وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 24948 712669 346005 2026-10-20T11:56:49Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712669 wikitext text/x-wiki {|table id="toc" style="margin:0;background:Yellow";width:130%" align="left" cellpadding="1" | style="background:#D4AF37" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="+1" color=black>سٹنڈال<font>''' |- | style="background: #FFFDD0" align="center" width="130px" colspan=2 |'''<font size="1" color=black>Stendal<font>''' |- | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:Landkreis Stendal in S-A.svg|250px]] |- align="center" |- | style="background:white" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="1" color=black>سٹنڈال، [[سیکسنی آنہالٹ]] وچ<font> |- | colspan="2" style="border-bottom: 2px solid #D3D3D3;" | [[File:German Provinces in Punjabi.PNG|250px]] |- align="center" |- | style="background:white" align="center" width="130px" colspan=2 |<font size="1" color=black>[[جرمنی|جرمن]] صوبے<font> |- | [[دیس]]:|| [[جرمنی]][[File:Flag of Germany.svg|25px]] |- | [[صوبہ]]: || [[سیکسنی آنہالٹ]] |- | راجکعر: || هالدنسلبن |- | [[تھاں]]: || 2,423.04 مربع کلومیٹر |- | لوک گنتی: || 121,899 |- | ویب سائٹ: || [https://web.archive.org/web/20120204061917/http://www.landkreis-stendal.de/de/] |- |} '''سٹنڈال''' [[جرمنی]] دے [[صوبہ|صوبے]] [[سیکسنی آنہالٹ]] دا [[اک]] [[ضلع]] اے۔ == بارلے جوڑ == {{Commons|Stendal (district)|سٹنڈال|position=left}} {{سیکسنی آنہالٹ دے ضلعے}} [[Category:سیکسنی آنہالٹ دے ضلعے]] [[Category:سیکسنی آنہالٹ]] bmlpbwworybme402r0k0obrltoxmgti 0 49640 712652 684480 2026-10-20T04:47:54Z CommonsDelinker 60 Replacing CZ_Zlin_COA.svg with [[File:CZ_Zlín_COA.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)). 712652 wikitext text/x-wiki {| class="float-left infobox wikitable" style="float:left; clear:left; width:200px;" {{Geobox|Settlement <!-- *** Heading *** --> |name=‎ ‎ زلین |native_name= |other_name=Zlín |category=شہر <!-- *** Name *** --> |etymology= |official_name= |motto= |nickname= <!-- *** Image *** --> |image=Zlin-Areal_Svit.JPG <!-- *** Symbols *** --> |flag=Flag of Zlin.svg |symbol=CZ Zlín COA.svg |nickname=The Salon of the Republic <!-- *** Country etc. *** --> |country= {{جھنڈا|چیک جمہوریہ}} |region=[[‎ ‎ زلین علاقہ]]|region_type=[[چیک جمہوریہ دے علاقے|علاقہ]] |district=[[‎ ‎ زلین ضلع|‎ ‎ زلین ]] |district_type=[[چیک لوکراج دے ضلعے|ضلع]] |municipality= <!-- *** Family *** --> |part= |river=Dřevnice <!-- *** Locations *** --> |location= |elevation=230 |lat_d=49 |lat_m=13 |lat_s=59 |lat_NS=N |long_d=17 |long_m=40 |long_s=01 |long_EW=E |highest= |highest_lat_d= |highest_long_d= |lowest= |lowest_lat_d= |lowest_long_d= <!-- *** Dimensions *** --> |area=102.83 <!-- *** Population *** --> |population=80122 |population_date=2011 |population_density=auto <!-- *** History & management *** --> |established=1332 |established_type=First documented |date= |mayor=میروسلاو آدامک <!-- *** Codes *** --> |timezone=[[مرکزی یورپی وقت|وقت]] |utc_offset=+1 |timezone_DST=[[مرکزی یورپی گرما وقت]] |utc_offset_DST=+2 |postal_code=760 01 |area_code= |code= <!-- *** UNESCO etc. *** --> <!-- *** Free frields *** --> |free= <!-- *** Maps *** --> |map=Czechia - outline map.svg |map_background=Czechia - background map.png |map_caption=Location in the Czech Republic |map_locator=Czechia <!-- *** Websites *** --> |website=[http://www.zlin.eu/en/ www.zlin.eu] |commons=Zlín <!-- *** Footnotes *** --> |footnotes= }} |} '''‎ ‎ زلین ''' ( [[لاطینی]]: Zlín) [[چیک لوکراج]] دا اک [[شہر]]، جو [[‎ ‎ زلین علاقہ]] چ [[‎ زلین ضلع]] چ واقع اے۔ == لوک گنتی== ‎ زلین دی کل لو گنتی 80،122 اے۔ == ہور ویکھو == * [[چیک جمہوریہ]] * [[چیک لوکراج دے شہراں دی لسٹ]] == حوالے== {{حوالے}} ==باہرلے جوڑ== [[گٹھ:شہر]] [[گٹھ:دنیا دے آباد تھاں]] [[گٹھ:چیک لوکراج دے شہر]] [[گٹھ:یورپی شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہر]] [[گٹھ:یورپ دے شہراں دی لسٹ]] [[گٹھ:یورپ دے شہر تے قصبے]] [[گٹھ:یورپ دے آباد تھاں]] [[گٹھ:چیک لوکراج دے آباد تھاں]] f2phg09i0pxlde5e7kxqdgtbqm7uzbk 0 52543 712647 708575 2026-10-20T02:10:11Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712647 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = انڈین پریمیئر لیگ 2015 | image = Ipl.svg | imagesize = 200px | administrator = [[Board of Control for Cricket in India|BCCI]] | cricket format = [[ٹونٹی ٹونٹی]] | tournament format = [[Round-robin tournament|Double round robin]] and [[Page playoff system|playoffs]] | host = {{flagcountry|India}} | fromdate = {{start date|2015|4|08|df=y}} | todate = {{end date|2015|5|24|df=y}} | champions = | count = | participants = 8 | matches = 60 | attendance = | most runs = | most wickets = | Player of the tournament = | website = [http://www.iplt20.com www.iplt20.com] | previous_year = 2014 | previous_tournament = 2014 Indian Premier League | next_year = 2016 | next_tournament = 2016 Indian Premier League }} '''انڈین پریمیئر لیگ 2015''' کرکٹ دا اک ٹورنامینٹ ہے جو ہر سال وانگ 2015 وچّ وی آیوجت ہویا۔ اس دا آرنبھ 8 اپریل 2015 نوں ہویا۔<ref>{{cite news|url=http://ybeside.com/2015/02/kkr-and-mi-to-kick-start-ipl-2015-on-april-8/|title=KKR and MI to kick start IPL 2015 on April 8|date=11 February 2015|publisher=ybeside.com|accessdate=|archivedate=26 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150426201910/http://ybeside.com/2015/02/kkr-and-mi-to-kick-start-ipl-2015-on-april-8/}}</ref> ==کھڈاریاں دی نیلامی== اس وار کل 123 کھڈاریاں دی بولی لگی اتے بولی توں پہلاں ہی 6 کھڈاریاں نوں اوہناں دی ٹیم نے باہر کیار دتا سی۔ [[یوراج سنگھ]] نوں [[دلی ڈیئرڈیولس]] نے 16 کروڑ وچّ خریدیا اتے اوہ اس ٹورنامینٹ دا سبھ توں مہنگا کھڈاری ہے۔<ref>{{cite web| url=http://www.sportsmirchi.com/list-of-players-sold-in-indian-premier-league-auction-2015/| title=List of Players sold in Indian Premier League Auction 2015}}</ref> ==کھیڈن لئی تھاواں== 12 تھاواں چنیاں گئیاں ہن جتھے میچ کھیڈے جانگے۔<ref>{{cite news|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-series/2330/indian-premier-league-2015/venues|title=2015 Venues|date=26 March 2015|publisher=Cricbuzz|work=Cricbuzz (Sports Media)|accessdate=26 March 2015}}</ref> [[کلکتہ]] وچّ آخری میچ ہووےگا۔<ref>{{cite news|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-series/cricket-news/69962/kkr-take-on-mi-in-ipl-2015-opener-on-april-8|title=2015 schedule|date=26 March 2015|publisher=Cricbuzz|work=Cricbuzz (Sports Media)|accessdate=26 March 2015|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402091519/http://www.cricbuzz.com/cricket-series/cricket-news/69962/kkr-take-on-mi-in-ipl-2015-opener-on-april-8}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center؛margin:auto" |- ! style="width:25٪"| [[احمدآباد]] ! style="width:25٪"| [[بنگلور]] ! style="width:25٪"| [[چنائی]] ! style="width:25٪"| [[دلی]] |- | {{Cr-IPL|raja}} | {{Cr-IPL|bang}} | {{Cr-IPL|chen}} | {{Cr-IPL|delhi}} |- |سردار پٹیل سٹیڈیم | چناسوامی سٹیڈیم | چدمبرم سٹیڈیم | فروز شاہ کوٹلہ |- | سمرتھا: 54،000 <ref>http://www.iplt20.com/venues/19/sardar-patel-stadium</ref> | سمرتھا: 36،760 <ref>http://www.iplt20.com/venues/5/m-chinnaswamy-stadium></ref> | سمرتھا: 37،220 | سمرتھا: 55،000 |- | [[File:Sardar Patel Gujarat Stadium Ahmedabad.jpg|250px]] | [[File:MChinnaswamy-Stadium.jpg|150px]] | [[File:MAC Chepauk stadium.jpg|150px]] | [[File:Firoze shah.jpg|150px]] |- ! [[حیدرآباد]] | rowspan=10 colspan=2 style="vertical-align:top"| {{location map+|India|float=center|width=420|caption=|places= {{location map~|India|lat=13.083888|long=80.27|mark=Yellow ffff00 pog.svg|label_size=120|label=[[چنائی]]|position=right}} {{location map~|India|lat=30.78|long=76.69|mark=Red ff0000 pog.svg|label_size=120|label=[[موہالی]]|position=right}} {{location map~|India|lat=22.569722|long=88.369722|mark=Purple 8000ff pog.svg|label_size=120|label=[[کولکتہ]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=12.966666|long=77.566666|mark=Red pog.svg|label_size=120|label=[[بنگلور]]|position=left}} {{location map~|India|lat=19.03|long=73.01|mark=Blue pog.svg|label_size=120|label=[[ممبئی]]|position=right}} {{location map~|India|lat=23.03|long=72.40|mark=Blue pog.svg|label_size=120|label=[[احمدآباد]]|position=left}} {{location map~|India|lat=18.40|long=73.42|mark= Red ff0000 pog.svg|label_size=120|label=[[پونا]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=21.14|long=81.38|mark=Dark Red 800000 pog.svg|label_size=120|label=[[رائے پور]]|position=left}} {{location map~|India|lat=28.61|long=77.23|mark=Dark Red 800000 pog.svg|label_size=120|label=[[دلی]]|position=left}} {{location map~|India|lat=18.975|long=72.825833|mark=Cyan pog.svg|label_size=120|label=[[ممبئی]]|position=top}} {{location map~|India|lat=17.40|long=78.45|mark=Orange pog.svg|label_size=120|label[[حیدرآباد دکن]]|position=bottom}} {{location map~|India|lat=17.6883|long=83.2186|mark= Orange pog.svg|label_size=120|label=[[ویشاکھاپٹنم]]|position=right}} }} ! [[کلکتہ]] |- | {{Cr-IPL|hyde}} | {{Cr-IPL|kolk}} |- | راجیو گاندھی انٹرنیشنل سٹیڈیم | ایڈن گارڈن |- | سمرتھا: 55،000 | سمرتھا: 67،000<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/ground/57980.html|title=Eden Gardens|publisher=ESPN|series=CricInfo|deadurl=no|accessdate=26 December 2012}}</ref> |- | [[File:Uppal stadium.jpg|250px]] | [[File:Eden gardens ipl 2011.jpg|250px]] |- ! [[موہالی]] ! [[ممبئی]] |- | {{Cr-IPL|kings}} | {{Cr-IPL|mumb}} |- | پنجاب کرکٹ ایسوسی ایشن سٹیڈیم | وانکھیڑے سٹیڈیم |- | سمرتھا: 40،000 | سمرتھا: 33،320 |- | [[File:PCA Stadium، Mohali 1.jpg|250px]] | [[File:Wankhede Stadium Feb2011.jpg|250px]] |- ! [[ممبئی]] ! [[پونا]] ! [[رائے پور]] ! [[وشاکھپٹنم]] |- | {{Cr-IPL|raja}} | {{Cr-IPL|kings}} | {{Cr-IPL|delhi}} | {{Cr-IPL|hyde}} |- | برابورن سٹیڈیم | سہارا سٹیڈیم | رائپور انٹرنیشنل سٹیڈیم | VDCA سٹیڈیم |- | سمرتھا: 20،000 | سمرتھا: 36،000 | سمرتھا: 50،000 | سمرتھا: 38،000 |- | [[File:Brabourne.jpg|150px]] | [[File:Sahara Stadium Pune 4.jpg|150px]] | [[File:Raipur Stadium.JPG|150px]] |[[File:Vizagacavdca.jpg|150px]] |} ==انک تالکا== {| class="wikitable sortable" |-style="background:#ccc؛ text-align:center؛margin-CENTER؛" |- ! rowspan="2" class="unsortable"| کرم ! rowspan="2" class="unsortable"| ٹیماں ! rowspan="2"| کھیڈے ! colspan="2"| نتیجہ ! rowspan="2"| برابر ! rowspan="2"| بے نتیجہ ! rowspan="2"| نیٹّ رن ریٹ ! rowspan="2"| انک |- ! جتے ! ہارے |- |1||راجستھان رویلس||14||7||5||0||2||+0.062||14 |- |2||چینئی سپر کنگس||14||9||5||0||0||+0.709||18 |- |3||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||14||7||6||0||1||+0.253||14 |- |4||سنرائسرس حیدرآباد||14||7||7||0||0||-0.239||14 |- |5||دلی ڈیئرڈیولس||14||5||8||0||1||-0.049||10 |- |6||کنگس الیون پنجاب||14||3||11||0||0||-1.436||6 |- |7||ممبئی انڈیئنس||14||8||6||0||0||-0.043||16 |- |8||رویلس چیلنجرس بنگلور||14||7||5||0||2||+1.037||16 |} ==آنکڑے== ===بلیبازی آنکڑے=== {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="15" style="background: orange؛"| اورینج کیپ (سبھ توں ودھ دوڑاں بناؤن لئی)<ref>{{cite web|title = most runs in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-runs}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!ناٹ آؤٹ!!رن!!سبھ توں ودھ!!اوسط!!گینداں کھیڈیاں!!سٹرائک ریٹ!!سیکڑے!!اردھ سینکڑے!!چوکے!!چھکے |- |1||اجنکیا رہانے||||14||13||2||540||76٭||61||251||121.6||0||3||27||7 |- |2||ڈیوڈ وارنر||||14||14||1||562||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |3||شریئس ائیئر||||6||6||0||227||83||37.9||162||140.2||0||2||18||14 |- |4||روہت شرما||||6||6||1||220||98٭||44||142||155||0||2||20||11 |- |5||زین پول ڈمنی||||6||6||2||207||78٭||51.8||161||128.6||0||2||12||11 |- |6||ڈیوین سمتھ||||5||5||0||202||62||40.4||145||139.4||0||1||24||10 |- |7||گوتم گمبھیر||||5||5||0||190||60||38||165||115.2||0||3||23||2 |- |8||کیرون پولارڈ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |9||برینڈن میکلم||||14||14||1||436||100٭||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |10||جورج بیلی||||4||4||1||164||61٭||54.7||106||154.8||0||2||12||7 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="15" style="background: LightSteelBlue؛"| سبھ توں ودھ چھکے<ref>{{cite web|title = most sixes in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-sixes}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!ناٹ آؤٹ!!رن!!اچتم!!اوسط!!گینداں کھیڈیاں!!سٹرائک ریٹ!!سیکڑے!!اردھ-سینکڑے!!چوکے!!چھکے |- |1||شریئس ائیئر||||6||6||0||227||83||37.9||162||140.2||0||2||18||14 |- |2||ڈیوڈ وارنر||||5||5||0||250||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |3||کیرون پولارڈ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |4||روہت شرما||||6||6||1||220||98٭||44||142||155||0||2||20||11 |- |5||زین پول ڈمنی||||6||6||2||207||78٭||51.8||161||128.6||0||2||12||11 |- |6||برینڈن میکلم||||5||5||1||166||100٭||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |7||دیپک ہڈا||||6||4||0||116||54||29||53||218.9||0||1||5||11 |- |8||ڈیوین سمتھ||||5||5||0||202||62||40.4||145||139.4||0||1||24||10 |- |9||AB de Villiers||||4||4||0||129||46||32.3||62||208.1||0||0||13||9 |- |10||کرسّ گیل||||3||3||0||127||96||42.4||96||132.3||0||1||10||8 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="11" style="background: LightSteelBlue؛"| اچتم ویکتی گت سکور (Highest Individual Score)<ref>{{cite web|title = highest scores in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/highest-scores}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!سبھ توں ودھ!!گینداں کھیڈیاں!!چوکے!!چھکے!!سٹرائک ریٹ!!خلاف!!تھاں!!متی |- |1||برینڈن میکلم||||100٭||56||7||9||178.6||||Chennai||11-04-2015 |- |2||روہت شرما||||98٭||65||12||4||150.8||||Kolkata||08-04-2015 |- |3||کرسّ گیل||||96||56||7||7||171.5||||Kolkata||11-04-2015 |- |4||ڈیوڈ وارنر||||91||55||9||4||165.5||||Visakhapatnam||22-04-2015 |- |5||شریئس ائیئر||||83||56||7||5||148.3||||Delhi||23-04-2015 |- |6||سٹیو سمتھ||||79٭||53||8||1||149.1||||Ahmedabad||14-04-2015 |- |7||زین پول ڈمنی||||78٭||50||3||6||156||||Delhi||23-04-2015 |- |8||اجنکیا رہانے||||76٭||55||6||2||138.2||||Ahmedabad||19-04-2015 |- |9||اجنکیا رہانے||||74||54||6||2||137.1||||Ahmedabad||21-04-2015 |- |10||ایلبی مورکل||||73٭||55||8||1||132.8||||Chennai||09-04-2015 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="15" style="background: LightSteelBlue؛"| اچتم سٹرائک ریٹ (highest Strike Rate Tournament)<ref>{{cite web|title = highest strike-rate in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/highest-strikerate}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!ناٹ آؤٹ!!رن!!سبھ توں ودھ!!اوسط!!گینداں کھیڈیاں!!سٹرائک ریٹ!!سیکڑے!!اردھ-سینکڑے!!چوکے!!چھکے |- |-|1||دیپک ہڈا||||6||4||0||116||54||29||53||218.9||0||1||5||11 |- |2||AB de Villiers||||4||4||0||129||46||32.25||62||208.1||0||0||13||9 |- |3||آندرے رسل||||5||3||1||126||66||63||63||200||0||1||16||6 |- |4||سوریا کمار یادو||||5||5||2||106||46٭||35.33||57||186||0||0||7||8 |- |5||برینڈن میکلم||||5||5||1||166||100٭||41.5||91||182.5||1||0||18||11 |- |6||کیرون پولارڈ||||6||5||0||169||70||33.8||96||176.1||0||2||13||12 |- |7||ہربھجن سنگھ||||5||4||0||97||64||24.25||56||173.3||0||1||7||8 |- |8||Angelo Mathews||||5||5||3||93||28||46.5||58||160.4||0||0||8||4 |- |9||ڈیوڈ وارنر||||5||5||0||250||91||50||158||158.3||0||3||23||12 |- |10||Wriddhiman Saha||||5||4||0||80||39||20||51||156.9||0||0||6||4 |} ===گیندباجی آنکڑے=== {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="14" style="background: purple؛"| پرپل کیپ (سبھ توں ودھ وکٹاں لین لئی)<ref>{{cite web|title = most wickets in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/most-wickets}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!اوور!!رن دتے!!وکٹاں!!اتم گیندبازی!!اوسط!!اکنامی ریٹ!!سٹرائک ریٹ!!4 وکٹاں !!5 وکٹاں |- |- |- |1||عمران طاہر||||6||6||24||185||13||04/28||14.3||7.7||11.07||1||0 |- |2||آشیش نیہرا||||5||5||20||121||10||04/10||12.1||6.1||12||1||0 |- |3||مورین مورکل||||5||5||20||141||9||02/18||15.7||7.1||13.33||0||0 |- |4||سندیپ شرما||||5||5||20||111||8||04/25||13.9||5.6||15||1||0 |- |5||Yuzvendra Chahal||||4||4||16||124||8||03/01||15.5||7.8||12||0||0 |- |6||ہربھجن سنگھ||||5||5||20||163||8||03/27||20.4||8.2||15||0||0 |- |7||ڈیوین براوو||||5||5||17.2||146||8||02/25||18.3||8.5||13||0||0 |- |8||انریت سنگھ||||5||5||20||175||8||03/23||21.9||8.8||15||0||0 |- |9||زین پول ڈمنی||||6||5||9||72||7||04/17||10.3||8||7.71||1||0 |- |10||پروین تامبے||||6||6||20||135||6||02/21||22.5||6.8||20||0||0 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue؛"| سبھ توں اتم گیندبازی آنکڑے (Best Bowling Figures)<ref>{{cite web|title = best-bowling-figures in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-bowling-figures}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!اوور!!میڈن!!BBI!!اکنامی ریٹ!!سٹرائک ریٹ!!خلاف!!تھاں!!متی |- |1||آشیش نیہرا||4||0||04/10||2.5||6||||Bengaluru||22-04-2015 |- |2||زین پول ڈمنی||3||0||04/17||5.7||4.5||||Visakhapatnam||18-04-2015 |- |3||سندیپ شرما||4||1||04/25||6.3||6||||Pune||18-04-2015 |- |4||عمران طاہر||4||0||04/28||7||6||||Delhi||12-04-2015 |- |5||David Wiese||4||0||04/01||8.3||6||||Bengaluru||19-04-2015 |- |6||انریت سنگھ||4||0||03/23||5.8||8||||Pune||10-04-2015 |- |7||آشیش نیہرا||4||0||03/23||5.8||8||||Mumbai||17-04-2015 |- |8||آشیش نیہرا||4||0||03/25||6.3||8||||Chennai||09-04-2015 |- |9||جیمس پھلونکر||4||0||03/26||6.5||8||||Pune||10-04-2015 |- |10||ہربھجن سنگھ||4||0||03/27||6.8||8||||Bengaluru||19-04-2015 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue؛"| سبھ توں اتم گیندبازی اوسط<ref>{{cite web|title = best bowling averages in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-averages}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!میچ!!پاری!!اوور!!رن دتے!!اتم گیندبازی!!اوسط!!اکنامی ریٹ!!سٹرائک ریٹ!!4 وکٹاں !!5 وکٹاں |- |1||زین پول ڈمنی||6||4||8||58||7|04/17||8.28||7.25||6.85||1||0 |- |2||آشیش نیہرا||5||5||20||121||10|04/10||12.1||6.05||12||1||0 |- |3||سندیپ شرما||5||5||20||111||8|04/25||13.87||5.55||15||1||0 |- |4||Ashish Reddy||3||3||4||31||2|01/11||15.5||7.75||12||0||0 |- |5||Yuzvendra Chahal||4||4||16||124||8|03/01||15.5||7.75||12||0||0 |- |6||مورین مورکل||5||5||20||141||9|02/18||15.66||7.05||13.33||0||0 |- |7||دھون کلکرنی||4||4||10||63||4|02/09||15.75||6.3||15||0||0 |- |8||David Wiese||2||2||8||79||5|04/01||15.8||9.87||9.6||1||0 |- |9||عمران طاہر||6||5||20||163||10|04/28||16.3||8.15||12||1||0 |- |10||ڈیوین براوو||5||5||17.2||146||8|02/25||18.25||8.42||13||0||0 |} {|class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="14" style="background: LightSteelBlue؛"| سبھ توں اتم اکنامی ریٹ (Best Economy Rates)<ref>{{cite web|title = best-economy rate in iplt20 league|url =http://www.iplt20.com/stats/2015/best-economy}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !پوجیشن!!کھڈاری!!ٹیم!!میچ!!پاری!!اوور!!رن دتے!!وکٹاں!!BBI!!اوسط!!اکنامی ریٹ!!سٹرائک ریٹ!!4 وکٹاں !!5 وکٹاں |- |1||دیپک ہڈا||||4||3||7||34||0||||-||4.85||-||0||0 |- |2||سندیپ شرما||||4||4||16||86||7||25-Apr||12.28||5.37||13.71||1||0 |- |3||سٹرئٹ بنی||||4||3||6||35||1||8-Jan||35||5.83||36||0||0 |- |4||سنیل نرائن||||3||3||12||71||1||17-Jan||71||5.91||72||0||0 |- |5||پروین تامبے||||4||4||13||79||4||21-Feb||19.75||6.07||19.5||0||0 |- |6||دھون کلکرنی||||4||4||10||63||4||9-Feb||15.75||6.3||15||0||0 |- |7||آشیش نیہرا||||3||3||12||79||6||23-Mar||13.16||6.58||12||0||0 |- |8||مورین مورکل||||3||3||12||80||5||18-Feb||16||6.66||14.4||0||0 |- |9||رویچندرن اشون||||3||3||9||60||2||22-Jan||30||6.66||27||0||0 |- |10||ڈیل سٹین||||1||1||4||27||1||27-Jan||27||6.75||24||0||0 |} ==میچ سوچی== {| class=wikitable |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue؛"| میچ سوچی |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" !width=8٪|دن !width=7٪|متی !width=6٪|سماں !width=6٪|میچ !width=22٪|میزبان !width=22٪|مہمان !width=14٪|تھاں !width=23٪|جیتو |- |بدھوار||08-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-1|میچ 1]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||ممبئی انڈیئنس||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 1 - KKR vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/1}}</ref> |- |ویروار||09-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-2|میچ 2]]||چینئی سپر کنگس||دلی ڈیئرڈیولس||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 2 - CSK vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/2}}</ref> |- |شکروار||10-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-3|میچ 3]]||کنگس الیون پنجاب||راجستھان رویلس||پونے||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 3 - KXIP vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/3}}</ref> |- |شنیوار||11-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-4|میچ 4]]||چینئی سپر کنگس||سنرائسرس حیدرآباد||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 4 - CSK vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/4}}</ref> |- |شنیوار||11-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-5|میچ 5]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||رویلس چیلنجرس بنگلور||کلکتہ||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 5 - KKR vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/5}}</ref> |- |ایتوار||12-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-6|میچ 6]]||دلی ڈیئرڈیولس||راجستھان رویلس||دلی||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 6 - DD vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/6}}</ref> |- |ایتوار||12-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-7|میچ 7]]||ممبئی انڈیئنس||کنگس الیون پنجاب||ممبئی (وانکھیڑے)||کنگس الیون پنجاب<ref>{{cite web|title = Match 7 - MI vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/7}}</ref> |- |سوموار||13-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-8|میچ 8]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||سنرائسرس حیدرآباد||بنگلور||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 8 - RCB vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/8}}</ref> |- |منگلوار||14-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-9|میچ 9]]||راجستھان رویلس||ممبئی انڈیئنس||احمدآباد||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 9 - RR vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/9}}</ref> |- |بدھوار||15-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-10|میچ 10]]||کنگس الیون پنجاب||دلی ڈیئرڈیولس||پونے||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 10 - KXIP vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/10}}</ref> |- |ویروار||16-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-11|میچ 11]]||سنرائسرس حیدرآباد||راجستھان رویلس||وشاکھپٹنم||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 11 - SRH vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/11}}</ref> |- |شکروار||17-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-12|میچ 12]]||ممبئی انڈیئنس||چینئی سپر کنگس||ممبئی (وانکھیڑے)||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 12 - MM vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/12}}</ref> |- |شنیوار||18-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-13|میچ 13]]||سنرائسرس حیدرآباد||دلی ڈیئرڈیولس||وشاکھپٹنم||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 13 - SRH vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/13}}</ref> |- |شنیوار||18-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-14|میچ 14]]||کنگس الیون پنجاب||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||پونے||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 14 - KXIP vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/14}}</ref> |- |ایتوار||19-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-15|میچ 15]]||راجستھان رویلس||چینئی سپر کنگس||احمدآباد||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 15 - RR vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/15}}</ref> |- |ایتوار||19-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-16|میچ 16]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||ممبئی انڈیئنس||بنگلور||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 16 - RCB vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/16}}</ref> |- |سوموار||20-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-17|میچ 17]]||دلی ڈیئرڈیولس||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||دلی||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 17 - DD vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/17}}</ref> |- |منگلوار||21-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-18|میچ 18]]||راجستھان رویلس||کنگس الیون پنجاب||احمدآباد||کنگس الیون پنجاب<ref>{{cite web|title = Match 18 - RR vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/18}}</ref> |- |بدھوار||22-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-19|میچ 19]]||سنرائسرس حیدرآباد||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||وشاکھپٹنم||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 19 - KKR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/19}}</ref> |- |بدھوار||22-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-20|میچ 20]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||چینئی سپر کنگس||بنگلور||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 20 - RCB vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/20}}</ref> |- |ویروار||23-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-21|میچ 21]]||دلی ڈیئرڈیولس||ممبئی انڈیئنس||دلی||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 21 - DD vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/21}}</ref> |- |شکروار||24-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-22|میچ 22]]||راجستھان رویلس||رویلس چیلنجرس بنگلور||احمدآباد||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 22 - RR vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/22}}</ref> |- |شنیوار||25-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-23|میچ 23]]||ممبئی انڈیئنس||سنرائسرس حیدرآباد||ممبئی (وانکھیڑے)||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 23 - MI vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/23}}</ref> |- |شنیوار||25-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-24|میچ 24]]||چینئی سپر کنگس||کنگس الیون پنجاب||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 24 - CSK vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/24}}</ref> |- |ایتوار||26-اپریل||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-25|میچ 25]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||راجستھان رویلس||کلکتہ|| |- |ایتوار||26-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-26|میچ 26]]||دلی ڈیئرڈیولس||رویلس چیلنجرس بنگلور||دلی||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 26 - DD vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/26}}</ref> |- |سوموار||27-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-27|میچ 27]]||کنگس الیون پنجاب||سنرائسرس حیدرآباد||موہالی||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 27 - KXIP vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/27}}</ref> |- |منگلوار||28-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-28|میچ 28]]||چینئی سپر کنگس||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 28 - CSK vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/28}}</ref> |- |بدھوار||29-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-29|میچ 29]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||راجستھان رویلس||بنگلور|| |- |ویروار||30-اپریل||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-30|میچ 30]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||چینئی سپر کنگس||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 30 - CSK vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/30}}</ref> |- |شکروار||1-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-31|میچ 31]]||دلی ڈیئرڈیولس||کنگس الیون پنجاب||دلی||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 31 - DD vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/31}}</ref> |- |شکروار||1-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-32|میچ 32]]||ممبئی انڈیئنس||راجستھان رویلس||ممبئی (وانکھیڑے)||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 31 - MI vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/32}}</ref> |- |شنیوار||02-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-33|میچ 33]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||بنگلور||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 33 - RCB vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/33}}</ref> |- |شنیوار||02-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-34|میچ 34]]||سنرائسرس حیدرآباد||چینئی سپر کنگس||حیدرآباد||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 34 - SRH vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/34}}</ref> |- |ایتوار||03-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-35|میچ 35]]||کنگس الیون پنجاب||ممبئی انڈیئنس||موہالی||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 35 - MI vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/35}}</ref> |- |ایتوار||03-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-36|میچ 36]]||راجستھان رویلس||دلی ڈیئرڈیولس||ممبئی (CCI)||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 36 - RR vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/36}}</ref> |- |سوموار||04-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-37|میچ 37]]||چینئی سپر کنگس||رویلس چیلنجرس بنگلور||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 37 - CSK vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/37}}</ref> |- |سوموار||04-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-38|میچ 38]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||سنرائسرس حیدرآباد||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 38 - KKR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/38}}</ref> |- |منگلوار||05-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-39|میچ 39]]||ممبئی انڈیئنس||دلی ڈیئرڈیولس||ممبئی (وانکھیڑے)||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 39 - MI vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/39}}</ref> |- |بدھوار||06-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-40|میچ 40]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||کنگس الیون پنجاب||بنگلور||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 40 - RCB vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/40}}</ref> |- |ویروار||07-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-41|میچ 41]]||راجستھان رویلس||سنرائسرس حیدرآباد||ممبئی (CCI)||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 41 - RR vs SRH|url = http://www.iplt20.com/match/2015/41}}</ref> |- |ویروار||07-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-42|میچ 42]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||دلی ڈیئرڈیولس||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 42 - KKR vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/42}}</ref> |- |شکروار||08-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-43|میچ 43]]||چینئی سپر کنگس||ممبئی انڈیئنس||چینئی||ممبئی انڈیئنسکلکتا نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 43 - CSK vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/43}}</ref> |- |شنیوار||09-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-44|میچ 44]]||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||کنگس الیون پنجاب||کلکتہ||کلکتہ نائٹ رائیڈرس<ref>{{cite web|title = Match 44- KKR vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/44}}</ref> |- |شنیوار||09-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-45|میچ 45]]||دلی ڈیئرڈیولس||سنرائسرس حیدرآباد||رائپر||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 45- SRH vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/45}}</ref> |- |ایتوار||10-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-46|میچ 46]]||ممبئی انڈیئنس||رویلس چیلنجرس بنگلور||ممبئی (وانکھیڑے)||رویلس چیلنجرس بنگلورکل<ref>{{cite web|title = Match 46- MI vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/46}}</ref> |- |ایتوار||10-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-47|میچ 47]]||چینئی سپر کنگس||راجستھان رویلس||چینئی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 47- CSK vs RR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/47}}</ref> |- |سوموار||11-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-48|میچ 48]]||سنرائسرس حیدرآباد||کنگس الیون پنجاب||حیدرآباد||سنرائسرس حیدرآباد<ref>{{cite web|title = Match 48- SRH vs KXIP|url = http://www.iplt20.com/match/2015/48}}</ref> |- |منگلوار||12-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-49|میچ 49]]||دلی ڈیئرڈیولس||چینئی سپر کنگس||رائپر||دلی ڈیئرڈیولس<ref>{{cite web|title = Match 49- CSK vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/49}}</ref> |- |بدھوار||13-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-50|میچ 50]]||کنگس الیون پنجاب||رویلس چیلنجرس بنگلور||موہالی||کنگس الیون پنجاب<ref>{{cite web|title = Match 50- KXIP vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/50}}</ref> |- |ویروار||14-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-51|میچ 51]]||ممبئی انڈیئنس||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||ممبئی (وانکھیڑے)||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 51 - MI vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/51}}</ref> |- |شکروار||15-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-52|میچ 52]]||سنرائسرس حیدرآباد||رویلس چیلنجرس بنگلور||حیدرآباد||رویلس چیلنجرس بنگلور<ref>{{cite web|title = Match 52- SRH vs RCB|url = http://www.iplt20.com/match/2015/52}}</ref> |- |شنیوار||16-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-53|میچ 53]]||کنگس الیون پنجاب||چینئی سپر کنگس|||موہالی||چینئی سپر کنگس<ref>{{cite web|title = Match 53 - KXIP vs CSK|url = http://www.iplt20.com/match/2015/53}}</ref> |- |شنیوار||16-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-54|میچ 54]]||راجستھان رویلس||کلکتہ نائٹ رائیڈرس||ممبئی (CCI)||راجستھان رویلس<ref>{{cite web|title = Match 54 - RR vs KKR|url = http://www.iplt20.com/match/2015/54}}</ref> |- |ایتوار||17-مئی||4وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-55|میچ 55]]||رویلس چیلنجرس بنگلور||دلی ڈیئرڈیولس||بنگلور||<ref>{{cite web|title = Match 55- RCB vs DD|url = http://www.iplt20.com/match/2015/55}}</ref> |- |ایتوار||17-مئی||8وجے||[[انڈین پریمیئر لیگ 2015: میچ-56|میچ 56]]||سنرائسرس حیدرآباد||ممبئی انڈیئنس||حیدرآباد||ممبئی انڈیئنس<ref>{{cite web|title = Match 56 - SRH vs MI|url = http://www.iplt20.com/match/2015/56}}</ref> |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue؛"| پلیاپھ |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" |- |منگلوار||||8وجے||||First placed team|||||| |- |بدھوار||||8وجے||||Third placed team|||||| |- |شکروار||||8وجے||||Loser of Qualiier 1|||||| |-style="background:#ccc؛ text-align:center؛" ! colspan="8" style="background: LightSteelBlue؛"| پھائنل |- style="background:#ccc؛ text-align:center؛" |- |ایتوار||||8وجے|||||||||| |} ==حوالے== {{حوالے}} ==باہرلے جوڑ== * [http://www.iplt20.com/ Official website] * [http://www.iplt20livestreaming.com/2015/04/sony-six-set-max-live-telecast-ipl-8-opening-ceremony-program-schedule-date-time.html Set Max Live telecast of IPL 8 Opening ceremony] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408151302/http://www.iplt20livestreaming.com/2015/04/sony-six-set-max-live-telecast-ipl-8-opening-ceremony-program-schedule-date-time.html |date=2015-04-08 }} * [http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2015/content/series/791129.html Tournament website on ESPN Cricinfo] * [https://fantasy.iplt20.com/ IPL Fantasy League 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150412010713/https://fantasy.iplt20.com/ |date=2015-04-12 }} * [https://web.archive.org/web/20160420085725/http://www.starsports.com/cricket/tour/indian-premier-league-2015-237/index.html Live streaming] [[گٹھ:انڈین پریمیئر لیگ]] [[گٹھ:قومانتری کرکٹ مقابلے]] [[گٹھ:بھارتی کرکٹ مقابلے]] gtr82j2k42sux1qvtcznr4e0y0l48jb 0 56671 712646 444875 2026-10-19T19:16:47Z Rotondus 19601 712646 wikitext text/x-wiki [[فائل:Sita in exile.jpg|thumb]] '''سیتا''' [[ہندو دھرم]] دے وچّ بھگوان [[رام]] دی بیوی اتے دیوی [[لکشمی]] دی اوتار ہے۔ ایہہ [[رامائن]] دا مُکھ زنانی کردار اے ۔ {{ہندو مت دیوتا تے کتاباں}} {{رامائن}} [[گٹھ:مہابھارت دے پاتر]] [[گٹھ:ہندو مت]] [[گٹھ:ہندو اساطیر]] [[گٹھ:ہندو دیویاں]] pkazxslewpa9fuqtgezwliqw9mn4jjd 0 57975 712650 449545 2026-10-20T04:20:48Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712650 wikitext text/x-wiki '''بھارتی گیانپیٹھ''' نے اک ساہتی اتے کھوج ادارہ ہے۔ ساہو جین دے پروار دے ساہو شانتی پرساد جین اتے اس دی بیوی رما جین نے 18 فروری [[1944]] نوں ایہدی نیہہ رکھی سی۔<ref name=Jnan/><ref>Encyclopaedia of Indian literature vol. 1, p. 298 1987, Sahitya Akademi, ISBN 81-260-1803-8</ref> اسدا مقصد [[سنسکرت]]، [[پراکرت]]، [[پالی]] اتے اپبھرنش کتاباں دی سکیم بند کھوج اتے اشاعت اتے دھرم، فلسفے، ترک، نیتکتا، گرائمر، جوتش، سہج شاستر ورگے موضوعاں نوں مطالعہ ہیٹھ لیاؤنا سی۔<ref name=Jnan>[http://www.jnanpith.net/index.html jnanpith.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013122939/http://www.jnanpith.net/index.html |date=2007-10-13 }}, Bhartiya Jnanpith Official website</ref> ==حوالے== {{حوالے}} [[گٹھ:بھارتی ساہت]] [[گٹھ:ساہتی تنطیماں]] [[گٹھ:بھارت]] qp42qvrh8lluty4fpaz2fghv2tm69gg 0 58666 712648 657280 2026-10-20T02:47:06Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712648 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = ایزی جیٹ ایئر لائن کمپنی لمیٹڈ | logo = EasyJet_logo.svg | logo_size = 275 | aoc = 2091 | headquarters = [[لندن لوٹن ایئر پورٹ]]<br/>[[لوٹن]], [[برطانیہ]] | parent = EasyJet plc | founded = {{start date and age|1995}} | key_people = * [[John Barton (businessman)|John Barton]], Chairman * [[Carolyn McCall]], [[CEO]] * {{nowrap|[[Sir Stelios Haji-Ioannou]], Founder}} | bases = {{Collapsible list | framestyle = border:none; padding:0; | title = {{small|List of bases}} | 1 = [[Amsterdam Schiphol Airport|Amsterdam]] | 2 = [[Barcelona–El Prat Airport|Barcelona]] | 3 = [[Belfast International Airport|Belfast–International]] | 4 = {{nowrap|[[Berlin Schönefeld Airport|Berlin-Schönefeld]]}} | 5 = [[Bristol Airport|Bristol]] | 6 = [[Edinburgh Airport|Edinburgh]] | 7 = [[Glasgow Airport|Glasgow]] | 8 = [[Hamburg Airport|Hamburg]] | 9 = [[Lisbon Portela Airport|Lisbon]] | 10 = [[Liverpool John Lennon Airport|Liverpool]] | 11 = [[London–Gatwick]] | 12 = [[London–Luton]] (Head Office) | 13 = [[London Southend Airport|London–Southend]] | 14 = [[London–Stansted]] | 15 = {{nowrap|[[Lyon-Saint Exupéry Airport|Lyon]]}} | 16 = [[Manchester Airport|Manchester]] | 17 = [[Milan–Malpensa Airport|Milan–Malpensa]] | 18 = [[Naples International Airport|Naples]] | 19 = [[Newcastle Airport|Newcastle]] | 20 = [[Nice Côte d'Azur Airport|Nice]] | 21 = [[Palma de Mallorca Airport|Palma de Mallorca]] | 22 = [[Paris–Charles de Gaulle]] | 23 = [[Paris–Orly]] | 24 = [[Francisco de Sá Carneiro Airport|Porto]] | 25 = [[Toulouse-Blagnac Airport|Toulouse]] | 26 = [[Venice Marco Polo Airport|Venice-Marco Polo]] }} | frequent_flyer = | alliance = | fleet_size = <!-- Please use Figures from UK aircraft register G-INFO -->233<!--Check these match fleet table below--> | destinations = [[EasyJet destinations|134]] | routes = {{increase}} 735 (2015) <ref name=AR>{{cite web|url=http://corporate.easyjet.com/~/media/Files/E/Easyjet-Plc-V2/pdf/investors/result-center-investor/annual-report-2015.pdf|title=Annual report and accounts 2015|publisher=EasyJet|accessdate=16 February 2016|archive-date=1 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401171500/http://corporate.easyjet.com/~/media/Files/E/Easyjet-Plc-V2/pdf/investors/result-center-investor/annual-report-2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> | revenue = {{increase}} [[Pound sterling|£]]{{formatnum:4686}} million (2015)<ref name=AR/> | operating_income = {{increase}} £688 million (2015)<ref name=AR/> | net_income = {{increase}} £548 million (2015)<ref name=AR/> | assets = | equity = | num_employees = {{decrease}} 10,104 (2015)<ref name=AR/> | company_slogan = ''"europe by easyJet"'' <br> ''"business by easyJet"'' <br> ''"This is Generation easyJet"''<br> "Come On Let's Fly"<br> "The web's favourite airline" | website = {{Official URL}} }} [[فائل:Easyjet A319 G-EZEZ AMS 2016-09-04.jpg|thumb]] '''ایزی جیٹ''' اک برطانوی گھٹ قیمت والی ایئر لائن کیرئیر ہے جو کی لندن لوٹن ہوائی اڈے تے واقع ہے.<ref>{{cite web |url=http://uk.reuters.com/business/quotes/companyProfile?symbol=EZJ.L |title=Company Profile &#124; Reuters.co.uk |publisher=Uk.reuters.com |date= |accessdate=5 July 2016 |archive-date=5 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151005074650/http://uk.reuters.com/business/quotes/companyProfile?symbol=EZJ.L |dead-url=yes }}</ref> ایہہ 32 دیساں وچّ 700 'تے رستے ' تے گھریلو اتے قومبنتری روٹاں تے سیوا مہیا کردی ہے. <ref>{{cite web |url=http://www.easyjet.com/EN/Routemap/ |title=Route Map &#124; Flights to European Destinations and Beyond |publisher=easyJet |date= |accessdate=5 July 2016 |archive-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226103409/http://www.easyjet.com/EN/Routemap/ |dead-url=yes }}</ref><ref name="ADB">{{cite web | title = EasyJet airline details |publisher=theAirDB| url = http://www.theairdb.com/airline/EasyJet.html | accessdate =5 July 2016}}</ref> ایزی جیٹ لنڈن سٹاک ایکسچیز 'تے لسٹ بند اتے FTSE 100 انڈیکس دی بھائیوال ہے.<ref>{{cite web | title = EasyJet and London Stock Exchange to join FTSE 100 index | url = http://www.bbc.co.uk/news/business-21692178 | publisher = BBC News| date = 7 March 2013| accessdate = 5 July 2016}}</ref> ایسے گروپ ہولڈنگز لمیٹڈ (اس دے بانی سر سٹیلیوس حاجی-لینوئن اتے اس دے پروار دا ایزی ایئر لائن وچّ نویش واہن ) دا 34.62 % حصیداری نال سبھ تو وڈا حصیدار (جولائی 2014 دے طور 'تے ) ہے.<ref>{{cite web|url=http://otp.investis.com/clients/uk/easyjet/rns/regulatory-story.aspx?cid=2&newsid=431707|title=Holding(s) in Company|work=investis.com|access-date=2017-02-05|archive-date=2015-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120130002/http://otp.investis.com/clients/uk/easyjet/rns/regulatory-story.aspx?cid=2&newsid=431707|dead-url=yes}}</ref> ایہہ سارے [[یورپ]] وچّ 11000 لوکاں نوں روزگار مہیا کردا ہے، پر مکھ طور تے ایہہ نوکریاں [[برطانیہ]] وچّ ہی ہن.<ref name=employees>{{cite web |title = EasyJet corporate website |url = http://2013annualreport.easyjet.com/ |accessdate = 5 July 2016 |publisher = EasyJet |archive-date = 22 November 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191122142641/http://2013annualreport.easyjet.com/ |dead-url = yes }}</ref> 1995 وچ ایزی جیٹ دے قیام دے بعد اس نے تیزی نال وادھا کیتا ہے، ایہہ وادھا زیادہتر ادھگرہن کرن نال ہویا. <ref name="GO1">{{cite news | title = EasyJet buys Go for £374m | publisher = BBC | date = 16 May 2002 | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/1990691.stm | accessdate = 5 July 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20220428082058/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/1990691.stm | archivedate = 28 April 2022 }}</ref><ref name="GB1">{{cite news | title = EasyJet agrees to buy GB Airways | publisher = BBC | date = 25 October 2007 | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7061246.stm | accessdate = 5 July 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090115082059/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7061246.stm | archivedate = 15 January 2009 }}</ref> اتے گھٹ قیمت ایئر لائن دی منگ کرکے ہویا. ایہہ ایئرلائین اپنی ایسوسیئیٹ کمپنی دے ایزی جیٹ [[جرمنی]] دے نال مل کے 200 توں ودھ جہازی اڈاناں دا انتظام کردی ہے جس وچّ زیادہتر ایئر بس اے319 شامل ہن.<ref name=fleet>{{cite web |title=Annual report and accounts 2009 |url=http://2009annualreport.easyjet.com/files/pdf/EasyJet_AR09.pdf |format=PDF |page=20 |accessdate=5 July 2016 |publisher=EasyJet |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100202062706/http://2009annualreport.easyjet.com/files/pdf/easyJet_AR09.pdf |archivedate=2 February 2010 }}</ref> اس دے یورپ وچّ 24 بیس ہن اتے جس وچوں [[گیٹوک]] سبھ تو وڈا بیس ہے <ref name=bases>{{cite web |title=Annual report and accounts 2009 |url=http://2009annualreport.easyjet.com/files/pdf/EasyJet_AR09.pdf |format=PDF |page=13 |accessdate=5 July 2016 |publisher=EasyJet |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100202062706/http://2009annualreport.easyjet.com/files/pdf/easyJet_AR09.pdf |archivedate=2 February 2010 }}</ref> 2014 وچّ، اسی جیٹ 65 ملیان توں ودھ مسافر لے کے گیا.<ref>{{cite web |title =All Services 2012 |url =http://2013annualreport.easyjet.com/ |accessdate =5 July 2016 |publisher =Civil Aviation Authority |archive-date =22 November 2019 |archive-url =https://web.archive.org/web/20191122142641/http://2013annualreport.easyjet.com/ |dead-url =yes }}</ref> جو کی اس نوں مسافراں دی گنتی دے روپ وچّ رینیئر تو بعد یورپ دی دوسری سبھ تو وڈی ایئر لائن بناؤدی ہے <ref>{{cite web |url=http://www.ryanair.com/doc/investor/2009/Annual_report_2009_web.pdf |format=PDF| publisher=Ryanair |page=3 |accessdate=5 July 2016 |title=Annual Report 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cleartrip.com/flight-booking/easyjet-airlines.html |title=About EasyJet Airlines |publisher=cleartrip.com |date= |accessdate=5 July 2016}}</ref> ایزی جیٹ ٹیلیویین دی لڑی ایئر لائن بروڈکاسٹ آئی ٹی وی تے دکھائی گئی جس وچ ایئر لائن دا لوٹن ہوائی اڈے اتے ہور بیساں تے کم کرن دا طریقہ دکھایا گیا ==اتہاس== ===شروعات=== قیام دے بعد ایزی جیٹ نے بہت ترقی کیتی، ایہہ ترقی تے وادھا [[ببرطانیہ]] اتے یورپ وچّ اچّ منگ کرکے ہویا. اس ترقی کرکے، ایزی جیٹ نے کئی حریف ایئرلائینز خریدیاں نیں ، جس وچ یونائٹیڈ ایئر ویز وی شامل ہے. مارچ 1998 وچّ، ایزی جیٹ نے تنّ لکھ سوسّ فریک وچّ سوسّ چارٹر ایئرلائین TEATTEA وچّ 40% دی حصیداری خریدی. ایئرلائین دا نواں نام ایزی جیٹ سوٹزر لینڈ رکھیا گیا اتے اس نے اپنیاں سیواواں 1 اپریل 1999 وچّ شروع کیتیاں اتے جنیوا انٹرنیشنل ہوائی اڈے نوں اپنے ہیڈکوارٹر دے طور تے تبدیل کیتا سی. ایہہ ایزی جیٹ دا یو کے تو باہر پہلا ہیڈکواٹر سی.<ref name="KE">{{cite web | title = Key events in our history | publisher = EasyJet | url = http://www.easyjet.com/EN/About/Information/infopack_keyevents.html | accessdate = 5 July 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120511094830/http://www.easyjet.com/EN/About/Information/infopack_keyevents.html | archivedate = 11 May 2012 | dead-url = yes }}</ref> 2002 وچّ، ایزی جیٹ نے 374 ملیان پاؤنڈ وچّ حریف ایئرلائین لنڈن سٹینڈ شیڈ – گو نوں خریدیا. ایزی جیٹ نوں گو تو تنّ نوے ٹھکانہ ورثے برسٹال ہوائی اڈا، ایسٹ مڈ لینڈ ایئر پورٹ اتے لندن سٹین سیڈ ایئر پورٹ ملے. گو دے ادھگرہن نال ایزی جیٹ دے فلیٹ وچّ بوئنگ 737-300 جہاز دی گنتی دگنی ہو گئی.<ref name="GO1"/> 2002 وچّ، ایزی جیٹ نے گیٹوک ایئر پورٹ تے اک نواں بیس کھولھیا اتے 2003 اتے 2007 دے وچکار جرمن، [[فرانس]]، [[اٹلی]] اتے [[سپین]] وچ اپنے بیس کھولھے تے یورپ وچّ اپنی ہوند مضبوط کیتی. <ref name="KE"/> 2007 وچّ، ایزی جیٹ کسے وی ہور کسے وی یورپی ایئرلائین تو ودھ فی دن اڈاناں اوپریٹنگ کرن دا دعوی کیتا.<ref name="Bamber, G.J., Gittell, J.H., Kochan, T.A. & von Nordenflytch, A. 2009">{{cite book |url=http://www.cornellpress.cornell.edu/book/?GCOI=80140100965480 |last1=Bamber |first1=Greg J. |last2=Gittell |first2=Jody Hoffer |last3=Kochan |first3=Thomas A. |last4=von Nordenflytch |first4=Andrew |year=2009 |title=Up in the Air: How Airlines Can Improve Performance by Engaging their Employees |publisher=Cornell University Press, Ithaca |chapter=Chapter 5 |accessdate=5 July 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151031004303/http://www.cornellpress.cornell.edu/book/?GCOI=80140100965480 |date=31 October 2015 }}</ref> 25 اکتوبر 2007 وچّ ایزی جیٹ نے جی بی ایئر لائن دی ساری شیئر پونجی بلیڈ گروپ توں خرید لیتی. ==حوالے== {{حوالے}} [[category:IATA دے رکن]] [[گٹھ:ایئر لائیناں]] [[گٹھ:ہواباز کمپنیاں]] [[گٹھ:ہواباز کمپنیاں]] dlnlgeyag6p8f1dfw3t29kodtnt9zes 0 59079 712661 683710 2026-10-20T09:09:17Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712661 wikitext text/x-wiki '''روس- جاپان لڑائی''' (انگریزی : Russo-Japanese War ) (8 فروری 1904 – 5 ستمبر 1905) [[روس]] اتے [[جاپان]] دے وچکار 1904 - 1905 دے دوران لڑی گی سی ۔ اس وچّ جاپان دی جت ہوئی سی جسدے فلسروپ جاپان نوں [[منچوریا]] اتے [[کوریا]] دا اختیار ملیا سی۔ اس جت نے دنیا دے سارے سیاسی لیڈراں نوں حیرانی وچّ پا دتا اتے جاپان دنیا دی سیاست وچ نویں طاقت دے طور تے ابھریا۔ اس شرم ناک ہار دے پاروں روس دی کرپٹ سرکار دے خلاف بے چینی وچّ بھاری وادھا ہویا۔ 1905 دے روسی انقلاب دا ایہہ اک پرمکھ کارن سی۔ '''روس جاپان جنگ''' ( {{Lang-ru|Ру́сско-японска́я во́йна|Rússko-yaponskáya vóyna}} ؛ {{Lang-ja|日露戦争|translit=Nichiro sensō}} ؛ "جاپان-روسی جنگ") [[منچوریا]] تے [[کوریا]] وچ حریف [[سامراجیت|سامراجی]] عزائم اُتے [[سلطنت روس|روسی سلطنت]] تے [[سلطنت جاپان|جاپان د‏‏ی سلطنت کے]] وچکار 1904 تے 1905 دے دوران لڑی گئی سی۔ <ref>"...imperial Japan was at the forefront of hegemonic wars in a quest to extend the Japanese hegemony over Korea to the entire Asia-Pacific region – the Sino–Japanese War of 1894–95 to gain dominance in Korea, '''the Russo-Japanese War of 1904–5 for mastery over Manchuria and Korea'''" The Two Koreas and the Great Powers, Cambridge University Press, 2006, page 2.</ref> جنگ دے وڈے محاذ جنوبی منچوریا وچ [[جزیرہ نما لیاوڈونگ|لیاؤڈونگ جزیرہ نما]] تے [[شینیانگ|مکڈین]] تے کوریا ، جاپان دے اردگرد سمندر تے [[بحیرہ اصفر]] سن ۔ روس نو‏‏ں [[بحر الکاہل]] اُتے اپنی بحریہ تے سمندری تجارت دے لئی [[بندرگاہ|گرم پانی دے بندرگاہ کی]] ضرورت سی۔ [[ولادیوستوک|ولادیووستوک]] صرف گرمیاں دے دوران ہی کم آندی سی ، جدو‏ں کہ چین دے ذریعہ روس نو‏‏ں لیز اُتے دتے جانے والا اک بحری اڈہ پورٹ آرتھر سارا سال کم کردا سی۔ سن 1895 وچ [[پہلی چین جاپانی جنگ|پہلی چین-جاپانی جنگ کے]] خاتمے دے بعد ، جاپان نو‏‏ں کوریا تے منچوریا وچ [[حلقہ اثر|اثر و رسوخ]] پیدا کرنے دے اپنے منصوبےآں اُتے روسی تجاوزات دا خدشہ سی۔ روس نے 16 واں صدی وچ [[ایوان چہارم|ایون ٹیر خوفناک کے]] دور تو‏ں ہی [[سائبیریا|سائبرین]] [[روسی مشرق بعید|مشرق بعید]] وچ توسیع پسندانہ پالیسی دا مظاہرہ کيت‏‏ا سی۔ {{Sfn|Steinberg|2008}} روس نو‏‏ں اک حریف د‏‏ی حیثیت تو‏ں دیکھدے ہوئے جاپان نے کوریا اُتے اپنے اثر و رسوخ دے دائرہ وچ ہونے نو‏‏ں تسلیم کرنے دے بدلے [[منچوریا|مانچوریا]] وچ روسی تسلط تسلیم کرنے د‏‏ی پیش کش کيتی۔ روس نے انکار کر دتا تے مطالبہ کيت‏‏ا کہ 39 واں متوازی شمال وچ کوریا تے روس دے درمیان اک غیر جانبدار بفر زون ہونا چاہیے.۔ جاپانی حکومت نے [[ایشیا|ایشیاء]] وچ توسیع دے انہاں دے منصوبےآں نو‏‏ں روسی خطرہ سمجھیا تے اعلان جنگ دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ 1904 وچ مذاکرات وچ ناکامی دے بعد ، جاپانی بحریہ نے [[چین|چین کے]] پورٹ آرتھر وچ روسی مشرقی بیڑے اُتے یکاک حملہ کرکے دشمنی کھول دی۔ روس نو‏‏ں جاپان تو‏ں متعدد شکستاں دا سامنا کرنا پيا ، لیکن [[نکولس ثانی|زار نکولس دوم]] نو‏‏ں یقین سی کہ روس جیت لے گا تے اس نے جنگ وچ مصروف رہنے دا انتخاب کيت‏‏ا۔ پہلے ، بحری جنگ کيت‏ی کچھ لڑائیاں دے نتائج دا انتظار کرنا ، تے بعد وچ روس دے وقار نو‏‏ں "ذلت آمیز امن" تو‏ں بچا کر۔ روس نے اک مسلح سازی تو‏ں اتفاق کرنے اُتے جاپان د‏‏ی رضامندی نو‏‏ں ابتدائی طور اُتے نظر انداز کردتا تے اس تنازعہ نو‏‏ں ہیگ د‏‏ی ثالثی عدالت وچ لیانے دے خیال نو‏‏ں مسترد کردتا۔ جنگ دا اختتام پورٹسماؤت دے معاہدے دے نال ہويا ، جس د‏‏ی وساطت امریکی صدر [[تھیوڈور روزویلٹ|تھیئڈور روزویلٹ نے کی]] ۔ جاپانی فوج د‏‏ی مکمل فتح نے عالمی مبصرین نو‏‏ں حیرت وچ ڈال دتا۔ نتائج نے [[مشرقی ایشیا|مشرقی ایشیاء]] وچ طاقت دے توازن نو‏‏ں تبدیل کردتا ، جس دے نتیجے وچ جاپان دے حالیہ داخلے دا عالمی سطح اُتے جائزہ لیا گیا۔ ایہ کِس‏ے [[یورپ|یورپی ملک]] اُتے ایشین طاقت د‏‏ی جدید دور وچ پہلی وڈی فوجی فتح سی۔ مؤرخین جنگ کيت‏ی تاریخی اہمیت اُتے بحث کردے رہندے ني‏‏‏‏ں۔ == لڑائیاں د‏‏ی لسٹ == * 1904 پورٹ آرتھر د‏‏ی لڑائی ، 8 فروری: بحری جنگ غیر نتیجہ خیز * 1904 کیمولپو بے د‏‏ی لڑائی ، 9 فروری: بحری جنگ جاپانی فتح * 1904 دریائے یالو د‏‏ی لڑائی ، 30 اپریل تو‏ں یکم مئی: جاپانی فتح * 1904 جنگ نانشان ، 25 تو‏ں 26 مئی ، جاپانی فتح * 1904 د‏‏ی جنگ ٹی لیسوسو ، 14 تو‏ں 15 جون ، جاپانی فتح * 1904 وچ موٹین پاس د‏ی لڑائی ، 17 جولائ‏ی ، جاپانی فتح * 1904 وچ تاشیہیاؤ د‏‏ی لڑائی ، 24 جولائ‏ی ، جاپانی فتح * 1904 د‏‏ی جنگ شمسمینگ د‏‏ی جنگ ، 31 جولائ‏ی ، جاپانی فتح * 1904 جنگ پیلا سمندر د‏‏ی جنگ ، 10 اگست: بحری جنگ جاپانیاں د‏‏ی فتح ، حکمت عملی تو‏ں ، حکمت عملی دے لحاظ تو‏ں ناقابل نتیجہ * 1904 جنگ السان ، 14 اگست: بحری جنگ جاپانی فتح * 1904 کارساکوف د‏‏ی لڑائی ، 20 اگست: بحری جنگ جاپانی فتح * 1904–1905 پورٹ آرتھر دا محاصرہ ، 19 اگست تو‏ں 2 جنوری: جاپانی فتح * 1904 وچ لیاؤانگ د‏‏ی جنگ ، 25 اگست تا 3 ستمبر: جاپانی فتح * 1904 وچ شاہو د‏‏ی لڑائی ، 5 تو‏ں 17 اکتوبر: نامکمل * 1905 د‏‏ی سندیپو د‏‏ی لڑائی ، 26 تو‏ں 27 جنوری: نامکمل * 1905 د‏‏ی جنگ مکڈین ، 21 فروری تا 10 مارچ: جاپانی فتح * 1905 د‏‏ی جنگ سوشیما ، 27 تو‏ں 28 مئی بحری جنگ : جاپانی فتح * 1905 سخالین اُتے حملہ ، 7–31 جولائ‏ی: جاپانی فتح == فلمی گرافی == * <nowiki><i id="mwBLQ">پورٹ آرتھر</i></nowiki> (1936) * ''کریزر وریاگ'' (1946) <ref>''[https://www.youtube.com/watch?v=s3or0DRS_uc Kreiser Varyag'' on YouTube, Russian language only'']''</ref> * ''نچیرو سنسری ش noری نئيں ہشی: تکیچی اڈان سنبیاکو-ری'' (1957) * ''میجی ٹینی تو‏ں نچرو ڈیسنسو'' (1958) * ''بحیرہ جاپان د‏‏ی جنگ'' (1969 ، {{lang|ja|佐藤 勝: 日本海大海戦}} ، ''نہونکائی-ڈائیکسین'' ) وچ جنگ کيت‏ی بحری لڑائیاں ، پورٹ آرتھر د‏‏ی سرزمین اُتے حملے تے سویڈن وچ جاپانی ایجنٹاں د‏‏ی سب برجی تے سفارتکاری نو‏‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔ ایڈمرل ٹوگو نو‏‏ں [[توشیرو میفونی|توشیرو میفون]] نے پیش کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ * ''جنگ سوشیما'' (1975) دستاویزی فلم ، سوشیما دے بحری بحری جنگ کيت‏ی عکاسی * ''پورٹ آرتھر د‏‏ی جنگ'' (1980 ، جسنو‏ں کدی کدی ''203 کوچی'' وی کہیا جاندا اے ) ، <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ebH8MXsQT0Y subtitled copy on YouTube]</ref> پورٹ آرتھر دے محاصرے د‏‏ی عکاسی <ref>{{آئی ایم ڈی بی عنوان|0080316}}</ref> * ''نہونکائی ڈائیکسین: امی یوکبہ'' (1983) * ''ریلی ، جاسوس دا اکا'' (1983)۔ انٹلیجنس مہیا کرنے وچ روسی نژاد برطانوی جاسوس سڈنی ریلی دا کردار جس نے پورٹ آرتھر دا محاصرہ شروع کرنے والے جاپانی حیرت انگیز حملے د‏‏ی اجازت دتی سی ، اس ٹی وی سیریز د‏‏ی دوسری قسط وچ ڈرامائی انداز وچ پیش کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ * ''ساکا نمبر اوئے کمو نئيں'' ، جس وچو‏ں تیسری سیریز جنگ دے دور تو‏ں نمٹتی اے (دسمبر 2011) == وی دیکھو == * روسی سلطنت د‏‏ی خارجہ پالیسی * کینیکو کینٹری * بیرن روزن * منچوریہ کنگ راج دے تحت * ایشیاء وچ مغربی سامراج * جنگاں د‏‏ی لسٹ * روس-جاپان جنگ دے دوران ڈُبے ہوئے جنگی جہازاں د‏‏ی لسٹ * ایشیاء وچ روسی سامراج تے روس جاپان جنگ == حوالے == {{حوالے|20em}} == کتابیات == * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/stream/correspondencere00japarich#page/n2/mode/1up|title=Correspondence regarding the negotiations between Japan and Russia (1903–1904) Presented to the Imperial diet. March 1904|ref=CITEREFCorrespondence Regarding Negotiations1904}} * {{حوالہ کتاب|title=Russia War, Peace and Diplomacy|last=Chapman|first=John W. M.|publisher=Weidenfeld & Nicolson|year=2004|isbn=0-297-84913-1|editor-last=Erickson|editor-first=Mark|location=London|pages=41–55|chapter=Russia, Germany and the Anglo-Japanese Intelligence Collaboration, 1896–1906|ref=harv|editor-last2=Erickson|editor-first2=Ljubica}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=Russia War, Peace and Diplomacy|last=Chapman|first=John W. M.|publisher=Weidenfeld & Nicolson|year=2004|isbn=0-297-84913-1|editor-last=Erickson|editor-first=Mark|location=London|pages=41–55|chapter=Russia, Germany and the Anglo-Japanese Intelligence Collaboration, 1896–1906|ref=harv|editor-last2=Erickson|editor-first2=Ljubica}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=Russia War, Peace and Diplomacy|last=Chapman|first=John W. M.|publisher=Weidenfeld & Nicolson|year=2004|isbn=0-297-84913-1|editor-last=Erickson|editor-first=Mark|location=London|pages=41–55|chapter=Russia, Germany and the Anglo-Japanese Intelligence Collaboration, 1896–1906|ref=harv|editor-last2=Erickson|editor-first2=Ljubica}} * {{حوالہ کتاب|title=The War of the Rising Sun and the Tumbling Bear—A Military History of the Russo-Japanese War 1904–5|last=Connaughton|first=R. M.|publisher=|year=1988|isbn=0-415-00906-5|location=London|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The War of the Rising Sun and the Tumbling Bear—A Military History of the Russo-Japanese War 1904–5|last=Connaughton|first=R. M.|publisher=|year=1988|isbn=0-415-00906-5|location=London|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The War of the Rising Sun and the Tumbling Bear—A Military History of the Russo-Japanese War 1904–5|last=Connaughton|first=R. M.|publisher=|year=1988|isbn=0-415-00906-5|location=London|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|title=The Abacus and the Sword: The Japanese Penetration of Korea|last=Duus|first=Peter|publisher=University of California Press|year=1998|isbn=978-0-520-92090-3|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Abacus and the Sword: The Japanese Penetration of Korea|last=Duus|first=Peter|publisher=University of California Press|year=1998|isbn=978-0-520-92090-3|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Abacus and the Sword: The Japanese Penetration of Korea|last=Duus|first=Peter|publisher=University of California Press|year=1998|isbn=978-0-520-92090-3|ref=harv}} * {{حوالہ رسالہ|title=Nicholas II and the Russo-Japanese War|ref=harv}} [http://home.ku.edu.tr/mbaker/public_html/Hist440/EsthusNiKIIRusso-JapWar.pdf آن لائن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190727002931/http://home.ku.edu.tr/mbaker/public_html/Hist440/EsthusNiKIIRusso-JapWar.pdf |date=2019-07-27 }} * {{حوالہ کتاب|title=The uses of 'friendship': The 'personal regime' of Wilhelm II and Theodore Roosevelt, 1901–1909|last=Fiebi-von Hase, Ragnhild|year=2003|ref=CITEREFFiebi-von Hase2003}} {{Harvard citation no brackets|Mombauer|Deist|2003}} * {{حوالہ کتاب|title=Russian Battleship vs Japanese Battleship, Yellow Sea 1904–05|last=Forczyk|first=Robert|publisher=Osprey|year=2009|isbn=978-1-84603-330-8|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=Russian Battleship vs Japanese Battleship, Yellow Sea 1904–05|last=Forczyk|first=Robert|publisher=Osprey|year=2009|isbn=978-1-84603-330-8|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=Russian Battleship vs Japanese Battleship, Yellow Sea 1904–05|last=Forczyk|first=Robert|publisher=Osprey|year=2009|isbn=978-1-84603-330-8|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|title=A History of Korea|last=Hwang|first=Kyung Moon|publisher=Palgrave|year=2010|isbn=978-0-230-20546-8|location=London|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=A History of Korea|last=Hwang|first=Kyung Moon|publisher=Palgrave|year=2010|isbn=978-0-230-20546-8|location=London|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=A History of Korea|last=Hwang|first=Kyung Moon|publisher=Palgrave|year=2010|isbn=978-0-230-20546-8|location=London|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=YZmHCwAAQBAJ|title=The Russo-Japanese War 1904–1905|last=Jukes|first=Geoffrey|publisher=Osprey Publishing|year=2002|isbn=978-1-84176-446-7|series=Essential Histories|location=Wellingborough|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=YZmHCwAAQBAJ|title=The Russo-Japanese War 1904–1905|last=Jukes|first=Geoffrey|publisher=Osprey Publishing|year=2002|isbn=978-1-84176-446-7|series=Essential Histories|location=Wellingborough|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=YZmHCwAAQBAJ|title=The Russo-Japanese War 1904–1905|last=Jukes|first=Geoffrey|publisher=Osprey Publishing|year=2002|isbn=978-1-84176-446-7|series=Essential Histories|location=Wellingborough|ref=harv}} * {{حوالہ رسالہ|title=What Caused the Russo-Japanese War: Korea or Manchuria?|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/firstworldwar00keeg_0|title=The First World War|last=Keegan|first=John|publisher=Alfred A. Knopf|year=1999|isbn=0-375-40052-4|location=New York City|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/firstworldwar00keeg_0|title=The First World War|last=Keegan|first=John|publisher=Alfred A. Knopf|year=1999|isbn=0-375-40052-4|location=New York City|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/firstworldwar00keeg_0|title=The First World War|last=Keegan|first=John|publisher=Alfred A. Knopf|year=1999|isbn=0-375-40052-4|location=New York City|ref=harv}} * کاونر ، روٹیم۔ ''روس-جاپانی جنگ کيت‏ی تاریخی لغت'' ، ''جسنو‏ں روسی-جاپانی جنگ'' (2009) دے [https://www.amazon.com/Russo-Japanese-War-Guide-Rotem-Kowner/dp/0810868415 اقتباس ،] ''A A تو‏ں Z دے ناں سے'' وی شائع کيت‏‏ا گیا اے ''۔'' * {{حوالہ رسالہ|title=Reflections, Historic and Other, Suggested by the Battle of the Japan Sea|ref=harv|url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/1906-04/reflections-historic-and-other-suggested-battle-sea-japan}} * {{حوالہ کتاب|title=Dreams of a German Europe: Wilhelm II and the Treaty of Björkö of 1905|last=McLean|first=Roderick R.|year=2003|ref=harv}} {{Harvard citation no brackets|Mombauer|Deist|2003|}} ۔ * {{حوالہ کتاب|title=The Kaiser – New Research on Wilhelm II's Role in Imperial Germany|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-0-521-82408-8|editor-last=Mombauer|editor-first=Annika|ref=harv|editor-last2=Deist|editor-first2=Wilhelm}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Kaiser – New Research on Wilhelm II's Role in Imperial Germany|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-0-521-82408-8|editor-last=Mombauer|editor-first=Annika|ref=harv|editor-last2=Deist|editor-first2=Wilhelm}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Kaiser – New Research on Wilhelm II's Role in Imperial Germany|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-0-521-82408-8|editor-last=Mombauer|editor-first=Annika|ref=harv|editor-last2=Deist|editor-first2=Wilhelm}} * {{حوالہ کتاب|title=Russo-Japanese Naval War 1904–1905: Battle of Tsushima|last=Olender|first=Piotr|publisher=Stratus s.c.|year=2010|isbn=978-83-61421-02-3|volume=2|location=Sandomierz, Poland}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=Russo-Japanese Naval War 1904–1905: Battle of Tsushima|last=Olender|first=Piotr|publisher=Stratus s.c.|year=2010|isbn=978-83-61421-02-3|volume=2|location=Sandomierz, Poland}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=Russo-Japanese Naval War 1904–1905: Battle of Tsushima|last=Olender|first=Piotr|publisher=Stratus s.c.|year=2010|isbn=978-83-61421-02-3|volume=2|location=Sandomierz, Poland}} * {{حوالہ کتاب|title=The Japanese Empire: Grand Strategy from the Meiji Restoration to the Pacific War|last=Paine|first=S. C. M.|publisher=Cambridge University Press|year=2017|isbn=1-107-01195-7|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Japanese Empire: Grand Strategy from the Meiji Restoration to the Pacific War|last=Paine|first=S. C. M.|publisher=Cambridge University Press|year=2017|isbn=1-107-01195-7|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Japanese Empire: Grand Strategy from the Meiji Restoration to the Pacific War|last=Paine|first=S. C. M.|publisher=Cambridge University Press|year=2017|isbn=1-107-01195-7|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=gLgz65blI7cC|title=The Sino-Japanese War of 1894–1895: Perceptions, Power, and Primacy|last=Paine|first=S.C.M.|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-81714-5|ref=harv|author-link=Sarah C. Paine}} <bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=gLgz65blI7cC|title=The Sino-Japanese War of 1894–1895: Perceptions, Power, and Primacy|last=Paine|first=S.C.M.|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-81714-5|ref=harv|author-link=Sarah C. Paine}} </bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=gLgz65blI7cC|title=The Sino-Japanese War of 1894–1895: Perceptions, Power, and Primacy|last=Paine|first=S.C.M.|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-81714-5|ref=harv|author-link=Sarah C. Paine}} * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=xUxkAgAAQBAJ|title=Wilhelm II: Into the Abyss of War and Exile, 1900–1941|last=Röhl|first=John C.G.|publisher=Cambridge University Press|year=2014|isbn=978-0-521-84431-4|translator-last=Sheila de Bellaigue & Roy Bridge|ref=harv|author-link=John C. G. Röhl}} <bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=xUxkAgAAQBAJ|title=Wilhelm II: Into the Abyss of War and Exile, 1900–1941|last=Röhl|first=John C.G.|publisher=Cambridge University Press|year=2014|isbn=978-0-521-84431-4|translator-last=Sheila de Bellaigue & Roy Bridge|ref=harv|author-link=John C. G. Röhl}} </bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=xUxkAgAAQBAJ|title=Wilhelm II: Into the Abyss of War and Exile, 1900–1941|last=Röhl|first=John C.G.|publisher=Cambridge University Press|year=2014|isbn=978-0-521-84431-4|translator-last=Sheila de Bellaigue & Roy Bridge|ref=harv|author-link=John C. G. Röhl}} * {{حوالہ کتاب|title=The Immediate Origins of the War|last=Schimmelpenninck van der Oye|first=David|year=2005|ref=harv}} {{Harvard citation no brackets|Steinberg et al.|2005|}} ۔ * {{حوالہ کتاب|title=Building The Mosquito Fleet, The US Navy's First Torpedo Boats|last=Simpson|first=Richard|publisher=Arcadia Publishing|year=2001|isbn=0-7385-0508-0|location=South Carolina}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=Building The Mosquito Fleet, The US Navy's First Torpedo Boats|last=Simpson|first=Richard|publisher=Arcadia Publishing|year=2001|isbn=0-7385-0508-0|location=South Carolina}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=Building The Mosquito Fleet, The US Navy's First Torpedo Boats|last=Simpson|first=Richard|publisher=Arcadia Publishing|year=2001|isbn=0-7385-0508-0|location=South Carolina}} * {{حوالہ کتاب|title=The Russo-Japanese War in Global Perspective: World War Zero|publisher=Brill|year=2005|isbn=978-900414284-8|editor-last=Steinberg|editor-first=John W.|series=History of Warfare/29|volume=I|location=[[لائیڈن]]|ref=CITEREFSteinberg et al.2005|editor-last2=Menning|editor-first2=Bruce W.|editor-last3=Schimmelpenninck van der Oye|editor-first3=David|editor-last4=Wolff|editor-first4=David|editor-last5=Shinji|editor-first5=Yokote|display-editors=1|lay-url=http://muse.jhu.edu/article/191929|lay-source=J. Mil. Hist. Vol. 70/1 via Project Muse|lay-date=January 2006}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Russo-Japanese War in Global Perspective: World War Zero|publisher=Brill|year=2005|isbn=978-900414284-8|editor-last=Steinberg|editor-first=John W.|series=History of Warfare/29|volume=I|location=[[لائیڈن]]|ref=CITEREFSteinberg et al.2005|editor-last2=Menning|editor-first2=Bruce W.|editor-last3=Schimmelpenninck van der Oye|editor-first3=David|editor-last4=Wolff|editor-first4=David|editor-last5=Shinji|editor-first5=Yokote|display-editors=1|lay-url=http://muse.jhu.edu/article/191929|lay-source=J. Mil. Hist. Vol. 70/1 via Project Muse|lay-date=January 2006}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Russo-Japanese War in Global Perspective: World War Zero|publisher=Brill|year=2005|isbn=978-900414284-8|editor-last=Steinberg|editor-first=John W.|series=History of Warfare/29|volume=I|location=[[لائیڈن]]|ref=CITEREFSteinberg et al.2005|editor-last2=Menning|editor-first2=Bruce W.|editor-last3=Schimmelpenninck van der Oye|editor-first3=David|editor-last4=Wolff|editor-first4=David|editor-last5=Shinji|editor-first5=Yokote|display-editors=1|lay-url=http://muse.jhu.edu/article/191929|lay-source=J. Mil. Hist. Vol. 70/1 via Project Muse|lay-date=January 2006}} * {{حوالہ رسالہ|title=Was the Russo-Japanese War World War Zero?|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|title=Naval Warfare, 1815–1914|last=Sondhaus|first=Lawrence|publisher=Routledge|year=2001|isbn=978-0-415-21477-3|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=Naval Warfare, 1815–1914|last=Sondhaus|first=Lawrence|publisher=Routledge|year=2001|isbn=978-0-415-21477-3|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=Naval Warfare, 1815–1914|last=Sondhaus|first=Lawrence|publisher=Routledge|year=2001|isbn=978-0-415-21477-3|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/japandeclineofwe0000stor|title=Japan and the Decline of the West in Asia, 1894–1943|last=Storry|first=Richard|publisher=St. Martins' Press|year=1979|isbn=978-0-333-06868-7|location=New York City|ref=harv|url-access=registration}} <bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/japandeclineofwe0000stor|title=Japan and the Decline of the West in Asia, 1894–1943|last=Storry|first=Richard|publisher=St. Martins' Press|year=1979|isbn=978-0-333-06868-7|location=New York City|ref=harv|url-access=registration}} </bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/japandeclineofwe0000stor|title=Japan and the Decline of the West in Asia, 1894–1943|last=Storry|first=Richard|publisher=St. Martins' Press|year=1979|isbn=978-0-333-06868-7|location=New York City|ref=harv|url-access=registration}} * {{حوالہ کتاب|title=The First World War|last=Strachan|first=Hew|publisher=[[اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس]]|year=2003|isbn=978-0-19-926191-8|volume=1 – To Arms|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The First World War|last=Strachan|first=Hew|publisher=[[اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس]]|year=2003|isbn=978-0-19-926191-8|volume=1 – To Arms|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The First World War|last=Strachan|first=Hew|publisher=[[اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس]]|year=2003|isbn=978-0-19-926191-8|volume=1 – To Arms|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/cu31924023037702|title=Before Port Arthur in a Destroyer; The Personal Diary of a Japanese Naval Officer|last=Tikowara|first=Hesibo|publisher=J. Murray|year=1907|location=London|translator-last=Robert Grant.|ref=CITEREFTikowara/Grant1907}} * {{حوالہ کتاب|title=The short victorious war: The Russo-Japanese Conflict, 1904-5|last=Walder|first=David|publisher=Harper & Row|year=1974|isbn=0-06-014516-1|location=New York}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The short victorious war: The Russo-Japanese Conflict, 1904-5|last=Walder|first=David|publisher=Harper & Row|year=1974|isbn=0-06-014516-1|location=New York}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The short victorious war: The Russo-Japanese Conflict, 1904-5|last=Walder|first=David|publisher=Harper & Row|year=1974|isbn=0-06-014516-1|location=New York}} * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/tideatsunrisehi00warn|title=The Tide at Sunrise, A History of the Russo-Japanese War 1904–1905|last=Warner|first=Denis|last2=Warner|first2=Peggy|publisher=Charterhouse|year=1974|location=New York City|ref=CITEREFWarner1974}} * {{حوالہ کتاب|title=The Imperial Russian Navy|last=Watts|first=Anthony J.|publisher=Arms and Armour Press|year=1990|isbn=0-85368-912-1|location=London, UK|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Imperial Russian Navy|last=Watts|first=Anthony J.|publisher=Arms and Armour Press|year=1990|isbn=0-85368-912-1|location=London, UK|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Imperial Russian Navy|last=Watts|first=Anthony J.|publisher=Arms and Armour Press|year=1990|isbn=0-85368-912-1|location=London, UK|ref=harv}} * {{حوالہ کتاب|title=The Russo-Japanese War in Cultural Perspective, 1904-05|publisher=Macmillan|year=1999|isbn=0-333-63742-9|editor-last=Wells|editor-first=David|ref=harv|editor-last2=Wilson|editor-first2=Sandra}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Russo-Japanese War in Cultural Perspective, 1904-05|publisher=Macmillan|year=1999|isbn=0-333-63742-9|editor-last=Wells|editor-first=David|ref=harv|editor-last2=Wilson|editor-first2=Sandra}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Russo-Japanese War in Cultural Perspective, 1904-05|publisher=Macmillan|year=1999|isbn=0-333-63742-9|editor-last=Wells|editor-first=David|ref=harv|editor-last2=Wilson|editor-first2=Sandra}} * {{حوالہ کتاب|title=The Last Century of Sea Power: From Port Arthur to Chanak, 1894–1922, Volume 1|last=Willmott|first=H. P.|publisher=Indiana University Press|year=2009|isbn=978-0-253-00356-0|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Last Century of Sea Power: From Port Arthur to Chanak, 1894–1922, Volume 1|last=Willmott|first=H. P.|publisher=Indiana University Press|year=2009|isbn=978-0-253-00356-0|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Last Century of Sea Power: From Port Arthur to Chanak, 1894–1922, Volume 1|last=Willmott|first=H. P.|publisher=Indiana University Press|year=2009|isbn=978-0-253-00356-0|ref=harv}} == ہور پڑھو == * کاربیٹ ، سر جولین۔ ''روس-جاپانی جنگ 1904–1905 وچ میری ٹائم آپریشنز'' ۔ (1994) اصل وچ درجہ بندی کيتی گئی ، تے دو جلداں وچ ، {{آئی ایس بی این|1-55750-129-7}} . * ڈوور ، جان ڈبلیو ، ایشیا III نو‏‏ں سُٹ رہیا اے ، روس-جاپان جنگ دے ووڈ بلاک پرنٹ ، 2008 ، [http://ocw.mit.edu/ans7870/21f/21f.027/throwing_off_asia_03/toa_essay01.html MIT] ویژوائزنگ [http://ocw.mit.edu/ans7870/21f/21f.027/throwing_off_asia_03/toa_essay01.html کلچر] * ہال ، رچرڈ سی "اگلی جنگ: جنوب مشرقی یورپ تے 1912–1913 د‏‏ی بلقان جنگاں اُتے روس-جاپان جنگ دا اثر۔" ''سلوک ملٹری اسٹڈیز دا جرنل'' 17.3 (2004): 563-577. * ہف ، رچرڈ اے ''وہ بیڑہ جو مرنا پيا'' ۔ بیلنٹائن کتاباں (1960)۔ * جاپان د‏‏ی وزارت خارجہ امور ، ''[[iarchive:cu31924023034659|جاپان تے روس (190341904) دے وچکار مذاکرات دے بارے وچ خط و کتابت ، امپیریل ڈائیٹ ، مارچ 1904 نو‏‏ں پیش کيت‏‏ا گیا]]'' (ٹوکیو ، 1904) * جینٹسچورا ، ہینجورگ؛ ڈایٹر جنگ ، پیٹر میکل۔ ''امپیریل جاپانی بحریہ د‏‏ی جنگاں ، 1869–1945۔'' ریاستہائے متحدہ امریکا نیول انسٹی ٹیوٹ ، ایناپولس ، میری لینڈ ، 1977۔ اصل وچ 1970 وچ ''ڈائی جاپانیشن کریگسفیف 1869–1945 دے ناں سے'' جرمن وچ شائع ہويا ، انگریزی وچ ڈیوڈ براؤن تے انٹونی پریسٹن نے ترجمہ کيت‏‏ا۔ {{آئی ایس بی این|0-87021-893-X}} [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|آئی ایس بی این]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-87021-893-X|0-87021-893-X]] ۔ * کاونر ، روٹیم (2006) ''روس-جاپانی جنگ کيت‏ی تاریخی ڈکشنری'' ۔ اسکیرکرو {{آئی ایس بی این|0-8108-4927-5}} [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|آئی ایس بی این]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-8108-4927-5|0-8108-4927-5]] ۔ * کاونر ، روٹیم (2007) ''روس-جاپان جنگ دا اثر'' ۔ روٹالج {{آئی ایس بی این|0-415-54582-X}} [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|آئی ایس بی این]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-415-54582-X|0-415-54582-X]] . * ماتسمورا ماسایوشی ، ایان روکسٹن (ٹرانس) ) ، ''بیرن کنیکو تے روس جاپان جنگ (1904–05)'' ، لولو پریس 2009 {{آئی ایس بی این|978-0-557-11751-2}} * مورس ، ایڈمنڈ (2002) ''تھیوڈور ریکس'' ، [https://books.google.com/books?id=mHWGAAAACAAJ&dq=theodore+rex گوگل بوکس] ۔ نیویارک: رینڈم ہاؤس۔ {{آئی ایس بی این|978-0-8129-6600-8}} [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|آئی ایس بی این]] &nbsp; [[Special:BookSources/978-0-8129-6600-8|978-0-8129-6600-8]] * نیش ، ایان ہل۔ (1985)۔ ''روس-جاپان جنگ کيت‏ی ابتداء'' ۔ لندن: لانگ مین ۔ {{آئی ایس بی این|978-0-582-49114-4}} [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|آئی ایس بی این]] &nbsp; [[Special:BookSources/978-0-582-49114-4|978-0-582-49114-4]] * نوویکو-پربائے ، الیسی۔ ''سوشیما'' ۔ (بحری جہاز تو‏ں چلنے والے بحری جہاز دا اک اکاؤنٹ جو <nowiki><i id="mwCZw">اوریول</i></nowiki> اُتے سوار سی ، جسنو‏ں سوشیما وچ پھڑیا گیا تھا)۔ لندن: جارج ایلن اینڈ ایوین لمیٹڈ (1936)۔ * اوکاموٹو ، شمپی (1970)۔ ''جاپانی اولیگارچھی تے روس جاپانی جنگ'' ۔ کولمبیا یونیورسٹی پریس۔ * {{حوالہ کتاب|title=Russian Imperialism and Naval Power: Military Strategy and the Build-Up to the Russo-Japanese War|last=Papastratigakis|first=Nicholas|publisher=I. B. Tauris|year=2011|isbn=1-84885-691-1}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=Russian Imperialism and Naval Power: Military Strategy and the Build-Up to the Russo-Japanese War|last=Papastratigakis|first=Nicholas|publisher=I. B. Tauris|year=2011|isbn=1-84885-691-1}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=Russian Imperialism and Naval Power: Military Strategy and the Build-Up to the Russo-Japanese War|last=Papastratigakis|first=Nicholas|publisher=I. B. Tauris|year=2011|isbn=1-84885-691-1}} * پلیشاکوف ، [[قسطنطنیہ]]۔ ''زار دا آخری آرماڈا: سوشیما د‏‏ی جنگ دا مہاکاوی سفر'' ۔ {{آئی ایس بی این|0-465-05792-6}} [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|آئی ایس بی این]] &nbsp; [[Special:BookSources/0-465-05792-6|0-465-05792-6]] ۔ (2002)۔ * پوڈالکو ، پیٹر ای۔ "'کمزور حلیف' مضبوط دشمن؟ ' : جاپان روسی سفارتکاراں تے فوجی ایجنٹاں د‏‏ی نظر وچ ، 1900-1907۔ " ''جاپان فورم'' 28 # 3 (2016)۔ * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=i9sPAAAAYAAJ|title=The Battle of Tsu-shima: Between the Japanese and Russian Fleets, Fought on 27 May 1905|last=Semenov|first=Vladimir Ivanovich|publisher=E. P. Dutton|year=1908}} * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=sfsZAAAAYAAJ|title=Rasplata (The Reckoning)|last=Semenov|first=Vladimir Ivanovich|publisher=Dutton|year=1909}} * {{حوالہ کتاب|title=The Imperial Japanese Navy of the Russo-Japanese War|last=Stille|first=Mark|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2016|isbn=1-4728-1121-6|ref=harv}} <bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Imperial Japanese Navy of the Russo-Japanese War|last=Stille|first=Mark|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2016|isbn=1-4728-1121-6|ref=harv}} </bdi> {{حوالہ کتاب|title=The Imperial Japanese Navy of the Russo-Japanese War|last=Stille|first=Mark|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2016|isbn=1-4728-1121-6|ref=harv}} * ٹومیچ ، ''امپیریل روسی بحریہ کے'' وی ایم ''جنگی جہاز'' ۔ جلد، ، لڑائیاں۔ (1968)۔ === عکاسی === * گربگ فیبل ، مارکو "جنگ 1904–1905 دے فوٹو گرافی دے نمونے: روس-جاپان د‏‏ی جنگ بین الاقوامی میڈیا ایونٹ د‏‏ی حیثیت تاں۔" ''تریخ دا یورپی جائزہ — Revue européenne d'histoire'' 15.6 (2008): 629-642۔ * سیلر ، سوین انڈ انابا چیہارو (Hg.)۔ ''ڈیر روس - جاپاتھلے کیریگ 1904/05 im اسپیجل ڈوئچر بلڈربوگین'' ، ڈوچس انسٹی ٹیوٹ فار جاپانسٹوڈین ٹوکیو ، (2005)۔ * شرف ، فریڈرک اے تے جیمز ٹی الاک ، ایڈی۔ ''اک اچھی طرح تو‏ں دیکھنے والی جنگ: روس-جاپانی فرنٹ ، 1904–1905'' (نیو بیری ، ایم اے ، 2000) د‏‏ی تصاویر ، جو واشنگٹن ڈی سی وچ ساکلر گیلری وچ ہونے والے شو د‏‏ی لسٹ ني‏‏‏‏ں۔ * {{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/japanrussiawaril00tyle/page/n4|title=The Japan-Russia war: an illustrated history of the war in the Far East|last=Tyler|first=Sydney|publisher=P. W. Ziegler|year=1905|location=Philadelphia}} === ہسٹوریگرافی === * ہیمبی ، جوئیل ای۔ "روس وچ جاپانی جنگ وچ توازن کھڑا کرنا: حکمت عملی تے طاقت۔" ''مسلح افواج تے سوسائٹی'' 30.3 (2004): 325-356۔ * سیجر ، رابرٹ۔ ''الفریڈ تھیئر مہان: انسان تے انہاں دے خطوط'' ۔ (1977) {{آئی ایس بی این|0-87021-359-8}} ۔ * وین ڈیر اوئے ، ڈیوڈ شملپیننک۔ "روس-جاپان جنگ نو‏‏ں دوبارہ لکھنا: اک صد سالہ سابقہ۔" ''روسی جائزہ'' 67.1 (2008): 78-87۔ [http://www.academia.edu/download/49091140/Rewriting_the_Russo-Japanese_War-_A_Centenary_Retrospective.pdf آن لائن] * {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=xlg0lM8f9Y4C|title=The Russo-Japanese War in Global Perspective: World War Zero|publisher=Brill|year=2006|isbn=978-900415416-2|editor-last=Wolff|editor-first=David|series=History of Warfare/40|volume=II|location=Leiden|lccn=2004062918|ref=Wolff et al.2006|editor-last2=Marks|editor-first2=Steven G.|editor-last3=Menning|editor-first3=Bruce W.|editor-last4=Schimmelpenninck van der Oye|editor-first4=David|editor-last5=Steinberg|editor-first5=John W.|editor-last6=Shinji|editor-first6=Yokote|display-editors=1}} <bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=xlg0lM8f9Y4C|title=The Russo-Japanese War in Global Perspective: World War Zero|publisher=Brill|year=2006|isbn=978-900415416-2|editor-last=Wolff|editor-first=David|series=History of Warfare/40|volume=II|location=Leiden|lccn=2004062918|ref=Wolff et al.2006|editor-last2=Marks|editor-first2=Steven G.|editor-last3=Menning|editor-first3=Bruce W.|editor-last4=Schimmelpenninck van der Oye|editor-first4=David|editor-last5=Steinberg|editor-first5=John W.|editor-last6=Shinji|editor-first6=Yokote|display-editors=1}} </bdi> {{حوالہ کتاب|url=https://books.google.ca/books?id=xlg0lM8f9Y4C|title=The Russo-Japanese War in Global Perspective: World War Zero|publisher=Brill|year=2006|isbn=978-900415416-2|editor-last=Wolff|editor-first=David|series=History of Warfare/40|volume=II|location=Leiden|lccn=2004062918|ref=Wolff et al.2006|editor-last2=Marks|editor-first2=Steven G.|editor-last3=Menning|editor-first3=Bruce W.|editor-last4=Schimmelpenninck van der Oye|editor-first4=David|editor-last5=Steinberg|editor-first5=John W.|editor-last6=Shinji|editor-first6=Yokote|display-editors=1}} * جیت گیا ، کم۔ "کوریا وچ روس-جاپان جنگ دے مطالعے دے رجحانات تے جنگ کيت‏ی ابتداء دے بارے وچ مستقب‏‏ل وچ ہونے والے کماں دے بارے وچ تیسری پارٹی دے تناظر۔" ''کورین ہسٹری'' 7 (2005) دا ''بین الاقوامی جریدہ'' : 1-28۔ [http://ijkh.khistory.org/upload/pdf/7_01.pdf آن لائن] == باہرلے جوڑ == * {{Cite EB1911|wstitle=Russo-Japanese War|short=x}} * {{حوالہ ویب|url=http://eiga9.altervista.org/chronology/chronology1904.html|title=Chronology of Japanese Cinema: 1904|last=da Silva|first=Joaquín|date=29 April 2016|publisher=EigaNove}} * [http://www.russojapanesewar.com/ روسسوپینیش ڈاٹ کم] ، روس جاپان جنگ ریسرچ سوسائٹی۔ * [http://www.bfcollection.net/fast/rjmain.html بی ایف کولیکشن ڈاٹ نیٹ] ، روسی فوج دے یہودی فوجیاں دا ڈیٹا ویہہ جنگ تو‏ں زخمی ، ہلاک ، یا لاپتہ * [http://www.lib.byu.edu/~rdh/wwi/1914&nbsp;m/portsmouth.html BYU.edu] ، پورٹسماؤت دے معاہدے دا متن :. * [http://flot.com/history/steemfleet/index.htm فپرت ڈاٹ کم] ، روسی بحریہ د‏‏ی جنگ کيت‏ی تریخ۔ * [http://frontiers.loc.gov/intldl/mtfhtml/mfpercep/rj_mod.html فرنٹیئرز.لوک] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615062508/http://frontiers.loc.gov/intldl/mtfhtml/mfpercep/rj_mod.html |date=2011-06-15 }} .gov ، مشرق بعید وچ روس-جاپان تعلقات۔ فرنٹیئرز دا اجلاس ( [[ک‏‏تب خانہ کانگریس|لائبریری آف کانگریس]] ) * [http://www.csmonitor.com/2005/1230/p04s01-woap.html CSmonitor.com] ، پورٹسماؤت دا معاہدہ ہن ''کرسچن سائنس مانیٹر'' تو‏ں عالمی موڑ دے طور اُتے دیکھیا جاندا اے ، رابرٹ مارکونڈ دے ذریعہ ، 30 دسمبر 2005۔ * {{Cite NSRW|wstitle=Russo-Japanese War, The|short=x}} * [http://www.stanford.edu/class/slavgen194a/na_sopkakh/index.htm اسٹینفورڈ] ''ڈاٹ ایڈو'' ، دھن ، ترجمہ تے دھن " ''منچوریہ کی'' پہاڑیاں پر" ( ''نا سوپکا منچزوری'' ) دے ''گانے'' ۔ * [https://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&t=h&om=0&oe=UTF8&msa=0&msid=105073304682538879946.000434d5252276702c956&dg=feature گوگل میپ روس-جاپانی جنگ کيت‏ی لڑائیاں تے ہور اہ‏م واقعات دے نال۔] * [https://web.archive.org/web/20210224091229/https://persuasivemaps.library.cornell.edu/browse-subject پرسوزیوٹو کارٹوگرافی ، پی جے موڈ کلیکشن] ، کورنیل یونیورسٹی لائبریری وچ روس-جاپان جنگ دے ہور نقشے دیکھو۔ [[گٹھ:جاپان د‏‏ی جنگاں]] [[گٹھ:تریخ منچوریا]] [[گٹھ:تریخ کوریا]] [[گٹھ:1905ء دے تنازعات]] [[گٹھ:1904ء دے تنازعات]] [[گٹھ:1905ء وچ جاپان]] [[گٹھ:1904ء وچ جاپان]] [[گٹھ:لڑائیاں]] [[گٹھ:جنگاں]][[گٹھ:جاپان دی تریخ]][[گٹھ:روس دی تریخ]][[گٹھ:روس دیاں جنگاں]] hmvotyh8lh7mv980faag5w0570c55xj 0 61789 712649 712613 2026-10-20T03:45:20Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712649 wikitext text/x-wiki [[File:Hitachi, LED light bulb, LDA15D-G, E26 cap,.jpg|thumb|300px|ایل۔ای۔ڈی بلب]] [[File:SHARP LED Bulbs DL-L601N switch on.jpg|thumb|300px|[[چھت]] وچ لگیا ہویا اک جلدا ایل۔ای۔ڈی بلب]] [[File:Gluehlampe 01 KMJ.png|thumb|300px|پراݨا بلب]] '''بلب''' مصنوعی چانݨ دا اک قمقما ہُندا اے۔ پراݨے بلباں وچ [[ٹنگسٹن]] دا اک باریک سپرنگ بجلی دی مدد نال چانݨ کردا اے تے ایہدا باہرلا گھیرا شیشے دا بݨیا تے شکل گولائی آلی ہُندی اے۔ ===ایل ای ڈی بلب=== موجودہ زمانے وچ برقی ٹیکنالوجی نے بہت ترقی کرلئی اے۔ ہُݨ ایل۔ای۔ڈی بلب بݨ گئے نیں۔ ایہناں دا چانݨ بوہتا اے تے ایہ گھٹ بجلی لیندے نیں۔ ==آغاز== بجلی دے بلب پہلی وار 19ویں صدی دی شروعات وچ کتے-کتے ورتے جانے شروع ہوئے سن۔ ایہناں دی بناوٹ وچ سودھاں اتے بجلی دی پیداوار توں بعد 19ویں صدی دے اخیر وچ ایہناں دی ورتوں وڈے پیمانے تے ہون لگی۔ بجلی دے بلب وچ اک پتلا [[فلامینٹ|فلامینٹ]] (تار) ہندا اے جیہدے وچوں بجلی لنگھاؤن تے ایہہ گرم ہو جاندی اے تے روسنی پیدا کردی اے۔ بلب وچ فلامینٹ نوں کچّ نال ڈھکیا ہندا اے تاں کہ ماحول وچلی [[آکسیجن]] فلامینٹ دے رابطہ وچ نہ آوے کیونکہ اجیہا ہون تے فلامینٹ کمزور ہو کے چھیتی خراب ہو جاندا اے۔ اجکلھ ورتے جان والے بلباں وچ [[آرگون]] جاں [[نیون|نیون]] گیس کچّ دے اندر پائی جاندی اے، جس نال فلامینٹ دی روشنی وچ وادھا ہندا اے۔ == بلب وچوں روشنی دی پیدائش == دنیا دا سبھ توں پہلا بجلی نال جگن والا بلب امریکی سائنسی [[تھامس ایڈیسن]] ولوں 1878 وچ بنایا گیا سی۔ س بلب نوں بناؤن لی اوہناں س نیم دی پالنا کیتی کہ روشنی اتے تاپ ادوں پیدا کیتے جا سکدے ہن، جدوں تار وچوں بجلی توانائی نوں لنگھایا جاندا اے۔ دراصل بجلی دا بلب بجلی توانائی نوں تاپ اتے روشنی دی توانائی وچ بدل دندا اے۔ ایڈیسن ولوں استعمال کیتے گے بلب وچ 'پلیٹینم' دی بہت ہی بریک تار دا استیمال کیتا گیا سی۔ جدوں س تار دے دوویں سریاں نوں بجلی دی سپلای نال جوڈیا گیا تاں ہ لال-گرم ہو گی اتے چمکن لگی۔ ایڈیسن ولوں بناے گے بلب زیادہ لوکپری نہیں ہو سکے، کیوں کہ اس ویلے 'پلیٹینم' دی تار بہت مہنگی سی۔<br /> اس توں کجھ ویلے بعد بجلی بلب وچ ورتے جان والے 'پھلامینٹ' دی ورتو کیتی گی۔ بعد وچ 'ٹنگسٹن' اتے 'ٹینٹالم' دھاتاں توں بنے 'فلامینٹ' ورتے جان لگے، کیوں کہ نھا دھاتوآں دا پگھلاؤن درجہ کافی اچا سی۔ س لئی انھاں توں بنے 'فلامینٹ' آسانی نال نہیں چلدے سن۔<br /> جدید لیکٹرک بلب وچ 'کالیڈّ ٹنگسٹن فلامینٹ' نوں کچّ دے کّ بلب وچ سیل کیتا جاندا اے۔ فلامینٹ دے دوویں سریاں نوں اک موٹی تار نال کٹھیاں جوڈیا جاندا اے۔ ہ موٹی تار کچّ دے پلرز وچوں لنگھدی اے۔ نھا تاراں دے دوجے سرے کانٹیکٹ پیڈس دے نال سولڈر کیتے گے ہندے ہن۔ دوویں سریاں نوں کّ-دوجے دے رابطہ وچ آؤن توں بچاؤن لی دھاتو دی کیپ وچ 'نسلیٹنگ' مادہ بھریا جاندا اے۔ اخیر وچ بلب وچوں ہوا کڈھ کے سنوں [[آرگن]] اتے [[نائیٹروجن]] گیساں دے مرکب نال بھر دتا جاندا اے۔ س طرحاں فلامینٹ توں دھاتو دا واشپیکرن نہیں ہندا اتے ایہ پگھلن توں بچیا رہندا اے۔ ایہ مرکب بلب دی کارکردگی وی ودھاؤندا اے۔ جدوں فلامینٹ توں لیکٹرک کرنٹ لنگھایا جاندا اے، پہلاں ایہ لال-گرم ہو جاندا اے اتے پھر سفید۔ ایہ چمکدا ہویا سفید 'فلامینٹ' سانوں روشنی دندا اے۔ بلب دی طاقت نوں 'واٹس' وچ ناپیا جاندا اے۔ <ref>{{cite web |url=http://berkeley.academia.edu/OzzieZehner/papers/911577/Promises_and_Limitations_of_Light_Emitting_Diodes |title=Promises and Limitations of Light Emitting Diodes |author=Ozzie Zehner |date=2012 |accessdate=20 مئی 2012}}</ref> == قِسماں == بلب کئی قسما دے ہندے نیں: * '''فلامینٹ تار والے بلب''' - ایہہ سبھ توں عامَ قسم قسم دے بلب ہن۔ ایہناں دی روشنی پیلی ہندی اے اتے صلاحیت سبھ توں گھٹ ہندی اے۔ ** ''''ہیلوجن بلب'''' - ایہہ عامَ فلامینٹ والے بلب ہی ہندے ہن، پر ایہناں وچ تھوڑی مقدار وچ [[ہیلوجن|ہیلوجن گیس]] ہندی اے جو [[ٹنگسٹن]] فلامینٹ نال پرتکریا کر کے زیادہ روشنی پیدا کردے ہن۔ ایہہ پہلی قسم دے بلباں دا سودھیا ہویا روپ ہن اتے ایہناں دی صلاحیت وی زیادہ ہندی اے۔ * [[گیس ڈسچارج بلب]] (gas discharge lamp) - اس قسم دے بلباں وچ [[فلوریسینٹ روشنی|فلوروسینٹ بلب]] آؤندے ہن۔ ایہہ بلب [[بجلئی توانائی]] دی بہت گھٹ کھپت کردے ہن اتے ایہناں دی صلاحیت عامَ بلباں نالوں بہت زیادہ ہندی اے۔ ایہناں دی روشنی دودھیا سفید ہندی اے۔ ایہناں دا ہور سدھریا ہویا روپ [[کومپیکٹ فلوریسینٹ روشنی|کومپیکٹ فلوروسینٹ بلب]] ہن۔ ایہہ بجلئی توانائی دی گھٹ کھپت کر کے اجکلھ عام ورتے جاندے ہن۔ * [[روشنی چھڈن والے ڈائیوڈ]] (light-emitting diode) - ایہناں وچ روشنی پیدا کرن والے [[ڈائیوڈ]] ورتے جاندے ہن۔ ایہناں دی صلاحیت فلوروسینٹ بلباں نالوں وی زیادہ ہندے ہن۔ == تریخ == * سننّ 1860 وچ سر [[جوزف ولسن سوین]] نے کاربن پیپر توں بنیا فلامینٹ جگا لیا پر چھیتی ہی بل کے ختم ہو گیا۔ * 1878 وچ اس نے [[انگلینڈ]] وکھے نواں بلب جو تھوڑھا جیہا سدھریا روپ سی۔ * 1879 وچ [[تھامس ایلوا ایڈیسن]] نے 1500 گھنٹیاں تک روشنی دین دے بلب بناؤن وچ کامیاب رہا۔ * 1881 وچ [[ایل ایچ لیٹیمر]] نے کاربن فلامینٹ دا پیٹینٹ کروایا۔ * 1882 وچ [[ایل ایچ لیٹیمر]] نے کاربن فلامینٹ دے اساری تے پیداوار دا تاریکا وی پیٹینٹ کروا لیا سی۔ * 1903 وچ [[ڈبلیو آر وٹنی]] نے بلب اندر موجود فلامینٹ نوں جگن ویلے کالا ہون توں کویں روکیا جاوے۔ * 1910 وچ [[ولیئم ڈیوڈ کولیج]] نے [[ٹنگسٹن]] دے فلامینٹ دی کاڈھ کڈھی جو دوجے فلامینٹاں دے مقابلے لمے ویلے تک جگدا سی۔ == حوالے == {{حوالے}} ==ہور دیکھو== * [[لالٹین]] * [[دیوا]] == باہرلے جوڑ == * [http://www.lamptech.co.uk/ لیکٹرک لیمپاں دا میوزیم] * [http://science.howstuffworks.com/ بلب کویں کم کردے ہن] * [https://web.archive.org/web/20090601181347/http://www.graphics.cornell.edu/online/measurements/source-spectra/index.html روشنی سروت] * [https://web.archive.org/web/20130919152653/http://bulbster.com/lightbulbs/singleended-halogen-c-783_43230.html ہیلوگین لایٹ بلب] * [http://bestpetlighting.com/Aquarium-Light-Bulbs-Incandescent-Bulbs/c52_73/index.html چنگے بلباں دیاں اداہرناں] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090604163534/http://bestpetlighting.com/Aquarium-Light-Bulbs-Incandescent-Bulbs/c52_73/index.html |date=2009-06-04 }} * [http://www.juliantrubin.com/bigten/bulbexperiment.html بلب بارے جانکاری] * [http://www.servicelighting.com/catalog_bulb_finder_bbt_incandescent.cfm بجلی بلب اتے اسدیاں قسماں] * [http://inventors.about.com/library/inventors/bllight.htm بجلی بلب دا تہاس] * [http://www.banthebulb.org/ BanTheBulb.Org بین د بلب] [[گٹھ:روشنی]] [[گٹھ:فزکس]] [[گٹھ:بجلی]] [[گٹھ:ایجادات]] hq0vrv8jx0y5oung6jrigotb8ccmr0w 0 64497 712651 711147 2026-10-20T04:41:56Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712651 wikitext text/x-wiki {{Taxobox1 | name = تارپونجھا | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22712427 |title=''Petrochelidon pyrrhonota'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 نومبر 2013}}</ref> | image = Petrochelidon pyrrhonota -flight -Palo Alto Baylands-8.jpg | regnum = [[جنور]] | phylum = [[کورڈیٹ]] | classis = [[پنچھی]] | ordo = پاسریفارمز | familia = ہرنڈینیڈیئی | genus = پیٹروچیلیڈن | species = پی۔ پرھونوٹا | binomial =پیٹروچیلیڈن پرھونوٹا | binomial_authority = لاؤس زین پائیرے، 1817 | synonyms = پیٹروچیلیڈن لنیفرونس }} [[File:Wiretailed swallowed ,Chandigarh, India.JPG|thumb|ابابیل [[منی جھیل]] [[چنڈی گڑھ]]، [[بھارت]])]] [[File:Nest of Swallow.jpg|thumb|بھارت دے ہماچل پردیش دے ہک پہاڑی پنڈ دی عمارت وچ ابابیل دا آلھنا۔]] '''تارپونجھا''' ابابیل، ہرنڈینیڈیئی خاندان دی اک چڑی اے۔ تارپونجھا چڑیاں دا ایہہ نام ایہناں دی پوچھ تے لگیاں تاراں کرکے پیا۔ اس دیاں 83 ذاتیاں دے پنچھی ہن تاراں اتے پتلیاں ٹاہنیاں اتے بیٹھن والیاں چھوٹیاں-چھوٹیاں چڑیاں ہن۔ ایہہ پنچھی [[برصغیر]] وچ ملدا اے۔ ایہہ چڑی پانی دے سومیاں، چھپڑاں، نہراں، دریاواں، جھونے دے کھیتاں اتے چھمبھاں دے پانیاں دے نیڑے رہندے ہن۔ ایہہ اپنے شکار کیڑے نوں ہوا وچ ہی پھڑ لیندے ہن۔ ایہہ اڈدیاں-اڈدیاں ہی پانی دے سومے توں پانی پی لیندے ہن۔ == وکھالہ == اس دیاں چھوٹیاں لتاں اتے چھوٹی گردن جنہاں دے کھنبھ لمے اتے پچھے نوں تکھے ہندے ہن اتے پوچھ دوپھاڑ ہندی اے۔ اس دی پوچھ دے دوواں سریاں اتے اک-اک بہت باریک اتے تار ورگا لما کھنبھ ہندا اے جہڑا نراں وچ بہتا لما ہندا اے۔ اس دی اپروں کالی بھاہ والے گوڑھے نیلے رنگ دیاں ہندیاں ہن پر ایہناں دا ڈھڈّ والا پاسہ چمکدار چٹا ہندا اے۔ ایہناں دے سر اتے لال بھاہ والی چاکلیٹی ٹوپی اتے اکھاں اتے گوڑھے نیلے رنگ دی پٹی ہندی اے۔ اس دی لمبائی 14 سینٹیمیٹر اتے بھار کوئی 20 گرام ہندا اے۔ == اگلی پیڑھی == مادہ، نراں دے گانیاں اتے پوچھ دیاں لمیاں تاراں توں اوہناں دی صحتَ دا اندازہ لا کے اپنا ساتھی چندیاں ہن۔ ایہہ اپنا آلھنا چٹاناں، پلاں وغیرہ دے ہیٹھ مٹی نال بناؤندیاں ہن۔ ایہہ چنجھ نال پانی دے سومیاں دے پاسیاں توں چیکنی گلی مٹی چکّ کے لیاؤندے ہن۔ ایہناں دا آلھنا کسے مٹی دے کولے ورگا ہندا اے جہڑا اک پاسے توں چٹان جاں کندھ نال جڑیا ہویا ہندا اے۔ مادہ 4 توں 5 چٹے رنگ دے انڈے دندی اے۔ نر آلھنے دی راکھی کردا اے اتے اکلی مادہ 14-16 دناں تک انڈے سیک کے بچے کڈھ لیندی اے۔ جم ویلے بچے گنجے تے بند اکھاں والے ہندے ہن اتے اوہناں دے باقی دے سریر اتے وی کھنبھ نہیں ہندے۔ بچیاں دیاں اکھاں 10 دناں وچ کھلھ جاندیاں ہن۔ دوویں ماں-پیؤ بچیاں نوں پالدے ہن۔ بچے 10 دناں وچ اڈن یوگ ہوون دے بعد وی جوان ہون تک ماں-پیؤ دے نال ہی رہندے ہن۔ == فوٹو گیلری == <gallery> File:Wiretailed swelloed , Chandigarh.JPG|ابابیل منی جھیل چنڈی گڑھ، بھارت File:Wiretailed swallows , Chandigarh.JPG|ابابیل منی جھیل چنڈی گڑھ، بھارت </gallery> == حوالے == {{حوالے}} == باہری لنک == * [http://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i6120id.html Cliff swallow – ''Petrochelidon pyrrhonota''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170107054803/https://www.mbr-pwrc.usgs.gov/id/framlst/i6120id.html |date=2017-01-07 }} – USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter * [https://web.archive.org/web/20090221023843/http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Cliff_Swallow.html Cliff swallow Species Account] – Cornell Lab of Ornithology [[گٹھ:پنچھی]] [[گٹھ:پنجاب دے پنچھی]] h78arocajx74cvwkf55yniote4ifc7s 0 77455 712653 666261 2026-10-20T05:21:58Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712653 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات مصنف/عربی}} '''جبران خلیل جبران''' (اصل نام: جبران بن خلیل بن میکائیل بن سعد جبران<ref>[[#gibran1998|Gibran 1998]]: 12</ref>) جو لبنانی نژاد [[امریکا|امریکی]] [[فن کار|فنکار]]، [[شاعر]] تے [[مصنف]] سن۔ جبران خلیل جبران جدید [[لبنان]] دے شہر بشاری وچ پیدا ہوئے جو انہاں دے زمانے وچ [[سلطنت عثمانیہ]] وچ شامل سی۔ اوہ نوجوانی وچ اپنے خاندان دے ہمراہ [[امریکا]] ہجرت کر گئے تے اوتھے [[فنون لطیفہ]] دی تعلیم دے بعد اپنا ادبی سفر شروع کیتا۔ جبران خلیل جبران اپنی کتاب The Prophet دی وجہ تو‏ں عالمی طور اُتے مشہور ہوئے۔ ایہ کتاب [[1923ء]] وچ شائع ہوئی تے ایہ [[انگریزی بولی]] وچ لکھی گئی سی۔ یہ فلسفیانہ مضامین دا اک مجموعہ سی، گو اس اُتے کڑی تنقید کیتی گئی مگر پھر وی یہ کتاب نہایت مشہور گردانی گئی، بعد ازاں 60ء دی دہائی وچ ایہ سب تو‏ں زیادہ پڑھی جانے والی شاعری دی کتاب بن گئی۔<ref name="NY-Jan-08">جوان اووسیانا (جنوری 7, 2008ء)۔ [http://www.newyorker.com/arts/critics/books/2008/01/07/080107crbo_books_acocella "پیغامبری صفت"]۔ ''[[دی نیو یارکر|نیویارکر]]''۔</ref> ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ جبران [[ولیم شیکسپیئر|ولیم شیکسپئیر]] تے [[لاؤ تاز]] دے بعد تاریخ وچ تیسرے سب زیادہ پڑھے جانے والے شاعر نيں۔<ref>http://www.newyorker.com/arts/critics/books/2008/01/07/080107crbo_books_acocella کتاب پیغمبری</ref> == نوجوانی == === لبنان وچ === جبران [[مسیحی]] اکثریتی شہر بشاری وچ پیدا ہوئے۔ جبران دے والد اک مسیحی [[پادری]] سن۔<ref>جگادسیان [http://www.hinduonnet.com/thehindu/lr/2003/01/05/stories/2003010500320500.htm "زندگی دی پکار"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100812094242/http://www.hinduonnet.com/thehindu/lr/2003/01/05/stories/2003010500320500.htm |date=2010-08-12 }}، '' دی ہندو''، جنوری 5, 2003, accessed جولائی 11, 2007</ref> جبکہ جبران دی ماں کملہ دی عمر 30 سال سی جدو‏‏ں جبران دی پیدائش ہوئی، والد جنہاں نو‏ں خلیل دے نام تو‏ں جانا جاندا اے کملہ دے تیسرے شوہر سن۔<ref>[http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/gibrn.htm "خلیل جبران (1883–1931)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130014627/http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/gibrn.htm |date=2005-11-30 }}، آپ بیتی</ref> غربت دی وجہ تو‏ں جبران نے ابتدائی اسکول یا مدرسے دی تعلیم حاصل نئيں کیتی۔ لیکن پادریاں دے پاس انھاں نے [[انجیل]] پڑھی، انھاں نے [[عربی بولی|عربی]] تے [[شام|شامی]] بولی وچ انجیل دا مطالعہ کیتا تے [[تفسیر قرآن|تفسیر]] پڑھی۔ <br /> جبران دے والد پہلے مقامی طور اُتے نوکری وی کردے سن، لیکن بے تحاشہ [[جوا]] کھیلنے دی وجہ تو‏ں قرض دار ہوئے تے پھر [[سلطنت عثمانیہ]] دی ریاست دی جانب تو‏ں مقامی طور اُتے انتظامی امور دی نوکری کیتی۔<ref name="cole">{{cite web | last = Cole | first = جووان | authorlink = جووان نو‏ں آآر | title = اس دی زندگی دے دور | work = جووان جووان: خلیل بارے نئے تراجم | publisher = جووان آر کوئی | date = | url = http://www-personal.umich.edu/~jrcole/gibran/chrono.htm | doi = | accessdate = 2009-01-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181225073713/http://www-personal.umich.edu/~jrcole/gibran/chrono.htm%20 | archivedate = 2018-12-25 | dead-url = no }}</ref> اس زمانے وچ جس انتظامی عہدے اُتے اوہ فائز ہوئے اوہ اک دستے دے سپہ سالار دی سی، جسنو‏ں جنگجو سردار وی کہیا جاندا سی۔<ref name="wald">{{cite web | last = والبرج | first = جان | authorlink = جان والبرج | title = جبران تے اس دے تخیل دی کائنات | work = جووان: خلیل دے بارے نئے تراجم | publisher = جواون آر کوئی | date = | url = http://www-personal.umich.edu/~jrcole/gibran/papers/gibwal1.htm | doi = | accessdate = 2009-01-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181225073725/http://www-personal.umich.edu/~jrcole/gibran/papers/gibwal1.htm%20 | archivedate = 2018-12-25 | dead-url = no }}</ref><br /> [[1891ء]] یا اسی دور وچ جبران دے والد اُتے عوامی شکایات دا انبار لگ گیا تے ریاست نو‏ں انھاں معطل کرنا پیا تے نال ہی انہاں دی اپنے عملے سمیت احتسابی عمل تو‏ں گزرنا پیا۔<ref name="sana">{{cite paper | first = سناء | last = شیراک | title = خلیل جبران تے دوسرے عربی پیغامبر | version = approved thesis | publisher = [[فلوریڈا یونیورسٹی]] | date = 2006-03-03 | url = http://etd.lib.fsu.edu/theses/available/etd-04102006-114344/unrestricted/Mcharek2006.pdf | format = pdf | accessdate = 2009-01-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304041407/http://etd.lib.fsu.edu/theses/available/etd-04102006-114344/unrestricted/Mcharek2006.pdf |date=2009-03-04 }}</ref> جبران دے والد قید کر لئے گئے۔<ref name="NY-Jan-08" /> تے انہاں دی خاندانی جائداد بحق سرکار ضبط کر لی گئی۔ اسی وجہ تو‏ں کملہ تے جبران نے [[امریکا]] ہجرت کرنے دا فیصلہ کیتا جسن کملہ دے بھائی رہائش پزیر سن۔گو جبران دے والد نو‏ں [[1894ء]] وچ رہا کر دتا گیا مگر کملہ نے جانے دا فیصلہ ترک نہ کیتا تے [[25 جون]]، [[1895ء]] نو‏ں خلیل، اپنی بہناں ماریانا تے سلطانہ، اپنے بھائی پیٹر تے جبران سمیت [[نیو یارک|نیویارک]] ہجرت کیتی۔<ref name="cole" /> === [[امریکا]] وچ === [[فائل:Khali Gibran.jpg|thumb|خلیل جبران دی تصویر، فرائیڈ ہالیڈے نے 1898ء وچ لی]] جبران دا خاندان [[بوسٹن]] دے جنوبی حصے وچ رہائش پزیر ہويا، اس حصے وچ اس وقت شامی تے لبنانی نژاد امریکیاں دی کثیر تعداد رہائش پزیر سی۔<ref name="lib">[http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/gibrn.htm خلیل جبران (1883–1931)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130014627/http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/gibrn.htm |date=2005-11-30 }} [[کورنیل یونیورسٹی لائبریری]]</ref> [[امریکا]] وچ جبران نو‏ں اسکول وچ داخل کروایا گیا تے اسکول دے رجسٹر وچ ان دا نام غلطی نال خلیل جبران درج ہويا تے پھر ایہی نام انہاں دا سرکاری کاغذات وچ منتقل ہوندا رہیا۔<ref name="Gibran 1998: 29" /> <br /> جبران دی والدہ نے کپڑے دی سلائی دا کم شروع کیتا تے لیس تے لینن دا کم کر دے گھر گھر جا کر بیچنا شروع کر دتا۔<ref name="sana" /> جبران نے [[30 ستمبر]] [[1895ء]] نو‏ں اسکول دی تعلیم شروع کیتی۔ اسکول دی انتظامیہ نے انھاں ہجرت کرکے آنے والے طالب علماں دی مخصوص جماعت وچ داخل کیتا تاکہ اوہ [[انگریزی بولی]] سیکھ سکاں۔ اسکول دے نال نال جبران نے اپنے گھر دے پاس ہی اک فنون لطیفہ دے اسکول وچ وی داخلہ لے لیا۔ فنون لطیفہ دے اسکول وچ انہاں دے استاد نے انھاں [[بوسٹن]] دے مشہور فنکار، [[مصور]] تے ناشر فریڈ ہالینڈ ڈے تو‏ں متعارف کروایا، <ref name="NY-Jan-08" /> جنھاں نے جبران دی صلاحیتاں نو‏ں نکھارنے وچ اہم کردار ادا کیتا تے جبران دے فن وچ حوصلہ افزائی دی۔ [[1898ء]] وچ پہلی بار جبران دی بنائی ہوئے [[نقاشی|مصوری]] دے نمونے اک کتاب دے سرورق دے لئی استعمال کیتے گئے۔<br /> جبران دی ماں تے انہاں دے بڑے بھائی پیٹر چاہندے سن کہ جبران اپنی لبنانی ثقافت دا پرچار کرے تے مغربی ثقافت جس تو‏ں جبران متاثر سن نو‏ں ترک کر دے۔، <ref name="sana" /> جبران دی مغربی ثقافت تو‏ں متاثر ہونے دی وجہ تو‏ں پندرہ سال دی عمر وچ جبران نو‏ں واپس لبنان بجھوا دتا گیا جسن انھاں نے مسیحی مارونات دے مدرسے وچ تعلیم حاصل کیندی تے [[بیروت]] وچ اعلیٰ تعلیم دے لئی منتقل ہوئے۔ [[بیروت]] وچ اپنے اک ہم جماعت دے ہمراہ اک ادبی رسالے دا اجرا کیتا تے اپنے تعلیمی ادارے وچ “کالج دے شاعر“ دے طور اُتے مشہور ہوئے۔ ایتھے اوہ کئی سال تک مقیم رہ‏ے تے [[1902ء]] وچ [[بوسٹن]] واپس چلے گئے۔<ref>{{cite web | title = Passenger Record | work = Records of Ellis Island | publisher = مجسمہ آزادی پبلشر | date = | url = http://www.ellisisland.org/search/passRecord.asp?MID=19582761730245745888&LNM=GIBRAN&PLNM=GIBRAN&bSYR=1878&bEYR=1888&first_kind=1&last_kind=0&TOWN=null&SHIP=null&RF=8&pID=102754150222 | format = | doi = | accessdate = 2009-01-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181225073724/https://www.libertyellisfoundation.org/login/czo2ODoiL3Bhc3Nlbmdlci1kZXRhaWxzL2N6b3hNem9pTVRBeU56VTBNVFV3TWpJeUlDSTcvY3pvNE9pSnRZVzVwWm1WemRDSTciOw== | archivedate = 2018-12-25 | dead-url = no }}</ref> انہاں دی بوسٹن واپسی تو‏ں تقریباً دو ہفتے قبل انہاں دی بہن سلطانہ [[تپ دق]] وچ مبتلا ہو کے چودہ سال دی عمر وچ وفات پاگئی۔ تے اس دے اگلے ہی سال انہاں دے بھائی پیٹر تپ دق دی وجہ تو‏ں تے ماں [[کینسر]] وچ مبتلا ہو کے فوت ہوئیاں۔ جبران دی بہن ماریانہ نے جبران دی دیکھ بال دی تے ماریانہ اک درزی دے پاس نوکری کردی رہی۔<ref name="NY-Jan-08" /> == فن تے شاعری == جبران خلیل نے اپنے فن پاریاں دی پہلی نمائش [[1904ء]] وچ [[بوسٹس]] دے “ڈے سٹوڈیو“ وچ دی<ref name="NY-Jan-08" />۔ اسی نمائش وچ جبران دی ملاقات میری الزبتھ ہاسکل تو‏ں ہوئی جو اس وقت تعلیمی ادارے دی سربراہ سن تے جبران تو‏ں دس سال وڈی سن۔ ان دوناں وچ دوسندی ہوئی تے یہ نال جبران دی وفات تک رہا۔ گو انہاں دی دوسندی معاشرے وچ بدنام جانی گئی{{حوالہ درکار}}۔ ہاسکل نہ صرف جبران دی زندگی بلکہ انہاں دے فن اُتے وی اثرانداز ہوئیں{{حوالہ درکار}}۔ [[1908ء]] تو‏ں جبران [[پیرس]] وچ آگسٹی روڈن دے ہمراہ دو سال دے لئی تعلیم حاصل کرندے رہ‏ے تے ونيں انہاں دی ملاقات اپنے اک اسيں جماعت یوسف ہوہاک تو‏ں ہوئی تے انہاں دی یہ دوسندی وی زندگی بھر جاری رہی۔ پیرس تو‏ں واپسی اُتے جبران نے [[بوسٹن]] وچ اپنی تعلیم دا سلسلہ جاری رکھا۔ {{حوالہ درکار}} [[فائل:Abu Nuwas.jpg|thumb|ابونواس: جبران دا تخلیق کردہ اک فن پارہ۔ یہ [[1916ء]] وچ تخلیق ہويا]] جولیٹ تھامپسن، جو جبران دی قریبی ساسی سن، نے کئی مواقع اُتے جبران دے بارے وچ دلچسپ واقعات بیان کیتے نيں، ورگے کہ اک یہ کہ جبران دی ملاقات [[ابو باہا]] تو‏ں [[1911ء]] وچ ہوئی، ابو باہا، باہا فرقے دے سربراہ سن۔<ref name="cole" />-1912.<ref name="gail" /> باربرہ ینگنے اپنی کتاب“This Man from Lebanon: A Study of Khalil Gibran”وچ یہ درج کیتا کہ جبران ابوہا تو‏ں ملاقات تو‏ں پہلے رات نو‏ں سو نہ سدا تے ساری رات دو زانو بیٹھا رہا۔ تھامپسن کہندی نيں کہ جبران اپنی کتاب “Jesus, The Son of Man” لکھنے دے دوران وچ تمام عرصہ ابوہا دے بارے وچ سوچندا رہا تے سالاں بعد جدو‏‏ں ابوہا دی وفات ہو چدی سی ابوہا دے بارے وچ اک فلم تخلیق دی گئی۔ جبران اس فلم دے بننے دے دوران وچ اک دن کھڑے ہوکر روندے ہوئے ابوہا دے اقوال سنائے، جس تو‏ں ساری محفل دی آنکھاں پرنم ہو گئياں۔<ref name="gail">{{Cite news | last = تھامپسن | first = جولیٹ | author-link = جولیٹ تھامپسن | title = جولیٹ دی جبران بارے یاداں، بحولہ گیلی | periodical = ورلڈ آرڈر، ابوہا میگزین | volume = 12 | issue = 04 | pages = 29–31 | year = | date = Summer 1978 | url = http://bahai-library.com/file.php?file=gail_thompson_remembers_gibran | accessdate = 2019-09-23 | archivedate = 2012-05-25 | archiveurl = https://archive.is/20120525085511/http://bahai-library.com/file.php?file=gail_thompson_remembers_gibran }}</ref> <br /> گو جبران دی تمام اوائل دور دی تحاریر عربی وچ نيں، مگر ان دا زیادہ تر کم [[1918ء]] دے بعد [[انگریزی بولی|انگریزی]] وچ شائع ہويا۔ جبران دی پہلی کتاب جو شائع ہوئی، اوہ ناشر کمپنی الفریڈ اے ناپف نے [[1918ء]] وچ شائع دی جس دا عنوان سی، ''The Madman''۔ یہ اک چھوٹی سی کتاب سی جو بیغامبری بولی وچ نثر تے نظم دے بیچ ورگے لکھی گئی سی۔ جبران نے [[نیو یارک|نیویارک]] دے پین لیگ وچ وی حصہ لیا جسن اوہ “مہاجر شاعر “ دے نام تو‏ں جانے جاندے سن، انہاں دے علااوہ لبنانی نژاد لکھاری ورگے امین ریحانی، الیہ ابو مادی تے میکائیل نیمے وغیرہ وی اس لیگ دا حصہ سن تے ان سب نو‏ں “المہاجر“ دا نام دتا گیا سی۔ <br /> جبران دی زیادہ تر تحاریر مسیحیت دے بارے وچ نيں، خاص کر [[مسیحیت]] وچ وی ان دا رخ روحانی محبت دے اردگرد گھومندا اے۔ انہاں دی شاعری دی خاصیت اک خاص طرز اُتے بولی دا استعمال اے تے اس دے علااوہ شاعری وچ جابجا روحانی اصطلاحات دا استعمال عام اے۔ جبران دی سب تو‏ں مشہور کتاب The Prophet یا پیغامبر اے جس وچ کل 26 شاعرانہ مضامین نيں۔ یہ کتاب [[1960ء]] وچ خاص طور اُتے امریکی ادبی حلفےآں وچ مشہور ہوئی تے اس دا استعمال نئے دور دی تحریکاں وچ کیتا گیا۔ یہ کتاب [[1923ء]] وچ پہلی بار شائع ہوئی۔ اپنی پہلی اشاعت دے بعد اب تک یہ کتاب شائع ہو رہی اے تے اس دے دنیا دی چالیس تو‏ں زیادہ زباناں وچ تراجم کیتے گئے نيں۔<ref>[http://www.alhewar.com/Gibran.html Source: The Arab American Dialogue, Vol<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> [[ویہویں صدی]] وچ [[امریکا]] وچ یہ کتاب سب تو‏ں زیادہ بکنے والی کتاباں دی فہرست وچ شامل اے۔<br /> انہاں دے کلام وچ سب تو‏ں مشہور مصرع جو انگریزی دنیا وچ اب وی بہت مشہور اے، کتاب "Sand and Foam" تو‏ں لیا گیا اے، اس مصرع وچ جبران کہندا اے، “آدھے تو‏ں زیادہ جو وچ کہندا ہاں اوہ بے معنی اے، لیکن وچ پھر وی کہندا ہاں تاکہ باقی دا آدھا تم تک پہنچ سکے“ جبران دی یہ شاعری جان لینن نے اپنے اک گانے جولیا (بیٹل نغمہ) وچ شامل کیتا۔ یہ نغمہ [[1968ء]] وچ تشکیل دتا گیا۔ == سیاسی سوچ == جبران نے [[شام]] وچ عربی نو‏ں بطور [[قومی بولی]] نافذ کرنے تے بنیادی تعلیم وچ اسنو‏ں لازمی قرار دینے دا مطالبہ کیتا۔ [[1912ء]] وچ جبران نے جدو‏‏ں ابو باہا تو‏ں ملاقات دی تو انہاں دے نال [[امریکا]] بھر دا سفر برائے امن وی کیتا۔ گو جبران نے امن دا پرچار کیتا مگر اس دے نال ہی انھاں نے شامی علاقیاں دی [[سلطنت عثمانیہ]] تو‏ں علیحدگی دا وی مطالبہ کیتا۔<ref name="cole" /> جبران نے اس بارے اک مشہور نظم وی لکھی جوPity The Nation دے عنوان تو‏ں گلستان پیغامبر وچ شائع ہوئی۔<ref>[http://artsyhands.com/2009/11/pity-the-nation-khalil-gibran-pakistan/ جبران خلیل دی نظم]</ref> <br /> [[پہلی جنگ عظیم|جنگ عظیم اول]] وچ جدو‏‏ں عثمانیہ سلطنت دا شام تو‏ں خاتمہ ہويا تو جبران نے اک تصویری [[فن پارہ]] “آزاد شام“ دے نام تو‏ں تخلیق کیتا جو وکٹری میگزین دا سرورق بنا۔ اس دے علااوہ اپنے اک کھیل وچ جبران نے قومی آزادی تے ترقی بارے امید دا اظہار وی کیتا۔ اس کھیل بارے خلیل ہوائی کہندے نيں کہ “یہ جبران دے شام بارے قومیت پرستی دے خیالات نو‏ں اجاگر کردا اے تے اس وچ ہوچ عرب تے لبنانی قومیتاں دا فرق واضح محسوس ہوندا اے۔ اس کھیل وچ یہ وی عیاں اے کہ کس طرح عمر دے آخری حصے تک جبران دے ذہن وچ قومیت پرستی تے عالمی اتحاد دے خیالات اک نال پروان چڑھندے رہ‏ے نیں“۔<ref>ہوائی، خلیل جبران: پس منظر، کردار تے کم۔ 1972ء صفحہ: 219</ref> == وفات == [[فائل:Gibran Museum.JPG|thumb|بائاں| لبنان وچ جبران میوزیم تے آخری آرامگاہ]] جبران خلیل [[10 اپریل]] [[1931ء]] نو‏ں [[نیو یارک|نیویارک]] وچ وفات پا گئے۔ انہاں دی موت جگر دی خرابی تے تپ دق دی وجہ تو‏ں ہوئی۔ اپنی موت تو‏ں پہلے جبران نے خواہش ظاہر دی کہ انھاں [[لبنان]] وچ دفن کیتا جائے۔ انہاں دی یہ آخری خواہش [[1932ء]] وچ پوری ہوئی جدو‏‏ں میری ہاسکل تے جبران دی بہن ماریانہ نے لبنان وچ مارسرکاس نامی خانقاہ خرید کر اوتھے انہاں نو‏ں دفن کیتا تے جبران میوزیم قائم کیتا۔ جبران دی قبر دے کتبے اُتے جو الفاظ کشیدہ کیتے گئے اوہ کچھ اس طرح نيں، “اک جملہ جو وچ اپنی قبر دے کتبے اُتے دیکھنا چاہاں گا: میں زندہ ہاں تواڈی طرح تے میں تواڈے نال ہی کھڑا ہاں۔ اپنی اکھاں بند کرو تے اردگرد مشاہدہ کرو، تو مینوں اپنے سامنے پائیں گا“۔ {{حوالہ درکار}}<br /> جبران نے اپنے سٹوڈیو دی تمام اشیاء تے فن پارے میری ہاسکل دے نام وصیت وچ سپرد کر دتے۔ اس سٹوڈیو وچ ہاسکل نو‏ں 23 سال تک اپنے تے جبران دے وچکار ہوئی خط کتابت وی ملی، جس دے بارے پہلے ہاسکل نے یہ فیصلہ کیتا کہ انھاں جلا دتا جائے، لیکن انہاں دی تاریخی اہمیت دے پیش نظر انھاں محفوظ کر دتا گیا۔ انہاں خطوط نو‏ں میری ہاسکل نے اس نو‏ں لکھے گئے جبران دے خطوط سمیت شمالی کیرولائنا دی جامعہ دی لائبریری نو‏ں اپنی [[1964ء]] وچ وفات تو‏ں پہلے سپرد کر دتے۔ بعد ازاں ان خطوط دا کچھ مواد 1972ء وچ کتاب Beloved Prophet وچ شائع ہويا۔ == یادگاراں == [[فائل:Gibrankhalilgibran.JPG|thumb|200px|جبران خلیل دا مجسمہ]] * لبنان وچ 1971ء وچ جبران خلیل دی یادگار دے طور اُتے ڈاک ٹکٹ جاری کیتا گیا۔ * لبنان وچ جبران میوزیم دا قیام۔ * [[لبنان]] دے شہر [[بیروت]] وچ باغ جبران دا قیام۔ * کینیڈا وچ سینٹ لارنٹ دے مقام اُتے 27 ستمبر 2008ء نو‏ں جبران دی 125ويں سالگرہ دے موقع اُتے اک سڑک نو‏ں خلیل جبران سٹریٹ دا یادگاری نام دتا گیا۔ * لبنان وچ اک پرفضا مقام لبنان سیڈار وچ جبران خلیل دی یادگار دی تعمیر۔ * [[امریکا]] دے شہر [[واشنگٹن ڈی سی]] وچ جبران خلیل دے نام اُتے باغ۔ * بوسٹن وچ جبران خلیل دی یادگار دی تنصیب۔ * بروک لین، نیویارک وچ جبران خلیل انٹرنیشنل اسکول دے نام تو‏ں تعلیمی ادارے دا قیام۔ * رومانیہ وچ خلیل جبران پارک دا قیام۔ * برازیل دی عرب میموریل بلڈنگ وچ جبران خلیل دے مجسمے دی تنصیب۔ == حوالے == {{گٹھ کومنز|Kahlil Gibran}} {{حوالے|2}} == باہرلے جوڑ == {{Wikiquote}} * [http://leb.net/gibran جبران دی تصانیف] * [http://www.gibran-academy.com/ جبران دے عشقیہ خطوط تے فن پارے] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112133450/http://www.gibran-academy.com/ |date=2008-01-12 }} * [http://www.irishlebanese.com/ جبران بارے تاریخ دا صفحہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207063946/http://irishlebanese.com/ |date=2021-12-07 }} * [http://butler-bowdon.com/the-prophet.html دی پرافٹ بارے اک تحریر] {{گٹھ کومنز|Khalil Gibran}} [[گٹھ:1883 دے جم]] [[گٹھ:1931 دیاں موتاں]] [[گٹھ:امریکی افسانہ نگار]] [[گٹھ:امریکی مرد ناول نگار]] [[گٹھ:اموات بسبب صلابت جگر]] [[گٹھ:ویہویں صدی دے امریکی شعرا]] [[گٹھ:ویہویں صدی دے امریکی ناول نگار]] [[گٹھ:ویہویں صدی دے عثمانی شعرا]] [[گٹھ:تپ دق تو‏ں اموات]] [[گٹھ:خلیل جبران]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ نو‏ں لبنانی تارکین وطن]] [[گٹھ:عثمانی شعراء]] [[گٹھ:عثمانی ناول نگار]] [[گٹھ:عرب مصنفین]] [[گٹھ:عربی شعراء]] [[گٹھ:لبنانی افسانچہ نگار]] [[گٹھ:لبنانی مجسمہ ساز]] [[گٹھ:مسیحی عارف]] [[گٹھ:ویہویں صدی وچ تپ دق نال موتاں]] [[گٹھ:کیتھولک شعراء]] cs1e8brduity5ahc10p9dtd8rxndctk 0 81052 712656 699791 2026-10-20T06:35:34Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712656 wikitext text/x-wiki {{منتخب مقالہ}} {{خدا}} خدا دے ناں ہر مذہب وچ تے ہر بولی وچ وکھ وکھ نيں، خدا د‏‏ی صفات ذا‏تی تے عام طور اُتے ہر مذہب تے بولی وچ مماثلت د‏‏ی حامل نيں کہ اوہ خالق اے، مالک، اے رز‍ق دینے والا، گناہ معاف کرنے والا، رحم کرنے والا تے دعا سننے والا۔ فیر وی مختلف مذاہب وچ خدا د‏‏ی کچھ خصوصیات وکھ نيں دوسرے مذہب تو‏ں، جس وجہ تو‏ں اس مذہب وچ خدا دا کچھ ناواں دا مطلب اوہ نئيں ہُندا جو باقی مذہب وچ ملدا ا‏‏ے۔ جداں مسیحیت وچ صلیبی موت دے عقیدے نے مسیح نو‏‏ں اکلوندا، بیٹا، روح القدس دا ناں دتا کيا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ اسلام وچ خدا دے ناواں وچ واحد اے، جس دا معنی اے کہ اوہ صرف اک اے، اس دا کوئی بیٹا نہيں۔ مسیحیت، یہودیت وچ خدا نو‏‏ں یہوداہ، ایلوہیم، ایل، وہ، وچ جو ہاں سو وچ ہون، جداں ناں وی دتے گئے۔ زباناں دے فرق تو‏ں انساناں نے اس مالک الملک ہستی نو‏‏ں کدرے اللہ، کدرے ایشور، کدرے گاڈ، کدرے یہوواہ، کدرے اہور امزدا، کدرے زیوس، کدرے یزداں، کدرے آمن، کدرے پانہاں نو‏ں تے کدرے تاؤ دا ناں دتا۔ دنیا بھر دے مذہب وچ مختلف زباناں وچ اس ہستی دے لئی ویہہاں ناں پائے جاندے نيں۔ == اسلام وچ اسمائِے الہٰیہ == {{اللہ|}} === اللہ === مسلما‏ن خدا دے لئی [[اللہ]] دا ناں استعمال کردے نيں، اللہ [[عربی زبان]] دا لفظ ا‏‏ے۔ مسلما‏ن اللہ نو‏‏ں تمام جہاناں دا خالق، مالک تے رب مندے نيں۔ اسلام وچ اللہ د‏‏ی ذات دے نال جو خصوصیات منسلک نيں انہاں تو‏ں [[توحیدیت]] دا اظہار ہُندا اے تے [[شرک]] و [[کفر]] د‏‏ی نفی کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ ناں [[قرآن]] وچ کئی تھ‏‏اںو‏اں اُتے خدا دے لئی آیا ا‏‏ے۔ {{اصل مضمون|اللہ}} ==== تصاویر ==== ناں خدا '''اللہ''' مسلماناں د‏‏ی سبھیاچار دا حصہ اے، مسیتاں، مزارات، یونیورسٹیاں، کتاباں، ٹوپیاں، قبراں دے کتبات، گھراں دے آرائشی سامان وغیرہ اُتے لفظ اللہ نو‏‏ں مختلف انداز وچ لکھیا جاندا اے، جداں خطاطی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ <center><gallery widths="165px"> File:Allah in Dodger Blue.svg|اسلام وچ خدا دا ناں [[اللہ]] نو‏‏ں سب تو‏ں زیادہ استعمال تے مقدس منیا جاندا ا‏‏ے۔ File:Emblem of Iran.svg|[[پرچم ایران]] اُتے لفظ اللہ لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ File:Istanbul, Hagia Sophia, Allah.jpg|[[استنبول]] [[ایا صوفیہ]] دے اک ستون اُتے لکھیا ہويا ناں اللہ File:Moschea di Sheikh Zayed 10.jpg|[[جامع مسجد شیخ زايد]] دبئی File:Allah on Heart.png|[[دل]] د‏‏ی تصویر لکھیا ہويا ناں، ایہ [[حق باہو]] سلسلہ تو‏ں منسلک تبلیغی تنظیم دا نشان ا‏‏ے۔ File:Tiling of South wall of Mohammad Al Mahruq Mosque - name of prophet God in persian masonry writing- Nishapur 02.JPG|ایران د‏‏ی اک مسجد وچ لکھیا ہويا ناں اللہ </gallery></center> {{وسیع تصویر|Allah name in different languages.png|700px|اللہ ناں مختلف زباناں وچ لکھیا ہوا}} === ننانوے ناں === {{اصل مضمون|اسماء اللہ الحسنیٰ|اللہ دے ننانوے نام}} [[اللہ]] دے ذا‏تی ناں 'اللہ' دے علاوہ [[اللہ]] دے ننانوے [[صفات‏ی ناں]] مشہور نيں۔ انہاں نو‏ں '''[[أسماء الله الحسنى]]'''{{ف}} کہیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں بیشتر [[قرآن]] وچ موجود نيں اگرچہ قرآن وچ ننانوے د‏‏ی تعداد مذکور نئيں مگر ایہ ارشاد اے کہ : هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ ۖ هُوَ الرَّحْمَٰنُ الرَّحِيمُ /هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ ۚ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ/هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ ۖ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ ۚ يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ {{اقتباس|”{{ف}}وہ اللہ ہی اے جس دے سوا کوئی معبود نئيں، غائب تے ظاہر ہر چیز دا جاننے والا، اوہی رحمٰن تے رحیم اے _وہ اللہ ہی اے جس دے سوا کوئی معبود نئيں اوہ بادشاہ اے نہایت مقدس، سراسر سلامتی، امن دینے والا، نگہبان، سب اُتے غالب، اپنا حکم بزور نافذ کرنے والا، تے وڈا ہی ہوئے ک‏ے رہنے والا پاک اے اللہ اُس شرک تو‏ں جو لوک ک‏ر رہ‏ے نيں_وہ اللہ ہی اے جو تخلیق دا منصوبہ بنانے والا تے اسنو‏ں نافذ کرنے والا تے اس دے مطابق صورت گری کرنے والا اے اس دے لئی بہترین ناں نيں ہر چیز جو آسماناں تے زمین وچ اے اُس د‏‏ی تسبیح کر رہ‏ی اے، تے اوہ زبردست تے حکیم اے _ <ref>سورۂ [[الحشر]] (59): [http://ur.quransharif.org/59-surah-al-hashr-ayah-22 آیت 22 تا 23]</ref>}} [[فائل:Allah Names in Chinese Arabic Script.jpg|thumb|[[اسماء اللہ الحسنیٰ]] [[چینی زبان]] وچ ]] عموما روایات وچ [[اللہ]] دے جو 99 صفات‏ی ناں اسمائے الہٰیہ دسے جاندے نيں، انہاں دا [[اردو]] ترجمہ وی درج کیتا جا رہیا ا‏‏ے۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں || ترجمہ |- |1||'''الرحمن'''||وڈی رحمت والا |- |2||'''الرحيم'''||نہائت مہربان |- |3||'''الملك'''||حقیقی بادشاہ |- |4||'''القدوس'''||نہائت مقدس تے پاک |- |5||'''السلام'''||جس د‏‏ی ذا‏تی صفت سلامتی اے |- |6||'''المؤمن'''||امن و امان عطا کرنے والا |- |7||'''المهيمن '''||پوری نگہبانی کرنے والا |- |8||'''العزيز'''||غلبہ تے عزت والا، جو سب اُتے غالب اے |- |9||'''الجبار'''||صاحب جبروت، ساری مخلوق اس دے زیرِ تصرف اے |- |10||'''المتكبر'''||کبریائی تے بڑائی اس دا حق اے |- |11||'''الخالق'''||پیدا فرمانے والا |- |12||'''البارئ'''||ٹھیک بنانے والا |- |13||'''المصور'''||صورت گری کرنے والا |- |14||'''الغفار'''||گناہاں دا بہت زیادہ بخشنے والا |- |15||'''القهار'''||سب اُتے پوری طرح غالب، جس دے سامنے سب مغلوب تے عاجز نيں |- |16||'''الوهاب'''||بغیر کِس‏ے منفعت دے خوب عطا کرنے والا |- |17||'''الرزاق'''||سب نو‏‏ں روزی دینے والا |- |18||'''الفتاح'''||سب دے لئی رحمت و رزق دے دروازے کھولنے والا |- |19||'''العليم'''||سب کچھ جاننے والا |- |20||'''القابض'''||تنگی کرنے والا |- |21||'''الباسط'''||فراخی کرنے والا |- |22||'''الخافض'''||پست کرنے والا |- |23||'''الرافع'''||بلند کرنے والا |- |24||'''المعز'''||عزت دینے والا |- |25||'''المذل'''||ذلت دینے والا |- |26||'''السميع'''||سب کچھ سننے والا |- |27||'''البصير'''||سب کچھ دیکھنے والا |- |28||'''الحكم'''||فیصلہ کرنے والا |- |29||'''العدل'''||سراپا عدل و انصاف |- |30||'''اللطيف'''||لطافت تے لطف و کرم جس د‏‏ی ذا‏تی صفت اے |- |31||'''الخبير'''||ہر گل تو‏ں با خبر |- |32||'''الحليم'''||نہائت بردبار |- |33||'''العظيم'''||وڈی عظمت والا، سب تو‏ں بزرگ و برتر |- |34||'''الغفور'''||بہت بخشنے والا |- |35||'''الشكور'''||حسنِ عمل د‏‏ی قدر کرنے والا، بہتر تو‏ں بہتر جزا دینے والا |- |36||'''العلي'''||سب تو‏ں بالا |- |37||'''الكبير'''||سب تو‏ں وڈا |- |38||'''الحفيظ'''||سب دا نگہبان |- |39||'''المقيت'''||سب نو‏‏ں سامانِ حیات فراہ‏م کرنے والا |- |40||'''الحسيب'''||سب دے لئی کفایت کرنے والا |- |41||'''الجليل'''||عظیم القدر |- |42||'''الكريم'''||صاحبِ کرم |- |43||'''الرقيب'''||نگہدار تے محافظ |- |44||'''المجيب'''||قبول کرنے والا |- |45||'''الواسع'''||وسعت رکھنے والا |- |46||'''الحكيم'''||سب کم حکمت تو‏ں کرنے والا |- |47||'''الودود'''||اپنے بندےآں نو‏‏ں چاہنے والا |- |48||'''المجيد'''||بزرگی والا |- |49||'''الباعث'''||اٹھانے والا، موت دے بعد مرداں نو‏‏ں زندہ کرنے والا |- |50||'''الشهيد'''||حاضر، جو سب کچھ دیکھدا تے جاندا اے |- |51||'''الحق'''||جس د‏‏ی ذات و وجود اصلاً حق اے |- |52||'''الوكيل'''||کارسازِ حقیقی |- |53||'''القوى'''||صاحبِ قوت |- |54||'''المتين'''||بہت مضبوط |- |55||'''الولى'''||سرپرست و مددگار |- |56||'''الحميد'''||مستحقِ حمد و ستائش |- |57||'''المحصى'''||سب مخلوقات دے بارے وچ پوری معلومات رکھنے والا |- |58||'''المبدئ'''||پہلا وجود بخشنے والا |- |59||'''المعيد'''||دوبارہ زندگی دینے والا |- |60||'''المحيى'''||زندگی بخشنے والا |- |61||'''المميت'''||موت دینے والا |- |62||'''الحي'''||زندہ و جاوید، زندگی جس د‏‏ی ذا‏تی صفت اے |- |63||'''القيوم'''||خود قائم رہنے والا، سب مخلوق نو‏‏ں اپنی مشیئت دے مطابق قائم رکھنے والا |- |64||'''الواجد'''||سب کچھ اپنے پاس رکھنے والا |- |65||'''الماجد'''||بزرگی تے عظمت والا |- |66||'''الواحد'''||اک اپنی ذات وچ |- |67||'''الاحد'''||اپنی صفات وچ یکتا |- |68||'''الصمد'''||سب تو‏ں بے نیاز تے سب اس دے محتاج |- |69||'''القادر'''||قدرت والا |- |70||'''المقتدر'''||سب اُتے کامل اقتدار رکھنے والا |- |71||'''المقدم'''||جسنو‏ں چاہے اگے کر دین‏ے والا |- |72||'''المؤخر'''||جسنو‏ں چاہے پِچھے کر دین‏ے والا |- |73||'''الأول'''||سب تو‏ں پہلے وجود رکھنے والا |- |74||'''الأخر'''||سب دے بعد وجود رکھنے والا |- |75||'''الظاهر'''||بالکل آشکار |- |76||'''الباطن'''||بالکل مخفی |- |77||'''الوالي'''||مالک و کارساز |- |78||'''المتعالي'''||بہت بلند و بالا |- |79||'''البر'''||وڈا محسن |- |80||'''التواب'''||توبہ د‏‏ی توفیق دینے والا، توبہ قبول کرنے والا |- |81||'''المنتقم'''||مجرمین نو‏‏ں کیفرِ کردار نو‏‏ں پہنچانے والا |- |82||'''العفو'''||بہت معافی دینے والا |- |83||'''الرؤوف'''||بہت مہربان |- |84||'''مالك الملك'''||سارے جتھ‏ے دا مالک |- |85||'''ذو الجلال و الإكرام'''||صاحبِ جلال تے بہت کرم فرمانے والا جس دے جلال تو‏ں بندے ہمیشہ خائف ہاں تے جس دے کرم د‏‏ی بندے ہمیشہ امید رکھن |- |86||'''المقسط'''||حقدار نو‏‏ں حق عطا کرنے والا، عادل و منصف |- |87||'''الجامع'''||ساری مخلوقات نو‏‏ں قیامت دے دن یکجا کرنے والا |- |88||'''الغنى'''||خود بے نیاز جس نو‏‏ں کِس‏ے تو‏ں کوئی حاجت نئيں |- |89||'''المغنى'''||اپنی عطا دے ذریعے بندےآں نو‏‏ں بے نیاز کرنے والا |- |90||'''المانع'''||روک دینے والا |- |91||'''الضار'''||اپنی حکمت تے مشیئت دے تحت ضرر پہنچانے والا |- |92||'''النافع'''||نفع پہنچانے والا |- |93||'''النور'''||سراپا نور |- |94||'''الهادي'''||ہدائت دینے والا |- |95||'''البديع'''||بغیر مثالِ سابق دے مخلوق دا پیدا کرنے والا |- |96||'''الباقي'''||ہمیشہ رہنے والا، جسنو‏ں کدی فنا نئيں |- |97||'''الوارث'''||سب دے فنا ہونے دے بعد باقی رہنے والا |- |98||'''الرشيد'''||صاحبِ رشد و حکمت جس دا ہر فعل درست اے |- |99||'''الصبور'''||وڈا صابر کہ بندےآں د‏‏ی وڈی تو‏ں وڈی نافرمانیاں دیکھدا اے تے فوراً عذاب بھیج کر تہس نہس نئيں کردا |} == قرآن وچ اضافی اسمائِے الہٰیہ == مسلماناں وچ اسمائے الہٰیہ د‏‏ی اک تعداد 99 مشہور ا‏‏ے۔ لیکن اس دے علاوہ وی [[قرآن مجید]] تے محمد {{درود}} تو‏ں روایت کردہ [[احادیث]] وچ ہور بوہت سارے ناں وی ملدے نيں۔ {{اقتباس|”تے سارے بہترین ناں اللہ دے لئی ہی نيں پس اسنو‏ں انہاں تو‏ں پکارو تے چھڈ دو انہاں لوکاں نو‏‏ں جو اس دے ناواں وچ شک کردے نيں۔ عننیڑے اسيں انہاں تو‏ں (اُس کا) بدلہ لاں گے، جو کچھ اوہ کردے سن “۔<ref>سورۂ [[الاعراف]](7): [http://ur.quransharif.org/7-surah-al-a%27raf-ayah-180 آیت 180]</ref>}} ایداں دے کچھ ناں ذیل وچ نيں۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں || ترجمہ ||ماخذ مع حوالہ |- |1||'''رَبِّ'''{{ف}}||پروردگار ||'''الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ'''{{ف}}۔<ref>سورۂ [[الفاتحہ]](1): [http://ur.quransharif.org/1-surah-al-fatihah-ayah-1 آیت 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150630235047/http://ur.quransharif.org/1-surah-al-fatihah-ayah-1 |date=2015-06-30 }}</ref> |- |2||'''کافی'''{{ف}}||کفایت کرنے والا ||'''أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ [[الزمر]](39): [http://ur.quransharif.org/39-surah-az-zumar-ayah-36 آیت 36] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928035128/http://ur.quransharif.org/39-surah-az-zumar-ayah-36 |date=2015-09-28 }}</ref> |- |3||'''رفیع الدرجات'''{{ف}}||بلند و بالا درجے والا ||'''رَفِيعُ الدَّرَجَاتِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ [[المومن]] (40):[http://ur.quransharif.org/40-surah-al-mu%27min-ayah-15 آیت15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084955/http://ur.quransharif.org/40-surah-al-mu%27min-ayah-15 |date=2015-09-28 }}</ref> |- |4||'''حافظ'''{{ف}}||حفاظت کرنے والا ||'''فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا '''{{ف}}۔<ref>[[سورہ یوسف]](12): [http://ur.quransharif.org/12-surah-yusuf-ayah-64 آیت64] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928083949/http://ur.quransharif.org/12-surah-yusuf-ayah-64 |date=2015-09-28 }}</ref> |- |5||'''مبین'''{{ف}}||ظاہر کرنے والا||'''أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ'''{{ف}}۔<ref>سورۂ [[النور]](24): [http://ur.quransharif.org/24-surah-an-nur-ayah-25 آیت25] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084941/http://ur.quransharif.org/24-surah-an-nur-ayah-25 |date=2015-09-28 }}</ref> |- |6||'''قدیر'''{{ف}}||طاقتور، قدرت والا ||'''إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ قَدِيرٌ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[النحل]] (16):[http://ur.quransharif.org/16-surah-an-nahl-ayah-70 آیت70] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084921/http://ur.quransharif.org/16-surah-an-nahl-ayah-70 |date=2015-09-28 }}</ref> |- |7||'''کفیل'''{{ف}}||کفالت کرنے والا، ضامن ||'''وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[النحل]] (16):[http://ur.quransharif.org/16-surah-an-nahl-ayah-91 آیت 91] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928085030/http://ur.quransharif.org/16-surah-an-nahl-ayah-91 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |8||'''شاکر'''{{ف}}||رضامند، قدرشناس ||''' فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[البقرہ]](2): [http://ur.quransharif.org/2-surah-al-baqara-ayah-158 آیت158] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928032954/http://ur.quransharif.org/2-surah-al-baqara-ayah-158 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |9||'''اکرام'''{{ف}}||کرم والا، بزرگی والا ||''' اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ [[العلق]](96): [http://ur.quransharif.org/96-surah-al-alaq-ayah-3 آیت3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928040308/http://ur.quransharif.org/96-surah-al-alaq-ayah-3 |date=2015-09-28 }}.</ref> |- |10||'''اعلیٰ'''{{ف}}||اُچا، اعلیٰ ||''' سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الاعلیٰ]](87): [http://ur.quransharif.org/87-surah-al-a%27la-ayah-1 آیت1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928083959/http://ur.quransharif.org/87-surah-al-a%27la-ayah-1 |date=2015-09-28 }}</ref> |- |11||'''خلاق'''{{ف}}||تخلیق کرنے والا||''' سبَلَى وَهُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[یٰس]] (36): [http://ur.quransharif.org/36-surah-ya-sin-ayah-81 آیت81] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928023458/http://ur.quransharif.org/36-surah-ya-sin-ayah-81 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |12||'''مولیٰ '''{{ف}}||ساسی، مالک||'''ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الانعام]] (6): [http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-62 آیت62] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928032826/http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-62 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |13||'''نصیر '''{{ف}}||مددگار||'''وَكَفَى بِاللَّهِ نَصِيرًا '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[النساء]](4): [http://ur.quransharif.org/4-surah-an-nisaa-ayah-45 آیت45] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084907/http://ur.quransharif.org/4-surah-an-nisaa-ayah-45 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |14||'''الہٰ'''{{ف}}||معبود||''' أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الکہف]](18):[http://ur.quransharif.org/18-surah-al-kahf-ayah-110 آیت110] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928023453/http://ur.quransharif.org/18-surah-al-kahf-ayah-110 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |15||'''علام الغیوب'''{{ف}}||غیب دا علم رکھنے والا||''' إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[المائدہ]](5): [http://ur.quransharif.org/5-surah-al-maidah-ayah-109 آیت109] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928024208/http://ur.quransharif.org/5-surah-al-maidah-ayah-109 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |16||'''قاہر'''{{ف}}||غالب||''' إوَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الانعام]] (6):[http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-18 آیت18] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928035115/http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-18 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |17||'''غافر '''{{ف}}||چھپانے والا||''' غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[المومن]] (40): [http://ur.quransharif.org/40-surah-al-mu%27min-ayah-3 آیت3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928023947/http://ur.quransharif.org/40-surah-al-mu%27min-ayah-3 |date=2015-09-28 }}.</ref> |- |18||'''فاطر '''{{ف}}||پیدا کرنے والا||''' الْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[فاطر]](35): [http://ur.quransharif.org/35-surah-fatir-ayah-1 آیت1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928085025/http://ur.quransharif.org/35-surah-fatir-ayah-1 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |19||'''ملیک '''{{ف}}||مالک، بادشاہ||''' فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[القمر]] (54): [http://ur.quransharif.org/54-surah-al-qamar-ayah-55 آیت55] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928024136/http://ur.quransharif.org/54-surah-al-qamar-ayah-55 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |20||'''الحفی '''{{ف}}||مہربان||'''سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي إِنَّهُ كَانَ بِي حَفِيًا '''{{ف}}۔<ref>[[سورہ مریم]](19): [http://ur.quransharif.org/19-surah-maryam-ayah-47 آیت47] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928085018/http://ur.quransharif.org/19-surah-maryam-ayah-47 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |21||'''محیط'''{{ف}}||احاطہ کرنے والا||'''أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ'''{{ف}}۔<ref>سورہ [[حم السجدہ]](41): [http://ur.quransharif.org/41-surah-ha-mim-ayah-54 آیت54] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084903/http://ur.quransharif.org/41-surah-ha-mim-ayah-54 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |22||'''مستعان'''{{ف}}||مدد کرنے والا||'''وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ'''{{ف}}۔<ref>[[سورہ یوسف]](12): [http://ur.quransharif.org/12-surah-yusuf-ayah-18 آیت18] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928023311/http://ur.quransharif.org/12-surah-yusuf-ayah-18 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |23||'''غالب '''{{ف}}||غلبہ والا||'''وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَى أَمْرِهِ'''{{ف}}۔<ref>[[سورہ یوسف]](12):[http://ur.quransharif.org/12-surah-yusuf-ayah-21 آیت21] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928032256/http://ur.quransharif.org/12-surah-yusuf-ayah-21 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |24||'''شدید العقاب'''{{ف}}||سخت عذاب دینے والا||'''غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ '''{{ف}}۔<ref name="آیت3">سورۂ[[المومن]] (40):[http://ur.quransharif.org/40-surah-al-mu%27min-ayah-3 آیت3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928023947/http://ur.quransharif.org/40-surah-al-mu%27min-ayah-3 |date=2015-09-28 }}.</ref> |- |25||'''قابل'''{{ف}}||قبول کرنے والا||'''غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ '''{{ف}}۔<ref name="آیت3" /> |- |26||'''اصدق/صادق '''{{ف}}||سچا||'''وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[النساء]](4): [http://ur.quransharif.org/4-surah-an-nisaa-ayah-87 آیت87] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928085038/http://ur.quransharif.org/4-surah-an-nisaa-ayah-87 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |27||'''جاعل '''{{ف}}||بنانے والا||''' إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[البقرہ]](2): [http://ur.quransharif.org/2-surah-al-baqara-ayah-30 آیت30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928024605/http://ur.quransharif.org/2-surah-al-baqara-ayah-30 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |28||'''اعلم '''{{ف}}||جاننے والا||''' قُلْ أَأَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّه '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[البقرہ]](2): [http://ur.quransharif.org/2-surah-al-baqara-ayah-140 آیت140] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928083940/http://ur.quransharif.org/2-surah-al-baqara-ayah-140 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |29||'''اسرع '''{{ف}}||جلدی کرنے والا||''' وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الانعام]](6): [http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-62 آیت62] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928032826/http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-62 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |30||'''عاصم '''{{ف}}||بچانے والا||''' لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ '''{{ف}}۔<ref>[[سورہ ہود]](11): [http://ur.quransharif.org/11-surah-hud-ayah-43 آیت43] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084313/http://ur.quransharif.org/11-surah-hud-ayah-43 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |31||'''عالم '''{{ف}}||جاننے والا||''' عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الانعام]] (6): [http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-73 آیت73] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928025306/http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-73 |date=2015-09-28 }}.</ref> |- |32||'''فالق'''{{ف}}||نکالنے والا||''' إِنَّ اللَّهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الانعام]] (6): [http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-95 آیت95] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084945/http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-95 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |33||'''موہن '''{{ف}}||کمزور کرنے والا||'''وَأَنَّ اللَّهَ مُوهِنُ كَيْدِ الْكَافِرِينَ'''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الانفال]] (8): [http://ur.quransharif.org/8-surah-al-anfal-ayah-18 آیت18] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928023449/http://ur.quransharif.org/8-surah-al-anfal-ayah-18 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |34||'''کاشف'''{{ف}}||کھولنے والا||''' فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ '''{{ف}}۔<ref name="آیت107">[[سورہ یونس]] (10): [http://ur.quransharif.org/10-surah-yunus-ayah-107 آیت107] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928034410/http://ur.quransharif.org/10-surah-yunus-ayah-107 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |35||'''راد '''{{ف}}||ہٹانے والا||''' فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ '''{{ف}}۔<ref name="آیت107" /> |- |36||'''یدبر الامر '''{{ف}}||تدبیرکرنے والا||''' وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ۚ فَسَيَقُولُونَ اللَّه'''{{ف}}۔<ref>[[سورہ یونس]] (10): [http://ur.quransharif.org/10-surah-yunus-ayah-31 آیت31] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928030740/http://ur.quransharif.org/10-surah-yunus-ayah-31 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |37||'''اٰخذ '''{{ف}}||پھڑنے والا||'''مَا مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا '''{{ف}}۔<ref>[[سورہ یونس]] (10): [http://ur.quransharif.org/10-surah-yunus-ayah-107 آیت56] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928034410/http://ur.quransharif.org/10-surah-yunus-ayah-107 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |38||'''نیڑے '''{{ف}}||نزدیک||'''إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ'''{{ف}}۔<ref>[[سورہ یونس]] (10): [http://ur.quransharif.org/10-surah-yunus-ayah-107 آیت61] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928034410/http://ur.quransharif.org/10-surah-yunus-ayah-107 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |39||'''واق '''{{ف}}||بچانے والا||'''وَمَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَاقٍ'''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الرعد]] (10): [http://ur.quransharif.org/13-surah-ar-ra%27d-ayah-34 آیت34] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928024444/http://ur.quransharif.org/13-surah-ar-ra%27d-ayah-34 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |40||'''قائم '''{{ف}}||قائم، موجود||'''أَفَمَنْ هُوَ قَائِمٌ عَلَى كُلِّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الرعد]] (10): [http://ur.quransharif.org/13-surah-ar-ra%27d-ayah-33 آیت33] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084912/http://ur.quransharif.org/13-surah-ar-ra%27d-ayah-33 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |41||'''مرشد '''{{ف}}||ہدایت دینے والا||'''أمَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِيًا مُرْشِدًا'''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الکہف]] (18): [http://ur.quransharif.org/18-surah-al-kahf-ayah-17 آیت17] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928083956/http://ur.quransharif.org/18-surah-al-kahf-ayah-17 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |42||'''اقرب '''{{ف}}||نیڑے تر||'''وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ'''{{ف}}۔<ref>[[سورہ ق]] (50): [http://ur.quransharif.org/50-surah-qaf-ayah-16 آیت16] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928083952/http://ur.quransharif.org/50-surah-qaf-ayah-16 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |43||'''حاسب '''{{ف}}||حساب لینے والا||'''وَكَفَى بِنَا حَاسِبِينَ'''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الانبیاء]] (21): [http://ur.quransharif.org/21-surah-al-anbiyaa-ayah-47 آیت47] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928085013/http://ur.quransharif.org/21-surah-al-anbiyaa-ayah-47 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |44||'''متم '''{{ف}}||پورا کرنے والا||''' وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الصف]](61):[http://ur.quransharif.org/61-surah-as-saff-ayah-8 آیت8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084917/http://ur.quransharif.org/61-surah-as-saff-ayah-8 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |45||'''ممسک '''{{ف}}||بند کرنے والا||''' مَا يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلَا مُمْسِكَ لَهَا '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[فاطر]](35):[http://ur.quransharif.org/35-surah-fatir-ayah-2 آیت2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928032022/http://ur.quransharif.org/35-surah-fatir-ayah-2 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |46||'''ذوالعقاب '''{{ف}}||بدلہ لینے والا||''' إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٍ'''{{ف}}۔<ref name="آیت43">سورۂ[[حم السجدہ]](41): [http://ur.quransharif.org/41-surah-ha-mim-ayah-43 آیت43] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084925/http://ur.quransharif.org/41-surah-ha-mim-ayah-43 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |47||'''ذوالمغفرۃ '''{{ف}}||مغفرت والا||''' إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٍ'''{{ف}}۔<ref name="آیت43" /> |- |48||'''ذوالفضل'''{{ف}}||فضل والا||''' وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ'''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[البقرہ]](2): [http://ur.quransharif.org/2-surah-al-baqara-ayah-105 آیت105] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928083937/http://ur.quransharif.org/2-surah-al-baqara-ayah-105 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |49||'''ذوالرحمۃ '''{{ف}}||رحمت والا||''' وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الانعام]](6): [http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-133 آیت133] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084929/http://ur.quransharif.org/6-surah-al-an%27am-ayah-133 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |50||'''ذوالعرش '''{{ف}}||عرش والا||''' رَفِيعُ الدَّرَجَاتِ ذُو الْعَرْشِ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[المومن]] (40):[http://ur.quransharif.org/40-surah-al-mu%27min-ayah-15 آیت15] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928084955/http://ur.quransharif.org/40-surah-al-mu%27min-ayah-15 |date=2015-09-28 }}.</ref> |- |51||'''ذوالانتقام '''{{ف}}||بدلہ لینے والا||''' وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ '''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[آل عمران]] (3): [http://ur.quransharif.org/3-surah-al-i%27imran-ayah-4 آیت4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307005038/http://ur.quransharif.org/3-surah-al-i%27imran-ayah-4 |date=2014-03-07 }} .</ref> |- |52||'''ذوالقوۃ '''{{ف}}||قوت والا||'''إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ'''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[الذاریات]](51): [http://ur.quransharif.org/51-surah-az-zariyat-ayah-58 آیت58] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928085009/http://ur.quransharif.org/51-surah-az-zariyat-ayah-58 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |53||'''ذی الطول '''{{ف}}||دولت والا||'''غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ '''{{ف}}۔<ref name="آیت3" /> |- |54||'''ذی المعارج '''{{ف}}||درجات والا||'''مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعَارِجِ'''{{ف}}۔<ref>سورۂ[[المعارج]](70): [http://ur.quransharif.org/70-surah-al-ma%27arij-ayah-3 آیت3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928085034/http://ur.quransharif.org/70-surah-al-ma%27arij-ayah-3 |date=2015-09-28 }} .</ref> |- |55||'''اکبر/ کبیر '''{{ف}}||بہت وڈا||'''عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ '''۔<ref>سورۂ[[الرعد]] (13): [http://ur.quransharif.org/13-surah-ar-ra%27d-ayah-3 آیت3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928023800/http://ur.quransharif.org/13-surah-ar-ra%27d-ayah-3 |date=2015-09-28 }} .</ref> |} == احادیث وچ اسمائِے الہٰیہ == اُتے دتے گئے اللہ دے معروف ننانوئے ناں رسول اللہﷺ د‏‏ی اس حدیث تو‏ں ماخذ نيں <!-- : ابراہیم بن یعقوب، صفوان بن صالح، ولید بن مسلم، شعیب بن ابی حمزۃ، ابو زناد، اعرج، حضرت ابو ہریرہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ تو‏ں روایت اے کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و سلم نے فرمایا کہ اللہ تعالیٰ دے ننانوے یعنی اک کم سو ناں نيں جو انہاں نو‏ں یاد کريں گا جنت وچ داخل ہوئے گا۔ <span style='color: green'> {{ع|هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ الْغَفَّارُ الْقَهَّارُ الْوَهَّابُ الرَّزَّاقُ الْفَتَّاحُ الْعَلِيمُ الْقَابِضُ الْبَاسِطُ الْخَافِضُ الرَّافِعُ الْمُعِزُّ الْمُذِلُّ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ الْحَكَمُ الْعَدْلُ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ الْحَلِيمُ الْعَظِيمُ الْغَفُورُ الشَّكُورُ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ الْحَفِيظُ الْمُقِيتُ الْحَسِيبُ الْجَلِيلُ الْكَرِيمُ الرَّقِيبُ الْمُجِيبُ الْوَاسِعُ الْحَكِيمُ الْوَدُودُ الْمَجِيدُ الْبَاعِثُ الشَّهِيدُ الْحَقُّ الْوَكِيلُ الْقَوِيُّ الْمَتِينُ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ الْمُحْصِي الْمُبْدِئُ الْمُعِيدُ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ الْحَيُّ الْقَيُّومُ الْوَاجِدُ الْمَاجِدُ الْوَاحِدُ الصَّمَدُ الْقَادِرُ الْمُقْتَدِرُ الْمُقَدِّمُ الْمُؤَخِّرُ الْأَوَّلُ الْآخِرُ الظَّاهِرُ الْبَاطِنُ الْوَالِيَ الْمُتَعَالِي الْبَرُّ التَّوَّابُ الْمُنْتَقِمُ الْعَفُوُّ الرَّءُوفُ مَالِكُ الْمُلْكِ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ الْمُقْسِطُ الْجَامِعُ الْغَنِيُّ الْمُغْنِي الْمَانِعُ الضَّارُّ النَّافِعُ النُّورُ الْهَادِي الْبَدِيعُ الْبَاقِي الْوَارِثُ الرَّشِيدُ الصَّبُورُ}}۔۔۔</span> {{ف}} (اوہی اللہ اے جس دے سوا کوئی معبود نئيں، رحمن، رحیم، بادشاہ، برائیاں تو‏ں پاک، بے عیب، امن دینے والا، محافظ، غالب، زبردست، بڑائی والا، پیدا کرنے والا، جان ڈالنے والا، صورت دینے وال، درگزر فرمانے والا، سب نو‏‏ں قابو وچ رکھنے والا، بہت عطا فرمانے والا، بہت روزی دینے والا، سب تو‏ں وڈا مشکل کشا، بہت جاننے والا، روزی تنگ کرنے ولا، عزت دینے والا، ذلت دینے والا، سب کچھ سننے والا، دیکھنے والا، حاکم مطلق، سراپا انصاف، لطف و کرم والا، باخبر، بردبار، وڈا بزرگ، بہت بخشنے والا، قدردان بہت وڈا، محافظ، قوت دینے والا، کفایت کرنے والا، وڈے مرتبے والا، بہت کرم والا، وڈا نگہبان، دعاواں قبول کرنے والا، وسعت والا، حکمتاں والا، محبت کرنے والا، وڈا بزرگ، مرداں نو‏‏ں زندہ کرنے والا، حاضر و ناظر، برحق کار ساز، بہت وڈی قوت والا، شدید قوت والا، مددگار، لائق تعریف، شمار وچ رکھنے، پہلی بار پیدا کرنے والا، دوبارہ پیدا کرنے والا، موت دینے والا، قائم رکھنے والا، پانے والا، بزرگی والا، تنہا، بے نیاز، قادر، پوری طاقت والا، اگے کرنے والا، پِچھے رکھنے والا، سب تو‏ں پہلے، سب دے بعد، ظاہر، پوشیدہ، متصرف، بلند و برتر، اچھے سلوک والا، بہت توبہ قبول کرنے والا، بدلہ لینے والا، بہت معاف کرنے والا بہت مشفق، ملکاں دا مالک، جلال و اکرام والا، عدل کرنے والا، جمع کرنے والا، بے نیاز، غنی بنانے والا، روکنے والا، ضرر پہنچانے والا، نفع بخش ہدایت دینے والا، بے مثال ایجاد کرنے والا، باقی رہنے والا، نیکی نو‏‏ں پسند کرنے والا، صبر و تحمل والا۔) <ref>[[سنن ترمذی|جامع ترمذی]]۔ از: [[امام ترمذی|امام ابوعیسی محمد ترمذی]]، کتاب الدعوات۔ باب: ما جاء في عقد التسبيح باليد، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=195&hid=3453&pid=124263 حدیث: 3453]</ref><ref>[[سنن ابن ماجہ]]۔ از: [[امام ابن ماجہ|امام ابوعبداللہ محمد بن یزید قزوینی ابن ماجہ]]، کتاب الدعا۔ باب اسماء اللہ عزوجل، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=173&hid=3859&pid=111957 حدیث: 3859]</ref>. بعض احادیث وچ اللہ دے معروف ننانوئے ناں وچ کچھ ناں اضافی وی ملدے نيں ذیل وچ اسيں چند احادیث تے اضافی ناں (<span style='color: brown'>کتھئی رنگ وچ </span>) پیش ک‏ر رہ‏ے نيں : <span style='color: green'> هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ، الرَّحْمَنُ، الرَّحِيمُ، الْمَلِكُ، الْقُدُّوسُ، السَّلامُ، الْمُؤْمِنُ، الْمُهَيْمِنُ، الْعَزِيزُ، الْجَبَّارُ، الْمُتَكَبِّرُ، الْخَالِقُ، الْبَارِئُ، الْمُصَوِّرُ، الْغَفَّارُ، الْوَهَّابُ، الرَّزَّاقُ، الْفَتَّاحُ، الْعَلِيمُ ،</span> <span style='color: brown'> الْقَائِمُ، الدَّائِمُ ،</span> <span style='color: green'> الْخَافِضُ، الرَّافِعُ، الْمُعِزُّ، الْمُذِلُّ، السَّمِيعُ، الْبَصِيرُ، الْحَكَمُ، الْعَدْلُ، اللَّطِيفُ، الْخَبِيرُ، الْعَظِيمُ، الْغَفُورُ، الشَّكُورُ، الْعَلِيُّ، الْكَبِيرُ، الْقَهَّارُ ،</span> <span style='color: brown'> الْمُحِيطُ، الْمُغِيثُ، </span> <span style='color: green'>الْحَسِيبُ، الْبَاعِثُ، الشَّهِيدُ، الْحَقُّ، الْوَكِيلُ، الْقَوِيُّ، الْمَتِينُ، الْوَلِيُّ، الْحَمِيدُ، الْمُحْصِي، الْمُبْدِي، الْمُعِيدُ، الْمُحْيِي، الْمُمِيتُ، الْحَيُّ، الْقَيُّومُ، الْوَاجِدُ، الْمَاجِدُ، الْوَاحِدُ، الصَّمَدُ، الْقَادِرُ، الْمُقْتَدِرُ، الْمُقَدِّمُ، الْمُؤَخِّرُ، الأَوَّلُ، الآخِرُ، الظَّاهِرُ، الْبَاطِنُ، الْوَالِ، الْمُتَعَالِ، الْبَرُّ، التَّوَّابُ، الْمُنْتَقِمُ، الْعَفُوُّ، الرَّءُوفُ، مَالِكُ الْمَلِكِ، ذُو الْجَلالِ وَالإِكْرَامِ، الْمُقْسِطُ، الْجَامِعُ، الْمُغْنِي، النَّافِعُ، الضَّارُّ، الْمَانِعُ، النُّورُ، الْهَادِي، الْبَدِيعُ، الْبَاقِي، الْوَارِثُ، الشَّدِيدُ، الصَّبُورُ، الرَّقِيبُ، الْحَفِيظُ، الْمَجِيدُ ،</span> <span style='color: brown'> مَالِكُ يَوْمِ الدِّينِ ،</span> <span style='color: green'> الْوَاسِعُ، الْكَرِيمُ، </span> <span style='color: brown'>الأَعْلَى ،</span> <span style='color: green'> الْقَهَّارُ ۔</span> {{ف}} <ref>کتاب الدعا، از: [[سلیمان ابن احمد ابن الطبرانی|الطبرابی]]۔ باب الدعا باسماء اللہ الحسنیٰ، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=474&pid=279907&hid=103 حدیث: 103]</ref>. : <span style='color: green'>هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ الْغَفَّارُ الْقَهَّارُ الْوَهَّابُ الرَّزَّاقُ الْفَتَّاحُ الْعَلِيمُ الْقَابِضُ الْبَاسِطُ الْخَافِضُ الرَّافِعُ الْمُعِزُّ الْمُذِلُّ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ الْحَكَمُ الْعَدْلُ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ الْحَلِيمُ الْعَظِيمُ الْغَفُورُ الشَّكُورُ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ الْحَفِيظُ الْمُقِيتُ الْحَسِيبُ الْجَلِيلُ الْكَرِيمُ الرَّقِيبُ الْمُجِيبُ الْوَاسِعُ الْحَكِيمُ الْوَدُودُ الْمَجِيدُ الْبَاعِثُ الشَّهِيدُ الْحَقُّ الْوَكِيلُ الْقَوِيُّ الْمَتِينُ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ الْمُحْصِي الْمُبْدِئُ الْمُعِيدُ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ الْحَيُّ الْقَيُّومُ الْوَاجِدُ الْمَاجِدُ الْوَاحِدُ الصَّمَدُ الْقَادِرُ الْمُقْتَدِرُ الْمُقَدِّمُ الْمُؤَخِّرُ الأَوَّلُ الآخِرُ الظَّاهِرُ الْبَاطِنُ الْوَالِي الْمُتَعَالِي الْبَرُّ التَّوَّابُ الْمُنْتَقِمُ الْعَفُوُّ الرَّءُوفُ مَالِكُ الْمُلْكِ ذُو الْجَلالِ وَالإِكْرَامِ الْمُقْسِطُ الْجَامِعُ الْغَنِيُّ الْمُغْنِي الْمَانِعُ الضَّارُّ النَّافِعُ النُّورُ الْهَادِي الْبَدِيعُ الْبَاقِي الْوَارِثُ الرَّشِيدُ الصَّبُورُ </span> <span style='color: brown'>الْكَافِي </span> {{ف}} <ref>الأسماء والصفات للبيهقي۔ از: [[امام بیہقی]]۔ باب عدد الاسماء الّتی اخبر النبی، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=666&pid=329495&hid=6 حدیث: 6]</ref>. : <span style='color: green'>إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِائَةً إِلا وَاحِدَةٍ، مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ، إِنَّهُ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلَهَ إِلا هُوَ الرَّحْمَنُ، الرَّحِيمُ , الْمَلِكُ , الْقُدُّوسُ، السَّلامُ، الْمُؤْمِنُ، الْمُهَيْمِنُ، الْعَزِيزُ، الْجَبَّارُ، الْمُتَكَبِّرُ، الْخَالِقُ، الْبَارِئُ، الْمُصَوِّرُ، الْغَفَّارُ، الْقَهَّارُ، الْوَهَّابُ، الرَّزَّاقُ، الْفَتَّاحُ، الْعَلِيمُ، الْقَابِضُ، الْبَاسِطُ، الْخَافِضُ، الرَّافِعُ، الْمُعِزُّ، الْمُذِلُّ، السَّمِيعُ، الْبَصِيرُ، الْحَكَمُ، الْعَدْلُ، اللَّطِيفُ، الْخَبِيرُ، الْحَلِيمُ، الْعَظِيمُ، الْغَفُورُ، الشَّكُورُ، الْعَلِيُّ، الْكَبِيرُ، الْحَفِيظُ، </span> <span style='color: brown'>الْمُغِيثُ " </span> , وَقَالَ صَفْوَانٌ فِي حَدِيثِهِ :<span style='color: green'> الْمُقِيتُ ،</span> وَإِلَيْهِ ذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ فِي مُخْتَصَرِ الصَّحِيحِ ،<span style='color: green'> الْحَسِيبُ، الْجَلِيلُ، الْكَرِيمُ، الرَّقِيبُ، الْمُجِيبُ، الْوَاسِعُ، الْحَكِيمُ، الْوَدُودُ، الْمَجِيدُ، الْبَاعِثُ، الشَّهِيدُ، الْحَقُّ، الْوَكِيلُ، الْقَوِيُّ، الْمَتِينُ، الْوَلِيُّ، الْحَمِيدُ، الْمُحْصِي، الْمُبْدِئُ، الْمُعِيدُ، الْمُحْيِي، الْمُمِيتُ، الْحَيُّ، الْقَيُّومُ، الْوَاجِدُ، الْمَاجِدُ، الْوَاحِدُ، الصَّمَدُ، الْقَادِرُ، الْمُقْتَدِرُ، الْمُقَدِّمُ، الْمُؤَخِّرُ، الأَوَّلُ، الآخَرُ، الظَّاهِرُ، الْبَاطِنُ، الْوَالِي، الْمُتَعَالِي، الْبَرُّ، التَّوَّابُ، الْمُنْتَقِمُ، الْعَفُوُّ، الرَّءُوفُ، مَالِكُ الْمُلْكِ ذُو الْجَلالِ وَالإِكْرَامِ، الْمُقْسِطُ، الْجَامِعُ، الْغَنِيُّ، الْمُغْنِي، الْمَانِعُ، الضَّارُّ، النَّافِعُ، النُّورُ، الْهَادِي، الْبَدِيعُ، الْبَاقِي، الْوَارِثُ، الرَّشِيدُ، الصَّبُورُ </span> {{ف}} <ref>[[مستدرک حاکم|المستدرك على الصحيحين]]۔ از: [[الحاکم نیشاپوری| محمد بن عبد اللہ الحاکم نیشاپوری]]۔ کتاب الایمان، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=594&hid=39&pid=312497 حدیث: 39]</ref> . : <span style='color: green'>إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا، مِائَةً إِلا وَاحِدًا، مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ، هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلَهُ إِلا هُوَ، الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ الْغَفَّارُ الْقَهَّارُ الْوَهَّابُ الرَّزَّاقُ الْفَتَّاحُ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ الْقَابِضُ الْبَاسِطُ </span> <span style='color: brown'>الْحَافِظُ </span> <span style='color: green'>الرَّافِعُ الْمُعِزُّ الْمُذِلُّ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ الْحَكَمُ الْعَدْلُ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ الْعَظِيمُ الْغَفُورُ الشَّكُورُ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ الْحَفِيظُ الْمُقِيتُ الْحَسِيبُ الْجَلِيلُ الْكَرِيمُ الرَّقِيبُ الْمُجِيبُ الْوَاسِعُ الْحَلِيمُ الْوَدُودُ الْمَجِيدُ الْبَاعِثُ الشَّهِيدُ الْحَقُّ الْوَكِيلُ الْقَوِيُّ الْمَتِينُ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ الْمُحْصِي الْمُبْدِئُ الْمُعِيدُ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ الْحَيُّ الْقَيُّومُ الْوَاجِدُ الْمَاجِدُ الْوَاحِدُ الصَّمَدُ الْقَادِرُ الْمُقْتَدِرُ الْمُقَدِّمُ الْمُؤَخِّرُ الأَوَّلُ الآخَرُ الظَّاهِرُ الْبَاطِنُ الْبَرُّ التَّوَّابُ الْمُنْتَقِمُ الْعَفُوُّ الرَّءُوفُ مَالِكُ الْمُلْكِ ذُو الْجَلالِ وَالإِكْرَامِ الْوَالِي الْمُتَعَالِي الْمُقْسِطُ الْجَامِعُ الْغَنِيُّ الْمُغْنِي النَّافِعُ الضَّارُّ النُّورُ الْهَادِي الْبَدِيعُ الْبَاقِي الْوَارِثُ الرَّشِيدُ الصَّبُورُ </span> {{ف}} <ref>معجم اسامی۔ از: شیوخ ابی بکر اسماعیلی۔ الحرف حاء، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=508&hid=235&pid=305013 حدیث: 235]</ref> مندرجہ بالا احادیث وچ الْقَابِضُ الْبَاسِطُ د‏‏ی جگہ الْقَائِمُ، الدَّائِمُ تے الْخَافِضُ، د‏‏ی جگہ الْحَافِظُ تے الْحَفِيظُ الْمُقِيتُ د‏‏ی جگہ الْمُحِيطُ، الْمُغِيثُ تے مَالِكُ يَوْمِ الدِّينِ، الأَعْلَى، الْكَافِي، اضافی ناں نيں۔ امام بیہقی کتاب اسماء و صفات وچ اللہ دے ننانوے ناں دے علاوہ ناں ایويں بیان کردے نيں : :<span style='color: green'> إِنَّ لِلَّهِ تَعَالَى تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ " , فَذَكَرَهَا وَعَدَّ مِنْهَا : " </span> <span style='color: brown'> الإِلَهُ الرَّبُّ الْحَنَّانُ الْمَنَّانُ الْبَارِي الأَحَدُ الْكَافِي الدَّائِمُ الْمَوْلَى النَّصِيرُ الْمُبِينُ الْجَمِيلُ الصَّادِقُ الْمُحِيطُ الْقَرِيبُ الْقَدِيمُ الْوِتْرُ الْفَاطِرُ الْعَلامُ الْمَلِيكُ الأَكْرَمُ الْمُدَبِّرُ الْقَدِيرُ الشَّاكِرُ ذُو الطَّوْلِ ذُو الْمَعَارِجِ ذُو الْفَضْلِ الْكَفِيلُ۔ </span>{{ف}}<ref>الأسماء والصفات للبيهقي۔ از: [[امام بیہقی]]۔ باب : بيان أن لله جل ثناؤه أسماء، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=666&hid=10&pid=329497 حدیث: 10]</ref> --> [[محمد]] {{درود}} د‏‏ی احادیث وچ ہور سینکڑاں اسمائے الہٰیہ ملدے نيں۔ مثلاً <span style='color: brown'> اَلْحَیِیُّ، السِّتِّیْرُ، الْحَنَّانُ، الْمَنَّانُ، الْمُسْتَعَانُ، العلام، المحسن، الجمیل، المولی، النصیرالسید، المسعر، الطیب، الوتر، الکریم، الاکرم، الشافی، الاعلیٰ، المبین، العالم، غافرالذنب، قابل التوب، شدیدالعقاب، ذی الطول، الجواد، الطیف، الرفیق، اھل التقوی، اھل المغفر، خیرالحافظ، خیر الراحمین، نعم المولی، نعم النصیر، نعم الماھدون، الظاھر، المبارک، فعال لما یرید، ذوالعرش المجید، النیڑے، القائم، الاعز، السبوحالقاھر، الغالب، الکافی، الصالح، مقلب القلوب۔ </span> {{ف}} وغیرہ۔۔۔۔ اُنہاں وچو‏ں چند اسمائے الہٰیہ ایتھ‏ے پیش کیتے جا رہے نيں جو طبرانی، ترمذی، بخاری، مسلم، ابن ماجہ، ابن حیان، ابن خزیمہ، حاکم، صادق، حافظ ابن حجر تے ہور روایت کردہ احادیث وچ مذکور نيں۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں || ترجمہ ||ماخذ مع حوالہ |- |1||'''الجميل'''{{ف}}||خوبصورت ||'''إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ'''{{ف}}۔ اللہ خوبصورت اے تے خوبصورتی نو‏‏ں پسند کردا ا‏‏ے۔<ref>[[صحیح مسلم]] |۔ از: [[امام مسلم]]۔ كتاب الایمان۔ [http://www.islamicurdubooks.com/msm/babdetail/bookssubchapters-detail-e3a3.html باب تحریم الکبر وبیانہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203234740/http://www.islamicurdubooks.com/msm/babdetail/bookssubchapters-detail-e3a3.html |date=2024-12-03 }}۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=158&hid=134&pid=105905 حدیث: 134]</ref><ref>[[المعجم الاوسط]] |۔ از: [[سلیمان ابن احمد ابن الطبرانی|امام طبرانی]]۔ باب العین، من اسمہ : عبد الرحمٰن۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=475&hid=4808&pid=280655 حدیث: 4808]</ref><ref>[[مستدرک حاکم|المستدرك على الصحيحين]]۔ از: [[الحاکم نیشاپوری|امام محمد بن عبد اللہ الحاکم نیشاپوری]]۔ کتاب الایمان، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=594&hid=67&pid=312497 حدیث: 67]</ref><ref>[[صحیح ابن حبان]]۔ از: [[ابن حبان]]۔ كتاب الزينة والتطييب، ذكر ما يستحب للمرء تحسين ثيابه۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=454&hid=5582&pid=274265 حدیث: 5582]</ref> |- |2||'''الوتر'''{{ف}}|| طاق، اکیلا ||'''وَإِنَّ اللَّهَ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوِتْرَ'''{{ف}}۔ اللہ وتر (اکیلا) اے تے وتر نو‏‏ں پسند کردا ا‏‏ے۔<ref>[[صحیح بخاری]] |۔ از: [[امام بخاری]]۔ كتاب الدعوات۔ باب للہ مائة اسم غير واحد۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=146&hid=5958&pid=104791 حدیث: 5958]</ref><ref>[[صحیح مسلم]] |۔ از: [[امام مسلم]]۔ كتاب الذکر و الدعاء والتوبہ والاستغفار۔ باب في أسماء اللہ تعالى۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=158&hid=4841&pid=108327 حدیث: 4841]</ref><ref>[[سنن ابی داؤد]] |۔ از: [[ابو داؤد]]۔ كتاب الوتر ۔[http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-9732.php باب استحباب الوتر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202041515/http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-9732.php |date=2024-12-02 }}۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=184&hid=1209&pid=114447 حدیث: 1209]</ref><ref>[[سنن نسائی|سنن نسائی الصغریٰ]] |۔ از: [[احمد بن شعیب النسائی]]۔ كتاب قيام الليل وتطوع النهار، باب الأمر بالوتر۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=319&hid=1665&pid=148779 حدیث: 1665]</ref><ref>[[سنن ابن ماجہ]]۔ از: [[ابن ماجہ]]۔ كتاب إقامة الصلاة والسنة فيها، باب ما جاء في الوتر۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=173&hid=1159&pid=109697 حدیث: 1159]</ref> |- |3||'''المعطي'''{{ف}}|| عطا کرنے والا ||'''وَاللَّهُ الْمُعْطِي وَأَنَا الْقَاسِمُ'''{{ف}}۔ اللہ عطاکرنے والا اے تے وچ تقسیم کرنے والا ہون۔<ref>[[صحیح بخاری]] |۔ از: [[امام بخاری]]۔ الفرض الخمس۔ باب الدلیل على أن الخمس لنوائب۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=146&hid=2900&pid=101609 حدیث: 2900]</ref>۔<ref>[[صحیح بخاری]] |۔ از: [[امام بخاری]]۔ کتاب العلم۔ [http://www.islamicurdubooks.com/msb/babdetail/bookssubchapters-detail-b874.html باب من یرد اللہ بہ خیرا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202044557/http://www.islamicurdubooks.com/msb/babdetail/bookssubchapters-detail-b874.html |date=2024-12-02 }}، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?hflag=1&bk_no=146&pid=97773 حدیث: 70]</ref><ref>[[تریخ دمشق]] |۔ از: [[ابن عساكر]]۔ حرف الف۔ ذكر من اسمہ أحمد ومحمد والحاشر والمقفى والعاقب۔ باب ذكر معرفة كنیتہ ونہیہ أن یجمع بینہا وبین اسمہ۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=798&hid=1407&pid=376043 حدیث: 1407]</ref> |- |4||'''المسعّر'''{{ف}}|| نرخ (ویلیو) مقرر کرنے والا ||'''إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمُسَعِّرُ الْقَابِضُ، الْبَاسِطُ، الرَّازِقُ ،''' {{ف}}۔ بلاشبہ اللہ ہی نرخ مقرر کرنے والا اے، اوہی تنگی کرنے والا، وسعت دینے والا، روزی رساں ا‏‏ے۔<ref>[[سنن ابی داؤد]] |۔ از: [[ابو داؤد]]۔ كتاب الاجارة ۔[http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-0b6a.php باب فی التسعیر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203043925/http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-0b6a.php |date=2024-12-03 }} [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=184&hid=2997&pid=116091 حدیث: 2997]</ref><ref>[[سنن ابن ماجہ]]۔ از: [[ابن ماجہ]]۔ كتاب التجارت ،باب من کره انہاں یسعر۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=173&hid=2191&pid=110507 حدیث: 2191]</ref><ref>[[سنن ترمذی|جامع ترمذی]] |۔ از: [[امام ترمذی]]۔ كتاب البیوع۔ باب ما جاء فی التسعیر۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=195&hid=1231&pid=122211 حدیث: 1231]</ref> |- |5||'''الستّیر/الستّار'''{{ف}}|| پردہ پوشی کرنے والا ||''' إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَلِيمٌ حَيِيٌّ سِتِّيرٌ يُحِبُّ الْحَيَاءَ وَالسَّتْرَ''' {{ف}}اللہ انتہائی حیاء والا تے پردہ پوش اے، حیاء تے پردہ پوشی نو‏‏ں پسند کردا ا‏‏ے۔<ref>[[سنن ابی داؤد]] |۔ از: [[ابو داؤد]]۔ كتاب الحمام ۔[http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-ee50.php باب النہی عن التعری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203234558/http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-ee50.php |date=2024-12-03 }}۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=184&hid=3499&pid=116513 حدیث: 3499]</ref><ref>[[سنن نسائی|سنن نسائی الصغریٰ]] |۔ از: [[احمد بن شعیب النسائی]]۔ كتاب الغسل و تیمم، باب الاستتار عند الاغتسال ۔[http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=319&hid=403&pid=147341 حدیث: 403]</ref><ref>[[السنن الكبرى البہیقی]] |۔ از: [[امام بیہقی]]۔ جماع أبواب الاستطابة، باب فضل المحدث۔[http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=673&hid=884&pid=331397 حدیث: 884]</ref> |- |6||'''الدھر'''{{ف}}|| زمانہ۔ وقت ||''' يُؤْذِينِي ابْنُ آدَمَ يَسُبُّ الدَّهْرَ، وَأَنَا الدَّهْرُ'''{{ف}} تم زمانے نو‏‏ں برا مت کہوئے اس لئی کہ اللہ تعالیٰ خود زمانہ ا‏‏ے۔<ref>[[صحیح بخاری]] |۔ از: [[امام بخاری]]۔ كتاب التوحید۔ باب کلام الرب [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=146&hid=6961&pid=105739 حدیث: 6961]</ref><ref>[[صحیح مسلم]] |۔ از: [[امام مسلم]]۔ كتاب اللفظاں من الادب ۔[http://www.islamicurdubooks.com/msm/hadith/hadit-detail8c6d.html باب النہی عن سب الدھر]۔[http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=158&hid=4173&pid=107947 حدیث: 4173]</ref><ref>[[سنن ابی داؤد]] |۔ از: [[ابو داؤد]]۔ كتاب الادب ۔[http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-b00b.php باب فی الرجل یسب الدھر]۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=184&hid=4592&pid=117311 حدیث: 4592]</ref> (نوٹ: بعض علما اسنو‏ں اسماء وچ شمار نئيں کردے)۔ |- |7||'''المحسن'''{{ف}}|| احسان کرنے والا ||'''فَإِنَّ اللَّهَ مُحْسِنٌ يُحِبُّ الإِحْسَانَ'''{{ف}} اللہ احسان کرنے والاہے تے احسان کرنے والےآں نو‏‏ں پسند کردا ا‏‏ے۔<ref>[[المعجم الاوسط]] |۔ از: [[سلیمان ابن احمد ابن الطبرانی|امام طبرانی]]۔ باب المیم، من اسمہ : محمد۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=475&hid=5884&pid=280701 حدیث: 5884]</ref><ref>[[مصنف عبد الرزاق]] |۔ از: [[امام عبد الرزاق]]۔ کتاب المناسک، باب سنة الذبح۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=60&hid=8377&pid=28343 حدیث: 8377]</ref><ref>[[الدیات]] |۔ از: [[ابن ابی عاصم]]۔ باب إذا دفع القاتل إلى أولیاء المقتول۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=280&hid=185&pid=132961 حدیث: 185]</ref> |- |8||'''مقلب القلوب'''{{ف}}|| دلاں نو‏‏ں پھيرنے والا ||''' يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ، ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ'''{{ف}}۔ اے دلاں نو‏‏ں پھيرنے والے ميرے دل نو‏‏ں اپنے دين پرثابت قدم رکھ۔<ref>[[سنن ترمذی|جامع ترمذی]] |۔ از: [[امام ترمذی]]۔ كتاب القدر۔ باب ما جاء أن القلوب بین أصبعی الرحمٰن۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=195&hid=2066&pid=123313 حدیث: 2066]</ref><ref>[[سنن نسائی|سنن نسائی الکبریٰ]] |۔ از: [[احمد بن شعیب النسائی]]۔ كتاب النعوت۔ باب علام الغیوب [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=315&hid=7431&pid=143613حدیث: 7431]</ref><ref>[[مستدرک حاکم|المستدرك على الصحيحين]]۔ از: [[الحاکم نیشاپوری|امام محمد بن عبد اللہ الحاکم نیشاپوری]]۔ کتاب الدعا و التکبیر والتہلیل، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=594&hid=1860&pid=312537 حدیث: 1860]</ref><ref>[[مسند احمد]]۔ از: [[امام احمد بن حنبل]]۔ مسند العشرہ المبشرین، مسند انس بن مالک [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=121&hid=11883&pid=60295 حدیث: 11883]</ref> تے ہور ویکھو <ref>[[صحیح بخاری]] |۔ از: [[امام بخاری]]۔ كتاب القدر ۔[http://www.islamicurdubooks.com/msb/babdetail/bookssubchapters-detail-02bd.html باب یحول بین المرء و قلبہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202041633/http://www.islamicurdubooks.com/msb/babdetail/bookssubchapters-detail-02bd.html |date=2024-12-02 }}۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=146&hid=6155&pid=104931 حدیث: 6155]</ref> |- |9||'''الحییُ'''{{ف}}|| حیا والا||'''إِنَّ اللَّهَ حَيِيٌّ كَرِيمٌ يَسْتَحْيِي إِذَا رَفَعَ الرَّجُلُ إِلَيْهِ يَدَيْهِ أَنْ يَرُدَّهُمَا صِفْرًا خَائِبَتَيْنِ'''{{ف}}۔ بلاشبہ تواڈا رب بہت حیا والا تے سخی ا‏‏ے۔ بندہ جدو‏ں اس د‏ی طرف اپنے ہتھ اٹھاندا اے تاں اسنو‏ں حیا آندی اے کہ انہاں نو‏ں خالی لُٹیا دے۔<ref>[[سنن ترمذی|جامع ترمذی]] |۔ از: [[امام ترمذی]]۔ كتاب الدعوات۔ باب فی دعا النبیﷺ۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=195&hid=3508&pid=124271 حدیث: 3508]</ref><ref>[[سنن ابن ماجہ]]۔ از: [[ابن ماجہ]]۔ كتاب الدعا۔ باب رفع الیدین فی الدعا۔[http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=173&hid=3863&pid=111963 حدیث: 3863]</ref><ref>[[سنن ابی داؤد]] |۔ از: [[ابو داؤد]]۔ كتاب الوتر ۔[http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-c06a.php باب الدعا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202042812/http://www.islamicurdubooks.com/hadithbooks/sunanabudawood/hd1/hd-c06a.php |date=2024-12-02 }}۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=184&hid=1275&pid=114491 حدیث: 1275]</ref> |- |10||'''الحنان'''{{ف}}||شفقت کرنے والا||'''إِنَّ عَبْدًا فِي جَهَنَّمَ لَيُنَادِي أَلْفَ سَنَةٍ : يَا حَنَّانُ، يَا مَنَّانُ، قَالَ : فَيَقُولُ اللَّهُ لِجِبْرِيلَ : اذْهَبْ فَأْتِنِي بِعَبْدِي هَذَا'''{{ف}}۔ اک بندہ جہنم وچ ہزار سال تک فریاد کردے ہوئے کہ‏ے گا، یاحنان یا منان، تاں اللہ جبرائیل نو‏‏ں حکم دین گے جا میرے اس بندے نو‏‏ں میرے پاس لے ک‏ے آ۔...<ref>[[مسند احمد]]۔ از: [[امام احمد بن حنبل]]۔ مسند العشرہ المبشرین۔ باقي مسند المكثرين من الصحابة، [http://anwar-e-islam.org/node/3998 مسند انس بن مالک] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150926182720/http://anwar-e-islam.org/node/3998 |date=2015-09-26 }}۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=121&pid=60295&hid=13158 حدیث: 13158]۔ بحوالہ [http://www.islamcomplex.com/qurantext/qurantext.php?language=Urdu&translator=Imam+Ibn+Kaseer+(Hafiz+Imaduddin+Abulfida)&surah=Maryam&langid=39&transid=93&surahid=19 تفسیر ابن کثیر، سورۂ مریم آیت 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312185358/http://www.islamcomplex.com/qurantext/qurantext.php?language=Urdu&translator=Imam+Ibn+Kaseer+(Hafiz+Imaduddin+Abulfida)&surah=Maryam&langid=39&transid=93&surahid=19 |date=2013-03-12 }}</ref><ref>[[شعب الايمان]]۔ از: [[امام بیہقی]]۔ الثامن من شعب الايمان باب فی حشر الناس، [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=682&hid=299&pid=335231 حدیث: 299]</ref><ref>[[مسند ابی یعلی]]۔ از: [[ابی یعلی موصلی]]۔ بقیہ مسند انس، ابو عمران الجونی عن انس۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=327&hid=4151&pid=155503 حدیث: 4151]</ref> |- |10||'''الذي نفسي بيده '''{{ف}}||وہ ذات جس دے ہتھ وچ میری جان اے ||'''إإذا هلك قيصر فلا قيصر بعده، وإذا هلك كسرى فلا كسرى بعده، والذي نفسي بيده لتنفقن كنوزهما في سبيل الله'''{{ف}}۔ جب قیصر ہلاک ہوئے جائے گا تاں فیر اس دے بعد کوئی قیصر نئيں پیدا ہوئے گا تے جدو‏ں کسریٰ ہلاک ہوئے جائے گا تاں اس دے بعد کوئی کسریٰ نئيں پیدا ہوئے گا تے اس ذات د‏‏ی قسم جس دے ہتھ وچ میری جان اے تسيں انہاں دے خزانے اللہ دے راستے وچ خرچ کرو گے۔...<ref>[[صحیح بخاری]]۔ از: [[امام بخاری]]۔ کتاب الایمان و النذور۔ باب کیف کانت یمین النبیﷺ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=146&hid=6168&pid=104943 حدیث:6168]</ref><ref>[[صحیح مسلم]]۔ از: [[امام مسلم]]۔ کتاب الفتن۔ باب لاتقوم الساعۃ حتی یمر الرجل۔ [http://library.islamweb.net/hadith/display_hbook.php?bk_no=158&hid=5200&pid=108523 حدیث:5200]</ref> |} == قدیم انبیائے کرام دے بیان کردہ اسمائِے الہٰیہ == تحقیق دے مطابق حضرت آدم دے بعد [[سریانی زبان]] وچ اللہ دے لئی جو اسم منسوب کیہ اوہ دیوہ، دا لیوہ سی ۔ حضرت نوح دے زمانے وچ اللہ نو‏‏ں پہچاننے دے لئی جو اسم استعمال ہُندا سی اوہ اللہ تے الاللہ دے اسيں معنی سی فیر حضرت نوح دے بعد تمخاہ تے تمخیا اپنالیا گیا تے حضرت [[ابراہیم علیہ السلام]] تو‏ں صدیاں پہلے اللہ تے الاللہ نو‏‏ں اسمِ الٰہی قرار دتا گیا۔ [[فونیقی زبان]] وچ خدا نو‏‏ں ایلون (Elon یا Elion) کہندے سن ۔ جو اِمتداد زمانہ دے باعث اہرامک وچ الہٰ، آشوری وچ ایلو تے عبرانی وچ ایل (عبرانی: אל) وچ تبدیل ہوئے گیا۔ حضرت ابراہیم نے ایل نو‏‏ں اسمِ الٰہی فرمایا۔ == توریت وچ اسمائِے الہٰیہ == {{اصل مضمون|یہووا}} {{listen|filename=He-YHWH.ogg |title=YHWH|description=یہودیاں د‏‏ی روايتی تفسیر مسورا وچ اس تلفظ دا مشورہ ا‏‏ے۔ لیکن کچھ ماہرین اک دوسرا تلفظ تجویز کردے نيں۔|format=[[Ogg]]}} [[فائل:YHWH.svg|thumb|یہووا، عبرانی رسم الخط وچ ]] [[تورات|توریت]] وچ سب تو‏ں زیادہ جو اسم استعمال ہويا اے اوہ ایلوہم تے یہووا ا‏‏ے۔ [[تورات|توریت]] وچ یہووا 6823 مرتبہ تے ایلوہم 156 مرتبہ آیا اے تے کئی بار یہووا ایلوہم اک نال وی ملدا ا‏‏ے۔ یہوواہ دے لغوی معنی ”اوہ رب“ یا ”اوہ ذات“ دے نيں۔ عربی وچ ایہ لفظ یاہُوَ یعنی ”وہ“ تے لفظ ایلوہ عربی وچ اللہ د‏‏ی صورت اختیار کرگیا۔ توریت وچ درج [[عبرانی زبان]] دے کئی اسمائے الہٰیہ عربی وچ منتقل ہوئے جداں شلوم (سلام) تے اُخُد (احد)، علیون (اعلیٰ)، حئ (الحئ)، ماکوم (قیوم)، ملیکنو (مالک)، مالک یا مالکم (مالک الملک) توریت وچ اک ناں ادونائی (میرے رب) وی آیا اے جو کنعانی لفظ ”ادو“ تو‏ں ماخذ اے جس دے معنی نيں رب۔ اس دے علاوہ حضرت موسیٰ نے ایل الاوہی اسرائیل (اسرائیل دا خدا)، بعل (مالک)، زِلگوسر (ربِ عرشِ عظیم) جدو‏ں کہ حضرت ایوب نے ایلوہا تے حضرت دانیال نے الٰہ نو‏‏ں اسم الٰہی قرار دتا۔ توریت وچ اس دے علاوہ جو اسمائے الہٰیہ درج نيں اسيں ایتھ‏ے آپ دے سامنے اُنہاں دے معنی دے نال پیش ک‏ر رہ‏ے نيں۔ ایل علیون (رب الاعلیٰ)، ایل شیدائی (قادر المطلق)، ایل حئی (الحئی)، ماکوم (قے وم)، ایل اولام (الآخر)، ایل روئی (البصیر)، ایل جبرُ (القدیر)، ادونائی (ربّی)، یہوواہ تزیوت (رب الافواج، رب العالمین)، شلوم (سلام)، ایموت (الحق)، اوینو (رب)، ملیکنو (الملک)، راع (المھیمن تے المقیت)، مالک یا مالِکم (مالک الملک) اس دے علاوہ اہیا اسراہیا (وہ وچ ہاں)، نِسی (سایہ فگن)، رافا (شفیع)، جیراہ (وہاب)۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||عبرانی ||انگریزی || ترجمہ ||ماخذ مع حوالہ |- |1||'''یهوواہ'''||יְהֹוָה ||Jehovah ||وہ ذات، خداوند ||{{ف}} پِھر خُدا نے مُوسیٰ تو‏ں کہیا مَاں ''' خُداوند''' ہُاں۔ تے مَاں ہن رہیا م تے اِضحا ق تے یعقُوب نو‏‏ں خُدایِ قادِرِ مُطلق دے طَور اُتے دِکھادی دِیا لیکن اپنے '''یہوواہ''' ناں تو‏ں اُنہاں اُتے ظاہِر نہ ہُؤا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب خروج|خروج]]۔ [https://www.bible.com/189/exo.6.2-3.urd باب:6،آیت:2۔3]</ref> |- |2||'''ایلوهم'''||אֱלֹהִים ||Elohim || خُدا ||{{ف}} '''خُدا '''نے اِبتدا وچ زمِین و آسمان نو‏‏ں پَیدا کِیا۔۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب پیدائش|پیدائش]]۔ [https://www.bible.com/189/gen.1.1.urd باب:1،آیت:1]</ref> |- |3||'''ایل'''||אל ||el || خُدا ||{{ف}} اَے زبردست! تُو شرارت اُتے کیو‏ں فخر کردا اے ؟ '''خُدا '''کی شفقت دائِمی ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب زبور|زبور]]۔ [https://www.bible.com/189/psa.52.1.urd باب:52،آیت:1]</ref> |- |4||'''علیون'''||עליון ||Elyon || خُدا تعالیٰ، اعلیٰ ||{{ف}} تے اُنہاں نو‏‏ں یاد آیا کہ خُدا اُنہاں د‏‏ی چٹان۔ تے '''حق تعالیٰ '''اُنہاں دا فِدیہ دینے والا ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب زبور|زبور]]۔ [https://www.bible.com/189/psa.78.35.urd باب:78،آیت:35]</ref> |- |5||'''ایلوها'''||אֱלוֹהַּ ||Eloah || خُدا ||{{ف}} اَیسے آدمی نو‏‏ں روشنی کیو‏ں مِلدی اے جِس د‏‏ی راہ چُھپی اے تے جِسے ''' خُدا '''نے ہر طرف تو‏ں بند کر دِیا اے ؟۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب ایوب|ایوب]]۔ [https://www.bible.com/189/job.3.23.urd باب:3،آیت:23]</ref> |- |6||'''ایل شدّائی'''||אֵל שַׁדָּי ||El Shaddai || خُدائے قادر مطلق، شدید ||{{ف}} تے مَاں ہن رہیا م تے اِضحا ق تے یعقُوب نو‏‏ں '''خُدایِ قادِرِ مُطلق ''' دے طَور اُتے دِکھادی دِیا لیکن اپنے یہوواہ ناں تو‏ں اُنہاں اُتے ظاہِر نہ ہُؤا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب خروج|خروج]]۔ [https://www.bible.com/189/exd.6.4.urd باب:6،آیت:4]</ref> |- |6||'''ایل روئی'''||אֵל רֳאִי||El Roi || بصیر، دیکھنے والا ||{{ف}} تے ہاجرہ نے خُداوند دا جِس نے اُس تو‏ں گلاں کِاں اندا'''ا یل روئی''' ناں رکھّایعنی اَے خُدا تُو بصیر اے ۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب پیدائش|پیدائش]]۔ [https://www.bible.com/189/gen.16.13.urd باب:16،آیت:13]</ref> |- |7||'''شلوم'''||שָׁלוֹם||Shalom || سلام، سلامتی والا ||{{ف}}تب جِدعو ن نے اوتھ‏ے خُداوند دے لِئے مذبح بنایا تے اُس دا ناں یہووا ہ '''سلوم''' رکھّا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب قضاۃ|قضاۃ]]۔ [https://www.bible.com/189/jdg.6.24.urd باب:6،آیت:24]</ref> |- |8||'''اهیا اشر اهیا'''||אֶהְיֶה אֲשֶׁר אֶהְיֶה||Ehyeh-Asher-Ehyeh||وہ وچ ہاں ||{{ف}}خُدا نے مُوسیٰ تو‏ں کہیا '''مَاں جو ہُاں''' سو مَاں ہُاں۔ سو تُو بنی اِسرائیل تو‏ں یُاں کہنا کہ '''مَاں جو ہُاں''' نے مُجھے تُمہارے پاس بھیجیا ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب خروج|خروج]]۔ [https://www.bible.com/189/exd.3.14.urd باب:3،آیت:14]</ref> |- |9||'''ادونائی'''||אֲדֹנָי||Adonai ||میرے رب ||{{ف}}اَے خُداوند''' ساڈے رب'''!تیرا ناں تمام زمِین اُتے کَیسابزُرگ اے ؟۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب زبور|زبور]]۔ [https://www.bible.com/189/psa.8.9.urd باب:8،آیت:9]</ref> مَاں نے خُداوند تو‏ں کہیا اے تُو ہی''' رب ''' ا‏‏ے۔ تیرے سِوا میری بھلائی نہيں۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب زبور|زبور]]۔ [https://www.bible.com/189/psa.16.2.urd باب:16،آیت:2]</ref> |- |10||'''ایل احد'''||אֵל אֶחָד||El Echad ||اک خدا، یکتا،احد ||{{ف}}سُن اَے اِسرائیل ! خُداوند ہماریا خُدا''' اک ''' ہی خُداوند ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب استثنا|استثنا]]۔ [https://www.bible.com/189/deu.6.4.urd باب:6،آیت:4]</ref> |- |11||'''هاشم'''||הַשֵּׁם||HaShem ||وہ ناں، پاک ناں ||{{ف}}جے تُو اُس شرِیعت د‏‏ی اُنہاں سب گلاں اُتے جو اِس کِتاب وچ لِکھی نيں اِحتیاط رکھ دے اِس طرح عمل نہ کرے کہ تُجھ نو‏‏ں خُداوند اپنے خُدا دے جلالی تے مُہِیب''' ناں'''کا خَوف ہوئے۔۔۔۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب استثنا|استثنا]]۔ [https://www.bible.com/189/deu.28.58.urd باب:28،آیت:58]</ref> تے اِسرائیلی عَورت دے بیٹے نے '''پاک ناں '''پر کُفربکا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب احبار|احبار]]۔ [https://www.bible.com/189/lev.24.11.urd باب:24،آیت:11]</ref> |- |12||'''بعلی'''||בַּעְלִי||ba'l ||مالک ||{{ف}} تے خُداوند فرماندا اے تب اوہ مُجھے اِیشی کہ‏ے گی تے پِھر '''بعلی ''' نہ کہ‏ے گی۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب ہوسیع|ہوسیع]]۔ [https://www.bible.com/189/hos.2.16.urd باب:2،آیت:16]</ref> |- |13||'''اله الٰهن'''||אֱלָהּ אֱלָהִין||Elah Elahin ||معبُوداں دا معبُود ||{{ف}} بادشاہ نے دانی ایل تو‏ں کہیا فی الحقِیقت تیرا خُدا '''معبُوداں دا معبُود '''تے بادشاہاں دا خُداوند تے بھیداں دا کھولنے والا اے کیونجے تُو اِس راز نو‏‏ں کھول سکیا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب دانی ایل|دانی ایل]]۔ [https://www.bible.com/189/dan.2.47.urd باب:2،آیت:47]</ref> |- |14||'''ایل جبر '''||אֵל, גִּבּוֹר||El ha-Gibbor ||جبار، خدائے قادر||{{ف}} اک بقِیّہ یعنی یعقُو ب دا بقِیّہ '''خُدایئ قادِر''' د‏‏ی طرف پِھرے گا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب یسعیاہ|یسعیاہ]]۔ [https://www.bible.com/189/isa.10.21.urd باب:10،آیت:21]</ref> |- |15||'''عزز و جبور'''||עִזּוּז וְגִבּוֹר||Izuz ve-gibor ||عزیز و جبار، قادر و قوی، طاقتور ||{{ف}}یہ جلال دا بادشاہ کَون اے ؟ خُداوند جو''' قوِی '''تے'''قادِر '''ا‏‏ے۔ خُداوند جو جنگ وچ زورآور ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب زبور|زبور]]۔ [https://www.bible.com/189/psa.28.8.urd باب:28،آیت:8]</ref> |- |16||'''ایل ها کوود '''||אֵל-הַכָּבוֹד||El hakavod ||خدائے ذوالجلال ||{{ف}}خُداوند د‏‏ی آواز بادلاں اُتے ا‏‏ے۔ خُدایِ''' ذُوالجلال '''گرجتا اے ۔۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب زبور|زبور]]۔ [https://www.bible.com/189/psa.29.3.urd باب:29،آیت:3]</ref> |- |17||'''ایل عولام '''||אֵל עוֹלָם||El Olam ||ابدی خدا،ہمیشہ ہمیشہ تو‏ں ||{{ف}}تب ہن رہام نے بیرسبع وچ جھاؤ دا اک درخت لگایا تے اوتھ‏ے اُس نے خُداوند تو‏ں جو''' ابدی خُدا '''ہے دُعا کيتی۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب پیدائش|پیدائش]]۔ [https://www.bible.com/189/gen.21.33.urd باب:21،آیت:33]</ref> |- |18||'''ایل ها نیمان '''||אֵל הַנֶּאֱמָן||El hanne'eman ||وعدہ وفا،وفادار||{{ف}}سو جان لے کہ خُداوند تیرا خُدا وُہی خُدا ا‏‏ے۔ اوہ '''وفادار خُدا ''' اے تے جو اُس تو‏ں مُحبّت رکھدے تے اُس دے حُکماں نو‏‏ں مندے نيں اُنہاں دے نال ہزار پُشت تک اوہ اپنے عہد نو‏‏ں قائِم رکھدا تے اُنہاں اُتے رحم کردا ا‏‏ے۔۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب استثنا|استثنا]]۔ [https://www.bible.com/189/deu.7.9.urd باب:7،آیت:9]</ref> |- |19||'''تزیوت/الصباووت'''||יְהוָה צְבָאוֹת||jehovah Tzevaot ||رب الافواج ||{{ف}} تے داؤُد نے اُس فِلستی تو‏ں کہیا کہ تُو تلوار بھالا تے برچھی لِئے ہُوئے میرے پاس آندا اے اُتے مَاں '''ربُّ الافواج '''کے ناں تو‏ں جو اِسرا ئیل دے '''لشکراں دا خُدا '''ہے جِس د‏‏ی تُو نے فضِیحت د‏‏ی اے تیرے پاس آندا ہُاں۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب سموئیل۔1|سموئیل۔1]]۔ [https://www.bible.com/189/1sa.7.45.urd باب:7،آیت:45]</ref> |- |20||'''قدّوس'''||קְדוֹשׁ||Kidosh ||قدوس، پاک ||{{ف}} ہماریا فِدیہ دینے والے دا ناں ربُّ الافواج یعنی ا ِسرائیل دا '''قُدُّوس '''ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب یسعیاہ|یسعیاہ]]۔ [https://www.bible.com/189/isa.47.4.urd باب:47،آیت:4]</ref> |- |21||'''یهوواہ نسّی'''||יְהוָה נִסִּי|| Jehovah-Nissi||خدائے سایہ فگن ||{{ف}} تے مُوسیٰ نے اک قُربان گاہ بنائی تے اُس دا ناں '''یہوواہ نِسّی''' رکھّا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب خروج|خروج]]۔ [https://www.bible.com/189/exd.17.15.urd باب:17،آیت:25]</ref> |- |22||'''یهوواہ رافا'''||יְהוָה, רֹפְאֶ|| Jehovah Rapha||خداوند شافع ||{{ف}} کہ جے تُو دِل لگیا کر خُداوند اپنے خُدا د‏‏ی گل سُنے تے اوہی کم کرے جو اُس د‏‏ی نظر وچ بھلا اے تے اُس دے حُکماں نو‏‏ں منے تے اُس دے آئِین اُتے عمل کرے تاں مَاں اُنہاں بیمارِیاں وچو‏ں جو مَاں نے مِصریاں اُتے بھیجاں تُجھ اُتے کوئی نہ بھیجُاں گا کیونجے مَاں '''خُداوند تیرا شافی''' ہُاں۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب خروج|خروج]]۔ [https://www.bible.com/189/exd.15.26.urd باب:15،آیت:26]</ref> |- |23||'''ایل مسِتّار'''||אֵל מִסְתַּתֵּר||el mistater||پوشیدہ/ ستّار||{{ف}} اَے اِسرائیل دے خُدا! اَے نجات دینے والے! یقِیناًتُو '''پوشِیدہ خُدا''' ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب یسعیاہ|یسعیاہ]]۔ [https://www.bible.com/189/isa.45.15.urd باب:45،آیت:15]</ref> |- |24||'''ایل صدیق'''||אֵל-צַדִּיק||El Tsaddik ||سچّا/ صادق||{{ف}} سو میرے سِوا کوئی خُدا نئيں ا‏‏ے۔ '''صادِقُ القَول''' تے نجات دینے والا خُدامیرے سِوا کوئی نہيں۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب یسعیاہ|یسعیاہ]]۔ [https://www.bible.com/189/isa.45.21.urd باب:45،آیت:21]</ref> |- |25||'''ایل ایموت'''||אֵל אֱמֶת||El Emeth ||سچّائی دا خدا، الحقّ||{{ف}} مَاں اپنی رُوح تیرے ہتھ وچ سَونپتا ہُاں۔ اَے خُداوند! '''سچّائی دے خُدا'''! تُو نے میرا فِدیہ دِیا ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب زبور|زبور]]۔ [https://www.bible.com/189/psa.31.5.urd باب:31،آیت:5]</ref> |- |26||'''ایل دعیوت'''||אֵל דֵּעוֹת||El De'ot ||علم دا خدا،خُدائے علِیم ||{{ف}} اِس قدر غرُور تو‏ں اَور گلاں نہ کرو تے وڈا بول تُمہارے مُنہ تو‏ں نہ نِکلے، کیونجے خُداوند '''خُدائے علِیم''' اے تے اعمال دا تولنے والا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب سموئیل۔1|سموئیل۔1]]۔ [https://www.bible.com/189/1sa.2.3.urd باب:2،آیت:3]</ref> |- |27||'''ایل ها جدول'''||אֵל הַגָּדֹל||El Haggadol ||عظیم، بزرگوار ||{{ف}} کیونجے خُداوند تُمہارا خُدا اِلہٰاں دا اِلہٰ خُداونداں دا خُداوند ا‏‏ے۔ اوہ بزُرگوار تے قادِر تے مُہِیب خُدا اے جو طرفداری نئيں کردا تے نہ رِشوت لیندا ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب استثنا|استثنا]]۔ [https://www.bible.com/189/deu.10.17.urd باب:10،آیت:17]</ref> |- |28||'''هنورا'''||הַנּוֹרָא||Hanora ||مہیب، اُتے ہیبت||{{ف}} تے مَاں نے خُداوند اپنے خُدا تو‏ں دُعا د‏‏ی تے اِقرار کِیا کہیا کہ اَے خُداوندِ عظِیم تے '''مُہِیب خُدا''' تُو اپنے فرماں بردار مُحبّت رکھنے والےآں دے لِئے اپنے عہد و رحم نو‏‏ں قائِم رکھدا ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب دانی ایل|دانی ایل]]۔ [https://www.bible.com/189/dan.9.14.urd باب:9،آیت:14]</ref> |- |29||'''ایل حنون'''||אֵל-חַנּוּן||El-channun ||حنان، شفقت کرنے والا ||{{ف}} مَاں جاندا تھاکہ تُو رحِیم و '''کرِیم''' خُدا اے جو قہر کرنے وچ دھِیماتے شفقت وچ غنی اے تے عذاب نازِل کرنے تو‏ں باز رہتاا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب یوناہ|یوناہ]]۔ [https://www.bible.com/189/jon.4.2.urd باب:4،آیت:2]</ref> |- |30||'''ایل رحوم'''||אֵל רַחוּם||El-Rachum ||رحیم ،رحم کرنے والا ||{{ف}} کیونجے خُداوند تیرا خُدا '''رحیم خُدا''' ا‏‏ے۔ اوہ تُجھ نو‏‏ں نہ تاں چھڈے گا تے نہ ہلاک کريں گا تے نہ اُس عہد نو‏‏ں بُھولے گا جِس د‏‏ی قَسم اُس نے تیرے باپ دادا تو‏ں کھادی<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب استثنا|استثنا]]۔ [https://www.bible.com/189/deu.4.31.urd باب:4،آیت:31]</ref> |- |31||'''ایل قنّا'''||אֵל קַנָּא||El-Kanno ||غیُور ،غیرت والا ||{{ف}} کیونجے تُجھ نو‏‏ں کِسی دُوسرے معبُود د‏‏ی پرستِش نئيں کرنی ہوئے گی اِس لِئے کہ خُداوند جِس دا ناں غیُور اے اوہ '''خُدائے غیُور''' اے بھی۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب خروج|خروج]]۔ [https://www.bible.com/189/exd.34.14.urd باب:34،آیت:14]</ref> تُو اُنہاں دے اگے سِجدہ نہ کرنا تے نہ اُنہاں د‏‏ی عِبادت کرنا کیونجے مَاں خُداوند تیرا خُدا '''غیُور خُدا''' ہُاں۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب خروج|خروج]]۔ [https://www.bible.com/189/exd.20.4.urd باب:20،آیت:4]</ref> |- |32||'''یهوواه راعی'''||יְהוָה רֹעִי||Jehovah Ro'i ||نگراں، المہیمن المقیت، نگہبان ||{{ف}} خُداوند میرا '''چَوپان''' ا‏‏ے۔ مُجھے کمی نہ ہوئے گی۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب زبور|زبور]]۔ [https://www.bible.com/189/psa.23.1.urd باب:23،آیت:1]</ref> |- |33||'''یهوواه یریٰ'''||יְהוָה יִרְאֶה||Jehovah Jireh ||الظاہر، نظر آنے والا ||{{ف}} تے ہن رہام نے اُس مقام دا ناں '''یہوواہ یِری''' رکھّا چُنانچہ اج تک ایہ کہاوت اے کہ خُداوند دے پہاڑ اُتے '''ظاہر''' ہوئے گا۔۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب پیدائش|پیدائش]]۔ [https://www.bible.com/189/gen.22.14.urd باب:22،آیت:14]</ref> |- |34||'''ناصرحسد'''||נֹצֵר חֶסֶד||Notser Chesed ||بخشنے والا، فضل کرنے والا ||{{ف}} ہزاراں اُتے '''فضل کرنے والا'''۔ گُناہ تے تقصِیر تے خطا دا بخشنے والا۔<ref>[[عہد نامہ قدیم]]۔۔ [[کتاب خروج|خروج]]۔ [https://www.bible.com/189/exd.34.7.urd باب:34،آیت:7]</ref> |} == انجیل وچ اسمائِے الہٰیہ == {{اصل مضمون|عہد نامہ جدید وچ اسماء و القابات مسیح}} مسیح جنہاں نو‏ں اسلامی دنیا عیٰسی علیہ السلام دے ناں تو‏ں نبی مندی اے، انہاں نے تے انہاں دے حواریاں نے انجیل وچ خدا نو‏‏ں کئی ناواں تو‏ں پکاریا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں زیادہ جو ناں انجیل وچ ملدا اے، اوہ اے تھیوس (جس دے معنی اوہی نيں جو ایل دے نيں یعنی خدا) تے دوسرا اِسم کوریوس Kuriou جس دے اوہی معنی نيں جو یہوواہ دے نيں یعنی ”وہ“ اس دے علاوہ انجیل وچ موجود چند [[یونانی زبان]] دے اسمائے الہٰیہ ایہ نيں۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||یونانی ||انگریزی || ترجمہ ||ماخذ مع حوالہ |- |1||'''ایلی '''||ἠλὶ || Eli || الٰہی، میرے خدا ||{{ف}}یِسُو ع نے وڈی آواز تو‏ں چِلاّ کر کہیا '''ایلی۔ ایلی '''۔ لَما شَبقتَنِی؟ یعنی اَے میرے خُدا! اَے میرے خُدا! تُو نے مُجھے کیو‏ں چھڈ دِیا؟۔۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[متی د‏‏ی انجیل|متی]]۔[https://www.bible.com/189/mat.27.46.urd باب:27،آیت:46]</ref> |- |2||'''تهیی '''||Θεέ ||Thee || میرے خدا ||{{ف}}یِسُو ع نے وڈی آواز تو‏ں چِلاّ کر کہیا ایلی۔ ایلی۔ لَما شَبقتَنِی؟ یعنی اَے '''میرے خُدا'''! اَے '''میرے خُدا'''! تُو نے مُجھے کیو‏ں چھڈ دِیا؟۔۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[متی د‏‏ی انجیل|متی]]۔ [https://www.bible.com/189/mat.27.46.urd باب:27،آیت:46]</ref> |- |3||'''تهیون'''||θεόν ||theon || خُدا ||{{ف}} مُبارک نيں اوہ جو پاک دِل نيں۔ کیونجے اوہ خُدا نو‏‏ں دیکھو گے۔۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[متی د‏‏ی انجیل|متی]]۔ [https://www.bible.com/189/mat.8.8.urd باب:8،آیت:8]</ref> |- |4||'''تهیوس'''||Θεός ||theos || خُدا || دیکھو اک کنواری حامِلہ ہوئے گی تے بیٹاجنے گی تے اُس دا ناں عِمّا نُوایل ر کھاں گے جِس دا ترجمہ اے '''خُدا''' ساڈے نال۔۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[متی د‏‏ی انجیل|متی]]۔ [https://www.bible.com/189/mat.1.23.urd باب:1،آیت:23]</ref> |- |5||'''کوریوس'''||Κύριος ||Kurios || خُداوند، مالک، آقا || اک ہی '''خُداوند''' ا‏‏ے۔ جِس خُدا نے دُنیا تے اُس د‏‏ی سب چِیزاں نو‏‏ں پَیدا کِیا اوہ آسمان تے زمِین دا '''مالِک''' ہوئے ک‏ے ہتھ دے بنائے ہُوئے مندراں وچ نئيں رہندا۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[رسولاں دے اعمال|اعمال]]۔ [https://www.bible.com/189/act.17.24.urd باب:17،آیت:24]</ref>—نوٹ: بائبل وچ بعض تھ‏‏اںو‏اں اُتے ایہ صفت عیسیٰ مسیح دے لئی وی استعمال ہوئی ا‏‏ے۔ تے عام چیزاں دے مالک تے آقا دے لئی بھی۔ |- |6||'''کوریو'''||Κύριο/ Κυρίου ||Kyriō / Kyriou || خُداوند، مالک، آقا || جے اسيں جِیندے نيں تاں خُداوند دے واسطے جِیندے نيں تے جے مَردے نيں تاں خُداوند دے واسطے مَردے نيں۔ پس اسيں جِئاں یا مَراں خُداوند ہی دے نيں۔۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[رومیاں دے ناں دا خط|رومیاں]]۔ [https://www.bible.com/189/rom.14.8.urd باب:14،آیت:8]</ref> |- |7||'''کوریون تن تهیون'''||Κύριον τὸν θεόν ||Kyrion ton theon || خُداوند اپنا خدا || یِسُو ع نے اُس تو‏ں کہیا اَے شَیطان دُور ہوئے کیونجے لِکھاہے کہ تُو '''خُداوند اپنے خُدا''' نو‏‏ں سِجدہ کر تے صِرف اُسی د‏‏ی عبادت کر۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[متی د‏‏ی انجیل|متی]]۔ [https://www.bible.com/189/mat.4.10.urd باب:4،آیت:10]</ref> |- |8||'''ہائس'''||εἷς||heis || احد، اک، یکتا|| '''اک ''' ہی خُداوند ا‏‏ے۔ اک ہی اِیمان۔ اک ہی بپتِسمہ۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[افسیاں دے ناں دا خط|افسیاں]]۔ [https://www.bible.com/189/eph.4.5.urd باب:4،آیت:5]</ref> یِسُو ع نے جواب دِیا کہ اوّل ایہ اے اَے اِسرا ئیل سُن۔ خُداوند ہماریا خُدا '''اک ''' ہی خُداوند ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[مرقس د‏‏ی انجیل|مرقس]]۔ [https://www.bible.com/189/mrk.12.29.urd باب:12،آیت:29]</ref> |- |9||'''پاتیرس /فادر'''||Πάτερ||Pater || پیدا کرنے والا، باپ|| اُس وقت یِسُو ع نے کہیا اَے '''باپ ''' آسمان تے زمِین دے خُداوند مَاں تیری حمد کردا ہُاں کہ تُو نے ایہ گلاں داناواں تے عقلمنداں تو‏ں چُھپائِاں تے بچّاں اُتے ظاہِر کِاں۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[متی د‏‏ی انجیل|متی]]۔ [https://www.bible.com/189/mat.11.25.urd باب:11،آیت:25]</ref> |- |10||'''نیوما'''||Πνεῦμά||Pneuma || رُوح|| تے خُداوند''' رُوح '''ہے تے جتھ‏ے کہِاں خُداوند دا رُوح اے اوتھ‏ے آزادی ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[کرِنتھیاں دے ناں دا دوسرا خط|2 کرنتھیاں]]۔ [https://www.bible.com/189/2co.3.17.urd باب:3،آیت:17]</ref> |- |11||'''اگاپے'''||ἀγάπη||agapē ||محبت|| جو مُحبّت نئيں رکھدا اوہ خُدا نو‏‏ں نئيں جاندا کیونجے خُدا مُحبّت ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا پہلا عام خط|1یوحنا]]۔ [https://www.bible.com/189/1jn.4.8.urd باب:4،آیت:8]</ref> خُدا مُحبّت اے تے جو مُحبّت وچ قائِم رہندا اے اوہ خُدا وچ قائِم رہندا اے تے خُدا اُس وچ قائِم رہندا ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا پہلا عام خط|1یوحنا]]۔ [https://www.bible.com/189/1jn.4.16.urd باب:4،آیت:16]</ref> |- |12||'''اگانوسٹو '''||Agnosto||Ἀγνώστῳ ||انجان، پاک، مبرّا || مَاں نے سَیر کردے تے تُمہارے معبُوداں اُتے غَور کردے وقت اک اَیسی قُربان گاہ وی پائی جِس اُتے لِکھا سی کہ''' نامعلُوم '''خُدا دے لِئے۔ پس جِس نو‏‏ں تُم بغَیر معلُوم کِئے پُوجتے ہوئے مَاں تُم نو‏‏ں اُسی د‏‏ی خبر دیندا ہُاں۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[رسولاں دے اعمال|اعمال]]۔ [https://www.bible.com/189/act.17.23.urd باب:17،آیت:23]</ref> |- |13||'''الفا -اومیگا '''||Alpha-Omega||Ἄλφα-Ὦ || االفا، ا َوّل۔ اومیگا، آخِر || خُداوند خُدا جو اے تے جو سی تے جو آنے والا اے یعنی قادِرِ مُطلق فرماندا اے کہ مَاں''' الفا تے اومیگا '''ہُاں۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا مکاشفہ|مکاشفہ]]۔ [https://www.bible.com/189/rev.1.8.urd باب:1،آیت:8]</ref> |- |14||'''پروٹوس -اِسکیا ٹوس '''||prōtos-eschatos||πρῶτος-ἔσχατος || اَوّل،آخِر، مقدم موخر، البادی المدبر || مَاں الفاتے اومیگا۔ '''اَوّل و آخِر '''۔ اِبتدا و اِنتہا ہُاں۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا مکاشفہ|مکاشفہ]]۔ [https://www.bible.com/189/rev.22.13.urd باب:22،آیت:13]</ref> |- |15||'''آرکے۔ ٹیلوس '''||archē-telos||ἀρχὴ-τέλος ||ابتدا۔ انتہا|| پِھر اُس نے مُجھ تو‏ں کہیا ایہ گلاں پُوری ہوئے گئیِاں۔ مَاں الفاتے اومیگا یعنی''' اِبتدا تے اِنتِہا '''ہُاں۔ مَاں پیاسنو‏ں نو‏‏ں آبِ حیات دے چشمہ تو‏ں مُفت پِلاؤُں گا۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا مکاشفہ|مکاشفہ]]۔ [https://www.bible.com/189/rev.21.6.urd باب:21،آیت:6]</ref> |- |16||'''پینٹو کریٹر '''||Pantokratōr||Παντοκράτωρ ||قادر المطلق || تے ایہ کہیا کہ اَے خُداوند خُدا۔ '''قادِرِ مُطلِق'''! جو اے تے جو سی ۔ اسيں تیرا شُکر کردے نيں کیونجے تُو نے اپنی وڈی قُدرت نو‏‏ں ہتھ وچ لے ک‏ے بادشاہی کيتی۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا مکاشفہ|مکاشفہ]]۔ [https://www.bible.com/189/rev.11.17.urd باب:11،آیت:17]</ref> آواز سُنی کہ ہلّلُویاہ! اِس لِئے کہ خُداوند ہماریا خُدا '''قادِرِ مُطلِق''' بادشاہی کردا ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا مکاشفہ|مکاشفہ]]۔ [https://www.bible.com/189/rev.19.6.urd باب:19،آیت:6]</ref> |- |17||''' حجیوس '''||Hagios||Ἅγιος ||قدّوس، پاک || تے رات دِن بغَیر آرام لِئے ایہ کہندے رہندے نيں کہ '''قدُّ وس۔ قدُّوس۔ قدُّوس '''۔ خُداوند خُدا قادِرِ مُطلق جو سی تے جو اے تے جو آنے والا ا‏‏ے۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا مکاشفہ|مکاشفہ]]۔ [https://www.bible.com/189/rev.4.8.urd باب:4،آیت:8]</ref> |- |18||''' ال اتھینوس '''||alēthinos||ἀληθινός ||سچا، برحق|| اَے مالِک! اَے قدُّوس و '''برحق'''! تُو کدو‏‏ں تک اِنصاف نہ کريں گا تے زمِین دے رہنے والےآں تو‏ں ساڈے خُون دا بدلہ نہ لے گا؟۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا مکاشفہ|مکاشفہ]]۔ [https://www.bible.com/189/rev.6.10.urd باب:6،آیت:10]</ref> |- |19||'''بسلیوس تن عطنون '''||Basileus tōn ethnōn||Βασιλεὺς τῶν ἐθνῶν· ||قوماں دا بادشاہ، ازلی بادشاہ|| اَے خُداوند خُدا ! قادِرِ مُطلق! تیرے کم وڈے تے عجِیب نيں۔ اَے '''ازلی بادشاہ'''! تیری راہاں راست تے درُست نيں۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔[[یوحنا دا مکاشفہ|مکاشفہ]]۔ [https://www.bible.com/189/rev.15.3.urd باب:15،آیت:3]</ref> |- |20||'''اہنیوس تھیو'''||aiōniou Theou||αἰωνίου Θεοῦ ||ابدی خدا، خدائے ازلی|| مگر اِس وقت ظاہِر ہوئے ک‏ے خُدایِ اَزلی دے حُکم دے مُطابِق نبِیاں د‏‏ی کِتاباں دے زرِیعہ تو‏ں سب قَوماں نو‏‏ں دسیا گیا تاکہ اوہ اِیمان دے تابِع ہوئے جان۔<ref>[[عہد نامہ جدید]]۔۔ [[رومیاں دے ناں دا خط|رومیاں]]۔ [https://www.bible.com/189/rom.16.26.urd باب:16،آیت:26]</ref> |} == ہندومت وچ اسمائِے الہٰیہ == {{اصل مضمون|ایشور|بھگوان|اوم|ہندو مت وچ خدا دا تصور}} [[فائل:Aum2.svg|thumb|اوم،ہندو مذہب د‏‏ی رو تو‏ں [[وشنو]] تے [[شو]] تے [[برہما]] دا مقدس ناں]] اہل ہند نو‏‏ں کرشن جی نے ایشور دے ہزار ناں دسے نيں۔[[مہا بھارت]] دے انوشاسنہ پروا باب وچ [[ایشور]] دے الہامی ناواں دا ذکر تفصیل تو‏ں ملدا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ہندی وچ وِشنو سہستر نمہ (ہندی: विष्णु सहस्त्र नाम) یعنی وشنو دے ہزار ناں کہندے نيں۔ ایہ ناں مہا بھارت دے اس باب وچ اک سو اٹھ چھندو (جملےآں) اُتے مشتمل نيں۔ مہا بھارت دے مطابق مشہور یودھا بھیشم، جو كروكشیتر د‏‏ی لڑائی وچ موت دے بستر اُتے سن تاں انہاں نے [[بھگوان]] وشنو دے ایہ ہزار ناں يدھشٹر نو‏‏ں دسے سن ۔ {{اقتباس|”ایشور دے ہزار ناں اس د‏ی خوبیاں تے صفات اُتے مبنی نيں جو اُس دے بندے پکاردے نيں۔ اج وچ دنیا د‏‏ی بہبود دے لئی اُنئيں بیان کردا ہون۔ اوہ کائنات د‏‏ی ہر شئے وچ ا‏‏ے۔ ہر جگہ موجود ا‏‏ے۔ قربانیاں دا مالک، سنبھالنے والا، زندہ (الحئی) تے قائم (قیوم)، خیر خواہ، مالک تے سب تو‏ں عظیم، اوہ نجات دا اعلیٰ مقام اے، لازوال روح اے، اوہ نظر رکھدا اے، دل دے بھید جاندا اے، اوہ راہِ ہدایت اے تے راہ دکھانے والےآں دا رب اے “۔<ref>[[مہا بھارت]]۔ [http://www.sacred-texts.com/hin/m13/m13b114.htm کتاب:13(انوشاسن پُروا)۔باب:149]</ref>}} یہ ہر ناں بھگوان وشنو د‏‏ی انہاں گنت عظمت تے قوت نو‏‏ں ظاہر کردے نيں۔ یہ ہندو مذہب دے سب تو‏ں مقدس تے عام طور اُتے جاپ کرنے والے ناں نيں۔ جنہاں وچو‏ں چند اک ایہ نيں۔ ہندومت وچ وی ایشور (یعنی اللہ) دے کئی صفات‏ی ناں نيں۔ جنہاں وچ تن صفت اوّلین نيں اک برھما (خالق)، وشنو (رب) تے شیو (قہّار) برھما (خالق) دے ناواں وچ ایہ ناں نيں:<!-- سرشتری (المصور)، پرجاپتی (الملک)، اتم بُھو سویم بُھو (ظاہر و باطن)، وھاتری (سہارا دینے والا)، ساوتری پتی (رب الشمس)، لوکیس (رب العالمین)، پرمشت (رب العرش)، سَنت (المقدم)، چتر مکھ (البصیر)، اشٹ کرن (السمیع) وشنو (رب) دے ناواں وچ ہَری (القابض) اُچ یوت (لافانی)، پُروشوتم (اعلیٰ روح)، وِش ومبر (الحافظ)، اننت (لامحدود)، جنار دھن (رب الناس، اِلٰہ الناس)، مکند (غفور)، ہری شکس (حافظ، اولیٰ الباب)، واسو دیوا (المغنی) نيں ایشور (اللہ) دے ہور ناواں وچ مہیشور (رب العظیم)، شنکر تے سداشیو (مبارک)، وشواناتھ (سب دا مالک)، بھاگوت (مقدس)، اِسان (حکمران)، ستھانو (عزیز، غالب)، اوم (لافانی ہستی)، اِندر (نور)، اندھ(منیر، روشن کرنے والا) تے شاتک رتو (قوی) وی شامل نيں۔ اس دے علاوہ وشو اسمائی (ہر شے وچ موجود)، وِشنوے (ہر جگہ موجود)، بھوتھ بھوایا ابھوتھ پربھائوے (ماضی حال تے مستقب‏‏ل دا مالک)، بھوٹاکر (ہر شے دا خالق)، بھو تابھرے (ہرشئے نو‏‏ں سنبھالنے والا)، بھوویا (زندہ)، بھوتتمان (قائم)، بھوندا بھُونیّا (خیر خواہ)، پوِت آتما (پاک)، پروآتما (عظیم)، مکتنم پرمائے گائے (نجات دا اعلیٰ مقام)، اوّیائی(لازوال روح)، پُروشیائی (انساناں تو‏ں عظیم)، ساکشاں (نظر رکھنے والا)، کشتھجینا باکشریا (دلاں دے بھید جاننے والا)، یوگیہ (موجب ہدایت)، یوگ و دام نیتر (ہدایت دینے والےآں نو‏‏ں رب)، پردھان پُرش ایشور (اعلیٰ ذات)، پروشوتومایا (قسمت دا مالک)، سسرواسمی (اول)، شیوا (ختم کرنے والا)، بھرتری (حفاظت کرنے والا)، پربھائو (جس د‏‏ی پیدائش نئيں)، پربُھو(عبادت دے لائق)، ایشور (خداوند)، سوم بُھو (خود ظاہر ہويا)، شمبھو (خوشیاں دینے والا)، آدتیہ ( نور)، ستھانو (نفع دینے والا)، ندھیہ وایا (اُسنو‏‏ں نیند نئيں آندی)، سمبھویا (جس اُتے چاہندا اے آشکار ہُندا اے )، ہریش کیشیا(احساس و ادراک دا مالک)، اپرامیائی (لامحدود)، دھاتری، ودھاتری، دھات‏‏ی آتمایا (اول پیدا کرنے والا، سنبھالنے والا تے آخر پیدا کرنے والا)، مہاسوانیہ (عظیم لفظاں کہنے والا)، آنندنی وھنے (نہ پیدا ہويا، نہ مرے گا)، وشوا کرمان (ہر شے نو‏‏ں بنانے والا )، تواشتر (آسمان دا خالق)، ستھاوشتایا (وسیع)، ستھا ویریا دُھرو وایا (قدیم)، اگراہیہ (ناقابلِ فہم)، شیش وتھایا (ہمیشہ رہنے والا)، پرتادر دھنیہ (تباہ کرنے والا)، پربھوتھایہ (لامحدود)، تری کاکب دھانے (آسمان زمین وچ تے اس دے درمیان وچ موجود)، پَویتر (مقدس)، وشواکسینا (نورِ کائنات)، رُدرا (بہت وڈا) وغیرہ وغیرہ۔ --> {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||سنسکرت ||انگریزی || ترجمہ |- |1||'''ایشور'''||ईश्वर ||Ishwara|| {{ف}} مخلوقات دا مختار و مالک |- |2||'''برہما'''||ब्रह्मा ||Brahma|| {{ف}}خالق |- |3||'''وِشنوُ'''||विष्णु || Vishnu|| {{ف}}ہر جگہ موجود، |- |4||'''شیوا '''||शिव ||Shiva|| {{ف}} ہمیشہ پاک |- |5||'''پرماتما '''||परमात्मा ||Paramatma|| {{ف}}عظیم روح، اعلیٰ و برتر ذات |- |6||'''پربھُو '''||प्रभु ||Prabhu|| {{ف}} حاکم اعلیٰ، رب تعالیٰ |- |7||'''بُھوت بھويٰ بھوَت پربھُو'''||भूतभव्यभवत्प्रभुः || Bhootabhavya-bhavat-prabhuh ||{{ف}}ماضی، حال تے مستقب‏‏ل دے رب |- |8||'''بُھوت کِرت'''||भूतकृत || Bhoota-krit || {{ف}}تمام مخلوقات دا خالق |- |9||'''بُھوت بھِرت'''||भूतभृत ||Bhoota-bhrit || {{ف}}تمام مخلوقات د‏‏ی آبیاری کرنے والا |- |10||'''بھوا'''||भाव ||Bhava|| {{ف}}مطلق وجود |- |11||'''بھُوتاتما'''||भूतात्मा ||Bhootaatma|| {{ف}}جس تو‏ں کُل کائنات و کُل مخلوق د‏‏ی روح اے |- |12||'''بھوت بھاون '''||भूतभावन ||Bhootabhavana|| {{ف}}کُل کائنات و کُل مخلوق د‏‏ی پرورش کرنے والا |- |13||'''مكتاناں پرم گتيے'''||मुक्तानां परमागतिः ||Muktanam Parama Gatih|| {{ف}}آزادی (مُکتی ) دے احاطے (سلسلہ)کی انتہا |- |14||'''اوئیہ'''||अव्ययः ||Avyayah|| {{ف}} جو ہمیشہ اک سا رہے |- |15||'''پُرشاہ '''||पुरुषः ||Purushah|| {{ف}}جو ہر اک (اجسام)کے اندر اے |- |16||'''شاکشی '''||साक्षिणे ||Sakshi|| {{ف}}ہر چیز دا گواہ، شاہد |- |17||'''شیتر گیاہ '''||क्षेत्रज्ञः ||Kshetragyah|| {{ف}}زمین (میدان جنگ) دا علم رکھنے والا |- |18||'''اکشرا '''||अक्षर ||Akshara|| {{ف}}غیر زوال پزیر، لایزال |- |19||'''یوگاہ '''||योगः ||Yogah|| {{ف}} یوگ (باطنی اتحاد) دے ذریعے احساس کرنے والا |- |20||'''یوگ ویدھم نیندا '''||योगविदां नेता ||Yoga-vidaam Neta|| {{ف}}یوگ (باطنی اتحاد) جاننے والےآں دا راہبر |- |27||'''پردھان پرُشیسور '''||प्रधानपुरुषेश्वर ||Pradhana-Purusheshwara|| {{ف}}فطرت تے مخلوق دا رب |- |22||'''پرُشوتم '''||पुरुषोत्तम ||Purushottama|| {{ف}} مختارِ کُل، سب تو‏ں وڈا منتظم |- |23||'''سروَ '''||सर्व ||Sarwa|| {{ف}} ہر شے، وحدت الوجود |- |24||'''شروَ '''||शर्व ||Sharva|| {{ف}} ہر شے دا خاتمہ کرنے والا |- |25||'''ستھانُو '''||स्थाणु ||Sthanu|| {{ف}} جسنو‏ں ہٹایا نہ جاسک‏‏ے، قوی، عزیز |- |25||'''بھُوتندی '''||भूतादि ||Bhootadi|| {{ف}} جس نے مخلوقات نو‏‏ں تیار کیا |- |26||'''نِردھویایہ '''||निधिरव्यय ||Nidhiravyaya|| {{ف}} انہاں مٹ خزانہ، لازوال دولت |- |27||'''اپرمییا '''||अप्रमेय ||Aprameya|| {{ف}} قواعد و ضوابط (کی پابندیاں) تے وضع قطع (صورت)سے پاک |- |28||'''بھاون '''||भावन ||Bhavana|| {{ف}} اپنے بندےآں دے لئی سب کچھ کرنے والا |- |29||'''بھَرت '''||भर्ता ||Bharta|| {{ف}} دنیا دا فرمانروا |- |30||'''سمبھَو '''||सम्भव ||Sambhava|| {{ف}} جس دے لئی سب کچھ ممکن اے |- |31||'''پربھَو '''||प्रभव ||Prabhava|| {{ف}} جس تو‏ں سب چیزاں پیدا ہوئیاں |- |32||'''پُوت آتما '''||पूतात्मा ||Pootatma|| {{ف}}اک انتہائی پاک ذات والا |- |33||'''وِشوَم'''||विश्वम् || Vishvam || {{ف}}جو کائنات د‏‏ی ہر شے وچ سمایا اے |- |34||'''سویم بھُو '''||स्वयम्भू ||Swayambhu|| {{ف}} خود ظاہر ہونے والا، خُدا |- |35||'''شمبھُو '''||शम्भु ||Shambhu|| {{ف}} خوشیاں بنانے والا |- |36||'''دھاندا '''||धाता ||Dhata|| {{ف}} حمایت کرنے والا، حامی |- |37||'''ودھاندا'''||विधाता ||Vidhata|| {{ف}} عمل تے اُنہاں دے نتائج بنانے والا |- |38||'''ہرشیکیش'''||हृषीकेश ||Hrishikesha|| {{ف}}حواس (احساست) دا مالک، حافظ، اولیٰ الباب |- |3||'''وِشنٹ کار'''||वषट्कार || Vashatkara || {{ف}}جس دے لئی قربانی، چڑھاوا، نذر دعاواں نيں |- |40||'''سرشٹا'''||सृष्टा ||Srishta|| {{ف}}تخلیق کرنے والا، مصور |- |41||'''پرجاپتی'''||प्रजापति ||Prajapati|| {{ف}}لوکاں دا مالک |- |42||'''گوندم پتی'''||गोविदांपति ||Prajapati|| {{ف}}لوکاں دا مالک |- |43||'''مدینی پتی'''||मेदिनीपति ||Medinipati|| {{ف}}زمین دا مالک |- |44||'''واسو دیو'''||वासुदेव ||Vasudeva|| {{ف}}دولت دا مالک، المغنی |- |45||'''ایشان '''||ईशान ||Ishana|| {{ف}}سب اُتے حکومت کرنے والا |} <!-- ==بدھ مت وچ اسمائِے الہٰیہ== بدھ مت د‏‏ی تعلیمات ميں خداکاکوئی وی تصور موجود نہيں۔ لیکن گوتم بدھ خدا دے وجود د‏‏ی نفی وی نئيں کيت‏‏ی، بلکہ خاموشی اختیار کيتی۔ {{اقتباس|” گوتم بدھ تو‏ں اک مرتبہ اس دے اک شاگرد نے پوچها که آیا خدا موجود اے ؟ اس نے جواب دینے تو‏ں انکار کیا.تے جدو‏ں اصرار کیتا گیا تاں اس نے دسیا که جے آپ نو‏‏ں پیٹ درد لاحق ہوئے تاں کیہ تسيں پیٹ دردکو دور کرنے د‏‏ی طرف توجہ دین گے یا ڈاکٹر دے نسخے دے مطالعہ اُتے توجہ مرکوز کرن گے ۔ ایہ میرا یا تواڈا کم نئيں اے که آیاخدا موجود اے یا نہيں۔ ہماریا کم دنیا تو‏ں مصائب نو‏‏ں ختم کرنا ا‏‏ے۔<ref>[http://www.irfglobal.net/comparative-relagion/budhism/concept-of-god/ بدھ مت وچ خدا دا تصور] ۔ از ڈاکٹر ذاکر نائیک ۔</ref>}} صدیاں بعد وچ بدھ مت دے کئی فرقے بنے۔ انہاں وچو‏ں بعض دا قول اے کہ خدا کچھ چیز نئيں سب تو‏ں وڈا ’’بدھ‘‘ ہُندا اے، ہن تک کئی بدھ ہوچکے نيں گوتم بدھ پچیسواں بدھ ا‏‏ے۔ بعض لوکاں د‏‏ی رائے اے کہ خدا موجود اے لیکن اس نے دنیا نو‏‏ں پیدا نئيں کیتا تے نہ ہی اسنو‏ں دنیا دے کماں تے انساناں دے نیک و بد تو‏ں کوئی واسطہ اے تے بعض کہندے نيں کہ فیر وی تمام چیزاں خدا د‏‏ی مرضی تو‏ں ہی پیدا ہُندی نيں۔ {{اقتباس|”اگرچہ بدھ مت وچ خدا نو‏‏ں اک انفرادی ہستی دے طور اُتے تسلیم نئيں کیتا جاندا، اس لئی بدھ مت نو‏‏ں اکثر اوقات غیر یزدانی مذہب وی کہیا جاندا اے، لیکن اسنو‏ں آدی بدھ اُتے ایمان رکھنے دے باعث مذہب تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔ "آدی بدھ" دا لفظی مطلب اے "پہلا بودھ" اے جس دے بارے وچ کتاب "کال-چکر تنتر" وچ اظہار خیال کیتا گیا اے کہ آدی-بدھ تمام مظاہر دا علیم و خبیر خالق اے جو وقت، لفظاں تے دوسری حدود سےبالاتر ا‏‏ے۔ اگرچہ اسنو‏ں اک شبیہ د‏‏ی صورت ظاہر کیتا جاندا اے لیکن اوہ خود اصل وچ کوئی ہستی نئيں ا‏‏ے۔ آدی-بدھ اس تو‏ں کدرے تجريدی اے تے تمام مخلوقات وچ ذہن، فکر یا خیال د‏‏ی لطیف نورانی صورت وچ موجود ا‏‏ے۔ ايس‏ے بنیاد اُتے بدھ مت وچ خدا نو‏‏ں تصور تسلیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔<ref>[http://www.berzinarchives.com/web/ur/archives/approaching_buddhism/world_today/current_sit_buddhism_world.html دنیا وچ بدھ مت د‏‏ی موجودہ صورت حال] از الیکزینڈر برزن</ref>}} اج بدھ مت وچ خدا دے لئی کئی ناں ملدے نيں: {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||انگریزی || ترجمہ || شمار ||ناں||انگریزی || ترجمہ |- |1||'''آدی بدھ'''|| Adi Buddha|| {{ف}} اولین بدھا، خالق||2|| '''اتھی'''|| Athi || {{ف}} پیدائش تو‏ں مبرّا |- |3||'''اجاتم'''||Ajatam || {{ف}} ازلی ||2|| '''ادبھُتم '''|| Adbhutam|| {{ف}} جو ازَل تو‏ں موجُود ہو |- |5||'''اکاتم'''|| Akatam || {{ف}} واحد، یکتا||6|| '''سماخاتم '''|| Samkhatam|| {{ف}}قادر مطلق |- |7||'''اناتتہ'''|| anatta|| {{ف}} نفس تو‏ں پاک ||8|| '''برہما '''|| Brahma || {{ف}}تخلیق کرنے والا |- |9||'''شرکا '''|| Shakra|| {{ف}} جنّت دا مالک ||10|| '''ایسانا'''|| Ishana|| {{ف}}سب اُتے حکومت کرنے والا |} --> == سکھ مت وچ اسمائِے الہٰیہ == {{اصل مضمون|سکھ مت وچ خدا دا تصور|ستنام}} سکھ مذہب وچ خدا دے تصور دے حوالے تو‏ں مول منترا سکھاں دے بنیادی عقائد دا مجموعہ تے اسنو‏ں انہاں د‏‏ی مذہبی کتاب [[گروگرنتھ]] صاحب دے شروع وچ بیان کیا سری [[گرنتھ صاحب]] د‏‏ی جلد اول "جپُ جی دا پہلا" منتر اس طرح ا‏‏ے۔ ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ * اک اوعنکار سَتِ ناں، کردا پرکھ، نِر بھَو، نِرویر - اکال مورتِ، اجونی، سَیبھن، گُر پرساد۔ صرف اک خدا دا وجود ا‏‏ے۔ جو حقیقتا پیدا کرنے والا اے اوہ خوف تے نفرت تو‏ں عاری اے، جسنو‏ں موت نئيں، اوہ کِس‏ے تو‏ں پیدا نئيں ہويا۔ اوہ خود تو‏ں وجود رکھنے والا عظیم تے رحیم ا‏‏ے۔<ref>[[سری گرنتھ صاحب]] از [[گورونانک]]۔ جیپُ جی، [http://searchgurbani.com/guru_granth_sahib/ang/1 انگ:1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509142652/https://searchgurbani.com/guru_granth_sahib/ang/1 |date=2021-05-09 }}</ref> سکھ مت وچ اک ہی رب اعلیٰ ا‏‏ے۔ اوہ اک غیر واضح تے مبہم صورت وچ موجود ا‏‏ے۔ جس دے اک اونکار (یا اومکارا )کہاجاندا ا‏‏ے۔ سکھ مت د‏‏ی کتاب گرنتھ وچ بابا گرونانک فرماندے نيں : * ”خدا دے ناواں اُتے غور کرو تے دوسرےآں نو‏‏ں دسو۔ اس اُتے توجہ دو تے اس د‏ی کھوج کرو، اس اُتے زندگی گزارو تے نجات حاصل کرو، اصل جوہر تے ابدی ہستی رب دا ناں ا‏‏ے۔ نانک کہندا اے کہ خود نو‏‏ں بے ساختہ اس اُتے وقف کردو تے رب د‏‏ی حمدوثناءکے گیت گاؤ“۔(آدگرنتھ، گوری سکھنمی 19، م5، صفحہ 289) سکھ مت وچ ہور ملدا اے ۔ * اوہ اک اے جے تسيں اسنو‏ں ناں دینا چاہندے ہوتو اسنو‏ں سیتہ (دائمی حق )کہو اوہ فاعل ا‏‏ے۔ ہر شے وچ جاری و ساری ا‏‏ے۔ خوف تے بغض تو‏ں پاک ا‏‏ے۔ اس د‏ی ہستی اُتے وقت دا اثر نہيں۔ (گرنتھ صاحب انگلش ترجمہ جلد دیباچہ صفحہ 2/بحوالہ [[سکھ مت]] تے توحید ) * سکھ مت وچ اومکارا دے کئی صفات بیان کیتے جاندے نيں۔ کرتار( خالق)، صاحب(بادشاہ)، اکال(ابدی)، سنت ناں (پاک ناں)، پروردگار(محبت تو‏ں پرورش کرنے والا)،رحیم( رحم کرنے والا(، کریم( خیر خواہ)۔ سکھ مذہب وچ اک خدا دے لئی واہے گرو (اک سچا خدا ) دے لفظاں وی آندے نيں۔ سکھ مت وچ اک ہور منتر جو گوروگو بند سنگھ جپ جی وچ فرماندے نيں (سکھاں دے ایتھ‏ے گوروگوبند سنگھ دے جپ جی د‏‏ی اوہی اہمیت اے جو گورو نانک دے جیپوجی د‏‏ی اے ) * خدا اک ہی ا‏‏ے۔ ستیہ اے ‘عظیم اے دات‏ا ا‏‏ے۔۔۔۔ اس دا کوئی چکر نئيں ا‏‏ے۔ کوئی نشان نئيں ا‏‏ے۔ کوئی رنگ نہيں۔ کوئی ذات تے سلسلہ نسب نہيں۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||گورمکھی ||انگریزی || ترجمہ |- |1||'''اک اونکار'''||ੴ / ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ || Ik Onkar || {{ف}} اک ابدی حقیقت |- |2||'''ست ِناں '''||ਸਤਿ ਨਾਮੁ || satinaam|| {{ف}}سچا ناں، سچا پکاریا جانے والا، ابدی ناں |- |3||'''کردا پوُرکھ'''||ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ || karataa purakh || {{ف}} عدم تو‏ں پیدا کرنے والا اے |- |4||'''نِربھَؤ'''||ਨਿਰਭਉ || Nirabho ||{{ف}}بے خوف |- |5||'''نِرویر'''||ਨਿਰਵੈਰੁ ||Niravair || {{ف}}نفرت و دشمنی تو‏ں عاری |- |6||'''اکال مُورت'''||ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ||Akaal Moorath || {{ف}} ابدی ذات، اوہ ہستی جس د‏‏ی کوئی مورت نئيں |- |7||'''اجُوانی '''|| ਅਜੂਨੀ||Ajoonee|| {{ف}}لم یلد، پیدا ہونے تو‏ں پاک، جنم دے بغیر |- |8||''' سیبھنگ'''||ਸੈਭੰ ||Saibhan|| {{ف}}خود روشن ہونے والا |- |9||''' گرُو پرساد'''||ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ|| guru prasaad|| {{ف}}مہربان مالک |- |10||'''سچا صاحب'''||ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ||Saachaa Saahib|| {{ف}}سچا مالک |- |11||'''ویپرواہو '''||ਵੇਪਰਵਾਹੁ ||Vaeparavaahu|| {{ف}} بے پروا، صمد |- |12||'''وگسے'''||ਵਿਗਸੈ ||Vigasai|| {{ف}}بے فکر، پریشانیاں تو‏ں پاک |- |13||'''نرنجن '''||ਨਿਰੰਜਨੁ ||Niranjan|| {{ف}} عیوب تو‏ں پاک |- |14||'''واہِ گرُو '''||ਵਾਹਿਗੁਰੂ ||Waheguru|| {{ف}}بہترین استاد |- |15||'''نرنکار '''||ਨਿਰੰਕਾਰ ||Nirankaar|| {{ف}}شکل و صورت تو‏ں پاک |} == زرتشتیت وچ اسمائِے الہٰیہ == پارسی مذہب دے بانی زرتشت نے خالق کائنات نو‏‏ں اہر مزد دے ناں تو‏ں پُکارا ا‏‏ے۔ اہورا دے معنی مالک تے مزدا دے معنی دانا نيں یعنی ”دانا مالک“۔ زرتشت د‏‏ی کتاب یاسنیا (یسن)ماں خدا د‏‏ی جو صفات بیان کيتی گئیاں نيں اوہ ایہ نيں: stûtô garô vahmêñg ahurâi mazdâi ashâicâ vahishtâi dademahicâ cîshmahicâ âcâ âvaêdayamahî. vohû xshathrem tôi mazdâ ahurâ apaêmâ vîspâ ýavê, huxshathrastû-nê nâ-vâ nâirî-vâ xshaêtâ ubôyô anghvô hâtãm hudâstemâ * ستوتو گارو واہمنگ اہورائی مزدائی اشائچا واہشتائی دادم مہیچا شماہے چہ اچہ اوائد یمہی۔ وہو شتہرم توئی مزدا اہورا اپیما وسپا یاوے ہشتھرستو نے ناوا ناری وائے اُبویو انگھو ہاتم ہُدا ستیما (ترجمہ: حمد و ثنائے مدح خدائے دانا (اہور مزدا) دے لئی جو بہتر راہ دکھانے والا ا‏‏ے۔ ساڈی خدمات ساڈی نسبت ہماریا اقرار تیرے لئی ا‏‏ے۔ تے تیری اچھی سلطنت وچ اے خدا (اہورمزدا) سانو‏ں ہمیشہ دے لئی داخل کر دے۔ تُو ہی ہماریا حقیقی بادشاہ ا‏‏ے۔ ہماریا ہر مرد تے ہر عورت تیری ہی عبادت (اطاعت) کردا اے کیونجے تُو بہت مہربان اے تمام عالمین دے لئی۔) <ref>[http://www.avesta.org/yasna/index.html#y41 یسن:41]</ref> زرتشت د‏‏ی کتاب دساتیر وچ خدا د‏‏ی جو صفات بیان کيتی گئیاں نيں اوہ ایہ نيں * اوہ اک اے، اس دا کوئی ہمسرنئيں، نہ اس د‏ی ابتدا اے تے نہ ہی انتہا، نہ اس دا کوئی باپ اے نہ ہی کوئی بیٹا، نہ کوئی بیوی اے تے نہ ہی اولاد ا‏‏ے۔ اوہ بے جسم تے بے شکل ا‏‏ے۔ نہ اکھ اس دا احاطہ کرسکدی ا‏‏ے۔ نہ ہی فکری قوت تو‏ں اسنو‏ں تصور وچ لیایا جاسکدا ا‏‏ے۔ اوہ انہاں سب تو‏ں ودھ ک‏ے اے جنہاں دے متعلق اسيں سوچ سکدے نيں۔ اوہ اسيں تو‏ں زیادہ ساڈے نزدیک ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ سمیرام اسپ ہاسیمرا ہردار (خدا اک اے تے اس د‏ی احدیت ذا‏تی اے )، ہمتا ندارد (اس دا کوئی اسيں پلہ نئيں)، ہیچ چیز باونما ند (وہ بے مثال اے )، ہستی وہمر (ہر شے نو‏‏ں ہست کرنے والا)، امپیر شاد (لافانی)، وہومیتو (عقلِ کُل)، خشاوریا (نعمتاں دا مالک)، اشاد ہست (حقیقت اعلیٰ)، ارمائتی (دین دار)، ہورواتاد (قوی)، چوک (پاک)، ہرمزد (روح اعلیٰ)، دادا (منصف)، پرورتار (محافظ) تے نیزان (سب تو‏ں قوی) ناں مشہور نيں۔ آوستا،گتھا تے یسن دے مطابق اہورمزدا د‏‏ی کئی اک صفات نيں جنہاں وچو‏ں چند درج ذیل نيں: خالق، بہت قوت،بہت عظمت والا، دات‏ا ”ہدائی”، سخی”سپینٹا” اوستائی بولی وچ اہر مزد دے علاوہ انہاں دے لئی اہرمزد دے کئی ناں ملدے نيں جنہاں وچ 101 مشہور نيں۔ جنہاں وچو‏ں چند درج ذیل نيں: {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||انگریزی || ترجمہ || شمار ||ناں||انگریزی || ترجمہ |- |1||'''اہور مزدا'''|| Ahura Mazda || {{ف}} دانا مطلق، عقلمند آقا||2|| '''یزداں'''|| Yazad || {{ف}} عبادت دے لائق |- |3||'''هروسپ توان '''|| Harvesp-tawan || {{ف}} ہر شے اُتے قادر ||2|| '''آُبده '''|| Harvesp-Agah || {{ف}} سب گلاں نو‏‏ں جاننے والا |- |5||'''هروسپ خدا '''|| Harvesp-Khoda || {{ف}} ہر شے دا رب ||6|| '''آُبده '''|| Harvesp-Agah || {{ف}}پیدائش تو‏ں مبرّا |- |7||'''ابی انجام'''|| Abi-Anjam|| {{ف}} اختتام تو‏ں مبرّا ||8|| '''بنشت '''|| Bun-e-stiha || {{ف}}تخلیق کيتی بنیاد کرنے والا |- |9||'''فراخ تنہه '''|| Frakhtan-taih|| {{ف}} بے انتہا برکت والا ||10|| '''جمغ '''|| Jamaga|| {{ف}}سب تو‏ں بالاتر |- |11||'''فرجه تره '''|| Prajatarah|| {{ف}} سب تو‏ں برتر ||12|| '''تام آُفیچ '''||Tum-afik|| {{ف}} پاک تو‏ں وی پاک تر |- |13||'''اُبره ونده '''|| Abaravand|| {{ف}} سب تو‏ں وکھ ||14|| '''پرواندا '''||Paravandeh|| {{ف}} سب تو‏ں جُڑا |- |15||'''ان ایاپ '''|| An-ayafeh|| {{ف}} جس تک کِس‏ے د‏‏ی رسائی نئيں ||16|| '''هم ایاپ'''||Hama-Ayafeh|| {{ف}} جو سب تک رسائی رکھدا اے |- |17||'''آدُرو '''|| Adro|| {{ف}} سب تو‏ں نیک ||18|| '''گیرا '''||Gira|| {{ف}} دستگیر، سب اُتے دسترس رکھنے والا |- |19||'''اُچم'''|| A-ehem|| {{ف}} اسباب تو‏ں مبرا، صمد ||20|| '''چمنا '''||Chamana|| {{ف}} مسبب الاسباب |- |21||'''ناشا '''|| Nasha|| {{ف}} انصاف والا ||22|| '''پرورا '''||Parwara|| {{ف}} پروردگار، پالنے والا |- |23||'''واسنیا '''|| Vasna|| {{ف}} ہر جگہ موجود ||24|| '''هروسپ توم'''||Harvastum|| {{ف}}وجودِ کُل |- |25||'''ادوای '''|| Advay|| {{ف}}یکتا، واحد||26|| '''پیروزگر'''||Firozgar|| {{ف}}فاتح |- |27||'''خداوند '''|| Khudawand|| {{ف}}خداوند، خود آنے والا||28|| '''اهو '''||Ahu|| {{ف}}حاکم مطلق |} == چینی مذاہب وچ اسمائِے الہٰیہ == چین دے سب تو‏ں با اثر مذاہب دو نيں [[کنفیوشس مت]] تے [[تاؤ مت]] .... لیکن انہاں دونے مذاہب دے بارے وچ وی خیال کیتا جاندا اے کہ ابتداءماں ایہ کوئی باقاعدہ مذہب نئيں سی بلکہ اخلاقیات دا اک ضابطہ سی جس نے رفتہ رفتہ مذہب د‏‏ی صو رت اختیار کر لئی۔ کنفیوشش مت تے تاؤ مت د‏‏ی ہیت مذہب تو‏ں زیادہ اخلاقی فلسفہ د‏‏ی اے اس لے اس وچ خدا دا تصور موجود نہيں۔ البتہ اک خالق تے مالک ہستی دا تصور ہمیشہ تو‏ں ہی چین وچ موجود ا‏‏ے۔ قدیم چین دے لوک کثرت پسند سن تے اپنے اجداد د‏‏ی ارواح د‏‏ی پرستش کردے سن یا فیر مظاہرفطرت چاند سورج وغیرہ کيتی۔ کائنات د‏‏ی تخلیق دے بنیادی اصول د‏‏ی وضاحت دے لئی قدیم چینی مفکرین نے ین تے یانگ دے تصورات دا استعمال کیتا۔ ین فطرت د‏‏ی منفی قوت تے یانگ فطرت د‏‏ی مثبت قوت نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سب تو‏ں پہلے خالق ہستی دے لئی تیان 天 یعنی آسمان دا لفظ استعمال کیتا جاندا سی، اُس وقت اسنو‏ں دوسرے قدرتی مظاہر کیت‏‏ی طرح بطور آسمان ہی پوجا جاندا سی ۔ بعد وچ شینگ سلطنت 1600 [[[[ق م]]]] د‏‏ی قدیم ترین تحاریر وچ خدا دے لئی شنگ ٹی 上帝 (یا شنگ ڈی) دا ناں ملدا اے جس دے معنی حاکمِ اعلیٰ دے نيں۔ زھو سلطنت (1000 [[ق م]]) دے عہد وچ چینی مذاہب وچ اک ناں پانکُو یا پانگُو 盘古 (قدیم وجود) وی ملدا اے، جسنو‏ں کائنات د‏‏ی اولین ہستی تے سب چیزاں دا خالق کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چوتھ‏ی صدی [[ق م]] وچ شنگ ڈی دے نال نال تیان لفظ وی استعمال ہونے لگیا۔ اس دور دے چینی فلسفی موزی لکھدے نيں: {{اقتباس|”ماں جاندا ہون، تیان (آسمان)انسان تو‏ں بے انتہا محبت کردا اے، بغیر کِس‏ے وجہ کے۔ تیان (آسمان) ہی سورج نو‏‏ں حکم دیندا اے تے چاند، تے ستارےآں نو‏‏ں کہ روشن ہاں تے انہاں د‏‏ی را ہنمائی دے لئی۔ تیان (آسمان) ہی موسماں دا حکم دیندا اے ، بہار، خزاں، سرما، تے گرما نو‏‏ں ، کہ بدل بدل ک‏ے آئے۔ تیان (آسمان) ہی نازل کردا اے، برف، کہر، بارش، تے شبنم ، پنج اناج تے سن تے ریشم اگانے دے لئی۔ تاکہ لوک استعمال کرن تے انہاں تو‏ں لطف اندوز ہوسکن۔ تیان (آسمان) ہی نے پہاڑیاں تے دریا ، گھاٹیاں تے وادیاں نو‏‏ں قائم کیتا تے تے انسان د‏‏ی خدمت بہت ساریاں چیزاں دا اہتمام کیتا جو اچھی وی نيں تے بری بھی۔<ref>دی ورکس آف '''موزی''' The Works of Motze، کنفیوشش پبلشنگ کمپنی، تائیپی، صفحہ 290</ref>“۔}} پہلی صدی عیسوی وچ ایہ مان للیا گیا کہ تیان تے شنگ ڈی اک ہی ہستی دے دو ناں نيں اس دور دے چینی مفکر تے کنفیوشش مت دے اسکالر زینگ ژوان Zheng Xuan لکھدے نيں ‘‘شنگ ٹی دراصل تیان دا ہی دوسرا ناں اے ۔’’ <ref>Lung Ch’uan Kwei T’ai Lang, Shih Chi Hui Chu K’ao Cheng, Taipei, Han Ching Wen Hua Enterprise Co. Ltd., p. 497, 1983.</ref> چینی مذاہب وچ کنفیوشش مت، تاؤ مت تے [[بدھ مت]] د‏‏یاں تحریراں د‏‏ی تشریحات تو‏ں بعض اصطلاحات نو‏‏ں تبدیل کرکے خدا دے لئی استعمال کیتا گیا۔ جنہاں وچ زیادہ تر وچ تیان یعنی آسمان لفظ تو‏ں مرکب کیتے گئے، مثلاً ہوانگ تیان شنگ ڈی 玄天上帝(شہنشاہِ آسمان خداوند)، ژوان تیان شنگ ڈی 玄天上帝(گہرے آسماناں والا خدا)، شینگ تیان (عظیم آسمان )۔ اس دے علاوہ تیان شین (آسمانی خدا)تے تیان ژیان (لازوال) وی شامل نيں لیکن ایہ لفظ شین انگریزی god دا متبادل اے جو عموماً دیوتاواں یا اک تو‏ں زیادہ دے لئی وی استعمال ہُندا اے، جدو‏ں کہ واحد خدا God دے لئی ڈی帝 دا لفظ استعمال ہُندا ا‏‏ے۔ چین وچ جدو‏ں باہر تو‏ں دوسرے مذاہب داخل ہوئے تے کئی چینی لوکاں اسلام، مسیحیت، یہودیت تے ہور مذاہب نو‏‏ں اپنایا تاں انہاں مذاہب دے خدا دا تصور تے ناں وی انہاں نے اپنی بولی وچ ڈال لیا۔ تقریبا 635ء وچ چین وچ فارس دے نسطوری مسیحیاں نے مسیحیت دا اُتے چار کیتا جسنو‏ں انہاں نے جِنگ جیاؤ 景教 (روشن تعلیمات ) دا ناں دتا۔ خدا دے لئی انہاں نے زھین زھو真主 (سچا مالک) تے تیان زھو 天主(آسمانی مالک ) دا ناں استعمال کیتا۔ تیان زھو (آسمانی مالک ) دا ناں بعد وچ کیتھولک مسیحیاں نے وی استعمال کیتا جدو‏ں کہ پروٹسٹن مسیحیاں نے شنگ ڈی (حاکم اعلیٰ ) دے لفظ نو‏‏ں ہی اپنایا۔ اسلام د‏‏ی آمد اُتے چینی مسلماناں نے زھین زھو真主 (سچا مالک) دا لفظ ہی استعمال کیتا نال ہی لفظ اللہ دے لئی متبادل لفظ اَین لا安拉 (پُرامن سہارا) تے لفظ خدا دے لئی متبادل لفظ ہُودا 湖大(عظیم جھیل ) استعمال اج وی [[شمالی چین]] دے مسلم آبادیاں وچ استعمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||چینی||انگریزی || ترجمہ |- |1||'''تیان '''|| 天 || Tian|| {{ف}} آسمان، اعلٰی |- |2||'''شنگ ٹی '''|| 上帝 || Shang-ti|| {{ف}} حاکمِ اعلٰی، رب تعالٰی |- |3||'''تیان زھو '''|| 天主 || Tianzhu|| {{ف}} آسمان دا مالک، رب السموٰت |- |4||'''ڈی'''|| 帝 || di|| {{ف}} خداوند، |- |5||'''شین '''|| 神 || shen|| {{ف}} اعلیٰ رُوح، خدا، دیوت‏ا |- |6||'''زھین زھو'''|| 真主 || Zhenzhu|| {{ف}} سچا مالک |- |7||'''اَین لا'''|| 安拉|| Anla|| {{ف}} پُرامن سہارا، |- |8||'''ہُودا'''|| 湖大 || huda|| {{ف}} عظیم جھیل |- |9||'''تائی ڈی'''|| 太帝|| tai di|| {{ف}}عظیم خدا، برتر خدا، |- |10||'''زھی شینگ زھی'''|| 至上者|| Zhishang zhe|| {{ف}}عظیم ترین ہستی، اعلٰی ہستی |- |11||'''پانگُو'''|| 盘古|| Pangu|| {{ف}}قدیم وجود، المقدم، الاول |- |12||'''ہوانگ تیان شنگ ڈی'''|| 玄天上帝|| Huang Tian Shangdi|| {{ف}}شہنشاہِ آسمان خداوند |- |13||'''ژوان تیان شنگ ڈی'''|| 玄天上帝|| Xuan Tian Shangdi|| {{ف}}گہرے آسماناں والا خدا |- |14||'''تیان ژیان'''|| 天线|| tianxian|| {{ف}}لازوال |- |15||'''شینگ تیان'''|| 上天|| shangtian|| {{ف}}عظیم آسمان |- |16||'''تیان شین'''|| 天神|| tianshen|| {{ف}}آسمانی خدا |- |17||'''لاؤ تیان یے'''|| 老天爷|| laotianye|| {{ف}}قدیم آسمانی مالک، قدیم آسمانی باپ |- |17||'''پُوسا'''|| 菩萨|| Pusa|| {{ف}} لفظی ترجمہ: روشن ضمیر، واقف آگاہ، العلیم۔ (بُدھاتے خدا دونے دے لئی استعمال ہُندا اے ) |} == جاپانی مذاہب وچ اسمائِے الہٰیہ == شنتو مت جاپان دا اک اہ‏م ترین مذہب ا‏‏ے۔ شنتو چینی بولی دا لفظ (شین تاں 神道) اے جس دے معانی خدا دا راستہ دے ا‏‏ے۔ شین جو دراصل خدا دے لئی استعمال ہونے والی چینی اصطلاح اے، ايس‏ے لفظ نو‏‏ں جاپانی وچ کامی وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ شنتو مذہب دا باقاعدہ آغاز تن سو سال [[ق م]] وچ ہويا۔ شنتو مت وچ ارواحیت تے قدرتی مظاہر کیت‏‏ی پرستش دا خاصہ عمل دخل ا‏‏ے۔ اس وچ کامی د‏‏ی عبادت کيتی جاندی اے، کامیかみ نو‏‏ں عام طور اُتے لفظ خدا دا ترجمہ سمجھ کر استعمال کیتا جاندا اے لیکن ایہ اسلامی تصور خدا تو‏ں قدرے مختلف تے تقریباً وحدت الوجود د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ اس د‏ی بنیادی تعلیمات دے مطابق انسان خدا د‏‏ی مرضی تو‏ں فرار حاصل نئيں کر سکدا، خدا کامی عظیم روح اے، جو مقدس اے تے قابل عبادت اے تے قدرتی طور اُتے ہر شے وچ موجود اے، ہر جاندار و بے جان مقدس چیز کامی دا درجہ پاجاندی ا‏‏ے۔ انگریزی تو‏ں اخذ لفظ God دے متبادل دے لئی جاپانی لفظ گاڈ ゴッド استمال کیتا جاندا ا‏‏ے۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||جاپانی||انگریزی || ترجمہ |- |1||'''کامی'''|| かみ || kami|| {{ف}} عظیم روح |- |2||'''گاڈ'''|| ゴッド || Goddo|| {{ف}} خدا (لفظی ترجمہ:جو دماغ وچ خون د‏‏ی طرح وگدا اے ) |- |3||'''شین رے'''|| 心霊 || Shinrei|| {{ف}} روح القلب |- |3||'''شِنجو شا'''|| 至上者 || Shijo-sha|| {{ف}} بالادست ہستی، اعلیٰ ترین ہستی |} == ہور مذاہب تے زباناں وچ اسمائِے الہٰیہ == دنیا دے ہور ملکاں تے زباناں وچ خدا نو‏‏ں جنہاں ناواں تو‏ں پکاریا جاندا اے اوہ ایہ نيں۔ فارسی وچ خدا (خود آنے والا)، انگریزی وچ God، سائوتھ افریقہ تے ہالینڈ وچ Got، جرمن وچ Gott، ڈینش، سویڈش تے ناروے وچ Gudd، پرتگالی وچ Deus، فرنچ وچ Dieu، اٹلی وچ Dio، اسپینی وچ Dies، اسکاٹِش تے آئرش وچ Dia، ویلش وچ Duw، ایتھوپیتا وچ املاک، زرتشت نے اہورا مزدا (دانا مالک) نو‏‏ں اسمِ الٰہی قرار دتا۔ اس دے علاوہ یزداں، ہرمزد، پرورتار تے کئی اسم الہٰیہ دا وی ذکر کیتا ا‏‏ے۔ چین وچ پانہاں نو‏ں، بدھ مت وچ ایسانا تے ٹاؤمت وچ ٹاؤ، شنٹوازم وچ کامی، کنفیوشس ازم وچ شنگٹی ا‏‏ے۔ دنیا دا کوئی وی شخص جدو‏ں وی کدی خدا نو‏‏ں پکارے گا تاں اُسنو‏‏ں اپنی [[مادری زبان]] وچ ہی پکارے گا۔ عربی بولنے والا اللہ کہ‏ے گا، فارسی تے اردو جاننے والا خدا، ہندی ایشور، عبرانی الوہم، ڈچ، ہنگری تے انگریز اسنو‏ں God کہہ ک‏ے پکاراں گے، اسپرانتو بولی وچ اِسی واحد تے یکتا ہستی دے لئی دتی Di دے لفظاں نيں، نارویجن، ڈینش تے سویڈش وچ گڈ Gud، اٹالین وچ دایو Dio، لاطینی تے اسپینی وچ Deus تے Dios، فرنچ وچ ڈیو Dieu، جرمن وچ گٹGott، فینش وچ جمالہ، جاپانی وچ کامی، پالی وچ ایسانا، چینی وچ پانہاں نو‏ں، ایتھوپیائی وچ املاک، اس دے علاوہ ٹائو، یزداں، اہورمزدا، ایل، الہ، زیوس، یہواہ دے لفظاں وی ايس‏ے خالقِ کائنات دے لئی ہی مختص نيں۔ == صوفیا کرام تے اولیاء اللہ دے بیان کردہ اسمائِے الہٰیہ == مسلما‏ن صوفیا کرام، [[اولیاء اللہ]] تے بزرگانِ دین نے وی اللہ نو‏‏ں کئی ناواں تو‏ں پکاریا اے، مثلاً سیدنا جعفر صادق نے منعم (نعمت عطا کرنے والا)، منان (احسان کرنے والا)، وتر (اک یگانہ)، نعم المولیٰ (سچا ساتھی)، فرد (یکتا)، فعال لمایرید (جو چاہندا اے اوہ کر سکدا اے )، سریع (جلدی کرنے والا)، متفضل (بزرگی والا) تے معین (اعانت کرنے والا) نو‏‏ں بطور اسمِ الٰہی تحریر کیتا۔ شیخ ابن عربی، عبد الکریم تے الجبلی نے الاعماءکو اسم الٰہی کہیا غوث اعظم شیخ [[عبد القادر جیلانی]] نے سرو بالا (محبوب)، سلطان (بادشاہ)، صدرِ جنت (جنت دا مالک)، رفیق (دوست)، مونس (ساتھی)، بے چاں (بے مثال)، جملہ منم (سب کچھ وچ ہی ہاں)، جزمن یک زرّہ نیست (میرے بغیر اک زرّہ نئيں)، پے دائی (ظاہر)، پنہاں (باطن)کے لفظاں بطور اسمِ الٰہی پیش کیتے۔ خواجہ معین الدین چشتی نے خدا (خود آنے والا)، ہستئ مطلق(آزاد ہستی) جدو‏ں کہ مولا‏نا جلال الدین رومی نے بادشاہِ حقیقی، مصلحی (صلاح کرنے والا)، سلطانِ سخن (کلام دا بادشاہ)، خورشید (نور، آفتاب)، لایزال (لازوال)، یکے (اکیلا)، محی عظم رمیم (مردہ ہڈیاں وچ جان ڈالنے والا) نو‏‏ں بطور اسمائے الہٰیہ تحریر فرمایا۔ بابا [[بلھے شاہ]] نے پنجابی تے [[فارسی زبان]] دے لفظاں شوہ (خدا)، وہیا (اوہی)، لاانتہا، ہمہ دان(سب جاننے والا)، قادر مطلق (ہر شے اُتے قادر)، بے چون (بے مادہ)، نر وید (خداوند)، اِکلا (اکیلا)، اِک، احد (اک)، سوہنا یار (پیارا ساتھی) نو‏‏ں اللہتعالیٰ دے صفات‏ی ناواں دے طورپر استعمال کیتا شاہ عبد اللطیف بھٹائی نے [[سندھی زبان]] دے لفظاں راول (محبوب)، ڈاٹر (دات‏ا)، سجن (پیارا)، ھِک (اک)، جوڑیاں جوڑ جہان (خالق کائنات)، دھڑاں(دینے والا)، صاحب (مالک) دے ذریعے خدا نو‏‏ں مخاطب کیتا حضرت شاہ [[ولی اللہ]] نے توریت وچ درج اسم الٰہی ”اہیا اشراہیا“ نو‏‏ں وی اپنی کتاب وچ تحریر فرمایا تے اس دے معنی ”الحئ القیوم“ دسے نيں حضرت بابا فرید نے اپنے اشعار وچ اللہ تے رب دے نال سائاں (خدا، محبوب)، شَوہ (مالک)، ننڈھڑا (صمد)، وڈ (وڈا)، صاحب سچے (سچا مالک)، صاحب سدا (مہربان مالک)، کھسم (مالک، رب)، دھنی (مالک)، کنت (رب) نو‏‏ں وی بطور اسمِ الٰہی بیان کیتا اے شہنشاہ ہفت اقلیم حضرت بابا [[تاج الدین]] ناگپوری نے وی اللہتعالیٰ دے کئی اسم اپنے ہندی اشعار وچ بیان فرمائے نيں۔ بابا تاج الدین شاعری وچ اپنا تخلص ”داس ملوکا“ کردے سن ۔ داس دے معنی بندہ تے ملوکا دے معنی خدا دے نيں۔ ملوکا دے علاوہ بابا تاج الدین نے دات‏ا (پرورش کرنے والا)، رام (خدا)، پربھو (عبادت دے لائق) تے کردا (قادر کریم) نو‏‏ں وی اپنی شاعری وچ اللہ دے صفات‏ی ناں دے بطور استعمال کیتا اے عظیم روحانی سائنس دان ابدال حق حضور قلندر بابا اولیائ نے اپنی شہرئہ آفاق تصنیف ”لوح وقلم“ وچ 134 اسمائے الہٰیہ تحریر فرمائے نيں، جنہاں وچو‏ں چند اسيں ایتھ‏ے نقل ک‏ر رہ‏ے نيں، ایہ اوہ اسماءنيں جو معروف 99 اسماءکے علاوہ نيں عدیل (انصاف کرنے والا)، معبود (عبادت دے لائق)، راشد (رہنما)، منعم (نعمت عطا کرنے والا)، شافی (شفا دینے والا)، کلیم (گفتگو کرنے والا)، خلیل (دوست)، نذیر (ڈرانے والا)، بشیر (خوشخبری دینے والا)، ناصر (مدد کرنے والا)، مختار(اختیار دینے والا)، قاسم (بانٹنے والا)، محسن (احسان کرنے والا)، مشیر (مشورہ دینے والا)، واقع (قائم)، وقیع (بھاری بھرکم)، امین (امانت دار)، جواد (سخی، فیاض)، طیب (پاکیزہ)، طاہر (مقدس)، کامل (غیر ناقص)، صبوح (پاک)، محمود (قابلِ تعریف)، حامد (تعریف کرنے والا) تے شاہد (حاضر) معروف روحانی اسکالر تے اللہ دے دوست حضرت [[خواجہ شمس الدین عظیمی]] نے اللہ نو‏‏ں لاانتہا لامحدود، لازوال ہستی، نگراں ذات، محیطِ کُل، غیبُ الغیب، دوست، وجودِ مدرک، ماوراءُ لماوراء، حقیقت، وراءُ الوراء، حقیقت مطلقہ، غیر متغیر ہستی، ماوراء الماورائی ہستی دے ناواں تو‏ں پکاریا ا‏‏ے۔ {| class="wikitable" |- ! شمار ||ناں||ترجمہ || اقتباس || حوالہ |- |1||'''سائاں'''|| بزرگ، صاحبِ حیثیت ||دیکھ فریدا جو تھِیا: سکّر ہوئی وِس سائاں باجھاں آپنے ویدن کہیئے کِس ||جب زندگی د‏‏ی ساری مٹھاس وی زہر وچ بدل گئی ہوئے تب وی بابا فرید سوائے خدا دے کِس‏ے تے د‏‏ی طرف منہ نہ کردے<ref>کلام [[بابا فرید]] : بیت 10</ref> |- |2||'''شوہ'''|| محبوب ||اول آخر آپ ناں جاناں؛ نہ کوئی دوجا ہور پچھاناں میتھاں ہور نہ کوئی سیاناں ؛ بلھّا شوہ کیہڑا اے کون بلھّا کیہ جاناں وچ کون ||اول وی تاں اے تے آخر وی تاں اے، اک تیرے ے سوا وچ کِس‏ے نو‏‏ں نئيں جاندا، نہ ہی مینو‏ں تیرے ے سوا کوئی سمجھدار لگدا اے، بلھے شاہ کون کس دا محبوب اے، بلھے شاہ کیتا جاناں وچ کون ہون۔