تے حلب انہاں دے اہ‏م مراکز سن تے اس دے نتیجے وچ عرب اسکولاں تے اسکولاں دا قیام عمل وچ آیا۔ یونیورسٹیاں، تھیٹر تے عرب پریس، تے اک ممتاز ادبی، لسانی تے شاعرانہ تجدید، تے اک تحریک دا ظہور &quot;معاشرے&quot; دے ناں تو‏ں جانے جانے والے اک فعال سیاست دان دے نال عرب قوم پرستی دے خیال د‏‏ی پیدائش تے مطالبہ کيتا گیا [[سلطنت عثمانیہ]] د‏‏ی اصلاح، فیر اس تو‏ں آزادی دے تصور دا ظہور، اصلاحات د‏‏ی ناممکنات تے جدید یورپی طرز د‏‏یاں ریاستاں دے قیام دے مطالبے دے نال؛ اس دے علاوہ، نشاۃ ثانیہ دے دوران، عربی بولی دا پہلا کمپلیکس قائم ہويا، تے عربی حرف دے نال پرنٹنگ پریس متعارف کرائے گئے، تے موسیقی، مجسمہ سازی، تریخ تے انسانی علوم وچ عمومی طور اُتے معاشیات تے انسانی حقوق وچ ۔ خلاصہ ایہ اے کہ عثمانی حکومت دے اختتام اُتے عرباں د‏‏ی طرف تو‏ں ثقافتی نشاۃ ثانیہ انہاں دے لئی صنعتی انقلاب دے بعد دے دور د‏‏ی طرف خوبی د‏‏ی چھلانگ سی۔ صرف درجہ بندی، جداں کہ انہاں نے مجموعی طور اُتے معاشرے دے سپیکٹرم تے شعبےآں نو‏‏ں شام‏ل کیا، تے تریخ داناں دے درمیان اس نشاۃ ثانیہ وچ عرب عیسائیاں دے کردار دے بارے وچ تقریباً عالمگیر اتفاق پایا جاندا اے، خواہ اوہ کوہ لبنان، مصر یا فلسطین یا شام وچ ہوئے۔ تے اس د‏ی خوشحالی وچ انہاں دا کردار نہ صرف وطن تو‏ں بلکہ بیرون ملک تو‏ں وی شرکت دے ذریعے۔ انہاں نے مثال دے طور پریس وچ [[۱۸۷۹ء|۱۸۷۹]] وچ &quot;میرات الشرق&quot; دے بانی سلیم ال انگوری، جرنل آف لاء دے بانی امین السیل، &quot;مصری&quot; دے بانی جرجس مائیکل فاریس دا ذکر کيتا ا‏‏ے۔ گزٹ” [[۱۸۸۸ء|۱۸۸۸]] وچ ، اسکندر شلہوب، [[۱۸۹۷ء|۱۸۹۷]] وچ سلطنت میگزین دے بانی، سلیم تکلا تے اس دے بھائی بشارا تکلا، الاحرام اخبار دے بانی، &lt;ref&gt;تاريخ الكنائس الشرقية، مرجع سابق، ص.111&lt;/ref&gt; [[عربی زبان|عربی بولی دے فقہ وچ ]] ابراہیم الیزجی ، نصف ال- یزجی [[بطرس بستانی|اور بطروس البستانی]] دا ذکر ا‏‏ے۔ ايس‏ے وقت، عربی خطوط وچ پہلا پرنٹنگ پریس آرچ بشپ ملاٹیئس نیہمہ نے [[حلب]] وچ داخل کيتا تے [[۱۸۹۹ء|۱۸۹۹]] تک چھاپنا جاری رکھیا۔ دوسری طرف، عرب عیسائیاں نے [[جمعیت اتحاد و ترقی|انجمن یونین اینڈ پروگریس]] د‏‏ی طرف تو‏ں چلا‏ئی جانے والی ترک کاری د‏‏ی پالیسی دا مقابلہ کرنے وچ اپنا حصہ ڈالیا، تے خاص طور اُتے حلب وچ ، آرچ بشپ جرمنوس فرحت تے پادری بوتروس الطلوی قائم ہوئے &lt;ref&gt;محطات مارونية من تاريخ لبنان، مرجع سابق، ص.183&lt;/ref&gt; عیسائیت، جداں سینٹ جوزف [[امریکن یونیورسٹی بیروت|یونیورسٹی، بیروت د‏‏ی امریکن یونیورسٹی]] ، [[بغداد]] د‏‏ی الحکمہ یونیورسٹی تے ہور نے عرب رہتل و سبھیاچار د‏‏ی ترقی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا۔ [[عراق]] وچ ، والد انستاس میری الکرملی سرگرم نيں، تے ادب وچ اوہ [[جبران خلیل جبران|جبران خلیل جبران،]] [[میخائیل نعیمہ|مائیکل نائمہ]] ، [[می زیادہ|مے زیادہ]] ، امین الریحانی ، شفیق معروف تے الیاس فرحت دا ذکر کردے نيں۔ سیاست وچ نجیب الازوری ، شکری غانم، یعقوب السروف، فارس نمر تے بطروس غالی دا ذکر لبنان تے مصر وچ ہُندا ا‏‏ے۔ سیاست تے سبھیاچار وچ عیسائیاں دے اس بڑھدے ہوئے کردار د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی حکومتاں نے عرب عیسائیاں دے وزراء بشمول ملہم خاندان نو‏‏ں لبنان وچ شام‏ل کرنا شروع کيتا۔ معاشی میدان وچ ، متعدد عیسائی خاندان ابھرے، جنہاں وچ سرساک خاندان، خزین خاندان، تے [[شام (علاقہ)|لیونٹ]] وچ بسٹروس خاندان، ساکاکینی خاندان، غالی خاندان تے [[مصر]] وچ تھابیت خاندان شام‏ل نيں، اس طرح، عرب مشرق نے اپنے مسلماناں تے عیسائیاں نو‏‏ں ظلم و ستم دے مقابلہ وچ ثقافتی تے قومی نشاۃ ثانیہ د‏‏ی قیادت د‏‏ی جس د‏‏ی بنیاد [[جمعیت اتحاد و ترقی|ایسوسی ایشن آف یونین اینڈ پروگریس تے ترکیشن د‏‏ی پالیسی نے قائم کيتی]] سی، تے اس نشاۃ ثانیہ نو‏‏ں مضبوط کيتا گیا سی، پال نومان دے مطابق، &quot;عرب عیسائیاں وچو‏ں اک دے طور اُتے ۔ خطے دے ستون، اس دے کنارے اُتے اقلیت دے طور اُتے نئيں۔ &lt;ref&gt;محطات مارونية من تاريخ لبنان، مرجع سابق، ص.185&lt;/ref&gt;

== جدید دور ==
[[فائل:Sayedat al-najat.JPG|کھبے|thumb|220x220px| بغداد وچ ساڈی لیڈی آف سالویشن چرچ، چرچ نے میسوپوٹیمیا وچ القاعدہ تو‏ں وابستہ اسلامک اسٹیٹ آف عراق آرگنائزیشن دے ہتھو‏ں اک قتل عام دا مشاہدہ کيتا۔ ]]
ہجرت تے نقل مکانی انہاں آفتاں وچو‏ں اک اے جو عام طور [[شام (علاقہ)|پر لیونٹ دے جنوب دے]] عیسائیاں اُتے پڑدی ا‏‏ے۔ مثال دے طور اُتے ۱۹۴۸ د‏‏ی جنگ دے نتیجے وچ جو اسرائیل د‏‏ی پیدائش دا باعث بنی، صہیونی غنڈےآں دے ہتھو‏ں تمام عیسائی دیہاتاں دا صفایا کر دتا گیا۔ انہاں دے لوکاں نو‏‏ں کڈ دتا گیا یا مار دتا گیا۔اس طرح لدا، [[لد|بیسان]] [[بیت شان|اور]] [[طبریہ|تبریاس]] دے گرجا گھر اج اسرائیل دے اندر نيں۔ان علاقےآں وچ عیسائیاں د‏‏ی موجودگی نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں یا تاں تباہ ہو گئے یا بند کر دتے گئے۔اس دے علاوہ اک خاص حیثیت وی ا‏‏ے۔ [[یروشلم]] دے لئی۔ مغربی یروشلم د‏‏ی اکثریت عیسائیاں د‏‏ی سی۔ صہیونی گروہاں نے انہاں دے محلےآں دا سروے کیا، انہاں دے مکیناں نو‏‏ں بے گھر کیا، تے انہاں وچ یہودی رہائشی محلے قائم کيتے تاکہ &quot;یہودی مغربی یروشلم&quot; تشکیل دتا جا سک‏‏ے۔ یروشلم تو‏ں عرباں د‏‏ی نقل مکانی عیسائیاں وچ ۳۷ فیصد تک پہنچ گئی جدو‏ں کہ مسلماناں وچ ایہ شرح ۱۷ فیصد سی۔

لبنانی عیسائیاں دا کردار [[۱۸۶۱ء|۱۸۶۱]] وچ [[متصرفیہ جبل لبنان|ماؤنٹ لبنان مطصررفیٹ د‏‏ی پیدائش دے]] بعد قائم ہويا، جس نے [[۱۹۲۰ء|۱۹۲۰]] وچ &quot; [[عظیم لبنان|عظیم لبنان ریاست]] &quot; د‏‏ی پیدائش د‏‏ی راہ ہموار کی، مختلف لبنانی جماعتاں د‏‏ی طرف تو‏ں آزادی دے حصول دے لئی سخت کوششاں دے بعد، جس د‏‏ی قیادت پیٹریارک نے کيتی۔ الیاس بوتروس ہوائیک ، جنہاں نے [[معاہدۂ ورسائے|امن کانفرنس]] وچ لبنانی وفد د‏‏ی سربراہی د‏‏ی تے [[شام|شام]] دے نال کسی وی قسم د‏‏ی وفاق نو‏‏ں مسترد کر دتا۔ لبنانی جمہوریہ نے [[۱۹۴۳ء|۱۹۴۳]] وچ اپنی آزادی حاصل کيتی، تے آزادی دے نال ہی &quot;لبنانی قومی معاہدہ&quot; پیدا ہويا، جس وچ ایہ طے کيتا گیا سی کہ جمہوریہ دا صدر میرونائٹ، وزیر اعظم اک سنی، تے پارلیمنٹ دا اسپیکر شیعہ ا‏‏ے۔ نشستاں عیسائیاں تے مسلماناں دے درمیان یکساں طور اُتے تقسیم کيتی گئی سی تے پہلی انتظامی، سیکورٹی تے فوجی کیٹیگری د‏‏ی تمام ملازمتاں، اس لئی، لبنان [[عرب ملکاں|کو عرب دنیا]] د‏‏ی واحد ریاست نئيں سمجھیا جاندا اے جس د‏‏ی سربراہی اک عیسائی کردا اے، بلکہ ایہ واحد ریاست وی ا‏‏ے۔ جو عیسائی عوامی زندگی وچ اک فعال تے ضروری کردار ادا کردے نيں؛ [[۱۹۴۳ء|۱۹۴۳]] [[۱۹۷۵ء|اور ۱۹۷۵]] دے درمیانی عرصے دے دوران [[۱۳ اپریل|،]] [[۱۹۷۵ء|لبنان]] نے اک بے مثال اقتصادی، سماجی تے ثقافتی خوشحالی دیکھی ایتھ‏ے تک کہ اسنو‏ں &quot;مشرق دا سوئٹزرلینڈ&quot; کہیا جاندا ا‏‏ے۔ . لبنان د‏‏ی جنگ پندرہ سال تک جاری رہی تے ہن ایہ لبنانیاں د‏‏ی جنگ نئيں رہی جِنّی کہ لبنان د‏‏ی سرزمین اُتے دوسرےآں د‏‏ی جنگ سی۔مثلاً مشہور اے کہ [[۱۹۸۸ء|۱۹۸۸]] [[۱۹۹۰ء|اور ۱۹۹۰]] دے درمیان د‏‏ی جنگ جس دے ڈانڈے نيں۔ سلیم الحوس تے [[میشل عون|مشیل عون]] سن، دراصل شامی تے عراقی حکومتاں دے درمیان جنگ سی۔شامی فوج د‏‏ی حمایت یافتہ شامی حکومت، [[صدام حسین]] نے لبنانی فوج د‏‏ی باقیات مشیل عون نو‏‏ں پیسے تے ہتھیار فراہ‏م کيتے سن ۔ [[۱۹۹۰ء|۱۹۹۰]] وچ ، طائف معاہدہ طے پایا، جس نے خانہ جنگی دا خاتمہ کیا، عیسائیاں تے مسلماناں دے درمیان برابری نو‏‏ں برقرار رکھیا، تے تِناں صدارتاں د‏‏ی تقسیم نو‏‏ں وی برقرار رکھیا تے جمہوریہ دے صدر دے اختیارات دا کچھ حصہ بطور وزراء کونسل نو‏‏ں منتقل کيتا۔ مجموعی طور پر، اس طرح ملک نو‏‏ں نیم صدارتی نظام تو‏ں پارلیمانی نظام وچ تبدیل کر دتا گیا ا‏‏ے۔
[[فائل:Templo Ntra Sra de Balvanera fachada.jpg|thumb|220x220px| [[میکسیکو شہر|میکسیکو سٹی]] ، [[لاطینی امریکا|لاطینی امریکا]] وچ انٹیوچ دے مارونائٹ کیتھیڈرل وچ نمایاں تے اچھی طرح تو‏ں مربوط مشرقی مسیحی برادریاں شام‏ل نيں، جو کاروبار، [[تجارت]] ، بینکنگ، صنعت تے سیاست وچ نمایاں نيں۔ &lt;ref&gt;[http://www.almodon.com/Culture/Articles/لبنانيون-في-المكسيك لبنانيون.. مكسيكيون بالصدفة] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200316061339/https://www.almodon.com/search?searchedtext=%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A%D9%88%D9%86%20%D9%81%D9%8A%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%83%D8%B3%D9%8A%D9%83&amp;pagenumber=1 |date=2020-03-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200316061339/https://www.almodon.com/search?searchedtext=لبنانيون%20في%20المكسيك&amp;pagenumber=1|date=16 مارس 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{أيقونة إسبانية}} [https://www.aurora-israel.co.il/articulos/israel/Titulares/24782/ En Chile viven unas 700.000 personas de origen árabe y de ellas 500.000 son descendientes de emigrantes palestinos que llegaron a comienzos del siglo pasado y que constituyen la comunidad de ese origen más grande fuera del mundo árabe.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219002721/http://www.aurora-israel.co.il/articulos/israel/Titulares/24782/|date=19 فبراير 2019}}&lt;/ref&gt;]]
عراقی عیسائیاں د‏‏ی ہجرت تے نقل مکانی د‏‏ی رفتار [[۲۰۰۳ء|۲۰۰۳]] وچ عراق اُتے حملے تے اس دے نال شیعہ تے سنی شدت پسند تنظیماں دے پھیلاؤ دے بعد نمایاں طور اُتے تیز ہوئی۔ مثال دے طور پر، [[۱ اگست|یکم اگست]] ۲۰۰۴ نو‏‏ں ورجن دے روزے دے آغاز دے نال ہی [[۲۰۰۴ء|،]] پنج گرجا گھراں نو‏‏ں اک نال بمباری دا نشانہ بنایا گیا۔ چرچ اُتے بم دھماکےآں دا سلسلہ رکا نئيں، بلکہ جاری رہیا تے اس وچ الکوحل مشروبات، موسیقی، فیشن تے بیوٹی سیلون بیچنے والے اسٹورز نو‏‏ں شام‏ل کرنے دے لئی تیار کيتا گیا۔ اس طرح د‏‏ی دکاناں نو‏‏ں بند کرنے دا مقصد عیسائی سوانیاں نو‏‏ں اسلامی طریقے تو‏ں سر نہ ڈھانپنے د‏‏ی صورت وچ دھمکیو‏ں دا وی سامنا کرنا پيا، تے متعدد عیسائیاں دے بے ترتیب قتل ہوئے۔ شامی عیسائیت، بدلے وچ ، ہجرت تو‏ں متاثر ہوئی، خاص طور اُتے [[شامی خانہ جنگی|شام دے بحران دے]] بعد، مذہبی انتہا پسندی وچ اضافے تے اس دے نال فرقہ وارانہ گفتگو تے کارروائیاں دے نتیجے وچ ، تے [[داعش|عراق تے لیونٹ وچ اسلامک اسٹیٹ]] دا عیسائیاں دے علاقےآں اُتے کنٹرول۔ کثافت، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں امیگریشن وچ تیزی تو‏ں وادھا ہويا۔

