وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk گومی ترانہ 0 52908 712274 507017 2026-09-30T13:15:38Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712274 wikitext text/x-wiki {{Infobox anthem |title = ޤައުމީ ސަލާމް |transcription = گومی سلام<br>(دیسی سلام) |image =Emblem of Maldives.svg |image_size = 100 |caption = مالدیپ بیج |prefix =دیسی |country = {{MDV}} |author = محمد جمیل دیدی |lyrics_date = 1948 |composer = پنڈت امردیو |music_date = 1972 |adopted = |sound = Gaumii salaam.ogg|thumb|गौमी सलाम |sound_title = گومی سلام (دھن) }} '''گومی سلام''' ([[دیویہی]]: ޤައުމީ ސަލާމް, Gaumii salaam) [[مالدیپ]] دا [[قومی ترانہ|دیسی گؤن]] ہے۔ ایہنوں '''گومی سلام''' وی کہیا جاندا ہے ۔ - [[دیویہی زبان]] وچ [[ق]]حرف نو [[گ]] جیہا بولیا جاندا ہے ۔ اس دے بول 1948 وچ محمد جمیل دیدی نے لکھے ہی تے اس دی دھن 1972 وچ [[سری لنکا]] دے مشہور موسیقار پنڈت امردیو نے بنائی ہی।<ref name="ref90gagiq">[http://www.thehindu.com/news/international/article2141369.ece India honours doyen of modern Sinhala music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021210513/http://www.thehindu.com/news/international/article2141369.ece |date=2013-10-21 }}, The Hindu, R. K. Radhakrishnan, Accessed 25 اپریل 2013</ref><ref name="ref59zivuv">[http://www.nationalanthems.info/mv.htm Maldives], National Anthems, Accessed 2013-04-25</ref> == الفاظ == {| cellpadding=5 ! scope="col" | [[دیویہی]] ! scope="col" | نقل حرفی ! scope="col" | [[ترجمہ|بولِوَٹاندر]] |- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;" | <span style="font-size:110%" > ޤައުމީ މިއެކުވެރިކަން މަތީ ތިބެގެން ކުރީމެ ސަލާމް<br /> ޤައުމީ ބަހުން ގިނަހެޔޮ ދުޢާ ކުރަމުން ކުރީމެ ސަލާމް<br /><br /> ޤައުމީ ނިޝާނަށް ޙުރުމަތާއެކު ބޯލަނބައި ތިބެގެން<br /> އައުދާނަކަން ލިބިގެން އެވާ ދިދައަށް ކުރީމެ ސަލާމް<br /><br /> ނަސްރާ ނަސީބާ ކާމިޔާބުގެ ރަމްޒަކަށް ހިމެނޭ<br /> ފެއްސާއި ރަތާއި ހުދާ އެކީފެނުމުން ކުރީމެ ސަލާމް<br /><br /> ފަޚްރާ ޝަރަފް ގައުމަށް އެހޯދައިދެއްވި ބަތަލުންނަށް<br /> ޒިކްރާގެ މަތިވެރި ޅެންތަކުން އަޑުގައި ކުރީމެ ސަލާމް<br /><br /> ދިވެހިންގެ އުންމޭ ކުރި އަރައި ސިލްމާ ސަލާމަތުގައި<br /> ދިވެހީންގެނަން މޮޅުވުން އެދިތިބެ ކުރީމެ ސަލާމް<br /><br /> މިނިވަންކަމާ މަދަނިއްޔަތާ ލިބިގެން މިޢާލަމުގާ<br /> ދިނިގެން ހިތާމަތަކުން ތިބުންއެދިގެން ކުރީމެ ސަލާމް<br /><br /> ދީނާއި ވެރިންނަށް ހެޔޮހިތުން ހުރުމަތް އަދާކުރަމުން<br /> ސީދާ ވަފާތެރިކަންމަތީ ތިބެގެން ކުރީމެ ސަލާމް<br /><br /> ދައުލަތުގެ އަބުރާ ޢިއްޒަތާ މަތިވެރި އަބަދަށް<br /> އައުދާނަވުން އެދި ހެޔޮދުޢާ ކުރަމުން ކުރީމެ ސަލާމް </span> | گومی می ایکوویرکن متی تیبیگن کوریمیں سلام,<br /> گومی بہون گن ہیو دعا کورمون کوریمیں سلام۔<br /><br /> گومی نشانہ ہورومتا ایکوبولن'بے تیبیگن,<br /> اودا نکن لیبی گینے وا دید آہ کوریمیں سلام۔<br /><br /> نسرا نسیباکامیابو گے رمزکاہ ہیمینی ,<br /> فوسا رتائی ہودا ایکی فینومون کوریمیں سلام۔<br /><br /> فخرا شراف گومائے ہودائی دیوی بتلون ,<br /> زکراگے متیویری لہینتکون ادوگی کوریمیں سلام۔<br /><br /> دیویہنگے اوممییہ کوری اری سلما سلامتوگی ,<br /> دیویہنگینن مولہو وون ایدی تیبیگن کوریمیں سلام۔<br /><br /> مینیونکما مدنییتا لیبیگین می الموگے ,<br /> دینیگین ہیتا متکون تیبون ایدیگین کوریمیں سلام۔<br /><br /> دینائی ویرتراہ ہییو ہیتون ہورمی ادا کورمون ,<br /> سیدا وفاتیریکن متی تیبیگن کوریمیں سلام ۔<br /><br /> دولتوگے ابورائی اززاتا متیویری ویگین ابداہ ,<br /> اودانا وون ایدی ہییو دعا کورمون کوریمیں سلام۔ | اسی تہانو اس قومی اتحاد وچ سلام کردے ہاں ،<br /> اسی قومی زبان وچ بہت نیک خواہشات لے کے سلام کردے ہاں.<br /><br /> قومی نشان دے اگے اسی عزت دے نوب جھکاندے ہاں،<br /> اسی اس طاقتور پرچم نو سلام کردے ہاں.<br /><br /> ایہہ فتح، چنگے نصیب تے کامیابی دے دائرے وچ آندی ہے،<br /> تسی سبز، سرخ تے سفید رنگاں نو سجويے، اسی ایہنوں سلام کردے ہاں.<br /><br /> ایہناں بہادراں نو جنہاں نے قوم دے لئی فخر (فخر) تے عزت تلاش کیتی ,<br /> ذکر (میموری) دے شبھ چھندو وچ سلام کردے ہاں.<br /><br /> دیویہی-متحدہ (مالدیپ) پہرے تے دفاع وچ اگے ودھے,<br /> تے دیویہی-متحدہ (مالدیپ) دے نام بہت اچھا ہو جائے.<br /><br /> م عالم (دنیا) وچ آزادی تے ترقی دی منوکامنا کردے ہاں،<br /> تے اوہناں دے دکھاں دی نجات لئی، اسی سلام کردے ہاں.<br /><br /> دین (مذہب) تے اپنے رہنماواں نو پورا عزت تے احترام دیندے ہویاں،<br /> وفا تے سچائی نال اسی سلام کردے ہاں.<br /><br /> ریاست دی آبرو تے عزت ہمیشہ بنی رہے،<br /> آپ دی طاقت بحال رہن دے سلام دے نال ، اسی سلام کردے ہاں. |} :* ''عام طور تے گاندے ہوئے اس دے پہلے تین چھند ہی گائے جاندے نیں'' gjd1v6q1bnxymbebz8628v4bsf994zp کویتا سیٹھ 0 76541 712271 676612 2026-09-30T12:29:59Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712271 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = کویتا سیٹھ | image = Kavita Seth in a concert.JPG | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1970|09|14}} | birth_place = [[بریلی]]، اتر پردیش | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth) --> | background = سولو _گلوکار | instrument = کنٹھ سنگیت | genre = [[صوفی]]، [[پس پردہ گائکی]] | occupation = پلے بیک گلوکار، [[غزل]]، [[صوفی سنگیت]] دی گلوکار | website = {{URL|http://www.kavitaseth.com}} }} '''کویتا سیٹھ''' (جم [[1970]]) اک بھارتی گلوکارہ اے، جو [[ہندی سنیما]] وچ [[پلےبیک گلوکار]] وجوں ودھیرے جانی جاندی اے، اسے دے نال-نال ایہہ [[غزل]] اتے [[صوفی سنگیت]] وی گاؤندی اے۔ اسدی سنگیت منڈلی، "کارواں گروپ"اے جو جس وچ صوفی سنگیتکار ہن۔<ref name=st>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/life-and-style/money-and-careers/article351812.ece|title=Sufi and soul|date=1 اپریل 2010 |publisher=[[The Hindu]]|accessdate=19 اپریل 2010|location=Chennai، India|first=Harshikaa|last=Udasi}}</ref><ref name=sc>[http://www.screenindia.com/news/kavita-seth-performs-at-sufi-concert/416535/ Kavita Seth performs at Sufi concert] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130201221812/http://www.screenindia.com/news/kavita-seth-performs-at-sufi-concert/416535/ |date=2013-02-01 }}{{dead link|date=دسمبر 2015}} [[Screen (magazine)|Screen]]، 30 جنوری 2009.</ref> 2010 وچ، اسنے [[ویک اپ سڈ]] ([[2009]]) فلم وچ اپنے صوفی پیشکاری "گنجا سا کوئی اکتارا" لئی [[فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلےبیک گلوکارہ|بیسٹ فیمیل پلیبیک گلوکار]] وجوں [[فلمفیئر اوارڈ]] جتیا۔<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/article123631.ece|title=Amitabh Bachchan، Vidya Balan claim top honours|date=28 فروری 2010|publisher=The Hindu|location=Chennai، India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160130224445/http://www.thehindu.com/features/cinema/article123631.ece|archivedate=2016-01-30|accessdate=2019-03-18}}</ref> اسنے اسے گیت لئی [[سکرین اوارڈ فار بیسٹ فیمیل پلیبیک]] وی جتیا'۔<ref name=it>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/Music-and-Lyrics/595934/|title=Music and Lyrics|date=26 مارچ 2010|publisher=Indian Express|accessdate=19 اپریل 2010}}</ref><ref name=id>{{cite news|url=http://www.expressindia.com/latest-news/song-sung-true/520919/ |title=Song Sung True |date=24 ستمبر 2009 |publisher=[[Indian Express]] |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005064634/http://www.expressindia.com/latest-news/song-sung-true/520919/ |archivedate=5 اکتوبر 2012}}</ref> == مڈھلا جیون == کویتا سیٹھ دا جم [[14 ستمبر]]، 1970 نوں [[بریلی]]، [[اتر پردیش]] وچ ہویا جتھے اسدا پالن-پوسن ہویا اتے سکولی پڑھائی اتے گریجئیشن پوری کیتی۔ کویتا ویاہ توں بعد [[دلی]] آ گئی اتے [[آل انڈیا ریڈیو]] اتے [[دور درشن]] وچ کم کرنا شروع کیتا۔ == نجی جیون == کویتا دا ویاہ کے۔کے۔سیٹھی نال ہویا جس دی [[15 دسمبر]]، [[2011]] وچ ہو گئی۔۔<ref>{{cite news|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx؟ID=ENTEN20110190329&keyword=music&subcatg=MUSICINDIA&nid=158688}}{{dead link|date=دسمبر 2015}}</ref> ایہناں دے دو منڈے ہن، کویش اتے کنشک جو کویتا نال ہی پرفارم کردے ہن۔۔<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/filmi-parties/bollywood/Juhi-at-a-musical-do/articleshow/5719023.cms|title=Juhi at a musical do! |date=25 مارچ 2010|publisher=The Times of India}}</ref> == اعزاز اتے نامزدگی == {{awards table}} |- | rowspan=6| 2010 | rowspan=6| ''[[ویک اپ سڈ]]'' | '''[[فلمفیئر اوارڈ]]''' فلمفیئر سبھ توں ودھیا پلےبیک گائکہ– "اکتارا" | {{won}} |- | '''[[سٹار سکرین اوارڈ]]''' ودھیا پلےبیک گلوکارہ – "اکتارا" سنگیت وچ سبھ توں ودھیا نویں صلاحیت | {{won}} |- | '''[[قومانتری بھارتی فلم اکادمی اوارڈ]]''' ودھیا پلےبیک گلوکارہ – "اکتارا" | {{won}} |- | '''[[سٹارڈسٹ اوارڈ]]''' نویں سنگیتک لہر (عورت) – "اکتارا" | {{won}} |- | '''[[وشو-ویاپی بھارتی سنگیت اوارڈ]]''' ودھیا پلےبیک گلوکارہ (عورت) – "اکتارا" سال دی مشہور گلوکارہ سال دا سبھ توں ودھیا گیت – "اکتارا" | {{won}} |- | '''گریٹ ایفئیلؤ ومین اوارڈ''' ومین اچیور اوارڈ | {{won}} |- | 2012 | [[کاکٹیل (2012 فلم)|کاکٹیل]] | '''بگ انٹرٹینمینٹ اوارڈ 2012''' "تمہی ہو بندھ" | {{won}} |} == فلموگرافی == === پلےبیک گلوکارہ === {| class="wikitable sortable" |- ! فلم ! سال ! گیت |- | ''[[وعدہ (فلم)|وعدہ]]'' | 2005 | مولٰی |- | ''[[گینگسٹر (2006 فلم)|گینگسٹر]]'' | 2006 | مجھے مت روکو |- | ''[[ویک اپ سڈ]]'' | rowspan=2| 2009 | اکتارا |- | ''[[ایہہ میرا انڈیا]]''<ref name=yeh>[http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/filmography/13540/index.html Kavita Seth Filmography] [[Bollywood Hungama]]</ref> | 'Aap roothe rahe'<br />'Dil Mandir'<br />'More Naina' |- | ''ایڈمشن اوپن''<ref>[http://www.musicaloud.com/2010/05/01/admissions-open-music-review/ Music Review of Admissions Open]</ref> | rowspan=3| 2010 | |- | ''[[سیاست]]'' | مورا پیا (ٹرانس مکس) |- | ''[[آئی ایم (2010 بھارتی فلم)|آئی ایم]]'' | بانگر |- | ''[[ترشنا (2011 فلم)|ترشنا]]'' | 2011 | 'روناکیں'<br />'لگن لگی'<br />'کھری کھری' |- | ''[[کاکٹیل (2012 فلم)|کاکٹیل]]'' | rowspan=2| 2012 | تمہی ہو بندھ |- | ''[[بومبے ٹوکز]]'' | مربع (دئیٹ) |- | ''[[نیرجا]]'' | rowspan=3| 2016 | جیتے ہیں چل |- | ''[[سنتھیالی ننتھا کبیرا]]'' | نوُ پرمادا ہچرُ |- | ''[[ویٹنگ (2015 فلم)]]'' | ذرا ذرا |- | ''[[بیگم جان]]'' |2017 | پریم میں توہرے |} === سنگیت ڈریکٹر === {| class="wikitable sortable" |- ! فلم ! سال |- | ''[[یہ میرا انڈیا]]'' | 2009 |- | ''[[مائی فرینڈ پنٹو]]'' | 2011 |- | ''[[سگریٹ کی طرحاں]]'' | 2012 |} == ایلبم == * "[[ٹرانس ود خسرو]]"(2014) * ''[[ایک دن]]'' (2012) * ''[[خدا ووہی اے]]'' (2011) * ''[[بلھےشاہ]]'' (2010) * ''[[کبیرانا صوفیانہ]]'' (2010) * "[[صوفیانہ]]"(2007) * "[[ٹیرینس ود خسرو]]" (2014) == حوالے == {{حوالے}} == باہری کڑیاں == * {{IMDb name|2255404}} * [https://web.archive.org/web/20100407072747/http://www.desimusic.com/songs/singer/2432/kavita-seth.html Sufi Singer Kavita Seth Discography] * [http://www.mumbaipluses.com/westsideplus/index.aspx؟