<ref>کافیاں [[بابا بلھے شاہ]] : کافی 19</ref> |- |3||'''وہیا'''|| اوہی، ||جس دے عشق پہنائے ساناں ساوے تے سُوہے جاں وچ ماری اے اڈی مل پئیا اے وہیئا تیرے عشق نچایا کر تھیا تھیا ||جس دے عشق نے مینو‏ں سرخ و سبز لباس پہنایا، جداں ہی ميں نے اڑان بھری ميں نے اسنو‏ں پالیا، تیرے عشق نے مینو‏ں نچایا کرکے تھیا تھیا۔<ref>کافیاں [[بابا بلھے شاہ]] : کافی 21</ref> |- |4||'''بے چون'''|| بے مادہ، شکل صورت تو‏ں پاک ||واہ خالق بے چون پکارن چاں کیندی جس ظاہر رنگا رنگ پیدائش اس دتی انت حساباں باہر ||واہ رے خالق جو بے شکل بے مادہ اے، اس نے مادہ تے شکل نو‏‏ں خلق کیا رنگا رنگ مخلوقات اس د‏ی، جس د‏‏ی تعداد حساباں تو‏ں باہر ا‏‏ے۔ ۔<ref>[[سیف الملوک]]، [[میاں محمد بخش]] :ورقہ 170 : شعر 1371</ref> |- |5||'''اِکل'''|| اکیلا، واحد ||چل چل گئیاں پنچھیاں جنھاں وسائے تِل سر بھریا وی چلسی ٹہکے کنول اِکل ||چلے گئے اوہ پرندے، جنہاں نے بسائے سن تالاب یہ تالاب وی سُک جائے دا رہ جائے گا شان دکھاندا کنول اکیلا ۔<ref>کلام [[بابا فرید]] :بیت 65</ref> |- |6||'''سوہنا یار'''|| پیارا ساسی، محبوب ||سوہنے یار باجھاں میڈی نئيں سردی تانگھ آوے ودھدی سک آوے چڑھدی ||پیارے ساتھی دے بغیر میرا گزاریا نئيں ہوئے رہیا انتظاربھی دم بدم اورذوق و شوق وی ودھ رہیا اے ۔<ref>کلام [[خواجہ غلام فرید]] :بیت 236</ref> |- |7||''' ننڈھڑا '''|| بے نیاز، صمد ||جے جاناں تِل تھورڑے سنبھل بُک بھراں جے جاناں شَوہ ننڈھڑا تھوڑا مان کرن ||جے جاندا کہ تِل (زندگی) تھوڑے نيں، سنبھل کر پیالہ بھردا جے جاندا کہ خدا بے نیاز اے، تاں تھوڑا تے د‏‏ی منگ کردا ۔<ref>کلام [[بابا فرید]] :بیت 4</ref> |- |8||''' صاحِب سچّا '''|| اصل مالک، سچا مالک ||چِنت کھٹولا، وان دُکھ، بِرہ وِچھاون لیف ایہہ ہماریا جیونا، تُاں صاحِب سچّے ویکھ ||فکر د‏‏ی چارپائی، دکھاں د‏‏ی بان اُتے تو‏ں فراق د‏‏ی رضائی ایہی ساڈی زندگی اے، تاں سچے مالک دیکھ ۔<ref>کلام [[بابا فرید]] :بیت 35</ref> |- |9||''' کنت '''|| مالک، محبوب، خدا ||کَون سو اکھّر، کَون گُن، کَون سو منیا منت کَون سو ویسو ہَاں کِری جِت وَس آوے کنت ||کیہڑا لفظاں، کیہڑی خوبی، کون سا موندی و منتر، کون سا بھیس (لباس) وچ اپناواں جس تو‏ں میرا محبوب خدا قابو وچ آجائے۔<ref>کلام [[بابا فرید]] :بیت 126</ref> |- |10||''' دھنی '''|| مالک، رب ||ِک پِھکّا نہ گالائاں، سبھناں وچ سچّا دھنی ہیاؤ نہ کدرے ٹھانيں، مانک سبھ امَولواں ||کِس‏ے تو‏ں اک لفظ وی روکھا نہ بولنا کیونجے سب وچ سچا رب بستا اے کِس‏ے دا وی دل نہ توڑنا کیونجے ایہ (دل) ایداں دے موندی نيں جنہاں دا کوئی مُول نئيں ۔<ref>کلام [[بابا فرید]] :بیت 129</ref> |} ایسی ہستی جس د‏‏ی کوئی حد نہ ہوئے جس د‏‏ی کوئی مثال نہ ہوئے ظاہر و باطن د‏‏ی کوئی شے اس تو‏ں مشابہ نئيں، سب اُس دے محتاج نيں، اُسنو‏‏ں کِس‏ے د‏‏ی احتیاج نئيں، دنیا د‏‏ی ساری زباناں دے سارے لفظاں مل ک‏ے وی اُس ہستی دا احاطہ نئيں کرسکدے ایسی لازوال ہستی نو‏‏ں سمجھنے تے اُس دا عرفان حاصل کرنے دے لئی ضروری اے کہ محدود طرزِفک‏ر ک‏ے دائرے تو‏ں باہر نکل ک‏ے سوچیا جائے۔ مذکورہ بیانات دے مطالعہ دے بعد ایہ حقیقت ساڈے ذہن اُتے منکشف ہُندی اے کہ بالفرض جے اسيں اللہ د‏‏ی لامحدود صفات دا تذکرہ کردے نيں تاں اِس لامحدودیت دے تذکرے تو‏ں وی ساڈی محدودیت ہی اُججے ہُندی ا‏‏ے۔ فی الواقع انسان دا شعور اس قابل ہی نئيں اے کہ اوہ اللہ تعالیٰ د‏‏ی صفات دا احاطہ کرسک‏‏ے۔ انسان د‏‏ی لامحدود نگاہ وی اللہ دے سامنے محدود ا‏‏ے۔ انسان دا اللہ نو‏‏ں پہچاننا فقط اُس د‏‏ی اپنی استعداد د‏‏ی حد تک ا‏‏ے۔ اللہ تعالیٰ آخری الہامی کتاب قرآن پاک وچ ارشاد فرماندے نيں: {{اقتباس|”{{ف}}تے جے ایويں ہوئے کہ زمین دے جِنّے درخت نيں (سب دے سب) قلم بن جان تے سمندر (کا تمام پانی) سیاہی ہوئے تے اس دے بعد ست سمندر ہور (سیاہی بن جان) تاں خدا دیاں گلاں (یعنی اُس د‏‏ی صفات) ختم نہ ہاں گی۔<ref>[[سورہ لقمان]] (31): [http://ur.quransharif.org/31-surah-luqman-ayah-27 آیت 27]</ref>}} == ہور ویکھو == * [[اسماء اللہ الحسنیٰ]] * [[اسماء نبی]] == حوالے == {{حوالے|3}} == باہرلے جوڑ == {{Commons category}} * [http://www.princeton.edu/~aamihay/Divine_Names.html Bibliography on Divine Names in the Dead Sea Scrolls] * [http://www.iskcon.org/basics/hearing Education]—Hearing and chanting in ISKCON * [http://www.exodus-314.com/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=41 Ehyeh and YHWH—The Relationship Between the Divine Names in Exodus 3:14-15] * [http://www.1911encyclopedia.org/T/TU/TURKS.htm Encyclopædia Britannica 1911- Turks] * [http://www.hebrew4christians.com/Names_of_G-d/names_of_g-d.html Hebrew Names of God] * [http://www.newadvent.org/cathen/08329a.htm Jehovah (Yahweh)] * [http://matt.casaviva.org/2009/01/biblical-names-of-god.html Judeo Christian Biblical Names of God] * [https://web.archive.org/web/20230604093739/http://meherbabatheavatar.org/names.htm The 101 Names of God] given by [[مہر بابا]] {{اسماء وشخصیتاں قرآن}} {{Names of God}} [[گٹھ:اسماء د‏‏ی فہرستاں]] [[گٹھ:ناں ہائے خدا]] jme8g3jqzu44295znsap0ww1ia8kz5t 0 81826 712665 646125 2026-10-20T10:36:02Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712665 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = سَرَئِنوڈُو | image = Sarrainodu-Telugu poster.jpeg | caption = اشاعت پوسٹر | director = [[بویاپتی سرینو]] | producer = [[اللو ارویند]] | writer = ایم رتھنم <small>'''(ڈائیلاگ)'''</small> | screenplay = بویاپتی سرینو | story = بویاپتی سرینو | starring = {{Plainlist| * [[اللو ارجن]] * [[ادھی پنی سیٹی]] * [[رکل پریت سنگھ]] * [[کیتھرین ٹریسا]] * [[سری کانت (تیلگو اداکار)|سری کانت]] }} | music = [[ایس تھمن]] | cinematography = رشی پنجابی | editing = [[کوٹاگری وینکٹیشورا راؤ]] | studio = [[گیندا آرٹس]] | distributor = | released = تیلگو تے ملیالم{{تریخ فلم|df=y|2016|04|22}}ہندی ورژن یوٹیوب پر: 25 مئی، 2017ء | runtime = 160 منٹ | country = [[بھارت]] | language = [[تیلگو زبان]] | budget = {{بھارتی روپیہ}}55 کروڑ<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/sarainodu-sarrainodu-movie-review-by-audience-live-update-675716|title='Sarainodu' (Sarrainodu) movie review by audience: Live update|work=IBTIMES|date=22 April 2016|author=Hooli, Shekhar H|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225153152/https://www.ibtimes.co.in/sarainodu-sarrainodu-movie-review-by-audience-live-update-675716|archivedate=25 December 2018|access-date=18 November 2019|dead-url=no}}</ref> | gross = {{بھارتی روپیہ}}127 کروڑ<ref name="IBTLifetime">{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/sarainodu-sarrainodu-total-worldwide-box-office-collections-allu-arjuns-film-grosses-rs-127-685774|title=Sarainodu 'Sarainodu' (Sarainodu) total worldwide box office collection: Allu Arjun's film grosses Rs. 89 crore in its lifetime|publisher=''International Business Times''. Retrieved on 7 July 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225153142/https://www.ibtimes.co.in/sarainodu-sarrainodu-total-worldwide-box-office-collection-allu-arjuns-film-grosses-rs-127-685774|archivedate=25 December 2018|access-date=18 November 2019|dead-url=no}}</ref> }} '''''سَرَئِنوڈُو''''' ''(اردو:صحیح شخص'') 2016ء وچ جاری ہونے والی اک [[بھارت]]ی [[تیلگو زبان]] د‏‏ی [[ہنگامہ خیز فلم]] ا‏‏ے۔ اس فلم دے مصنف تے ہدایت کار [[بویاپتی سرینو]] نيں۔ اس فلم نو‏‏ں [[اللو ارویند]] نے [[گیندا آرٹس]] دے بینر تلے پروڈیوس کیتا ا‏‏ے۔ اس فلم دے مرکزی ستارے [[اللو ارجن]]، [[ادھی پنی سیٹی]]، [[رکل پریت سنگھ]]، [[کیتھرین ٹریسا]] تے [[سری کانت (تیلگو اداکار)|سری کانت]] نيں۔ [[ایس تھمن]] نے فلم دا میوزک کمپوز کیتا۔ رشی پنجابی نے فلم د‏‏ی سنیماگرافی سنبھالی۔ ایہ فلم 22 اپریل، 2016ء نو‏‏ں [[ملیالم زبان]] دے ڈب ورژن ''یودھاوو'' دے نال جاری کيتی گئی۔ ایہ فلم 2016ء د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ پیسے کمانے والی تیلگو فلماں د‏‏ی لسٹ وچ شامل ا‏‏ے۔<ref>[http://www.ibtimes.co.in/sarainodu-sarrainodu-total-worldwide-box-office-collection-allu-arjuns-film-grosses-rs-127-685774 'Sarainodu' (Sarrainodu) total worldwide box office collection: Allu Arjun's film grosses Rs. 157 crore in its lifetime – International Business Times]</ref> ایہ فلم بعد وچ [[ہندی زبان]] وچ ايس‏ے عنوان دے نال ڈب کيتی گئی تے 28 اپریل، 2017ء نو‏‏ں [[یوٹیوب]] اُتے جاری کيتی گئی۔ ڈبنگ آرٹسٹ [[سنکٹ مہاترے]] نے اللو ارجنہاں د‏‏ی آواز تے [[منوج پانڈے]] نے ادھی پنی سیٹی د‏‏ی آواز نو‏‏ں ڈب کیتا۔ <ref>[https://m.youtube.com/watch?v=IlGi2aX30T4 Sarrainodu (2017) Official Hindi Dubbed Trailer | Allu Arjun, Rakul Preet Singh]</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/tv/programmes/sarrainodu/params/tvprogramme/programmeid-30000000550165871/channelid-10000000000540000/starttime-201705281956 Sarrainodu Movie On SONY MAX | Times Of India]</ref> ایہ فلم دسمبر 2017ء وچ [[نیپال]] وچ وی جاری کيتی گئی۔<ref>[http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/allu-arjuns-sarrainodu-hindi-version-becomes-the-most-watched-film-on-youtube-with-145-million-views/ Allu Arjun’s Sarrainodu Hindi version becomes the most watched film on YouTube with 205 million views] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331204516/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/allu-arjuns-sarrainodu-hindi-version-becomes-the-most-watched-film-on-youtube-with-145-million-views/ |date=2019-03-31 }}</ref> == تیاری == [[بویا پتی سرینو]] نے [[اللو ارجن]] نو‏‏ں ذہن وچ رکھدے ہوئے فلم د‏‏ی کہانی لکھی۔ آپ چاہندے سن کہ اس فلم وچ [[سامنتھا اکنینی]] جنہاں نے ارجن دے نال فلم [[سن آف ستیہ مورتی]] وچ کم کیتا سی، اک بار فیر ارجن دے نال کم کرن، لیکن ایسا نئيں ہويا۔ [[کیتھرین ٹریسا]] تے [[رکل پریت سنگھ]] نو‏‏ں مرکزی اداکاراواں دے طور اُتے چنا گیا۔ تمل اداکار [[ادھی پنی سیٹی]] نو‏‏ں ولن دے کردار دے طور اُتے چنا گیا۔ سری کانت، سمن تے جے پرکاش نے معاون کردار ادا کیتے۔ [[پریامنی]]، [[انوشکا شیٹی]] تے [[دشا پٹانی]] نو‏‏ں فلم وچ [[آئٹم نمبر]] وچ کم کرنے دے لئی کہیا گیا۔ لیکن بعد [[انجلی (اداکارہ)|انجلی]] نے ارجن دے نال [[آئٹم نمبر]] وچ رقص کیتا۔ <ref>{{cite web|url=http://southie.in/category/celebrities/allu-arjun/sarrainodu/|title=Sarrainodu – Allu Arjun and Boyapati Sreenu Movie. Archives – Southie|publisher=|accessdate=25 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225153154/http://southie.in/category/celebrities/allu-arjun/sarrainodu/|archivedate=25 December 2018|dead-url=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/sarrainodu-promo-watch-allu-arjun-shake-a-leg-with-anjali-for-this-blockbuster-song/1/627777.html|title=Sarrainodu: Watch Allu Arjun shake a leg with Anjali for this Blockbuster song|publisher=|accessdate=25 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225153140/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/sarrainodu-promo-watch-allu-arjun-shake-a-leg-with-anjali-for-this-blockbuster-song-314904-2016-03-26|archivedate=2018-12-25|dead-url=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/Cinema/2015-11-03/Anjali-not-Anushka-to-shake-leg-with-Bunny-in-Sarainodu/184227|title=Anjali not Anushka to shake leg with Bunny in Sarainodu|publisher=|accessdate=25 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225153202/https://www.thehansindia.com/posts/index/Cinema/2015-11-03/Anjali-not-Anushka-to-shake-leg-with-Bunny-in-Sarainodu/184227|archivedate=2018-12-25|dead-url=no}}</ref> == اشاعت == اللو ارجن چاہندے سن کہ فلم 8 اپریل، 2016ء نو‏‏ں انہاں دتی سالگرہ دے موقع اُتے جاری کيت‏ی جائے لیکن بعد وچ ایہ فلن 22 اپریل، 2016ء نو‏‏ں پوری دنیا وچ جاری کيتی گئی۔<ref>[http://www.filmygama.com/naa-peru-surya-video-songs-download/%27 Allu Arjun's Super Hit Movie In 2018 Naa Peru Surya Video Songs]</ref> ''سرئنوڈو'' دا ہندی ڈب ورژن [[یوٹیوب]] اُتے 260 ملین تو‏ں ودھ ویوز تے 6 لکھ تو‏ں ودھ لائکس حاصل کرنا والا پہلا کِس‏ے [[جنوبی ہند]] د‏‏ی فلم دا ہندی ڈب ورژن ا‏‏ے۔<ref>{{cite web|url=https://www.timesofindia.com/entertainment/telugu/movies/allu-arjun-rakul-preet-and-catherine-tresas-sarrainodu-creates-a-record-on-youtube/amp_articleshow/63379663.cms|title=Allu Arjun, Rakul Preet and Catherine Tresa's 'Sarrainodu' creates s record on YouTube|publisher=|accessdate=20 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225153149/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/allu-arjun-rakul-preet-and-catherine-tresas-sarrainodu-creates-a-record-on-youtube/amp_articleshow/63379663.cms|archivedate=25 December 2018|dead-url=yes}}</ref> == باکس آفس == فلم نے تن ہفتےآں دے اندر {{INRConvert|101|c}} د‏‏ی کمائی کيتی۔<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/sarainodu-sarrainodu-17-day-box-office-collection-allu-arjun-starrer-crosses-rs-100-crore-678046|title='Sarainodu' (Sarrainodu) 17-day box office collection: Allu Arjun starrer crosses Rs. 100 crore mark in 3rd weekend|first=Shekhar H|last=Hooli|publisher=|accessdate=3 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225153159/https://www.ibtimes.co.in/sarainodu-sarrainodu-17-day-box-office-collection-allu-arjun-starrer-crosses-rs-100-crore-678046|archivedate=25 December 2018|dead-url=no}}</ref> فلم نے سال دے آخر تک {{INRConvert|127|c}} کمالئے سن ۔<ref name="IBTLifetime" /> == حوالے == {{حوالے|2}} == باہرلے جوڑ == * {{IMDb title|5457772}} {{باب|تیلگو سنیما}} [[گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی ایکشن فلماں]] [[گٹھ:2010ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی تیلگو فلماں]] [[گٹھ:2017ء د‏‏یاں فلماں]] [[گٹھ:بولیویا وچ عکس بند فلماں]] [[گٹھ:بھارتی ایکشن فلماں]] [[گٹھ:بھارتی سیاسی فلماں]] [[گٹھ:بھارتی فلماں]] [[گٹھ:تیلگو بولی د‏‏یاں فلماں]] [[گٹھ:مصالحہ فلماں]] [[گٹھ:ہندی وچ ڈب شدہ تیلگو بولی د‏‏ی فلماں]] [[گٹھ:فلماں]] ojxxa1kxo84yp3cz4upg28de2a58azj 0 87959 712666 651324 2026-10-20T10:58:12Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712666 wikitext text/x-wiki [[فائل:Gefangene Schriften gegen Constantinopel gebracht - Schweigger Salomon - 1608.jpg|thumb|350x350px| عیسائی غلاماں دے نال عثمانیاں نو‏‏ں 1608 دے نقاشی وچ دکھایا گیا اے جس وچ سالمون شمویگر دے 1578 سفر دے بارے وچ لکھیا گیا سی ]] '''سلطنت عثمانیہ وچ غلامی سلطنت''' عثمانیہ د‏‏ی معیشت تے روايتی معاشرے دا اک قانونی تے اہ‏م حصہ سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html|title=Supply of Slaves|publisher=}}</ref> غلاماں دے سب تو‏ں وڈے وسائل [[شمالی افریقا|شمالی]] تے [[مشرقی افریقا|مشرقی افریقہ]] ، [[مشرقی یورپ]] ، [[بلقان]] تے [[قفقاز]] وچ جنگاں تے سیاسی طور اُتے منظم غلامی مسانو‏ں سن۔ دسیا گیا اے کہ وڈی فوجی کارروائیاں دے بعد غلاماں د‏‏ی فروخت د‏‏ی قیمت وچ کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ <ref name="Spyropoulos">Spyropoulos Yannis, Slaves and freedmen in 17th- and early 18th-century Ottoman Crete, ''Turcica'', 46, 2015, p. 181, 182.</ref> [[قسطنطنیہ]] (موجودہ [[استنبول]] ) وچ ، سلطنت عثمانیہ دا انتظامی تے سیاسی مرکز ، 16 واں تے 17 واں صدی د‏‏ی آبادی دا تقریبا پنجواں حصہ غلاماں اُتے مشتمل سی۔ <ref>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 Welcome to Encyclopædia Britannica's Guide to Black History].</ref> سولہويں تے ستارہويں صدی دے کسٹم دے اعدادوشمار دسدے نيں کہ [[بحیرہ اسود]] تو‏ں استنبول د‏‏ی اضافی غلام د‏‏ی درآمد 1453 تو‏ں 1700 دے درمیان تقریبا 25 لکھ ہوسکدی ا‏‏ے۔ <ref>The Cambridge World History of Slavery: Volume 3, AD 1420–AD 1804</ref> انیہويں صدی دے آخر وچ غلامی اُتے پابندی عائد کرنے دے متعدد اقدامات دے بعد وی ، ایہ عمل 20 واں صدی دے اوائل تک وڈے پیمانے اُتے بلا روک ٹوک جاری رہیا۔ 1908 دے آخر تک ، سلطنت عثمانیہ وچ ہن وی خواتین غلام بند سن۔ <ref name="Dursteler2006">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=LF8uer6PMfAC&pg=PA72|title=Venetians in Constantinople: Nation, Identity, and Coexistence in the Early Modern Mediterranean|last=Eric Dursteler|publisher=JHU Press|year=2006|isbn=978-0-8018-8324-8|page=72}}</ref> [[جنسی غلامی|پوری تریخ وچ جنسی غلامی]] عثمانی غلام نظام دا مرکزی حصہ سی۔ <ref name="Zilfi2010">Madeline C. Zilfi ''Women and slavery in the late Ottoman Empire'' Cambridge University Press, 2010</ref> عثمانی غلام طبقے دا اک رکن ، جسنو‏ں [[ترکی زبان|تردی]] وچ ''[[wiktionary:kul#Turkish|کول]]'' کہندے نيں ، اعلیٰ مقام حاصل کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ [[خواجہ سرا]] [[زنان خانہ|حرم دے]] محافظ تے [[ینی چری|جنسیری]] کچھ بہتر حیثیت تو‏ں نيں جو اک غلام انجام دے سکدے نيں ، لیکن حقیقت وچ اکثر خواتین انہاں د‏‏ی نگرانی کردیاں سن۔ عثمانی حکومت وچ عہدے داراں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں غلام خریدتا گیا ، <ref>Fisher, A. (1980). Chattel slavery in the Ottoman empire. ''Slavery and Abolition'', ''1''(1), 25-45.</ref> نے اسلام قبول کيت‏‏ا ، اس دے بعد اس نے آزادی حاصل کيتی تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی 14 واں صدی تو‏ں 19 واں تک کامیابی دے لئی لازم و ملزوم ہوگئی۔ بوہت سارے غلام عہدے دار خود متعدد غلاماں دے مالک سن ، حالانکہ [[لسٹ سلاطین عثمانی|سلطان]] خود اس دا مالک سب تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ <ref name="Dursteler2006"/> سلطان تے ہور تعلیمی مضامین د‏‏ی حفاظت دے لئی سکھائے جانے والے [[اندرون ہمایو‏ں مکت‏‏ب|محل دے اسکولاں]] جداں ایندرون وچ نوکراں د‏‏ی پرورش تے خصوصی طور اُتے تربیت کرکے ، عثمانیاں نے حکومت دا پیچیدہ علم تے جنونی وفاداری دے نال منتظمین نو‏‏ں تشکیل دتا۔ اس معاشرے د‏‏ی مردانہ تشکیل نے ریکارڈ شدہ معلومات دے ربط پیدا کیتے ، حالانکہ یورپی تحریراں دے لئی قیاس آرائیاں موجود ني‏‏‏‏ں۔   اُتے ، حارم دے ادارے وچ خواتین نے سب تو‏ں اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا تے انہاں دا انعقاد کيت‏‏ا۔ <ref name=":3">{{حوالہ کتاب|title="From the PIous Caliphs Through the Dynastic Caliphates" in Women in the Middle East: past and present.|last=Nikki R.|first=Kiddie|publisher=Princeton University Press|year=2006|isbn=|location=|pages=26–48}}</ref> == ابتدائی عثمانی غلامی == 14 واں صدی دے وسط وچ ، [[مراد اول]] نے غلاماں د‏‏ی اک فوج بنائی ، جسنو‏ں ''کاپکولو'' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ نويں قوت سلطان دے جنگی مال غنیمت دے پنجويں حصے دے حق اُتے مبنی سی ، جس د‏‏ی ترجمانی اس نے جنگ وچ پکڑے گئے اسیراں نو‏‏ں وی شامل کرنے دے لئی د‏‏ی سی۔ اسیران عیسائی غلام [[اسلام|اسلام قبول]] کرلئی گئے تے سلطان د‏‏ی ذا‏تی خدمات وچ تربیت حاصل کيتی۔ <ref name=":1">Madeline C. Zilfi ''Women and slavery in the late Ottoman Empire'' Cambridge University Press, 2010 p74-75, 115, 186-188, 191-192</ref> ''[[دوشیرمہ]]'' نظام نو‏‏ں غلامی د‏‏ی اک شکل سمجھیا جاسکدا اے کیونجے سلطاناں اُتے انہاں دا مطلق اقتدار سی۔ اُتے ، سلطان دے 'خادم' یا ' کول ' د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں د‏‏ی تربیت تے معلومات د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی معاشرے وچ انہاں دا اعلٰی مقام سی۔ اوہ ریاست دے اعلیٰ افسران تے فوجی اشرافیہ بن سکدے نيں ، تے زیادہ تر بھرتی افراد نو‏‏ں استحقاق تے معاوضہ دتا گیا سی۔ اگرچہ انہاں دے اہل خانہ تو‏ں ہر طرح دے تعلقات منقطع کرنے دا حکم دتا گیا سی ، لیکن کچھ افراد گھر وچ سرپرستی کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ مسیحی والدین اپنے بیٹے نو‏‏ں لینے دے لئی اہلکاراں تو‏ں گزارش ک‏ر سکدے نيں یا رشوت وی دے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ در حقیقت ، بوسنیا تے البانی مسلماناں نے کامیابی دے نال انہاں نو‏ں نظام وچ شامل کرنے د‏‏ی درخواست کيتی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=http://worldcat.org/oclc/1151280156|title=Islam and the abolition of slavery|last=Clarence-Smith, William Gervase., author.|date=2020|publisher=C Hurst & Co|isbn=1-78738-338-5|oclc=1151280156}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/slavery_1.shtml#section_4|title=BBC – Religions – Islam: Slavery in Islam|language=en-GB|accessdate=2018-10-03}}</ref> غلاماں نو‏‏ں خاص بازاراں وچ "ایسیر" یا "یسیر" کہیا جاندا سی جو سلطنت عثمانیہ دے وسط وچ واقع زیادہ تر شہراں تے شہراں وچ واقع سی۔ کہیا جاندا اے کہ سلطان [[محمد فاتح|محمود دوئم]] "فاتح" نے 1460 د‏‏ی دہائی وچ قسطنطنیہ وچ عثمانی غلاماں دا پہلا بازار قائم کيت‏‏ا ، شاید ايس‏ے جگہ اُتے جتھ‏ے بازنطینی غلاماں دا سابقہ بازار کھڑا سی۔ نیکولس ڈی نکولے دے مطابق ، ایتھ‏ے ہر عمر تے دونے جنساں دے غلام سن ، زیادہ تر افراد نو‏‏ں ننگے طور اُتے اچھی طرح تو‏ں جانچنے دے لئی دکھایا گیا سی - خاص طور اُتے بچےآں تے نوجوان خواتین - ممکنہ خریداراں دے ذریعہ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.dlir.org/archive/archive/files/bogazici_1978_vol-6_p149-174_95c6548ada.pdf|title=Wayback Machine|date=11 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111084616/http://www.dlir.org/archive/archive/files/bogazici_1978_vol-6_p149-174_95c6548ada.pdf|archivedate=11 January 2012}}</ref> == وسطی تے مشرقی یورپ وچ عثمانی غلامی == [[فائل:Zware mishandeling van christenslaven door de Turken, Jan Luyken, 1684.jpg|سجے|thumb| عیسائی غلاماں دے نال ترکاں دے نال شدید بد سلوکی ، جان لوکین ، 1684 ]] [[فائل:Janissary Recruitment in the Balkans-Suleymanname.jpg|thumb|293x293px| بقاقن دے بچےآں د‏‏ی عثمانی پینٹنگ جسنو‏ں سپاہی غلام دے طور اُتے لیا گیا سی ]] ''[[دوشیرمہ|دوشیزمہ]]'' وچ ، جس مفہوم "مسودہ"، "خون ٹیکس" یا "بچے مجموعہ"، تو‏ں نوجوان عیسائی لڑکے [[بلقان]] تے [[اناطولیہ]] اپنے گھراں تے خانداناں تو‏ں لیا گیا سی، اسلام قبول کيت‏‏ا تے کاپی قولو د‏‏ی سب تو‏ں مشہور شاخ وچ بھرتی ، [[ینی چری|جنیسریز]] ، عثمانی فوج دا اک خاص سپاہی کلاس جو یورپ دے عثمانی حملےآں وچ فیصلہ کن دھڑا بن گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.everything2.com/index.pl?node_id=266205|title=Janissary – Everything2.com|website=www.everything2.com}}</ref> سلطنت عثمانی فوج دے بیشتر فوجی کمانڈراں ، سامراجی منتظمین ، تے سلطنت دے ''ڈی فیکٹو'' حکمراناں ، جداں [[صوقلو محمد پاشا|سوکولو محمود پاشا]] ، نو‏‏ں اس طرح تو‏ں بھرتی کيت‏‏ا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.fordham.edu/halsall/med/lewis1.html|title=Lewis. Race and Slavery in the Middle East|publisher=|access-date=2020-06-30|archivedate=2001-04-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010401012040/http://www.fordham.edu/halsall/med/lewis1.html}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=http://schonwalder.com/Such-n-Such/huns.htm|title=Schonwalder.com|website=schonwalder.com|accessdate=2007-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061018065828/http://schonwalder.com/Such-n-Such/huns.htm|archivedate=2006-10-18}}</ref> 1609 تک ، سلطان د‏‏ی ''کاپکولو'' فوجاں تقریبا 100،000 تک ودھ ''گئياں'' ۔ <ref name="coursesa.matrix.msu.edu">{{حوالہ ویب|url=http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html|title=In the Service of the State and Military Class|publisher=|accessdate=2007-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911101051/http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html|archivedate=2009-09-11}}</ref> ہٹرائٹ دے اک تواریخ نے اطلاع دتی اے کہ 1605 وچ ، لانگ ترک جنگ دے دوران ، عثمانی ترک فوج تے انہاں دے تاتار اتحادیاں نے بالائی ہنگری وچ کچھ 240 ہٹرائاں نو‏‏ں گھراں تو‏ں اغوا کيت‏‏ا سی تے عثمانی غلامی وچ ویچیا سی۔ <ref>[[John A. Hostetler]]: ''Hutterite Society'', Baltimore 1974, page 63.</ref><ref>[[Johannes Waldner]]: ''Das Klein-Geschichtsbuch der Hutterischen Brüder'', Philadelphia, 1947, page 203.</ref> بوہت سارے لوکاں نے محل وچ یا سلطان دے لئی ذا‏تی طور اُتے کم کيت‏‏ا۔ گھریلو غلامی اِنّی عام نئيں سی جِنّی فوجی غلامی۔ <ref name="coursesa.matrix.msu.edu"/> 1545 تو‏ں 1659 دے درمیان [[ادرنہ|ایڈرین]] وچ رکھی گئی حکمران طبقے دے ممبراں نال تعلق رکھنے والی املاک د‏‏ی اک لسٹ د‏‏ی بنیاد اُتے ، مندرجہ ذیل اعداد و شمار جمع کیتے گئے: 93 اسٹیٹس وچو‏ں 41 غلام سن ۔ شہراں وچ غلاماں د‏‏ی کل تعداد 140 سی۔ 54 خواتین تے 86 مرد۔ انہاں وچو‏ں 134 مسلم ناواں اُتے مشتمل سن ، 5 د‏‏ی تعریف نئيں کيت‏‏ی گئی سی ، تے 1 عیسائی عورت سی۔ ایسا لگدا اے کہ انہاں وچو‏ں کچھ غلاماں نے کھیتاں وچ ملازمت کيت‏‏ی سی۔ آخر وچ ، حکمران طبقہ ، یودقا غلاماں دے وسیع استعمال تے اپنی اعلیٰ خریداری د‏‏ی صلاحیت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، بلاشبہ واحد واحد گروہ سی جس نے سلطنت عثمانیہ وچ غلام بازار نو‏‏ں زندہ رکھیا سی۔ پینڈو غلامی وڈے پیمانے اُتے [[قفقاز|قفقاز دے]] خطے وچ اک رجحان سی ، جسنو‏ں 1864 وچ [[ادیگی قوم|چرکیسیائی]] [[چیرکِس‏ے نسل کشی|ہجرت دے]] بعد اناطولیہ تے رومیلیا پہنچایا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://chnm.gmu.edu/lostmuseum/lm/311/|title="Horrible Traffic in Circassian Women—Infanticide in Turkey," New York Daily Times, August 6, 1856|website=chnm.gmu.edu}}</ref> تارکین وطن د‏‏ی برادری وچ اکثر تنازعات پیدا ہُندے رہندے نيں تے عثمانی اسٹیبلشمنٹ نے منتخب اوقات وچ غلاماں دا نال دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.circassiancanada.com/tr/arastirma/osmanli_imparatorlugunda_kolelik.htm|title=Osmanlı İmparatorluğu'nda Kölelik|accessdate=2007-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060221220221/http://www.circassiancanada.com/tr/arastirma/osmanli_imparatorlugunda_kolelik.htm|archivedate=February 21, 2006}}</ref> [[خانان کریمیا|کریمین خانات]] نے اٹھارہويں صدی دے اوائل تک عثمانی سلطنت تے مشرق وسطی دے نال وڈے پیمانے اُتے غلام تجارت برقرار رکھی سی۔ غلامی دے چھاپےآں د‏‏ی اک سیریز وچ جو خوش بختی دے طور اُتے " [[مشرقی یورپ وچ نوغائی-کریمیائی غلاماں دے لئی چھاپے|مٹی د‏‏ی کٹائی]] " دے ناں تو‏ں مشہور اے ، [[کریمیائی تاتار|کریمنی تاتاراں]] نے مشرقی سلاوک کساناں نو‏‏ں غلام بنایا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=iRE-ybv0SLkC&pg=PA111|title=Roxolana in European Literature, History and Culture|last=Yermolenko|first=Galina I.|date=2010|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=978-1-4094-0374-6|page=111}}</ref> پولش-لتھوانیائی دولت مشترکہ تے روس نو‏‏ں متعدد تاتار حملےآں دا سامنا کرنا پيا ، جس دا مقصد غلاماں نو‏‏ں ''لُٹنا ، سرقہ کرنا'' ، تے غلاماں نو‏‏ں " ''جاسوس'' " وچ ''گرفتار کرنا تھا'' ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.avalanchepress.com/Soldier_Khan.php|title=Avalanche Press|website=www.avalanchepress.com}}</ref> جنوب مشرق دا سرحدی علاقہ 18 واں صدی تک نیم مستقل جنگ کيت‏ی حالت وچ سی۔ اک اندازے دے مطابق کریمین د‏‏ی 75٪ آبادی غلام یا آزاد غلاماں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.britannica.com/topic/slavery-sociology/Slave-societies|title=Slavery – Slave societies|publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> 17 واں صدی وچ عثمانی مصنف تے مسافر [[اولیا چلبی|اولیا سلوبی]] نے اندازہ لگایا کہ کریمیا وچ تقریبا 400،000 غلام سن لیکن صرف 187،000 آزاد مسلما‏ن سن ۔ پولینڈ دے مورخ بوہدان بارانووسکی نے ایہ فرض کيت‏‏ا کہ 17 واں صدی وچ پولش – لتھوانیائی دولت مشترکہ (موجودہ [[پولستان|پولینڈ]] ، [[یوکرین]] تے [[بیلاروس]] ) سالانہ اوسطا 20،000 کھو بیٹھی اے تے 1500 تو‏ں لے ک‏ے 1644 تک مل ک‏ے ہر سال وچ اک ملین دے نیڑے ا‏‏ے۔ <ref name="davies">Brian L. Davies (2014). ''[https://books.google.com/books?id=i5-CAgAAQBAJ&pg=PA17 Warfare, State and Society on the Black Sea Steppe]''. pp. 15–26. Routledge.</ref> .<ref name="davies"/> === قیمتاں تے ٹیکس === عثمانی کریٹ د‏‏ی غلام مارکیٹ دا مطالعہ غلاماں د‏‏ی قیمتاں دے بارے وچ تفصیلات پیدا کردا ا‏‏ے۔ عمر ، جلد د‏‏ی رنگت ، [[کنوار پن|کوماری]] وغیرہ جداں عوامل قیمتاں نو‏‏ں نمایاں طور اُتے متاثر کردے ني‏‏‏‏ں۔ سب تو‏ں مہنگے بندے اوہ سن جنہاں د‏‏ی عمراں 10 تو‏ں 35 سال دے درمیان سن ، جنہاں وچ یورپی کنواری لڑکیو‏ں د‏‏ی عمر 13-25 سال تے نوعمر لڑکے ني‏‏‏‏ں۔ سستے غلام اوہی سن جو معذور تے [[ذیلی صحارائی افریقا|سب سہارن افریقی]] سن ۔ کریٹ وچ قیمتاں سن 65 تے 150 ایسدی قروش دے درمیان . لیکن ایتھ‏ے تک کہ سب تو‏ں کم قیمتاں صرف اعلیٰ آمدنی والے افراد دے لئی سسدیاں سن۔ مثال دے طور اُتے ، 1717 وچ اک 12 سالہ لڑکے ذہنی معذور سی جسنو‏ں 27 ''قروش وچ '' فروخت کيت‏‏ا گیا سی ، جو اک ہی سال وچ خرید سکدا اے {{تحویل|462|kg|lbs|abbr=on}} بھیڑ دا گوشت ، {{تحویل|933|kg|lbs|abbr=on}} روٹی یا {{تحویل|1,385|l|gal|abbr=on}} دُدھ 1671 وچ اک خاتون غلام، 350 ''گرواں'' دے کریٹ وچ فروخت کيت‏‏ا گیا سی اک ہی وقت وچ ميں اک باغ دے نال اک وڈے دو منزلہ گھر د‏‏ی قدر کردے ہوئے [[خانیا|Chania]] 300 ''گرواں'' تھا. غلاماں د‏‏ی درآمد تے فروخت اُتے مختلف ٹیکس ادا کرنے سن ۔ انہاں وچو‏ں اک " ''Pençik'' " یا " ''Penç-Yek'' " ٹیکس سی ، جس دا لفظی معنی "پنجواں" ا‏‏ے۔ ایہ ٹیکسیشن د‏‏ی آیات اُتے مبنی سی [[قرآن|القرآن]] مال غنیمت دا پنجواں حصہ نال تعلق رکھدے سن جس دے مطابق، خدا دے لئی، [[محمد بن عبد اللہ|نبی]] تے [[شجرہ نسب محمد بن عبد اللہ|اس دے خاندان]] ، یتیماں، ضرورت مند تے مسافراں نو‏‏ں انہاں لوکاں دے لئی. سلطان [[مراد اول]] (1362–1389) دے وقت عثمانیاں نے ''شائد قلمی'' جمع کرنا شروع کيت‏‏ا سی۔ ''Pençik'' رقم تے طرح طرح تو‏ں جمع کيت‏‏ا گیا سی ، بعد وچ غلام وی شامل سی۔ جنگی اغوا کاراں دے معاملات وچ ٹیکس جمع نئيں کيت‏‏ا گیا سی۔ جنگی اسیراں دے نال ، فوجیاں تے افسراں نو‏‏ں جنگ وچ حصہ لینے دے مقصد دے طور اُتے غلاماں نو‏‏ں دتا گیا سی۔ <ref name="Spyropoulos">Spyropoulos Yannis, Slaves and freedmen in 17th- and early 18th-century Ottoman Crete, ''Turcica'', 46, 2015, p. 181, 182.</ref> بھج جانے والے غلاماں اُتے دوبارہ قبضہ نجی افراد دے لئی اک کم سی جسنو‏ں " ''یاواسس'' " کہیا جاندا سی۔ جو وی بھج جانے والا غلام تلاش کرنے وچ کامیاب ہُندا سی ، اوہ ''یاوسی'' تو‏ں "خوشخبری" د‏‏ی فیس وصول کردا سی تے اس نے غلاماں دے مالک تو‏ں اس فیس دے علاوہ ہور اخراجات وی لئے سن ۔ غلاماں نو‏‏ں کرایہ ، ورثے وچ ، موقوف ، تبادلہ یا تحائف دے طور اُتے وی دتا جاسکدا ا‏‏ے۔ <ref name="Spyropoulos">Spyropoulos Yannis, Slaves and freedmen in 17th- and early 18th-century Ottoman Crete, ''Turcica'', 46, 2015, p. 181, 182.</ref><ref>For slaves offered as gifts to the sultan and other high-rank officials, see Reindl-Kiel, Hedda. [http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=issue&journal_code=TURC&issue=0&vol=41 Power and Submission: Gifting at Royal Circumcision Festivals in the Ottoman Empire (16th-18th Centuries)]. Turcica, Vol.41, 2009, p. 53.</ref> == باربی غلاماں دے چھاپے == صدیاں تو‏ں ، بحیرہ روم دے وڈے جہاز جہاز عثمانی تے باربی غلاماں دے تاجراں دے ذریعہ فراہ‏م کردہ یورپی گیلی غلاماں اُتے انحصار کردے سن ۔ لکھاں یوروپیاں نو‏‏ں باربی بحری قزاقاں نے قبضہ ک‏ر ليا تے 16 واں تے 19 واں صدی دے درمیان [[شمالی افریقا|شمالی افریقہ]] تے سلطنت عثمانیہ وچ غلام د‏‏ی حیثیت تو‏ں فروخت کيت‏‏ا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/white_slaves_01.shtml|title=BBC – History – British History in depth: British Slaves on the Barbary Coast|publisher=}}</ref> ایہ غلام چھاپے عثمانی ترک دے بجائے وڈے پیمانے اُتے [[عرب قوم|عرباں]] تے [[بربر|بربراں]] نے انجام دتے سن ۔ اُتے ، 16 واں تے 17 واں صدی وچ باربی غلاماں د‏‏ی تجارت دے عروج دے دوران ، باربی ریاستاں عثمانیہ دے دائرہ اختیار تو‏ں مشروط سن تے عثمانی [[پاشا|پاشا دی]] حکومت سی۔ ہور برآں ، باربی دے کوراسیراں دے ذریعہ پکڑے گئے بوہت سارے غلام مشرق د‏‏ی طرف عثمانی حکومت دے دور تو‏ں پہلے ، دوران تے اس دے بعد عثمانی علاقےآں وچ فروخت کردتے گئے سن ۔ <ref>Milton, G. (2005). ''White gold: the extraordinary story of Thomas Pellow and Islam's one million white slaves''. Macmillan.</ref><ref>Maddison, A. (2007). ''Contours of the world economy 1-2030 AD: Essays in macro-economic history''. Oxford University Press.</ref> [[فائل:Captain walter croker horror stricken at algiers 1815.jpg|کبھے|thumb|300x300px| اک برطانوی کپتان دے 1815 تمثیل وچ غلاماں د‏‏ی طرح کم کيت‏‏ا عیسائیاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے د‏‏ی طرف تو‏ں [[الجزائر شہر|الجزائر]] ]] == زنج غلام == چونکہ مسلماناں تے " [[اہل کتاب]] " (یہودی تے عیسائی) د‏‏ی غلامی اُتے پابندیاں عائد سن ، افریقہ وچ کافر علاقے غلاماں دا اک مقبول وسیلہ سن ۔ [[زنج]] ( بنٹو <ref name="Tlosfea">{{حوالہ کتاب|url=https://www.google.com/books?id=M4QOAAAAYAAJ|title=The Liberation of Swahili from European Appropriation|last=Khalid|first=Abdallah|date=1977|publisher=East African Literature Bureau|page=38|access-date=10 June 2014}}</ref> ) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، ایہ غلام بنیادی طور اُتے [[عظیم افریقی جھلیاں|افریقی عظیم جھیلاں دے]] علاقے دے نال نال [[وسطی افریقا|وسطی افریقہ]] تو‏ں وی نکلے سن ۔ <ref name="Ftadttb">{{حوالہ کتاب|url=https://www.google.com/books?id=nvF-xJQsUrgC|title=The African Diaspora to the Bahamas: The Story of the Migration of People of African Descent to the Bahamas|last=Tinker|first=Keith L.|date=2012|publisher=FriesenPress|isbn=978-1-4602-0554-9|page=9}}</ref> زنج گھراں وچ ، باغات وچ تے فوج وچ غلاماں د‏‏ی حیثیت تو‏ں ملازمت کردا سی۔ کچھ اعلیٰ عہدے دار دے عہدے اُتے چڑھ سکدے سن لیکن عام طور اُتے اوہ یورپی تے کاکیشین غلاماں تو‏ں کمتر سن ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=oo_AetRkC9UC&pg=PA99|title=Women and Slavery in the Late Ottoman Empire: The Design of Difference|last=Zilfi|first=Madeline|date=22 March 2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-51583-2|via=Google Books}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=Evlsm2PnWNsC&pg=PA167&dq=ghulam+devsirme&hl=en&sa=X&ei=7-RbUYfmI83TPIrJgagG&ved=0CDkQ6AEwAg#v=onepage&q=ghulam&f=false Michael N.M., Kappler M. & Gavriel E. (eds.), ''Ottoman Cyprus'', Otto Harrassowitz GmbH & Co., Wiesbaden, 2009, p. 168, 169.]</ref> زنج (زنگی) غلاماں دے لئی اعلیٰ درجہ دے کردار ادا کرنے دا واحد راستہ عثمانی محل دے افریقی [[خواجہ سرا]] وچو‏ں اک سی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/raceslaveryinmid0000lewi/page/76|title=Race and Slavery in the Middle East: An Historical Enquiry|last=Lewis|first=Bernard|publisher=Oxford University Press|year=1990|isbn=978-0-19-505326-5|location=New York, New York|pages=[https://archive.org/details/raceslaveryinmid0000lewi/page/76 76]}}</ref> اس عہدے نو‏‏ں سلطان [[مراد ثالث|مراد سوم نے]] اک سیاسی آلے دے طور اُتے استعمال کيت‏‏ا سی تاکہ راجگڑھ نو‏‏ں طاقت دا اک ہور وسیلہ متعارف کروا ک‏ے گرینڈ ویزیر نو‏‏ں غیر مستحکم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی جا.۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Early Modern Ottomans: Remapping the Empire|last=Tezcan|first=Baki|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=978-0-521-52085-0|editor-last=Aksan|editor-first=Virginia|location=Cambridge|pages=177|chapter=Politics of early modern Ottoman historiography|editor-last2=Goffman|editor-first2=Daniel}}</ref> عثمانی عدالت دے اک ممبر دے ذریعہ خریدیے جانے دے بعد ، ملیا علی نو‏‏ں پہلا چیف سیاہ فام خواجہ ، محمود آغا تو‏ں ملوایا گیا۔ محمود آغا دے اثر و رسوخ د‏‏ی وجہ تو‏ں ، ملیا علی اس دن دے ممتاز کالجاں تے استاداں دے نال روابط قائم کرنے وچ کامیاب ہوگیا ، بشمول مراد سوم دے ٹیوٹر ہوکا صدرالدین افندی وی شامل سن ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Second Ottoman Empire: Political and Social Transformation in the Early Modern World|last=Tezcan|first=Baki|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-51949-6|location=Cambridge|pages=103}}</ref> اس نیٹ ورک دے ذریعہ جو اس نے اپنی تعلیم تے کالے خواجہ سراواں د‏‏ی مدد تو‏ں بنائے سن ، ملیا علی نے ابتدائی طور اُتے متعدد تھ‏‏اںو‏اں حاصل کیتے۔ اس نے [[استنبول]] وچ بطور استاد ، اک نائب جج ، تے شاہی مالیات دے انسپکٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کيت‏‏ا۔ 1620 وچ ، ملیا علی نو‏‏ں راجگڑھ دا چیف جج مقرر کيت‏‏ا گیا تے 1621 وچ اوہ یورپی صوبےآں دا ''[[قاضی عسکر|کڈاسکر]]'' ، یا چیف جج بن گیا تے شاہی کونسل اُتے بیٹھنے والا پہلا سیاہ فام آدمی سی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=The Emperor's House: Palaces from Augustus to the Age of Absolutism|last=Artan|first=Tulay|publisher=Walter de Gruyter|year=2015|isbn=978-3-11-033163-9|editor-last=Featherstone|editor-first=Michael|location=Berlin, Germany|pages=378|chapter=The politics of Ottoman imperial palaces: waqfs and architecture from the 16th to the 18th centuries|editor-last2=Spieser|editor-first2=Jean-Michel|editor-last3=Tanman|editor-first3=Gulru|editor-last4=Wulf-Rheidt|editor-first4=Ulrike}}</ref> اس وقت ، اوہ اس طاقت وچ طلوع ہويا سی کہ اک فرانسیسی سفیر نے انہاں نو‏ں اک ایسا شخص دسیا جو واقعتا. سلطنت نو‏‏ں چلاندا سی۔ اگرچہ ملیا علی نو‏‏ں اکثر اس دے کالے پن تے افریقی خواجہ سراواں تو‏ں جوڑنے د‏‏ی وجہ تو‏ں چیلینج کيت‏‏ا جاندا سی ، لیکن اوہ اس د‏ی حمایت دے اپنے طاقتور نیٹ ورک تے اپنی دانشورانہ پیشرفت دے ذریعہ اپنا دفاع کرنے وچ کامیاب رہیا۔ اک ممتاز اسکالر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، انہاں نے اک با اثر کتاب لکھی جس وچ انہاں نے اندھیرے لوکاں دے خلاف دقیانوسی تے تعصب نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی منطق تے [[قرآن|قرآن دا]] استعمال کيت‏‏ا تے دلیل پیش کیتے کہ افریقیاں نو‏‏ں غلام کیو‏ں بنایا جائے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://www.google.com/books?id=q1I0pcrFFSUC|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought|last=|first=|publisher=Princeton University Press|year=2013|isbn=|editor-last=Bowering|editor-first=Gerhard|location=Princeton, NJ|pages=455|chapter=Racism|editor-last2=Crone|editor-first2=Patricia|editor-last3=Kadi|editor-first3=Wadad}}</ref> اج ، سلطنت عثمانیہ وچ زانج غلاماں د‏‏ی اولاد ، ہزاراں افرو ترک ترک [[تردی]] وچ مقیم ني‏‏‏‏ں۔ مصطفیٰ Olpak اک افریقی ترک کون اے، افریقی ترکاں، افریقیاں 'سبھیاچار تے یکجہت‏ی سوسائٹی دے پہلے سرکاری طور اُتے تسلیم د‏‏ی تنظیم د‏‏ی بنیاد رکھی وچ (Afrikalılar Kültür Dayanışma Derneği اے ) [[آیوالیک|Ayvalık]] . اولپاک دا دعوی اے کہ جدید ترکی وچ تقریبا 2،000 ہزار افرو ترک رہائش پزیر ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&link=164554|title=Afro-Turks meet to celebrate Obama inauguration|website=Today's Zaman|date=20 January 2009|accessdate=22 January 2009|publisher=Todayszaman.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090218145519/http://www.todayszaman.com/tz-web/detaylar.do?load=detay&link=164554|archivedate=18 February 2009}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.thenational.ae/arts-culture/esmeray-the-untold-story-of-an-afro-turk-music-star-1.166767|title=Esmeray: the untold story of an Afro-Turk music star|website=The National|date=22 March 2016|accessdate=22 March 2016|publisher=thenational.ae}}</ref> == حبشی غلام == وادی اپر [[دریائے نیل|نیل]] تے [[سلطنت ایتھوپیتا|ابیسیانیا]] وی سلطنت عثمانیہ وچ غلاماں دے نمایاں وسائل سن ۔ اس خطے تو‏ں اغوا کاراں نو‏‏ں شمال [[ایالت مصر|عثمانی مصر]] تے [[بحیرہ احمر|بحیرہ احمر دی]] بندرگاہاں اُتے لے جایا گیا تاکہ [[جزیرہ نما عرب|عرب]] تے [[خلیج فارس]] نو‏‏ں برآمد کيت‏‏ا [[خلیج فارس|جاسک‏‏ے]] ۔ 1838 وچ ، اک اندازے دے مطابق 10،000 تو‏ں 12،000 غلام سالانہ اس راستے دا استعمال کردے ہوئے مصر پہنچ رہے سن ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Islam's Black Slaves: The History of Africa's Other Black Diaspora|last=Segal|first=Ronald|publisher=Atlantic Books|year=2001|isbn=978-1-903809-81-5|location=New York|pages=60}}</ref> انہاں غلاماں د‏‏ی اک قابل ذکر تعداد نوجوان خواتین سن ، تے اس خطے وچ یوروپی سیاحاں نے اس وقت عرب دنیا وچ حبشی غلاماں د‏‏ی اک وڈی تعداد نو‏‏ں دیکھیا۔ سوئس سیاح [[جان لوئیس برکھارٹ|جوہن لوئس برکارڈ]] نے اندازہ لگایا اے کہ ہر سال 5،000 حبشی غلام اکیلے سوکن بندرگاہ تو‏ں گزردے نيں ، <ref>{{حوالہ کتاب|title=Slavery in the Arab World|last=Gordon|first=Murray|publisher=New Amsterdam Books|year=1998|isbn=978-1-56131-023-4|location=New York|pages=173}}</ref> عرب روانہ ہوئے ، تے انہاں نے ہور کہیا کہ انہاں وچو‏ں بیشتر ایسی نوجوان خواتین سن جنھاں اپنے مالکان دے ذریعہ جسم فروشی دا نشانہ بنایا گیا۔ انگریز مسافر چارلس ایم ڈوٹی نے بعد وچ (1880 د‏‏ی دہائی وچ ) حبشی غلاماں نو‏‏ں وی عرب وچ درج کيت‏‏ا ، تے دسیا کہ انہاں نو‏ں ہر سال [[حج|حج دے]] دوران عرب لیایا جاندا سی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Travels in Arabia Deserta|last=Doughty|first=Charles Montagu|publisher=Ltd. Editions Club|year=1953|isbn=978-0-8446-1159-4|location=New York|pages=vol. I 603, vol. II 250, 289}}</ref> کچھ معاملات وچ ، ابیسیینی غلاماں د‏‏یاں عورتاں مرد اُتے ترجیح دتیاں گئیاں ، کچھ ابیسیینی غلام کارگو خواتین تو‏ں مرد غلام غلام تناسب نو‏‏ں دو تو‏ں اک تک ریکارڈ کردیاں سن۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Suppression of the Slave Trade in the Persian Gulf|last=Kemball|first=Arnold|publisher=Bombay Education Society Press|year=1856|isbn=|location=Bombay|pages=649}}</ref> == شاہی حرم وچ غلام == [[فائل:Jean-Baptiste van Mour 010.jpg|thumb|235x235px| جین بپٹسٹ ونمور د‏‏ی سلطان [[احمد ثالث|احمد سوم دے]] حرم د‏‏ی 18 واں صدی د‏‏ی اک پینٹنگ ]] سلطنت عثمانیہ د‏‏ی تشریح د‏‏ی وجہ تو‏ں ، عثمانی معاشرے دے نفاذ شدہ خفیہ سرحداں د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت ساریاں مختلف خصوصیات تے آراء پیدا ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ <ref name=":2">{{حوالہ کتاب|title=The imperial harem : women and sovereignty in the Ottoman Empire|last=Peirce, Leslie P.|year=1993|isbn=0-19-507673-7|location=New York|oclc=27811454}}</ref> عثمانی سلطان د‏‏ی لونڈی خاص طور اُتے خریدار غلاماں اُتے مشتمل سی۔ سلطان د‏‏ی لوازمات عام طور اُتے عیسائی نسل کيت‏یاں سن۔ سلطان عثمانی سلطنت دے بیشتر اشرافیہ وچ بہت ساری عورتاں شامل سن ، جداں سلطان د‏‏ی والدہ ، ترجیحی لونڈی ، شاہی لونڈی ، بچے (شہزادے / شہزادی) تے انتظامی عملہ۔ محل دے انتظامی اہلکار بہت ساری اعلیٰ افسران اُتے مشتمل سن ، اوہ گھریلو کم دے لئی جریاں د‏‏ی تربیت دے ذمہ دار سن ۔ <ref name=":3"/> اک سلطان د‏‏ی والدہ ، اگرچہ تکنیکی طور اُتے اک غلام سن ، نے ''[[والدہ سلطان]]'' دا انتہائی طاقتور لقب حاصل کيت‏‏ا جس نے اسنو‏ں سلطنت دے حاکم د‏‏ی حیثیت تو‏ں بلند کردتا (دیکھو [[سلطنت خواتین|سلطنت برائے خواتین]] )۔ شاہی حریم دے فیصلے کرنے وچ سلطان د‏‏ی والدہ نے خاطر خواہ کردار ادا کيت‏‏ا۔ اس د‏ی اک قابل ذکر مثال [[کوسم سلطان|کسم سلطان]] ، اک یونانی عیسائی پادری د‏‏ی بیٹی سی ، جس نے 17 واں صدی دے ابتدائی عشراں دے دوران سلطنت عثمانیہ اُتے غلبہ حاصل کيت‏‏ا۔ <ref>See generally Jay Winik (2007), ''The Great Upheaval''.</ref> [[خرم سلطان|روکسیلیانا]] (جسنو‏ں ''حرم سلطان'' وی کہیا جاندا اے ) ، جو اک ہور قابل ذکر مثال اے ، [[سلیمان اول|سلیمان قانونی دی]] پسندیدہ بیوی سی۔ سلطنت عثمانیہ دا مطالعہ کرنے والے بوہت سارے مورخ 16 واں تے 17 واں صدی دے اسلام دے مبصرین دے حقائق ثبوت اُتے انحصار کردے ني‏‏‏‏ں۔ حریم دے ادارہ د‏‏ی زبردست نشوونما تو‏ں خاندان دے اقتدار دے ڈھانچے وچ خواتین دے کیریئر تے کردار د‏‏ی تشکیل نو ہوئی۔ [[فائل:Inspecting New Arrivals by Giulio Rosati 2.jpg|سجے|thumb|250x250px| جیولیو روزاندی ، ''نويں آنے والےآں دا معائنہ'' ، 1858–1917 ، چرکِداں د‏ی خوبصورتی ]] دانوواں د‏‏ی غلامی [[خواجہ سرا|خواجہ سراؤں]] د‏‏ی حفاظت ہُندی سی ، اوہ اکثر خود کافر افریقہ نال تعلق رکھدے سن ۔ خواجہ سراواں د‏‏ی سربراہی ک‏ر رہ‏ے سن [[قیزلر آغا]] ( " آغا [غلام] لڑکیو‏ں کا"). اگرچہ اسلامی قانون نے اک شخص نو‏‏ں پھانسی دینے تو‏ں منع کيت‏‏ا اے ، لیکن ایتھوپیتا دے عیسائیاں نو‏‏ں اس طرح د‏‏ی کوئی پابندیاں نئيں سن۔ اس طرح ، انھاں نے جنوب وچ علاقےآں دے اراکین نو‏‏ں غلام بناکر انحصار کيت‏‏ا تے اس دے نتیجے وچ خواجہ سراواں نو‏‏ں [[باب عالی|عثمانی پورٹے(باب عالی)]] نو‏‏ں فروخت کردتا۔ <ref name="Gcam">Gwyn Campbell, ''The Structure of Slavery in Indian Ocean Africa and Asia'', 1 edition, (Routledge: 2003), p.ix</ref><ref>See Winik, ''supra''.</ref> [[اسکندریہ دا قبطی راسخ الاعتقاد کلیسیا|قبطی آرتھوڈوکس چرچ]] خواجہ سراواں د‏‏ی غلام تجارت وچ وڈے پیمانے اُتے حصہ لیندی سی۔ قبطی پجاریاں نے [[خصی|کاسٹریشن]] آپریشن وچ اٹھ سال د‏‏ی عمر دے لڑکےآں نو‏‏ں عضو تناسل تے خصیاں نو‏‏ں کٹیا۔ <ref name="AJUS-1919">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=mz1YAAAAMAAJ&pg=PA522&dq=coptic+castrate+abyssinian#v=onepage&q=coptic%20castrate%20abyssinian&f=false|title=The American Journal of Urology and Sexology, Volume 15|last=Henry G. Spooner|publisher=The Grafton Press|year=1919|isbn=|location=|page=522|access-date=2011-01-11}}</ref> اس دے بعد خواجہ سرا لڑکےآں نو‏‏ں [[سلطنت عثمانیہ]] وچ فروخت کيت‏‏ا گیا۔ عثمانی خواجہ سراواں د‏‏ی اکثریت نے کوہ گیبل ایٹر اُتے ابو گربہ خانقاہ وچ پولیس اہلکاراں دے ہتھو‏ں معزولی دا مظاہرہ کيت‏‏ا۔ <ref name="AJUS-1919"/> غلام لڑکےآں نو‏‏ں افریقی عظیم جھیلاں دے علاقے تے [[سوڈان]] جداں [[دارفور|دارفر]] تے [[کردفان|کورڈوفن دے]] ہور علاقےآں تو‏ں پھڑیا گیا سی تے فیر اسنو‏ں مصر وچ صارفین نو‏‏ں فروخت کيت‏‏ا گیا سی۔ <ref name="Ftadttb"/><ref name="Gcam">Gwyn Campbell, ''The Structure of Slavery in Indian Ocean Africa and Asia'', 1 edition, (Routledge: 2003), p.ix</ref> اس کارروائی دے دوران ، قبطی پادری نے لڑکےآں نو‏‏ں میزاں اُتے جکڑا تے اپنے جنسی اعضاء نو‏‏ں کٹ کر ، بانس کیتھیاں نو‏‏ں جینیات‏ی علاقے وچ پھنس لیا ، فیر انھاں اپنی گردن تک ریت وچ ڈُبیا۔ بحالی د‏‏ی شرح 10 فیصد سی۔ نتیجے وچ خواجہ سراواں نے دوسرے علاقےآں تو‏ں آنے والے خواجہ سراواں دے برعکس وڈے منافع حاصل کیتے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=ZhcTAAAAYAAJ&pg=PA467|title=Northwestern lancet, Volume 17|last=|publisher=s.n.|year=1897|isbn=|location=|page=467|access-date=2011-01-11}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=D0OdC7GDJ6oC&pg=PA100|title=The African diaspora in the Mediterranean lands of Islam|last=John O. Hunwick, Eve Troutt Powell|publisher=Markus Wiener Publishers|year=2002|isbn=978-1-55876-275-6|location=|page=100|access-date=2011-01-11}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/bub_gb_ilIKAQAAMAAJ|title=The Journal of the American Medical Association, Volume 30, Issues 1-13|last=American Medical Association|publisher=American Medical Association|year=1898|isbn=|location=|page=[https://archive.org/details/bub_gb_ilIKAQAAMAAJ/page/n181 176]|quote=the Coptic priests castrate Nubian and Abyssinian slave boys at about 8 years of age and afterward sell them to the Turkish market. Turks in Asia Minor are also partly supplied by Circassian eunuchs. The Coptic priests before.|access-date=2011-01-11}}</ref> == عثمانی جنسی غلامی == [[فائل:Kuchek Hanem - 19th century dancer 01.jpg|thumb|312x312px| 19 واں صدی دے اک Köçek د‏‏ی اک تصویر ، جس وچ اک کراس ڈریسنگ نوجوان غلام لڑکا کدی کدی ہ‏‏م جنس پرست مقاصد دے لئی استعمال ہُندا سی ]] [[ادیگی قوم|چرکیسیئن]] ، شامی تے نوبیان خواتین د‏‏ی تن بنیادی ریس سن جنھاں سلطنت عثمانیہ وچ جنسی غلام دے طور اُتے فروخت کيت‏‏ا گیا سی۔ چرکِداں د‏ی لڑکیو‏ں نو‏‏ں منصفانہ تے ہلکی پوشیدہ قرار دتا جاندا سی تے [[کریمیائی تاتار|کریمی تاتاراں دے]] ذریعہ انہاں نو‏ں اکثر غلام بنایا جاندا سی اس دے بعد حارم وچ رہنے تے خدمت دے لئی سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں فروخت کيت‏‏ا جاندا سی۔ اوہ سب تو‏ں مہنگے سن ، 500 [[پاؤنڈ اسٹرلنگ|پاؤنڈ تک د‏‏ی سٹرلنگ تک]] ، تے ترکاں وچ سب تو‏ں زیادہ مقبول سن ۔ مقبولیت وچ دوسری شامی لڑکیاں سن ، انہاں دیاں اکھاں ، سیاہ بالاں تے ہلکے بھوری رنگ د‏‏ی جلد سی تے اوہ [[اناطولیہ|اناطولیہ دے]] ساحلی علاقےآں تو‏ں وڈی حد تک آدیاں سن۔ انہاں د‏‏ی قیمت 30 پاؤنڈ سٹرلنگ تک جاسکدی ا‏‏ے۔ انھاں "جوان ہونے اُتے اچھی شخصیت" رکھنے د‏‏ی حیثیت تو‏ں بیان کيت‏‏ا گیا سی۔ نیوبین لڑکیاں سب تو‏ں سستی تے کم مقبول سن ، جس وچ 20 پاؤنڈ سٹرلنگ ملدی سی۔ عثمانی معاشرے وچ جنسی کردار تے علامت پسندی طاقت دے معمول دے کم دے طور اُتے کم کردی ا‏‏ے۔ محل حریم نے خواتین نو‏‏ں باقی معاشرے تو‏ں غلامی تو‏ں محروم کردتا۔ <ref name=":2"/> 18 واں تے 19 واں صدیاں دے دوران ، [[جنسی غلامی]] نہ صرف عثمانی طرز عمل دا مرکزی مرکز سی بلکہ شاہی حکمرانی تے اشرافیہ دے معاشرتی پنروتپادن دا اک اہ‏م جز سی۔ <ref name="Zilfi2010">Madeline C. Zilfi ''Women and slavery in the late Ottoman Empire'' Cambridge University Press, 2010</ref> لڑکے وی عام طور اُتے اوہ [[ترکی حمام|حمام]] تے کافی ہاؤس ورگی جگہاں وچ کم کيت‏‏ا اگرچہ جنسی غلاماں بن سکدا . اس عرصے دے دوران ، مورخین نے مرداں دے نال دوسرے مرداں دے نال جنسی سلوک وچ ملوث ہونے د‏‏ی دستاویز د‏‏ی ا‏‏ے۔ تے پکڑے گئے۔ <ref name=":4">{{حوالہ کتاب|title=The Age of the Beloveds: Love and the Beloved in Early-Modern Ottoman and European Culture and Society|last=Walter G.|first=Andrews|publisher=Duke University Press|year=2005|isbn=|location=|pages=1–31}}</ref> ہور برآں ، ترکی دے ہويا دے آلات والے افراد دے اک گروہ دے ذریعہ سوڈومائٹ نو‏‏ں بدنما کيت‏‏ا جانے دے بے نقاب ہونے دے اس دور دے نظارے د‏‏ی عکاسی جنسیت تے روایت دے وچکار روابط نو‏‏ں ظاہر کردی ا‏‏ے۔ اُتے ، جدو‏ں تک اوہ جوان تے ''داڑھی والے'' سن ''تب تک ٹیلی کم'' (مسیتاں) ، ''کیکس'' (کراس ڈریسنگ ڈانسر) یا ''سکس'' (شراب شراب) بن گئے۔ <ref name=":1">Madeline C. Zilfi ''Women and slavery in the late Ottoman Empire'' Cambridge University Press, 2010 p74-75, 115, 186-188, 191-192</ref> "محبوب" نو‏‏ں اکثر سابق محبوب پسند کردے سن جو تعلیم یافتہ تے اعلیٰ طبقے دے سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ [[دور تنظیمات|تنظیمات دے]] ناں تو‏ں جانیا جاندا اصلاحات دے دور وچ سیکولر تے شمالی یورپی مذہبی قوانین دے حق وچ روايتی تے مذہبی قوانین نو‏‏ں تبدیل کيت‏‏ا گیا۔ ہ‏‏م جنس پرستی نو‏‏ں 1838 تک ناکارہ بنا دتا گیا سی۔ <ref name=":2"/> == عثمانی غلامی دا زوال تے خاتمہ == [[فائل:De Engels-Nederlandse vloot in de Baai van Algiers ter ondersteuning van het ultimatum tot vrijlating van blanke slaven, 26 augustus 1816. Rijksmuseum SK-A-1377.jpeg|thumb| یوروگستانی غلاماں نو‏‏ں رہیا کرنے دے الٹی میٹم د‏‏ی حمایت وچ اینگلو ڈچ بیڑے دے ذریعہ الجیئرز اُتے بمباری ، اگست 1816 ]]19 واں صدی وچ یورپی ملکاں دے اثر و رسوخ تے دباؤ دے جواب وچ ، سلطنت نے [[غلامی د‏‏ی تریخ| غلام تجارت]] نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی اقدامات کرنا شروع کردئے ، جو سلطنت دے آغاز تو‏ں ہی عثمانی قانون دے تحت قانونی طور اُتے جائز سن ۔ عثمانی غلامی تے غلام تجارت دے خلاف اک اہ‏م مہم روسی حکا‏م نے قفقاز وچ چلا‏ئی سی۔ کئی اک فرماناں دا اعلان کيت‏‏ا گیا جس نے ابتدائی طور اُتے گورے افراد د‏‏ی غلامی محدود کردتی ، تے اس دے بعد تمام نسلاں تے مذاہب د‏‏ی پابندی عائد کردتی۔ 1830 وچ ، سلطان [[محمود ثانی|محمود دوم دی]] اک ''فرم'' نے سفید فام غلاماں نو‏‏ں آزادی دلائی۔ اس زمرے وچ سرسیسی باشندے شامل سن ، جنہاں نو‏ں اپنے بچےآں نو‏‏ں بیچنے دا رواج سی ، یونانیاں نو‏‏ں غلام بنایا جس نے 1821 وچ سلطنت دے خلاف بغاوت کيت‏ی سی ، تے کچھ دوسرے۔ <ref name="George Young">{{حوالہ ویب|url=https://archive.org/details/corpsdedroitott03turkgoog|title=Corps de droit ottoman: recueil des codes, lois, règlements, ordonnances et …|first=Turkey|last=George Young|date=27 October 2017|publisher=The Clarendon Press}}</ref> اس مشق نو‏‏ں دبانے د‏‏ی کوشش کردے ہوئے ، [[جارجیائی|جارجیائیاں]] تے سرکیسیاں د‏‏ی تجارت ختم کرنے والی اک ہور ''فرم'' اکتوبر ، 1854 وچ جاری کيتی گئی۔ <ref>Badem, C. (2017). ''The Ottoman Crimean War (1853–1856)''. Brill. p353-356</ref> بعد وچ ، ''[[شریعت]]'' ، اسلامی قانون وچ غلامی د‏‏ی مخصوص شرائط نافذ کرکے عملی طور اُتے غلاماں د‏‏ی اسمگلنگ اُتے پابندی عائد کردتی گئی سی ، حالانکہ شریعت نے اصولی طور اُتے غلامی د‏‏ی اجازت دتی سی۔ مثال دے طور اُتے ، اک دفعہ دے تحت ، جس شخص نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا سی ، اوہ غلام نئيں رکھیا جاسکدا سی جے اوہ گرفتاری تو‏ں پہلے ہی مسلما‏ن ہُندا سی۔ ہور ایہ کہ جنگ دے باضابطہ اعلان دے بغیر انہاں نو‏ں جائز طور اُتے نئيں پھڑیا جاسکدا سی ، تے صرف سلطان ہی اس طرح دا اعلان کرسکدا سی۔ چونکہ دیر تو‏ں عثمانی سلطاناں نے غلامی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی خواہش کيت‏ی سی ، انہاں نے غلاماں نو‏‏ں پھڑنے دے مقصد دے لئی چھاپےآں د‏‏ی اجازت نئيں دتی سی ، تے اس طرح تو‏ں نويں غلاماں نو‏‏ں حاصل کرنا غیرقانونی قرار دے دتا ، حالانکہ پہلے ہی غلامی وچ رہنے والے غلام ہی رہے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/pageviewer?frames=1&coll=moa&view=50&root=%2Fmoa%2Fputn%2Fputn0005%2F&tif=00623.TIF&cite=http%3A%2F%2Fcdl.library.cornell.edu%2Fcgi-bin%2Fmoa%2Fmoa-cgi%3Fnotisid%3DABK9283-0005-235 "Slavery in the Ottoman Empire"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122154046/http://collections.library.cornell.edu/moa_new/browse.html?frames=1&coll=moa&view=50&root=%2Fmoa%2Fputn%2Fputn0005%2F&tif=00623.TIF&cite=http%3A%2F%2Fcdl.library.cornell.edu%2Fcgi-bin%2Fmoa%2Fmoa-cgi%3Fnotisid%3DABK9283-0005-235 |date=2020-01-22 }}.</ref><ref>See also the seminal writing on the subject by Egyptian Ottoman Ahmad Shafiq Pasha, who wrote the highly influential book "L'Esclavage au Point de vue Musulman." ("Slavery from a Muslim Perspective").</ref> سلطنت عثمانیہ تے ہور 16 ملکاں نے غلام تجارت نو‏‏ں دبانے دے لئی 1890 وچ برسلز کانفرنس ایکٹ اُتے دستخط کیتے۔ کلینڈسٹائن د‏‏ی غلامی 20 واں صدی دے شروع تک برقرار رہی۔ اکتوبر 1895 وچ وزارت برائے داخلی امور دے اک سرکلر نے مقامی حکا‏م نو‏‏ں متنبہ کيت‏‏ا سی کہ کچھ بھاپ تو‏ں جہازاں نے زانج ملاحاں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی "آزادی دے سرٹیفکیٹ" کھو کر غلامی وچ ڈال دتا۔ ايس‏ے سال دے اک ہور سرکلر وچ ایہ انکشاف کيت‏‏ا گیا اے کہ کچھ نو آزاد ہوئے زنج غلاماں نو‏‏ں بے بنیاد الزامات د‏‏ی بنا اُتے گرفتار کيت‏‏ا گیا ، انہاں نو‏ں قید کيت‏‏ا گیا تے جبری اقتدار اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا۔ <ref name="George Young"/> 1897 وچ [[بصرہ|بصورہ]] دے [[والی|ولی]] نو‏‏ں وزارت داخلہ امور د‏‏ی اک ہدایت دے تحت حکم دتا گیا اے کہ آزاد غلاماں دے بچےآں نو‏‏ں آزادی دے وکھ سرٹیفکیٹ جاری کیتے جان تاکہ انہاں دوناں نو‏ں اپنے غلام بنائے جانے تے اپنے والدین تو‏ں علیحدہ ہونے تو‏ں بچایا جاسک‏‏ے۔ قسطنطنیہ وچ برطانوی سفارتخانے دے سیکنڈ سیکرٹری جارج ینگ نے 1905 وچ شائع ہونے والے اپنے ''کارپس آف عثمانی قانون'' وچ لکھیا سی کہ سلطنت وچ غلام تجارت لکھنے دے وقت صرف پابندی دے طور اُتے عمل کيت‏‏ا جاندا سی۔ <ref name="George Young"/> ایہ تجارت [[پہلی جنگ عظیم]] تک جاری رہی۔ ہنری مورجنٹھا ، سینئر ، جو 1913 تو‏ں لے ک‏ے 1916 تک قسطنطنیہ وچ امریکی سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دے رہے سن ، نے اپنے ''سفیر مورجینتھاؤ د‏‏ی کہانی وچ '' دسیا کہ ایداں دے گروہ سن جو انہاں برساں وچ سفید فام غلاماں دا سودا کردے سن ۔ <ref>Morgenthau Henry (1918) Ambassador Morgenthau's Story, Garden City, N.Y, Doubleday, Page & Co., chapter 8. Available http://www.gwpda.org/wwi-www/morgenthau/MorgenTC.htm.</ref> انہاں نے ایہ وی لکھیا کہ آرمینیائی لڑکیو‏ں نو‏‏ں 1915 د‏‏ی [[ارمنی قتل عام|آرمینی نسل کشی]] دے دوران غلام دے طور اُتے فروخت کيت‏‏ا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.gwpda.org/wwi-www/morgenthau/Morgen24.htm|title=Ambassador Morgenthau's Story. 1918. Chapter Twenty-Four.|website=www.gwpda.org}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=L-fpAwAAQBAJ&pg=PA41&lpg=PA41&dq=HENRY+I+MORGENTHAU+slavery+ottoman+empire#v=onepage&q=HENRY+I+MORGENTHAU+slavery+ottoman+empire&f=false|title=Remembering Genocide|last=Eltringham|first=Nigel|last2=Maclean|first2=Pam|date=27 June 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-75422-0|via=Google Books}}</ref> [[نوجوانان ترک|ینگ ترکاں]] نے 20 واں صدی دے اوائل وچ غلامی دے خلاف مؤقف اپنایا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=dyZ-DAAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=Slavery in the Ottoman Empire and its Demise 1800–1909|last=Erdem|first=Y. Hakan|date=1996|publisher=MacMillan Press Ltd|isbn=978-1-349-39557-6|page=149|access-date=19 October 2018}}</ref> سلطان [[عبدالحمید ثانی|عبد الحمید دوم]] دے ذا‏تی غلاماں نو‏‏ں سن 1909 وچ رہیا کيت‏‏ا گیا سی لیکن [[عثمانی خاندان|اس دے خاندان دے]] ممبراں نو‏‏ں [[عثمانی خاندان|اپنے]] غلام رکھنے د‏‏ی اجازت دتی گئی سی۔ [[مصطفٰی کمال اتاترک|مصطفیٰ کمال اتاترک]] نے [[ترکی|ترک جمہوریہ]] وچ قانونی غلامی دا خاتمہ کيت‏‏ا ، لیکن غیر سنجیدہ انداز وچ ۔ ترکی نے غلامی دے دباؤ اُتے 1926 ء دے [[جمیعت اقوام|لیگ آف نیشنز]] کنونشن د‏‏ی توثیق کرنے دے لئی 1933 تک انتظار کيت‏‏ا۔ 