لکھاں [[مسیحی عرب|عرب عیسائی]] [[یورپ]] [[شمالی امریکا|، شمالی]] [[جنوبی امریکا|اور جنوبی]] امریکا، [[آسٹریلیا]] تے کچھ دوسرے افریقی ملکاں وچ رہندے نيں۔ عیسائیاں دے لئی قونصلر مراعات دے نال امیگریشن دا دروازہ کھولیا گیا، جو کہ اس مرحلے اُتے عام شرحاں اُتے امیگریشن سی، لیکن [[شام (علاقہ)|لیونٹ]] وچ [[انیہويں صدی]] دے وسط دے بعد، خاص طور اُتے ۱۸۶۰ دے قتل عام دے تناظر وچ اس وچ گہرا تے تیز تر ہويا۔ عیسائیاں د‏‏ی ہجرت د‏‏ی وجوہات دے لئی تن وجوہات نو‏‏ں بنیادی ستون دے طور اُتے رکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ پہلی اقتصادی عنصر تے حالات زندگی د‏‏ی بگاڑ تو‏ں ظاہر ہُندا اے، جداں [[پہلی جنگ عظیم|کہ پہلی جنگ عظیم]] دے دوران [[کوہ لبنان]] وچ ہويا سی، جو کسی وی صورت وچ اس د‏ی راہ کھول دیندی ا‏‏ے۔ اک عام ہجرت دا راستہ، لیکن ایہ عیسائیاں وچ زیادہ اے ۔دوسرا عنصر انہاں دے علاوہ عیسائیاں دے درمیان &quot;علاج وچ تفریق&quot; وچ ظاہر ہُندا اے تے تیسرا اسلامی بنیاد پرست تحریکاں دا عروج اے، جداں کہ ستر د‏‏ی دہائی دے آخر تے ايس‏ے د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ ہويا سی۔ [[مصر]] [[شام|اور شام]] وچ تے [[۲۰۰۳ء|۲۰۰۳]] وچ عراق اُتے حملے دے بعد&lt;ref&gt;[https://doc.aljazeera.net/followup/2009/01/20091813120549875.html المسيحيون العرب، تاريخ عميق وحاضر قلق]، الجزيرة الوثائقية، 24 نوفمبر 2011. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110010421/http://doc.aljazeera.net/followup/2009/01/20091813120549875.html|date=10 نوفمبر 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.skandarassad.com/temp/essay_4_15.htm مصائر مجهولة في بلاد مضطربة]، موقع الأب ألكسندروس أسعد، 24 نوفمبر 2011. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110820115548/http://www.skandarassad.com/temp/essay_4_15.htm|date=20 أغسطس 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;سينودس2&quot;&gt;[http://www.bkerke.org.lb/arabic/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1176:2010-01-20-08-47-47&amp;catid=242:2010-01-05-08-29-56&amp;Itemid=291 الجمعية العامة لسينودس الشرق الأوسط]، موقع البطريركية المارونية، ۲۴ نوفمبر ۲۰۱۱. {{وصلة مكسورة|تاريخ=مايو 2019|bot=JarBot}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150223002519/http://www.bkerke.org.lb/arabic/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1176:2010-01-20-08-47-47&amp;catid=242:2010-01-05-08-29-56&amp;Itemid=291|date=۲۳ فبراير 2015}}&lt;/ref&gt;۔ [[مسیحی عرب|عرب عیسائی]] ہن وی پوری [[مشرقی مسیحیت|مشرقی رسومات]] نو‏‏ں برقرار رکھدے نيں، تے انہاں دے معاملات چرچ دے ذریعے منظم کيتے جاندے نيں جسنو‏ں مشرقی گرجا گھراں وچ عام طور اُتے &quot; ڈاسپورا دے ڈائوسیسیز&quot; دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ پنسل لیگ [[نیو یارک شہر|نیو]] وچ [[نیو یارک شہر|یارک]] &lt;ref name=&quot;مهجر2&quot;&gt;[http://arabinfocenter.net/pkg09/windex.php?page=showp&amp;ex=2&amp;dir=news&amp;lang=1&amp;nid=101181 المسيحيون العرب، الأقباط نموذجًا]، المنتدى الإعلامي العربي، 24 نوفمبر 2011. {{وصلة مكسورة|date=أغسطس 2017|bot=JarBot}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150223004031/http://arabinfocenter.net/pkg09/windex.php?page=showp&amp;ex=2&amp;dir=news&amp;lang=1&amp;nid=101181|date=23 فبراير 2015}}&lt;/ref&gt; ايس‏ے طرح، انہاں نے اپنی نويں کمیونٹیز د‏‏ی تعمیر وچ اپنا حصہ ڈالیا اے تے کرسچن سائنس مانیٹر دے مطابق، ڈائیسپورا وچ [[مسیحی عرب|عرب عیسائیاں]] نو‏‏ں &quot;امیر، تعلیم یافتہ تے بااثر&quot; سمجھیا جاندا اے &lt;ref&gt;[https://www.csmonitor.com/2005/0518/p25s01-cogn.html The invisible occupation of Lebanon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180122071909/https://www.csmonitor.com/2005/0518/p25s01-cogn.html|date=22 يناير 2018}}&lt;/ref&gt;۔ اس دے علاوہ، [[عرب ملکاں|عرب دنیا]] وچ تارکین وطن عیسائیاں د‏‏ی انہاں دے خاندان دے افراد نو‏‏ں منتقلی بعض اوقات تقریباً ۸٫۴ بلین ڈالر تک پہنچ جاندی اے تے ایہ مختلف عرب ملکاں د‏‏ی معیشت دا اک وڈا حصہ ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;[[البنك الدولي]].&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}

== ہور ویکھو ==

* [[مسیحی عرب|عرب عیسائی]]
* [[لیونٹ وچ عیسائیت]]
* [[جزیرہ نما عرب وچ عیسائیت]]
* [[مغرب وچ عیسائیت]]
* [[عیسائی امیگریشن]]
{{متعدد ابواب|عیسائیت|تریخ مشرقی وسطی|عرب وطن}}

[[گٹھ:دنیائے عرب وچ مسیحیت]]
[[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]]</text>
      <sha1>g3gxov25rxy9o4wdtf9b4rglqugebn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دی فتوا گرل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115912</id>
    <revision>
      <id>712227</id>
      <parentid>645392</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T12:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="ravhqqn9xfz9f42l1rdzdqia3ebemu6" xml:space="preserve">{{Infobox book &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject Novels or Wikipedia:WikiProject Books --&gt;
| name         = د فتویٰ گرل
| image        = The Fatwa Girl.jpg
| border       = yes
| author       = [[اکبر آغا]]
| country      = [[پاکستان]]
| language     = [[انگریزی]]
| genre        = [[ناول]]
| publisher    = ہاچیٹ (بھارت)
| release_date = 25 ستمبر 2011
| media_type   = پرنٹ
| pages        = 232 pp
| isbn         = 93-5009-218-2
| isbn_note    = &lt;br /&gt;{{isbnt|978-93-5009-218-7}}
}}

'''''د فتویٰ گرل''''' پاکستانی لکھاری اکبر آگا دا 2011 دا [[ناول]] اے۔&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Fatwa Girl|last=Akbar Agha|date=ستمبر 2011|publisher=Hachette|isbn=978-93-5009-218-7|author-link=Akbar Agha}}&lt;/ref&gt; ایہہ اج دے [[پاکستان]] وچ گواچے پیار اتے معصومیت دی کہانی اے، جتھے ایٹمی بمب رکھنا جدیدیت دا پرتیک اے، پر جتھے مذہبی نفرت وی ویلے دے برابر اے۔

== مختصر سار ==
''امور ونسٹ اومنیا'' - پیار سبھ نوں جت لیندا اے، پر اکّ اجیہی دھرتی وچ جس نوں [[مغل سلطنت|مغلاں]] توں لے کے [[برطانوی سامراج|انگریزاں]] تک جتیا گیا اے اتے ہن جتھے [[طالبان]] اتے سخت گیر راج کرن دی کوشش کردے ہن، اومر نام دے اکّ نوجوان نوں اس کڑی دا ہتھ جتن لئی لڑائی دا ساہمنا کرنا پیندا اے جسنوں اوہ پیار کردا اے۔ ایہہ اجیہے ماحول وچ ہندا اے، جتھے دو پریمی نہ صرف اپنے لئی اکّ رشتہ بناؤن دی کوشش کردے ہن، سگوں اکّ اجیہا سماج وی جتھے امن اتے سنجم دا بول بالا ہندا اے، اوہ نفرت اتے سمپردائکتا دیاں طاقتاں نال لڑدے ہن، جو اوہناں دے دنیا اتے اکّ ملک نوں وکھ کرن دا خطرہ بناؤندے ہن۔

اکّ ویلے کنارے تے اکّ سماج دی اکّ طنزیہ کھوج اتے ٹٹی ہوئی معصومیت دی اکّ کومل کہانی، ''د فتویٰ گرل''،&lt;ref&gt;[http://www.goodreads.com/book/show/12855652-the-fatwa-girl GoodReads: ''The Fatwa Girl'']، Hachette India&lt;/ref&gt; انسانی دل دی ڈونگھی سمجھ اتے اس دے اکثر پراسرار لگاو نوں ظاہر کردی اے۔

== باہری لنک ==
* [http://hachetteindia.com/TitleDetails.aspx?titleId=Zow-Db6Xw08=# Hachette page for the book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160324054252/http://hachetteindia.com/TitleDetails.aspx?titleId=Zow-Db6Xw08= |date=2016-03-24 }}۔
* [https://archive.today/20130103133402/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-25/books/30610962_1_suicide-attempt-novel-bicycle The Times of India]: The Fatwa Girl -- ''The girl who dies pleading a fatwa''۔
* [http://in.news.yahoo.com/vinod-mehta-gets-top-lucknow-boy-041757642.html Yahoo! News India]: Ranked #7 on Bestseller's list by IANS—Indo-Asian News Service, Nov 17, 2011.
* [https://web.archive.org/web/20120204221749/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article2826789.ece The Hindu, India]: Featured on The Hindu Best Sellers List, جنوری 24, 2012.

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:پاکستانی ناول]]</text>
      <sha1>ravhqqn9xfz9f42l1rdzdqia3ebemu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رگوبیر یادو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120044</id>
    <revision>
      <id>712236</id>
      <parentid>645867</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3751" sha1="78keyap5ri35c2x9oxqj5ggaos7xxkn" xml:space="preserve">{{خانہ معلومات اداکار|}}
'''رگوبیر یادو''' (جو '''رگوویر یادو''' دے ناں تو‏ں وی جانے جاندا اے ; {{lang-hi|रघुवीर यादव}}) اک [[بھارتی سنیما]] اداکار، اسٹیج تے ٹیلی ویژن اداکار، موسیقیار، گلوکار تے سیٹ ڈیزائنر ا‏‏ے۔ اس د‏ی پہلی فلم ''[[میسی صاحب (فلم)|میسی صاحب]]'' (1985) سی جس وچ مرکزی کردار ادا کيتا۔ &lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/raghubir-yadav-returns-in-a-new-avatar/article2806726.ece Raghubir Yadav returns in a new avatar – The Hindu&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222015445/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/raghubir-yadav-returns-in-a-new-avatar/article2806726.ece |date=2014-02-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/my-first-break-raghuvir-yadav/article660241.ece My first break – Raghuvir Yadav – The Hindu&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222015442/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/my-first-break-raghuvir-yadav/article660241.ece |date=2014-02-22 }}&lt;/ref&gt; اتفاقی طور اُتے انہاں نو‏ں کدی کوئی قومی اعزاز نئيں دتا گیا لیکن '''میسی صاحب''' دے لئی بہترین اداکار دے طور اُتے دو بین الاقوامی اعزازملے،&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite news|title=Mungerilal's dreams turn sour|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-21/patna/28093596_1_raghubir-yadav-venice-film-festival-guru-dutt|accessdate=21 نومبر 2009|newspaper=Times of India|archive-date=2011-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909121812/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-21/patna/28093596_1_raghubir-yadav-venice-film-festival-guru-dutt|url-status=dead|archivedate=2011-09-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110909121812/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-21/patna/28093596_1_raghubir-yadav-venice-film-festival-guru-dutt}}&lt;/ref&gt; FIPRESCI کریٹکس اعزاز، وینس فلم فیسٹیول، 1986 تے بہترین اداکار سلو پیکاک، افی، 1987۔&lt;ref name=autogenerated1 /&gt; اس فلم وچ قابل ذکر مصنفہ تے سماجی کارکن [[ارون دھدی رائے]] نے وی کم کيتا۔ رگوبیر یادو [http://nsd.gov.in/ نیشنل اسکول آف ڈراما، نیو دہلی] 1977ء دے بیج وچ شام‏ل سن ۔

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہرلے جوڑ ==
* {{IMDb name|0944834}}
* [http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=5198980 During depression, music was my sole respite: Raghubir Yadav]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327074341/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=5198980 |date=2012-03-27 }}