page=article&sectid=10&contentid=2008041220080410162552193d7a300ee&sectxslt=&comments=true Sufi and the voice] * [http://www.kavitaseth.com/ Sufi Singer Kavita Seth Website] [[گٹھ:زندہ لوک]] [[گٹھ:جم 1964]] [[گٹھ:بھارتی عورتاں]] tt5x1u5vxt779ihur6zbbr4hvjndmvb ہیمانی شیوپوری 0 98912 712275 641848 2026-09-30T14:02:24Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712275 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Himani shivpuri.jpg|imagesize=200px|caption=ہمانی شیوپوری 'آئی لوَ مائی انڈیا' شو دے لانچ ویلے۔|name=ہمانی شوپوری|birth_date={{birth date and age|df=yes|1960|10|24}}|birth_place=[[دیہرادون]]، [[اتر پردیش]]، بھارت<br /> (اج-کل [[اتراکھنڈ]]، بھارت)|education=د ڈون سکول<br />این۔ایس۔ڈی۔|height=|death_date=|death_place=|yearsactive=1985–ہن|othername=|occupation=[[اداکارہ]]|website=|awards=}}'''ہمانی بھٹّ شوپوری''' (جم 24 اکتوبر 1960 <ref>{{Cite web |title=Himani Shivpuri Biography – bollywoodlife.com |url=http://movies.dosthana.com/profile/himani-shivpuri-biography |access-date=2021-01-03 |archive-date=2017-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202011238/http://movies.dosthana.com/profile/himani-shivpuri-biography |dead-url=yes }}</ref> ) اک بھارتی اداکارہ اے جو [[بالیوڈّ]] فلماں اتے ہندی سوپ اوپیرا وچ اپنیاں معاون کرداراں لئی جانی جاندی اے۔ اس دیاں فلماں وچ [[ہم آپکے ہیں کون |ہم آپکے ہیں کون ۔.!]] (1994)، راجا (1995)، [[دلوالے دلہنیا لے جائینگے|دلوالا دلہنیا لے جائینگے]] (1995)، خموشی (1996)، ہیرو نمبر 1 (1997)، دیوانہ مستانہ (1997)، بندھن (1998)، [[کچھ کچھ ہوتا ہے]] (1998)، بیوی نمبر 1 (1999)، ہم ساتھ-ساتھ ہیں (1999)، [[ کبھی خوشی کبھی غم …]] (2001) اتے میں پریم کی دیوانی ہوں (2003) آدی شامل ہن۔ == نجی زندگی == شیوپوری دا جم [[اتراکھنڈ]] دے [[دیہرادون]] وچ ہویا سی اتے اس نے آل-بوائیز بورڈنگ سکول، [[دون سکول]] وچ سکھیا حاصل کیتی سی، جتھے اس دے پیؤ، شاعر ڈاکٹر۔ ہردتّ بھٹّ "شیلیش" ہندی پڑہاؤندے سن۔ <ref>https://www.zee5.com/zeekannada/himani-shivpuri-biography/</ref><ref name="tankha1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/article2890613.ece?css=print|title=Himani Shivpuri returns to the small screen|last=Tankha|first=Madhur|date=2012-02-14|work=The Hindu|location=Chennai, India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230619183845/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/himani-shivpuri-returns-to-the-small-screen/article2890613.ece?css=print%2F|archivedate=2023-06-19|accessdate=2021-01-03}}</ref> ڈون وکھے اوہ ناٹکی سرگرمیاں وچ شامل سی۔ اورگینک کیمسٹری وچ پوسٹ گریجوئیٹ کردیاں اسنے تھئیٹر وچ برابر کریئر دی شروعات کیتی۔ اسنے اک معاون اداکارہ وجوں 'پھر وحی تلاش' وچ کم کیتا۔ اسنے کشمیری پنڈت اداکار علم شوپوری نال ویاہ کیتا، جسدی 1995 وچ موت ہو گئی سی۔ <ref>[https://web.archive.org/web/20071021043835/http://uttaranchal.ws/himani.htm Himan Shivpuri Interview]</ref> اس دا اک بیٹا کتیایانی اے۔ == کریئر == 1982 وچ [[نیشنل سکول آف ڈرامہ]] توں گریجوئیٹ ہون توں بعد<ref>{{Cite news|url=http://chatinterviews.indiatimes.com/articleshow/1373696.cms|title=Himani Shivpuri at indiatimes|date=2006-01-16|access-date=2010-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20060213172430/http://chatinterviews.indiatimes.com/articleshow/1373696.cms|archive-date=13 فروری 2006|publisher=Chatinterviews.indiatimes.com}}</ref> شوپوری نے این۔ایس۔ڈی۔ ریپیٹری کمپنی نال تھوڑھے ویلے لئی کم کیتا اتے پھر [[ممبئی]] چلی گئی۔ شیوپوری نے اپنے فلمی کریئر دی شروعات 1984 وچ 'اب آئیگا مزہ' نال کیتی سی، جس توں بعد اسنے ''ان'' ''وچ'' ''عینی گوس اٹ دوج ونز'' اک ٹی۔وی۔ فلم (1989) وچ کم کیتا، جس وچ [[شاہ رخ خان]] وی شامل سی۔ اس توں بعد اسنے [[شیام بینیگل]] دے ''[[سورج کا ساتواں گھوڑا (فلم)|سورج کا ساتواں گھوڑا]]'' (1993) اتے ''[[ممو]] (1994)'' ورگیاں بہت ساریاں آرٹ فلماں وچ کم کیتا۔ اسنے ٹیلیوژن کریئر دی شروعات کنور سنہا ولوں ڈاریکٹ سیریل ''ہمراہی'' ( ڈیڈی نیشنل ) نال کیتی، جسنے اسنوں کافی مشہوری دتی کیونکہ دیوکی بھوجئی دی اسدے کردار دی تعریف کیتی گئی سی۔ اس توں پہلاں اسنے لیکھ ٹنڈن دے ٹیوی شو ''پھر وحی تلاش'' اتے شیام بینیگل دی ''سفر'' وچ نکی پیشکاری دتی سی۔ ہمراہی توں بعد اوہ بھارتی ٹیلیوژن اُتے اک نیمت فیچر بن گئی، 1995 وچ زی ٹی۔وی۔ اُتے ہسرتے ورگے سیریئلاں وچ کردار نبھایا۔<ref>{{Cite web|url=http://www.indiantelevision.com/interviews/y2k3/actor/himanishivpuri.htm|title=Himani Shivpuri at indiantelevision|date=2003-08-04|publisher=Indiantelevision.com|access-date=2010-01-31}}</ref> حالانکہ اوہ مکھ طور تے کردار اداکار وجوں کم کردی اے، اسنے ''کوئلہ'' (1997)، ''پردیس'' (1997)، ''[[دلوالے دلہنیا لے جائینگے|دلوالا دلہنیا لے جائینگے]]'' (1995)، ''انجام'' (1994)، ''[[کچھ کچھ ہوتا اے|کچھ کو ہوتا اے]]'' (1998) اتے ''کبھی'' ''خوشی کبھی غم'' ۔.۔(2001) ورگیاں فلماں وچ کجھ یادگاری کرداراں نبھائیاں ہن۔ سالاں توں اسنے کئی فلماں دے اساری گھراں لئی کم کیتا جس وچ یش راج پھلمز (ڈریکٹر [[یش چوپڑہ|یش چوپڑہ دی]] ملکیت)، راجشری پروڈکشن اتے دھرم پروڈکشن (یش جوہر دی ملکیت) شامل ہن۔ اوہ جے۔پی۔ دتا دی فلم عمراؤ جان وچ وی نظر آئی سی۔ ہمانی شوپوری نے 2009 تک زی دے ''ہماری بیٹیؤں کا ویاہ'' وچ کل دی کردار نبھایا۔ اوہ اک چھوٹی جہی دستاویزی فلم ''د فیس بک جنریشن'' وچ مختصر وچ نظر آئی، جو بلیو سٹرائیک پروڈکشنز اتے دیوَ سماج ماڈرن سکول ولوں تیار کیتی گئی۔ ساحل بھاردواج ولوں ڈاریکٹ کیتی گئی سی۔ فلم نے گلوبل ایجوکیشن اینڈ لیڈرشپ فاؤنڈیشن ولوں منعقد ہارمنی 2012 وچ ریل ٹو ریئل فلم میکنگ مقابلے وچ حصہ لیا اتے چوٹی دے 10 پھائینلسٹاں وچ شامل ہوئی سی۔ == فلموگرافی == === فلماں === * اب آئیگا مزہ (1984) * ''ان وچ عینی گوس اٹ دوج ونز'' (1989) (ٹیوی) * ''[[سورج کا ساتواں گھوڑا (فلم)|سورج کا ساتواں گھوڑا]]'' (1993) * ''دلوالے'' وچ سپنا دی آنٹی * دھنوان (1993) وچ ہامدبھائی دی نونہہ وجوں * ''[[ممو]]'' (1994) وچ انواری وجوں * ہم آپکے اے کون۔.۔! (1994) وچ رضیہ وجوں * ''انداز'' (1994) (بناں سہرا دتیا) * انجام (1994) وچ نشا وجوں * یار غدار (1994) وچ بطور پولیس انسپیکٹر * آؤ پیار کرے (1994) وچ شنکر دی بیوی وجوں * تیسرا کون؟ (1994) وچ شترقی ورما دے طور اُتے * ترمورتی (1995) وچ جانکی سنگھ وجوں * راجا (1995) وچ کاکی دے طور اُتے * گوڈ اینڈ گن (1995) * ویررفتار (1995) وچ سلوکھ دی ماں وجوں * دلوالے دلہنیا لے جائینگے (1995) وچ کمو وجوں * یارانہ (1995) وچ بھکھاری / چمپا وجوں * حقیقت (1995)وچ کامنی وجوں * بندش (1996) * پریم گرنتھ (1996) وچ ناتھو دے طور اُتے * خاموشی: د میوزیکل (1996) وچ راج دی ماں وجوں * بال برہمچاری (1996) وچ شترقی دے طور تے * بے قابو (1996) وچ آرتی کپور دے طور تے * دلجلے (1996) * پردیس (1997) وچ کلونتی دے طور تے * ہیرو نمبر 1 (1997) وچ شنوں دے طور تے * کوئلہ (1997) * میرے سپنو کی رانی (1997) وچ سبھاش دی بیوی دے روپ وچ * بے تابی (1997) وچ رادھا، پروفیسر وجوں * دیوانہ مستانہ (1997) وچ راجا دی ممی وجوں * مسٹر اینڈ مسج کھلاڑی (1997) وچ راجا دی ماں وجوں * ترچھی ٹوپیوالے (1998) * رابنی سنہا وجوں 'جب پیار کسی سے ہوتا اے' وچ (1998) * بندن (1998) وچ راملال دی بیوی وجوں * کچھ کچھ ہوتا اے (1998) وچ بطور رپھٹ بی * مہندی (فلم) (1998) * ڈیہک: برننگ پیشن (1998) وچ شریمتی جاوید بکشی وجوں * نیاداتا (1999) * ہم ساتھ-ساتھ اے (1999) * آ اب لوٹ چلے (1999) بطور شریمتی چورسیا * داغ: د فائر (1999) وچ کاجری دی ماں وجوں * اناڑی نمبر 1 (1999) وچ راہل دی ماسی وجوں * بیوی نن ۔1 (1999) بطور سشیلا دیوی مہرا * ترطاقت (1999) وچ شریمتی لکشمیپرساد دے طور تے * ہم تم پے مارتے ہیں (1999) وچ امیدیوی دے طور تے * اصل: د ریالٹی (1999) وچ لکشمی اکا دے طور تے * خوبصورت (1999) وچ سوتا دے روپ وچ * کرودھ (2000) وچ سیتا دے طور تے * دلہن ہم لے جائینگے (2000)وچ میری دے طور اُتے * باغی (2000) * حد کر دی آپنے (2000) بطور سری متی بکھیانی * چل میرے بھائی (2000) وچ سپنا دی ماسی وجوں * تیرا جادو چل گیا (2000) وچ شیاما آپا * ہمارا دل آپے پاس اے (2000) وچ سیتا پلئی دے روپ وچ * کروبار: بزنس آف لوَ (2000) بطور شریمتی سکفوج * دھائی اکشر پریم کے (2000) وچ سویٹی دے طور تے * جس دیس میں گنگا رہتا ہیں (2000) وچ رادھا گنگا دی جیوک ممی دے طور اُتے * افسانہ دلوالو کا (2001) بطور ٹائیٹلیبائی * کمل دی بیوی وجوں جوڑی نمبر 1 (2001) وچ * مجھے کچھ کہنا اے (2001) وچ سشما دے روپ وچ * بس اتنا سا خواب اے (2001) * کبھی خوشی کبھی غم وچ ہلدیرام دی بیوی وجوں (2001) * ہاں مینے بھی پیار کیا (2002) وچ ماریہ دے طور اُتے * ہم کسی سے کم نہیں (2002)-مریض رامگوپال دی بیوی وجوں * مجھسے دوستی کروگے! (2002) وچ شریمتی سہنی دے طور تے * جینا صرف میری لیئے (2002) بطور سری متی ملہوترا * قرض: برڈن آف ٹوتھ (2002) * ایک ہندوستانی (2003) * ایک اور ایک گیاراہ (2003) وچ تارہ اتے ستارہ دی ماں دے روپ وچ * میں پریم کی دیوانی ہوں (2003) سشیل وجوں * کچھ نہ کہو (2003) بطور منٹی آہلووالیا * شارٹ: دِ چیلینج (2004) * عشقَ اے تمسے (2004) بطور کملا * ٹائم پاس (2005)وچ کنچن شرما وجوں * ممبئی گوڈپھادر (2005) * چند سا روشن چہرا (2005) * میری آشیکی (2005) * کلاسک ڈانس آف لوَ (2005) * انسان (2005) اندو دی ماں وجوں * کھلم کھلا پیارے کرے (2005) وچ گووردھن دی بیوی وجوں * کوئی میرے دل میں اے (2005) بطور مسز آئی ایم ایم گور * مایاوی (2005) * عمراؤ جان (2006) * قسمت کنیکشن (2008) وچ سری متی گل دے طور تے * حالَ-اے-دل (2008) سٹیلا وجوں * کرزز (2008) وچ جے جے اوبرائے دی بیوی وجوں * ڈو نوٹ ڈسٹرب (2009) * ریڈیو (2009) فلم (2009) فوڈ کورٹ وکھے شنیا دے بوس وجوں * ملینگے ملینگے (2010) شریمتی گاندھی وجوں * سسورال سمر کا (2011) بطور راججو دویدی (بواجی) * اماں کی بولی (2012) وچ کلاوتی دے طور تے * فیس بک جنریشن (2012) اپنے آپ دے طور تے (کیمو) * ربا میں کا کرو (2012) * بے شرم (2013) وچ تارہ دی ماں وجوں * کلبّ 60 (2013) وچ نلنی ڈاکٹر وجوں * مسٹر جو بی۔ کاروالہو (2014) * مینا (2014) بطور آئینول بیبی * ویڈنگ پلاو (2015)وچ گلابو دے روپ وچ * نانو کی جانو (2018) وچ نینو دی ماں وجوں * میک ان انڈیا (2019) وچ پالک ماں دے روپ وچ * تیسرا کون رٹرنز (2020) === سیریل === * ''ہم آپکے اے وہ'' (1996–1997) * کھٹا میٹھا (2000) * سفر * پھر وحی تلاش * ہمراہی * ہماری بیٹیؤ کا ویاہ وچ کلراج کوہلی دے روپ وچ * ہسرتے سساران وجوں * گڈگڈی (1998–1999) درگا دیوی دے طور تے * سنجوگ سے بنی سنگنی وچ شنو وجوں * آئی لوَ مائی انڈیا * بات ہماری پکی اے * سسرال سمر کا * شریمتی کوشک دی پانچ بہوئیں وچ بطور شریمتی لاجونتی * گھر ایک سپنا * عجب غضب گھر جمائی وچ نانی-ساسی وجوں * ڈولی ارمانو کی وچ سشما تواڑی (سشماجی) وجوں * سمت سنبھال لیگا وچ رٹا دے روپ وچ * وشکنیا … ایک انوکھی پریم کہانی-رینوی دے روپ وچ * ایک ویاہ ایسا بھی-کلاوتی پرمار وجوں * ہوم * ہپو کی الٹن پلٹن-بطور کیٹوری "اماں" سنگھ * استتو … ایک پریم کہانیوچ رادھا جی وجوں == حوالے == {{حوالے}} == باہری لنک == * {{IMDb name|0794510}} * {{بالیوڈّ ہنگامہ|himani-shivpuri}} [[گٹھ:ہندی ٹیلیوژن دیاں اداکاراواں]] [[گٹھ:جم 1960]] [[گٹھ:21ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]] [[گٹھ:۲۱ویں صدی دیاں بھارتی اداکاراواں]] [[گٹھ:بھارتی ٹیلیوژن اداکاراواں]] [[گٹھ:ہندی سنیما وچ اداکاراواں]] [[گٹھ:زندہ لوک]] [[گٹھ:بھارتی اداکاراواں]] 35juqvakru7hz3klxg7922bikt9x4g0 گوریشنکر ہیرانند اوجھا 0 105658 712273 686858 2026-09-30T13:15:01Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712273 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-شخصیت}} ڈاکٹر گوریشنکر ہیراچند اوجھا ( 1863–1947 )<ref>[http://lccn.loc.gov/83910051 लाइब्रेरी ऑफ़ कांग्रेस संग्रह सूची]</ref> <ref>[ http://lccn.loc.gov/83910051 لائبریری آف کانگرس سنگرہ لسٹ ]</ref> [[ بھارت ]] دے اتیہاسکار اتے [[ ہندی ]] لکھاری سن ۔ ڈاں اوجھا [[ راجستھان ]] کھیتر دے مارگشودھک اتہاس لکھاریاں وچ گنے جاندے ہن ۔ <ref>[[दशरथ शर्मा]] (१९७०) ''लेक्चर्स ऑन राजपूत हिस्टरी एंड कल्चर'', प्रकाशक: मोतीलाल बनारसीदास, दिल्ली पृष्ठ १ ISBN 0-8426-0262-3</ref><ref>[[ دشرتھ شرما ]] ( 1970 ) لیکچرس آن راجپوت ہسٹری اینڈ کلچر ، ناشر : موتیلال بنارسیداس ، دلی ورقے 1 ISBN 0 – 8426 – 0262 – 3</ref> ایہناں نے راجستھان اتے بھارت دے اتہاس متعلق کئی کتاباں لکھی سی ۔ [[ کوراج شیاملداس ]] نے ایہناں نوں [[ادیپور]] دے اتہاس ڈیپارٹمنٹ وچ نامزد کیتا سی ۔ اوجھاجی کوراج شیاملداس نوں اپنا گرو منندے سن ۔ 17 اپریل ، 1947 ای0 نوں اپنی جم تھاں روہڈا وچ ہی اوجھا دی موت ہو گیا ۔ گوریشنکر ہیرانند اوجھا<ref>{{Cite web |title=شکاگو یونیورسٹی کتاب لسٹ |url=https://libcat.uchicago.edu/ipac20/ipac.jsp?session=R380X301N6161.24201&profile=ucpublic&uri=full=3100001~!4754287~!0&ri=2&aspect=subtab13&menu=search&source=~!horizon |access-date=2021-05-23 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005141358/https://libcat.uchicago.edu/ipac20/ipac.jsp?session=R380X301N6161.24201&profile=ucpublic&uri=full=3100001~!4754287~!0&ri=2&aspect=subtab13&menu=search&source=~!horizon |dead-url=yes }}</ref>[[بھارت]] دے اک اتہاسکار تے ہندی دے اک لکھاری سن۔ اوہناں نے [[راجستھان]] دیاں وکھ-وکھ ریاستاں دا اتہاس لکھیا۔ 1927 وچ اوہناں ہندی ساہت تقریب وچ 'مہامہوپباب' یعنی اک مہان استاد دی ماند خطاب دتا گئیا۔ == جیون == پنڈت گوریشنکر ہیراچند اوجھا دا جم 15 ستمبر ، 1863 ای ۔ نوں [[ میواڑ ]] اتے [[ سروہی ]] راج دی سیما اتے واقع روہڈا نامک چھوٹے جہے پنڈ وچ اک [[ باہمن ]] پروار وچ ہویا سی ۔<ref>[http://books.google.com/books?id=BM8BAAAAMAAJ&q=gaurishankar+hirachand+ojha&dq=gaurishankar+hirachand+ojha&hl=en&sa=X&ei=ni9PUrDMAu_EiwK7jYGYCQ&ved=0CEsQ6AEwBziCAQ पांड्य ए. के. (१९५२) ''आबु इन बॉम्बे स्टेट'' पृष्ठ ४०, प्रकाशक: चारुतर विद्या मंडल, बम्बई]</ref><ref>[ http://books.google.com/books?id=BM8BAAAAMAAJ&q=gaurishankar+hirachand+ojha&dq=gaurishankar+hirachand+ojha&hl=en&sa=X&ei=ni9PUrDMAu_EiwK7jYGYCQ&ved=0CEsQ6AEwBziCAQ پانڈء اے ۔ دے ۔ ( 1952 ) آبُ اس بامبے سٹیٹ ورقے 40 ، ناشر : چارتر تعلیم منڈل ، بمبئی ]</ref> اوہناں دی پرارمبھک سکھیا پنڈ وچ ہی ہوئی ۔ [[سنسکرت بولی| سنسکرت ]] دا پڑھائی ایہناں نے اپنے پیؤ دے کول رہکے کیتا ۔ بعد وچ 1877 وچ صرف 14 سال دی عمر وچ اچّ سکھیا لئی اوہ [[ ممبئی ]] گئے ، جتھے 1885 وچ ایلپھنسٹن ہائیسکول سے میٹرکیولیشن دی امتحان اتیرن کیتی ۔ روگگرست ہو جان دے کارن اوہ انٹرمیڈئیٹ دی امتحان نہیں دے سکے اتے پنڈ پرط آئے ۔ === پیشہ === 1888 وچ اوجھا جی ادیپر پہنچے سن ۔ کوراج شیاملداس ایہناں توں انا متاثر ہوئے سن کہ انھاننے ایہناں نوں اپنے اتہاس دفتر وچ معاون وزیر بنا دتا سی ، جسدے نال ایہناں نوں [[ میواڑ ]] دے وکھ وکھ تریخی تھاںاں نوں دیکھن اتے تریخی سامان سنکلت کرن دا موقعے ملیا ۔ بعد وچ ایہناں نوں [[ ادئپر ]] دے وکٹوریا ہال دے لائبریری اتے میوجئم دا پردھان بنایا گیا ۔ اتھے پراتتوَ ڈیپارٹمنٹ لئی ایہناں نوں شلالیکھوں ، سکوں ، مورتیاں آدی تریخی سامان سنگرہ کرن دا موقعے ملیا ۔ اتھے رہندے ہوئے ہی اوجھا جی نے بھارتی پرانے لپمالا نامک گرنتھ لکھ کر پراتتوَ جگت وچ خاص کھیایاتی حاصل کیتی ۔ <ref name = ReferenceA>راجستھان : اتہاس اتے رہتل اینسائکلپیڈیا ، ڈاکٹر0 ہکمچند جین اتے نرائن مالی ، جین اشاعتاں مندر ، جے پور ، اڈیشن - 2010 ، پر0 – 336 ۔</ref> ایہہ کتاب 1894 ای0 وچ شائع ہوئی سی ۔ بھارتی ابھلیکھوں دے پڑھائی دی ایہہ پہلاں پرمانک کتاب سی ۔ اسدا سنشودھت اڈیشن 1918 ای0 وچ شائع ہویا ۔ کتاب وچ [[ دیوناگری ]] اکھراں دا [[ براہمی لپی ]] سے ادبھو دا بوہت زیادہ سندر نمائش اے ۔ [[لارڈ کرجن]] دے رابطہ وچ آؤن اتے اوجھا جی دی ودوتا سے متاثر ہوکے کرجن نے ایہناں نوں اجمیر وچ میوجئم دا پردھان بنا دتا ۔ اس ویلے کئی راجپوت راجاں وچ بھرمنو کرن دا موقعے ایہناں نوں ملیا ۔ اتھے ہی رہندے ہوئے 1911 ای0 وچ ایہناں نے سروہی راج دا اتہاس لکھیا سی ۔ <ref name = ReferenceA /> سولنکیاں دا اتہاس 1907 ای0 وچ شائع ہو چکیا سی ۔ اس کتاب دی سمکھئک جرنل آف دتی رائل ایشیاٹک سوسائٹی وچ شائع ہوئی سی <ref>[ http : / / books ۔ google ۔ com / books ? id = BIaLAAAAIAAJ & pg = PA283 & dq = gaurishankar + hirachand + ojha & hl = en & sa = X & ei = vTJPUpGZLqrfiALn6YCwCQ & ved = 0CCwQ6AEwADgU # v = onepage & q = gaurishankar % 20hirachand % 20ojha & f = false جرنل آف دتی رائل ایشیاٹک سوسائٹی آف گریٹ بریٹین اینڈ آئرلینڈ 1908 ای ۔ ، ورقے 283 ]</ref> । ہسٹری آف راجپتانا شرنکھلا دا شروع 1926 ای0 وچ ہویا ۔ پندراں سالاں دی معیاد وچ ادیپر ( [[ میواڑ ]] ) ، جودھپور ، بیکانیر ، ڈونگرپر ، بانسواڈا اتے پرتاپگڑ دے اتہاس شائع ہوئے ۔ قرون وسطی بھارتی رہتل نامک کتاب وچ بھارتی رہتل اتے شودھپورن پرکاش پایا گیا اے ۔ <ref>[ http : / / books ۔ google ۔ com / books ? id = nKJiBUFrmfoC & pg = PA43 & dq = gaurishankar + hirachand + ojha # v = onepage & q = gaurishankar % 20hirachand % 20ojha & f = false شریاصل ، فتح شنکر ( 1981 ) کلچرل کونٹورس آف انڈیا ورقے 37 ابھنو اشاعتاں دلی ISBN 978 – 0 – 391 – 02358 – 1 ]</ref> شلالیکھ ، ہباناما ، سکے ، ہستلکھت کھیایاتیں ، گلاں ، راو - بھٹاں دیامبہواں، راجستھانی اتے سنسکرت دے شاعری ، گجراتی اتے مراٹھیبھاشاواندے گرنتھ ، فارسی گرنتھاں دا ترجمہ اتے غیرملکی مسافراں دے ٹیکا اوجھا جی دے اتہاس لکھائی دے بنیاد سروت رہے ہن ۔ ایہناں نے ہر اک حادثہ دے ذکر وچ حاصل سارے بنیاد سروتوں دا ورتو کردے ہوئے اوہناں دی سچائی نوں مصدقہ کرن دا یتھاممکن کوشش کیتا اتے حوالہ سامان دا سواضع چرچہ پاد ٹپنی وچ کیتا ۔ بنیاد سروتوں دا پاد ٹپنی وچ چرچہ کرن دی روایت اوجھا جی نے ہی پائی سی ۔ <ref name = ReferenceA /> == شائع کتاباں == === راجستھان سے متعلق اتہاس گرنتھ === # سولنکیاں دا پرانے اتہاس ( 1907 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور سے شائع ) # سروہی راج دا اتہاس ( 1911 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور سے ) # راجپوتانے دا پرانے اتہاس ( راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور ؛ ایہہ کتاب راجپوتانے دے پرانے اتہاس سے سمبدھّ اے ۔ راجپوتانے دا اتہاس سرلیکھ مشہور شرنکھلا دیاں کتاباں دا اشاعتاں 1927 سے شروع ہویا ۔ اسدے پہلاں اتے دوسرا حصہ وچ ادئپر راج دا اتہاس سی ۔ اسدے کئی کھنڈیاں دے مطابق ہی راجستھان دے وکھرا راجاں دے اتہاس شائع ہندے رہے ، جو بعد وچ آزاد گرنتھاں دے روپ وچ شائع ہوئے ہن ۔ # ادئپر راج دا اتہاس ( دو بھجیا وچ ، 1928–1932 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار جودھپور سے ، 1999–2006 ) # ڈونگرپر راج دا اتہاس ( 1936 ، راجستھانی گرنتھاگار جودھپور - 2000 ) # بانسواڈا راج دا اتہاس ( 1937 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور سے ) # بیکانیر راج دا اتہاس ( دو بھجیا وچ ، 1937–1940 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور سے ) # جودھپور راج دا اتہاس ( دو بھجیا وچ ، 1938–1941 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور سے ) # پرتاپگڈھ راج دا اتہاس ( 1940 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور سے ) # ویر شرومنِ مہانرانا پرتاپ سنگھ ( سچتر ) [ 1928 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور ؛ ایہہ کتاب ادئپر راج دا اتہاس دے ہی مہانرانا پرتاپ سے سمبدھّ انش دا یتھاوت پستکیئے روپ اے ۔ ] === ہور موضوع متعلق کتاباں === # [https://hi.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE بھارتی پرانے لپی مالا ] ( 1894 ، منشیرام منوہرلال نویں دلی سے تیسری اڈیشن 1971 ، نوی اڈیشن - راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور سے ) # [https://hi.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80%E0%A4%A8_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE भारतीय प्राचीन लिपि माला] (1894, मुंशीराम मनोहरलाल नयी दिल्ली से तृतीय संस्करण 1971, नवीन संस्करण- राजस्थानी ग्रंथागार, जोधपुर से) # اشوککالین مذہبی ابھلیکھ # قرون وسطی بھارتی رہتل ( 1945 ، ہندوستانی ایکیڈمی الہٰ آباد ) # بھارتی ساہت دی روپ ریکھا ( 1956 ، بھارتی گرنتھاگار ، لکھنؤ ) # پرانے بھارتی ابھلیکھ ( بھارتی کلا اشاعتاں ، 2006 ) # مشہور اتیہاسکار کرنل جینس ٹاڈ دا جیونچرت ( راجستھانی گرنتھاگار جودھپور ، 2002 ) # اوجھا مضمون سنگرہ ( تن کھنڈیاں وچ ، 1954 ، ادیپر ساہت سنستھان ، راجستھان ، نوی اڈیشن - شبد وڈیائی اشاعتاں ، جے پور ، 2010 ) # ناگری انک اتے اکھر ( ساتھی لکھاری - کیشو دیوَ ملیا ہویا ، دسواں اڈیشن - 1949 ، ہندی ساہت کانفرنس پریاگ ) === سنپادت کتاباں === # مہنوت نینسی دی کھیایات ( رامنارائن دوگڈ کرت ہندی ترجمہ سمیت ، راجستھانی گرنتھاگار ، جودھپور ) # پرتھویراج فتح مہاکاوئں ( 1941 ، راجستھانی گرنتھاگار جودھپور ، 1997 ، مہاں دیوَ شرما گلیری دے نال اڈیٹنگ ، کام موہن شرما کرت ہندی ترجمہ سمیت ) # کوشوتسو - یادگار - سنگرہ ( 1928 ، نوی اڈیشن - 1999 ، ناگری پرچارنی سبھا ، وارانسی ) # پرانے مدرا ( لکھاری - راکھالداس بنرجی ، مترجم - رام چندر ورما ، ناگری پرچارنی سبھا ، وارانسی ) === ابھنندن گرنتھ === بھارتی انشیلن گرنتھ ( 1933 ، [[مکمل بھارتی ہندی ساہت کانفرنس| ہندی ساہت کانفرنس ، پریاگ ]] ) == پرمکھ اعزاز == # 1914 وچ رائبہادر دا خطاب ملیا ۔ # 1927 وچ [[ کل بھارتی ہندی ساہت کانفرنس ]] دے اکٹھ نے تہانوں [[ وڈا پنڈت ]] دی اپادھ سے اعزازی کیتا ۔ # 1933 وچ اورئنٹل کانپھرینس ، بڈودا وچ اتہاس ڈیپارٹمنٹ دا پردھان بنے ۔ # 1935 وچ [[ ساہتئواچسپتی ]] دی پدوی سے ایہناں نوں سجایا کیتا گیا ۔ # 1935 وچ ہی کاشی یونیورسٹی سے ڈِ0لٹ0 دی اپادھ ملی ۔ # اوجھاجی دے سترویں جمدن تقریب وچ ہندی ساہت سملین نے ایہناں دے اعزاز وچ بھارتی انشیلن گرنتھ پیش کیتا ۔ == باہری کڑیاں== {{Wikisourcelan hi| لکھاری : گوریشنکر ہیراچند اوجھا | گوریشنکر ہیراچند اوجھا}} [http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=NBIL_16420&object=1 ناگری انک اتے اکھر ڈجٹل ساؤتھ ایشیا لائبریری وچ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612202842/http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=NBIL_16420&object=1 |date=2010-06-12 }} [https://web.archive.org/web/20140911003155/https://catalog.lib.uchicago.edu/vufind/Search/Results?lookfor=Gauri%CC%84s%CC%81an%CC%87kara+Hi%CC%84ra%CC%84canda+Ojha%CC%84+&type=Author یونیورسٹی آف شکاگو لائبریری سنگرہ وچ گوریشنکر ہیراچند اوجھا لکھتی کتاباں دی لسٹ ] * {{Wikisourcelang|hi|लेखक:गौरीशंकर हीराचंद ओझा|गौरीशंकर हीराचंद ओझा}} *[http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=NBIL_16420&object=1 'नागरी अंक और अक्षर' डिजिटल साउथ एशिया लाइब्रेरी में] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612202842/http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=NBIL_16420&object=1 |date=2010-06-12 }} *[https://web.archive.org/web/20140911003155/https://catalog.lib.uchicago.edu/vufind/Search/Results?lookfor=Gauri%CC%84s%CC%81an%CC%87kara+Hi%CC%84ra%CC%84canda+Ojha%CC%84+&type=Author यूनिवर्सिटी ऑफ़ शिकागो पुस्तकालय संग्रह में गौरीशंकर हीराचंद ओझा लिखित पुस्तकों की सूची] *Early Chauhan Dynasties at google books [https://books.google.com/books?lr=&num=100&as_brr=0&as_drrb_is=q&as_minm_is=0&as_miny_is=&as_maxm_is=0&as_maxy_is=&id=n4gcAAAAMAAJ&dq=inauthor%3ADasharatha+inauthor%3ASharma&q=%27Guruvara%27#search_anchor] *Cultural contours of India at google books [https://books.google.com/books?id=nKJiBUFrmfoC&pg=PA43&dq=gaurishankar+hirachand+ojha#v=onepage&q=gaurishankar%20hirachand%20ojha&f=false] *''Nagari Anka aur Akshara'' at Digital South Asia Library [http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=NBIL_16420&object=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612202842/http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=NBIL_16420&object=1 |date=2010-06-12 }} *University of Chicago Library catalogue [http://libcat.uchicago.edu/ipac20/ipac.jsp?session=H2309U3E30956.110883&profile=ucpublic&uri=link=3100006~!1396536~!3100001~!3100002&aspect=subtab13&menu=search&ri=1&source=~!horizon&term=Ojh%C4%81%2C+Gaur%C4%AB%C5%9Ba%E1%B9%85kara+H%C4%ABr%C4%81canda%2C+1863-1947.