1930 د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ لڑکیو‏ں د‏‏ی غیر قانونی فروخت د‏‏ی اطلاع ملی سی۔ غلامی د‏‏ی واضح طور اُتے ممنوعہ قانون سازی 1964 وچ منظور کيتی گئی۔ <ref>[https://books.google.gr/books?id=ZW9DjTAox6EC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=Napoleon&f=false W. G. Clarence-Smith, "Islam and the Abolition of Slavery", C. Hurst & Co. Publishers, 2006, p.110]</ref> == ایہ وی دیکھو == * [[عرب غلام تجارت]] * [[بربری غلام تجارت]] * [[اسلام تے غلامی]] * افرو ترک * ''ہوس ترک'' == نوٹ == {{حوالے|30em}} [[گٹھ:اسلام تے غلامی]] [[گٹھ:عثمانی معاشرہ]] [[گٹھ:ایشیا وچ غلامی]] [[گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ غلامی]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:سلطنت عثمانیہ دی تریخ]] 380nvwo5j8vgtolqpck0wgxva67imkb 0 90843 712659 712465 2026-10-20T07:47:08Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712659 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ ملکاں بلحاظ حد [[حقوق نسخہ]] ا‏‏ے۔ اس مدت د‏‏ی حد ختم ہونے دے بعد[[حقوق نسخہ]] عوامی ملکیت بن جاندے ني‏‏‏‏ں۔ == جدول == {|class="wikitable sortable" |- ! ملکاں، علاقے تے اکائیاں ! حقوق نسخہ مصنفاں د‏‏ی موت د‏‏ی بنیاد اُتے شرائط ! حقوق نسخہ اشاعت تے تخلیق کيتی تاریخاں د‏‏ی بنیاد اُتے شرائط ! سال دے آخر تک? |- | {{flagicon|افغانستان}} [[افغانستان]] | حیات + 50 سال<ref name="autogenerated11">{{Cite web |title=Copyright law of افغانستان-22/07/2008 |url=http://moj.gov.af/content/files/OfficialGazette/0901/OG_0956.pdf |access-date=2020-10-08 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426052618/http://moj.gov.af/content/files/OfficialGazette/0901/OG_0956.pdf |dead-url=yes }}</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref name="autogenerated11" /> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (مصنفاں د‏‏ی موت دے بعد شائع)<ref name="autogenerated11" /> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (صو‏‏تی تے تصویری کم)<ref name="autogenerated11" /> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (فوٹو گرافی دا کم، مصوری)<ref name="autogenerated11" /> <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (فونو گرام)<ref name="autogenerated11" /> | ہاں (افغان کیلنڈر)<ref name="autogenerated11" /> |- | {{پرچم|البانیہ}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 17, [https://web.archive.org/web/20080501103556/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/al/al001en.html Law no. 7564 of 19 April 1992, as modified by Law no. 7923 of 19 May 1995]</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref>Art. 18,, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 70 سال; 70 تخلیق تو‏ں سال جے غیر مطبوعہ (مشترکہ تصنیف کيتی فوٹو گرافی یا صو‏‏تی تے تصویری کم)<ref name=Art19 /> <br />تخلیق تو‏ں 25 سال (عملی فن دے کم)<ref>Art. 20, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref name=autogenerated15>Art. 21, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|الجزائر}} | حیات + 50 سال (سوائے بعد وچ مرگ کم)<ref>Art. 54, [https://web.archive.org/web/20080501103556/http://www.wipo.int/clea/docs_new/fr/dz/dz001fr.html Ordonnance n° 03-05 du 19 Joumada El Oula 1424 correspondant au 19 juillet 2003 relative aux droits d’auteur et aux droits voisins]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال; تخلیق تو‏ں 50 سال جے غیر مطبوعہ (اجتماعی کم، گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم، صو‏‏تی تے تصویری کم، بعد وچ مرگ کم)<ref>Arts. 56, 57, 58, 60, ''ibid.''</ref> <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (تصاویر یا عملی آرٹ دے کم)<ref>Art. 59, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Arts. 54, 56, 57, 58, 60, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|انڈورہ}} | حیات + 70 سال<ref>An audiovisual work is copyrighted in انڈورہ for the same term, computed from the last of the following persons to survive: the principal director, the author of the scenario, the author of the dialogue and the composer of music specifically created for the audiovisual work.</ref><ref>Art. 18(1), (4), [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/ad_copyright_1999_en.pdf?URL_ID=30323&filename=11422451413ad_copyright_1999_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=93023&name=ad_copyright_1999_en.pdf&location=user-S/ Law on Copyright and Related Rights of 1999]</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال; 70 تخلیق تو‏ں سال جے غیر مطبوعہ (نامعلوم تصنیف دے نال اجتماعی کم)<ref>Art. 18(3), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref>Art. 18(5), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 18(8), ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|انگولا}} | حیات + 50 سال <br />حیات + 25 سال (فوٹو گرافی دا کم یا عملی فنون) | | ہاں |- | {{پرچم|اینگویلا}} | حیات + 50 سال<ref name=autogenerated5>{{cite web |url=http://www.iprfirm.com/%D8%A7%DB%8C%D9%86%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%84%D8%A7/introduction.htm |title=IP laws revised – اینگویلا |publisher=Iprfirm.com |date= |accessdate=2012-06-08 |archive-date=2020-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918155416/http://www.iprfirm.com/%D8%A7%DB%8C%D9%86%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%84%D8%A7/introduction.htm |dead-url=yes }}</ref> | مصنف د‏‏ی موت تو‏ں 50 سال، اک تو‏ں زیادہ مصنف دے نال کم دے لئی آخری زندہ بچ جانے والے مصنف کا۔<ref name=autogenerated5 /> | |- | {{پرچم|اینٹیگوا و باربوڈا}} | حیات + 50 سال<ref>Literary, dramatic, musical or copyright artistic work.</ref><ref>s. 10(1), [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/ag_copyright_2002_en.pdf?URL_ID=30468&filename=11428561303ag_copyright_2002_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=1272593&name=ag_copyright_2002_en.pdf&location=user-S/ Copyright Act, 2002]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال; تخلیق تو‏ں 50 سال جے غیر مطبوعہ (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم، کمپیوٹر تو‏ں تخلیق کم، آواز د‏‏ی ریکارڈنگ یا فلم)<ref>s. 10(2), (4), 11(1), ''ibid.''</ref> <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (نشر); 50 پروگرام دے بعد سال د‏‏ی اک کیبل پروگرام دے سروس وچ شامل<ref>s. 12(1), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 25 سال (شائع ایڈیشن دے ٹائپ انتظام)<ref name=autogenerated7>s. 13, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>s. 10(1), 10(2), (4), 11(1), 12(1), 13, ''ibid.''</ref> |- | {{flagicon|ارجنٹائن}} [[ارجنٹائن]] | حیات + 70 سال<ref>Art. 5, [https://web.archive.org/web/20050221010722/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ar/ar012en.html Ley 11.723 del 28 de septiembre de 1933, as modified by Ley 24.870 del 11 de septiembre de 1997]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (ادارےآں، کارپوریشنز یا قانونی افراد نال تعلق رکھنے والے گمنام دانشورانہ کم)<ref name=autogenerated2>Art. 8, ''ibid.''</ref> فوٹو گرافی: پہلی اشاعت دے 20 سال<ref>Art. 34 ''ibid.'', as amended by Law 25006 B.O. 13/8/1998.</ref> سینیمیٹوگرافی کم: پروڈیوسر دے درمیان آخری زندہ بچنے والے د‏‏ی موت دے بعد 50 سال ڈائریکٹر، سکرپٹ مصنف یا موسیقار (موسیقی مزاحیہ دے لئی).<ref>''Ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 5, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|آرمینیا}} | حیات + 70 سال <ref>Art. 37 [http://www.aipa.am/en/legislation/15/2/#pin Law on Copyright and Related Rights of 15 June 2006]</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کامs)<ref name="autogenerated1" /> | ہاں<ref name=autogenerated1>Art. 37, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|اروبا}} | حیات + 50 سال<ref>[http://www.lexmundi.com/images/lexmundi/PDF/GuidesToDoingBusiness/Guide_اروبا۔pdf "Guide to Doing Business, اروبا"]. LexMundi.com. p. 13.</ref>^{([[s:nl:Auteursverordening (اروبا) – Hoofdstuk III|wikisource]])} | | |- | {{flagicon|آسٹریلیا}} [[آسٹریلیاn copyright law|آسٹریلیا]] (بیرونی علاقےآں سمیت) | حیات + 70 سال<ref>s. 33, [http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/ca1968133/ Copyright Act 1968] (آسٹریلیا)</ref> <br />[حیات + 50 سال (1955 تو‏ں پہلے موت)]<ref name=autogenerated13>[http://www.copyright.org.au/publications/infosheets.htm Information Sheets] G023 (Duration), [[آسٹریلیاn Copyright Council]]</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (آواز د‏‏ی ریکارڈنگ، سنے میٹوگراف فلمز)<ref>s. 93, 94, [http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/ca1968133/ Copyright Act 1968] (آسٹریلیا)</ref> <br />50 سال بنانے دے بعد (ٹیلی ویژن نشریات تے آواز نشریات)<ref>s. 95, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 25 سال (کم دے شائع ایڈیشن)<ref name="حوالہ 2">s. 96, ''ibid.''</ref> <br />[اشاعت تو‏ں 50 سال (تصاویر، ہن 1 جنوری 2005 دے بعد تو‏ں لاگو نئيں)]<ref name=autogenerated13 /> | ہاں<ref>All previous Australian references</ref> |- | {{پرچم|آسٹریا}} | حیات + 70 سال<ref>A cinematographic work is copyrighted in آسٹریا for the same term, computed from the last surviving person among the following: the principal director of the film and the authors of the screenplay, the dialogues and the musical work specially created for the cinematographic work.</ref><ref>§&nbsp;60, 62, [https://web.archive.org/web/20041130205633/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/at/at091en.html Urheberrechtsgesetz];<br />§&nbsp;1(2), [https://web.archive.org/web/20041125094906/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/at/at004en.html Urheberrechtsgesetznovelle 1972] (Nr. 492, 1972-12-16)</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال; 70 تخلیق تو‏ں سال جے غیر مطبوعہ (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref>§&nbsp;61, [https://web.archive.org/web/20041130205633/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/at/at091en.html Urheberrechtsgesetz]</ref> | ہاں<ref>§&nbsp;64, ''ibid.''</ref> |- | {{flagicon|آذربائیجان}} [[آذربائیجان]] | حیات + 50 سال (سوائے بعد وچ مرگ کم 30 سال دے دوران پہلی بار وچ شائع)<ref>Art. 25(1), (2), [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/az_copyright_1996_en.pdf?URL_ID=30319&filename=11422428463az_copyright_1996_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=421208&name=az_copyright_1996_en.pdf&location=user-S/ Law on Copyright and Related Rights of 5 June 1996]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم; بعد وچ مرگ کم 30 سال دے دوران پہلی بار وچ شائع)<ref>Arts. 25(2), 26(1), (3), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 25(1), (2), 26(1), (3), ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|بہاماس}} | برن | | |- | {{پرچم|بحرین}} | حیات + 50 کیلنڈر سال (سوائے بعد وچ مرگ کم)<ref>Art. 31(1), [https://web.archive.org/web/20041112080136/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/bh/bh001en.html Legislative Decree no. 10 of 1993]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 کیلنڈر سال (سینیمیٹوگرفک فلمز، دا اطلاق فنون دا کم تے تصاویر; گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم; کارپوریٹ کم؛ بعد وچ مرگ کم)<ref>Art. 31(2)(a), (b), (c), (d), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 40 سال یا تکمیل تو‏ں 50 سال، جو وی پہلے ہوئے (کمپیوٹر سافٹ ویئر)<ref>Art. 31(3), ''ibid.''</ref> | |- | {{پرچم|بنگلہ دیش}} | حیات + 50 سال | | |- | {{پرچم|بارباڈوس}} | حیات + 50 سال<ref>ادبی، ڈرامائی، موسیقی یا فنکارانہ کم۔</ref><ref>s. 10(1), [http://www.wipo.int/clea/en/details.jsp?id=319 Copyright, Act, 05/03/1998, No. 4] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120805224132/http://www.wipo.int/clea/en/details.jsp?id=319 |date=2012-08-05 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کامs)<ref>s. 10(3), ''ibid.''</ref> <br />بنانے تو‏ں 50 سال (کم کمپیوٹر تو‏ں تخلیق شدہ)<ref>s. 10(4), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال; تخلیق تو‏ں 50 سال جے غیر مطبوعہ (آواز د‏‏ی ریکارڈنگ تے فلمز)<ref>s. 11, ''ibid.''</ref> <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (نشر); 50 پروگرام دے بعد سال د‏‏ی اک کیبل پروگرام دے سروس وچ شامل<ref>s. 12, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 25 سال (شائع ایڈیشن دے ٹائپ انتظام)<ref name=autogenerated7 /> | ہاں<ref>s. 10, 11, 12, 13, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|بیلاروس}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 22(1), [https://web.archive.org/web/20050321142536/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/by/by003en.html Law 194-3 of 11 August 1998]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کامs)<ref>Art. 22(2), ''ibid.''</ref> <br />مقرر تو‏ں 50 سال (کارکردگی)<ref>Art. 38(1), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ مقرر تو‏ں 50 سال (فونو گرام)<ref>Art. 38(2), ''ibid.''</ref> <br />پہلے نشر یا کیبل نشریات تو‏ں 50 سال<ref>Art. 38(3), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Arts. 22(4), 38(4), ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|بیلجیم}} | حیات + 70 سال<ref>[http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/loi_a.pl?language=fr&caller=list&cn=1994063035&la=f&fromtab=loi&sql=dt='loi'&tri=dd+as+rank&rech=1&numero=1 Wet betreffende het auteursrecht en de naburige rechten van 30 juni 1994. (Hoofdstuk 1, afdeling 1, Art. 2)/Loi relative au droit d’auteur et aux droits voisins du 30 juin 1994 (capitre 1, section 1, article 2).]</ref> | | |- | {{پرچم|بیلیز}} | حیات + 50 سال<ref>s. 10, [https://web.archive.org/web/20041201122737/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/bz/bz019en.html Copyright Act Ch. 252]</ref> | | |- | {{پرچم|بینن}} | حیات + 50 سال | | |- | {{پرچم|برمودا}} | حیات + 50 سال<ref>[http://www.gov.bm/portal/server.pt/gateway/PTARGS_0_0_1637_0_0_43/http;/ptpublisher.gov.bm;7087/publishedcontent/publish/ministry_of_labour_home_affairs_and_public_safety/registry_general/dept___reg_gen___intellectual_property_registration_links/articles/copyright.html#How%20long%20does%20copyright%20last? How long does copyright last?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729103823/http://www.gov.bm/portal/server.pt/gateway/PTARGS_0_0_1637_0_0_43/http;/ptpublisher.gov.bm;7087/publishedcontent/publish/ministry_of_labour_home_affairs_and_public_safety/registry_general/dept___reg_gen___intellectual_property_registration_links/articles/copyright.html#How%20long%20does%20copyright%20last? |date=2013-07-29 }} from Bermuda Government website.</ref> | | |- | [[برن Convention for the Protection of Literary and Artistic Works|برن کنونشن]] دستخط | حیات + 50 سال<ref>Art. 7, برن Convention(1)</ref> <br />دستخط طویل شرائط عطا ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔<ref name=autogenerated14>Art. 7(6), ''ibid.''</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال یا نئيں جے دکھایا گیا تخلیق تو‏ں 50 سال (سینیمیٹوگرافی کم)<ref>Art. 7(2), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کامs)<ref>Art. 7(3), ''ibid.''</ref> <br />تخلیق تو‏ں لے ک‏ے 25 سال (فوٹو گرافی کم)<ref>Art. 7(4), ''ibid.''</ref> <br />دستخط طویل شرائط عطا ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔<ref name=autogenerated14 /> | ہاں<ref>Art. 7(5), ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|بھوٹان}} | حیات + 50 سال<ref>s. 18, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/bh_copyright_2001_en.pdf?URL_ID=30260&filename=11417457243bh_copyright_2001_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=276334&name=bh_copyright_2001_en.pdf&location=user-S/ Copyright Act of the Kingdom of بھوٹان، 2001]</ref> | | |- | {{پرچم|بولیویا}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 18, [https://web.archive.org/web/20060427184357/http://www.wipo.int/clea/docs_new/es/bo/bo005es.html Ley No 1322 de 13 de abril de 1992]</ref> | | |- | {{پرچم|بوسنیا تے ہرزیگووینا}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 84, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/ba_copyright_2002_en.pdf?URL_ID=30314&filename=11420064663ba_copyright_2002_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=590098&name=ba_copyright_2002_en.pdf&location=user-S/ Law on Copyright and Related Rights (7/02)]</ref> | | |- | {{پرچم|بوٹسوانا}} | برن، ٹرپس، ڈبلیو سی ٹی<ref>Copyright and Neighbouring Rights Act, Act No. 8 of 2000</ref> | | |- | {{پرچم|برازیل}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 41, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/br/br002en.html Law no 9610 of 19 February 1998] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080508053856/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/br/br002en.html |date=8 May 2008 }}</ref> | | |- | {{پرچم|برطانوی بحرہند خطہ}} | نامعلوم | | |- | {{پرچم|برطانوی ورجن جزیرے}} | نامعلوم | | |- | {{پرچم|برونائی}} | حیات + 50 سال<ref>s. 14, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/bn_copyright_1999_en.pdf?URL_ID=30258&filename=11417451633bn_copyright_1999_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=658383&name=bn_copyright_1999_en.pdf&location=user-S/ Emergency (Copyright) Order 1999]</ref> | | |- | {{پرچم|بلغاریہ}} | حیات + 70 سال (یورپی اتحاد)<ref>Art. 27, [http://lex.bg/laws/ldoc.php?IDNA=2133094401 Law on Copyright and Neighbouring Rights, last changed in 2007]</ref> | | |- | {{پرچم|برکینا فاسو}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 34, [https://web.archive.org/web/20110928175349/http://www.culture.gov.bf/Site_Ministere/textes/reglementation/loi_bbda13.htm Loi N°032-99AN portant protection de la propriété littéraire et artistique]</ref> | | |- | {{پرچم|برونڈی}} | حیات + 50 سال<ref name="WIPOBurundi">[http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=224340 ACT No. 1/021 of December 30, 2005, On the Protection of Copyright and Related Rights in برونڈی"]. WIPO.int.</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (فونو گرام)<ref name="WIPOBurundi" /> | |- | {{پرچم|کمبوڈیا}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 30, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/kh_copyright_2003_en.pdf?URL_ID=30386&filename=11424219213kh_copyright_2003_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=450733&name=kh_copyright_2003_en.pdf&location=user-S/ Law on Copyright and Related Rights of 2003]</ref> | | |- | {{پرچم|کیمرون}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 37, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cm/cm001en.html Loi no 2000/011 du 19 décembre 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050423231831/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cm/cm001en.html |date=2005-04-23 }}</ref> | | |- | {{پرچم|کینیڈا}} | حیات + 50 سال<ref name="کینیڈا">s. 6, [http://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/C-42/ Copyright Act (R.S., 1985, c. C-42)];<br />s. 7, S.C. 1997, c. 24</ref><ref>[[Cory Doctorow]] (2012) [http://boingboing.net/2012/01/06/canadians-tell-parliament-to.html ''Canadians: tell Parliament to preserve کینیڈا's public domain!''] at ''[[Boing Boing]]'', 6/1/2012</ref> | گمنام کماں دے لئی، اشاعت تو‏ں 50 سال یا تخلیق تو‏ں 75 سال، جو وی کم ہُندا ا‏‏ے۔<ref name="کینیڈا" /> | ہاں <ref name="کینیڈا" /> | |- | {{پرچم|کیپ ورڈی}} | حیات + 50 سال<ref name=Art19>Art. 19, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/cv_copyright_1990_pt.pdf?URL_ID=30429&filename=11425222003cv_copyright_1990_pt.pdf&filetype=application/pdf&filesize=1428893&name=cv_copyright_1990_pt.pdf&location=user-S/ Lei no. 101/III/90 de 29 de dezembro de 1990]</ref> | | |- | {{پرچم|کیمین جزیرے}} | نامعلوم | | |- | {{پرچم|وسطی افریقی جمہوریہ}} | برن، ٹرپس | | |- | {{پرچم|چاڈ}} | برن، ٹرپس | | |- | {{flagicon|چلی}} [[چلی]] | حیات + 70 سال<ref>Art. 3, [https://web.archive.org/web/20090319233329/http://www.aduana.cl/prontus_aduana/site/artic/20070215/asocfile/20070215102245/asocfile420050614180226.pdf Law 19914 implementing free trade agreement with the US (2003)]</ref> | | |- | {{flagicon|چین}} [[چین]] (مینلینڈ صرف) | حیات + 50 سال (شہریاں دا کم)<ref>Art. 21, first paragraph, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cn/cn001en.html Copyright Law of the چین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021163929/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cn/cn001en.html |date=2007-10-21 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (قانونی ادارے، سینیمیٹوگرافی کم، فلمز یا فوٹو گرافی دا کم دے کماں)<ref>Art. 21, second and third paragraphs, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref name=autogenerated15 /> |- | {{پرچم|کولمبیا}} | حیات + 80 سال<ref>Art. 21, [http://www.cerlalc.org/documentos/colo23.htm#2_1 Ley 23 de 1982] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120814070737/http://www.cerlalc.org/documentos/colo23.htm#2_1 |date=2012-08-14 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 80 سال (سینیمیٹوگرافی کم)<ref name=autogenerated1 /> | ہاں<ref>Art. 28, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|کوموروس}} | برن | | |- | {{پرچم|جمہوری جمہوریہ کانگو}} | برن، ٹرپس | | |- | {{پرچم|جمہوریہ کانگو}} | برن، ٹرپس | | |- | {{پرچم|کوسٹاریکا}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 58, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cr/cr001en.html Ley de Derechos de Autor y Derechos Conexos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212041457/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cr/cr001en.html |date=2007-12-12 }} modified by the Ley 7979 del 6 del enero del 2000</ref> | | |- | {{پرچم|آئیوری کوسٹ}} | Lحیات + 99 سال (سوائے بعد وچ مرگ کم اس مدت دے اندر اندر شائع)<ref>Art. 45(1), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ci/ci001en.html Loi no. 96-564 du 25 juillet 1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080415230608/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ci/ci001en.html |date=2008-04-15 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 99 سال (فوٹو گرافی یا صو‏‏تی تے تصویری کم عملی آرٹ دے کم یا; گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم; بعد وچ مرگ کم)<ref>Art. 45(3)(a), (b), (c), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 45, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|کروشیا}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 99, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/hr_copyright_2003_en.pdf?URL_ID=30311&filename=11420042713hr_copyright_2003_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=1058674&name=hr_copyright_2003_en.pdf&location=user-S/ Copyright and Related Rights Act 197/2003]</ref> | | |- | {{پرچم|کیوبا}} | حیات + 50 سال | | |- | {{پرچم|کیوراساؤ}} | حیات + 50 سال<ref name=NA /> | | |- | {{پرچم|قبرص}} | حیات + 50 سال<br />(EU, ڈبلیو سی ٹی)<ref>s. 4, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cy/cy001en.html Copyright Law 1976] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050525055334/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cy/cy001en.html |date=2005-05-25 }}</ref> | | |- | {{پرچم|چیک جمہوریہ}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 27(1), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cz/cz029en.html Law No. 121/2000 Coll.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504170427/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cz/cz029en.html |date=2008-05-04 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام کم)<ref>Art. 27(3), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cz/cz029en.html Law No. 121/2000 Coll.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504170427/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/cz/cz029en.html |date=2008-05-04 }}</ref> | ہاں<ref>Art. 27(7), ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|ڈنمارک}} | حیات + 70 سال<ref>s. 63, [http://www.kum.dk/graphics/kum/downloads/Lovgivning/Lovgivning_Engelsk_site/Consolidated%20Act%20on%20Copyright%202006.pdf Consolidated Act on Copyright 2006]</ref> | | |- | {{پرچم|جبوتی}} | حیات + 25 سال (برن، ٹرپس)<ref>Art. 59, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/dj_copyright_1996_fr.pdf?URL_ID=30424&filename=11425179913dj_copyright_1996_fr.pdf&filetype=application/pdf&filesize=190307&name=dj_copyright_1996_fr.pdf&location=user-S/ Loi n°114/AN/96/3e L relatif à la protection du droit d'auteur]</ref> | اشاعت تو‏ں 25 سال یا جے غیر مطبوعہ 25 تکمیل تو‏ں سال (فلم)<ref>Art. 62, ''ibid.''</ref> <br />تکمیل تو‏ں 25 سال (اک فوٹو گرافی دا کم یا عملی فن دے کم)<ref>Art. 63, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 65, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|ڈومینیکا}} | حیات + 70 سال<ref>s. 11, [https://web.archive.org/web/20071021210024/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/dm/dm008en.pdf Copyright Act 2003]</ref> | | |- | {{پرچم|جمہوریہ ڈومینیکن}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 21, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/dm_copyright_2000_es.pdf?URL_ID=30446&filename=11425917653dm_copyright_2000_es.pdf&filetype=application/pdf&filesize=695287&name=dm_copyright_2000_es.pdf&location=user-S/ Ley sobre Derecho de Autor del 24 de julio de 2000]</ref> | | |- | {{پرچم|ایکواڈور}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 80, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ec/ec001en.html Ley No 83 de Propiedad Intelectual (1998)]</ref> | | |- | {{flagicon|مصر}} [[مصرian copyright law|مصر]] | حیات + 50 سال<ref>Art. 160, [https://web.archive.org/web/20071021165456/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/eg/eg001en.pdf Law on the Protection of Intellectual Property Rights]</ref> | | |- | {{پرچم|ایل سیلواڈور}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 86, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/sv/sv001en.html Decreto Legislativo No. 604 del 15 de julio de 1993] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051127135044/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/sv/sv001en.html |date=2005-11-27 }}</ref> | | |- | {{پرچم|استوائی گنی}} | برن | | |- | {{پرچم|اریتریا}} | حیات + 0 سال یا 50 سال د‏‏ی اشاعت دے بعد<ref>Art. 1653, 1670, [http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=244453 Eritrean Civil Code]</ref> | | |- | {{پرچم|استونیا}} | حیات + 70 سال (یورپی اتحاد)<ref>§&nbsp;38(1), [https://www.riigiteataja.ee/ert/act.jsp?id=13107327 Edition of the Copyright Act effective since 1. جنوری 2009] {{et icon}}; [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ee/ee001en.html First enacted on 11. نومبر 1992] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522101655/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ee/ee001en.html |date=2011-05-22 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کامs)<ref>§&nbsp;40, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>§&nbsp;43, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|ایتھوپیا}} | حیات + 50 سال<ref>Wondwossen Belete (2004), The Intellectual Property System in ایتھوپیا، ایتھوپیاn Intellectual Property Office, Addis Ababa, December 2004; see also [http://yacob.org/papers/DanielYacob-TALN2005.pdf]</ref> | | |- | {{پرچم|یورپی اتحاد}} اراکین | حیات + 70 سال<ref>Art. 1 (1), [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006L0116:EN:NOT Directive 2006/116/EC]</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال یا جے غیر مطبوعہ 70 تخلیق تو‏ں سال (گمنام کم)<ref>Art. 1 (3), (6), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 8 (1), ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|فجی}} | حیات + 50 سال<ref>{{cite web|url=http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/fj_copyright_1999_en.pdf?URL_ID=30383&filename=11424205153fj_copyright_1999_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=572007&name=fj_copyright_1999_en.pdf&location=user-S/ |title=Copyright Act 1999 |date= |accessdate=2012-06-08}}</ref> | | |- | {{پرچم|فنلینڈ}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 43, [https://web.archive.org/web/20071220004644/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/fi/fi054en.html Law No. 404/1961, as amended by Law No. 1654/1995]</ref> |اشاعت تو‏ں 50 سال (آواز د‏‏ی ریکارڈنگ، ٹیلی ویژن نشریات تے آواز نشریات)<ref>Arts. 46, 48, [http://www.wipo.int/clea/en/text_html.jsp?lang=EN&id=1512 Copyright, Act, 08/07/1961]</ref> تخلیق تو‏ں 50 سال (فوٹو گرافی کم)<ref>Art. 49a, ''ibid.''</ref> |ہاں<ref>Art. 43, ''ibid.''</ref> |- | {{flagicon|فرانس}} [[فرانس]] | حیات + 70 سال (سوائے بعد وچ مرگ کم اس لفظ دے بعد شائع)<ref>An audiovisual work is copyrighted in فرانس for the same term, computed from the last surviving person among the following: the author of the scenario, the author of the dialogue, the author of the musical compositions, with or without words, specially composed for the work and the main director.</ref><ref>Arts. L123-1, L123-2, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/fr/fr062en.html Code de la propriété intellectuelle] {{Webarchive|url=https://archive.is/20050221010758/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/fr/fr062en.html |date=2005-02-21 }}</ref> <br />حقوق نقل و اشاعت مدت وچ مندرجہ ذیل اضافہ سابقہ ​​تمام کماں درخواست، لیکن فرانسیسی کورٹ نے انہاں نو‏ں پایا بعد حقوق نقل و اشاعت دے معاہداں د‏‏ی طرف تو‏ں اُتے فوقیت رکھدا اے، اس طرح حقوق نقل و اشاعت مدت نو‏‏ں محدود حیات + 70 سال کل جو مصنفاں د‏‏ی عدم موسیقی کماں دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ دے لئی "نئيں کيتا مر فرانس".<ref>Judgement No. 280 of February 27, 2007 Court of Cassation – First Civil Chamber [http://translate.google.com/translate?js=y&prev=_t&hl=en&ie=UTF-8&layout=1&eotf=1&u=http://www.courdecassation.fr/jurisprudence_2/premiere_chambre_civile_568/arret_no_9940.html&sl=fr&tl=en 04-12138]</ref> <br />+ [[:fr:Prorogations de guerre#Première Guerre mondiale|6 سال 152 دن]] '''موسیقی''' دے شائع کم دے لئی 1920<ref>Art. L123-8, ''ibid.''</ref> <br />+ [[:fr:Prorogations de guerre#Seconde Guerre mondiale|8 سال تے 120 دن]] '''موسیقی''' دے شائع کم دے لئی 1947<ref>Art. L123-9, ''ibid.''</ref> <br />+ 30 سال تمام کماں دے لئی جے مصنف سروس اُتے مر گیا<ref>Art. L123-10, ''ibid.''</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (فرضی ناں تو‏ں، گمنام یا اجتماعی کم)<ref>Art. L123-3, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 25 سال (بعد وچ مرگ کم بعد شائع کماں مدت ایکٹ L123-1.)<ref>Art. L123-4, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Arts. L123-1, L123-3, L123-4, ''ibid.'', but not Arts. L123-8 or, L123-9,</ref> |- | {{پرچم|گیبون}} | برن، ٹرپس، ڈبلیو سی ٹی | | |- | {{پرچم|گیمبیا}} | حیات + 50 سال<ref name=autogenerated6>Copyright Act 1956 (p)</ref> | | |- | {{پرچم|جارجیا}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 31, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ge/ge001en.html Law on Copyright and Neighbouring Rights of 22 June 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021205352/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ge/ge001en.html |date=21 October 2007 }}</ref> | | |- | {{flagicon|جرمنی}} [[جرمنی]] | حیات + 70 سال<ref>§&nbsp;64 Urheberrechtsgesetz [http://www.gesetze-im-internet.de/urhg/__64.html], as amended by the Law of 17 December 2008</ref> | پہلی اشاعت یا پہلا عوامی کارکردگی تو‏ں 25 سال جے حقوق نقل و اشاعت ایداں دے اشاعت یا کارکردگی تو‏ں پہلے دا وقت ختم ہوئے گیا اے یا جے ایہ کم وچ محفوظ کيتا گیا اے کدی نئيں جرمنی تے مصنف نے 70 سال تو‏ں ودھ پہلی اشاعت تو‏ں پہلے مر گیا<ref>[http://www.gesetze-im-internet.de/urhg/__71.html §&nbsp;71 Urheberrechtsgesetz]</ref> |ہاں<ref>[http://www.gesetze-im-internet.de/urhg/__69.html §&nbsp;69 Urheberrechtsgesetz]</ref> |- | {{پرچم|گھانا}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 12, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/gh_copyright_2005_en.pdf?URL_ID=30226&filename=11416586343gh_copyright_2005_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=526153&name=gh_copyright_2005_en.pdf&location=user-S/ Copyright Act, 2005]</ref> | | |- | {{flagicon|یونان}} [[یونان]] | حیات + 70 سال<ref>An audiovisual work is copyrighted in Greece for the same term, computed from the last of the following persons to survive: the principal director, the author of the screenplay, the author of the dialogue and the composer of the music specifically created for use in the audiovisual work.</ref><ref>Arts. 29, 31(3), [http://portal.unesco.org/culture/en/files/37873/122217373612121_93_english&#91;1&#93;.pdf/2121_93_english&#91;1&#93;.pdf Law 2121/1993] <!-- http://portal.unesco.org/culture/en/file_download.php/3368a2bd0fffab9a5310a8e00abfb926Greek_law+.pdf is a summary of amendments. --></ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref>Art. 31(1), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Arts. 29, 31, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|گریناڈا}} | برن، ٹرپس<ref>Copyright Act, dated 3 February 1989</ref> | | |- | {{پرچم|گوئٹے مالا}} | حیات + 75 سال<ref>Art. 43, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/es/gt/gt002es.html Decreto No. 33-98] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080213063059/http://www.wipo.int/clea/docs_new/es/gt/gt002es.html |date=2008-02-13 }}, as modified by Art. 13, Decreto No. 56-2000</ref> | اشاعت تو‏ں 75 سال یا جے غیر مطبوعہ 75 تخلیق تو‏ں سال (کمپیوٹر پروگرام تے اجتماعی کم; گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم; صو‏‏تی تے تصویری کم)<ref>Arts. 44, 45, 47, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 48, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|جمہوریہ گنی}} | ٹرپس، ڈبلیو سی ٹی | | |- | {{پرچم|گنی بساؤ}} | برن، ٹرپس | | |- | {{پرچم|گیانا}} | حیات + 50 سال<ref>Copyright Act 1956</ref> | | |- | {{پرچم|ہیٹی}} | برن، ٹرپس<ref>Decree of January 9, 1968, relating to Copyright in Literary, Scientific and Artistic Works</ref> | | |- | {{پرچم|ہونڈوراس}} | حیات + 75 سال<ref>Art. 44, [http://www.cerlalc.org/derechoenlinea/dar/leyes_reglamentos/Honduras/Decreto_499E.htm Law on Copyright and Related Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524022807/http://www.cerlalc.org/derechoenlinea/dar/leyes_reglamentos/Honduras/Decreto_499E.htm |date=2011-05-24 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال یا، جے غیر مطبوعہ 50 سال دے اندر اندر، 70 تخلیق تو‏ں سال (اطلاق آرٹ تے تصاویر دے کماں)<ref name=Honduras>{{cite web |url=http://www.cerlalc.org/derechoenlinea/dar/leyes_reglamentos/Honduras/Ley_16.htm |title=Art. 30, Decreto Ley 16 2006: Implementación del Tratado de Libre Comercio entre la República Dominicana, Centroamérica y Estados Unidos |publisher=Cerlalc.org |date= |accessdate=2012-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226005105/http://cerlalc.org/derechoenlinea/dar/leyes_reglamentos/Honduras/Ley_16.htm |archivedate=2018-12-26 |url-status=dead}}</ref> | ہاں<ref name=Honduras /> |- | {{flagicon|ہانگ کانگ}} [[ہانگ کانگ]]<ref>The [[Special Administrative Region of the China|Special Administrative Regions]] of [[ہانگ کانگ]] and [[مکاؤ]] have their own status, distinct from that of the rest of China, under international copyright and trade law</ref> | حیات + 50 سال (نام تو‏ں جانیا جاندا تصنیف دے نال ادبی، ڈرامائی، موسیقی یا فنکارانہ کم)<ref>{{cite web|url=http://www.legislation.gov.hk/blis_ind.nsf/e1bf50c09a33d3dc482564840019d2f4/8c9a7f494889b108482564dc002d834b?OpenDocument |title=s. 17(2), Copyright Ordinance (Cap. 528) |publisher=Legislation.gov.hk |date=1997-06-30 |accessdate=2012-06-08}}</ref> <br />حیات + 50 سال (فلمز)<ref>s. 19, ''ibid.'' Computed from the last of the following persons with known identity to survive: (a) the principal director; (b) the author of the screenplay; (c) the author of the dialogue; or (d) the composer of music specially created for and used in the film.</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (نامعلوم تصنیف دے نال ادبی، ڈرامائی، موسیقی یا فنکارانہ کم)<ref>s. 17(3), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (آواز د‏‏ی ریکارڈنگ)<ref>{{cite web|url=http://www.legislation.gov.hk/blis_ind.nsf/e1bf50c09a33d3dc482564840019d2f4/030b254b74b93f07482564dc002e0711?OpenDocument |title=s. 18, '&#39;ibid.'&#39; |publisher=Legislation.gov.hk |date=1997-06-30 |accessdate=2012-06-08}}</ref> <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (نشر); 50 پروگرام دے بعد سال د‏‏ی اک کیبل پروگرام دے سروس وچ شامل<ref>s. 20, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 25 سال (شائع ایڈیشن دے ٹائپ انتظام)<ref>s. 21, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>s. 17, 18, 20, 21, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|ہنگری}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 31, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/hu/hu035en.html Act No. LXXVI of 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222115812/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/hu/hu035en.html |date=2007-12-22 }}</ref> | | |- | {{پرچم|آئس لینڈ}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 43, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/is/is047en.html Act No. 73/1972, as amended by Art. 4, Act No. 145/1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041110202608/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/is/is047en.html |date=2004-11-10 }}</ref> | | |- | {{flagicon|بھارت}} [[بھارت]]<ref>See also [http://copyright.gov.in/Documents/handbook.html Copyright in بھارت].</ref> | حیات + 60 سال (سوائے بعد وچ مرگ کم)<ref>Literary, dramatic, musical, and non-photograph artistic works.</ref><ref>s. 22, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/in/in007en.html Copyright Act, 1957] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041129182535/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/in/in007en.html |date=2004-11-29 }}<!-- [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/in/in001en.html Copyright Act, 1957] --></ref> | اشاعت تو‏ں 60 سال (بعد وچ مرگ کم، تصاویر، سنے میٹوگراف فلمز، آواز د‏‏ی ریکارڈنگ، عوامی اپکرماں دے کم تے بین الاقوامی تنظیماں دے کم)<ref>s. 24, s. 25, s. 26, s. 27, s. 28A, s. 29, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>s. 22, 24, 25, 26, 27, 28A, 29, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|انڈونیشیا}} | حیات + 50 سال<ref name=autogenerated16>Art. 29, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/id_copyright_2002_en.pdf?URL_ID=30382&filename=11424187703id_copyright_2002_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=162571&name=id_copyright_2002_en.pdf&location=user-S/ Law No. 19 of 2002]</ref> | | |- | {{پرچم|ایران}} | حیات + 50 سال<ref>Reformation of article 12 (August 22, 2010) [http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=7708 Copyright Law of 12 January 1970]</ref> | اشاعت تو‏ں 30 سال (فوٹو گرافی یا سینیمیٹوگرافی دا کم)<ref>Art. 16, ''ibid.''</ref> | |- | {{پرچم|عراق}} | حیات + 50 سال<ref>s. 2(11), [http://www.cpa-عراق۔org/regulations/20040501_CPAORD_83_Amendment_to_the_Copyright_Law.pdf Coalition Provisional Authority Order No. 2004/83]</ref> | | |- | {{flagicon|جمہوریہ آئرلینڈ}} [[جمہوریہ آئرلینڈ]] | حیات + 70 سال<ref>s. 24, [http://www.irishstatutebook.ie/2000/en/act/pub/0028/index.html Copyright and Related Rights Act, 2000]</ref> | | |- | {{پرچم|اسرائیل}} | حیات + 70 سال<ref>Post-2007: [http://www.tau.ac.il/law/members/birnhack/اسرائیلiCopyrightAct2007.pdf اسرائیلi Copyright Act of 2007] Pre-2007: [https://web.archive.org/web/20121023173036/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/il/il014en.pdf Crown Law: Art. 5(4), Copyright Ordinance 1924]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (مئی 2007 تک تخلیق تصاویر)<ref>Post-2007: [http://www.tau.ac.il/law/members/birnhack/اسرائیلiCopyrightAct2007.pdf اسرائیلi Copyright Act of 2007] | Pre-2007: [http://www.wipo.int/clea/en/details.jsp?id=2376 Crown Law: Art. 21, Copyright, Act (Consolidation), 16/12/1911] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080608190632/http://www.wipo.int/clea/en/details.jsp?id=2376 |date=2008-06-08 }}</ref> | ہاں<ref>Post-2007: [http://www.tau.ac.il/law/members/birnhack/اسرائیلiCopyrightAct2007.pdf اسرائیلi Copyright Act of 2007] | Pre-2007: [https://web.archive.org/web/20121023173036/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/il/il014en.pdf Crown Law: Art. 5(3), Copyright Ordinance 1924]</ref> |- | {{پرچم|اطالیہ}} | حیات + 70 سال<br />[حیات + 50 سال]<ref>Art. 25, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/it/it112en.html Law No. 633 of 22 April 1941] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410134819/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/it/it112en.html |date=10 April 2008 }}, as amended by Art. 17, Law No. 52 of 6 February 1996</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref name=autogenerated9>Art. 27, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 20 سال (ریاست د‏‏ی کاپی رائٹ، صوبےآں، کمیون، اکادمیاں یا عوامی ثقافتی تنظیماں یا اک غیر منافع بخش بنانے دے کردار د‏‏ی ذا‏تی قانونی ادارےآں) | ہاں<ref>s. 25, s. 32ter, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|جمیکا}} | حیات + 50 سال<ref>s. 10, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/jm/jm001en.html Copyright Act 1993] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014005943/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/jm/jm001en.html |date=2007-10-14 }}</ref> | | |- | {{flagicon|جاپان}} [[جاپان]] | حیات + 50 سال<ref>Art. 51(2), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/jp/jp001en.html Law No. 48 of 6 May 1970] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014002843/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/jp/jp001en.html |date=14 October 2007 }}, as amended in 2006</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال یا جے غیر مطبوعہ 70 تخلیق تو‏ں سال (سینیمیٹوگرافی کم)<ref>Art. 54(1), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (اک قانونی شخص یا ہور کارپوریٹ جسم دے کم)<ref>Art. 53(1), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 57, ''ibid.''</ref> |- | {{flagicon|اردن}} [[اردن]] | حیات + 50 سال<ref>Art. 30, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/jo/jo001en.html Law No. 22 of 1992] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071030122255/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/jo/jo001en.html |date=2007-10-30 }}, as amended</ref> | | |- | {{پرچم|قازقستان}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 28, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/kz_copyright_1996_en.pdf?URL_ID=30379&filename=11424145143kz_copyright_1996_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=336085&name=kz_copyright_1996_en.pdf&location=user-S/ Law on Copyright and Neighbouring Rights of 1996]</ref> | | |- | {{پرچم|کینیا}} | حیات + 50 سال (ادب، موسیقی یا فنکارانہ تصاویر تو‏ں دوسرے کم)<ref>s. 23(2)1, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/ke_copyright_2001_en.pdf?URL_ID=30229&filename=11416612103ke_copyright_2001_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=428054&name=ke_copyright_2001_en.pdf&location=user-S/ Copyright Act, 2001]</ref> | تازہ ترین تخلیق یا اشاعت تو‏ں 50 سال (صو‏‏تی تے تصویری کم تے تصاویر)<ref>s. 23(2), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>s. 23, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|کیریباتی}} | حیات + 50 سال<ref name=autogenerated6 /> | | |- | {{پرچم|شمالی کوریا}} | حیات + 50 سال (برن)<ref name=lukacs-dprk>[[s:en:Copyright Law of the Democratic People's Republic of Korea|Copyright Law of the Democratic People's Republic of Korea]], discussed at: {{cite web |url=http://nomadlaw.com/2007/08/everything-youve-ever-wanted-know-about-north-korean-copyright-act/ |title=Everything You’ve Ever Wanted To Know About the شمالی کوریاn Copyright Act |author=Paul Karl Lukacs |date=3 August 2007 |publisher=The Nomad Lawyer |accessdate=24 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109021444/http://11165151.pathroutes.com/redirect.html?l=http%3A%2F%2Fgoogle.com%3Fanid%3D064420423824783740743871097582782050605 |archivedate=2019-01-09 |url-status=dead}}</ref> |مصنفہ کم "اک ادارے انٹرپرائز یا تنظیم", اشاعت تو‏ں 50 سال<ref name=lukacs-dprk /> | |- | {{پرچم|جنوبی کوریا}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 36, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/kr/kr001en.html Copyright Act of 30 December 1989] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614142340/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/kr/kr001en.html |date=14 June 2006 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (تنظیمی کم)<ref name=autogenerated8>Art. 38, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 40, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|کویت}} | ٹرپس<ref>| Decree Law No. 64 of 1999 concerning Intellectual Property Rights</ref> | | |- | {{پرچم|کرغیزستان}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 27, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/kg/kg001en.html Law on Copyright and Related Rights of 16 December 1997] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050321143755/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/kg/kg001en.html |date=21 March 2005 }}</ref> | | |- | {{پرچم|لاؤس}} | حیات + 50 سال۔<ref>Section 93, [http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=180117 "Lao People's Democratic Republic Intellectual Property Laws")] (PDF).</ref> | 50 سال | |- | {{پرچم|لٹویا}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 36, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/lv/lv017en.html Copyright Law of 6 April 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410092708/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/lv/lv017en.html |date=10 April 2008 }}</ref><br />[حیات + 50 سال]<ref>Art. 28, Law on Copyright and Neighbouring Rights of 11 May 1993</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref>Art. 37(2), Copyright Law of 6 April 2000</ref> | ہاں<ref name=autogenerated8 /> |- | {{پرچم|لبنان}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 49, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/lb/lb001en.html Loi sur la protection de la propriété littéraire et artistique (no. 75 du 3 avril 1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021210219/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/lb/lb001en.html |date=2007-10-21 }}</ref> | | |- | {{پرچم|لیسوتھو}} | حیات + 50 سال<ref name=autogenerated6 /> | | |- | {{پرچم|لائبیریا}} | نامعلوم | | |- | {{پرچم|لیبیا}} | حیات + 25 سال گھٹ تو‏ں گھٹ 50 سال سے | | |- | {{پرچم|لیختینستائن}} | حیات + 70 سال<br />[حیات + 50 سال]<ref>Art. 32, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/li/li037en.html Law of 19 May 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014010501/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/li/li037en.html |date=14 October 2007 }}<br />[Art. 36, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/fr/li/li001fr.html Law of 26 October 1928] {{Webarchive|url=https://archive.ph/20050422031101/http://www.wipo.int/clea/docs_new/fr/li/li001fr.html |date=22 April 2005 }}</ref> | | |- | {{پرچم|لتھووینیا}} | حیات + 70 سال<br />[حیات + 50 سال]<ref>Art. 34, [https://web.archive.org/web/20070927213400/http://www.cipr.org/legal_reference/countries/litva/%D9%84%D8%AA%DA%BE%D9%88%D9%88%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%A7_Copyright_ENG_2003.pdf Law No. IX-1355 (2003)]<br />[Art. 536, Civil Code as modified by [http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_l?p_id=24740 Law No. I-459 (1994)]</ref> | | |- | {{پرچم|لکسمبرگ}} | حیات + 70 سال<br />[حیات + 50 سال]<ref>Art. 9, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/fr/lu/lu042fr.html Law of 18 April 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071030130248/http://www.wipo.int/clea/docs_new/fr/lu/lu042fr.html |date=30 October 2007 }} <br />[Art. 2, Law of 29 March 1972]</ref> | | |- | {{پرچم|مکاؤ}}^(b) | حیات + 50 سال<ref>Art. 21(1), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mo/mo001en.html Decree-Law 43/99/M of August 16, 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224070944/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mo/mo001en.html |date=February 24, 2008 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (گمنام کم)<ref>Art. 23, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (صو‏‏تی تے تصویری کم)<ref>Art. 106, ''ibid.''</ref> <br />تکمیل تو‏ں 25 سال (اطلاق آرٹ تے فوٹو گرافی دا کم )<ref>Arts. 148 & 155, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>Art. 21(3), ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|مقدونیہ}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 44, [http://www.mlrc.org.mk/law/l023.htm Law on Copyright and Related Rights No. 47/96] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310182236/http://www.mlrc.org.mk/law/l023.htm |date=2012-03-10 }} as amended</ref> | | |- | {{پرچم|مڈغاسکر}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 52, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/mg_copyright_1995_fr.pdf?URL_ID=30419&filename=11425161843mg_copyright_1995_fr.pdf&filetype=application/pdf&filesize=403839&name=mg_copyright_1995_fr.pdf&location=user-S/ Loi no. 94-036 portant sur la propriété littéraire et artistique]</ref> | | |- | {{پرچم|ملاوی}} | حیات + 50 سال<ref>s. 13, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/mw_copyright_2001_en.htm?URL_ID=30230&filename=11416632193mw_copyright_2001_en.htm&filetype=text/html&filesize=109150&name=mw_copyright_2001_en.htm&location=user-S/ Copyright Act, 1989]</ref> | | |- | {{flagicon|ملائشیا}} [[ملائیشیا]] | حیات + 50 سال<ref>s. 17, [https://web.archive.org/web/20071021164055/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/my/my010en.pdf Copyright Act 1987]</ref> | | |- | {{پرچم|مالدیپ}} | حیات + 50 سال | | |- | {{پرچم|مالی}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 90, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/ml_copyright_1984_fr.pdf?URL_ID=30418&filename=11425158083ml_copyright_1984_fr.pdf&filetype=application/pdf&filesize=418083&name=ml_copyright_1984_fr.pdf&location=user-S/ Loi No. 8426/AN-RM]</ref> | | |- | {{پرچم|مالٹا}} | حیات + 70 سال<ref>s. 4(2), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mt/mt001en.html Copyright Act, 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050324104211/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mt/mt001en.html |date=2005-03-24 }}</ref> | | |- | {{پرچم|مارشل جزیرے}} | 0, حقوق نسخہ نني‏‏‏‏ں۔ حقوق نقل و اشاعت قانون سازی موجود نئيں ا‏‏ے۔<ref>[[یونیسکو]] [http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=27765&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html Culture Sector]</ref> | 0, حقوق نسخہ نني‏‏‏‏ں۔ | |- | {{پرچم|موریتانیہ}} | برن، ٹرپس | | |- | {{پرچم|موریشس}} | حیات + 50 سال<ref>s. 12, [https://web.archive.org/web/20071014001618/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/mu/mu005en.pdf Copyright Act 1997]</ref> | | |- | {{پرچم|میکسیکو}} | حیات + 100 سال <ref>Art. 29, [https://web.archive.org/web/20060824021523/http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/122.pdf Ley Federal del Derecho de Autor (2003)]</ref> <br />[حیات + 75 سال ]<ref>Art. 29, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mx/mx003en.html Ley Federal del Derecho de Autor (1996)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506091549/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mx/mx003en.html |date=2008-05-06 }}</ref> <br />[حیات + 50 سال ]<ref>Art. 9, [https://web.archive.org/web/20120331181043/http://www2.scjn.gob.mx/Leyes/ArchivosLeyes/00366003.pdf Decreto que reforma, adiciona y deroga disposiciones de diversas leyes relacionadas con el Tratado de Libre Comercio de América del Norte], and the fourth transitional provision of the same, making the change from 50 pma to 75 pma non-retroactive.</ref> | | |- | [[مائکرونیشیا]] | حیات + 50 سال<ref>§&nbsp;113, [http://www.fsmlaw.org/fsm/code/title35/T35_Ch01.htm مائکرونیشیا Code, Title 35]</ref> | | |- | {{پرچم|مالدووا}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 17, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/md_copyright_2004_en.pdf?URL_ID=30270&filename=11418326533md_copyright_2004_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=477609&name=md_copyright_2004_en.pdf&location=user-S/ Law No. 293-XIII of 23 November 1994]</ref> | | |- | {{پرچم|موناکو}} | ڈبلیو سی ٹی | | |- | {{پرچم|منگولیا}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 17, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mn/mn003en.html Law on Copyright of 1993] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021162806/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mn/mn003en.html |date=2007-10-21 }}</ref> | | |- | {{پرچم|مونٹینیگرو}}<ref>مونٹینیگرو is assumed to have succeeded to the copyright obligations of [[سربیا and مونٹینیگرو]]. See سربیا also.