{{تضبیط سند|}}

[[گٹھ:1957 دے جم]]
[[گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مرد اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی مرد اسٹیج اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی مرد فلمی اداکار]]
[[گٹھ:بھارتی مرد ٹیلی ویژن اداکار]]
[[گٹھ:جبل پور دیاں شخصیتاں]]
[[گٹھ:مدھیہ پردیش دے مرد اداکار]]
[[گٹھ:ہندی سنیما دے مرد اداکار]]
[[گٹھ:نیشنل اسکول آف ڈراما دے فضلا]]
[[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]]</text>
      <sha1>78keyap5ri35c2x9oxqj5ggaos7xxkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سریشٹی ڈانگے</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120971</id>
    <revision>
      <id>712239</id>
      <parentid>682201</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7137" sha1="3rt71l9h19drkyb2iok52ig20n1fcpv" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = Srushti Dange
| image              = Srushti Dange.jpg
| caption            = Srushti Dange at ''[[Saravanan Irukka Bayamaen]]'' press meet
| other_names        = Actress
| birth_name         = Srushti Danghe
| birth_date         = 
| birth_place        = &lt;!-- Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. --&gt;
| nationality        = Indian
| occupation         = 
| years_active       = 2013–present
| spouse             = 
| website            = 
}}
[[گٹھ:Articles with hCards]]

'''سرشٹی ڈانگے''' اکّ بھارتی اداکارہ اے جو زیادہتر [[تمل بولی|تامل]] فلماں وچ دکھائی دتی اے اتے کجھ [[تیلگو بولی|تیلگو]] اتے [[ملیالم]] فلماں وچ دکھائی دیندی اے۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/shotcuts-the-south-connect/article4711425.ece|title=Shot cuts the south connect|last=Nikhil Raghavan|date=13 مئی 2013|work=[[The Hindu]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130615074315/http://www.thehindu.com/features/cinema/shotcuts-the-south-connect/article4711425.ece|archivedate=2013-06-15|accessdate=2023-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.kollywoodtoday.net/news/tollywood-girl-debuts-in-varusanaadu|title=Tollywood girl's kollywood debut|date=8 جون 2013|work=Kollywood today}}&lt;/ref&gt;

== کریئر ==
تیلگو فلم ''اپریل پھول'' وچ معاون کردار نبھاؤن توں پہلاں سرشٹی ڈانگے شروع وچ مشکن دی ''یدھم سیئی'' (۲۰۱۱) وچ اکّ شکار دا کردار نبھاؤندے ہوئے معاون کرداراں وچ دکھائی دتی۔&lt;ref&gt;[http://www.telugumirchi.com/en/movies/srushti-dangean-a-grade-scribe.html &quot;Srushti Dange, an A grade scribe&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218033602/http://www.telugumirchi.com/en/movies/srushti-dangean-a-grade-scribe.html |date=2014-12-18 }}۔ telugumirchi.com. 11 اپریل 2012&lt;/ref&gt; سرشٹی نے رومانٹک تھرلر ''میگھا'' وچ مکھ کردار نبھاؤندے ہوئے اکّ کامیابی حاصل کیتی، ٹائیٹل رول وچ اس دے کارکردگی لئی مشرت جائزے حاصل کیتیاں۔ ۲۰۱۵ وچ، اس نوں ڈراؤنی فلم ''ڈارلنگ''، نفسیات تھرلر فلم ''ایناکل اوروون'' اتے ''پو'' وچ دیکھیا گیا سی، اکّ رومانٹک فلم جس وچ کرش نوں مکھ کردار وچ لانچ کیتا گیا سی۔

۲۰۱۶ وچ، اوہ چار تامل فلماں: ''دھرما درئی''،&lt;ref&gt;[http://silverscreen.in/news/srushti-dange-on-a-roll/ &quot;Srushti Dange on a Roll&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018031105/http://silverscreen.in/news/srushti-dange-on-a-roll/ |date=2014-10-18 }}۔ ''Silverscreen.in''۔ 1 ستمبر 2014&lt;/ref&gt; وجے وسنت دی ''اچمندری''، رومانٹک کامیڈی ''نوراسا تھلگام''، جس وچ اوہ اکّ میڈیکل طالب علم دا کردار نبھاؤندی اے، اتے سسینتھیرن پروڈکشن ''ول امبو'' وچ دکھائی دتی۔ ۲۰۱۷ وچ، اس نے اپنی ملیالم فلم ''۱۹۷۱: بیونڈ بارڈرز'' نال شروعات کیتی۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tamil tongue in Maratha cheek |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/jan/14/tamil-tongue-in-maratha-cheek-1559038.html |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== فلموگرافی ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!سال
! سرلیکھ
! کردار
! بولی
! نوٹس
|-
| ۲۰۱۰
| ''کڈھلگی''
| نندھنِ ویلُ نچیار
| rowspan=&quot;2&quot; | [[تمل بولی|تامل]]
| پہلی فلم؛ تامل
|-
| ۲۰۱۱
| ''یدھم سیئی''
| سجا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ۲۰۱۴
| ''اپریل پھول''
| ستیا
| [[تیلگو بولی|تیلگو]]
| تیلگو ڈیبیو
|-
| ''میگھا''
| میگھوتی
| rowspan=&quot;9&quot; | تامل
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | ۲۰۱۵
| ''ڈارلنگ''
| سواتی
|
|-
| ''ایناکل اوروون''
| اپنے آپ نوں
|
|-
| ''پریادھا انندم پتتھگا ارمبم''
| نیلا
|
|-
| ''کتھکٹی''
| بھونا
|
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | ۲۰۱۶
| ''ول امبو''
| نتیا
|
|-
| ''نوراسا تلاگم''
| چترا
|
|-
| ''جتھن ۲''
| پریا (سپرٹ کڑی)
|
|-
| ''اورُ نوڈیل''
| rowspan=&quot;2&quot; | شرتی
|
|-
| ''پاروتیپرم''
| تیلگو
|
|-
| ''دھرم درائی''
| سٹیلا
| rowspan=&quot;3&quot; | تامل
|
|-
| ''اچمندرِ''
| ملاروجھی
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | ۲۰۱۷
| ''مپرمانم''
| انشا
|
|-
| ''۱۹۷۱: سرحداں توں پرے''
| چنمی دی بیوی
| [[ملیالم]]
| ملیالم ڈیبیو
|-
| ''سرونن ارکا بیامیں''
| فاطمہ
| تامل
|
|-
| ''اوئے نینے''
| ویدھا
| تیلگو
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ۲۰۱۸
| ''W/O رام''
| ایسکارٹ
| تیلگو
|
|-
| ''کالا کوٹھُ''
| ریوتی
| rowspan=&quot;8&quot; | تامل
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ۲۰۱۹
| ''سطرُ''
| درشنی
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=I changed 20 costumes for a single song: Srushti Dange on 'Sathru' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/mar/05/i-changed-20-costumes-for-a-single-song-srushti-dange-on-sathru-1946725.html |access-date=16 اپریل 2021 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''پوٹو''
| نتیا
|
|-
| ۲۰۲۰
| ''راجاوکو چیکّ کرو''
| اتھرا
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ۲۰۲۱
| ''چکر''
| رتو بھاٹیا
| &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/chakra-trailer-vishal-shraddha-srinath-star-in-hacker-drama/article31933611.ece|title='Chakra' trailer: Vishal, Shraddha Srinath star in hacker drama|date=27 جون 2020|work=The Hindu|access-date=27 جون 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''کاٹل'' &lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 اکتوبر 2021 |title=Kattil screened at Innovative International Film fest |url=https://newstodaynet.com/2021/10/16/kattil-screened-at-innovative-international-film-fest/ |website=[[News Today]]}}&lt;/ref&gt;
|
|
|-
| ۲۰۲۳
| ''چندرمکی ۲+''
| ٹی۔بی۔اے
| پھلمانکن
|}

=== ٹیلیویژن ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!سال
! دکھاؤ
! کردار
! چینل
! نوٹس
|-
| ۲۰۲۱
| ''سروائیور تمل''
| بھاگی دار؉
| [[زی تامل|زی تمل]]
| ختم کیتا دن ۸
|-
| ۲۰۲۳
| ''کومالی سیزن ۴ دے نال پکاؤ''
| مقابلہ باز
| سٹار وجے
|
|}

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہری لنک ==
[[گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]

* Srushti Dange at IMDb
[[گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:ملیالم سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:ممبئی دیاں اداکاراواں]]
[[گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:بھارتی اداکاراواں]]</text>
      <sha1>3rt71l9h19drkyb2iok52ig20n1fcpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سری مکھی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120980</id>
    <revision>
      <id>712238</id>
      <parentid>623019</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8286" sha1="iashslcxcxxe4amumz03kitdkjo6g3u" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = سریمکھی
| image              = Sreemuhki Godfather interview.png
| caption            = ۲۰۲۲ وچ سریمکھی
| birth_date         = ۱۰ مئی ۱۹۹۳
| birth_place        = نظام آباد ، تیلنگانا، [[آندھرا پردیش]] (ہن [[تیلنگانا]])، بھارت
| education          = 
| occupation         = {{hlist|اداکارہ | ٹیلیویژن پیشکار}}
| years_active       = ۲۰۱۲ – موجود
| parents            = 
| website            = 
}}
[[گٹھ:Articles with hCards]]

'''سریمکھی''' ([[انگریزی]]: '''Sreemukhi;''' جم ۱۰ مئی ۱۹۹۳) اکّ بھارتی ٹیلیویژن پیشکار اتے [[اداکارہ]] اے جو [[تیلگو بولی|تیلگو]] فلماں اتے ٹیلیویژن وچ کم کردی اے۔ شریمکھی نے اپنے کریئر دی شروعات اکّ ٹیلیویژن ہوسٹ دے طور اُتے کیتی اتے ''جولائی'' (۲۰۱۲) وچ اکّ معاون کردار نال اپنی فلمی شروعات کیتی۔ اسنے بعد وچ ''پریما عشق کاڈھل'' (۲۰۱۲) وچ مکھ کردار نبھائی۔&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/prema-ishq-kadhal-love-sex-and-dhoka/article5429904.ece|title=Prema Ishq Kadhal: Love, sex and dhoka|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|date=7 دسمبر 2013|work=The Hindu|access-date=11 نومبر 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230923052121/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/prema-ishq-kadhal-love-sex-and-dhoka/article5429904.ece|archivedate=2023-09-23|accessdate=2023-04-12}}&lt;/ref&gt; شریمکھی تیلگو ٹیلیویژن وچ سبھ توں ودھ کمائی کرن والیاں شخصیتاں وچوں اکّ اے۔&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-07-17 |title=From Jr NTR to Sreemukhi: Highest paid celebs on Telugu television |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/from-jr-ntr-to-sreemukhi-highest-paid-celebs-on-telugu-television/photostory/84498427.cms |url-status=live |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== شروعاتی جیون اتے کریئر ==
شریمکھی دا جم ۱۰ مئی ۱۹۹۳ نوں اجوکے [[تیلنگانا]]، بھارت دے [[نظام آباد ، تیلنگانا|نظام آباد]] وچ ہویا سی۔ اسنے اپنی گریجوایشن وچ [[دند طب|دنداں دی]] پڑھائی کیتی۔ فلماں وچ اپنی شروعات کرن توں پہلاں، شریمکھی نے اپنے کریئر دی شروعات اکّ ٹیوی شو ''ادھرس''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Kumar |first=Hemanth |date=17 ستمبر 2014 |title=Telly shows are more fun than films: Sree Mukhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Telly-shows-are-more-fun-than-films-Sree-Mukhi/articleshow/42686093.cms |access-date=11 نومبر 2016 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; دی میزبانی نال کیتی اتے گائکی دے پروگرام ''سپر سنگر ۹ دی'' میزبانی وی کیتی۔&lt;ref name=&quot;A&quot;&gt;{{Cite web |date=23 دسمبر 2014 |title=Sree Mukhi talks about her debut on TV |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Sree-Mukhi-talks-about-her-debut-on-TV/articleshow/45618226.cms |access-date=12 دسمبر 2015 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=14 اکتوبر 2015 |title=Sreemukhi trendy outfits at Super Singer 9 |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Sreemukhi-trendy-outfits-at-Super-Singer-9/articleshow/49353475.cms |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; شریمکھی نے تروکرم شرینواس دے ڈریکشن ہیٹھ [[الو ارجن]] دی بھین دے روپ وچ ''جولائی'' وچ راجی دے روپ وچ اپنی فلمی شروعات کیتی اتے پون سدنینی دے ڈریکشن وچ لیڈ اداکارہ دے طور اُتے ''پریما عشق کاڈھل'' । اسنے ''نینو شیلجا'' وچ وی رام دی بھین دے روپ وچ فلم ''سویچا'' دے روپ وچ کم کیتا سی۔ اگلے سال اسنے سیکھر کمامولا دی ''لائیف از بیوٹیپھلّ'' وچ اکّ چھوٹا جیہا کیمیو کیتا اتے اوہ ''دھنلکشمی تالپو تڈتھے'' اتے نارا روہت دی ''ساوتری'' وچ مکھ اداکارہ سی۔ ایہناں دے نال ہی اسنے [[تمل بولی|تامل]] وچ اپنی پہلی فیچر فلم وی بنائی، ''ایتوتھککم مادھیانئی وچ'' ستیا دے نال جوڑی بنی۔&lt;ref name=&quot;Times of India4&quot;&gt;{{Cite web |date=13 مارچ 2014 |title=Sree Mukhi turns classical dancer |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Sree-Mukhi-turns-classical-dancer/articleshow/31950911.cms |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; اسدی ۲۰۱۵ [[کنڑ]] – تیلگو دوبھاشی فلم ''چندرکا،'' کنڑ سنیما وچ اسدی شروعات کیتی۔&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation |title=Chandrika Movie Review {2/5}: Critic Review of Chandrika by Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/chandrika/movie-review/49125295.cms |access-date=2020-09-25}}&lt;/ref&gt;
[[تصویر:Sreemukhi_at_etv_Event.png|thumb|200x200px| شریمکھی ۲۰۱۸ وچ اکّ ٹیوی شو دے سیٹ اتے]]
۲۰۱۵ وچ، شریمکھی نے [[دبئی]] وچ ساؤتھ انڈین انٹرنیشنل مووی اوارڈس (SIIMA) دی سہِ-میزبانی کیتی۔&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=9 اگست 2015 |title=Sreemukhi It was amazing to host SIIMA |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Sreemukhi-It-was-amazing-to-host-SIIMA/articleshow/48410500.cms |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; اسنے ایٹیوی پلسّ لئی سٹینڈ اپّ کامیڈی شو ''پٹاس''، سٹار ماں لئی ''بھلے چانس لے دی'' میزبانی کیتی، اتے فلم ''جینٹلمین'' وچ دکھائی دتی۔&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 مئی 2016 |title=Actress Sreemukhi excited about Nani's Gentleman |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Actress-Sreemukhi-excited-about-Nanis-Gentleman/articleshow/52417521.cms |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ۲۰۱۹ وچ، اسنے اکّ مقابلہ باز دے روپ وچ &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwWQ&quot;&gt;بگّ بوس تیلگو&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; دے سیزن ۳ وچ داخلہ کیتا جتھے اوہ اپ جیتو دے روپ وچ سماپت ہوئی۔&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |last=Kavirayani |first=Suresh |date=2019-11-06 |title=Sree Mukhi was highest paid celeb in Bigg Boss Season 3 |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/051119/sree-mukhi-was-highest-paid-celeb-in-bigg-boss-season-3.html |url-status=live |website=Deccan Chronicle}}&lt;/ref&gt;