&index=AUTHORP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717112107/http://libcat.uchicago.edu/ipac20/ipac.jsp?session=H2309U3E30956.110883&profile=ucpublic&uri=link=3100006~!1396536~!3100001~!3100002&aspect=subtab13&menu=search&ri=1&source=~!horizon&term=Ojh%C4%81,+Gaur%C4%AB%C5%9Ba%E1%B9%85kara+H%C4%ABr%C4%81canda,+1863-1947.&index=AUTHORP |date=17 جولائی 2011 }} * [http://pratahkal.wordpress.com/2009/07/16/मेवाड़-के-गौरव-239/ میواڑ دے مان:گوریشنکر ہیرانند اوجھا] * Early Chauhan Dynasties at google books [http://books.google.com/books?lr=&num=100&as_brr=0&as_drrb_is=q&as_minm_is=0&as_miny_is=&as_maxm_is=0&as_maxy_is=&id=n4gcAAAAMAAJ&dq=inauthor%3ADasharatha+inauthor%3ASharma&q=%27Guruvara%27#search_anchor] * Cultural contours of।ndia at google books [http://books.google.com/books?id=nKJiBUFrmfoC&pg=PA43&dq=gaurishankar+hirachand+ojha#v=onepage&q=gaurishankar%20hirachand%20ojha&f=false] * ''Nagari Anka aur Akshara'' at Digital South Asia Library [http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=NBIL_16420&object=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612202842/http://dsal.uchicago.edu/digbooks/digpager.html?BOOKID=NBIL_16420&object=1 |date=2010-06-12 }} * Columbia University Library catalogue [http://clio.cul.columbia.edu/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ojha+g+h+&Search_Code=NAME_&PID=RbkFsooIwhGzg3CveOhqGzY3&SEQ=20100825141013&CNT=50&HIST=1] * University of Chicago Library catalogue [http://libcat.uchicago.edu/ipac20/ipac.jsp?session=H2309U3E30956.110883&profile=ucpublic&uri=link=3100006~!1396536~!3100001~!3100002&aspect=subtab13&menu=search&ri=1&source=~!horizon&term=Ojh%C4%81%2C+Gaur%C4%AB%C5%9Ba%E1%B9%85kara+H%C4%ABr%C4%81canda%2C+1863-1947.&index=AUTHORP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717112107/http://libcat.uchicago.edu/ipac20/ipac.jsp?session=H2309U3E30956.110883&profile=ucpublic&uri=link=3100006~!1396536~!3100001~!3100002&aspect=subtab13&menu=search&ri=1&source=~!horizon&term=Ojh%C4%81,+Gaur%C4%AB%C5%9Ba%E1%B9%85kara+H%C4%ABr%C4%81canda,+1863-1947.&index=AUTHORP |date=2011-07-17 }} [[گٹھ:بھارتی اتہاسکار]] ==حوالے== {{reflist}} [[گٹھ : بھارتی اتیہاسکار| گوریشنکر ہیراچند اوجھا ]] [[گٹھ : اتیہاسکار| گوریشنکر ہیراچند اوجھا ]] [[گٹھ : انفرادی جیون| گوریشنکر ہیراچند اوجھا ]] [[گٹھ : راجستھان دے لوک| گوریشنکر ہیراچند اوجھا ]] [[ گٹھ : 1863 دے جم ]] [[ گٹھ : 1947 دیاں موتاں]] e6jhaqectbab2xn59vi9nxl65c9oafv کیچک ودھام (فلم) 0 105868 712272 706739 2026-09-30T12:50:54Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712272 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات فلم/عربی|}} '''کیچک ودھام''' ({{lang-ur| کیچک د‏‏ی بیخ کنی}}){{Sfn|باسکارن|2013|p=14}} [[ہندوستان]] وچ [[برطانوی راج]] دے دور د‏‏ی اک [[ملیالم سنیما|ملیالم خاموش فلم]] سی، اس فلم دے پیش کار، ہدایت کار، فلم ساز تے مدیر آر نیتاراجا مدھالیر سن ۔ ایہ [[جنوبی ہند]] د‏‏ی پہلی فلم سی، اس د‏ی عکس بندی پنج ہفتےآں وچ نیتاراجا مدھالیر پروڈکشن ہاؤس، انڈیا فلم کمپنی نے کیتی۔ فلم ساز دا تعلق [[تمل لوک|تمل]] تو‏ں سی، اس لئی فلم کیچک ودھام نو‏‏ں پہلی [[تمل سنیما|تمل فلم]] قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دا کوئی معلوم پرنٹ موجود نئيں، ایہ اک [[گم شدہ فلم]] ا‏‏ے۔ اس دا فلمی منظر نامہ (screenplay) سی رنگا وادیویلو نے لکھیا، اس د‏ی کہانی [[ہندو مت|ہندو]] [[رزمیہ]] [[مہا بھارت]] دے حصے ویرات پرو دے کردار [[کیچک]] دے [[دروپدی]] نو‏‏ں شادی دے لئی راضی کرنے د‏‏ی کوشش اُتے ا‏‏ے۔ فلم دے مرکزی کردار اداکار راجو مدھالیر تے جیورانتاساں نبھائے۔ [[فائل:Raja Ravi Varma, Keechaka and Sairandhri, Oleograph.jpg|thumb]] فلم 1910ء د‏‏ی دہائی دے آخر وچ پیش کيت‏‏ی گئی، کیچک ودھام تجارتی نقطۂ نظر تو‏ں کامیاب ثابت ہوئی تے اس اُتے تنقیدی تاثرات وی مثبت آئے۔ فلم د‏‏ی کامیابی دے بعد، نیتاراجا مدھالیر نے ايس‏ے طرز اُتے تاریخی فلماں دا اک سلسلہ تیار کیا، انہاں فلماں نے جنوبی ہندوستانی سنیما د‏‏ی صنعت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ ايس‏ے وجہ تو‏ں نیتاراجا مدھالیر نو‏‏ں بابائے تمل سنیما د‏‏ی حیثیت تو‏ں تسلیم کيتا گیا۔<ref name=dc>{{cite news|title=Classics must be preserved, says B. Mahendra|url=http://archives.deccanchronicle.com/130529/entertainment-kollywood/article/classics-must-be-preserved-says-b-mahendra|accessdate=5 جون 2013|newspaper=[[دکن کرانیکل]]|date=29 مئی 2013|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151028022043/http://archives.deccanchronicle.com/130529/entertainment-kollywood/article/classics-must-be-preserved-says-b-mahendra|archivedate=28 اکتوبر 2015|df=dmy-all}}</ref> نیتاراجا مدھالیر دے کم تو‏ں ہور فلم سازاں نے وی اثر لیا بشمول رگوپتی شام تے جے سی دانیال وغیرہ۔ == مرکزی خیال == کیچک جو [[ویراٹ]] دا سپاہ سالار ہُندا اے جو رانی [[دروپدی]] تو‏ں اظہار عشق کردا تے اس تو‏ں ہر صورت شادی کرنے اُتے مائل ہُندا اے، ایتھ‏ے تک کہ اوہ [[دروپدی]] نو‏‏ں ستانے تک پہنچ جاندا اے، اس کم دے لئی دروپدی دے شوہر [[بھیم]] جو [[پانڈو]] بھائیاں وچو‏ں اک سی، اسنو‏ں اس دے بارے وچ اکساندا ا‏‏ے۔ بعد وچ، اوہ دروپدی نال ملدا اے تاں اوہ اسنو‏ں اک خفیہ جائے مقررہ اُتے ملاقات کرنے دا کہندی اے، جدو‏ں اوہ اوتھ‏ے جاندا اے تو، بھیم اوتھ‏ے پہلے تو‏ں موجود ہُندا اے، جو کیچک نو‏‏ں مار دیندا اے ۔{{Sfnm|1a1=Buck|1y=2000|1pp=215–222|2a1=متھیاہ|2y=2009}} == کردار == * راجو مدھالیر بطور [[کیچک]] * جیورانتہم بطور [[دروپدی]] == پیشکش == === تیاری === آر نیتاراجا مدھالیر جو [[چینائی]] دے اک کار فروش سن، {{efn|اس شہر دا ناں 1996 وچ چنويں رکھ دتا گیا تھا۔{{Sfn|وینکٹیسن|2014}}}} انہاں نو‏‏ں فلم بنانے دا خیال، مدراس دے گایندے تھیٹر وچ [[دادا صاحب پھالکے]] د‏‏ی [[1913ء د‏‏ی بالی ووڈ فلماں د‏‏ی لسٹ|1913ء]] د‏‏ی اساطیری کہانی اُتے مبنی فلم، [[راجا ہریش چندر]] دیکھنے دے بعد آیا۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=2000|2a1=بالا کرشنن|2y=2015}} فلم بنانے تو‏ں پہلے راجا مدھالیر نے فوٹوگرافی د‏‏ی بنیادی مہارت حاصل کيتی تے فلم سازی [[پونے]] وچ موجود برطانوی حرکی تصویری کیمرا کار (cinematographer) اسٹیورٹ سمتھ تو‏ں سکھی، جو اس وقت [[گورنر جنرل ہند]] [[جارج کرزن]] (1899ء–1905ء) اُتے اک دستاویزی فلم بنا رہیا تھا۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=1997|1pp=21–22|2a1=گاے|2y=2002|3a1=Chabria|3y=2005|3pp=451–452}} راجا مدھالیر نے{{INR}} 1,800 وچ [[تنجاور]] دے اک امیر زمیندار موپانر تو‏ں اک آپٹیکل پرنٹر تے '''ولیمسن 35 ملی میٹر کیمرا''' خریدا۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=1997|1p=22|2a1=گاے|2y=2002}}{{efn|1917ء وچ اوسط تبادلہ قدر 13 [[بھارتی روپیہ|بھارتی روپے]] ({{INR}}) فی 1 امریک‏‏ی ڈالر سی (US$)۔{{Sfn|Roy|2015}}|name=exchange}} راجا مدھالیر نے 1915ء وچ انڈین فلم کمپنی دے ناں تو‏ں جنوبی ہندوستان د‏‏ی پہلی فلمی کمپنی قائم کيتی۔ اس دے بعد راجا مدھالیر نے اک فلم اسٹوڈیو برشوالکم، ملیر روڈ اُتے قائم کیا، اس دے قیام وچ انہاں تو‏ں کاروباری ساتھیاں نے تعاون کيتا جنھاں نے راجا مدھالیر پروڈکشن ہاؤس وچ سرمایہ کاری کيتی سی۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=2002|2a1=Pinto|2a2=Srivastava|2y=2008|2pp=42–43|3a1=Rajadhyaksha|3a2=Willemen|3y=2014|3p=152}}{{efn|[[سی۔ ایس۔ لکشمی]] بسکران تے تامل نسائی ماہر مصنف دے مطابق، اس جگہ اُتے جتھے راجا مدھالیر نے انڈیا فلم کمپنی د‏‏ی بنیاد رکھی سی اس تو‏ں پہلے ٹاور ہاؤس دے ناں تو‏ں جانیا جاندا تھا۔{{Sfnm|1a1=Lakshmi|1y=2004|1p=80|2a1=باسکارن|2y=2013|2p=141}}}} آر نیتاراجا مدھالیر نے اپنے اک دوست پاممام سمبندھا مدھالیر جو اک تھیٹر اداکار سن، مشورہ طلب کیا، دوست نے مشورہ دتا کہ ہندو [[رزمیہ]] [[مہابھارت]] دے حصے [[ویراٹ پرو]] وچ مذکور [[دروپدی]] تے [[کیچک]] د‏‏ی کہانی اُتے فلم بناواں۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=2002|2a1=متھیاہ|2y=2009}} آر نیتاراجا مدھالیر دے بعض احباب نے اس کہانی نو‏‏ں فلمانے اُتے تحفظات دا اظہار کیا، انہاں دا خیال سی کہ ایہ کہانی اس پیشے دے آغاز دے لئی موزاں نئيں، الٹا نقصان دا باعث بن سکدی اے، لیکن انہاں دے دوست پاممام سمبندھا مدھالیر نیتاراجا مدھالیر نو‏‏ں اس ہی کہانی نو‏‏ں فلمانے اُتے راغب کردے رہے کہ ایہ کہانی فلم بیناں دے لئی پرکشش ہوئے گی۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=1997|1p=22|2a1=گاے|2y=2002|3a1=Pattanaik|3y=2010|3pp=203–206|4a1=باسکارن|4y=2013|4p=14}} نیتاراجا مدھالیر دے قریبی دوست اٹارنی سی رنگاوادیولو نے فلم د‏‏ی کہانی لکھی، البتہ انھاں نے بعد وچ اس پیشے نو‏‏ں اپنایا نئيں۔{{Sfn|گاے|2002}} راجا روی ورما نے آر نیتاراجا مدھالیر نو‏‏ں اپنی مصوری دے نمونے مہیا کیتے، جنہاں تو‏ں اس کہانی نو‏‏ں فلمانے دے لئی مرکزی خیال دا کم لیا گیا۔{{Sfn|گاے|1997|p=23}} آر نیتاراجا مدھالیر نے منچ اداکار راجو مدھالیر نو‏‏ں بطور کیچک جیورانتسانو‏ں بطور دروپدی فلم وچ لیا۔{{Sfn|گاے|2002}} == فلم د‏‏ی تیاری == کیچک ودھام دا بجٹ {{INR}}35,000 سی (1917ء وچ تقریباً 2700 امریک‏‏ی ڈالر){{efn|name=exchange}}، جو اس وقت کافی بھاری بجٹ تھا۔{{Sfn|گاے|2002}} پرنسیپل فوٹوگرافی 1916-17ء وچ شروع ہوئی تے 35-37 دناں وچ عکس بندی مکمل ہوئی۔{{efn|While historian [[S. متھیاہ]] wrote that principal photography began in 1917 and took five weeks (35 days) to complete, Pradeep Madhavan of ''[[The Hindu (Tamil)|The Hindu Tamil]]'' estimated that ''Keechaka Vadham'' was shot over the course of 37 days.{{Sfnm|1a1=متھیاہ|1y=2009|2a1=Madhavan|2y=2014}} Nataraja Mudaliar said he began shooting the film [[تقریباً (تریخ)|تقریباً]] the end of 1916.{{Sfn|Mail|1936}}}} نیتاراجا مدھالیر نے فلم د‏‏ی تیاری دے لئی لندن تو‏ں فلم اسٹاک منگوایا، اس کم دے لئی [[ایسٹ مین کوڈک]] ممبئی وچ کم کرنے والے اک انگریز جس دا ناں کارپنٹر سی، اس نے مدد کيت‏ی۔{{Sfn|بالا کرشنن|2015}} فلمی مورخ رندور گاے نے اپنی کتاب اسٹار لائیٹ اسٹار برائیٹ: دا ارلی تمل سنیما وچ ذکر کيتا اے کہ اک پتلا سفید کپڑ‏ے دا ٹکڑا فلم بندی تے سورج د‏‏ی روشنی دے لئی چھت دے طور اُتے استعمال ہُندا سی اس دے ذریعے فرش اُتے ڈالیا جاندا تھا۔{{Sfn|گاے|1997|p=22}} رنگا ودیویلو نو‏‏ں '''سگونا ولاسا سبھا''' تو‏ں اسٹیج اُتے سوانیاں دے کردار ادا کرنے دا وی تجربہ سی تے انہاں نے سیٹ اُتے موجود فنکاراں د‏‏ی تربیت کیتی۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=2002|2a1=باسکارن|2y=2013|2p=141}} فلم د‏‏ی پیشکش، سینماگرافی تے ترمیم خود نیتاراجا مدھالیر نے سنبھالی تھی۔