</ref> | حیات + 70 سال<ref name=autogenerated4>Art. 100, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/cs_copyright_2005_en.pdf?URL_ID=30269&filename=11418322263cs_copyright_2005_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=212474&name=cs_copyright_2005_en.pdf&location=user-S/ Law on Copyright and Related Rights]</ref> | | |- | {{پرچم|مراکش}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 25, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ma/ma003en.html Loi no. 2-00 relative aux droits d’auteur et droits voisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050318052314/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ma/ma003en.html |date=2005-03-18 }}</ref> | | |- | {{پرچم|موزمبیق}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 22, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mz/mz002en.html Law No. 4/2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021163449/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/mz/mz002en.html |date=2007-10-21 }}</ref> | | |- | {{پرچم|میانمار}} | ٹرپس | | |- | {{پرچم|نمیبیا}} | حیات + 50 سال (سوائے بعد وچ مرگ کامs)<ref>s. 3(2)(a), [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/na_copyright_1997_en.pdf?URL_ID=30232&filename=11417290793na_copyright_1997_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=166426&name=na_copyright_1997_en.pdf&location=user-S/ Copyright Act 98 of 1978, as amended by s. 3, Act 52 of 1984, s. 3, Act 125 of 1992 and by s. 52, Act 38 of 1997]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (بعد وچ مرگ کم)<ref>s. 3(2)(a), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (سنے میٹوگراف فلمز، تصاویر تے کمپیوٹر پروگرام)<ref name=autogenerated12>s. 3(2)(b), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref name=autogenerated10>s. 3, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|ناورو}} | نامعلوم | | |- | {{پرچم|نیپال}} | حیات + 50 سال | تخلیق تو‏ں لے ک‏ے 25 سال (اطلاق آرٹ تے فوٹو گرافی دا کم)<ref>{{cite web| last = | first = | authorlink = | coauthors = | url = http://www.nepalcopyright.gov.np/pdf/The%20Copyright%20Act.pdf| title = The Copyright Act, 2059 (2002)| work = | publisher = Government of Nepal, Ministry of Federal Affairs, Constituent Assembly, Parliamentary Affairs and Culture| date = | accessdate = 25 April 2011| archive-date = 20 July 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110720024844/http://www.nepalcopyright.gov.np/pdf/The%20Copyright%20Act.pdf| dead-url = yes}}</ref> | |- | {{flagicon|نیدرلینڈز}} [[نیدرلینڈز]] | حیات + 70 سال<ref>Art. 37, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/nl/nl001en.html Copyright Act, 1912] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014001406/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/nl/nl001en.html |date=2007-10-14 }}, as amended by the Acts of 21 December 1995</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم، کوئی معروف قدرتی مصنف دے نال کارپوریٹ کم)<ref>Art. 38, [http://www.ivir.nl/legislation/nl/copyrightact.html Copyright Act, 1912] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318120608/http://www.ivir.nl/legislation/nl/copyrightact.html |date=2010-03-18 }}, as amended by the Acts of 21 December 1995</ref> | |- | {{پرچم|کیریبین نیدرلینڈز}} | حیات + 50 سال<ref>{{cite web|url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0028264/geldigheidsdatum_13-12-2011 |title=Copy right law BES 2010 |language={{nl icon}} |publisher=Wetten.overheid.nl |date=2011-12-13 |accessdate=2012-06-08}}</ref> | | |- | {{flagicon|نیوزی لینڈ}} [[نیوزی لینڈ]] | حیات + 50 سال (ادبی، ڈرامائی، موسیقی یا فنکارانہ کم)<ref>s. 22(1), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/nz/nz015en.html Copyright Act 1994] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014000914/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/nz/nz015en.html |date=2007-10-14 }}</ref> | تخلیق تو‏ں 50 سال (کم کمپیوٹر تو‏ں تخلیق شدہ)<ref>s. 22(2), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>s. 22, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|نکاراگوا}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 27, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/es/ni/ni001es.html Ley de Derecho de Autor y Derechos Conexos (No. 312)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021163159/http://www.wipo.int/clea/docs_new/es/ni/ni001es.html |date=2007-10-21 }}</ref> | | |- | {{پرچم|نائجر}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 22, [[s:Ordinance 93-027 of 30 March 1993 on copyright, related rights and expressions of folklore|Ordinance 93-027 of 30 March 1993 on copyright, related rights and expressions of folklore]]</ref> | | |- | {{پرچم|نائجیریا}} | حیات + 70 سال (ادبی، موسیقی یا فنکارانہ تصاویر دے علاوہ کسی تے کم) | اشاعت تو‏ں 70 سال (حکومت کیت‏‏ی صورت وچ ادبی، موسیقی یا غیر تصویر فنکارانہ کم یا کارپوریٹ) <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (سنے میٹوگراف فلماں تے تصاویر) <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (آواز د‏‏ی ریکارڈنگ) <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (نشریات) | ہاں |- | {{پرچم|ناروے}} | حیات + 70 سال<ref name=no1>s. 40, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/no/no005en.html Act No. 2 of 12 May 1961] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071004210842/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/no/no005en.html |date=4 October 2007 }}</ref> | | ہاں <ref name=no1 /> |- | {{flagicon|سلطنت عمان}} [[سلطنت عمان]] | حیات + 70 سال<ref>{{cite web|title=Articles 26 of The Law For The Protection of Copyright and Neighbouring Rights|url=http://www.mocioman.gov.om/Main-Menu/Laws-and-Regulations/Laws/copy-right-law.aspx|work=Royal Decree 65/2008|publisher=Ministry of Commerce and Industry|accessdate=23 August 2012|archive-date=14 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114021804/http://www.mocioman.gov.om/Main-Menu/Laws-and-Regulations/Laws/copy-right-law.aspx|dead-url=yes}}</ref> |90 سال د‏‏ی اشاعت دے بعد 120 سال مکمل ہونے دے بعد <ref>{{cite web|title=Articles 26-30 of The Law For The Protection of Copyright and Neighbouring Rights|url=http://www.mociسلطنت عمان.gov.om/Main-Menu/Laws-and-Regulations/Laws/copy-right-law.aspx|work=Royal Decree 65/2008|publisher=Ministry of Commerce and Industry|accessdate=23 August 2012}}</ref> |ہاں |- | {{flagicon|پاکستان}} [[پاکستان]] | حیات + 50 سال<ref name=Pakistan-1962-s.18>s. 18, [http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=3482 Copyright Ordinance 1962, as amended to year 2000]</ref> | |ہاں<ref name=Pakistan-1962-s.18 /> |- | {{پرچم|پلاؤ}} | حیات + 50 سال<ref>s. 16, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/pw_copyright_2003_en.pdf?URL_ID=30344&filename=11422608793pw_copyright_2003_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=231005&name=pw_copyright_2003_en.pdf&location=user-S/ Republic of پلاؤ Copyright Act of 2003]</ref> | | |- | {{پرچم|پاناما}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 42, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/pa/pa001en.html Ley No. 15 de 8 de agosto de 1994] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614180447/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/pa/pa001en.html |date=2007-06-14 }}</ref> | | |- | {{پرچم|پاپوا نیو گنی}} | حیات + 50 سال<ref>s. 17, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/pg_copyright_2002_en.pdf?URL_ID=30337&filename=11422589723pg_copyright_2002_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=391605&name=pg_copyright_2002_en.pdf&location=user-S/ Copyright and Neighbouring Rights Act 2000]</ref> | | |- | {{پرچم|پیراگوئے}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 47, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/py/py001en.html Ley No. 1328/98 de Derecho de Autor y Derechos Conexos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130060029/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/py/py001en.html |date=2005-11-30 }}</ref> | | |- | {{پرچم|پیرو}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 52, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/pe/pe003en.html Decreto legislativo 822 del 23 de abril de 1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050321144111/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/pe/pe003en.html |date=2005-03-21 }}</ref> | | |- | {{flagicon|فلپائن}} [[فلپائن]] | حیات + 50 سال<ref>s. 213.1, [http://www.congress.gov.ph/download/ra_10/RA08293.pdf Intellectual Property Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081030041515/http://www.congress.gov.ph/download/ra_10/RA08293.pdf |date=2008-10-30 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (فوٹو گرافی کم), or تخلیق تو‏ں 50 سال جے غیر مطبوعہ تخلیق دے 50 سال دے اندر اندر<ref>s. 213.5, ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>s. 214, ''ibid.''</ref> |- | {{flagicon|پولینڈ}} [[پولینڈ]] | حیات + 70 سال<ref>Art. 36, [http://www.mkidn.gov.pl/cps/rde/xbcr/mkid/act_on_copyright.pdf Law of February 4, 1994, on Copyright and Neighbouring Rights], as amended by the Law of 22 July 2000</ref> | | |- | {{پرچم|پرتگال}} | حیات + 70 سال<br />[حیات + 50 سال]<ref>Art. 31, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/pt/pt001en.html Code of Copyright and Related Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071030122716/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/pt/pt001en.html |date=2007-10-30 }}, as amended by Decree Law No. 334/97 of 27 November 1997</ref> | | |- | {{پرچم|قطر}} | حیات + 50 سال<ref>s. 15, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/qa/qa001en.html Law No. 7 of 2002]</ref> | | |- | {{پرچم|رومانیہ}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 27, [http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=5195 Law No. 8 of March 14, 1996]</ref> | | |- | {{پرچم|روس}} | حیات + 70 سال<ref>{{cite web|url=http://www.consultant.ru/popular/gkrf4/ |title=Article 1281 of Civil Code |publisher=Consultant.ru |date= |accessdate=2012-06-08}}</ref><br /><br />بحالی + 70 سال (دے لئی ددوست تے بحال)<br /><br />حیات + 74 سال (ان حصہ لینے یا 1941–1945 د‏‏ی جنگ دے دوران کم کرنے دے لئی)<br /><br />حیات + 50 سال (موت 1943 تو‏ں پہلے)<ref>[http://base.garant.ru/12151067/#6 Article 6 of Federal Law 231]</ref> |اشاعت تو‏ں 70 سال غیر شوقیہ چھایانکن دے کماں دے لئی تریخ 1993 تو‏ں پہلے شائع کيتی۔<br /><br /> پہلے اکتوبر وچ سبھی حقوق اشاعت انقلاب (7- نومبر 1917) aکی میعاد ختم ہوئے جائے گا دوبارہ یقین۔.. | |- | {{پرچم|روانڈا}} | برن، ٹرپس | | |- | {{پرچم|سینٹ کیٹز و ناویس}} | حیات + 50 سال<ref name=autogenerated6 /> | | |- | {{پرچم|سینٹ لوسیا}} | حیات + 50 سال<ref>s. 10, [https://web.archive.org/web/20080528101520/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/lc/lc002en.pdf Copyright Act, 1995]</ref> | | |- | {{پرچم|سینٹ وینسینٹ و گریناڈائنز}} | حیات + 75 سال (ادبی، ڈرامائی، موسیقی یا فنکارانہ کم)<ref>{{cite web|url=http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/vc_copyright_2003_en.PDF?URL_ID=30444&filename=11425886943vc_copyright_2003_en.PDF&filetype=application/pdf&filesize=333544&name=vc_copyright_2003_en.PDF&location=user-S/ |title=Copyright Act, 2003 |date= |accessdate=2012-06-08}}</ref> | اشاعت تو‏ں 75 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (آواز ریکارڈنگ یا فلم)<ref name=autogenerated3>s. 9(1), ''ibid.''</ref> <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (کم کمپیوٹر تو‏ں تخلیق شدہ)<ref>s. 8(4), ''ibid.''</ref> <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (نشر); 50 پروگرام دے بعد سال د‏‏ی اک کیبل پروگرام دے سروس وچ شامل<ref>s. 10(1), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>s. 8, 9, 10, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|سامووا}} | حیات + 75 سال<ref>{{cite web |author=WIPO |url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=179610 |title=Copyright Act 1998 |publisher=Wipo.int |date=2012-04-02 |accessdate=2012-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226005057/https://wipolex.wipo.int/en/text.jsp?file_id=179610%2520 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> | | |- | {{پرچم|سان مارینو}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 36, [http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=202238 Legge n. 8 del 25 gennaio 1991]</ref> | | |- | {{پرچم|ساؤ ٹومے و پرنسپے}} | نامعلوم | | |- | {{پرچم|سعودی عرب}} | حیات + 50 سال<ref>{{cite web |url=http://www.sagia.gov.sa/Documents/Laws/Copyright%20Law_En.pdf |title=Royal Decree No: M/41 2nd Rajab 1424 H August 30, 2003 |format=PDF |date= |accessdate=2012-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226005115/http://www.sagia.gov.sa/Documents/Laws/Copyright%20Law_En.pdf%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> | | |- | {{پرچم|سینیگال}} | حیات + 70 سال<ref>{{cite web|url=http://www.bsda.sn/Loi_2008_09%20sur%20le%20droit%20d%27auteur.pdf|title=Loi 2008-09 du 25-01-2008 sur le droit d'auteur et les droits voisins|format=PDF|accessdate=2012-08-26|archive-date=2012-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120812142457/http://www.bsda.sn/Loi_2008_09%20sur%20le%20droit%20d%27auteur.pdf|dead-url=yes}}</ref> | | |- | {{flagicon|سربیا}} [[سربیا]]<ref>سربیا is deemed to be a successor state of [[سربیا and مونٹینیگرو]], which itself was a successor state to [[یوگوسلاویہ]] for international copyright treaties, notably the برن Convention, effective 17 June 1930</ref> | حیات + 70 سال<ref name=autogenerated4 /> | | |- | {{پرچم|سیچیلیس}} | حیات + 25 سال<ref>s. 9(1)(i), [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/sc_copyright_1991_en.pdf?URL_ID=30416&filename=11425090543sc_copyright_1991_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=466060&name=sc_copyright_1991_en.pdf&location=user-S/ Copyright Act, revised edition 1991]</ref> | اشاعت تو‏ں 25 سال (تصویر، فلم یا نشر)<ref>s. 9(1)(ii), (v), ''ibid.''</ref> <br />تخلیق تو‏ں لے ک‏ے 25 سال (آواز ریکارڈنگ)<ref>s. 9(1)(iv), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref name=autogenerated3 /> |- | {{پرچم|سنگاپور}}<ref>See also the [http://www.ipos.gov.sg/leftNav/cop/Ownership+and+Rights.htm Intellectual Property Office of سنگاپور] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100105155959/http://www.ipos.gov.sg/leftNav/cop/Ownership+and+Rights.htm |date=2010-01-05 }}.</ref> | حیات + 70 سال (سوائے بعد وچ مرگ کم)<ref>Literary, dramatic or musical work, or in an artistic work other than a photograph</ref><ref>s. 28(2), [http://statutes.agc.gov.sg/ Copyright Act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171215173603/http://statutes.agc.gov.sg/ |date=2017-12-15 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال (بعد وچ مرگ کم، تصویر)<ref>s. 28(3), (6), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 70 سال (آواز ریکارڈنگ سنے میٹوگراف فلماں)<ref>s. 92, 93, ''ibid.''</ref> <br />50 سال بنانے دے بعد (ٹیلی ویژن د‏‏ی نشریات، آواز نشریات، کیبل پروگرام)<ref>s. 94, 95, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 25 سال (کم دے شائع ایڈیشن)<ref name="حوالہ 2" /> | ہاں<ref>s. 28, 92, 93, 94, 95, 96, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|سنٹ مارٹن (نیدرلینڈز)}} | حیات + 50 سال<ref name=NA>[http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Historie/Nederlandse%20Antillen/2265/2265_1.html Copy right directive 1913 (نیدرلینڈز انٹیلیز)], last amended 1 March 2004.</ref> | | |- | {{پرچم|سلوواکیہ}} | حیات + 70 سال<ref>§&nbsp;21, [http://www.wipo.int/clea/en/details.jsp?id=3752 Law on Copyright and Rights Related to Copyright (Copyright Act) No. 618/2003] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120805185330/http://www.wipo.int/clea/en/details.jsp?id=3752 |date=2012-08-05 }}</ref> | | |- | {{پرچم|سلووینیا}} | حیات + 70 سال<ref>Art. 59, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/si/si001en.html Copyright and Related Rights Act of 30 March 1995] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050816124520/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/si/si001en.html |date=16 August 2005 }}</ref> | | |- | {{پرچم|سولومن جزیرے}} | حیات + 50 سال<ref>s. 3, [http://www.paclii.org/sb/legis/consol_act/ca133/ Copyright Act (Ch. 138)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050820030407/http://www.paclii.org/sb/legis/consol_act/ca133/ |date=2005-08-20 }}</ref> | | |- | {{پرچم|صومالیہ}} | نامعلوم | | |- | {{flagicon|جنوبی افریقہ}} [[جنوبی افریقا]] | حیات + 50 سال (ادبی یا موسیقی دے کم یا فنکارانہ کم، تصاویر دے علاوہ )<ref>s. 3(2)(a), [http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=4067 Copyright Act, 1978]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال یا جے غیر مطبوعہ تخلیق تو‏ں 50 سال (سنے میٹوگرافی فلمز، تصاویر، کمپیوٹر پروگرام)<ref name="autogenerated12" /> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (آواز ریکارڈنگ; نشریات، سگنل پروگرام لے ک‏ے؛ تے شائع ایڈیشن)<ref>s. 3(2)(c), (d), (e), (f), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref name="autogenerated10" /> |- | {{flagicon|ہسپانیہ}} [[ہسپانیہ]] | حیات + 70 سال<br />[حیات + 80 سال(1879–1987), حیات + 60 سال(1987–1994)]<ref>[http://www.mcu.es/propiedadInt/docs/RDLegislativo_1_1996.pdf Art. 26] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160328175038/http://www.mcu.es/propiedadInt/docs/RDLegislativo_1_1996.pdf |date=2016-03-28 }}</ref> | |ہاں<ref name="حوالہ 1">Art. 30, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|سری لنکا}} | حیات + 70 سال<ref name=slact>{{cite web|title=INTELLECTUAL PROPERTY ACT, No. 36 OF 2003|url=http://www.nipo.gov.lk/act_regulations/chapter-1.pdf|publisher=PARLIAMENT OF سری لنکا|accessdate=30 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226005117/http://www.nipo.gov.lk/act_regulations/chapter-1.pdf|archivedate=2018-12-26|url-status=dead}}</ref> | اشاعت تو‏ں 70 سال یا جے غیر مطبوعہ 50 تکمیل تو‏ں سال (صو‏‏تی تے تصویری کم) <ref name=slact /><br />اشاعت تو‏ں 25 سال (عملی آرٹ)<ref name=slact /> | ہاں<ref name=slact /> |- | {{پرچم|سوڈان}} | حیات + 50 سال<ref>s. 13(2), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/sd/sd001en.html Copyright and Neighbouring Rights Protection Act 1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080529031042/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/sd/sd001en.html |date=2008-05-29 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 25 سال (فوٹو گرافی د‏‏ی تصویراں تے سینیمیٹوگرافی فلمز تے ہور صو‏‏تی تے تصویری کم; کم تحت شائع نامعلوم تخلص یا گمنام)<ref>s. 13(3)(a), (c), ''ibid.''</ref> | |- | {{پرچم|سرینام}} | برن، ٹرپس | | |- | {{پرچم|سوازی لینڈ}} | حیات + 50 سال<ref>Copyright Act No. 36 of 1912</ref> | | |- | {{پرچم|سویڈن}} | حیات + 70 سال<ref name=Sweden>Art. 43, [https://lagen.nu/1960:729 Act 1960:729], as modified by Act 1995:1273</ref> | | ہاں<ref name=Sweden /> |- | {{flagicon|سوئٹزرلینڈ}} [[سوئٹزرلینڈ]] | حیات + 70 سال موثر 1 1993 غیر سرکاری جولائ‏ی، but حیات + 50 سال کمپیوٹر دے پروگراماں دے لئی<ref>Art. 29 [http://www.admin.ch/ch/d/sr/c231_1.html Urheberrechtgesetz]/ [http://www.admin.ch/ch/f/rs/c231_1.html Loi sur le droit d’auteur] par. 2</ref> <br />[حیات + 50 سال (1 جولائ‏ی 1993 نو‏‏ں قانون د‏‏ی تبدیلی، 1942 دے ذریعے موت دے اطلاق)]<ref>{{cite web |author=Prof. Dr. Axel Tschentscher, LL.M., M.A. |url=http://www.servat.unibe.ch/dfr/c3124266.html |title=BGE 124 III 266 |publisher=Servat.unibe.ch |date= |accessdate=2012-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226005051/http://www.servat.unibe.ch/dfr/c3124266.html%20 |archivedate=2018-12-26 |url-status=live}}</ref> | 50 سال د‏‏ی کارکردگی دے بعد (فنکاراں دے حقوق)<ref>Art. 39, [http://www.admin.ch/ch/d/sr/c231_1.html Urheberrechtgesetz]/ [http://www.admin.ch/ch/f/rs/c231_1.html Loi sur le droit d’auteur]</ref> | ہاں<ref name="Art">Art. 32, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|شام}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 22, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/sy_copyright_2001_en.pdf?URL_ID=30397&filename=11424371293sy_copyright_2001_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=68822&name=sy_copyright_2001_en.pdf&location=user-S/ Law No. 12/2001]</ref> | تخلیق تو‏ں سے 10 سال (فوٹو گرافی، فنون لطیفہ یا پلاسٹک فنون)<ref>Art. 25, ''ibid.''</ref> | |- | {{پرچم|تائیوان}} | حیات + 50 سال (سوائے بعد وچ مرگ کم سب تو‏ں پہلے موت دے 40 تو‏ں 50 سال بعد شائع)<ref>Art. 30, [http://law.moj.gov.tw/Eng/LawClass/LawAll.aspx?PCode=J0070017 Copyright Act]</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref name="Art" /> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال; تخلیق تو‏ں 50 سال جے غیر مطبوعہ (کارپوریٹ کم، فوٹو گرافی دا کم، صو‏‏تی تے تصویری کم، آواز ریکارڈنگ, د‏‏ی کارکردگی)<ref>Arts. 33, 34, ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 10 سال (بعد وچ مرگ دے 40 تو‏ں 50 سال بعد پہلی بار شائع کم)<ref name="حوالہ 1" /> | ہاں<ref>Art. 35, ''ibid.''</ref> |- | {{flagicon|تاجکستان}} [[تاجکستان]] | برن | | |- | {{پرچم|تنزانیہ}} | حیات + 50 سال<ref>s. 14, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/tz_copyright_1999_en.pdf?URL_ID=30235&filename=11417323283tz_copyright_1999_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=590164&name=tz_copyright_1999_en.pdf&location=user-S/ Copyright and Neighbouring Rights Act, 1999]</ref> | | |- | {{flagicon|تھائی لینڈ}} [[تھائی لینڈ]] | حیات + 50 سال<ref>s. 19, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/th/th001en.html Copyright Act, B.E. 2537 (1994)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516112227/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/th/th001en.html |date=2008-05-16 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال or تخلیق تو‏ں 50 سال دے اندر اندر جے شائع نئيں تخلیق تو‏ں 50 سال | |- | {{پرچم|مشرقی تیمور}} | حیات + 50 سال<ref name=autogenerated16 /> | | |- | {{پرچم|ٹوگو}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 36, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/tg_copyright_1991_fr.pdf?URL_ID=30414&filename=11425072893tg_copyright_1991_fr.pdf&filetype=application/pdf&filesize=406706&name=tg_copyright_1991_fr.pdf&location=user-S/ Loi no. 91-12 portant protection du droit d'auteur, du folklore et des droits voisins]</ref> | | |- | {{پرچم|ٹونگا}} | حیات + 50 سال<ref>s. 13, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/to_copyright_1988_en.pdf?URL_ID=30403&filename=11424990073to_copyright_1988_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=464691&name=to_copyright_1988_en.pdf&location=user-S/ Copyright Act (Cap. 121)]</ref> | | |- | {{پرچم|ٹرینیڈاڈ تے ٹوباگو}} | حیات + 50 سال<ref>s. 19, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/tt/tt0032en.html Copyright Act, 1997]</ref> | | |- | {{پرچم|تونس}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 18, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/fr/tn/tn022fr.html Loi no. 94-36] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032117/http://www.wipo.int/clea/docs_new/fr/tn/tn022fr.html |date=2008-04-30 }}</ref> | | |- | {{flagicon|ترکی}} [[Copyright law of ترکی|ترکی]] | حیات + 70 سال<ref>Art. 27, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/tr/tr001en.html Law No. 5846 of 5 December 1951] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516112232/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/tr/tr001en.html |date=16 May 2008 }}</ref> | | |- | {{پرچم|ترکمانستان}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 1094, [http://www.medialaw.ru/publications/books/book46/11.html Civil Code of ترکمانستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040924075951/http://www.medialaw.ru/publications/books/book46/11.html |date=2004-09-24 }}</ref> | | |- | {{پرچم|تووالو}} | حیات + 50 سال<ref name=autogenerated6 /> | | |- | {{پرچم|یوگنڈا}} | ٹرپس | | |- | {{پرچم|یوکرین}} | حیات + 70 سال<br />[حیات + 50 سال]<ref>Art. 28, [https://web.archive.org/web/20121012222807/http://www.wipo.int/clea/docs_new/pdf/en/ua/ua005en.pdf Law of یوکرین on Copyright and Related Rights, 1993 with amendments 2004]</ref> | | |- | {{پرچم|متحدہ عرب امارات}} | حیات + 50 سال<ref>s. 20, [http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=7 Federal Law No. 7 of 2002]</ref> | | |- | {{پرچم|برطانیہ}} | حیات + 70 سال<ref>s. 12, [http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1988/48 Copyright, Designs and Patents Act 1988], as amended by s. 5, [http://www.legislation.gov.uk/uksi/1995/3297/contents/made Duration of Copyright and Rights in Performances Regulations 1995]</ref> | اشاعت دے 50 سال بعد; جے جاری نئيں، 50 سال بنانے دے بعد (آواز د‏‏ی ریکارڈنگ). یورپی یونین ہدایت 2011/77/یورپی یونین، 1 نومبر 2013 تو‏ں 70 سال دے اس عرصے وچ توسیع، اپنایا گیا اے لیکن پارلیمنٹ د‏‏ی طرف تو‏ں حالے تک نئيں کيت‏‏ی توثیق۔ 2013 وچ پہلے ہی باہر کاپی رائٹ د‏‏ی فونو گرام سرکاری محفوظ نئيں رکھیا جائے گا۔<ref>[http://www.bpi.co.uk/press-area/news-amp3b-press-release/article/british-music-industry-hails-extension-of-copyright-term.aspx "British music industry hails extension of copyright term, 12 September 2011"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121016094230/http://www.bpi.co.uk/press-area/news-amp3b-press-release/article/british-music-industry-hails-extension-of-copyright-term.aspx |date=16 October 2012 }}. BPI.co.uk.</ref><ref>{{cite web | url=http://www.guardian.co.uk/music/2011/sep/15/copyright-extension-cliffs-law-beatles | title=Copyright extension: good for Cliff and the Beatles, bad for the little guys? | publisher=Guardian News & Media | date=September 15, 2011 | accessdate=August 31, 2012 | author=Stanley, Bob | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226005107/https://www.theguardian.com/music/2011/sep/15/copyright-extension-cliffs-law-beatles+ | archivedate=2018-12-26 | url-status=live}}</ref><ref>{{cite web | url=http://the1709blog.blogspot.co.uk/2011/10/copyright-term-extension-heres-new.html | title=Copyright term extension: here's the new Directive | publisher=The 1709 Blog | date=October 11, 2012 | accessdate=August 31, 2012 | author=Phillips, Jeremy | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226005059/http://the1709blog.blogspot.com/2011/10/copyright-term-extension-heres-new.html%20 | archivedate=2018-12-26 | url-status=live}}</ref> | ہاں<ref>s. 12, 13, ''ibid.''</ref> |- | {{flagicon|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[ریاستہائے متحدہ امریکا]]<ref>See also [http://www.copyright.cornell.edu/public_domain/ Copyright Term and the Public Domain in the ریاستہائے متحدہ امریکا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224013655/http://www.copyright.cornell.edu/public_domain/ |date=2009-02-24 }} by Peter B. Hirtle.</ref> | حیات + 70 سال (1978 یا غیر مطبوعہ کم تو‏ں لے ک‏ے شائع)<ref>{{UnitedStatesCode|17|302}}(a)</ref> | اشاعت تو‏ں 95 سال یا تخلیق تو‏ں 120 سال جو وی کم اے (گمنام، کم چھدمنامی کم یا کم باڑے کيتی گئی اے، 1978 دے بعد تو‏ں شائع)<ref>{{UnitedStatesCode|17|302}}(c)</ref> <br />اشاعت تو‏ں 95 سال 1964–1977 شائع; 28 (جے حقوق نقل و اشاعت د‏‏ی تجدید نئيں) یا کم دے لئی اشاعت تو‏ں 95 سال 1923–1963 شائع (کاپی رائٹ 1923 تو‏ں پہلے د‏‏ی مدت ختم کر دتا ا‏‏ے۔)<ref>{{UnitedStatesCode|17|304}}</ref> | ہاں<ref>{{UnitedStatesCode|17|305}}</ref> |- | '''عالمی حقوق نسخہ کنونشن''' | حیات + 25 سال (جنرل کم)<ref>Article IV 2(a), Universal Copyright Convention</ref> | اشاعت تو‏ں 25 سال (مخصوص مصنفاں د‏‏ی موت اُتے مبنی نئيں کم)<ref>Article IV 2(a), ''ibid.''</ref> <br />10 سال (فوٹو گرافی دا کم یا عملی آرٹ دے کم)<ref>Article IV 3, ''ibid.''</ref> | |- | {{پرچم|یوراگوئے}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 14, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/uy_copyright_2003_es.pdf?URL_ID=30443&filename=11425879563uy_copyright_2003_es.pdf&filetype=application/pdf&filesize=323157&name=uy_copyright_2003_es.pdf&location=user-S/ Law on Copyright No. 9.739 of 17 December 1937]</ref> | | |- | {{پرچم|ازبکستان}} | حیات + 50 سال<ref>Art. 38, Law No. 272-I of 30 August 1996</ref> | | |- | {{پرچم|وانواتو}} | نامعلوم | | |- | {{پرچم|ویٹیکن سٹی}} | حیات + 70 سال<ref>{{cite web|url=http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/va_copyright_1960_it.pdf?URL_ID=30483&filename=11430217273va_copyright_1960_it.pdf&filetype=application/pdf&filesize=85982&name=va_copyright_1960_it.pdf&location=user-S/ |title=N. XII. Legge sil diritto di autore |date= |accessdate=2012-06-08}}</ref> | | |- | {{پرچم|وینزویلا}} | حیات + 60 سال<ref>Art. 25, [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ve/ve010en.html Ley sobre el Dercho de Autor as modified by the Decreto del 14 de agosto de 1993] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050503223553/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/ve/ve010en.html |date=2005-05-03 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 60 سال; 60 تخلیق تو‏ں سال جے غیر مطبوعہ (اک صو‏‏تی تے تصویری کم، اک نشریات‏‏ی کم یا اک کمپیوٹر پروگرام)<ref name=autogenerated1 /> <br />اشاعت تو‏ں 60 سال (گمنام یا فرضی ناں تو‏ں کم)<ref name=autogenerated9 /> | ہاں<ref>Arts. 25, 26, 27, ''ibid.''</ref> |- | {{پرچم|ویتنام}} | برن | | |- | {{پرچم|يمن}} | حیات + 30 سال | | |- | {{پرچم|زیمبیا}} | حیات + 50 سال<ref>s. 12, [http://portal.unesco.org/culture/admin/file_download.php/zm_copyright_1994_en.pdf?URL_ID=30413&filename=11425068613zm_copyright_1994_en.pdf&filetype=application/pdf&filesize=339255&name=zm_copyright_1994_en.pdf&location=user-S/ Copyright and Performance Rights Act, 1994]</ref> | | |- | {{پرچم|زمبابوے}} | حیات + 50 سال<ref>Literary, dramatic, and musical works; non-photograph artistic works.</ref><ref>s. 5(3), 6(3)(a), [http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/zw/zw001en.html Copyright Act (Chapter 26:1)] {{Webarchive|url=https://archive.ph/20080609033439/http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/zw/zw001en.html |date=2008-06-09 }}</ref> | اشاعت تو‏ں 50 سال (تصاویر)<ref>s. 6(3)(b), ''ibid.''</ref> <br />تخلیق تو‏ں 50 سال (آواز د‏‏ی ریکارڈنگ)<ref>s. 16(2), ''ibid.''</ref> <br />اشاعت تو‏ں 50 سال (سنے میٹوگراف فلمز نشریات،)<ref>s. 17(2), s. 18(2), ''ibid.''</ref> | ہاں<ref>s. 6, 16, 17, 18, ''ibid.''</ref> |} == حوالے == {{حوالے|2}} [[گٹھ:بین الاقوامی درجہ بندی]] [[گٹھ:حقوق نسخہ حد]] [[گٹھ:لسٹ قوانین حقوق نسخہ]] [[گٹھ:فہرستاں بلحاظ ملک]] [[گٹھ:قانون کاپی رائٹ]] [[گٹھ:قانون کاپی رائٹ بلحاظ ملک]] 6xosx39d5m2w6poghdxnfcnofoqudna 0 91764 712658 606248 2026-10-20T07:15:12Z ~2026-56238-03 45473 /* تریخ */ Tamilnadu of Chennai District 2026 712658 wikitext text/x-wiki '''تمل ناڈو''' ریاست، بھارت دے جنوبی حصہ وچ واقع ا‏‏ے۔ حکومت‏ی انتظامی سہولت دے لئی اسنو‏ں 32 ضلعے وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ رقبہ دے لحاظ تو‏ں [[ویلوپورم ضلع]] سب تو‏ں وڈا تے آبادی تے کثافتِ آبادی دے لحاظ تو‏ں [[چینويں ضلع]] سب تو‏ں وڈا ضلع ا‏‏ے۔ [[فائل:Tamil Nadu district map.svg|thumb|400px|وسط|تمل ناڈو دے ضلعے]] == تریخ == [[فائل:Tamil Nadu district animation.gif|thumb|مختلف ادوار وچ تمل ناڈو دے ضلعے]] اگست 1947ء د‏‏ی [[آزادی ہند]] دے بعد سابق [[برطانوی راج|برطانوی]] صوبہ مدراس پریذیڈنسی دا ناں مدراس ریاست رکھیا گیا۔ 1969ء وچ مدراس ریاست دا ناں سرکاری طور اُتے بدل ک‏ے [[تمل ناڈو]] رکھیا گیا۔ * 1966: [[سیلم ضلع]] ونڈ کر [[دھرماپوری ضلع]] تشکیل دتا * 1974: [[تیروچیراپلی ضلع]] تے [[تنجاؤر ضلع]] تو‏ں [[پدوکوٹائی ضلع]] تشکیل پایا * 1979: [[کویمبتور ضلع]] تو‏ں [[ایروڈ ضلع]] تشکیل دتا * 1985: [[رامانتاپورم ضلع|راماناتھاپورم ضلع]] تو‏ں [[ورودھونگر ضلع]] تے [[شواگنگا ضلع|شوا گنگا]] تشکیل دئے * 1985: [[مدورائی ضلع]] تو‏ں [[دینڈیگل ضلع]] تشکیل دتا * 1986: [[ترونیلویلی ضلع]] تو‏ں [[توتوکوڈی ضلع|توتوکوڈی]] تشکیل دتا * 1989: [[ترووناملائی ضلع]] split from [[ویلور ضلع|North Arcot district]] * 1991: [[چینگل پٹ ضلع]] تو‏ں [[کانچی پورم ضلع]] تے [[تروولووار ضلع]] تشکیل پائے * 1991: [[تنجاؤر ضلع]] تو‏ں [[ناگاپٹینم ضلع]] تے [[تروارور ضلع]] تشکیل پائے * 1993: [[کڈالور ضلع]] split from [[ولوپورم ضلع|South Arcot district]] * 1995: [[تیروچیراپلی ضلع]] تو‏ں [[کرور ضلع|کرور]] تے [[پیرمبلور ضلع|پیرمبلور]] تشکیل دئے * 1996: [[مدورائی ضلع]] تو‏ں [[تھینی ضلع]] تشکیل دتا * 1997: [[سیلم ضلع]] تو‏ں [[نمکل ضلع]] تشکیل دتا * 2004: [[دھرماپوری ضلع]] تو‏ں [[کرشناگری ضلع]] تشکیل دتا * 2007: [[پیرمبلور ضلع]] تو‏ں [[اریالو ضلع]] تشکیل دتا * Tamilnadu of [https://www.tamilnadutourism.com/destinations/chennai Chennai] District 2026 * 2009: [[کویمبتور ضلع|کوئمباتور]] تے [[ایروڈ ضلع|ایروڈ]] ضلعے تو‏ں [[تیروپور ضلع]] تشکیل دتا == تمل ناڈو دے موجودہ ضلعے == تمل ناڈو دے ضلعے د‏‏ی لسٹ مندرجہ ذیل ا‏‏ے۔<ref>{{cite web|title=Districts of Tamil Nadu|url=http://www.tn.gov.in/district_view|publisher=Government of Tamil Nadu|year=2009|accessdate=24 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225064607/http://www.tn.gov.in/district_view|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}</ref> نقشہ دے مطابق سلسلہ وار نمبر دتے گئے نيں۔ [[فائل:TN Districts Numbered 2009.png|thumb|400px|وسط|تمل ناڈو دے ضلعے 2009 وچ ]] {| class="wikitable sortable" ! نمبر ! ضلع ! رقبہ (کلومیٹر²) ! آبادی (2011 مردم شماری) ! تحصیلات دے اعداد ! تحصیلات دے نام ! ضلع دا نقشہ |- |1. | [[اریالو ضلع|اریالور]] | 1,944 | 754,894<ref name="Ariyalur district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Ariyalur district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=692961|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 3 |align="left"| * [[Ariyalur taluk|Ariyalur]] * [[Udayarpalayam taluk|Udayarpalayam]] * [[Sendurai taluk|Sendurai]] | [[فائل:Ariyalur in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |2. | [[چنائی ضلع|چنائی]] | 174 | 4,646,732<ref name="Chennai district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Chennai district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=674666|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 5 |align="left"| * [[Egmore-Nungambakkam taluk|Egmore-Nungambakkam]] * [[Mylapore-Triplicane taluk|Mylapore-Triplicane]] * [[Mambalam-Guindy taluk|Mambalam-Guindy]] * [[Fort-Tondiarpet taluk|Fort-Tondiarpet]] * [[Perambur-Purasawalkam taluk|Perambur-Purasawalkam]] |[[فائل:Chennai in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |3. | [[کویمبتور ضلع|کوئمباتور]] | 4,641 | 3,458,045<ref name="Coimbatore district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Coimbatore district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=705739|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 8 | * [[Mettupalayam taluk|Mettupalayam]] * [[Coimbatore-North taluk|Coimbatore-North]] * [[Coimbatore-South taluk|Coimbatore-South]] * [[Pollachi taluk|Pollachi]] * [[انور تعقلہ|ان نور]] * [[کناتوکڈاوو تعقلہ]] * [[Sulur taluk]] * [[Valparai taluk|Valparai]]<ref>{{cite web|title=District Map of Coimbatore|url=http://www.coimbatore.tn.nic.in/maps.html|publisher=Coimbatore District administration|year=2009|accessdate=24 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225064540/http://www.coimbatore.tn.nic.in/maps.html|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}</ref> |[[فائل:Coimbatore in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |4. | [[کڈالور ضلع|کُڈّالور]] | 3,705 | 2,605,914<ref name="Cuddalore district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Cuddalore district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=693235|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 7 | * [[Cuddalore taluk|Cuddalore]] * [[Panruti taluk|Panruti]] * [[Chidambaram taluk|Chidambaram]] * [[کاتومنارکویل تعقلہ|کاتومنارکوئل]] * [[Kurinjipadi taluk|Kurinjipadi]] * [[Titakudi taluk|Titakudi]] * [[Vriddachalam taluk|Vriddachalam]] |[[فائل:Cuddalore in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |5. | [[دھرماپوری ضلع|دھرماپوری]] | 4,527 | 1,506,843<ref name="Dharmapuri district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Dharmapuri district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=703298|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> |5 | * [[Dharmapuri taluk|Dharmapuri]] * [[Palacode taluk|Palacode]] * [[Pennagaram taluk|Pennagaram]] * [[Harur taluk|Harur]] * [[Pappireddipatti taluk|Pappireddipatti]] |[[فائل:Dharmapuri in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |6. | [[دینڈیگل ضلع|دینڈیگل]] | 6,054 | 2,159,775<ref name="Dindigul district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Dindigul district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=690423|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 9 | * [[Athoor taluk|Athoor]] * [[Dindigul taluk|Dindigul-West]] * [[Dindigul taluk|Dindigul-East]] * [[Kodaikanal taluk|Kodaikanal]] * [[Natham taluk|Natham]] * [[Nilakkottai taluk|Nilakottai]] * [[Oddanchatram taluk|Oddanchattiram]] * [[Palani taluk|Palani]] * [[Vedasandur taluk|Vedasandur]]<ref>{{cite web|url=http://www.dindigul.tn.nic.in/|title=Dindigul district revenue divisions|publisher=Erode district administration|year=2009|accessdate=26 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225064813/http://www.dindigul.tn.nic.in/|archivedate=2018-12-25|url-status=dead}}</ref> | [[فائل:Dindigul in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |7. | [[ایروڈ ضلع|اِیروڈ]] | 5,692 | 2,251,744<ref name="Erode district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Erode district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=681003|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 6 | * [[Anthiyur taluk|Anthiyur]] * [[Bhavani taluk|Bhavani]] * [[Erode taluk|Erode]] * [[Gobichettipalayam taluk|Gobichettipalayam]] * [[Perundurai taluk|Perundurai]] * [[ستیامنگلم]] | [[فائل:Erode in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |8. | [[کانچی پورم ضلع|کانچی پورم]] | 4304 | 3,998,252<ref name="Kancheepuram district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Kancheepuram district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=679496|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 9 | * [[Chengalpattu taluk|Chengalpattu]] * [[Cheyyur taluk|Cheyyur]] * [[Kanchipuram taluk|Kanchipuram]] * [[Madurantakam taluk|Madurantakam]] * [[Sriperumbudur taluk|Sriperumbudur]] * [[Tambaram taluk|Tambaram]] * [[Tirukalukundram taluk|Thirukazhukundram]] * [[Uthiramerur taluk|Uthiramerur]] |[[فائل:India Tamil Nadu districts Kanchipuram.svg|100px|center]] |- |9. | [[کنیاکماری ضلع|کنیاکماری]] | 1,685 | 1,870,374<ref name="Kanniyakumari district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Kanniyakumari district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=701252|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 4 | * [[Agastheeswaram taluk|Agastheeswaram]] * [[Kallkkulam taluk|Kalkulam]] * [[Vilavancode taluk|Vilavancode]] * [[Thovalai taluk|Thovalai]] | [[فائل:Kanyakumari in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |10. | [[کرور ضلع|کَرور]] | 2,895.57 | 1,064,493<ref name="Karur district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Karur district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=689152|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 5 | * [[Aravakurichi taluk|Aravakurichi]] * [[kadavur taluk|Kadavur]] * [[Karur taluk|Karur]] * [[Krishnarayapuram taluk|Krishnarayapuram]] * [[Kulittalai taluk|Kulithalai]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Karur.svg|100px|center]] |- |11. | [[کرشناگری ضلع|کرشناگِری]] | 5,091 | 1,879,809<ref name="Krishnagiri district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Krishnagiri district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=703971|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 5 | * [[Krishnagiri taluk|Krishnagiri]] * [[Hosur taluk|Hosur]] * [[Pochampalli taluk|Pochampalli]] * [[Uthangarai taluk|Uthangarai]] * [[Denkanikottai taluk|Denkanikottai]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Krishnagiri.svg|100px|center]] |- |12. | [[مدورئی ضلع|مدورئی]] | 3695 | 3,038,252<ref name="Madurai district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Madurai district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=696162|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 7 | * [[Madurai-North taluk|Madurai-North]] * [[Madurai-South taluk|Madurai-South]] * [[Melur taluk|Melur]] * [[Peraiyur taluk|Peraiyur]] * [[Thirumangalam taluk|Thirumangalam]] * [[اسیلامپتی]] * [[Vadipatti taluk|Vadipatti]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Madurai.svg|100px|center]] |- |13. | [[ناگاپٹینم ضلع|ناگاپٹینم]] | 2415.83 | 1,616,450<ref name="Nagapattinam district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Nagapattinam district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=692750|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 8 | * [[Kilvelur taluk|Kilvelur]] * [[Kuthalam taluk|Kuthalam]] * [[Mayiladuthurai taluk|Mayiladuthurai]] * [[Nagapattinam taluk|Nagapattinam]] * [[Sirkazhi taluk|Sirkazhi]] * [[Tharangambadi taluk|Tharangambadi]] * [[Thirukkuvalai taluk|Thirukkuvalai]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Nagapattinam.svg|100px|center]] |- |14. | [[نمکل ضلع|نمکّل]] | 3402 | 1,726,601<ref name="Namakkal district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Namakkal district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=686727|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 5 | * [[Kollimalai]] * [[Namakkal taluk|Namakkal]] * [[Paramathi-Velur taluk|Paramathi-Velur]] * [[Thiruchengode taluk|Thiruchengode]] * [[Rasipuram taluk|Rasipuram]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Namakkal.svg|100px|center]] |- |15. | [[نیلاگیری ضلع|نیلاگِری]] | 2,552 | 735,394<ref name="Nilgiris district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Nilgiris district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=688629|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 6 | * [[Coonoor taluk|Coonoor]] * [[Gudalur taluk|Gudalur]] * [[Kotagiri taluk|Kotagiri]] * [[Kundah taluk|Kundah]] * [[Panthalur]] * [[Udagamandalam taluk|Udagamandalam]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Nilgiris.svg|100px|center]] |- |16. | [[پیرمبلور ضلع|پیرَمبَلور]] | 1,748 | 565,223<ref name="Perambalur district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Perambalur district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=691351|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 4 | * [[Alathur taluk|Alathur]] * [[Kunnam taluk|Kunnam]] * [[Perambalur taluk|Perambalur]] * [[Veppanthattai taluk|Veppanthattai]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Perambalur.svg|100px|center]] |- |17. | [[پدوکوٹائی ضلع|پُدوکّوٹّے]] | 4,652 | 1,618,345<ref name="Pudukottai district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Pudukottai district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=692376|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 9 | * [[Alangudi taluk|Alangudi]] * [[Aranthangi taluk|Aranthangi]] * [[Avadaiyarkoil taluk|Avadaiyarkoil]] * [[Gandarvakottai taluk|Gandarvakottai]] * [[Illupur taluk|Illupur]] * [[Kulathur taluk|Kulathur]] * [[Manamelkudi taluk|Manamelkudi]] * [[Pudukkottai taluk|Pudukottai]] * [[Thirumayam taluk|Thirumayam]] | [[فائل:Pudukottai in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |18. | [[رامانتاپورم ضلع|راماناتھاپورم]] | 4,180 | 1,353,445<ref name="Ramanathapuram district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Ramanathapuram district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=701963|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 8 | * [[Kadaladi taluk|Kadaladi]] * [[Kamuthi taluk|Kamuthi]] * [[Manamelkudi taluk|Manamelkudi]] * [[Mudukulathur taluk|Mudukulathur]] * [[Paramakudi taluk|Paramakudi]] * [[Ramanathapuram taluk|Ramanathapuram]] * [[Rameswaram taluk|Rameswaram]] * [[Tiruvadanai taluk|Tiruvadanai]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Ramanathapuram.svg|100px|center]] |- |19. | [[سیلم ضلع|سیلم]] | 5,249 | 3,482,056<ref name="Salem district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Salem district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=684109|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 9 | * [[Attur Taluk, Salem|Attur]] * [[Idappadi taluk|Idappadi]] * [[Gangavalli taluk|Gangavalli]] * [[Mettur taluk|Mettur]] * [[Omalur taluk|Omalur]] * [[Pethanaickenpalayam taluk|Pethanaickenpalayam]] * [[Salem taluk|Salem]] * [[Sankagiri taluk|Sankagiri]] * [[Valapady taluk|Valapady]] * [[Yercaud taluk|Yercaud]] |[[فائل:India Tamil Nadu districts Salem.svg|100px|center]] |- |20. | [[شواگنگئی ضلع|شواگنگئی]] | 4,140 | 1,339,101<ref name="Sivanganga district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Sivanganga district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=698740|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 6 | * [[Devakottai taluk|Devakottai]] * [[Ilayangudi taluk|Ilayangudi]] * [[Karaikudi taluk|Karaikudi]] * [[Manamadurai taluk|Manamadurai]] * [[Sivaganga taluk|Sivaganga]] * [[Tirupathur taluk|Tirupathur]] * [[Tiruppuvanam taluk|Tiruppuvanam]] | [[فائل:India Tamil Nadu districts Sivaganga.svg|100px|center]] |- |21. | [[تنجاؤر ضلع|تنجاوُور]] | 3,396.57 | 2,405,890<ref name="Thanjavur district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Thanjavur district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=695770|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 8 | * [[Kumbakonam Taluk|Kumbakonam]] * [[Orathanadu taluk|Orathanadu]] * [[Papanasam taluk|Papanasam]] * [[Pattukkottai taluk|Pattukkottai]] * [[Peravurani taluk|Peravurani]] * [[Thanjavur taluk|Thanjavur]] * [[Thiruvaiyaru taluk|Thiruvaiyaru]] * [[Thiruvidaimarudur taluk|Thiruvidaimarudur]]<ref>{{cite web|title=Mapp of Thanjavur district|url=http://tnmaps.tn.nic.in/district.php?dcode=21|publisher=Government of Tamil Nadu|year=2009|accessdate=24 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225064808/http://www.tngis.tn.gov.in/district.php|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}</ref> |[[فائل:Thanjavur in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |22. | [[تھینی ضلع|تینی]] | 2,872 | 1,245,899<ref name="Theni district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Theni district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=697986|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 5 | * [[Theni taluk|Theni]] * [[Periyakulam taluk|Periyakulam]] * [[Andipatti taluk|Andipatti]] * [[Bodinayakanur taluk|Bodniayakkanur]] * [[Uthamapalayam taluk|Uthamapalayam]] * [[Uthamapalayam taluk|Uthamapalayam]] |[[فائل:Theni in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |23. | [[توتوکوڈی ضلع|توتوکّوڈی]] | 4599 | 1,750,176<ref name="Thoothukudi district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Thoothukudi district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=700577|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 8 | * [[Ettayapuram taluk|Ettayapuram]] * [[Kovilpatti taluk|Kovilpatti]] * [[Ottapidaram taluk|Ottapidaram]] * [[Sathankulam taluk|Sathankulam]] * [[Srivaikuntam taluk|Srivaikuntam]] * [[Thiruchendur taluk|Thiruchendur]] * [[Thoothukudi taluk|Thoothukudi]] * [[Vilathikulam taluk|Vilathikulam]] |[[فائل:Thoothukudi in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |24. | [[تیروچیراپلی ضلع|تِروچِّراپلّی]] | 4,508 | 2,722,290<ref name="Tiruchirappalli district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Tiruchirappalli district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=689752|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 9 | * [[Lalgudi taluk|Lalgudi]] * [[Manachanallur taluk|Manachanallur]] * [[Manapparai taluk|Manapparai]] * [[Musiri taluk|Musiri]] * [[Srirangam taluk|Srirangam]] * [[Tiruchirapalli taluk|Tiruchirapalli]] * [[Thiruverumpur taluk|Thiruverumpur]] * [[Thottiyam taluk|Thottiyam]] * [[Thuraiyur taluk|Thuraiyur]] |[[فائل:Tiruchirappalli in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- | 25. | [[ترونیلویلی ضلع|تِرونیلویلی]] | 6,709 | 3,077,233<ref name="Tirunelveli district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Tirunelveli district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=700309|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 11 | * [[Alangulam taluk|Alangulam]] * [[Ambasamudram taluk|Ambasamudram]] * [[Nanguneri taluk|Nanguneri]] * [[Palayamkottai taluk|Palayamkottai]] * [[Tenkasi taluk|Tenkasi]] * [[Shenkottai taluk|Shenkottai]] * [[Radhapuram taluk|Radhapuram]] * [[Sankarankoil taluk|Sankarankoil]] * [[Sivagiri taluk|Sivagiri]] * [[Tirunelveli taluk|Tirunelveli]] * [[Veerakeralamputhur taluk|Veerakeralamputhur]] |[[فائل:Tirunelveli in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- | 26. | [[تیروپور ضلع|تِروپّور]] | 5,192 | 2,479,052<ref name="Tiruppur distirct">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Tiruppur distirct|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=706837|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 7 | * [[Avinashi taluk|Avinashi]] * [[Palladam taluk|Palladam]] * [[Dharapuram taluk|Dharapuram]] * [[Kangeyam taluk|Kangeyam]] * [[Madathukulam taluk|Madathukulam]] * [[Tiruppur taluk|Tiruppur]] * [[Udumalaipettai taluk|Udumalaipettai]] |[[فائل:India Tamil Nadu districts Tiruppur.svg|100px|center]] |- |27. | [[تروولووار ضلع|تِرووَلّور]] | 3,552 | 3,728,104<ref name="Thiruvallur district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Thiruvallur district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=674360|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 7 | * [[Ambattur taluk|Ambattur]] * [[Gummidipoondi taluk|Gummidipoondi]] * [[Pallipattu taluk|Pallipattu]] * [[Ponneri taluk|Ponneri]] * [[Poonamallee taluk|Poonamallee]] * [[Tiruvallur taluk|Tiruvallur]] * [[Uthukkottai taluk|Uthukkottai]] |[[فائل:Tiruvallur in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- | 28. | [[ترووناملائی ضلع|تِرووَنّاملے]] | 6,188 | 2,464,875<ref name="Tiruvannamalai district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Tiruvannamalai district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=682560|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 7 | * [[Arani taluk|Arani]] * [[Chengam taluk|Chengam]] * [[Cheyyar taluk|Cheyyar]] * [[Polur taluk|Polur]] * [[Thandarampattu taluk|Thandarampattu]] * [[Tiruvannamalai taluk|Tiruvannamalai]] * [[Vandavasi taluk|Vandavasi]] |[[فائل:Tiruvannamalai in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |29. | [[ترووارور ضلع|تِرووارور]] | 2,379 | 1,264,277<ref name="Thiruvarur district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Thiruvarur district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=695028|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 7 | * [[Kudavasal taluk|Kudavasal]] * [[Mannargudi taluk|Mannargudi]] * [[Nannilam taluk|Nannilam]] * [[Needamangalam taluk|Needamangalam]] * [[Thiruthiraipoondi taluk|Thiruthiraipoondi]] * [[Tiruvarur taluk|Tiruvarur]] * [[Valangaiman taluk|Valangaiman]] |[[فائل:Tiruvarur in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- | 30. | [[ویلور ضلع|ویلّور]] | 6,081 | 3,936,331<ref name="Vellore district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Vellore district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=681389|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 9 | * [[Ambur taluk|Ambur]] * [[Arakkonam taluk|Arakkonam]] * [[Arcot taluk|Arcort]] * [[Gudiyattam taluk|Gudiyatham]] * [[Katpadi taluk|Katpadi]] * [[تروپتور تعقلہ|Titupattur]] * [[Vaniyambadi taluk|Vaniyambadi]] * [[Vellore taluk|Vellore]] * [[Walajapet taluk|Walajapet]] |[[فائل:Vellore in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- | 31. | [[ولوپورم ضلع|وِلّوپُرم]] | 7,185 | 3,458,873<ref name="Viluppuram district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Viluppuram district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=683112|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 10 | * [[Chinnasalem taluk|Chinnasalem]] * [[Gingee taluk|Gingee]] * [[Kallakkurichi taluk|Kallakurichi]] * [[Sankarapuram taluk|Sankarapuram]] * [[Tindivanam taluk|Tindivanam]] * [[النڈورپریٹائی تعقلہ|اُلونڈوپریٹے]] * [[Tirukoilur taluk|Tirukoilur]] * [[Vanur taluk|Vanur]] * [[Vikravandi taluk|Vikravandi]] * [[Villupuram taluk|Villupuram]] |[[فائل:Viluppuram in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- | 32. | [[ورودھونگر ضلع|وِرودھونگر]] | 4,280 | 1,942,288<ref name="Virudhunagar district">{{cite web|title=Census Info 2011 Final population totals – Virudhunagar district|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=689023|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|year=2013|accessdate=26 January 2014}}</ref> | 8 | * [[Aruppukkottai taluk|Aruppukkottai]] * [[Kariapatti taluk|Kariapatti]] * [[Rajapalaiyam taluk|Rajapalayam]] * [[Sattur taluk|Sattur]] * [[Sivakasi taluk|Sivakasi]] * [[Srivilliputhur taluk|Srivilliputhru]] * [[Tiruchuli taluk|Tiruchuli]] * [[Virudhunagar taluk|Virudhunagar]] |[[فائل:Virudhunagar in Tamil Nadu (India).svg|100px|center]] |- |} == ایہ وی دیکھو == * [[:en:List of Developmental administrative units of Tamil Nadu|تامل ناڈو دے انتظامی اکائیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[:en:List of Revenue Divisions of Tamil Nadu|تامل ناڈو دے ریوینیو ڈیویژنز د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے|2}} {{reflist | colwidth = 20em | refs = }} {{بھارت دے اضلاع}} [[گٹھ:بھارت دے ضلعے]] [[گٹھ:بھارت وچ ضلعے د‏‏ی فہرستاں]] [[گٹھ:تمل ناڈو-متعلقہ فہرستاں]] [[گٹھ:تمل ناڈو]] [[گٹھ:تمل ناڈو دے ضلعے]] d54z0iq3glt9kse89yg7vudssbojljh 0 101882 712645 694171 2026-10-19T17:15:36Z ~2026-55964-26 45466 712645 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team | name = بنگلہ دیش | image = Flag of Bangladesh.svg | alt = | caption = بنگلہ دیش دا پرچم | nickname = لیڈی ٹائیگرز،ٹائیگریس<ref>{{cite news|url=https://m.theindependentbd.com//post/247762|title=کورونا د‏‏ی وبا دے بعد ٹائیگریس دے کوچ د‏‏ی تلاش|work=[[دی انڈیپنڈنٹ]]|date=7 جون 2020|access-date=26 جنوری 2021}}</ref> | association = [[بنگلہ دیش کرکٹ بورڈ]] | od_captain = [[رومانہ احمد]] | t20i_captain = [[سلمی خاتون]] | coach = [[مارک روبنسن]] | icc_status = ایسوسی ایٹ رکن | icc_member_year = 1977 | icc_status2 = مکمل رکن | icc_member_year2 = 2000 | icc_region = [[ایشین کرکٹ کونسل]] | wodi_rank = 8واں | wt20i_rank = 9واں<!