۲۰۲۱ وچ، شریمکھی فلم ''کریزی انکلز وچ مکھ کردار نبھاؤندے ہوئے سنیما وچ واپس آئی۔'' ''[[د ٹائیمز آف انڈیا|دِ ٹائیمز آف انڈیا]]'' دے اکّ جائزہ کار نے لکھیا، &quot;سریمکھی اکّ اجیہی فلم نالوں بہتر حقدار اے جو اکّ 'چنگے سندیش' نوں بہانے وجوں ورتدی اے تاں کہ اسنوں اکّ گلیم ڈول توں علاوہ ہور کجھ نہیں بنایا جا سکے۔ اوہ ہمیشہ دی طرحاں خوبصورت دکھائی دیندی اے پر فلم اس نوں کارکردگی کرن دی کوئی گنجائش نہیں دیندی اے۔&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=19 اگست 2021 |title=Crazy Uncles Movie Review : Nothing crazy to watch here – just a load of creepy |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/crazy-uncles/movie-review/85455603.cms |url-status=live |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== حوالے ==
{{حوالے}}

== باہری لنک ==

* {{IMDb name|nm6442092}}
[[گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:جم ۱۹۹۳]]
[[گٹھ:تامل سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:تیلگو سنیما وچ اداکاراواں]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]]
[[گٹھ:جم 1993]]</text>
      <sha1>iashslcxcxxe4amumz03kitdkjo6g3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روس دے صدارتی انتخابات 2024ء</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133382</id>
    <revision>
      <id>712233</id>
      <parentid>708842</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>712233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66359" sha1="q0046hjn09o8aq4d7lgtppiey73lwb9" xml:space="preserve">{{Infobox election
| country = Russia
| type = Presidential
| previous_election = 2018 Russian presidential election
| previous_year = 2018
| election_date = 15–17 مارچ 2024{{Efn|name=&quot;ElectionDay&quot;}}
| next_election = 2030 Russian presidential election
| next_year = ''2030''
| opinion_polls = 
| turnout = 77.49% ({{increase}} 9.99[[فیصدی نقطہ]])
| registered = 113,011,059
| nominee1 = '''[[ولادیمیر پوٹن]]'''
| image1 = Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res).jpg
| party1 = [[آزاد سیاست دان]]{{Efn|Putin has strong ties with [[United Russia]] and ran as its candidate in 2012.}}
| alliance1 = {{Nowrap|[[All-Russia People's Front|ONF]]}}
| popular_vote1 = '''76,277,708'''
| percentage1 = '''88.48%'''
| nominee2 = [[Nikolay Kharitonov]]
| image2 = Nikolay Kharitonov (13-02-2024) 2 (cropped).jpg
| party2 = Communist Party of the Russian Federation
| alliance2 = 
| popular_vote2 = 3,768,470
| percentage2 = 4.37%
| map_image = 2024-russian-presidential-election-by-subject.svg
| map_caption = Official results by [[روس د‏‏ی وفاقی اکائیاں]]
| title = President
| before_election = [[ولادیمیر پوٹن]]
| before_party = Independent
| after_election = [[ولادیمیر پوٹن]]
| after_party = Independent
}}

[[فائل:Logo for the 2024 Russian presidential election.svg|کھبے|thumb|انتخابی لوگو]]

روس وچ صدارتی انتخابات 15 تو‏ں 17 مارچ 2024ء نو‏‏ں منعقد ہوئے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=Russian presidential election set for مارچ 15-17, 2024 |url=https://meduza.io/en/news/2023/12/08/russian-presidential-election-set-for-march-15-17-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212192107/https://meduza.io/en/news/2023/12/08/russian-presidential-election-set-for-march-15-17-2024 |archive-date=12 دسمبر 2023 |access-date=12 دسمبر 2023 |website=Meduza |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=7 دسمبر 2023 |title=Совет Федерации назначил выборы президента РФ на 17 марта |url=https://www.interfax.ru/russia/935081 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207124504/https://www.interfax.ru/russia/935081 |archive-date=7 دسمبر 2023 |access-date=7 دسمبر 2023 |website=Interfax.ru |language=ru}}&lt;/ref&gt; ایہ ملک وچ اٹھويں صدارتی انتخابات سن ۔ موجودہ صدر [[ولادیمیر پوٹن|ولادیمیر پوتن]] نے 87% ووٹ دے نال فتح دا دعوی کیتا، جو سوویت دے بعد دے روس وچ صدارتی انتخابات وچ فتح دا سب تو‏ں ودھ فیصد اے،&lt;ref name=&quot;ajvictory2&quot;&gt;{{cite news|title=Russia's Putin hails victory in election criticised as illegitimate|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/17/putin-poised-to-win-russian-presidential-election-by-a-landslide|work=Al Jazeera|date=18 مارچ 2024|access-date=18 مارچ 2024|archive-date=18 مارچ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240318000628/https://www.aljazeera.com/news/2024/3/17/putin-poised-to-win-russian-presidential-election-by-a-landslide|url-status=live}}&lt;/ref&gt; جس وچ پنجويں مدت نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے پیشگی نتیجہ دے طور اُتے دیکھیا گیا سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |last=Headley |first=James |date=18 مارچ 2024 |title=Putin landslide surprises nobody – but what comes next? |url=https://www.msn.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190131090906/https://www.msn.com/ |archive-date=31 جنوری 2019 |access-date=18 مارچ 2024 |website=www.msn.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kastouéva-Jean|first=Tatiana|date=16 مارچ 2024|title='Russia's presidential election is about Putin convincing himself and others that he has mastered all the workings of the system'|url=https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2024/03/16/russia-s-presidential-election-is-about-putin-convincing-himself-and-others-that-he-has-mastered-all-the-workings-of-the-system_6623892_23.html|access-date=18 مارچ 2024|work=Le Monde.fr|language=en|archive-date=18 مارچ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240318005048/https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2024/03/16/russia-s-presidential-election-is-about-putin-convincing-himself-and-others-that-he-has-mastered-all-the-workings-of-the-system_6623892_23.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;اس دا افتتاح 7 مئی 2024 نو‏‏ں ہونا ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=Федеральный закон от 10. جنوری 2003 N 19-ФЗ (ред. от 5. دسمبر 2017) &quot;О выборах Президента Российской Федерации&quot; Статья 82. Вступление в должность Президента Российской Федерации |url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_40445/041abf1209079a3f6e2d0e19bca00375bfed931e/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210180751/http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_40445/041abf1209079a3f6e2d0e19bca00375bfed931e/ |archive-date=10 دسمبر 2022 |access-date=7 ستمبر 2018 |publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1tv.ru22&quot;&gt;{{Citation|title=Документы в ЦИК представили шесть самовыдвиженцев и девять кандидатов от партий. Новости. Первый канал|url=https://www.1tv.ru/news/2023-12-28/467950-dokumenty_v_tsik_predstavili_shest_samovydvizhentsev_i_devyat_kandidatov_ot_partiy|access-date=29 دسمبر 2023|language=ru|archive-date=28 دسمبر 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231228183642/https://www.1tv.ru/news/2023-12-28/467950-dokumenty_v_tsik_predstavili_shest_samovydvizhentsev_i_devyat_kandidatov_ot_partiy|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

نومبر 2023 وچ ، [[دوما|ریاستی ڈوما]] دے سابق رکن بورس نادزدین جنگ مخالف پلیٹ فارم اُتے اپنی امیدواری دا اعلان کرنے والے رجسٹرڈ سیاسی جماعت دے حمایت یافتہ پہلے شخص بن گئے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=VK.com {{!}} VK |url=https://vk.com/wall-134162128_697395 |access-date=27 نومبر 2023 |website=vk.com}}&lt;/ref&gt; انہاں دے بعد دسمبر 2023 وچ موجودہ تے آزاد امیدوار [[ولادیمیر پوٹن|ولادیمیر پوتن]] سن، جو 2020 د‏‏ی آئینی ترامیم دے نتیجے وچ دوبارہ انتخاب لڑنے دے اہل سن ۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=13 جنوری 2023 |title=Выборы не за горами |url=https://www.kommersant.ru/doc/5761328 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205023124/https://www.kommersant.ru/doc/5761328 |archive-date=5 دسمبر 2023 |access-date=13 جنوری 2023 |website=Коммерсантъ |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=23 جنوری 2023 |title=Песков: в Кремле пока не готовятся к выборам президента |url=https://www.kommersant.ru/doc/5783651 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123104921/https://www.kommersant.ru/doc/5783651 |archive-date=23 جنوری 2023 |access-date=23 جنوری 2023 |website=Коммерсантъ |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=8 دسمبر 2023|title=Russia's Putin says he will run for president again in 2024 – TASS|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/europe/putin-says-he-will-run-president-2024-tass-2023-12-08/|access-date=8 دسمبر 2023|archive-date=8 دسمبر 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208113853/https://www.reuters.com/world/europe/putin-says-he-will-run-president-2024-tass-2023-12-08/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;اسی مہینے دے آخر وچ ، لبرل ڈیموکریٹک پارٹی دے لیونڈ سلوٹسکی کمیونسٹ پارٹی دے نیکولے کھاریتونوف تے نیو پیپل دے ولادیسلاو داوانکوف نے اپنی امیدواراں دا اعلان کيتا۔ ہور امیدواراں نے وی اپنی امیدواری دا اعلان کيتا لیکن مرکزی الیکشن کمیشن (سی ای سی) نے وکھ وکھ وجوہات د‏‏ی بنا اُتے انہاں اُتے پابندی لگیا دتی۔ عمل دے ابتدائی مراحل تو‏ں گزرنے دے باوجود، 8 فروری 2024 نو‏ں، نادزدین نو‏‏ں دوڑنے تو‏ں روک دتا گیا۔ اس فیصلے دا اعلان سی ای سی دے خصوصی اجلاس وچ انہاں د‏‏ی امیدواریت د‏‏ی حمایت کرنے والے رائے دہندگان دے دستخطےآں وچ مبینہ بے ضابطگیاں دا حوالہ دیندے ہوئے کيتا گیا۔ واضح طور اُتے جنگ مخالف واحد امیدوار دے طور اُتے نادزدین د‏‏ی حیثیت نو‏‏ں وسیع پیمانے اُتے انہاں د‏‏ی نااہلی د‏‏ی اصل وجہ سمجھیا جاندا سی، حالانکہ دیوانکوف نے &quot;اپنی شرائط اُتے امن تے مذاکرات&quot; دا وعدہ کيتا سی۔ &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Tenisheva|first1=Anastasia|title=Russian Election Authority Rejects Pro-Peace Hopeful Nadezhdin's Presidential Bid|url=https://www.themoscowtimes.com/2024/02/08/russian-election-authority-rejects-pro-peace-hopeful-nadezhdins-presidential-bid-a84011|access-date=11 فروری 2024|agency=The Moscow Times|date=8 فروری 2024|archive-date=9 فروری 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240209201546/https://www.themoscowtimes.com/2024/02/08/russian-election-authority-rejects-pro-peace-hopeful-nadezhdins-presidential-bid-a84011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Presidential candidate Davankov's manifesto calls for 'peace and negotiations'|url=https://novayagazeta.eu/articles/2024/02/15/presidential-candidate-davankovs-manifesto-calls-for-peace-and-negotiations-en-news|access-date=25 فروری 2024|work=Novaya Gazeta Europe|date=15 فروری 2024|archive-date=18 فروری 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240218233534/https://novayagazeta.eu/articles/2024/02/15/presidential-candidate-davankovs-manifesto-calls-for-peace-and-negotiations-en-news|url-status=live}}&lt;/ref&gt;اس دے نتیجے وچ ، پوتن نو‏‏ں کسی قابل اعتماد مخالفت دا سامنا نئيں کرنا پيا۔  &lt;ref name=&quot;Ebel&quot;&gt;Francesca Ebel, [https://www.washingtonpost.com/world/2024/03/18/vladimir-putin-russia-election-fraud/ Putin, claiming Russian voters are with him, vows to continue war], ''Washington Post'' (18 مارچ 2024).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EdwardsStageManage2&quot;&gt;Christian Edwards, [https://www.cnn.com/2024/03/17/europe/putin-wins-russia-presidential-election-intl/index.html Putin extends one-man rule in Russia after stage-managed election devoid of credible opposition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240318031819/https://www.cnn.com/2024/03/17/europe/putin-wins-russia-presidential-election-intl/index.html|date=18 مارچ 2024}}, CNN (18 مارچ 2024).&lt;/ref&gt;