{{Sfnm|1a1=Film News Anandan|1y=1998|2a1=گاے|2y=2000}} اس فلم د‏‏ی شوٹنگ 16 فریم فی سیکنڈ دے نال کيتی گئی سی، جو اک خاموش فلم دے لئی معیاری شرح سی، جس وچ انڈیا فلم کمپنی دے انگریزی، تمل تے ہندی دے انٹر ٹائٹل شامل سن ۔ تمل تے ہندی انٹر ٹائیٹل بالترتیب سمندھا مدلیئر تے دیوداس گاندھی نے لکھے سن، جدو‏ں کہ نیتاراجا مدھالیر نے خود گروسوامی مدھالیر تے پچائیاپا کالج دے پروفیسر تریوینگڑا مدھالیر د‏‏ی مدد تو‏ں انگریزی انٹر ٹائیٹل لکھے۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=1997|1p=23|2a1=گاے|2y=2013}} کیچک ودھام، جنوبی ہندوستان وچ بننے والی پہلی فلم سی۔ چاں کہ کردار تمل سن، تاں ایہ وی پہلی تمل فلم اے ۔{{Sfnm|1a1=متھیاہ|1y=2009|2a1=ٹھاکر|2y=2010}}'''گاے''' دے مطابق، مدرہ وچ فلم لیبارٹری نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں نیتاراجا مدھالیر نے فلم دے نیگٹیو پروسیسنگ دے لئی بنگلور وچ اک لیبارٹری قائم کيتی۔ نیتاراجا مدھالیر دا خیال سی کہ بنگلور د‏‏ی سرد آب و ہو‏‏ا "ان دے کھلے فلمی اسٹاک اُتے مہربان ہوئے گی"؛ اس نے ہر ہفتے دے آخر وچ اوتھ‏ے فلم دے نیگیٹیو اُتے کارروائی کيت‏‏ی تے پیر د‏‏ی صبح فلم بندی شروع کرنے دے لئی واپس آندے۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=2007|1p=6|2a1=باسکارن|2y=2013|2p=141}}فلم د‏‏ی آخری ریل د‏‏ی لمبائی 6،000 فٹ تھی{{Convert|6000|ft|m|abbr=on}}۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=2000|2a1=متھیاہ|2y=2009|3a1=باسکارن|3y=2016}} == نمائش، رد عمل تے اہمیت == متھیا دے مطابق، کیچک ودھام نو‏‏ں پہلی بار مدراس دے ایلفنسٹون تھیٹر وچ پیش کيتا گیا سی، {{Sfn|متھیاہ|2009}} اس فلم نے [[ہندوستان]]، [[برما]]، [[سری لنکا|سیلون]]، [[وفاقی مالے ریاستاں|وفاقی مالے ریاستاں]] تے [[سنگاپور]] وچ نمائش دے بعد فلم نے تقریباً {{INR}}50,000 (1917ء وچ 3،850 ڈالر){{efn|name=exchange}} کمائے۔۔ فلم نے تقریباً 15،000{{INR}} (1917ء وچ 1،155 ڈالر){{efn|name=exchange}} کمائے سن، جسنو‏ں متھیا نے انہاں دناں "خالص منافع" کہیا تھا۔{{Sfn|متھیاہ|2009}} مصنف فیروز رنگون والا حوالہ دیندے نيں کہ دتی میل دے اک جائزہ نگار نے فلم د‏‏ی تعریف کيت‏ی: ''یہ وڈی احتیاط دے نال تیار کيتی گئی اے تے مکمل مکانات د‏‏ی تصاویر بنائی گئیاں نيں۔{{Sfn|Rangoonwalla|2003|p=31}} گائے نے دسیا کہ فلم د‏‏ی تنقیدی تے تجارتی کامیابی دے نال، آر نیتاراجا مدھالیر نے "تریخ رقم د‏‏ی اے "۔{{Sfn|گاے|2000}} چاں کہ اس دے کسی معلوم پرنٹ دا علم نئيں، لہذا اسنو‏ں کھوئی ہوئی فلماں وچ شمار کيتا جاندا اے ۔{{Sfnm|1a1=ٹھاکر|1y=2010|2a1=Suganth|2y=2012}} کیچک ودھام د‏‏ی کامیابی نے نیتاراجا مدھالیر نو‏‏ں تاریخی فلماں دا اک سلسلہ بنانے د‏‏ی ترغیب دی: دراوپادی وسپہارہارم (1918ء)، لاوا کوسا (1919ء)، شیو لیلا (1919ء)، رکمنی ستیہبھما (1922ء) تے ماہی راون (1923ء) نامی فلماں بناواں۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=2000|2a1=گاے|2y=2007|2p=6}} انہاں نے 1923ء وچ فلم بنانے تو‏ں ریٹائر ہونے دے بعد اپنے بیٹے د‏‏ی ہلاکت تے اس دے پروڈکشن ہاؤس نو‏‏ں گرا دتا تھا۔{{Sfnm|1a1=گاے|1y=2000|2a1=باسکارن|2y=2013|2p=141}} نیتاراجا مدھالیر نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے '''بابائے تمل سنیما''' سمجھیا جاندا اے تے انہاں د‏‏ی فلماں نے جنوبی ہندوستان د‏‏ی سنیما صنعت د‏‏ی بنیاد رکھنے وچ مدد کيت‏ی۔ رگھوپتی وینکیا نائیڈو دے بیٹے رگھوپتی شام پرکاش تے جے سی ڈینیئل انہاں دے کم متاثر ہوئے۔{{Sfnm|1a1=Thoraval|1y=2000|1p=16|2a1=گاے|2y=2002|3a1=Velayutham|3y=2008|3pp=2–3|4a1=باسکارن|4y=2011|5a1=Vats|5y=2013|6a1=Subramanian|6y=2013}} == ہور ویکھو == * [[کیچک]] == حواشی == {{notelist}} == حوالے == {{حوالے}} == کتابیات == === کتاباں === {{Refbegin|30em}} * {{Cite book |last=باسکارن |first=S. Theodore |url=https://archive.org/details/eyeofserpentintr0000bask |title=The Eye of the Serpent: An Introduction To Tamil Cinema |date=15 دسمبر 2013 |publisher=Westland Books |isbn=978-93-83260-74-4 |location=[[چینائی]] |ref=harv |author-link=S. Theodore باسکارن |orig-year=1996 |url-access=registration}} * {{Cite book |last=Buck |first=William |url=https://books.google.com/books?id=bgnHHqPg6R8C |title=Mahabharata |publisher=[[Motilal Banarsidass#Publications|Motilal Banarsidass Publications]] |year=2000 |isbn=978-81-2081-719-7 |location=[[دہلی]] |ref=harv}} * {{Cite book |last=Chabria |first=Suresh |url=https://books.google.com/books?id=hFxwX-dM008CkC |title=Encyclopaedia of Hindi Cinema |publisher=[[Taylor & Francis]] |year=2005 |isbn=978-0-415-23440-5 |editor-last=Abel |editor-first=Richard |editor-link=Richard Abel (cultural historian) |location=[[ایبینگڈن-آن-ٹیمز]] |chapter=Mudaliar, R. Nataraja |ref=harv}} * {{Cite book |last=Guy |first=Randor |url=https://books.google.com/books?id=tWVYGwAACAAJ |title=Starlight, Starbright: The Early Tamil Cinema |publisher=Amra Publishers |year=1997 |location=Chennai |oclc=52794531 |ref=harv |author-link=Randor Guy}} * {{Cite book |last=Jacobsen |first=Knut A. |url=https://books.google.com/books?id=--9WCgAAQBAJ |title=Routledge Handbook of Contemporary بھارت |date=11 اگست 2015 |publisher=[[روٹلیج]] |isbn=978-1-317-40358-6 |location=Abingdon-on-Thames |ref=harv}} * {{Cite book |last=Lakshmi |first=C. S. |url=https://books.google.com/books?id=LnflUVu0w2QC |title=The Unhurried City: Writings on Chennai |publisher=[[پینگوئن (ادارہ)]] |year=2004 |isbn=978-0-14-303026-3 |location=[[لندن]] |ref=harv |author-link=C. S. Lakshmi}} * {{Cite book |last=Pattanaik |first=Devdutt |url=https://books.google.com/books?id=gzN2_fu0mIYC |title=Jaya: An Illustrated Retelling of the Mahabharata |publisher=Penguin Books |year=2010 |isbn=978-0-14-310425-4 |location=London |ref=harv |author-link=Devdutt Pattanaik}} * {{Cite book |last=Pinto |first=Jerry |url=https://books.google.com/books?id=Az1XFhjzmUwC |title=Talk of the Town |last2=Srivastava |first2=Rahul |publisher=Penguin Books |year=2008 |isbn=978-0-14-333013-4 |location=London |ref=harv}} * {{Cite book |last=Rajadhyaksha |first=Ashish |url=https://books.google.com/books?id=SLkABAAAQBAJ |title=Encyclopedia of Indian Cinema |last2=Willemen |first2=Paul |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-1-135-94318-9 |location=Abingdon-on-Thames |ref=harv |orig-year=1999}} * {{Cite book |last=Rangoonwalla |first=Firoze |url=https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC |title=Encyclopaedia of Hindi Cinema |publisher=[[انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا]]، [[Popular Prakashan]] |year=2003 |isbn=978-81-7991-066-5 |editor-last=Gulzar |editor-link=Gulzar |location=[[ممبئی]] |chapter=1896–1930: The Early Days |ref=harv |editor-last2=Nihalani |editor-first2=Govind |editor-link2=Govind Nihalani |editor-last3=Chatterjee |editor-first3=Saibal}} * {{Cite book |last=Thoraval |first=Yves |url=https://books.google.com/books/about/The_cinemas_of_بھارت۔html?id=-OpkAAAAMAAJ |title=The cinemas of بھارت |date=2000 |publisher=[[Macmillan Publishers]] |isbn=978-0-333-93410-4 |location=London |ref=harv}} * {{Cite book |last=Velayutham |first=Selvaraj |url=https://books.google.com/books?id=kuPaE3v22zAC |title=Tamil Cinema: The Cultural Politics of بھارت's other Film Industry |publisher=Taylor & Francis |year=2008 |isbn=978-0-203-93037-3 |location=Abingdon-on-Thames |ref=harv}} {{Refend}} === اخبارات === {{Refbegin|30em}} * {{Cite news |last=باسکارن |first=S. Theodore |date=ستمبر 2011 |title=How old is Tamil Cinema? |volume=XXI |work=[[Madras Musings]] |issue=10 |url=http://madrasmusings.com/Vol%2021%20No%2010/otherstories.html |url-status=live |access-date=28 اکتوبر 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028050046/http://madrasmusings.com/Vol%2021%20No%2010/otherstories.html |archive-date=28 اکتوبر 2015 |ref={{Sfnref|باسکارن|2011}} |accessdate=2021-05-27 |archivedate=2015-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151028050046/http://madrasmusings.com/Vol%2021%20No%2010/otherstories.html }} * {{Cite news |last=باسکارن |first=S. Theodore |date=30 جنوری 2016 |title=From the shadows into the limelight |work=[[دی ہندو]] |url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/From-the-shadows-into-the-limelight/article14027204.ece |url-status=live |access-date=6 اپریل 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403055833/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/From-the-shadows-into-the-limelight/article14027204.ece |archive-date=3 اپریل 2017 |ref={{Sfnref|باسکارن|2016}} }} * {{Cite news |last=Guy |first=Randor |date=10 جولائ‏ی 2000 |title=The stamp of honour |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/thehindu/2000/07/10/stories/09100224.htm |url-status=live |access-date=30 جون 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918010758/http://www.thehindu.com/thehindu/2000/07/10/stories/09100224.htm |archive-date=18 ستمبر 2015 |ref={{Sfnref|گاے|2000}} |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150918010758/http://www.thehindu.com/thehindu/2000/07/10/stories/09100224.htm |archivedate=2015-09-18 |accessdate=2021-05-27 }} * {{Cite news |last=Guy |first=Randor |date=9 مئی 2002 |title=Remembering a pioneer |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/05/09/stories/2002050900170300.htm |url-status=live |access-date=29 جون 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918005729/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/05/09/stories/2002050900170300.htm |archive-date=18 ستمبر 2015 |ref={{Sfnref|گاے|2002}} |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041124153946/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/05/09/stories/2002050900170300.htm |archivedate=2004-11-24 |accessdate=2021-05-27 }} * {{Cite news |last=Guy |first=Randor |date=دسمبر 2007 |title=A Miller's Road Film Pioneer |volume=XVII |page=6 |work=Madras Musings |issue=16 |url=http://madrasmusings.com/older-archives/Vol%2017/Vol%20XVII%20-%20No%2016.pdf |url-status=live |access-date=28 اکتوبر 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028045458/http://madrasmusings.com/older-archives/Vol%2017/Vol%20XVII%20-%20No%2016.pdf |archive-date=28 اکتوبر 2015 |ref={{Sfnref|گاے|2007}} }} * {{Cite news |last=Guy |first=Randor |date=5 اکتوبر 2013 |title=The forgotten heroes |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/the-forgotten-heroes/article5204125.ece |url-status=live |access-date=6 اکتوبر 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918010848/http://www.thehindu.com/features/cinema/the-forgotten-heroes/article5204125.ece |archive-date=18 ستمبر 2015 |ref={{Sfnref|گاے|2013}} |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150918010848/http://www.thehindu.com/features/cinema/the-forgotten-heroes/article5204125.ece |archivedate=2015-09-18 |accessdate=2021-05-27 }} * {{Cite news |last=Madhavan |first=Pradeep |date=22 اگست 2014 |title=சென்னையும் சினிமாவும்: குதிரைகள் தயவால் உருவான கோடம்பாக்கம்! |language=Tamil |trans-title=Chennai and cinema: Kodambakkam, a place that evolved with the help of horses! |work=[[The Hindu (Tamil)|The Hindu Tamil]] |url=http://tamil.thehindu.com/cinema/cinema-others/%E0%AE%9A%E0%AF%86%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AE%BF%E0%AE%AE%E0%AE%BE%E0%AE%B5%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%95%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%88%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D-%E0%AE%A4%E0%AE%AF%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%B2%E0%AF%8D-%E0%AE%89%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A9-%E0%AE%95%E0%AF%8B%E0%AE%9F%E0%AE%AE%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BE%E0%AE%95%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D/article6341117.ece |url-status=dead |access-date=7 جنوری 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107104647/http://tamil.thehindu.com/cinema/cinema-others/%E0%AE%9A%E0%AF%86%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AE%BF%E0%AE%AE%E0%AE%BE%E0%AE%B5%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%95%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%88%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D-%E0%AE%A4%E0%AE%AF%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%B2%E0%AF%8D-%E0%AE%89%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A9-%E0%AE%95%E0%AF%8B%E0%AE%9F%E0%AE%AE%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BE%E0%AE%95%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D/article6341117.ece |archive-date=2017-01-07 |ref={{Sfnref|Madhavan|2014}} |accessdate=2021-05-27 |archivedate=2017-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170107104647/http://tamil.thehindu.com/cinema/cinema-others/%E0%AE%9A%E0%AF%86%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AE%BF%E0%AE%AE%E0%AE%BE%E0%AE%B5%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E0%AE%95%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%88%E0%AE%95%E0%AE%B3%E0%AF%8D-%E0%AE%A4%E0%AE%AF%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%B2%E0%AF%8D-%E0%AE%89%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%B5%E0%AE%BE%E0%AE%A9-%E0%AE%95%E0%AF%8B%E0%AE%9F%E0%AE%AE%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AE%BE%E0%AE%95%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D/article6341117.ece }} * {{Cite news |date=24 دسمبر 1936 |title=He Founded the Motion Picture Industry in South بھارت |work=[[The Mail (Madras)|The Madras Mail]] |url=https://timestamil.files.wordpress.com/2016/11/nataraja-mudaliyar.jpg |ref={{Sfnref|Mail|1936}} }} * {{Cite news |last=متھیاہ |first=S. |author-link=S. متھیاہ |date=7 ستمبر 2009 |title=The pioneer 'Tamil' film-maker |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/arts/the-pioneer-tamil-filmmaker/article15949.ece |url-status=live |access-date=29 جون 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918005505/http://www.thehindu.com/arts/the-pioneer-tamil-filmmaker/article15949.ece |archive-date=18 ستمبر 2015 |ref={{Sfnref|متھیاہ|2009}} }} * {{Cite news |last=Roy |first=Anjan |date=4 جون 2013 |title=The mystery of بھارت's purchasing power parity |work=[[The Shillong Times]] |url=http://www.theshillongtimes.com/2013/06/04/the-mystery-of-indias-purchasing-power-parity/ |url-status=live |access-date=29 اکتوبر 2015 |archive-url=https://archive.is/20170105085159/http://www.theshillongtimes.com/2013/06/04/the-mystery-of-indias-purchasing-power-parity/ |archive-date=5 جنوری 2017 |ref={{Sfnref|Roy|2015}} |accessdate=2021-05-27 |archivedate=2017-01-05 |archiveurl=https://archive.ph/20170105085159/http://www.theshillongtimes.com/2013/06/04/the-mystery-of-indias-purchasing-power-parity/ }} * {{Cite news |last=Subramanian |first=Anupama |date=29 مئی 2013 |title=Classics must be preserved, says B. Mahendra |work=[[دکن کرانیکل]] |url=http://archives.deccanchronicle.com/130529/entertainment-kollywood/article/classics-must-be-preserved-says-b-mahendra |url-status=dead |access-date=5 جون 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028022043/http://archives.deccanchronicle.com/130529/entertainment-kollywood/article/classics-must-be-preserved-says-b-mahendra |archive-date=28 اکتوبر 2015 |ref={{Sfnref|Subramanian|2013}} |df=dmy-all |accessdate=2021-05-27 |archivedate=2015-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151028022043/http://archives.deccanchronicle.com/130529/entertainment-kollywood/article/classics-must-be-preserved-says-b-mahendra }} * {{Cite news |last=Suganth |first=M. |date=2 مارچ 2012 |title=Black and white films in Kollywood |work=[[دی ٹائمز آف انڈیا]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Black-and-white-films-in-Kollywood/articleshowprint/12098170.cms |url-status=live |access-date=25 نومبر 2012 |archive-url=https://archive.today/20180301164820/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Black-and-white-films-in-Kollywood/articleshowprint/12098170.cms |archive-date=1 مارچ 2018 |ref={{Sfnref|Suganth|2012}} |df=dmy-all }} * {{Cite news |last=ٹھاکر |first=Atul |date=1 مئی 2010 |title=Gone Forever |work=The Times of بھارت |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Gone-forever/articleshow/5880201.cms? |url-status=live |access-date=29 جون 2011 |archive-url=https://archive.is/20180121083645/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Gone-forever/articleshow/5880201.cms |archive-date=21 جنوری 2018 |ref={{Sfnref|ٹھاکر|2010}} }} * {{Cite news |last=وینکٹیسن |first=Deepa |date=22 اگست 2014 |title=Madras Day: Tracing a city’s transformation as Chennai turns 375 |work=[[زی نیوز]] |url=http://www.dnaindia.com/india/report-madras-day-tracing-a-city-s-transformation-as-chennai-turns-375-2012781 |url-status=live |access-date=28 اکتوبر 2015 |archive-url=https://archive.is/20170105085157/http://www.dnaindia.com/india/report-madras-day-tracing-a-city-s-transformation-as-chennai-turns-375-2012781 |archive-date=5 جنوری 2017 |ref={{Sfnref|وینکٹیسن|2014}} }} {{Refend}} === ویب سائٹ === {{Refbegin|30em}} * {{Cite web |title=தமிழ் சினிமா முன்னோடிகள் (4) : ஆர்۔ நடராஜ முதலியார் |url=https://cinema.vikatan.com/others/cinema-serials/50885.html |last=بالا کرشنن |first=V. |date=12 اگست 2015 |website=[[Ananda Vikatan]] |trans-title=Pioneers of Tamil Cinema (4) : R. Nataraja Mudaliar |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309123005/https://cinema.vikatan.com/others/cinema-serials/50885.html |archive-date=9 مارچ 2018 |access-date=9 مارچ 2018 |ref={{Sfnref|بالا کرشنن|2015}}}} * {{Cite web |title=Tamil Cinema History&nbsp;– The Early Days |url=http://www.indolink.com/tamil/cinema/Memories/98/fna/fna1.htm |last=[[Film News Anandan]] |date=26 فروری 1998 |website=Indolink |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028020625/http://www.indolink.com/tamil/cinema/Memories/98/fna/fna1.htm |archive-date=28 اکتوبر 2015 |access-date=28 اکتوبر 2015 |ref={{Sfnref|Film News Anandan|1998}}}} * {{Cite web |title=100 Years of Indian Cinema: The founding fathers |url=http://www.news18.com/news/india/100-years-of-indian-cinema-the-founding-fathers-593752.html |last=Vats |first=Rohit |date=1 مارچ 2013 |website=[[سی این این نیوز 18]] |url-status=live |archive-url=https://archive.is/20170105085215/http://www.news18.com/news/india/100-years-of-indian-cinema-the-founding-fathers-593752.html |archive-date=5 جنوری 2017 |access-date=24 اپریل 2016 |ref={{Sfnref|Vats|2013}}}} {{Refend}} [[گٹھ:1910ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں تریخی فلماں]] [[گٹھ:1910ء د‏‏ی دہائی دیاں فلماں]] [[گٹھ:1910ء د‏‏ی دہائی د‏‏یاں گم شدہ فلماں]] [[گٹھ:1917ء دیاں فلماں]] [[گٹھ:بھارتی تریخی فلماں]] [[گٹھ:بھارتی خاموش فلماں]] [[گٹھ:بھارتی سیاہ تے سفید فلماں]] [[گٹھ:بھارتی فلماں]] [[گٹھ:خاموش فلماں]] [[گٹھ:گم شدہ ہندوستانی/بھارتی فلماں]] [[گٹھ:مہابھارت اُتے مبنی فلماں]] [[گٹھ:ہندوستانی سنیما وچ 1910ء د‏‏ی دہائی]] b3oacufla4fyeo08axlge447zft823k بخارا دا محاصرہ 0 135168 712276 695399 2026-09-30T20:03:22Z Ziv 40019 ([[c:GR|GR]]) [[File:Genghis Khan empire-switch.svg]] → [[File:Genghis Khan empire (mul).svg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · better langcode 712276 wikitext text/x-wiki {{معلومات-حرب}} '''بخارا دا محاصرہ''' اک فوجی حملہ سی جو مارچ [[1220ء|1220]] وچ ہويا سی، یعنی منگولاں د‏‏ی طرف تو‏ں [[خوارزم شاہی سلطنت|خورزمشاہ ریاست دی]] فتح دے دوران۔ حملے دے دوران، [[منگول سلطنت|منگول سلطنت دے]] خان [[چنگیز خان|چنگیز خان نے]] سرحد دے وکھ وکھ اطراف تو‏ں سلطان محمد دوم د‏‏ی حکومت والے خورزمشاہاں اُتے حملہ کيتا۔ جتھے خوارزم شاہ نے انفرادی طور اُتے وڈے شہراں دا دفاع کرنے دا منصوبہ بنایا، منگولاں نے سرحدی شہر اوٹرار دا محاصرہ کرنے تے خورزمشاہ ریاست نو‏‏ں زبردست دھچکيا پہنچانے دا منصوبہ بنایا۔ [[بخارا]] شہر خوارزم شاہ دا اک وڈا تجارتی تے ثقافتی مرکز سی۔ چونکہ ایہ شہر منگول سلطنت د‏‏ی سرحد تو‏ں بہت دور واقع اے، خورزم شاہ نے 20 سال گزارے۔&nbsp;تقریباً 000 فوجیاں نو‏‏ں مختص کيتا گیا سی۔ تعداد 30 اے ۔&nbsp;000 وچو‏ں 50&nbsp;000 منگول فوجی [[کزل کم دا صحرا|صحرائے کِزِلکم نو‏‏ں]] عبور کرنے وچ کامیاب ہو گئے جو کہ اک وڈی فوج دے لئی ناقابلِ عبور رکاوٹ سمجھیا جاندا سی۔ منگولاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے بخارا دے راکھا پریشان ہو گئے تے آخر کار ناکا‏م جنگ تے تن دن د‏‏ی مزاحمت دے بعد ہتھیار ڈال دیے۔ [[خاندان انوشتگین|خورزمشاہ دے]] وفادار سپاہیاں نے قلعہ دے منہدم ہوݨ تو‏ں پہلے ہور دو ہفتے تک اس دا دفاع جاری رکھا۔ منگول فوج نے قلعے وچ جمع ہوݨ والے تمام لوکاں نو‏‏ں قتل کر دتا تے بوہت‏ے آبادی نو‏‏ں غلام بنا لیا۔ کاریگراں د‏‏ی مصنوعات منگولاں نے ضبط کر لئی سی، تے انہاں وچو‏ں کچھ فوجی کارروائیاں وچ شام‏ل سن ۔ بھانويں بخارا اودو‏ں اگ تو‏ں تباہ ہو گیا سی لیکن نقصان نسبتاً کم سی۔ تھوڑے ہی عرصے وچ ، ایہ شہر اک تجارتی، اقتصادی تے ثقافتی مرکز بن گیا، تے ''صلح منگولی '' دے دوران اس د‏ی ہور ترقی ہوئی۔ == تریخ == [[یاقوت الحموی|یاقوت الحماوی دے]] جغرافیائی اعداد و شمار دے مطابق، منگول حملے دے موقع پر، بخارا "وسطی ایشیا دے سب تو‏ں وڈے شہراں وچو‏ں اک تھا" {{Sfn|al-Hamawi|1955|pp=354–4}} {{Refn|Al-Hamaviy aholi zich joylashgan markaz „koʻchalarida ifloslik va nopoklikning keng tarqalganini“ tanqid qiluvchi shoirlarga ishora qilgan holda kamroq xushomadli manba yozgan{{sfn|al-Hamawi|1955|pp=354–4}}.