جداں کہ 2018 دے صدارتی انتخابات وچ ہويا سی، حزب اختلاف دے سب تو‏ں نمایاں رہنما، &lt;ref&gt;{{cite news|title=Alexei Navalny, Russia's most vociferous Putin critic|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16057045|access-date=9 مارچ 2024|work=BBC News|date=16 فروری 2024|archive-date=14 اگست 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120814100405/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16057045|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Who was Alexei Navalny and what did he say of Russia, Putin and death?|url=https://www.reuters.com/world/europe/who-was-alexei-navalny-what-did-he-say-russia-putin-death-2024-02-16/|access-date=9 مارچ 2024|work=Reuters|date=17 فروری 2024}}&lt;/ref&gt; [[آلکسی ناوالنی|الیکسی ناوالنی]] نو‏‏ں سیاسی طور اُتے حوصلہ افزائی دے طور اُتے دیکھے جانے والے پہلے مجرمانہ سزا د‏‏ی وجہ تو‏ں انتخاب لڑنے تو‏ں روک دتا گیا سی۔&lt;ref name=&quot;New York Times2&quot;&gt;{{cite news|last1=MacFarquhar|first1=Neil|last2=Nechepurenko|first2=Ivan|title=Aleksei Navalny, Viable Putin Rival, Is Barred From a Presidential Run|url=https://www.nytimes.com/2017/02/08/world/europe/russia-aleksei-navalny-putin.html|access-date=3 فروری 2021|work=New York Times|date=8 فروری 2017|archive-date=13 جون 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170613101849/https://www.nytimes.com/2017/02/08/world/europe/russia-aleksei-navalny-putin.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gomozova2&quot;&gt;{{Cite news|last1=Gomozova|first1=Tatiana|last2=Osborn|first2=Andrew|last3=Osborn|first3=Andrew|date=5 اگست 2023|title=Putin critic Alexei Navalny has 19 years added to jail term, West condemns Russia|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/europe/putin-foe-navalny-expects-be-jailed-many-more-years-2023-08-04/|access-date=15 اگست 2023|archive-date=25 اگست 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825004505/https://www.reuters.com/world/europe/putin-foe-navalny-expects-be-jailed-many-more-years-2023-08-04/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bennetts|first1=Marc|title=Russia rejects concerns over banning of Alexei Navalny from elections|url=https://www.theguardian.com/world/2017/dec/26/russia-rejects-concerns-banning-alexei-navalny-elections|access-date=2 فروری 2021|work=The Guardian|date=26 دسمبر 2017|archive-date=15 اکتوبر 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231015104656/https://www.theguardian.com/world/2017/dec/26/russia-rejects-concerns-banning-alexei-navalny-elections|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ناوالنی دا فروری 2024 وچ انتخابات تو‏ں چند ہفتے پہلے جیل وچ مشکوک حالات وچ انتقال ہوگیا۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |last=Lenton |first=Adam |date=12 مارچ 2024 |title=3 things to watch for in Russia's presidential election – other than Putin's win, that is |url=http://theconversation.com/3-things-to-watch-for-in-russias-presidential-election-other-than-putins-win-that-is-225013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315174456/https://theconversation.com/3-things-to-watch-for-in-russias-presidential-election-other-than-putins-win-that-is-225013 |archive-date=15 مارچ 2024 |access-date=17 مارچ 2024 |website=The Conversation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABC News2&quot;&gt;{{cite news|title=US weighs response to Navalny's reported death|url=https://abcnews.go.com/Politics/us-weighs-response-navalnys-reported-death/story?id=107291854|access-date=25 فروری 2024|work=ABC News|date=16 فروری 2024|archive-date=25 فروری 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225055349/https://abcnews.go.com/Politics/us-weighs-response-navalnys-reported-death/story?id=107291854|url-status=live}}&lt;/ref&gt;بوہت‏ے بین الاقوامی مبصرین نے انتخابات دے آزادانہ یا منصفانہ ہوݨ د‏‏ی توقع نئيں کيت‏‏ی سی &lt;ref&gt;{{cite news|title=Alexei Navalny: Widow urges Russians to protest on election day|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-68479832|access-date=15 مارچ 2024|work=BBC News|date=6 مارچ 2024|archive-date=15 مارچ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315124841/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-68479832|url-status=live}}&lt;/ref&gt;پوتن نے 2022 وچ یوکرین دے نال مکمل پیمانے اُتے جنگ شروع کرنے دے بعد سیاسی جبر وچ وادھا کيتا سی۔&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Roth|first1=Andrew|last2=Sauer|first2=Pjotr|title=A forever war, more repression, Putin for life? Russia's bleak post-election outlook|url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/15/a-forever-war-more-repression-vladimir-putin-for-life-russias-bleak-post-election-outlook|work=The Guardian|date=15 مارچ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240318054303/https://www.theguardian.com/world/2024/mar/15/a-forever-war-more-repression-vladimir-putin-for-life-russias-bleak-post-election-outloo|archive-date=18 مارچ 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tmt-87.282&quot;&gt;{{cite news|title=Putin Wins 87.28% of Votes With All Ballots Counted – Election Officials|url=https://www.themoscowtimes.com/2024/03/18/putin-wins-8728-of-votes-with-all-ballots-counted-election-officials-a84515|work=The Moscow Times|date=18 مارچ 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; انتخابات یوکرین دے روسی زیر قبضہ علاقے وچ وی ہوئے۔ &lt;ref name=&quot;tmt-87.283&quot;&gt;{{cite news|title=Putin Wins 87.28% of Votes With All Ballots Counted – Election Officials|url=https://www.themoscowtimes.com/2024/03/18/putin-wins-8728-of-votes-with-all-ballots-counted-election-officials-a84515|work=The Moscow Times|date=18 مارچ 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EdwardsStageManage3&quot;&gt;Christian Edwards, [https://www.cnn.com/2024/03/17/europe/putin-wins-russia-presidential-election-intl/index.html Putin extends one-man rule in Russia after stage-managed election devoid of credible opposition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240318031819/https://www.cnn.com/2024/03/17/europe/putin-wins-russia-presidential-election-intl/index.html|date=18 مارچ 2024}}, CNN (18 مارچ 2024).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Robyn Dixon, Siobhán O'Grady, David L. Stern, Serhii Korolchuk and Serhiy Morgunov, [https://www.washingtonpost.com/world/2024/03/16/putin-election-voting-gunpoint-occupied-ukraine/ For Putin's election in occupied Ukraine, voting is forced at gunpoint] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240317041955/https://www.washingtonpost.com/world/2024/03/16/putin-election-voting-gunpoint-occupied-ukraine/|date=17 مارچ 2024}}, ''Washington Post;'' (16 مارچ 2024).&lt;/ref&gt; بیلٹ بھرنے تے جبر سمیت [[انتخابی دھاندلی|بے ضابطگیاں]] د‏‏ی اطلاعات موصول ہوئی سی۔  &lt;ref name=&quot;coercion&quot;&gt;{{حوالہ ویب |date=14 مارچ 2024 |title=Ukrainians living under Russian occupation are coerced to vote for Putin |url=https://apnews.com/article/russia-ukraine-occupied-election-voting-arrests-eb0b0d872cf55e561dc221bbc53d63d4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314171133/https://apnews.com/article/russia-ukraine-occupied-election-voting-arrests-eb0b0d872cf55e561dc221bbc53d63d4 |archive-date=14 مارچ 2024 |access-date=14 مارچ 2024 |website=Associated Press |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ap-ballots2&quot;&gt;{{cite news|title=Russians cast ballots on Day 2 of an election preordained to extend President Vladimir Putin's rule|url=https://apnews.com/article/russia-election-putin-2024-updates-55fc9746c240cfd7f267b007f83a1147|website=Associated Press|author=Emma Burrows|date=16 مارچ 2024|accessdate=16 مارچ 2024|archive-date=16 مارچ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316060505/https://apnews.com/article/russia-election-putin-2024-updates-55fc9746c240cfd7f267b007f83a1147|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== اہلیت ==
روس دا آئین دے آرٹیکل 81 د‏‏ی شق 3 دے مطابق، 2020 د‏‏ی آئینی ترمیم تو‏ں پہلے، اک ہی شخص [[صدر روس|روسی فیڈریشن دے صدر]] دے عہدے اُتے لگاتار دو مدت تو‏ں ودھ نئيں رہ سکدا سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ولادیمیر پوتن 2012 وچ تیسری مدت دے لئی صدر بن سک‏‏ے جو انہاں د‏‏ی سابقہ شرائط دے نال مسلسل نئيں سی &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=Constitution of Russia. Chapter 4. The President of the Russian Federation. Article 81 |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-05.htm |access-date=2018-03-22 |publisher=Constitution.ru}}&lt;/ref&gt; آئینی اصلاحات نے مجموعی طور اُتے دو مدتاں د‏‏ی سخت حد قائم کيتی۔ پ‏ر، آئینی ترمیم تو‏ں پہلے کيتی گئی شرائط شمار نئيں ہُندیاں، جس تو‏ں ولادیمیر پوتن نو‏‏ں 2036 تک ہور دو صدارتی مدت دے لئی اہلیت حاصل ہُندی ا‏‏ے۔

آئین دے نويں ورژن دے مطابق، صدارتی امیدواراں نو‏‏ں لازمی طور پر: &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=Статья 81 Конституция Российской Федерации (принята на всенародном голосовании 12 декабря 1993 г.) (с поправками) {{!}} ГАРАНТ |url=http://base.garant.ru/10103000/646cd7e8cf19279b078cdec8fcd89ce4/ |access-date=2021-02-06 |website=base.garant.ru}}&lt;/ref&gt;

* گھٹ تو‏ں گھٹ 35 سال د‏‏ی عمر ہو (لوڑ تبدیل نئيں ہوئی اے )
* گھٹ تو‏ں گھٹ 25 سال دے لئی روس وچ رہائشی ہاں (پہلے 10 سال)
* کسی غیر ملکی ملک وچ غیر ملکی شہریت یا رہائشی اجازت نامہ نہ ہو، نہ تاں انتخابات دے وقت تے نہ ہی اس تو‏ں پہلے کسی وی وقت (نويں لوڑ) ۔

== امیدوار ==
تھلے موجود افراد بیلٹ اُتے نظر آن گے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2024-02-09 |title=Знать четырех |url=https://www.kommersant.ru/doc/6495818 |access-date=2024-02-10 |website=Коммерсантъ |language=ru}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |نام، عمر، سیاسی جماعت&lt;br /&gt;
!تجربہ
!ہوم علاقہ
!مہم
!تفصیلات
!رجسٹریشن د‏‏ی تریخ
|-
| style=&quot;background:lavender;&quot; |'''ولادیسلاو داوانکوف''' (40) نويں شخصیتاں&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;نويں لوک
|[[فائل:Sholban Kara-ool and Vladislav Davankov (19-12-2023) (cropped).jpg|133x133px]]
| style=&quot;background-color:{{party color|New People (political party)}};&quot; |
|'''ریاستی ڈوما دے نائب صدر'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (2021-موجودہ) &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''ممبر آف د‏ی اسٹیٹ ڈوماریاستی ڈوما'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (2021-موجودہ) &lt;/small&gt;
|[[فائل:Flag of Moscow, Russia.svg|وسط|70x70px]][[ماسکو]]
| (مہم • [https://davankov2024.ru/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240430000209/https://davankov2024.ru/ |date=2024-04-30 }}) [[فائل:Vladislav Davankov 2024 Russian presidential campaign logo.svg|150x150px]]&lt;br /&gt;
|داوانکوف نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پارٹی نے دسمبر 2023 وچ پارٹی د‏‏ی کانگریس دے دوران نامزد کيتا سی۔ پارٹی آف گروتھ نے وی انہاں د‏‏ی حمایت کی، جس نے اعلان کيتا کہ اوہ نیو پیپل دے نال ضم ہو جائے گی۔ داوانکوف نے 25 دسمبر 2023 تے 1 جنوری 2024 نو‏‏ں انتخابات وچ حصہ لینے دے لئی دستاویزات جمع کروائیاں۔ &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{حوالہ ویب |title=Что известно о Владиславе Даванкове |trans-title=What is known about Vladislav Davankov |url=https://tass.ru/info/19619651 |access-date=2023-12-24 |website=TACC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |last=Колесник |first=Вероника |date=2023-12-25 |title=Даванков подал документы в ЦИК для участия в выборах президента от &quot;Новых людей&quot; |url=https://iz.ru/1625993/2023-12-25/davankov-podal-dokumenty-v-tcik-dlia-uchastiia-v-vyborakh-prezidenta-ot-novykh-liudei |access-date=2023-12-25 |website=Известия |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|5 جنوری 2024
|-
| style=&quot;background:lavender;&quot; |'''[[ولادیمیر پوٹن|ولادیمیر پوتن]]''' (71) آزاد&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|[[فائل:Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res).jpg|141x141px]]
| style=&quot;background-color:{{party color|Independent politician}};&quot; |
|'''روس دے موجودہ صدر[[صدر روس|روس دے صدر]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (ID1) تے 2012-موجودہ&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''روس دے وزیر اعظم'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (ID2 تے &lt;ID1) &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''ایف ایس بی ڈائریکٹر'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1998–1999)&lt;/small&gt;
|[[فائل:Flag of Moscow, Russia.svg|وسط|70x70px]][[ماسکو]]
| (مہم • [https://putin2024.ru/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240314164641/https://putin2024.ru/ |date=2024-03-14 }}) [[فائل:Logo for the Vladimir Putin 2024 presidential campaign.svg|150x150px]]&lt;br /&gt;
|دسمبر 2023 وچ فوجیاں نو‏‏ں ایوارڈ دینے د‏‏ی اک تقریب دے دوران، پوتن نے اعلان کيتا کہ اوہ انتخابات وچ حصہ لاں گے۔ اسنو‏ں یونائیٹڈ روس تے اے جسٹ روس-فار ٹرتھ سمیت ہور د‏‏ی حمایت حاصل ا‏‏ے۔
پیوٹن نے 18 دسمبر 2023 نو‏‏ں انتخابات وچ حصہ لینے دے لئی دستاویزات جمع کروائیاں، جو 20 دسمبر نو‏‏ں رجسٹرڈ ہوئیاں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2023-12-20 |title=ЦИК зарегистрировал группу избирателей в поддержку Путина |url=https://ria.ru/20231220/registratsiya-1916890228.html |access-date=2023-12-22 |website=РИА Новости |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2023-12-18 |title=Путин подал документы для участия в выборах президента |url=https://www.kommersant.ru/doc/6410950 |access-date=2023-12-18 |website=Коммерсантъ |language=ru}}&lt;/ref&gt; سی ای سی نے پوتن دے ذریعہ جمع کروائے گئے 315,000 وچو‏ں 60,000 دستخطےآں دا تجزایہ کیہ، تے پتہ چلا کہ صرف 91 (ID1) غلط سن، جو کہ 5% د‏‏ی حد تو‏ں نمایاں طور اُتے تھلے ا‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2024-01-29 |title=ЦИК зарегистрировал Путина кандидатом на выборы президента России |url=https://www.kommersant.ru/doc/6478509 |access-date=2024-01-29 |website=Коммерсантъ |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|29 جنوری 2024
|-
| style=&quot;background:lavender;&quot; |'''لیونڈ سلوٹسکی''' (لبرل ڈیموکریٹک پارٹی) &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|[[فائل:Leonid Eduardovich Slutsky.jpg|133x133px]]
| style=&quot;background-color:{{party color|Liberal Democratic Party of Russia}};&quot; |
|'''روس د‏‏ی لبرل ڈیموکریٹک پارٹی دے رہنما'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (2022-موجودہ) &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''ممبر آف د‏ی اسٹیٹ ڈوما'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (1999-موجودہ) &lt;/small&gt;
|[[فائل:Flag of Moscow, Russia.svg|وسط|70x70px]][[ماسکو]]
| (مہم • [https://слуцкий2024.рф/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240511031441/https://xn--2024-94dgfh7cva7a.xn--p1ai/ |date=2024-05-11 }}) [[فائل:Logo for ther Leonid Slutsky 2024 presidential campaign.svg|150x150px]]&lt;br /&gt;
|سلوٹسکی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پارٹی نے دسمبر 2023 وچ پارٹی د‏‏ی کانگریس دے دوران نامزد کيتا سی۔ انہاں نے 25 دسمبر 2023 تے 1 جنوری 2024 نو‏‏ں سی ای سی نو‏‏ں دستاویزات پیش کیتیاں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=Слуцкий подал документы в ЦИК для участия в выборах президента |url=https://tass.ru/politika/19622563 |access-date=2023-12-25 |website=TACC}}&lt;/ref&gt;
|5 جنوری 2024
|-
| style=&quot;background:lavender;&quot; |'''نیکولے کھاریتونوف''' (75) کمیونسٹ پارٹی&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|[[فائل:Nikolay Kharitonov (13-02-2024) 2 (cropped).jpg|133x133px]]
| style=&quot;background-color:{{party color|Communist Party of the Russian Federation}};&quot; |
|'''ممبر آف د‏ی اسٹیٹ ڈوماریاستی ڈوما'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (1993-موجودہ) &lt;/small&gt;
|[[فائل:Flag of Krasnodar Krai.svg|وسط|70x70px]][[کریسنوڈار کرائی|کراسنودر کرائی]]
| (مہم[[فائل:Logo for the Nikolay Kharitonov 2024 presidential campaign.svg|150x150px]]&lt;br /&gt;
|کھاریتونوف نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پارٹی نے دسمبر 2023 وچ پارٹی د‏‏ی کانگریس دے دوران نامزد کيتا سی۔ اس تو‏ں پہلے اوہ 2004ء دے صدارتی انتخابات وچ حصہ لے چکے سن تے ووٹ دے 13.7% دے نال دوسرے نمبر اُتے آئے سن ۔ خرتونوف نے 27 دسمبر 2023 تے 3 جنوری 2024 نو‏‏ں انتخابات وچ حصہ لینے دے لئی دستاویزات جمع کروائیاں۔   &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (مارچ 2024)&quot;&gt;citation needed&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;
|9 جنوری 2024
|}

=== مسترد امیدوار ===
اس سیکشن وچ شام‏ل افراد نے اپنی شرکت نو‏‏ں رجسٹر کرنے دے لئی سی ای سی دے ذریعے اپنی دستاویزات د‏‏ی پیشکشاں قبول کر لئی نيں، تے بعد وچ رائے دہندگان تو‏ں ضروری دستخط جمع کيتے نيں۔ دستاویزات جمع کرانے د‏‏ی آخری تریخ آزاد امیدواراں دے لئی 27 دسمبر 2023 تے پارٹی اُتے مبنی نامزدگیاں دے لئی 1 جنوری 2024 سی کمیشن نے پہلے ہی کچھ امیدواراں نو‏‏ں انہاں دے کاغذی کارروائی دے نال مبینہ مسائل د‏‏ی نیہہ اُتے مسترد کرنے دا اعلان کر دتا سی۔ &lt;ref name=&quot;Ведомости2&quot;&gt;{{Cite news|title=ЛДПР выдвинула Слуцкого кандидатом в президенты России|language=ru|work=Ведомости|url=https://www.vedomosti.ru/politics/news/2023/12/19/1011800-ldpr-vidvinula-slutskogo-kandidatom-v-prezidenti-rossii|access-date=2023-12-19}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+مسترد امیدوار
! colspan=&quot;3&quot; |ممکنہ امیدوار دا نام، عمر، سیاسی جماعت&lt;br /&gt;
!تجربہ
!ہوم علاقہ
!مہم
!تفصیلات
!دستخط جمع کيتے گئے
|-
| style=&quot;background:lavender;&quot; |'''سرگئی مالنکووچ''' (48) روس دے کمیونسٹ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
| 
| style=&quot;background-color:{{party color|Communists of Russia}};&quot; |
|'''رکن التئی کرائی قانون ساز اسمبلی'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (2021-موجودہ) &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''روس دے کمیونسٹاں د‏‏ی مرکزی کمیٹی دے چیئرمین'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (2022-موجودہ) &lt;/small&gt;
|[[فائل:Flag of Altai Krai.svg|وسط|70x70px]][[التائی کرائی|الٹائی کرائی]]
| ([[Sergey Malinkovich 2024 presidential campaign|مہم]]
|28 دسمبر 2023 نو‏‏ں مالنکووچ نو‏‏ں انہاں د‏‏ی پارٹی دے امیدوار دے طور اُتے نامزد کيتا گیا۔ انہاں نے 1 جنوری 2024 نو‏‏ں سی ای سی دے نال اندراج دے لئی دستاویزات جمع کروائیاں۔  2 فروری نو‏ں، سی ای سی نے مالنکووچ نو‏‏ں مطلع کيتا کہ اس نے جو دستخط جمع کرائے سن انہاں وچ خامیاں پائی گئیاں نيں۔
|{{وسط|'''Signatures collected'''}}{{خانہ معلومات سیاسی جماعت/نشستاں|104998|105000}}{{وسط|'''Signatures accepted'''}}{{خانہ معلومات سیاسی جماعت/نشستاں|96019|105000}}&lt;ref name=&quot;sign&quot; /&gt;
|-
| style=&quot;background:lavender;&quot; |'''بورس نادزدین''' (60) سوک انیشی ایٹو&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;شہری پہل
|[[فائل:Boris Nadezhdin.jpg|131x131px]]
| style=&quot;background-color:{{party color|Civic Initiative}};&quot; |
|'''ڈولگوپروڈنی سٹی کونسل دے رکن'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (آئی ڈی 1) ، 2019-موجودہ&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''انسٹی ٹیوٹ آف علاقائی منصوبےآں تے قانون سازی فاؤنڈیشن دے بانی تے صدر'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt; (2001-موجودہ) &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;'''ممبر آف د‏ی اسٹیٹ ڈوماریاستی ڈوما'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1999–2003)&lt;/small&gt;
|[[فائل:Flag of Moscow oblast.svg|وسط|70x70px]][[ماسکو اوبلاست|ماسکو صوبہ]]
| (مہم • [https://web.archive.org/web/20240120190654/https://nadezhdin2024.ru/#main ویب سائٹ]) [[فائل:Надеждин 2024 лого.svg|100x100px]]&lt;br /&gt;
|31 اکتوبر 2023 نو‏ں، نادزدین نے اعلان کيتا کہ اوہ سوک انیشی ایٹو پارٹی تو‏ں انتخاب لڑاں گے۔ &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{حوالہ ویب |date=2023-10-31 |title=В РФ появился первый кандидат на пост президента |url=https://ura.news/news/1052699428 |access-date=2023-10-31 |website=ura.news |language=ru}}&lt;/ref&gt; 26 دسمبر نو‏‏ں اس نے سی ای سی نو‏‏ں رجسٹریشن دستاویزات جمع کروائیاں، جو 28 دسمبر نو‏‏ں رجسٹرڈ سی۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2023-12-26 |title=Надеждин подал документы в ЦИК для участия в выборах президента |url=https://ria.ru/20231226/nadezhdin-1918115969.html |access-date=2023-12-26 |website=РИА Новости |language=ru}}&lt;/ref&gt; 8 فروری 2024 نو‏ں، سی ای سی نے اعلان کيتا کہ اس نے جنہاں دستخطےآں دا جائزہ لیا سی انہاں وچو‏ں 5% تو‏ں ودھ غلط سن تے اس وجہ تو‏ں اوہ انہاں نو‏ں امیدوار دے طور اُتے رجسٹر نئيں کر سک‏‏ے۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2024-02-08 |title=ЦИК нашел в подписях за Надеждина более 5% допустимого брака |trans-title=The CEC found more than 5% of acceptable invalid signatures in the signatures in favour of Nadezhdin |url=https://www.kommersant.ru/doc/6495445 |access-date=2024-02-08 |website=[[Kommersant]] |language=ru}}&lt;/ref&gt; بعد وچ نادزدین نے روس د‏‏ی سپریم کورٹ وچ اس فیصلے دے خلاف اپیل کيتی۔
|{{وسط|'''Signatures collected'''}}{{خانہ معلومات سیاسی جماعت/نشستاں|105000|105000}}&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=Official site |url=https://nadezhdin2024.ru/?ysclid=lrdcj9xjz2548477284 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131223703/https://nadezhdin2024.ru/ |archive-date=2024-01-31 |access-date=2024-01-31}}&lt;/ref&gt;{{وسط|'''Signatures accepted'''}}{{خانہ معلومات سیاسی جماعت/نشستاں|95587|105000}}&lt;ref name=&quot;sign&quot;&gt;{{حوالہ ویب |date=2024-02-08 |title=ЦИК не зарегистрировал Бориса Надеждина кандидатом в президенты |url=https://www.kommersant.ru/doc/6495443 |access-date=2024-02-08 |website=[[Kommersant]] |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;'''سپریم کورٹ د‏‏ی اپیل''' &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=Иски в Верховный Суд РФ (Official Site) |url=https://nadezhdin2024.ru/isk-v-verkhovniy-sud-rf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223173222/https://nadezhdin2024.ru/isk-v-verkhovniy-sud-rf |archive-date=2024-02-23 |access-date=2024-02-23}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
کیس 1 [لوئر-الفا 3]{{Efn|The case deals with CEC's refusal to register Nadezhdin as a candidate for the election and seeks his direct reinstating.}}

* ابتدائی مقدمہ 16 فروری 2024 نو‏‏ں پیش کيتا گیا تے 21 فروری نو‏‏ں مسترد کر دتا گیا
* اپیل 26 فروری نو‏‏ں جمع کرائی گئی، تے 4 مارچ نو‏‏ں مسترد کر دتی گئی۔

معاملات 2 تے 3 [زیريں الفا 4]{{Efn|The two cases are concerned on CEC's apparent procedural faults while checking the selected signatures. If both cases are upholded, Nadezhdin will have enough valid signatures to be reinstated as a candidate.}}

* ابتدائی مقدمات 12 فروری 2024 نو‏‏ں جمع کرائے گئے تے 15 فروری نو‏‏ں مسترد کر دتے گئے
* 19 فروری نو‏‏ں اپیل دائر کيتی گئی، تے 26 فروری نو‏‏ں مسترد کر دتی گئی
|}

== پارٹی کانگریس تے پرائمری ==
سیاسی جماعتاں د‏‏ی کانگریساں دا انعقاد انتخابات د‏‏ی باضابطہ تقرری دے بعد کيتا جاندا ا‏‏ے۔ کانگریس وچ ، اک جماعت یا تاں اپنا امیدوار نامزد کر سکدی اے، یا کسی دوسری جماعت یا آزاد امیدوار دے ذریعے نامزد کردہ امیدوار د‏‏ی حمایت کر سکدی ا‏‏ے۔ بارہ جماعتاں نے دسمبر 2023 وچ پارٹی کانگریس منعقد کی، جس وچ امیدواراں نو‏‏ں یا تاں نامزد کيتا گیا یا انہاں د‏‏ی توثیق کيتی گئی۔
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |پارٹی
!کانگریس د‏‏ی تریخ
!مقام
!نامزد
!حوالے
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|United Russia}};&quot; |
|متحدہ روس
|17 دسمبر 2023
|وی ڈی این دے ایچ ماسکو
|''[[ولادیمیر پوٹن|ولادیمیر پوتن]] د‏‏ی توثیق''
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2023-12-17 |title=Съезд &quot;ЕР&quot; единогласно поддержал кандидатуру Путина на выборах президента |url=https://www.mk.ru/politics/2023/12/17/sezd-er-edinoglasno-podderzhal-kandidaturu-putina-na-vyborakh-prezidenta.html |access-date=2023-12-17 |website=www.mk.ru |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Liberal Democratic Party of Russia}};&quot; |
|لبرل ڈیموکریٹک پارٹی
|19 دسمبر 2023
|کروکس ایکسپو کراسنوگورسک [[ماسکو اوبلاست|ماسکو صوبہ]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|لیونڈ سلوٹسکی
|
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Civic Initiative}};&quot; |
|شہری پہل
|23 دسمبر 2023
|ماسکو
|بورس نادزدین
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |last=Dariya Garmonenko, Correspondent of the Politics Department of ''Nezavisimaya Gazeta'' |date=14 نومبر 2023 |title=Надеждин с кем-нибудь разделит ненужные власти голоса |url=https://www.ng.ru/politics/2023-11-14/1_8876_scenario.html?PREVIEW_SECRET_KEY=f63edde98a644f0f39237c80f0ea979e |access-date=2023-11-16 |publisher=ng.ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Communist Party of the Russian Federation}};&quot; |
|کمیونسٹ پارٹی
|23 دسمبر 2023
|سنیگیری ویلنیس کمپلیکس، روزڈسٹوینو، ماسکو اوبلسٹ&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|نیکولے کھاریتونوف
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2023-12-23 |title=КПРФ определилась с кандидатом: главные итоги съезда коммунистов {{!}} Москва |url=https://fedpress.ru/article/3288946 |access-date=2023-12-23 |website=ФедералПресс |language=ru-RU |تاريخ-الأرشيف=2023-12-23 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20231223121801/https://fedpress.ru/article/3288946 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|A Just Russia – For Truth}};&quot; |
|اک منصفانہ روس-سچائی دے لئی
|23 دسمبر 2023
|ہالیڈے انہاں سوکولنکی، ماسکو
|''[[ولادیمیر پوٹن|ولادیمیر پوتن]] د‏‏ی توثیق''
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |last=Нажбудинова |first=Амалия |date=2023-12-23 |title=Миронов поддержал Путина в качестве кандидата на выборах президента России |url=https://iz.ru/1625275/2023-12-23/mironov-podderzhal-putina-v-kachestve-kandidata-na-vyborakh-prezidenta-rossii |access-date=2023-12-23 |website=Известия |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background-color:#e62e3a;&quot; |
|سماجی تحفظ د‏‏ی پارٹی
|23 دسمبر 2023
|ماسکو
|ولادیمیر میخیلوف
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=24 دسمبر 2023 |title=Лидер партии Социальной защиты Михайлов подал документы в ЦИК |url=https://360tv.ru/news/vybory/lider-partii-sotsialnoj-zaschity-mihajlov-podal-dokumenty-v-tsik/}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Russian All-People's Union}};&quot; |
|روسی آل پیپلز یونین
|23 دسمبر 2023
|ماسکو
|سرگئی بابورن (ترک کر دتا گیا) نے ولادیمیر پوتن د‏‏ی توثیق کی&lt;br /&gt;'' ([[ولادیمیر پوٹن|ولادیمیر پوتن]] د‏‏ی توثیق کيتی گئی) ''
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2023-12-23 |title=Партия РОС определилась с кандидатом на выборах президента РФ - Газета.Ru {{!}} Новости |url=https://www.gazeta.ru/politics/news/2023/12/23/21991621.shtml |access-date=2023-12-23 |website=Газета.Ru |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |date=2024-01-30 |title=Бабурин снялся с выборов президента |url=https://www.kommersant.ru/doc/6479389 |access-date=2024-01-30 |website=Коммерсантъ |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Party of Growth}};&quot; |
|پارٹی آف گروتھ
| rowspan=&quot;2&quot; |24 دسمبر 2023
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ماسکو اسٹیٹ یونیورسٹی]] ماسکو
| rowspan=&quot;2&quot; |ولادیسلاو داوانکوف
|
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|New People (political party)}};&quot; |
|نويں لوک
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |last= |date=29 نومبر 2023 |title=&quot;Новые люди&quot; проведут предвыборный съезд 24 декабря |url=https://ria.ru/20231129/sezd-1912550850.html |access-date=2023-12-02 |publisher=ria.ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Russian Party of Freedom and Justice}};&quot; |
|آزادی تے انصاف د‏‏ی روسی پارٹی
|24 دسمبر 2023
|ماسکو
|آندرے بوگدانوف
|&lt;ref name=&quot;Анасьева&quot;&gt;{{حوالہ ویب |last=Анасьева |first=Ольга |date=2023-12-24 |title=Политика Богданова выдвинули кандидатом на выборах президента от РПСС |url=https://iz.ru/1625638/2023-12-24/politika-bogdanova-vydvinuli-kandidatom-na-vyborakh-prezidenta-ot-rpss |access-date=2023-12-25 |website=Известия |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Democratic Party of Russia}};&quot; |
|روس د‏‏ی جمہوری پارٹی
|25 دسمبر 2023
|ماسکو
|ارینا سوویریڈووا (ترک کر دتا گیا) نے ولادیمیر پوتن د‏‏ی توثیق کی&lt;br /&gt;'' ([[ولادیمیر پوٹن|ولادیمیر پوتن]] د‏‏ی توثیق کيتی گئی) ''
|
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Communists of Russia}};&quot; |
|روس دے کمیونسٹ
|28 دسمبر 2023
|ماسکو
|سرگئی مالنکووچ
|&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |last=Нажбудинова |first=Амалия |date=2023-12-28 |title=&quot;Коммунисты России&quot; выдвинули Малинковича в кандидаты на выборах президента |url=https://iz.ru/1627664/2023-12-28/kommunisty-rossii-vydvinuli-malinkovicha-v-kandidaty-na-vyborakh-prezidenta |access-date=2023-12-29 |website=Известия |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|}