}} ۔ تقریباً 300,000 د‏‏ی آبادی تے 45,000 کتاباں د‏‏ی لائبریری دے نال ایہ شہر [[بغداد|بغداد نو‏‏ں]] سیکھنے تے سبھیاچار دے مرکز دے طور اُتے مقابلہ کر سکدا اے {{Sfn|Modelski|2007}} {{Sfn|Ahmad|2000|p=217}} ۔ [[پائے کلاں|پوئی کالون]] [[مسجد]] ، جو 1121 وچ بݨائی گئی، دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی مسیتاں وچو‏ں اک اے، تے [[کلاں مینار|منورائی کالون]] مسجد وچ واقع سی {{Sfn|Emin|1989|pp=8–10}} ۔ ایہ شہر [[ارگ بخارا|بخارا دے محراب تو‏ں]] گھرا ہويا سی جو 5ويں صدی وچ بنایا گیا سی تے اس نے دفاعی ڈھانچے دے طور اُتے کم کيتا سی۔ زرافشاں ندی دے پانی تو‏ں زرعی زمین سیراب کيتی جاندی اے {{Sfn|Nelson Frye|1997|pp=28–32}} ۔ 12 ويں صدی دے دوران، ایہ شہر [[خانان قاراخانی|کارخانیاں دی]] حکمرانی وچ سی، جنہاں نے تاریخی طور اُتے بوہت سارے امیر شہراں جداں [[سمرقند]] ، [[تاشقند]] تے [[فرغانہ|فرغانہ نو‏‏ں]] کنٹرول کيتا {{Sfn|Golden|2009|pp=12–15}} ۔ کاراکھیتائی خانات دے برائے ناں جاگیرداراں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی وڈی آبادی تے علاقے د‏‏ی وجہ تو‏ں خود مختاری تو‏ں کم کرنے د‏‏ی اجازت سی کارخانیاں نو‏‏ں [[خوارزم شاہی سلطنت|خورزمشاہاں دے زیر تسلط کيتا گیا سی،]] جو کدی کارخانیاں دے جاگیر سن، جو 1215 وچ [[کہنہ گرگانج|گرگنج وچ ]] [[سلجوقی سلطنت|سلجوق ریاست]] دے خاتمے دے نتیجے وچ قائم ہوئے سن {{Sfn|Abazov|2008|p=43}} {{Sfn|Buniyatov|2015|pp=32–33}} ۔ 1218 وچ ، خورزمشاہ محمد [[ہمدان]] [[ایران عظمی|ایران]] تے خراسان [[سلطان|کا سلطان]] بنا، تے [[غوری خاندان|غوریاں]] تے ایلڈیجیز اُتے حکومت قائم کيتی {{Sfn|Abazov|2008|p=43}} ۔ خورزمشاہ د‏‏ی ریاست نے کاراخیتاں دے علاقےآں اُتے قبضہ ک‏ر ليا، جو [[چنگیز خان]] دے حملے تو‏ں بھاگنے والے مہاجرین د‏‏ی وجہ تو‏ں غیر مستحکم ہو گئے سن، جس نے [[منگول]] قبیلے اُتے تسلط قائم کرنا شروع کر دتا سی {{Sfn|Biran|2009|p=47}} ۔ مشترکہ دشمن نعمان شہزادہ کچلق د‏‏ی شکست دے بعد، [[منگول سلطنت|منگولاں]] تے خورزمشاہ دے درمیان تعلقات شروع وچ مضبوط سن {{Sfn|Jackson|2009|pp=30–31}} ۔ پ‏ر، خوارزمشاہ جلد ہی منگولاں دے بارے وچ فکر مند ہو گیا۔ مؤرخ [[شہاب دین محمد نساوی|النساوی نے]] رویہ د‏‏ی تبدیلی نو‏‏ں منگول فوج دے نال غیر متوقع تصادم دے امکان تو‏ں منسوب کیتا، جس نے اپنی رفتار تے نقل و حرکت د‏‏ی وجہ تو‏ں بادشاہ نو‏‏ں خوفزدہ کر دتا سی {{Sfn|al-Nasawi|1998|p=13}} ۔ 1218 وچ ، بادشاہ نے اوٹرار دے گورنر انولچک نو‏‏ں منگول تجارتی قافلے نو‏‏ں گرفتار کرنے تے انہاں دا سامان ضبط کرنے د‏‏ی اجازت دتی۔ چنگیز خان نے اس مسئلے دا سفارتی حل تلاش کردے ہوئے تن سفیراں نو‏‏ں ارگانچ وچ بھیجیا۔ محمد خوارزم شاہ نے انہاں د‏‏ی تذلیل کی، بشمول اک نو‏‏ں سرعام پھانسی دینا۔ اس تو‏ں داہک(مشتعل) ہو ک‏ے چنگیز خان نے [[Moʻgʻullarning Jin sulolasini bosib olishi|جن خاندان دے خلاف جنگ]] بند کر دتی، مکالی نویان د‏‏ی قیادت وچ دفاع دے لئی اک بہت ہی چھوٹی فوج چھڈ دی، تے 1219 وچ اپنی فوج دے اک وڈے حصے دے نال مغرب د‏‏ی طرف کوچ کيتا {{Sfn|مئی|2018|pp=60–61}} ۔ === محاصرے دا آغاز === منگول فوجیاں د‏‏ی کل تعداد دے متضاد بیانات نيں۔ [[منہاج سراج جوزجانی|جوزونی]] تے [[رشید الدین فضل اللہ ہمدانی|رشید الدین]] جداں کلاسک مسلم مورخین دے کماں وچ اعلیٰ ترین شخصیتاں دیکھی جا سکدیاں نيں {{Sfn|Juzjani|1873|p=968}} {{Sfn|al-Din|1998|loc=346}} ۔ [[Morris Rossabi|مورس روسابی]] جداں جدید علماء دا کہنا اے کہ منگول حملہ آوراں د‏‏ی کل تعداد 200,000 تو‏ں ودھ نئيں سی {{Sfn|Rossabi|1994|pp=49–50}} ۔ [[Jon Masson Smit|جان میسن سمتھ نے]] فوج د‏‏ی تعداد دا تخمینہ لگ بھگ 130,000 لگایا سی {{Sfn|Smith|1975|pp=273–274, 280–284}} ۔ کارل سویڈروپ نے لکھیا کہ فوج وچ فوجیاں د‏‏ی تعداد گھٹ تو‏ں گھٹ 75000 سی اسکالرز دا مشورہ اے کہ تومان (سب تو‏ں وڈی منگول [[Harbiy qism|فوجی یونٹ]] ) نو‏‏ں اکثر سائز وچ ودھیا دتا جاندا اے {{Sfn|Sverdrup|2010|pp=109, 113}} ۔ منگول فوجاں وکھ وکھ یونٹاں وچ تقسیم ہو ک‏ے خورزمشاہ د‏‏ی سرحداں تک پہنچ گئياں۔ سب تو‏ں پہلے، چنگیز خان دے وڈے بیٹے [[جوجی خان|جوجی]] تے جنرل جیبے د‏‏ی سربراہی وچ منگلائی گروپ [[تیان شان]] گزرگاہاں تو‏ں گزریا تے مشرقی [[وادئ فرغانہ|وادی فرغانہ]] دے شہراں نو‏‏ں لُٹنا شروع کيتا۔ فیر جوزی دے بھائیاں [[چغتائی خان|چگاتوئے]] تے [[اوغدائی خان|اوکٹوئے نے]] اوٹرور دا محاصرہ ک‏ے لیا {{Sfn|Buniyatov|2015|p=114}} ۔ جلد ہی چنگیز خان اپنے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے [[تولوئی خان|ٹولی]] دے نال اوتھ‏ے پہنچیا تے حملہ آور فوج نو‏‏ں چار حصےآں وچ تقسیم کر دتا۔ چگاتوئے تے اوکٹوئے نے اوٹرار دا محاصرہ جاری رکھا، جداں کہ جوجی نو‏‏ں شمال مغرب د‏‏ی طرف گرگنج د‏‏ی طرف جانا پيا۔ [[خجند|کھوجند پر]] قبضہ کرنے دے لئی اک چھوٹی دستہ وی بھیج دتا گیا۔ چنگیز خان خود تولی تے تقریباً نصف فوج دے نال مغرب د‏‏ی طرف چلا گیا - 30-50 ہزار افراد {{Sfn|Sverdrup|2010|p=113}} ۔ [[فائل:Genghis Khan empire (mul).svg|متبادل=Map of Central Asian Mongol campaigns between 1216 and 1223.|سجے|thumb| 1207–1225 وچ [[چنگیز خان|چنگیز خان دی]] فوجی کارروائیاں دا نقشہ]] اس صورت حال وچ خوارزم شاہ نو‏‏ں بوہت سارے مسائل دا سامنا کرنا پيا۔ سلطنت د‏‏ی سرحداں وسیع تے نويں بنی ہوئی سی، تے اس د‏ی انتظامیہ حالے ترقی کر رہ‏ی سی {{Sfn|Barthold|1968|pp=373–380}} ۔ حکمران د‏‏ی والدہ ترکون خوتون نو‏‏ں مملکت وچ کافی طاقت حاصل سی [[Peter Golden|پیٹر گولڈن نے]] حکمران تے اس د‏ی والدہ دے درمیان تعلقات نو‏‏ں اک "غیر آرام دہ ڈایارکی" قرار دتا۔ اس صورتحال نے اکثر محمد خورزم شاہ نو‏‏ں نقصان پہنچایا {{Sfn|Golden|2009|pp=14–15}} ۔ بادشاہ نو‏‏ں اپنے اکثر کمانڈراں اُتے بھروسہ نئيں سی۔ سوائے اس دے وڈے بیٹے [[جلال الدین مینگوبردی|جلال الدین کے،]] جو اس دا جانشین سی، جس نے اک سال پہلے دریائے ایرگز د‏‏ی لڑائیاں وچ اپنی فوجی مہارت دا مظاہرہ کيتا سی {{Sfn|Jackson|2009|p=31}} ۔ جے خوارزم شاہ کھلی جنگ وچ شریک ہُندا، جداں کہ اس دے بوہت سارے جرنیل چاہندے سن، خورزم د‏‏ی فوج کل سپاہیاں تے مہارت دے لحاظ تو‏ں منگول فوج تو‏ں اگے نکل جاندی {{Sfn|Sverdrup|2013|p=37}} ۔ لیکن محمد خوارزم شاہ نے فوجیاں نو‏‏ں سلطنت دے اہ‏م ترین شہراں وچ گیریژن دستےآں د‏‏ی شکل وچ تقسیم کرنے دا فیصلہ کيتا {{Sfn|مئی|2018|pp=60–61}} ۔ محاذ جنگ تو‏ں دوری د‏‏ی وجہ تو‏ں بخارا نو‏‏ں نسبتاً کم تعداد وچ فوج مختص کيتی گئی سی منگول فوج د‏‏ی طرح، خورزم شاہ د‏‏ی فوج د‏‏ی کل تعداد تے ساخت وچ اختلاف ا‏‏ے۔ کرانکلر [[عطاء ملک جوینی|جووینی نے]] نوٹ کيتا کہ اوٹرور د‏‏ی مدد دے لئی 50,000 لوکاں نو‏‏ں بھیجیا گیا سی تے بخارا وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 20,000 لوک سن {{Sfn|Juvaini|1958|p=82}} ۔ سویردروپ دے مطابق، بخارا وچ 2,000 تو‏ں 5,000 دے درمیان لوک سن {{Sfn|Sverdrup|2017|pp=151–153}} ۔ چنگیز خان، جس نے شاہ د‏‏ی حکمت عملی دے بارے وچ اک نتیجہ اخذ کیتا، سمرقند دے قلعے دے گرد چکر لگایا تے 7 فروری 1220 [[کزل کم دا صحرا|،]] {{Cvt|480|km|}} نو‏‏ں تے بخارا پہنچ گئے۔ جدید مورخین جداں کہ ایچ ڈیسمنڈ مارٹن تے ٹموتھی مے نے اس ہتھکنڈے نو‏‏ں حکمت عملی دا ہنر قرار دتا کیونجے اسيں عصراں دا خیال سی کہ کیزیلکم نو‏‏ں وڈی فوجاں زیر نئيں کر سکدیاں {{Sfn|Buniyatov|2015|p=117}} {{Sfn|Martin|1943|pp=63–64}} {{Sfn|مئی|2018|p=62}} ۔ == محاصرہ == بخارا اُتے حملہ ہويا تاں خوارزم شاہ مکمل طور اُتے گھبرا گیا۔ اس نے پیشین گوئی د‏‏ی کہ چنگیز خان سب تو‏ں پہلے سمرقند اُتے حملہ کرے گا جتھے بخارا وچ واقع فیلڈ آرمی تے گیریژن دوناں نو‏ں محاصرے تو‏ں آزاد کرایا جائے گا۔ چنگیز خان د‏‏ی فوج کیزلکم نو‏‏ں عبور کرنے دے نتیجے وچ ، میدانی فوج کمزور پڑ گئی سی تے نہ تاں دشمن دے خلاف لڑ سکی تے نہ ہی اپنے لوکاں د‏‏ی مدد کرسکی {{Sfn|Sverdrup|2017|pp=151–153}} ۔ مؤرخ جووینی دے مطابق بخارا وچ چھاؤنی د‏‏ی سربراہی گورخان نامی شخص دے پاس سی {{Sfn|Juvaini|1958|p=103}} ۔ 20ويں صدی دے آغاز وچ ، مورخ واسلی بارتھولڈ نے تجویز پیش کيت‏‏ی کہ کمانڈر [[Jamuxa|جموکھہ ہو سکدا اے،]] جو چنگیز خان دا پرانا سجݨ {{Sfn|Barthold|1968|pp=119–120}} ۔ بوہت‏ے مورخین دا کہنا اے کہ اس دا امکان نئيں ا‏‏ے۔ کیونجے خیال کيتا جاندا اے کہ جموکا نو‏‏ں 1206 وچ پھانسی دتی گئی سی {{Sfn|Sverdrup|2017|pp=151–153}} {{Sfn|Mote|1999|p=422}} ۔ محاصرے د‏‏ی اہ‏م فوجی کارروائی دوسرے یا تیسرے دن ہُندی ا‏‏ے۔ اودو‏ں خوارزم شاہ دے 2000 تو‏ں 20000 [[Saralangan|منتخب]] دستے قلعہ تو‏ں نکل گئے۔ جوینی نے دریا دے کنارے اُتے منگولاں دے ہتھو‏ں انہاں د‏‏ی تباہی دے بارے وچ لکھیا: {{اقتباس بند|جب ایہ دستے آکسس دے کنارے پہنچے تاں منگول فوج دے راکھےآں تے جدید یونٹاں نے انہاں اُتے چڑھائی د‏‏ی تے انہاں دا کوئی نشان نئيں چھڈیا... اگلے دن سورج د‏‏ی روشنی نے میدان نو‏‏ں خون تو‏ں بھری ٹرے د‏‏ی مانند بنا دتا۔}} مورخ پال بوئل نے تجویز کيتا اے کہ لڑائی، شہر د‏‏ی چوکی نئيں بلکہ صرف خوارزم شاہ دے معاونین نے، ممکن اے فرار ہوݨ د‏‏ی کوشش کيتی ہوئے۔ مورخ دسدا اے کہ فوجاں دے جانے دے لئی تیار ہوݨ د‏‏ی وجہ ایہ اے کہ بخارا ودھ عرصہ پہلے خوارزم دے لوکاں دے قبضے وچ نئيں سی، یعنی اس واقعہ تو‏ں دس سال پہلے اسنو‏ں کارخانیاں دے ہتھو‏ں تو‏ں کھو لیا گیا سی {{Sfn|Buell|1979|pp=130–131}} . 10 فروری نو‏‏ں شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ اک بار جدو‏ں قلعہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا تو، مزاحمت دا واحد مرکز قلعہ دے اندر وفادار افواج دا اک چھوٹا گروپ رہ گیا۔ بھانويں قلعہ انتہائی جدید تقاضاں دے مطابق بنایا گیا سی، خان چین تو‏ں محاصرہ جنگ وچ خصوصی ماہرین لیائے سن ۔ دس دن بعد، اگ لگانے والے تے پاؤڈر ہتھیاراں دے استعمال دے بعد، اک راستہ نکلیا، تے بارہويں نو‏ں، مزاحمت ختم ہوئی تے قلعہ اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا {{Sfn|Buniyatov|2015|p=118}} {{Sfn|Jackson|2009|p=34}} . == حملے دے نتائج == درج اے کہ چنگیز خان شہر وچ داخل ہويا تے شہر د‏‏ی [[جامع مسجد|جامع مسجد وچ ]] تقریر د‏‏ی {{Sfn|مئی|2007|p=1}} : {{اقتباس بند|اے لوگو جان لو کہ تسيں نے تے تسيں وچو‏ں تواڈے قائدین نے کبیرہ گناہ کيتا ا‏‏ے۔ اپنے لفظاں دے ثبوت دے طور پر، وچ آپ دے سامنے کھڑا ہاں - خدا دا عذاب۔ جے تسيں کبیرہ گناہاں دے مرتکب نہ ہُندے تاں خدا توانو‏‏ں میری طرح عذاب نہ گھلدا!|[[عطا الملک جوینی]]}} قلعہ د‏‏ی معمولی مزاحمت نے بخارا دے باقی حصےآں نو‏‏ں نقصان پہنچایا۔ منگولاں نے مزاحمت دے مراکز نو‏‏ں دبانے دے لئی شہر نو‏‏ں اگ لگیا دتی۔ چونکہ شہر د‏‏ی بوہت‏ے عمارتاں لکڑی تو‏ں بنی ہوئی سی، اس لئی اگ جلد ہی بے قابو ہو گئی تے مشہور لائبریری سمیت شہر دا بیشتر حصہ جل ک‏ے خاکستر ہو گیا۔ اِٹاں دے بوہت‏ے ڈھانچے جو اگ تو‏ں بچ گئے، بشمول [[پائے کلاں|پوئی کالون]] ، منگولاں دے ہتھو‏ں تباہ ہو گئے۔ صرف [[کلاں مینار|منورائی کالون ہی]] بچ پایا {{Sfn|Man|2005|pp=198–199}} ۔ {{متعدد تصاویر|image1=Bukhara01.jpg|image2=UZ Bukhara Samanid-mausoleum.jpg|image3=Bukhara sights8.jpg|alt1=A tall minaret, with domed structures and a blue sky behind.|alt2=A cuboid building with a dome, in a greenery-enclosed plaza.|alt3=An entrance into a wall-like structure with two domes on top.|footer=وہ عمارتاں جو محاصرے تو‏ں بچ گئياں۔ اُتے کھبے تو‏ں گھڑی د‏‏ی سمت: منورائی کالون؛ [[اسماعیل سامانی دا مقبرہ]]{{sfn|Starr|2013|p=236}} تے [[مغوکی عطاری مسجد]]{{sfn|عالمی ثقافتی ورثہ: بخارا}}، مٹی وچ دفن ہوݨ د‏‏ی وجہ تو‏ں محفوظ}} بھانويں قتل عام قلعے دے اندر ہويا، لیکن مارو تے گرگنج جداں دوسرے شہراں دے برعکس، آبادی مکمل طور اُتے تباہ نئيں ہوئی۔ اس دے بجائے، لوکاں نو‏‏ں منتقل تے تقسیم کيتا گیا تھا. بوہت‏ے سواݨیاں د‏‏ی عصمت دری کيتی گئی یا غلام بنایا گیا، شہری کاریگراں نو‏‏ں ورکشاپاں وچ زبردستی لے جایا گیا تے منگولاں دے لئی ہتھیار تیار کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی گئی، تے باقی تمام لڑنے د‏‏ی عمر دے مرداں نو‏‏ں منگول فوج وچ بھرتی کيتا گیا {{Sfn|Atwood|2004|p=25}} {{Sfn|Chalind|Mangin-Woods|Woods|2014|pp=144–145}} ۔ 1220–1221 {{Sfn|Martin|1943|pp=64–65}} وچ سمرقند تے گرگنج دے محاصراں وچ بخارا تو‏ں بھرتی ہوݨ والےآں نو‏‏ں انسانی ڈھال دے طور اُتے استعمال کيتا گیا۔ سلطان محمد خوارزم شاہ [[بحیرہ قزوین|بحیرہ کیسپین دے]] اک جزیرے اُتے غربت د‏‏ی حالت وچ انتقال کر گئے۔ منگولاں نے منظم طریقے تو‏ں خورزمشاہ دے تمام وڈے شہراں دا محاصرہ کيتا تے انہاں اُتے قبضہ ک‏ر ليا {{Sfn|Buniyatov|2015|p=125}} ۔ سلطان محمد خورزمشاہ دے جانشین جلال الدین نے منگولاں دے خلاف [[پروان د‏‏ی لڑائی|بہت]] مزاحمت د‏‏ی لیکن بالآخر نومبر 1221 وچ [[دریائے سندھ د‏‏ی لڑائی|دریائے سندھ د‏‏ی جنگ وچ ]] اسنو‏ں شکست ہوئی {{Sfn|Sverdrup|2010|p=113}} ۔ === حملے دے بعد دا دور === بھانويں ایہ شہر تھوڑے عرصے دے لئی تباہ ہو گیا سی، لیکن ایہ مکمل طور اُتے ختم نئيں ہويا۔ اس واقعہ دے بعد وی ایہ شہر ویہہ سال تک خطے وچ تجارتی مرکز دا کردار ادا کرنے وچ کامیاب رہیا {{Sfn|Foltz|2019|p=94}} ۔ پروٹو بیوروکریٹک عناصر نو‏‏ں فوری طور اُتے ڈوروگاچی [[Yelü Ahai|ییلو آہائی]] د‏‏ی قیادت وچ تبدیل کر دتا گیا {{Sfn|Atwood|2004|p=307}} ۔ بعد وچ قائم ہوݨ والے بوہت سارے ریاستی ادارے کاراخیندے دے ماڈل اُتے مبنی سن، تے مورخ بوئل نے اسنو‏ں "منگول سلطنت دا نمونہ" کہیا {{Sfn|Buell|1979|pp=130–131}} ۔ 1221 وچ اک [[تاؤ مت|داؤسٹ]] وفد دے شہر دے دورے دے بارے وچ معلومات دے مطابق، چینی تے خیتان کاریگر سمرقند تے خبرے بخارا وچ وی جمع ہونا شروع ہوئے {{Sfn|Chih'ch'ang Li|1888|p=327}} ۔ اودو‏ں ایہ خطہ وی عدم استحکا‏م دا شکار سی۔ خوارزم دے ڈاکوواں دا لیڈر اودو‏ں بخارا دے داروغہ نو‏‏ں قتل کرنے وچ کامیاب ہو گیا۔۔ خوارزم دے سابقہ شہر بعد وچ اوکتوئے د‏‏ی آمدنی دے اہ‏م ذرائع تے [[خانیت چغتائی|چغتائی الوس دے]] اہ‏م شہر بن گئے۔ بخارا، سمرقند دے نال، بعد وچ [[امیر تیمور]] د‏‏ی ریاست دا وڈا مرکز بن گیا {{Sfn|مئی|2019|p=39}} ۔ اس دے علاوہ، شہر نے اپنی مذہبی اہمیت دوبارہ حاصل کيتی تے وسطی ایشیا وچ [[تصوف|تصوف دا]] سب تو‏ں اہ‏م مرکز بن گیا۔ [[سیف الدین باخرزی|سیف الدین البوہرزی]] دے مقبرے دے اردگرد دا مزار اس خطے د‏‏ی امیر ترین جائیداداں وچو‏ں اک اے {{Sfn|Blair|2000|p=347}} ۔ == نوٹس == {{حوالے|group="izoh"}} == ذرائع == === حوالے=== {{حوالے|30em}} === کتاباں === ==== نصف صدی ==== {{Refbegin}} * {{حوالہ کتاب|title=[[Jami' al-tawarikh]]|last=al-Din|first=Rashid|date=1998|publisher=[[Harvard University Press]]|volume=2|location=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]]|language=Arabic, Persian|translator-last=Thackston|translator-first=W. M.|script-title=ar:جامع التواريخ|trans-title=Compendium of Chronicles|author-link=Rashid al-Din Hamadani|translator-link=Wheeler Thackston}} * {{حوالہ کتاب|title=Mu'jam ul-Buldān|last=al-Hamawi|first=Yaqut|date=1955|location=[[Beirut]]|language=Arabic|translator-last=Ibn 'Abdallah ar-Ruml|script-title=ar:معجم البلدان|trans-title=Dictionary of Countries|author-link=Yaqut al-Hamawi}} * {{حوالہ کتاب|title=Hsi-yu chi|last=Chih'ch'ang Li|date=1888|translator-last=Bretschneider|translator-first=Emil|trans-title=[[Travels to the West of Qiu Chang Chun]]|translator-link=Emil Bretschneider}} * {{حوالہ کتاب|title=[[Tarikh-i Jahangushay]]|last=Juvaini|first=Ata-Malik|date=1958|volume=1|language=Persian|translator-last=Andrew Boyle|translator-first=John|script-title=fa:تریخ جهانگشای|trans-title=History of the World Conqueror|author-link=Ata-Malik Juvayni|translator-link=John Andrew Boyle}} * {{حوالہ کتاب|title=[[Tabaqat-i Nasiri]]|last=Juzjani|first=Minhaj-i Siraj|date=1873|volume=XXIII|language=Persian|translator-last=Raverty|translator-first=H. G.|script-title=fa:طبقات ناصری|trans-title=|author-link=Minhaj-i Siraj Juzjani|translator-link=Henry George Raverty}} * {{حوالہ کتاب|title=Sirah al-Sultan Jalal al-Din Mankubirti|last=al-Nasawi|first=Shihab al-Din Muhammad|date=1998|publisher=|location=|language=Russian|translator-last=Buniyatov|translator-first=Z. M.|trans-title=Biography of Sultan Jalal al-Din Mankubirti|author-link=Shihab al-Din Muhammad al-Nasawi|translator-link=Ziya Bunyadov}} {{Refend}} ==== جدید دور ==== {{Refbegin|40em}} * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/palgraveconciseh0000abaz|title=Palgrave Concise Historical Atlas of Central Asia|last=Abazov|first=Rafis|date=2008|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-1-4039-7542-3|location=London|author-link=}} * {{حوالہ کتاب|title=History of Civilizations of Central Asia|last=Ahmad|first=S. Maqbul|date=2000|publisher=UNESCO Publishing|isbn=9231034677|editor-last=Bosworth|editor-first=C.E.|editor-link=Clifford Edmund Bosworth|volume=IV / #2|location=Paris|chapter=8: Geodesy, Geology, and Mineralogy; Geography and Cartography|editor-last2=Asimov|editor-first2=M.S.}} * {{حوالہ کتاب|url=https://www.academia.edu/8855875|title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire|last=Atwood|first=Christopher P.|date=2004|publisher=Facts on File|isbn=978-0-8160-4671-3|location=New York|access-date=2 مارچ 2022|تاريخ-الأرشيف=2023-07-19|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230719221752/https://www.academia.edu/8855875|url-status=dead}} * {{حوالہ کتاب|title=Turkestan Down to the Mongol Invasion|last=Barthold|first=Vasily|date=1968|publisher=[[Oxford University Press]], Luzac & Co|edition=Second|location=London|oclc=4523164}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ کتاب|title=History of Civilizations of Central Asia|last=Blair|first=S.|date=2000|publisher=UNESCO Publishing|isbn=9231034677|editor-last=Bosworth|editor-first=C.E.|editor-link=Clifford Edmund Bosworth|volume=IV / #2|location=Paris|chapter=13: Language Situation and Scripts (Arabic)|editor-last2=Asimov|editor-first2=M.S.}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ کتاب|title=A History of the Khorezmian State Under the Anushteginids, 1097–1231|last=Buniyatov|first=Z. M.|date=2015|publisher=Nauka|isbn=978-9943-357-21-1|location=Moscow|translator-last=Mustafayev|translator-first=Shahin|script-title=ru:Государство Хорезмшахов-Ануштегинидов: 1097–1231|trans-title=A History of the Khorezmian State under the Anushteginids, 1097–1231|author-link=Ziya Bunyadov|translator-last2=Welsford|translator-first2=Thomas}} * {{حوالہ کتاب|url=http://www.jstor.org/stable/10.1525/j.ctt7zw1cg.13|title=A Global History of War: From Assyria to the Twenty-First Century|last=Chalind|first=Gérard|last2=Mangin-Woods|first2=Michèle|last3=Woods|first3=David|date=2014|publisher=University of California Press|edition=First|location=[[Oakland, California|Oakland]]|chapter=Chapter 7: The Mongol Empire|jstor=10.1525/j.ctt7zw1cg.13}} * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=_QppAAAAMAAJ|title=Muslims in the USSR|last=Emin|first=Leon|date=1989|publisher=Novosti Press Agency Publishing House|location=Moscow|script-title=ru:Мусульмане в СССР|trans-title=Muslims in the USSR|oclc=20802477}} * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=47QyEAAAQBAJ|title=A History of the Tajiks: The Iranians of the East|last=Foltz|first=Richard|date=2019|publisher=[[Bloomsbury Publishing|I.B. Tauris]]|isbn=978-1-78453-955-9|location=London|access-date=3 فروری 2022}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/genghiskhanlifed0000manj_u0e8|title=Genghis Khan: Life, Death, and Resurrection|last=Man|first=John|date=2005|publisher=Thomas Dunne Books|isbn=0-312-31444-2|location=New York}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/mongolartofwarch0000mayt|title=The Mongol Art of War : Chinggis Khan and the Mongol Military System|last=مئی|first=Timothy|date=2007|publisher=Westholme Publishing|isbn=978-1-59416-046-2|location=[[Yardley, Pennsylvania|Yardley]]}} * {{حوالہ کتاب|title=The Mongol Empire|last=مئی|first=Timothy|date=2018|publisher=[[Edinburgh University Press]]|isbn=978-0-7486-4237-3|location=Edinburgh|pages=44–75|chapter=The Mongols outside Mongolia|jstor=10.3366/j.ctv1kz4g68.11}} * {{حوالہ کتاب|title=The Mongols|last=مئی|first=Timothy|date=2019|publisher=[[Amsterdam University Press]]|isbn=978-1-64189-095-3|location=Amsterdam}} * {{حوالہ ویب |last=Modelski |first=George |author-link=George Modelski |date=2007 |title=Central Asian world cities (XI – XIII century): a discussion paper |url=https://faculty.washington.edu/modelski/CAWC.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604015930/https://faculty.washington.edu/modelski/CAWC.htm |archive-date=4 جون 2011 |access-date=5 مارچ 2022 |archivedate=2012-01-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118121401/https://faculty.washington.edu/modelski/CAWC.htm }} * {{حوالہ کتاب|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1cbn3m5.21|title=Imperial China 900-1800|last=Mote|first=Frederick W.|date=1999|publisher=[[Harvard University Press]]|isbn=978-0-674-44515-4|location=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]]|pages=403–424|chapter=The Career of the Great Khan Chinggis|doi=10.2307/j.ctv1cbn3m5.21|jstor=j.ctv1cbn3m5.21|author-link=Frederick W. Mote}} * {{حوالہ کتاب|title=Bukhara: The Medieval Achievement|last=Nelson Frye|first=Richard|date=1997|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|isbn=1-56859-048-2|edition=2nd|location=[[Norman, Oklahoma|Norman]]}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ کتاب|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fgz07|title=Lost Enlightenment: Central Asia's Golden Age from the Arab Conquest to Tamerlane|last=Starr|first=S. Frederick|date=2013|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-691-15773-3|location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]]|jstor=j.ctt3fgz07}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ رسالہ}} * {{حوالہ کتاب|title=The Mongol Conquests: The Military Campaigns of Genghis Khan and Sübe'etei|last=Sverdrup|first=Carl|date=2017|publisher=Helion & Company|isbn=978-1-913336-05-9|location=[[Warwick]]}} * {{حوالہ ویب |title=Historic Centre of Bukhara: UNESCO World Heritage Site |url=https://whc.unesco.org/en/list/602 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204000752/https://whc.unesco.org/en/list/602/ |archive-date=4 دسمبر 2022 |access-date=1 مارچ 2023 |website=UNESCO: World Heritage Convention |ref={{SfnRef|World Heritage Site: Bukhara}}}} {{Refend}}{{منتخب مقالہ}} [[گٹھ:1220ء دے تنازعات]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] c1i8kjs0xf4otch2a4u2lqic0j3443x