== رائے عامہ دے جائزے ==
[[فائل:Opinion polling for the 2024 Russian presidential election.svg|وسط|thumb|800x800px]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:80%; line-height:14px&quot;
|+ممکنہ امیدواراں د‏‏ی نامزدگی دے بعد
! rowspan=&quot;3&quot; |فیلڈ ورک د‏‏ی تریخ
! rowspan=&quot;3&quot; |رائے شماری فرم
![[فائل:Vladimir Putin (2020-02-20).jpg|75x75px]]
![[فائل:Boris Nadezhdin.jpg|75x75px]]
![[فائل:Nikolay Kharitonov (13-02-2024) 2 (cropped).jpg|75x75px]]
![[فائل:Leonid Eduardovich Slutsky.jpg|75x75px]]
![[فائل:Sholban Kara-ool and Vladislav Davankov (19-12-2023) (cropped).jpg|74x74px]]
! rowspan=&quot;3&quot; |ہور
! rowspan=&quot;3&quot; |فیصلہ نہ کیا
! rowspan=&quot;3&quot; |اجتناب
|-
![[ولادیمیر پوٹن|پیوٹن]]
!&lt;nowiki&gt;&lt;s id=&quot;mwAwI&quot;&gt;نادزدین&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;
!خرتونوف
!سلٹسکی
!داوانکوف
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent politician}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Civic Initiative}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of the Russian Federation}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Liberal Democratic Party of Russia}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|New People (political party)}}&quot; |
|-
|6-10 مارچ 2024
|[https://t.me/BorisNadezhdin/1131 آئی آر پی زیڈ]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''55.9%'''
| rowspan=&quot;10&quot; style=&quot;background:#D0D0D0; width:1px;&quot; |&lt;small&gt;''مسترد کر دتا گیا''&lt;/small&gt;
|5.2%
|3.2%
| style=&quot;background:#9DECE9&quot; |9.1%
|3.1%
|19.5%
|4%
|-
|6-10 مارچ 2024
|[https://cipkr.ru/2024/03/11/vybory-2024-ozhidaemye-rezultaty-elektoralnye-raschetnye-dannye-po-itogam-oprosa-tsipkr-6-10-marta/ سی آئی پی دے آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240312124847/https://cipkr.ru/2024/03/11/vybory-2024-ozhidaemye-rezultaty-elektoralnye-raschetnye-dannye-po-itogam-oprosa-tsipkr-6-10-marta/ |date=2024-03-12 }}
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''55%'''
| style=&quot;background:#F8C1BE&quot; |5%
|4%
|4%
|1%
|30%
|-
|4-6 مارچ 2024
|[https://fom.ru/Politika/14991 ایف او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''56%'''
|4%
|4%
|3%
|3%
|30%
|-
|4 مارچ 2024
|[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-prezidenta-rossii-2024-novyi-reiting وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''56.2%'''
|3%
|2.25%
| style=&quot;background:#9DECE9&quot; |4.5%
|25%
|-
|1-5 مارچ 2024
|[https://www.extremescan.eu/ru/post/5-predposledniaja-nedelia ExtremeScan]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''57%'''
|3%
|1%
|3%
|2%
|22%
|12%
|-
|1-5 مارچ 2024
|[https://cipkr.ru/2024/03/06/elektoralnye-indikatory-prezidentskoj-kampanii-mart-2024/ سی آئی پی دے آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240311112022/https://cipkr.ru/2024/03/06/elektoralnye-indikatory-prezidentskoj-kampanii-mart-2024/ |date=2024-03-11 }}
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''61 %'''
| style=&quot;background:#F8C1BE&quot; |6%
|3%
|5%
|6%
|4%
|15%
|-
|26 فروری-5 مارچ 2024
|[https://t.me/BorisNadezhdin/1125 آئی آر پی زیڈ]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''56.2%'''
|3.2%
|2%
| style=&quot;background:#9DECE9&quot; |5.6%
|1.5%
|31%
|0,1%
|-
|1-4 مارچ 2024
|[https://t.me/russian_field_soc/1459 روسی میدان]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''66%'''
|5%
|4%
| style=&quot;background:#9DECE9&quot; |6%
|0.4%
|5%
|14%
|-
|2-3 مارچ 2024
|[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-prezidenta-rossii-2024-novyi-reiting/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''60%'''
|3%
|2%
| style=&quot;background:#9DECE9&quot; |5%
|2%
|17%
|11%
|-
|10-18 فروری 2024
|[https://cipkr.ru/2024/02/07/elektoralnye-indikatory-na-starte-prezidentskoj-kampanii-yanvar-2024/ سی آئی پی دے آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240311114046/https://cipkr.ru/2024/02/07/elektoralnye-indikatory-na-starte-prezidentskoj-kampanii-yanvar-2024/ |date=2024-03-11 }}
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''62%'''
| style=&quot;background:#F8C1BE&quot; |6%
|3%
|4%
|7%
|5%
|13%
|-
!16 فروری 2024
! colspan=&quot;10&quot; |الیکسی ناوالنی 19 سال قید د‏‏ی سزا کٹتے ہوئے انتقال کر گئے
|-
|15 فروری 2024
|[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-prezidenta-rossii-2024-vtoroi-reiting وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''61%'''
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#D0D0D0; width:1px;&quot; |&lt;small&gt;''مسترد کر دتا گیا''&lt;/small&gt;
|3%
|2%
|3%
|2%
|17%
|13%
|-
|14 فروری 2024
|[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-2024-reitingi-kandidatov وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''64%'''
|4%
|3%
| style=&quot;background:#9DECE9&quot; |5%
|2%
|2%
|2%
|-
|9-11 فروری 2024
|[https://fom.ru/Politika/14981 ایف او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''74%'''
|3%
|3%
|2%
|1%
|10%
|5%
|-
|8 فروری 2024
|[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-2024-reitingi-kandidatov وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''57%'''
|3%
|3%
| style=&quot;background:#9DECE9&quot; |4%
|2%
|18%
|14%
|-
!8 فروری 2024
! colspan=&quot;10&quot; |مرکزی الیکشن کمیشن نے نادزدین نو‏‏ں انتخابات وچ حصہ لینے تو‏ں روک دتا
|-
|-
|1-7 فروری 2024
|[https://www.extremescan.eu/ru/post/2-issledovanie-electoralnyh-namerenij ExtremeScan]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''63%'''
| style=&quot;background:#8C9EC3&quot; |6%
| -
| -
| -
|8%
|12%
|11%
|-
|27-30 جنوری 2024
|[https://t.me/grazhdan_in_ru/583 روسی میدان]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''62.2%'''
| style=&quot;background:#8C9EC3&quot; |7.8%
|2.3%
|1.9%
|1.0%
|2.5%
|7.8%
|12.8%
|-
|25-30 جنوری 2024
|[https://t.me/grazhdan_in_ru/583 ExtremeScan]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''61%'''
| style=&quot;background:#8C9EC3&quot; |6%
|2%
|1%
| -
|2%
|17%
|11%
|-
|11-28 جنوری 2024
|[https://cipkr.ru/2024/02/07/elektoralnye-indikatory-na-starte-prezidentskoj-kampanii-yanvar-2024/ سی آئی پی دے آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240311114046/https://cipkr.ru/2024/02/07/elektoralnye-indikatory-na-starte-prezidentskoj-kampanii-yanvar-2024/ |date=2024-03-11 }}
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''60%'''
| style=&quot;background:#8C9EC3&quot; |7%
|4%
|3%
|0.3%
|3%
|7%
|15%
|}
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:80%; line-height:14px&quot;
|+ممکنہ امیدواراں د‏‏ی نامزدگی دے آغاز تو‏ں پہلے
! rowspan=&quot;3&quot; |فیلڈ ورک د‏‏ی تریخ
! rowspan=&quot;3&quot; |رائے شماری فرم
![[فائل:Vladimir Putin 24-06-2023.jpg|75x75px]]
![[فائل:Pavel Grudinin (cropped, 2018-03-19) (a).jpg|75x75px]]
![[فائل:Gennady Zyuganov 2022-09-20 (cropped).jpg|72x72px]]
![[فائل:Vladimir Zhirinovsky 2015-06-29 (cropped).jpg|75x75px]]
![[فائل:Leonid E. Slutsky (2022-01-26).jpg|67x67px]]
![[فائل:Alexey Navalny 2017.jpg|75x75px]]
![[فائل:Official portrait of Sergey Shoigu cropped.jpg|75x75px]]
![[فائل:(Sergey Lavrov) 2019 Comprehensive Test-Ban Treaty Article XIV Conference (48832045357) (cropped).jpg|75x75px]]
![[فائل:Dmitry Medvedev official portrait (01) (cropped).jpg|75x75px]]
![[فائل:Sergey Sobyanin official portrait.jpg|75x75px]]
![[فائل:Governor A. Dyumin official portrait (cropped).jpg|75x75px]]
![[فائل:Вячеслав Володин (2021) (cropped).jpg|69x69px]]
![[فائل:Mikhail Mishustin (2020-07-09).jpg|75x75px]]
![[فائل:Sergey Furgal (cropped).jpg|75x75px]]
![[فائل:Николай Платошкин (2020-10-13).jpg|75x75px]]
! 
![[فائل:Sergey Mironov 2022-09-30 (cropped).jpg|79x79px]]
![[فائل:Yevgeny Prigozhin passport photo.png|75x75px]]
! rowspan=&quot;3&quot; |ہور
! rowspan=&quot;3&quot; |فیصلہ نہ کیا
! rowspan=&quot;3&quot; |اجتناب
|-
![[ولادیمیر پوٹن|پیوٹن]]
!گردین
!زیوگانوف
!&lt;s&gt;Zhirinovsky&lt;/s&gt;
!سلٹسکی
![[آلکسی ناوالنی|&lt;s&gt;ناوالنی&lt;/s&gt;]]
!شوئیگو
![[سرگئی لاوروف|لاوروف]]
![[دمتری میدوی ایدف|میدویدف]]
![[سرگئی سوبیانین|سوبیان]]
!ڈیومین
!وولودین
!مشستین
!&lt;nowiki&gt;&lt;s id=&quot;mwBGo&quot;&gt;فرگل&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;
!پلاٹوشکن
!بونڈاریکو
!میرونوف
!&lt;s&gt;پریگوزین&lt;/s&gt;
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent politician}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of the Russian Federation}}&quot; colspan=&quot;2&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Liberal Democratic Party of Russia}}&quot; colspan=&quot;2&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent politician}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|United Russia}}&quot; colspan=&quot;6&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent politician}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Liberal Democratic Party of Russia}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of the Russian Federation}}&quot; colspan=&quot;2&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|A Just Russia – For Truth}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent politician}}&quot; |
|-
|دسمبر 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''42.7%'''
|1.6%
|3.8%
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#D0D0D0; width:1px;&quot; |&lt;small&gt;''فوت ہو گیا''&lt;/small&gt;
| -
|1.2%
|8.7%
|14.3%
| -
| -
| -
|2.9%
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |18.8%
| -
|0.7%
|0.8%
|1.8%
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#D0D0D0; width:1px;&quot; |&lt;small&gt;''فوت ہو گیا''&lt;/small&gt;
|1.2%
| colspan=&quot;2&quot; |37.2%
|-
|نومبر 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''37.3%'''
|1.4%
|3.0%
| -
|1.3%
|8%
|15.4%
| -
| -
| -
|2.7%
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |16.6%
| -
|0.8%
|0.8%
|1.7%
|1.3%
| colspan=&quot;2&quot; |42%
|-
|23-29 نومبر 2023
|[https://www.levada.ru/2023/12/07/prezidentskie-vybory-2024-v-obshhestvennom-mnenii/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''58.0%'''
|0.5%
|1.3%
|0.5%
| -
| -
|0.3%
|0.2%
|0.3%
| -
| -
|0.5%
| -
| -
|0.2%
|0.4%
|0.8%
|31.9%
|4.8%
|-
|اکتوبر 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''37.3%'''
|1.7%
|3.0%
| -
|1.4%
|7.2%
|15.3%
| -
| -
| -
|3.1%
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |15.6%
| -
|0.7%
|0.9%
|1.6%
|1.7%
| colspan=&quot;2&quot; |42.2%
|-
|ستمبر 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''36%'''
|1.4%
|3.6%
| -
|1.8%
|7.3%
|14.7%
| -
| -
| -
|2.7%
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |15.3%
| -
|0.7%
|0.9%
|1.7%
|1.8%
| colspan=&quot;2&quot; |42.9%
|-
|2-10 ستمبر 2023
|[https://russianfield.com/180days روسی میدان]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''29.9%'''
|1.3%
|0.6%
| -
|1.7%
|0.5%
|0.6%
| -
|0.6%
| -
| -
|1.1%
| -
|0.6%
| -
| -
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |23.6%
|32.2%
|6.4%
|-
|اگست 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''35.5%'''
|1.5%
|3.4%
| -
|1.7%
|7.1%
|12.6%
| -
| -
| -
|3.2%
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |15.4%
| -
|0.7%
|0.7%
|1.7%
|1.7%
| colspan=&quot;2&quot; |43.9%
|-
!23 اگست 2023
! colspan=&quot;22&quot; |ویگنر گروپ طیارہ حادثہ جس وچ رہنما ییوجینی پریگوزین وی شام‏ل سن اک حادثے وچ ہلاک ہو گئے
|-
|1-9 اگست 2023
|[https://cipkr.ru/2023/09/25/partijno-politicheskaya-sistema-za-polgoda-do-prezidentskih-vyborov-i-doverie-institutu-vyborov/ سی آئی پی دے آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240530221141/https://cipkr.ru/2023/09/25/partijno-politicheskaya-sistema-za-polgoda-do-prezidentskih-vyborov-i-doverie-institutu-vyborov/ |date=2024-05-30 }}
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''60%'''
| style=&quot;background:#F8C1BE&quot; |4%
|2%
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#D0D0D0; width:1px;&quot; |&lt;small&gt;''فوت ہو گیا''&lt;/small&gt;
|
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |4%
|2%
| -
|1%
| -
| -
|
|3%
| -
| -
| -
|
| -
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |11%
|7%
|3%
|-
|جولائ‏ی 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''37.1%'''
|1.3%
|3.2%
| -
|1.5%
|6.9%
|13.9%
| -
| -
| -
|3.0%
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |16.8%
| -
|0.8%
|0.8%
|1.7%
| -
|2.0%
| colspan=&quot;2&quot; |42.1%
|-
|20-26 جولائ‏ی 2023
|[https://www.levada.ru/2023/07/26/odobrenie-institutov-i-rejtingi-politikov-v-kontse-iyulya-2023-goda/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''44%'''
| -
|3%
|
|1%
|7%
|13%
|3%
|4%
| -
|
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |18%
| -
| -
| -
|
| -
|7%
|19%
|5.9%
|-
|جون 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''37.1%'''
|1.4%
|3.4%
| -
|1.7%
|8.9%
|14.1%
|
|
|
|3.4%
|15.5%
| -
|0.8%
|0.5%
|1.7%
|
|1.9%
| colspan=&quot;2&quot; |41.4%
|-
|22-28 جون 2023
|[https://www.levada.ru/2023/06/29/odobrenie-institutov-rejtingi-politikov-i-partij-v-kontse-iyunya-2023-goda/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''42%'''
| -
|4%
|
| -
|8%
|14%
|4%
|4%
| -
|
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |18%
| -
| -
| -
|
|2%
|5%
|
|
|-
!23'''-''' جون 2023
! colspan=&quot;22&quot; |ویگنر گروپ د‏‏ی بغاوت
|-
|مئی 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''37.1%'''
|1.2%
|3.9%
| rowspan=&quot;8&quot; style=&quot;background:#D0D0D0; width:1px;&quot; |&lt;small&gt;''فوت ہو گیا''&lt;/small&gt;
| -
|1.3%
|10.0%
|14.7%
|
|
|
|3.2%
|15.5%
|
|0.7%
|0.8%
|2.0%
|
|1.7%
| colspan=&quot;2&quot; |41.2%
|-
|13-16 مئی 2023
|[https://russianfield.com/300days روسی میدان]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''30.2%'''
|1.1%
| -
|
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |2.8%
|0.4%
|0.5%
|0.3%
|0.8%
| -
|
|0.4%
|1.1%
|0.5%
|0.4%
|
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |3%
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |26.4%
|28.8%
|5.9%
|-
|اپریل 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''38.7%'''
|1.4%
|3.6%
| -
|1.2%
|12.1%
|17.6%
|
|
|
|2.8%
|16.5%
|
|0.9%
|0.8%
|2.3%
|
|1.7%
| colspan=&quot;2&quot; |39.3%
|-
|مارچ 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''38.7%'''
|1.3%
|3.7%
| -
|1.6%
|11.5%
|16.3%
|
|
|
|3.2%
|17.4%
|
|0.8%
|0.8%
|2.2%
|
|2.2%
| colspan=&quot;2&quot; |39.6%
|-
|فروری 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''37.5%'''
|1.4%
|4.4%
| -
|1.8%
|11.2%
|16.3%
|
|
|
|3.2%
|14.3%
|
|0.9%
|0.8%
|2.6%
|
|2.0%
| colspan=&quot;2&quot; |39.8%
|-
|21-28 فروری 2023
|[https://www.levada.ru/2023/03/01/odobrenie-institutov-i-rejtingi-politikov-fevral-2023-goda/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''43%'''
|1%
|5%
|
|1%
|12%
|15%
|3%
|3%
| -
|
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |17%
|1%
| -
| -
|
| -
|6%
|17%
|16%
|-
|جنوری 2023
|[https://wciom.ru/ratings/doverie-politikam/ وی سی آئی او ایم]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''37.1%'''
|1.5%
|3.2%
| -
|1.9%
|13.4%
|15.2%
|
|
|
|4.1%
|14.9%
|
|1.0%
|0.9%
|1.8%
|
|2.4%
| colspan=&quot;2&quot; |40.1%
|-
|24-30 نومبر 2022
|[https://www.levada.ru/2022/12/01/odobrenie-institutov-rejtingi-partij-i-politikov-7/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''39%'''
| -
|5%
|
|1%
|12%
|14%
|3%
|3%
| -
|
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |17%
| -
| -
|1%
|
| -
|5%
|7%
|18%
|-
!30 ستمبر 2022
! colspan=&quot;22&quot; |روس نے جنوب مشرقی یوکرین دے کچھ حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا
|-
|21-27 جولائ‏ی 2022
|[https://www.levada.ru/2022/07/29/odobrenie-institutov-rejtingi-partij-i-politikov-5/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''43%'''
| -
|4%
| style=&quot;background:#D0D0D0; width:1px;&quot; |&lt;small&gt;''فوت ہو گیا''&lt;/small&gt;
|
|1%
|14%
|14%
|3%
|4%
| -
|
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |16%
| -
| -
|1%
|
| -
|5%
|16%
|16%
|-
!6 اپریل 2022
! colspan=&quot;22&quot; |لبرل ڈیموکریٹک پارٹی آف روس دے رہنما ولادیمیر ژیرینوسکی انتقال کر گئے &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |last=Steele |first=Jonathan |date=2022-04-06 |title=Vladimir Zhirinovsky obituary |url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/06/vladimir-zhirinovsky-obituary |access-date=2022-04-06 |website=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt;
|-
!24 فروری 2022
! colspan=&quot;22&quot; |[[یوکرین اُتے روسی حملہ 2022ء|یوکرین اُتے روسی حملے دا آغاز]]
|-
!21 فروری 2022
! colspan=&quot;22&quot; |[[روس]] نے ڈونیٹسک عوامی جمہوریہ تے لوہانسک عوامی جمہوریہ نو‏‏ں بین الاقوامی سطح اُتے تسلیم کرنے دا اعلان کیاڈونیٹسک عوامی جمہوریہ تے لوہانسک عوامی جمہوریہ د‏‏ی بین الاقوامی شناخت
|-
|10-28 دسمبر 2021
|[https://cipkr.ru/2022/01/01/tsipkr-ob-sotsiologicheskih-itogah-2021-tri-uhodyashhih-uzhasa-proshlogo-goda-i-sssr-kotoryj-my-poteryali/ سی آئی پی دے آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240530230431/https://cipkr.ru/2022/01/01/tsipkr-ob-sotsiologicheskih-itogah-2021-tri-uhodyashhih-uzhasa-proshlogo-goda-i-sssr-kotoryj-my-poteryali/ |date=2024-05-30 }}
| -
|3%
| -
|0%
|
|5%
| style=&quot;background:#B3E0FF&quot; |18%
| -
|2%
|1%
|1%
|
|15%
| -
| -
| -
|
| -
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''24%'''
| colspan=&quot;2&quot; |31%
|-
|25 نومبر-1 دسمبر 2021
|[https://www.levada.ru/2021/12/09/elektoralnye-rejtingi-partij-i-prezidenta/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''32%'''
|1%
|2%
| style=&quot;background:#B9DAFF&quot; |3%
|
|1%
|1%
| -
| -
| -
| -
|
|1%
| -
| -
|1%
|
| -
|3%
|21%
|27%
|-
|22-28 اپریل 2021
|[https://www.levada.ru/2021/05/18/prezidentskie-elektoralnye-rejtingi/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''40%'''
|1%
|2%
| style=&quot;background:#B9DAFF&quot; |4%
|
|2%
| -
| -
| -
| -
| -
|
|1%
|1%
|1%
|1%
|
| -
|3%
|18%
|23%
|-
!17 جنوری 2021
! colspan=&quot;22&quot; |[[آلکسی ناوالنی|الیکسی ناوالنی]] د‏‏ی گرفتاری
|-
|دسمبر 2020
|[https://cipkr.ru/2022/01/01/tsipkr-ob-sotsiologicheskih-itogah-2021-tri-uhodyashhih-uzhasa-proshlogo-goda-i-sssr-kotoryj-my-poteryali/ سی آئی پی دے آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240530230431/https://cipkr.ru/2022/01/01/tsipkr-ob-sotsiologicheskih-itogah-2021-tri-uhodyashhih-uzhasa-proshlogo-goda-i-sssr-kotoryj-my-poteryali/ |date=2024-05-30 }}
| -
|5%
| -
|1%
|
|2%
| style=&quot;background:#B3E0FF&quot; |18%
| -
|4%
|2%
|0%
|
|8%
| -
| -
| -
|
| -
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''33%'''
| colspan=&quot;2&quot; |27%
|-
|19-26 نومبر 2020
|[https://www.levada.ru/2020/12/10/prezidentskie-elektoralnye-rejtingi-i-uroven-doveriya-politikam/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''39%'''
|1%
|2%
| style=&quot;background:#B9DAFF&quot; |6%
|
|2%
|1%
| -
| -
| -
| -
|
|1%
| -
|1%
| -
|
| -
|2%
|16%
|24%
|-
|20-26 اگست 2020
|[https://www.levada.ru/2020/09/03/doverie-politikam-i-prezidentskoe-golosovanie/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''40%'''
|1%
|1%
| style=&quot;background:#B9DAFF&quot; |4%
|
|2%
|1%
| -
| -
| -
| -
|
|1%
|1%
|1%
| -
|
| -
|2%
|26%
|22%
|-
!09 جولائ‏ی 2020
! colspan=&quot;22&quot; |سرگئی فرگل د‏‏ی گرفتاری
|-
|18-23 دسمبر 2019
|[http://cipkr.ru/2019/12/28/sergej-obuhov-ob-itogah-novogo-oprosa-tsipkr-negativ-v-vospriyatii-obshhestvennoj-situatsii-narastaet-pozhiznennoe-prezidentstvo-otvergaetsya-no-vopros-o-preemnike-stavit-v-tupik-polovinu-rossiyan/ سی آئی پی دے آر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240530231042/https://cipkr.ru/2019/12/28/sergej-obuhov-ob-itogah-novogo-oprosa-tsipkr-negativ-v-vospriyatii-obshhestvennoj-situatsii-narastaet-pozhiznennoe-prezidentstvo-otvergaetsya-no-vopros-o-preemnike-stavit-v-tupik-polovinu-rossiyan/ |date=2024-05-30 }}
| -
|9%
| -
|4%
|
| -
| style=&quot;background:#B3E0FF&quot; |24%
| -
|11%
|5%
|1%
|
| -
| -
| -
| -
|
| -
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''26%'''
| colspan=&quot;2&quot; |20%
|-
|12-18 دسمبر 2019
|[https://www.levada.ru/2020/01/15/prezidentskoe-golosovanie/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''38%'''
|3%
|2%
| style=&quot;background:#B9DAFF&quot; |4%
|
|2%
|1%
| -
|1%
| -
| -
|
| -
| -
| -
| -
|
| -
|2%
|26%
|22%
|-
|18-24 جولائ‏ی 2019
|[https://www.levada.ru/2019/07/30/prezident-doverie-i-golosovanie/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''40%'''
| style=&quot;background:#F8C1BE&quot; |3%
|1%
| style=&quot;background:#B9DAFF&quot; |3%
|
|1%
| -
| -
|&lt;1%
| -
| -
|
| -
| -
| -
| -
|
| -
|2%
|31%
|19%
|-
|21-27 مارچ 2019
|[https://www.levada.ru/2019/04/11/prezidentskoe-golosovanie-i-doverie-politikam/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''41%'''
|4%
|2%
| style=&quot;background:#B9DAFF&quot; |5%
|
|1%
|1%
| -
| -
| -
| -
|
| -
| -
| -
| -
|
| -
|3%
|26%
|19%
|-
|18-24 اکتوبر 2018
|[https://www.levada.ru/2018/11/22/19281/ لیواڈا سینٹر]
| style=&quot;background:#E2E2E2&quot; |'''40%'''
|3%
|2%
| style=&quot;background:#B9DAFF&quot; |4%
|
|1%
|&lt;1%
|&lt;1%
| -
| -
| -
|
| -
| -
| -
| -
|
| -
|2%
|27%
|23%
|}
17 مارچ، 2024، VCIOM ایگزٹ پول دے مطابق: ولادیمیر پوتن 87% (10% 2018 دے مقابلے وچ ودھ) نیکولائی کھاریتونوف 4.6%، ولادیسلاو ڈیوانکوف 4.2% تے لیونڈ سلوٹسکی 3%۔ غیر قانونی ووٹ 1.2%.&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |title=Выборы президента России-2024: результаты экзитпола ВЦИОМ |url=https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-prezidenta-rossii-2024-rezultaty-ehkzitpola-vciom |website=ВЦИОМ. Новости}}&lt;/ref&gt;

== نتائج ==
{{Election results|cand1=[[ولادیمیر پوٹن]]|party1=آزاد|votes1=76277708|cand2=نیکولائی خریتیونوو|party2=روسی کمیونسٹ پارٹی|votes2=3768470|cand3=ولادی سلیو ڈاوینکوو|party3=نیو پیپلز پارٹی|votes3=3362484|cand4=لیونیڈ سلیٹسکی|party4=روسی لبرل ڈیموکریٹک پارٹی|votes4=2795629|invalid=|electorate=114212734 &lt;!-- Source for electorate: https://ria.ru/20240202/tsik-1924947930.html --&gt;|source=[http://www.cikrf.ru/analog/prezidentskiye-vybory-2024/p_itogi/ Central Electoral Commission] &lt;!-- no data on invalid votes yet --&gt;}}

== حوالے ==
{{حوالے}}
[[گٹھ:روس وچ صدارتی انتخابات]]</text>
      <sha1>q0046hjn09o8aq4d7lgtppiey73lwb9</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>