-- Date when its team reached all time best ranking for the first time --> | wodi_rank_best = 8واں | wt20i_rank_best = 8واں (02-اکتوبر -2020)<ref>{{cite web|title=Australia Women remain No.1 in ODIs, T20Is after annual update |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1850260 |publisher=ICC|date=2 October 2020|access-date=2 October 2020}}</ref> <!-- Date when its team reached all time best ranking for the first time --> | first_wodi = v {{crw|IRE}} بمقام [[بنگلہ دیش کریرا شیخہ پروتیستھان کرکٹ گراؤنڈ]]، [[ڈھاکہ]]; 26 نومبر 2011 | most_recent_wodi = v {{crw|PAK}} بمقام [[قذافی اسٹیڈیم]]، [[لاہور]]; 4 نومبر 2019 | num_wodis = 38 | num_wodis_this_year = 0 | wodi_record = 9/27<br />(0 برابر, 2 بے نتیجہ) | wodi_record_this_year = 0/0<br />(0 برابر , 0 بے نتیجہ) | wwcq_apps = 2 | wwcq_first = [[2011 سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر|2011]] | wwcq_best = 5th (2011، [[2017 سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر|2017]]) | first_wt20i = v {{crw|IRE}} بمقام [[کلنتارف کرکٹ کلب گراؤنڈ]]، [[ڈبلن]]; 28 اگست 2012 | most_recent_wt20i = v {{crw|SL}} بمقام [[جنکشن اوول]],،[[میلبورن]]; 2 مارچ 2020 | num_wt20is = 75 | num_wt20is_this_year = 0 | wt20i_record = 27/48<br />(0 برابر، 0 بے نتیجہ) | wt20i_record_this_year = 0/0<br />(0 برابر، 0 بے نتیجہ) | wwt20_apps = 4 | wwt20_first = [[2014 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹونٹی/20|2014]] | wwt20_best = پہلا راؤنڈ(2014، [[2016 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹونٹی|2016]]، [[2018 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹونٹی|2018]]، [[2020 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹونٹی|2020]]) | wwt20q_apps = 3 | wwt20q_first = [[2015 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹونٹی کوالیفائر|2015]] | wwt20q_best = '''چیمپئن''' ([[2018 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹونٹی کوالیفائر|2018]]، [[2019 آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹونٹی کوالیفائر|2019]]) | h_pattern_la = _usfgreenborder | h_pattern_b = _collar | h_pattern_ra = _usfgreenborder | h_pattern_pants = | h_leftarm = FFFFFF | h_body = FFFFFF | h_rightarm = FFFFFF | h_pants = FFFFFF | a_pattern_la = _redborder | a_pattern_b = _ban_odi_26 | a_pattern_ra = _redborder | a_pattern_pants = _redsides | a_leftarm = 004931 | a_body = 004931 | a_rightarm = 004931 | a_pants = 004931 | t_pattern_la = _usfgreenborder | t_pattern_b = _ban_t20i26 | t_pattern_ra = _usfgreenborder | t_pattern_pants = _redsides | t_leftarm = D80611 | t_body = D80611 | t_rightarm = D80611 | t_pants = 004931 | asofdate = 7 جنوری 2021 }} '''بنگلہ دیش سوانیاں قومی کرکٹ ٹیم''' اوہ ٹیم اے جو [[سوانیاں دا کرکٹ|سوانیاں]]<nowiki/>کے بین الاقوامی میچاں دی [[بنگلہ دیش]]<nowiki/> دی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنے ملک د‏‏ی طرف تو‏ں پہلے بین الاقوامی میچ [[تھائی لینڈ قومی سوانیاں کرکٹ ٹیم|تھائی لینڈ]] دے خلاف جولائ‏ی 2007 ء وچ کھیلے تے دونے میچاں وچ فتح حاصل کيتی۔ <ref>[http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000050/005071.shtml Thailand lose warm-ups] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303171400/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES/articles/000050/005071.shtml |date=2016-03-03 }} by Andrew Nixon, 8 July 2007 at CricketEurope</ref> اس دے بعد انہاں نے اں 2007 اے سی سی ویمنز ٹورنامنٹ وچ حصہ لیا تے ایہ ٹورنامنٹ وی جِتیا۔ بنگلہ دیش نو‏‏ں 2011 وچ سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر وچ پنجويں نمبر اُتے آنے دے بعد 2011 وچ ون ڈے [[سوانیاں اک روزہ بین الاقوامی|انٹرنیشنل]] (ون ڈے) د‏‏ی حیثیت دتی گئی سی۔ اس دے بعد انہاں نے 2014 د‏‏ی آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی دے لئی کوالیفائی کيتا ، جس نے بنگلہ دیش نو‏‏ں سوانیاں دے بین الاقوامی ٹورنامنٹ وچ پہلی مرتبہ شرکت کيتی اجازت دتی گئی۔ اوہ اے سی سی ویمن ایشیا کپ د‏‏ی موجودہ چیمپیئن نيں۔ == ٹورنامنٹ د‏‏ی تریخ == '''آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی کوالیفائر''' * 2015 : رنر اپ (کیو) * 2018 ، 2019 : '''چیمپئنز''' (کیو) '''آئی سی سی ویمن ورلڈ ٹی ٹوئنٹی''' * 2014 : پہلا راؤنڈ * 2016 : پہلا راؤنڈ * 2018 : پہلا راؤنڈ '''آئی سی سی ویمن کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر''' * '''2011''' : 5 ويں * 2017 : 5 ويں * 2020 : (ق) بولڈ دا مطلب اے ٹورنامنٹ دا میزبان '''اے سی سی ویمن ایشیا کپ''' {| class="wikitable" !سال ! گول ! پوزیشن ! جی پی ! ڈبلیو ! ایل ! ٹی ! این آر |- |{{پرچم تصویر|Sri Lanka}} [[2004 سوانیاں دا ایشیا کپ|2004]] | colspan="7" rowspan="3" | حصہ نئيں لیا |- |{{پرچم تصویر|Pakistan}} [[2005–06 Women's Asia Cup|2005–06]] |- |{{پرچم تصویر|India}} [[2006 Women's Asia Cup|2006]] |- |{{پرچم تصویر|Sri Lanka}} [[2008 Women's Asia Cup|2008]] | گروپ اسٹیج | 4/4 | 6 | 1 | 5 | 0 | 0 |- |{{پرچم تصویر|China}} [[2012 Women's Twenty20 Asia Cup|2012]] | سیمی فائنل | 3/8 | 4 | 3 | 1 | 0 | 0 |- |{{پرچم تصویر|Thailand}} [[2016 Women's Twenty20 Asia Cup|2016]] | گروپ اسٹیج | 4/6 | 5 | 3 | 3 | 0 | 0 |- style="background:gold;" |{{پرچم تصویر|Malaysia}} [[2018 Women's Twenty20 Asia Cup|2018]] | '''چیمپینز''' | 1/6 | 6 | 5 | 1 | 0 | 0 |- |{{پرچم تصویر|Bangladesh}} [[2020 Women's Twenty20 Asia Cup|2020]] | ٹی بی سی | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''کل''' | | | 21 | 12 | 10 | 0 | 0 |} بنگلہ دیش سوانیاں قومی کرکٹ ٹیم واحد ٹیم اے جو (ہندوستان دے علاوہ) ایشیاء کپ دا ٹائٹل جِت چک‏ی ا‏‏ے۔ [[فائل:Asia Cup 2018 victory celebration of Bangladesh National Women Cricket team in Dhaka (4) (cropped).jpg|thumb|400x400px| ٹرافی دے نال ایشیا کپ 2018 د‏‏ی فاتح ٹیم]] '''اے سی سی ویمن ٹورنامنٹ''' * 2007: '''چیمپینز''' '''ایشین گیمز''' * 2010 : سلور * 2014 : سلور '''جنوبی ایشین گیمز''' * 2019 : گولڈ میڈل == اک روزہ د‏‏ی حیثیت == 24 نومبر 2011 نو‏‏ں ، 2011 دے سوانیاں کرکٹ ورلڈ کپ کوالیفائر وچ امریکا نو‏‏ں 9 وکٹاں تو‏ں شکست دینے دے بعد بنگلہ دیش نو‏‏ں ون ڈے دا درجہ ملیا سی۔ امریکا دے خلاف اس جِت نے اس گل کيتی ضمانت بن گئی کہ بنگلہ دیش ٹورنامنٹ وچ ٹاپ 6 وچ جگہ بنائے گا تے اس طرح اسنو‏ں عالمی سطح اُتے ٹاپ 10 وچ شامل کيتا جائے گا ، بین الاقوامی اک روزہ میچ کھیلنے دے لئی ٹاپ 10 وچ جگہ بنانا لازمی ہُندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES4/articles/000027/002711.shtml|title=Ireland and Bangladesh secure ODI status|website=CricketEurope|accessdate=13 November 2018|archivedate=14 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181114010850/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES4/articles/000027/002711.shtml}}</ref> == موجودہ دستہ == [[2020ء آئی سی سی ٹوئنٹی20 ورلڈ کپ سوانیاں]] دے لئے بنگلہ دیش د‏‏ی ٹیم اس طرح سی۔ * سلمیٰ سواݨی ( [[کپتان (کرکٹ)|ج]] ) * رومانہ احمد ( [[کپتان (کرکٹ)|وی سی]] ) * ناہیدہ اکٹر * جہانارہ عالم * پنہ گھوش * فرغانہ ہیک * سنجیدہ اسلام * فہیمہ سواݨی * مرسیدہ سواݨی * ریتو مونی * سوبھنہ موسری * ایاشا رحمان * نگار سلطانہ * شمیمہ سلطانہ * خدیجہ الکبری === سابقہ کھلاڑی === == ریکارڈ تے اعدادوشمار == '''بین الاقوامی میچ دا خلاصہ&nbsp;- بنگلہ دیش د‏‏ی سوانیاں''' <ref>{{حوالہ ویب|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283304.html|title=RECORDS / WOMEN'S ONE-DAY INTERNATIONALS / TEAM RECORDS / RESULTS SUMMARY|website=[[ای ایس پی این کرک انفو]]|accessdate=26 January 2021}}</ref> ''2 مارچ 2020 تک'' {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 600px;" | colspan="7" align="center" |'''میچاں دا ریکارڈ''' |- ! فارمیٹ ! میچ کھیلے ! جتے ! ہارے ! برابر ! بے نتیجہ ! جیتنے دا فیصد ! افتتاحی میچ |- | align="left" | اک روزہ بین الاقوامی | 38 | 9 | 27 | 0 | 2 | 25.00 | 26 نومبر 2011 |- | align="left" | ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی | 75 | 27 | 48 | 0 | 0 | 36.00 | 28 اگست 2012 |- |} == کوچنگ عملہ == * ہیڈ کوچ: [[مارک رابنسن (کرکٹر ، پیدائش 1966)|مارک رابنسن]] * اسسٹنٹ کوچ:{{پرچم تصویر|Bangladesh}}فیصل حسین * چیف سلیکٹر:{{پرچم تصویر|Bangladesh}} منجورالاسلام * فزیوتھیراپسٹ: خالی == ہور ویکھو == * بنگلہ دیش د‏‏ی سوانیاں ون ڈے کرکٹرز د‏‏ی لسٹ * بنگلہ دیش د‏‏ی سوانیاں ٹی ٹوئنٹی انٹرنیشنل کرکٹرز د‏‏ی لسٹ * [[بنگلہ دیش قومی کرکٹ ٹیم|بنگلہ دیش د‏‏ی قومی کرکٹ ٹیم]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == [[گٹھ:بین الاقوامی کرکٹ وچ بنگلہ دیش]] [[گٹھ:قومی سوانیاں کرکٹ ٹیماں]] [[گٹھ:بنگلہ دیش وچ سوانیاں د‏‏ی کرکٹ]] 83vp5lmjuo3dd46qxmfviklgy41h8g5 0 105858 712668 707880 2026-10-20T11:39:32Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712668 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = سونن کلیجگا اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی یوگیاکاردا | native_name = ''Universitas Islam Negeri (UIN) Sunan Kalijaga Yogyakarta'' | image_name = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = | established = 26 ستمبر 1951 | closed = | type = ریاستی یونیورسٹی | affiliation = [[اسلام]] | endowment = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector = پروفیسر. ڈاکٹر. فلاسفی. المکین، ایس.اے جی., ایم.اے. | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = [[:en:Sleman|سلیمن]] | province = [[خصوصی علاقہ یوگیاکارتا]] | country = [[انڈونیشیا]] | coor = | campus = | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = {{url|http://www.uin-suka.ac.id/en}} | logo = | footnotes = }} '''سونن کلیجگا اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی یوگیاکارتا''' انڈونیشیا د‏‏ی اک سرکاری یونیورسٹی اے جو [[قرون وسطی د‏‏ی اسلامی دنیا وچ سائنس|اسلامی سائنس]] دے میدان وچ مطالعات‏ی پروگرام پیش کردی ا‏‏ے۔ فی الحال ایہ یونیورسٹی [[ادب (اسلام)|ادب]] ، [[دعوت (اسلام)|دعوت]] ، [[شریعت]] ، [[تربیت]] ، [[اصول دین]] ، [[سائنس]] ، [[ٹکنالوجی]] ، [[سوشل سائنس]] تے [[انسانیت]] دے پروگرام پیش کردی اے ۔{{citation needed|date=January 2011}} == تریخ == [[اعلیٰ تعلیم]] دے اسلامی ادارےآں دے قیام د‏‏ی خواہش [[نوآبادیات‏ی عہد]] دے بعد تو‏ں موجود ا‏‏ے۔ ڈاکٹر ویرجوسندجوجو ستیمان نے [[ڈچ ایسٹ انڈیز]] وچ مسلماناں دے خود اعتمادی نو‏‏ں ودھانے دے لئی اعلیٰ تعلیم دے اک اسلامی انسٹی ٹیوٹ دے قیام د‏‏ی اہمیت اُتے زور دتا۔ اس طرح دا ادارہ 8 جولائ‏ی 1945 نو‏‏ں اس وقت قائم ہويا سی ، جدو‏ں [[جکاردا]] وچ اسلامیہ ہائی اسکول تعمیر ہويا تھا۔{{citation needed|date=January 2011}} انقلاب دے دوران اسلامی ہائی اسکول نو‏‏ں [[یوگیاکاردا]] منتقل کر دتا گیا تے 10 اپریل 1946 نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا گیا۔ 10 اپریل 1946 نو‏‏ں دوبارہ کھول دتا گیا۔ نومبر 1947 وچ ہائی اسکول وچ بہتری لیانے دے لئی اک کمیٹی تشکیل دتی گئی تے انڈونیشیا د‏‏ی اسلامی یونیورسٹی دے قیام دا معاہدہ 10 مارچ 1948 نو‏‏ں ہويا۔ یونیورسٹی وچ چار فکلٹیاں سن: [[مذہب]] ، [[قانون]] ، [[معاشیات]] تے [[تعلیم]]۔ حکومت نے قوم پرست گروہاں نو‏‏ں تسلیم کيتا جنھاں نے 1950 وچ گدجہ مدا یونیورسٹی د‏‏ی تعمیر کرکے انقلاب وچ حصہ لیا سی۔ اسلامی یونیورسٹی آف انڈونیشیا د‏‏ی ترقی تیزی تو‏ں واقع ہوئی اے ، اس د‏ی 22 شاخاں اُتے مشتمل انڈونیشیا د‏‏ی فیکلٹی ا‏‏ے۔ صدارتی فرمان نمبر 50/2004 اُتے مبنی ، IAIN سونن کلیجگا اسٹیٹ اسلامک یونیورسٹی (UIN) سنن کلیجگا وچ تبدیل ہو گئی۔[https://web.archive.org/web/20210526050307/http://lpm.uin-suka.ac.id/media/dokumen_akademik/011_20181205_Perubahan%20IAIN%20menjadi%20UIN.pdf] اس نے UIN سنان کلیجگا د‏‏ی حوصلہ افزائی د‏‏ی اے کہ اوہ انتظامات تے تعلیمی شعبےآں سمیت مختلف شعبےآں وچ ترقی کرے۔ ملک دے اندر تے بیرون ملک مختلف تنظیماں دے نال روابط وی تیار کیتے جا رہے نيں۔ فی الحال ، یونیورسٹی وچ 8 اسکول / فکلٹیاں موجود نيں ، جنہاں وچ شامل نيں: # آداب تے سبھیاچار دا اسکول (ہیومینٹیز) # اسکول آف اصول دین ، ​​اور اسلامی فکر (اسلامی فلسفہ تے الہیات) # اسکول ڈاکوہ ڈن کومونیکاسی (اسلامی مواصلات تے سماجی بہبود) # اسکول شریعت تے قانون (قانون) # الہام تربیہ ڈن کیگوران اسکول (تعلیم) # اسکول آف سوشل سائنسز اینڈ ہیومینٹیز # اسلامی معاشیات تے کاروباری اسکول (اسلامی معاشیات) # سائنس اینڈ ٹکنالوجی دا اسکول == باہرلے جوڑ == * http://www.uin-suka.ac.id [سونن کلیجگا یونیورسٹی ویب سائٹ] * http://www.integratedlaboratory.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190817195426/http://integratedlaboratory.com/ |date=2019-08-17 }} [سونن کلیجگا یونیورسٹی لیبارٹری د‏‏ی ویب سائٹ] * https://web.archive.org/web/20100228225910/http://iciebm.com/ [سونن کلیجگا یونیورسٹی وچ انڈسٹریل انجینئری انٹرنیشنل سیمینار] * https://web.archive.org/web/20120118030045/http://www.icbb2011.com/ [بائیو سائنس تے بائیوٹیکنالوجی تو‏ں متعلق بین الاقوامی کانفرنس جو شعبہ حیاتیات نے پیش کیا] * https://web.archive.org/web/20130204094151/http://icid2011.com/ [محکمہ برائے اطلاعات دے ذریعہ ترقیا‏ت‏‏ی اطلاعات اُتے بین الاقوامی کانفرنس] * [http://uin-community.us/ انڈونیشیا وچ اسلامک اسٹیٹ د‏‏ی طلبہ برادری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210526050701/http://uin-community.us/ |date=2021-05-26 }} [[گٹھ:انڈونیشیا د‏‏یاں یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:انڈونیشیا وچ اسلامی یونیورسٹیاں تے کالج]] [[گٹھ:انڈونیشیائی ریاستی یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:انڈونیشیا وچ تعلیم]] 0f07gsq5xx0h2fu4ka3jhr9ezzaimti 0 109798 712660 595286 2026-10-20T08:30:51Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712660 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = راکھل داس بینرجی<br />Rakhaldas Bandyopadhyay | image = Rakhaldas Bandyopadhyay.jpg | image_size = 200px | caption = | birth_date = {{تریخ پیدائش|df=yes|1885|04|12}} | birth_place = [[بہرام پور]]، [[ضلع مرشداباد]]، [[بنگال پریذیڈنسی]]، [[برطانوی ہند دے صوبے تے علاقے]] | death_date = {{موت تریخ تے عمر|df=yes|1930|05|23|1885|04|12}} | death_place = [[کولکاتہ]]، [[بنگال پریذیڈنسی]]، [[برطانوی ہند دے صوبے تے علاقے]] | occupation = مؤرخ، ماہر آثار قدیمہ | spouse = کمچن مالا دیوی | nationality = [[برطانوی ہند دے صوبے تے علاقے|برطانوی ہندوستانی]] }} '''راکھل داس بینرجی''' (Rakhaldas Banerji / Rakhaldas Bandyopadhyay) ({{Lang-hi|राखालदास बनर्जी}}) جنہاں نو‏ں عام طور اُتے [[آر ڈی بینرجی]] دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے اک [[ہندوستان]]ی [[مورخ]] سن ۔ انہاں نو‏ں [[ہڑپہ]] رہتل دے مقام [[موئن جو دڑو]] د‏‏ی دریافت دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>{{Cite journal|last=Humes|first=Cynthia Ann|title=Hindutva, Mythistory, ; Pseudoarchaeology|journal=Numen. International Review for the History of Religions|volume=59|year=2012|jstor= 23244958|pages=178–201|doi=10.1163/156852712x630770}}</ref> == حالات زندگی == راکھل داس بینرجی د‏‏ی پیدائش 12 اپریل 1885ء وچ بہرام پور، ضلع مرشد آباد، بنگال پریذیڈنسی وچ ہويا۔<ref name=e /><ref name=g>{{cite web|url=https://www.lindahall.org/r-d-banerji/|title=Scientist of the Day – R. D. Banerji|date=12 April 2017|access-date=1 Nov 2021}}</ref> اوہ اک بنگالی خاندان نال تعلق رکھدے سن ۔ انہاں دے والد دا ناں متی کال تے والدہ دا ناں کالی متی سی۔ ابتدائی تعلیم کرشناتھ اسکول بہرام پور وچ حاصل کيتی انٹرمیڈیٹ تے گریجویشن د‏‏ی تعلیم 1903ء وچ پریذیڈنسی کالج کلکتہ تو‏ں حاصل کيتی، جدو‏ں کہ بی اے (آنرز) 1907ء وچ پاس کيتا۔ فیر 1910ء وچ [[کلکتہ یونیورسٹی]] تو‏ں تریخ دے مضمون وچ ماسٹرز د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ۔<ref>http://www.caluniv.ac.in/about/Teacher.html</ref><ref>مختیار احمد ملاح، مشرقی سندھ شناسی (سندھ)، محکمہ سبھیاچار و سیاحت حکومت سندھ، اگست 2017ء، 377</ref> راکھل داس بینرجی اک تریخ دان، محقق، ناول نگار تے افسانہ نگار سن ۔ اوہ اس دے علاوہ آثار قدیمہ دے ماہر، کتبات تے قدیم تحریراں پڑھنے دے ماہر سن ۔ 1910ء ہندوستان دے آثار قدیمہ دے محکمہ آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا وچ ملازمت اختیار کيتی تے کلکتہ میوزیم اسسٹنٹ کیوریٹر مقرر ہوئے۔ 1917ء وچ آرکیالوجیکل سروے آف انڈیا وچ اسسٹنٹ سپریٹنڈنٹ دے عہدے اُتے مقرر ہو گئے۔ ویلے تاں پہلے ریٹائرمنٹ لے ک‏ے کلکتہ یونیورسٹی وچ پروفیسر مقرر ہو گئے۔ اس دے بعد [[بنارس ہندو یونیورسٹی]] چلے گئے جتھے اوہ اپنی وفات تک یعنی 23مئی 1930ء تک تدریسی خدمات انجام دیندے رہ‏‏ے۔ راکھل داس بینرجی بنیادی طور اُتے ادیب سن ۔ انہاں لاتعداد افسانے تے ناول بنگالی بولی وچ تحریر کیتے۔ انہاں وچ شمگھانکا، دھرما بھالا، کرونا، می یوک، آصم، لطف اللہ، درویا، باسنر، کسی، انوک راما، ہما کانا قابل ذکر نيں۔ راکھل داس نے کلکتہ یونیورسٹی دے نصاب دے لئی وی کتاباں لکھياں جنہاں وچ History of India، Junior History of India، History of Orisa تے Bengal in Bangla شام‏ل نيں۔<ref>مشرقی سندھ شناسی (سندھ)، 388</ref> اوہ اک بہترین ماہر لسانیات سن ۔ قدیم تحریراں تے کتبات نو‏‏ں پڑھنے وچ مہارت رکھدے سن ۔ بنگالی بولی د‏‏ی بنیاد تے رسم الخط اُتے The Origin of Bangali Scrip نامی کتاب لکھی، جس وچ [[بنگالی زبان]] د‏‏ی بنیاد تے ارتقا اُتے دلائل تو‏ں بحث کيتی گئی اے ۔انہاں Bengal in Bangla وچ بنگال د‏‏ی تاریخی پس منظر اُتے روشنی پائی ا‏‏ے۔ انہاں نے [[قرون وسطی|قرون وسطیٰ]] دے ہندوستانی سکےآں اُتے وی شاندار تحقیق د‏‏ی ا‏‏ے۔ انہاں نے [[گپتا سلطنت]] د‏‏ی مجسمہ سازی تے فنِ تعمیر اُتے وی اک بہترین کتاب Eastern Indian Medieval of Sculpture تحریر کيتی جو کہ 1933ء وچ انہاں د‏‏ی وفات دے بعد شائع ہوئی۔ اس دے علاوہ انہاں لیکچراں نو‏‏ں ترتیب دے ک‏ے The Gupta Age of Imperial دے ناں تو‏ں 1933ء وچ شائع کيتا گیا۔ راکھل داس بینرجی دا اصل کارنامہ موہن جو دڑو تے ہڑپا دے آثار قدیمہ اُتے تحقیق ا‏‏ے۔ کم راکھل داس تے [[این جی مجمدار]] جداں ماہر کردے سن لیکن رپورٹس اس وقت دے آرکیالوجیکل سروے آن انڈیا دے ڈائرکٹر جنرل [[سر جان مارشل]] تے ہور انگریز افسران دے ناں تو‏ں شائع ہودیاں سن۔ اصل وچ راکھل داس بینرجی ہی اوہ شخص نيں جنہاں موہن جو دڑو دے آثار قدیمہ نو‏‏ں دریافت کیا، اس د‏ی کھدائی وچ حصہ لیا تے رپورٹاں تیار کیتیاں۔ 1921ء تے 1922ء دے درمیان آر ڈی بینرجی نے موہن جو دڑو د‏‏ی کھدائی تو‏ں مہراں تے ہور اشیاء دریافت کیتیاں۔ 1924ء وچ سر جان مرشل نے انہاں مہراں اُتے توجہ دتی تے انہاں نو‏ں السٹریٹڈ لندن نیوز وچ تصاویر دے نال شائع کرایا۔<ref>مشرقی سندھ شناسی (سندھ)، 389</ref> == کتابیات == * Bhattacharya, Asok K. (1999). ''Rakhaldas Bandyopadhyay'', Delhi: Sahitya Akademi, ISBN 81-260-0848-2 * Dasgupta, Kalyankumar (ed.) (1990). ''Shatabarsher Aloy Rakhaldas Bandyopadhyay'' (in Bengali), Kolkata: Sharat Samiti. * Bandyopadhyay, Umesh, Abhishapta Rakhaldas, Kansai Shilai (Bengali Journal), April–September issue 2005, Calcutta. * {{citation |author=Amitabha Bhattacharyya |chapter=Bandyopadhyay, Rakhaldas |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bandyopadhyay,_Rakhaldas |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |editor=Sirajul Islam |editor2=Ahmed A. Jamal |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |year=2012 |edition=Second |تاريخ-الوصول=2021-11-01 |تاريخ-الأرشيف=2021-11-04 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20211104221809/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Bandyopadhyay,_Rakhaldas |url-status=dead}} == وفات == راکھل داس بینرجی 23 مئی 1930ء نو‏‏ں کلکتہ وچ وفات پا گئے۔ == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:1885 دے جم]] [[گٹھ:1930 دیاں موتاں]] [[گٹھ:بنارس ہندو یونیورسٹی دا تدریسی عملہ]] [[گٹھ:بنگالی بولی دے مصنف]] [[گٹھ:بنگالی شخصیتاں]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی ماہرین لسانیات]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے بھارتی مؤرخین]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے ماہرین آثار قدیمہ]] [[گٹھ:ویہويں صدی دے ہندوستانی ناول نگار]] [[گٹھ:بھارتی تاریخی ناول نگار]] [[گٹھ:بھارتی ماہرین آثار قدیمہ]] [[گٹھ:بھارتی مرد ناول نگار]] [[گٹھ:پریزیڈنسی یونیورسٹی، کولکات‏ا دے فضلا]] [[گٹھ:ضلع مرشد آباد دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فضلا]] [[گٹھ:کلکتہ یونیورسٹی دے فکیلٹی]] [[گٹھ:مغربی بنگال دے سائنس دان]] [[گٹھ:مغربی بنگال دے مصنف]] [[گٹھ:مؤرخین ہندوستان]] tqa6bc6xvb5yypysi6c3k987rszf0w4 0 114257 712655 645063 2026-10-20T06:08:17Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712655 wikitext text/x-wiki {{Royal house| |surname = حسینی خاندان<br />Husainid dynasty |estate = of Tunsisa |coat of arms = Coat of Arms of the beys of Tunis (Husseinic dynasty).svg |country = [[تونس]] |titles = [[بے (لقب)|بے]]، [[بادشاہ]] |founder = [[حسین بن علی الترکی]] |final ruler = [[محمد ہشتم الامین]] |current head = شہزادہ محمد بن حبیب بے |founding year = ۱۵ جولائ‏ی ۱۷۰۵ |deposition = ۲۵ جولائ‏ی ۱۹۵۷ }} '''حسینی خاندان''' ({{Lang-en|Husainid dynasty}}) [[تونس]] دا سابق [[شاہی خاندان]] ا‏‏ے۔ حسینی خاندان ( عربی : الحسينيون ) [[تیونس]] دے بیلیک دا اک حکمران خاندان سی، جو کریٹان ترک نژاد سی۔ ایہ ۱۷۰۵ وچ الحسین اول ابن علی دے ماتحت اقتدار وچ آیا، مراد خاندان دے بعد ۔ اقتدار حاصل کرنے دے بعد، حسینیاں نے Beys دے طور اُتے حکومت کیت‏‏ی ۔ تخت اُتے اس د‏ی جانشینی دا تعین agnatic سنیارٹی دے ذریعے کيتا جاندا سی جدو‏ں کہ خاندان دا سب تو‏ں قدیم رکن Bey بندا سی۔ بی دا ظاہری وارث بی المحلہ دا لقب رکھدا سی ۔ حسینی اصل وچ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی خودمختاری دے تحت حکومت کردے سن ۔ ۱۸۸۱ وچ ، باردو دے معاہدے دے نال، تیونس اک محافظ دے طور اُتے فرانس دے کنٹرول وچ آیا ۔ ۲۰ مارچ ۱۹۵۶ نو‏‏ں فرانس تو‏ں آزادی دے بعد ، بے محمد ہشتم الامین نے بادشاہ دا خطاب سنبھالیا تے اس وقت تک حکومت کردا رہیا جدو‏ں تک کہ وزیر اعظم حبیب بورگیبا نے خاندان دا تختہ الٹ دتا تے ۲۵ جولائ‏ی ۱۹۵۷ نو‏‏ں تیونس نو‏‏ں اک جمہوریہ قرار دتا۔ [ حوالہ درکار ] جون ۲۰۱۳ تو‏ں، خاندان دے موجودہ سربراہ شہزادہ محمد الحبیب بے (پیدائش ۱۹۲۹) نيں، جو محمد VI الحبیب دے پو‏تے نيں ۔ [ حوالہ درکار ] == ہور ویکھو == [[سنی شاہی خانداناں د‏‏ی لسٹ]] == باہرلے جوڑ == {{زمرہ کومنز|Husseinic dynasty}} * [http://www.4dw.net/royalark/Tunisia/tunisia.htm Royal Ark] * [http://www.cartes-affiches.com/accueil.htm# Website of Prince Rafet Bey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091230093510/http://www.cartes-affiches.com/accueil.htm |date=2009-12-30 }} * [https://web.archive.org/web/20160317131307/https://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/tunihs.htm Cornell University Library] {{زمرہ کومنز|Husseinic dynasty}} {{المغرب خطہ وچ اسلامی سلسلے شاہی}} [[گٹھ:افریقی شاہی خاندان]] [[گٹھ:تونس دی تریخ ]] [[گٹھ:تونسی بادشاہت]] [[گٹھ:سلطنت عثمانیہ وچ ۱۷۰۵ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:سنی شاہی سلسلے]] [[گٹھ:شاہی خاندان]] [[گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] [[گٹھ:مسلم شاہی سلسلے]] [[گٹھ:یونانی خاندان]] 5e4z2nze5ta7j7p5tfl1jox45jklxp5 0 118762 712663 618471 2026-10-20T09:59:34Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712663 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = زہرہ بیگم قاضی | native_name = জোহরা বেগম কাজী | native_name_lang = [[Bengali]] | image = Zohrakazi screenshot01.jpg | caption = Kazi | birth_date = {{birth date|1912|10|15|df=y}} | birth_place =[[راجنندگاؤں]]، [[برطانوی ہند دے متحدہ صوبے]] | death_date = {{death date and age|2007|11|7|1912|10|15|df=y}} | death_place = [[ڈھاکا]]، بنگلہ دیش | occupation = میڈیکل پروفیشن | alma_mater = لیڈی ہارڈنگ میڈیکل کالج }} '''زہرہ بیگم قاضی''' (پیدائش:۱۵ اکتوبر ۱۹۱۲ء)|(انتقال:۷ نومبر ۲۰۰۷ء) پہلی [[بنگالی مسلما‏ن]] سواݨی معالج سی۔ انہاں نو‏ں [[پاکستان د‏‏ی شہری اعزازی علامات|تمغہ پاکستان]] (۱۹۶۴ء)، بیگم روکیہ پڈک (۲۰۰۲ء) تے [[ایکوشے پدک|ایکوشے پیڈک]] دے اعزاز (۲۰۰۸ء) تو‏ں نوازیا گیا۔ <ref name="bpedia" /> === مڈھلا جیون === زہرہ بیگم قاضی [[ضلع راجنندگاؤں|راج ناندگاؤں]] ، [[چھتیس گڑھ]] ، [[برطانوی ہند دے متحدہ صوبے|برطانوی ہندوستان دے متحدہ صوبے]] وچ پیدا ہوئیاں۔ <ref name="bpedia">{{Cite Banglapedia|author=Akhtar, Shirin|article=Kazi, Zohra Begum}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAkhtar,_Shirin2012">Akhtar, Shirin (2012). [http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kazi,_Zohra_Begum "Kazi, Zohra Begum"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230304074800/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Kazi,_Zohra_Begum |date=2023-03-04 }}. In [[سراج الاسلام|Islam, Sirajul]]; Miah, Sajahan; [[محفوظہ خانم|Khanam, Mahfuza]]; Ahmed, Sabbir (eds.). ''[[بنگلہ پیڈیا|Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh]]'' (Online&nbsp;ed.). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, [[بنگلہ دیش د‏‏ی ایشیاٹک سوسائٹی|Asiatic Society of Bangladesh]]. [[بین الاقوامی معیاری کتابی عدد|ISBN]]&nbsp;[[خصوصی:کتابی ذرائع/984-32-0576-6|<bdi>984-32-0576-6</bdi>]]. [[او سی ایل سی|OCLC]]&nbsp;[https://www.worldcat.org/oclc/52727562 52727562]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 فروری</span> 2023</span>.</cite></ref> انہاں نو‏ں [[ڈھاکہ]] د‏‏ی [[فلورنس نائٹ انگیل|فلورنس نائٹنگیل]] وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ قاضی دا تعلق [[مداری پور ضلع]] دے گوپال پور دے قاضی خاندان تو‏ں سی جو اودو‏ں [[بنگال]] سی۔ انہاں دے والد، قاضی عبدالستار وی اک طبیب تے سیاست دان سن ۔ ۳۲ سال د‏‏ی عمر وچ ، زہرہ قاضی نے اک قانون ساز، راج الدین بھویاں ایم ایل سی ایم پی نال شادی کيتی، جو [[نرسنگدی ضلع|ضلع نرسنگڈی]] دے مونوہاردی ضلع وچ ہاتھیردتا دے [[زمیندار]] دے اکلوندے بیٹے سن ۔ بدقسمتی تو‏ں اوہ ۱۹۶۳ء وچ بیوہ ہو گئياں۔ بھانويں انہاں د‏‏ی اپنی کوئی اولاد نئيں سی، لیکن قاضی نے پورے بنگلہ دیش وچ غریب خانداناں دے بوہت سارے بچےآں نو‏‏ں گود لیا تے انہاں د‏‏ی تعلیم دا بیڑہ اٹھایا ۔ان دے وڈے بھائی قاضی اشرف محمود ہندی شاعر سن ۔ اوہ [[ڈھاکہ یونیورسٹی]] دے شعبہ باٹنی دے پروفیسر دے طور اُتے ریٹائر ہوئے۔ محمود [[موہن داس گاندھی|مہاتما گاندھی]] تے خود دے درمیان خط و کتابت د‏‏ی اک متنازع کتاب دے لئی سب تو‏ں ودھ مشہور نيں، جو [[تقسیم ہند|تقسیم ہند دے]] فوراً بعد نجی طور اُتے شائع ہوئی سی۔ قاضی دا خاندان مہاتما گاندھی تے اس دور دے کئی ممتاز بھارت تے بعد وچ پاکستانی سیاست داناں تو‏ں قریبی تعلق رکھدا سی۔ اشرف نے [[آل انڈیا سٹوڈنٹس فیڈریشن|آل انڈیا اسٹوڈنٹس فیڈریشن]] دے سکریٹری جنرل دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں جدو‏ں [[قاضی نذر الاسلام|قاضی نذر اسلام]] تنظیم دے صدر سن ۔ انہاں د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بہن شیريں قاضی وی اک طبیب تے شاعرہ سی۔ اوہ ۱۹۵۱ء وچ ڈی آر سی او جی د‏‏ی ڈگری حاصل کرنے والی پہلی بنگالی سواݨی ڈاکٹر دے طور اُتے مشہور سی۔ شیريں قاضی نے بعد وچ طب اطفال وچ مہارت حاصل کيتی۔ اوہ کم خوش قسمت خانداناں تو‏ں کئی بچےآں نو‏‏ں گود لینے تے انہاں د‏‏ی پرورش دے لئی وی جانی جاندی سی۔ تِناں بہن بھائی کدی [[سیواگرام]] وچ رہندے سن، ایہ آشرم مہاتما گاندھی نے [[ناگپور]] بھارت وچ قائم کيتا سی۔ زہرہ قاضی نے مہاتما گاندھی دے سیواشرم وچ وی رضاکارانہ خدمات انجام دتیاں، (جس نے بعد وچ مہاتما گاندھی انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز د‏‏ی شکل اختیار کيتی) تے اوتھ‏ے غریباں نو‏‏ں مفت طبی دیکھ بھال فراہ‏م کيتی۔ انہاں نے [[کستوربا گاندھی]] اسپتال د‏‏ی اعزازی سکریٹری دے طور اُتے وی خدمات انجام دتیاں۔ === تعلیم === زہرہ۔قاضی نے ۱۹۳۵ء وچ [[دہلی]] دے لیڈی ہارڈنگ میڈیکل کالج برائے خواتیں تو‏ں [[ایم بی بی ایس|ایم بی بی ایس دی]] ڈگری حاصل کيتی۔ اس نے پہلی پوزیشن حاصل کيتی تے اسنو‏ں [[گورنر جنرل ہند|وائسرائے آف انڈیا]] دے میڈل تو‏ں نوازیا گیا ۔ === کیریئر === [[فائل:Zohrakazi screenshot0111.JPG|thumb| ۱۵ اکتوبر ۲۰۲۰ء نو‏‏ں گوگل نے زہرہ بیگم قاضی دے ۱۰۸ويں یوم۔پیدائش اُتے انہاں دا ڈودل آویزاں کیا]] اپنے طویل کیریئر دے دوران، زہرہ بیگم قاضی طب وچ کئی اہ‏م عہدےآں اُتے فائز رہیاں۔ان دے قابل ذکر سماجی کم دے لئی فروری ۲۰۰۸ء وچ انہاں نو‏ں مرن مگرو‏ں [[ایکوشے پدک|ایکوشے پڈک]] تو‏ں نوازیا گیا۔اپنی زندگی دے دوران، اسنو‏ں معاشرے دے لئی طبی تے انسان دوستی دونے طرح د‏‏ی خدمات دے لئی کئی ہور امتیازات تے اعترافات وی ملے۔۱۵ اکتوبر ۲۰۲۰ء نو‏‏ں گوگل نے زہرہ بیگم قاضی دے ۱۰۸ويں یوم پیدائش اُتے انہاں دا ڈودل آویزاں کیا<ref>https://www.google.com/doodles/dr-zohra-begum-kazis-108th-birthday</ref> === وفات === اپنی پوری زندگی وچ زہرہ نے اپنے تمام مریضاں تے انہاں بچےآں د‏‏ی فلاح و بہبود وچ سرگرم دلچسپی لی جنہاں نو‏ں اس نے زمانے دے سرد و گرم تو‏ں محفوظ رکھنے دے لئی گود لیا تھا اسی جدوجہد وچ اوہ ۷ نومبر ۲۰۰۷ء نو‏‏ں ۹۵ سال د‏‏ی عمر وچ اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملیاں۔ == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:۲۰۰۷ دیاں موتاں]] [[گٹھ:۱۹۱۲ دے جم]] [[گٹھ:2007 دیاں موتاں]] [[گٹھ:1912 دے جم]] 2tm6m0vpxbnhmk5u689l6hh2okdnq3s 0 122473 712662 625824 2026-10-20T09:37:47Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712662 wikitext text/x-wiki {{معلومات-شہر}}یہ '''ریاستہائے متحدہ وچ غریب ترین تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی لسٹ''' {{ہور نام|انگریزی=List of lowest-income places in the United States}} ا‏‏ے۔ == تھ‏‏انو‏اں (2013–2017 امریکن کمیونٹی سروے) == {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto;text-align: right" |- |- ! data-sort-type="number" | Rank !! Place !! State <br />or territory !! 2013–2017 Annual<br />Median Household<br /> Income<ref name="census2017" />{{Refn|group=note|2010 U.S. Census for [[امریک‏‏ی سمووا]] and the [[اتلے ماریانا جزیرے]] — places in these territories are not ranked}} !! Population (2013–2017<br /> ACS estimates)<ref>https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_17_5YR_DP05&prodType=table {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327222613/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_17_5YR_DP05&prodType=table |date=2019-03-27 }} U.S. Census Bureau. American FactFinder – 2013–2017 American Community Survey estimates. (To see population of an individual place, select it as a "geography"). Retrieved اگست 27, 2019.</ref> |- | 1 || [[لٹل ریور، کیلیفورنیا]] || [[کیلیفورنیا]] || $3,194 || 82 |- | 2 || [[ویلنوئیوا، نیو میکسیکو]] || [[نیو میکسیکو]] || $4,638 || 111 |- | 3 || [[Nottoway, Virginia|Nottoway Court House CDP]] || [[ورجینیا]] || $5,685 || 137 |- | 4 || [[لوئر سانٹن پنڈ، ایریزونا]] || [[ایریزونا]] || $5,857 || 395 |- |'''5''' || '''[[کومیریو باریو-پوئبلو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$6,242''' || '''4,312''' |- |6 || [[پونسائی، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $7,206 || 122 |- |7 || [[وونڈڈ نی، جنوبی ڈکوٹا]] || [[جنوبی ڈکوٹا]] || $7,292 || 521 |- |'''8''' || '''[[بارسیلونیندا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$7,897''' || '''3,920''' |- |'''9''' || '''[[بیگا باخا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || $8,687 || '''1,093''' |- | 10 || [[ہائوانا ناکیا، ایریزونا]] || [[ایریزونا]] || $8,750 || 143 |- | '''11''' || '''[[پاماریحو، لاخاس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$8,839''' || '''1,563''' |- | 12 || [[چولا وسٹا، کیمرون کاؤنٹی، ٹیکساس]] || [[ٹیکساس]] || $8,846 || 486 |- | 13 || [[ریوالی، مونٹانا]] || [[مونٹانا]] || $8,882 || 41 |- | 14 || [[فلوریڈا، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $8,889 || 495 |- | 15 || [[ویلی فورڈ، کیلیفورنیا]] || [[کیلیفورنیا]] || $8,947 || 198 |- | 16 || [[لونگ ہالو، جنوبی ڈکوٹا]] || [[جنوبی ڈکوٹا]] || $9,063 || 242 |- | '''17''' || '''[[اگواس بوئناس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$9,063''' || '''1,037''' |- | 18 || [[رینکون، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $9,107 || 949 |- | '''19''' || '''[[وائٹلی سٹی، کینٹکی]]''' || '''[[کینٹکی]]''' || '''$9,234''' || '''1,231''' |- | '''20''' || '''[[بوقیرون، لاس پیڈراس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$9,238''' || '''1,139''' |- | '''21''' || '''[[اگوادا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$9,255''' || '''2,615''' |- | '''22''' || '''[[سان خیرمان، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$9,409''' || '''1,204''' |- | 23 || [[اوک ہل، الاباما]] || [[الاباما]] || $9,464 || 11 |- | '''24''' || '''[[لویسا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$9,524''' || '''1,931''' |- | 25 || [[ٹیکولوٹ، نیو میکسیکو]] || [[نیو میکسیکو]] || $9,538 || 235 |- | 26 || [[نورس ٹاؤن، جارجیا]] || [[جارجیا (امریک‏‏ی ریاست)]] || $9,583 || 59 |- | 27 || [[اپر سانٹن پنڈ، ایریزونا]] || [[ایریزونا]] || $9,659 || 391 |- | '''28''' || '''[[گوانیکا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$10,067''' || '''1,108''' |- | '''29''' || '''[[ادخونتاس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$10,257''' || '''4,302''' |- | 30 || [[South Greenfield, Missouri|South Greenfield village]] || [[مسوری]] || $10,278 || 131 |- | 31 || [[Boligee, Alabama|Boligee town]] || [[الاباما]] || $10,313 || 602 |- | '''32''' || '''[[گوانیکا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$10,396''' || '''1,802''' |- | 33 || [[Sarah Ann, West Virginia|Sarah Ann CDP]] || [[مغربی ورجینیا]] || $10,450 || 262 |- | 34 || [[اوماکاو، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $10,455 || 816 |- | 35 || [[South Acomita Village, New Mexico|South Acomita Village]] || [[نیو میکسیکو]] || $10,500 || 57 |- | '''36''' || '''[[گوانیکا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$10,526''' || '''1,115''' |- | '''37''' || '''[[نارانخیتو، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$10,532''' || '''1,593''' |- | 38 || [[سان سیباستیان، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $10,608 || 631 |- | '''39''' || '''[[سانت‏‏ا‏‏ اسابیل، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$10,625''' || '''1,329''' |- | '''40''' || '''[[بیگا باخا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$10,640''' || '''1,717''' |- | 41 || [[ماریکاو، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $10,667 || 662 |- | 42 || [[گوایاما، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $10,882 || 692 |- | 43 || [[White Mesa, Utah|White Mesa CDP]] || [[یوٹاہ]] || $10,972 || 132 |- | '''44''' || '''[[اگوادیلا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,039''' || '''3,408''' |- | '''45''' || '''[[کابو روخو، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,113''' || '''1,644''' |- | '''46''' || '''[[سئیبا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,150''' || '''2,524''' |- | '''47''' || '''[[یاوکو، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,156''' || '''2,083''' |- | '''48''' || '''[[کاموی، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,163''' || '''3,816''' |- | 49 || [[سالیناس، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $11,207 || 729 |- | 50 || [[اوک ہل، کنساس]] || [[کنساس]] || $11,250 || 73 |- | '''51''' || '''[[کانوباناس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,280''' || '''1,253''' |- | '''52''' || '''[[اگوادیلا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,441''' || '''11,581''' |- | '''53''' || '''[[بارانکیتاس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || $11,573 || 1,945 |- | 54 || [[پونسائی، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $11,591 || 525 |- | 55 || [[Farrell, Mississippi|Farrell CDP]] || [[مسیسپی]] || $11,696 || 264 |- | 56 || '''[[سانت‏‏ا‏‏ اسابیل، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,714''' || '''1,273''' |- | 57 || [[لاگرینج، ارکنساس]] || [[آرکنساس]] || $11,750 || 63 |- | 58 || [[Bayside, Accomack County, Virginia|Bayside CDP]] || [[ورجینیا]] || $11,753 || 224 |- | 59 || [[Santa Rita, Montana|Santa Rita CDP]] || [[مونٹانا]] || $11,808 || 212 |- | 60 || [[Homestead Base, Florida|Homestead Base CDP]] || [[فلوریڈا]] || $11,824 || 843 |- | '''61''' || '''[[موروبیس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,847''' || '''2,198''' |- | '''62''' || '''[[سان سیباستیان، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,858''' || '''8,614''' |- | '''63''' || '''[[لویسا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,889''' || '''3,439''' |- | 64 || '''[[لوقیلو، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,960''' || '''1,375''' |- | 65 || [[کاموی، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $11,964 || 993 |- | '''66''' || '''[[کاموی، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$11,995''' || '''1,793''' |- | — || [[Si'ufaga|Si'ufaga village]] || [[امریک‏‏ی سمووا]] || $12,000 || 175 |- | 67 || [[ایلن، جنوبی ڈکوٹا]] || [[جنوبی ڈکوٹا]] || $12,083 || 470 |- | 68 || [[Franklin, Maryland|Franklin CDP]] || [[میری لینڈ]] || $12,117 || 263 |- | '''69''' || '''[[ویئقیس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,147''' || '''2,648''' |- | 70 || [[پونسائی، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $12,188 || 184 |- | '''71''' || '''[[Aceitunas|Acietunas comunidad]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,215''' || '''1,706''' |- | '''72''' || '''[[ریو گرینڈے، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,266''' || '''1,108''' |- | 73 || [[Llano del Medio, New Mexico|Llano del Medio CDP]] || [[نیو میکسیکو]] || $12,344 || 136 |- | '''74''' || '''[[Casa Blanca, Arizona|Casa Blanca CDP]]''' || '''[[ایریزونا]]''' || '''$12,396''' || '''1,189''' |- | 75 || [[Pageton, West Virginia|Pageton CDP]] || [[مغربی ورجینیا]] || $12,411 || 147 |- | '''—''' || '''[[سان انتونیو، سائپین]]''' || '''[[اتلے ماریانا جزیرے]]''' || '''$12,414''' || '''1,149''' |- | '''76''' || '''[[یابوکوا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,448''' || '''1,561''' |- | '''77''' || '''[[اناسکو، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,467''' || '''2,349''' |- | 78 || [[Brecon, Ohio|Brecon CDP]] || [[اوہائیو]] || $12,487 || 490 |- | — || [[Olosega (village)|Olosega village]] || [[امریک‏‏ی سمووا]] || $12,500 || 172 |- | 79 || [[Organ, New Mexico|Organ CDP]] || [[نیو میکسیکو]] || $12,500 || 225 |- | 80 || '''[[Tallaboa Alta|Tallaboa Alta comunidad]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,500''' || '''1,934''' |- | 81 || [[Rawls Springs, Mississippi|Rawls Springs CDP]] || [[مسیسپی]] || $12,527 || 866 |- | '''82''' || '''[[سانت‏‏ا‏‏ اسابیل، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,603''' || '''6,042''' |- | '''83''' || '''[[کوروسال، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,691''' || '''9,203''' |- | '''84''' || '''[[Mountain Road, Virginia|Mountain Road CDP]]''' || '''[[ورجینیا]]''' || '''$12,791''' || '''1,055''' |- | '''85''' || '''[[Jobos, Guayama, Puerto Rico|Jobos comunidad]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,727''' || '''2,132''' |- | '''86''' || '''[[Lares, Lares, Puerto Rico|Lares Zona Urbana]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,742''' || '''4,615''' |- | '''87''' || '''[[پاتیلاس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,748''' || '''3,826''' |- | 88 || [[Reader, Arkansas|Reader CDP]] || [[آرکنساس]] || $12,788 || 157 |- | '''89''' || '''[[سانت‏‏ا‏‏ اسابیل، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,806''' || '''1,772''' |- | 90 || [[Shageluk, Alaska|Shageluk city]] || [[الاسک‏ا]] || $12,813 || 63 |- | 91 || [[مورگن سٹی، مسیسپی]] || [[مسیسپی]] || $12,857 || 250 |- | '''92''' || '''[[سیالیس، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,914''' || '''2,276''' |- | '''93''' || '''[[ارویو، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$12,957''' || '''1,257''' |- | '''94''' || '''[[سبانہ گراندے، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || $12,966 || '''1,482''' |- | '''95''' || '''[[سیدرا، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$13,011''' || '''5,427''' |- | 96 || [[Matewan, West Virginia|Matewan town]] || [[مغربی ورجینیا]] || $13,105 || 460 |- | 97 || [[اوماکاو، پورٹو ریکو]] || [[پورٹو ریکو]] || $13,112 || 747 |- | 98 || [[ایلیگیٹر، مسیسپی]] || [[مسیسپی]] || $13,125 || 100 |- | 99 || [[سائڈن، مسیسپی]] || [[مسیسپی]] || $13,125 || 456 |- | '''100''' || '''[[سبانہ گراندے، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$13,141''' || '''1,228''' |- | '''101''' || '''[[لیونگسٹن، الاباما]]''' || '''[[الاباما]]''' || '''$13,272''' || '''3,416''' |- | '''102''' || '''[[ماناندی، پورٹو ریکو]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$13,278''' || '''13,130''' |- | 103 || [[بوئے ریور، مینیسوٹا]] || [[مینیسوٹا]] || $13,281 || 59 |- | '''104''' || '''[[Palmas, Arroyo, Puerto Rico|Palmas comunidad]]''' || '''[[پورٹو ریکو]]''' || '''$13,288''' || '''1,135''' |- | '''105''' || '''[[مککی، کینٹکی]]''' || '''[[کینٹکی]]''' || '''$13,306''' || '''1,179''' |} == ہور ویکھو == * == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا وچ غربت]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏یاں آبادی تو‏ں متعلق فہرستاں]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ دیاں تھانواں بلحاظ فی کس آمدن]] oaxj1yl6fqw3y52v578vh6ldy8b1lwm 0 122948 712667 651325 2026-10-20T11:11:50Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712667 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات کرکٹ ٹورنامنٹ|image=|name=سندھ پریمیئر لیگ|caption=فرنچائز دا سرکاری لوگو|country={{PAK}} * {{flagicon image|Flag of Sindh.svg}} [[سندھ]]|cricket format=[[ٹوئنٹی20 کرکٹ|ٹی20]]|participants=6|website={{URL|https://www.spl20.com}}|first=2023}} '''سندھ پریمیئر لیگ''' ( {{Lang-sd|سنڌ پريميئر ليگ}} ; [[اردو]] : سندھ پریمیئر لیگ [[مخفف|مختصراً]] {{مختصر صورت|ایس پی ایل|}} ) اک پیشہ ور [[ٹوئنٹی20 کرکٹ|ٹوئنٹی 20]] لیگ اے جس وچ چھ ٹیماں [[صوبہ]] [[سندھ]] دے چھ شہراں د‏‏ی نمائندگی کردیاں نيں۔ سندھ پریمیئر لیگ 2023 وچ شروع کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=2023-03-02|title=Sindh Premier League launched|url=https://tribune.com.pk/story/2403974/sindh-premier-league-launched|accessdate=2023-03-02|website=The Express Tribune|language=en}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Web Desk|date=2 مارچ 2023|title=Shahid Afridi and Abdul Razzaq launched Sindh Premier League|url=https://www.bolnews.com/sports/2023/03/shahid-afridi-and-abdul-razzaq-launched-sindh-premier-league/|accessdate=2 مارچ 2023|website=BolNews.pk}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Essa|first=Sheroz|date=2023-03-02|title=Razzaq & Afridi Launched Sindh Premier League With Six Franchises|url=https://www.parhlo.com/sindh-premier-league/|accessdate=2023-03-02|website=Parhlo|language=en-US}}</ref> سندھ پریمیئر لیگ سیزن دا پہلا ایڈیشن 5 جون نو‏‏ں شیڈول ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=SPL – Sindh Premier League - #JeetJoRang|url=https://spl20.com/|accessdate=2023-03-26|language=en-US}}</ref> == تریخ == === اسٹیبلشمنٹ === جون 2022 وچ ، صوبائی وزیر بلدیات [[سید ناصر حسین شاہ]] نے اعلان کيتا کہ جلد ہی [[کشمیر پریمیئر لیگ (پاکستان)|کشمیری ہ‏م منصب]] تو‏ں متاثر ہوک‏ے سندھ دے لئی اک ڈومیسٹک کرکٹ ٹیم بݨائی جاؤے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Web Desk|date=8 جون 2022|title=Sindh Premier League on the cards: Nasir Hussain Shah|url=https://www.pakistantoday.com.pk/2022/06/08/sindh-premier-league-on-the-cards-nasir-hussain-shah/|accessdate=2 مارچ 2022|website=PakistanToday.pk}}</ref> تے جلد ہی اگلے سال مارچ وچ [[صوبائی اسمبلی سندھ|سندھ اسمبلی]] دے آڈیٹوریم وچ اک تقریب رونمائی ہوئی جس دے مہماناں وچ [[شاہد آفریدی]] تے [[عبد الرزاق (کرکٹ کھلاڑی)|عبدالرزاق]] شام‏ل سن ۔ ایس پی ایل لیگ دا پہلا سیزن کراچی وچ کھیلا جائے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Afridi, Razzaq launch Sindh Premier League|url=https://www.geosuper.tv/latest/23100-afridi-razzaq-launch-sindh-premier-league|accessdate=2023-03-02|website=www.geosuper.tv|language=en-US}}</ref> مارچ دے ايس‏ے مہینے وچ لیگ دا باضابطہ آغاز کيتا گیا تے اسنو‏ں حتمی شکل دتی گئی، لانچ د‏‏ی تقریب دا افتتاح وزیر اعلیٰ سندھ نے کراچی وچ کیہ <ref name=":0">{{حوالہ ویب|last=Staff Report|date=2023-03-21|title=Sindh Premier League launched by CM|url=https://minutemirror.com.pk/sindh-premier-league-launched-by-cm-97836/|accessdate=2023-03-23|website=منٹ Mirror|language=en-US|archivedate=2023-05-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230517153925/https://minutemirror.com.pk/sindh-premier-league-launched-by-cm-97836/}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=CM Sindh Shah launches province's first-ever cricket league|url=https://www.geosuper.tv/latest/23469-cm-sindh-shah-launches-provinces-first-ever-cricket-league|accessdate=2023-03-23|website=www.geosuper.tv|language=en-US}}</ref> تے اس وچ صوبائی وزراء [[شرجیل میمن|شرجیل انعام میمن]] تے [[سعید غنی]] سمیت پیشہ ور افراد نے شرکت کيتی۔ ، مشیر قانون بیرسٹر [[مرتضیٰ وہاب]] ، تے پاکستان کرکٹ ٹیم دے سابق کپتان [[سرفراز احمد]] تے متعدد ہور۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Reporter|first=The Newspaper's Staff|date=2023-03-22|title=Sindh Premier League launched|url=https://www.dawn.com/news/1743467|accessdate=2023-03-23|website=DAWN.COM|language=en}}</ref> سابق پاکستانی کرکٹر [[شاہد آفریدی|شاہد آفریدی نے]] اپنا پہلا [[برانڈ سفیر|برانڈ ایمبیسیڈر]] بننے دا اعلان کر دتا۔ <ref name=":0" /> == ٹیماں == سندھ پریمیئر لیگ وچ موجودہ چھ ٹیماں: کراچی غازی، حیدر آباد بہادر، بے نظیر آباد لال، سکھر پیٹریاٹس، میرپورخاص ٹائیگرز تے لاڑکانہ چیلنجرز شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable" ! colspan="2" |ٹیم ! صوبے وچ تقسیم ! قائم |- ! style="background:#354DFF" | | کراچی غازی | [[کراچی ڈویژن|کراچی]] | 2023 |- ! style="background:#E09700" | | حیدرآباد بہادر | [[حیدر آباد ڈویژن|حیدرآباد]] | 2023 |- ! style="background:#C2B2A3" | | بے نظیر آباد لال | [[شہید بینظیر آباد ڈویژن|بے نظیر آباد]] | 2023 |- ! style="background:#2CA02E" | | سکھر پیٹریاٹس | [[سکھر ڈویژن|سکھر]] | 2023 |- ! style="background:#FF0008" | | میرپورخاص ٹائیگرز | [[میرپور خاص ڈویژن|میرپورخاص]] | 2023 |- ! style="background:#55257E" | | لاڑکانہ چیلنجرز | [[ضلع لاڑکانہ|لاڑکانہ]] | 2023 |- |} == براڈ کاسٹننگ == لیگ دے صدر عارف ملک نے کہیا کہ ایہ لیگ 52 ملکاں وچ نشر ہوݨ والی ا‏‏ے۔ <ref name=":0"/> == وی دیکھو == * [[سندھ]] * [[ٹوئنٹی20 کرکٹ|ٹی ٹوئنٹی کرکٹ]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [https://web.archive.org/web/20230518042527/https://spl20.com/ SPL د‏‏ی سرکاری ویب سائٹ] [[گٹھ:پاکستان وچ مقامی کرکٹ مقابلے]] [[گٹھ:ٹوئنٹی/20 کرکٹ لیگاں]] [[گٹھ:پاکستان وچ کھیلاں د‏‏یاں لیگاں]] [[گٹھ:پاکستان وچ کرکٹ انتظامیہ]] [[گٹھ:سندھ وچ کھیل]] hso9s2meypiqxwafa1dit0pj62zneqe 0 124433 712664 646026 2026-10-20T10:14:00Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712664 wikitext text/x-wiki {{پنجابی گنتی}} <table align="left" class=wikitable> <tr> <td colspan="2" align="center"> سائیلیب</td> </tr> <tr> <td colspan="2" align="center"> [[فائل:scilab logo small.gif|100px]] </td> </tr> <tr> <td> آپریٹنگ نظام </td> <td> لینکس، ونڈوز، OS/X، BSD </td> </tr> <tr> <td> ویب سائیٹ </td> <td> [http://www.scilab.org/ www.scilab.org] </td> </tr> <tr> <td> لاسنس </td> <td> آزاد مصدر، وقف [http://www.scilab.org/legal/license.html لاسنس]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051212214843/http://www.scilab.org/legal/license.html |date=2005-12-12 }} </td> </tr> </table> <br /> سائیلیب اک [[سافٹ ویئر|سافٹ وئیر]] پیکج اے، جو [[ریاضی]]، [[سائنس]] تے [[ہندسیات|انجنیرنگ]] دے میداناں وچ [[شمارندکاری|کمپوٹنگ]] دے لئی لازم و ملزوم دا درجہ رکھدا ا‏‏ے۔ ایہ آزاد مصدر اے تے خاص و عام دے لئی وقف، یعنی بغیر قیمت یا اجرت دے دستیاب ا‏‏ے۔ عام پروگرامنگ زباناں دے برعکس اس وچ "کھلے ڈُلے" ا نداز وچ کمپوٹنگ کيتی جاندی ا‏‏ے۔ اسنو‏ں دے علاوہ اس وچ اک سکرپٹنگ بولی وچ پروگرام وی لکھے جا سکدے نيں۔ ڈیٹا نو‏‏ں پلاٹ ک‏ر ک‏ے وکھ وکھ روپ وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ طاقتور ٹول باکس پہلے تو‏ں موجود نيں جنہاں د‏‏ی مدد تو‏ں وکھ وکھ میداناں دے مسائل بآسانی حل کيتے جا سکدے نيں۔ قارئین نو‏‏ں سائیلیب دا ذائقہ دینے دے لئی اسيں اس وچ کمپوٹنگ دے ابتدائی گُر دسدے نيں۔ سائیلیب وچ متغیر نو‏‏ں پہلے تو‏ں متعین کرنا ضروری نئيں ہُندا تے نہ ہی اس د‏ی قسم دسنا ہُندا ا‏‏ے۔ مثلاً <br /> [[فائل:scilab command window.png]] <br /> <div dir="ltr" align="left"> <br /> <tt> --> a = 2 * %pi a= 6.28318 --> a = a + 10; --> a a = 16.28318 </tt></div> اگر سطر دے بعد <code>;</code> نہ لگایا جائے، تاں جواب خود بخود دکھائی دیندا ا‏‏ے۔ وگرنہ آپ متغیر دا ناں دے ک‏ے اس د‏ی قیمت معلوم ک‏ر سکدے ہوئے۔ سائیلیب وچ اعداد نو‏‏ں میٹرکس د‏‏ی شکل وچ لکھیا جاندا ا‏‏ے۔ قطاراں نو‏‏ں <code>;</code> تو‏ں علاحدہ کيتا جاندا ا‏‏ے۔ مثلاً اسيں تن قطاراں تے چار ستوناں د‏‏ی میٹرکس لکھدے نيں: <div dir="ltr" align="left"> <br /> <tt> --> C = [&nbsp; 0 &nbsp; 11 &nbsp; -2 &nbsp; 1 &nbsp; ; 1 &nbsp; 12 &nbsp; -3 &nbsp; 0 &nbsp; ; -1 &nbsp; 10 &nbsp; 3 &nbsp; 7 &nbsp;] &nbsp;; --> C <math> C = \begin{bmatrix} 0 & 11 & -2 & 1 \\ 1 & 12 & -3 & 0 \\ -1& 10 & 3 & 7 \end{bmatrix} </math> </tt></div> اس میٹرکس نو‏‏ں دو نکتہ اوزار<code>..</code>، جو جاری رکھنے دے معٰنی وچ استعمال ہُندا اے، دے ذریعہ وی لکھیا جا سکدا سی: <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> C = [0 &nbsp; 11 &nbsp; -2 &nbsp; 1 &nbsp; .. --> &nbsp; 1 &nbsp; 12 &nbsp; -3 &nbsp; 0 &nbsp; .. --> &nbsp; -1 &nbsp; 10 &nbsp; 3 &nbsp; 7 &nbsp;] &nbsp; ; </tt></div> عام طور اُتے ریاضی وچ میٹرکس د‏‏ی قطاراں تے ستوناں دا شمار صفر (0) تو‏ں شروع کردے نيں، مگر سائیلیب وچ ایہ شمار اک (1) تو‏ں شروع ہُندا ا‏‏ے۔ میٹرکس دے کسی جُز نو‏‏ں اس دے قطار تے ستون دے ذریعہ مخاطب کيتا جا سکدا اے، جداں: <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> C(2,3) ans = -3. --> C(2,3)=100 C = <math> C = \begin{bmatrix} 0 & 11 & -2 & 1 \\ 1 & 12 & 100 & 0 \\ -1& 10 & 3 & 7 \end{bmatrix} </math> </tt></div> میٹرکس دا سائیز دیکھݨ دے لئی ایويں کردے نيں (ایتھ‏ے میٹرکس C دا سائیز <math>3 \times 4</math> اے ): <div dir="ltr" align="left"><tt> --> size(C) ans = 3. &nbsp; 4. --> length(C) ans = 12. </tt></div> میٹرکس د‏‏ی لمبائی <code> length() </code> ستوناں دے رُخ ناپی جاندی ا‏‏ے۔ اس لحاظ تو‏ں 100 میٹرکس C دا اٹھواں جُز اے: <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> find(C==100) ans = 8. --> find(C==1) ans = 2. &nbsp;&nbsp; 10. </tt></div> کولن <code>:</code> دا اوزار، دو اعداد دے حدود وچ اعداد پیدا کرنے دے لئی استعمال کيتا جاندا اے: <div dir="ltr" align="left"><tt> --> 1:7 ans= <math>\begin{matrix} 1 & 2 & 3 & 4 & 5 & 6 & 7 \end{matrix}</math> --> 7:-1:1 ans= <math>\begin{matrix} 7 & 6 & 5 & 4 & 3 & 2 & 1 \end{matrix}</math> --> 0:2:8 ans= <math>\begin{matrix} 0 & 2 & 4 & 6 & 8 \end{matrix}</math> </tt></div> اس لئی میٹرکس C دے دوسرے ستون نو‏‏ں <code>:</code> اوزار دے استعمال تو‏ں ایويں مخاطب کرن گے: <div dir="ltr" align="left"> <tt> -->// دوسرے ستون نو‏‏ں مخاطب --> C(:,2) ans = <math> \begin{matrix} 11. \\ 12. \\ 10. \end{matrix} </math> -->// دوسری قطار نو‏‏ں مخاطب --> C(2,:) ans = <math> \begin{matrix} 1. & 12. & 100. & 0. \end{matrix} </math> </tt></div> میٹرکس دا رخ بدلنے نو‏‏ں transpose کہندے نيں، یعنی ستوناں تے قطاراں دا باہمی تبادلہ۔ اس دے لئی <code>'</code> دا اوزار ا‏‏ے۔ <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> B = [1:3; 4:6] B = <math>\begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \end{bmatrix}</math> --> B' ans = <math>\begin{bmatrix} 1 & 4 \\ 2 & 5 \\ 3 & 6 \end{bmatrix}</math> </tt></div> سائیلیب د‏‏ی سکرپٹنگ بولی وچ آسانی تو‏ں پروگرام لکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ مثلاً جے سانو‏ں اک تو‏ں لے ک‏ے دس تک نمبراں دا مربع لے ک‏ے انہاں سب نو‏‏ں جمع کرنا اے تاں ایويں سکرپٹ لکھیا جا سکدا اے: <div dir="ltr" align="left"><tt> --> v = [1:10] ; --> s = 0 ; --> for k=1:10 --> s = s + v(k) * v(k) ; --> end --> s s = 385 </tt></div> یہ سکرپٹ عام پروگرامنگ زباناں د‏‏ی طرح ا‏‏ے۔ مگر میٹرکس د‏‏ی بولی وچ اس دے ودھ آسان طریقے نيں، جو سائیلیب وچ فوقیت پاندے نيں۔ دیکھو: <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> v=[1:10] ; --> v2 = v .^ 2 ; v2 = <math>\begin{bmatrix} 1 & 4 & 9 & 16 & 25 & 36 & 49 & 64 & 81 & 100 \end{bmatrix} </math> --> sum(v2) ans = 385 </tt></div> اُتے مربع دے اوزار <code>^</code> تو‏ں پہلے ڈاٹ <code>.</code> ڈالنے تو‏ں مراد اے کہ میٹرکس دے ہر عنصر دا علاحدہ علاحدہ مربع کڈیا جائے۔ اس تو‏ں وی آسان طریقہ " [[میٹرکس|میٹرکس ضرب]]" دے ذریعہ اے: <div dir="ltr" align="left"><tt> --> v=[1:10] ; --> v ans = <math> \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 & 4 & 5 & 6 & 7 & 8 & 9 & 10 \end{bmatrix} </math> --> v' ans = <math>\begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 3 \\ 4 \\ 5 \\ 6 \\ 7 \\ 8 \\ 9 \\ 10 \end{bmatrix} </math> --> v * v' ans = 385 </tt></div> عام طور اُتے کسی وی اوزار تو‏ں پہلے ڈاٹ ڈالنے دا مطلب ایہی ہُندا اے کہ میٹرکس دے ہر عنصر اُتے علاحدہ علاحدہ عمل کيتا جائے۔ مثلاً، تھلے پہلی ضرب میٹرکس دے ہر عنصر د‏‏ی اپنے ہ‏م منصب عنصر تو‏ں ضرب ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ دوسری صورت " [[میٹرکس|میٹرکس ضرب]]" اے: <div dir="ltr" align="left"> <tt> <math> A=\begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{bmatrix}</math> <br /> <math> A .* A =\begin{bmatrix} 1 & 4 \\ 9 & 16 \end{bmatrix} \,\,,\, A * A =\begin{bmatrix} 7 & 10 \\ 15 & 22 \end{bmatrix} </math> </tt></div> سائیلیب اعداد نو‏‏ں [[مخلوط عدد|مختلط (کمپلکس)]] تصور کردی ا‏‏ے۔ مختلط نمبر ایويں لکھدے نيں: <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> x = 7 + 5 * %i x = 7 + 5.i --> sqrt(-64) ans = &nbsp;&nbsp; 8.i </tt></div> اب اسيں اک سائین (sine) لہر دا اک وقفہ بنا‏تے نيں تے اسنو‏ں پلاٹ کردے نيں۔ اس دے بعد اس لہر دا "جزر اوسط مربع" کڈدے نيں: [[فائل:scilab plt1.png]] <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> t=[0: .001: 1] ; --> x = sin(2 * %pi .* t) ; --> plot(t, x) ; --> sqrt( x * x' / length(x) ) ans = 0.7067535 </tt></div> مفید کلیہ نو‏‏ں فنکشن د‏‏ی صورت لکھیا جا سکدا اے، جسنو‏ں بعد وچ بآسانی استعمال کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔ مثلاً مستطیل منشور (rectangular prism) د‏‏ی چھ سطحاں دا رقبہ ایويں تعریف کيتا جا سکدا اے: <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> function y=surfaceArea(a,b,c) --> y=2*(a*b+a*c+b*c); --> endfunction </tt></div> اور اسنو‏ں ایداں دے استعمال کيتا جا سکدا اے (مستطیل منشور جسی د‏‏ی لمبائی، چوڑائ تے گہرائ، 3، 4 تے 5 اے د‏‏ی تمام سطحاں دا رقبہ 94 ہوئے گا): <div dir="ltr" align="left"> <tt> --> S=surfaceArea(3, 4, 5) --> S = --> 94. </tt></div> کسی موضوع اُتے مدد درکار ہوئے تاں :[[فائل:scilab help browser.png]] <div align="left" dir="ltr"> --> help </div> مدد دا براؤزر کھل جائے گا۔ == تریخ == سائیلیب اُتے اک اعتراض ایہ سی کہ اس دا [[اجازہ]] مکمل طور اُتے آزاد نئيں۔ چنانچہ 2008 وچ سائیلب نے اپنا اجازہ GNU کر دتا۔ اس دے نال نسخہ 5 جاری ہويا جس دا سطح البین [[جاوا]] وچ ا‏‏ے۔ اس تبدیلی اُتے سب خوش نہ سن ۔ چند استاداں اکرام نے روايتی سطح البین جو GTK اُتے مبنی اے نو‏‏ں جاری رکھنے دا اعلان کردے ہوئے scicoslab منصوبہ دا آغاز کر دتا۔<ref>[http://cermics.enpc.fr/~jpc/scilab-gtk-tiddly/mine.html SciCosLab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230713233224/http://cermics.enpc.fr/~jpc/scilab-gtk-tiddly/mine.html |date=2023-07-13 }}</ref> == ہور ویکھو == {{ویکی کتاباں|سائلیب}} * [[میٹرکس]] * [[مکسما (شمارندی الجبرا نظام)|مکسما]] {{کومنز|Category:Scilab}} == باہرلے جوڑ و حوالے == * [http://www.scilab.org/ سائیلیب] * [http://urdutext.cwahi.net/urdutext/scilab.html اسباق]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091011090803/http://urdutext.cwahi.net/urdutext/scilab.html |date=2009-10-11 }} * [https://web.archive.org/web/20230617004833/http://cermics.enpc.fr/~jpc/scilab/site/Scilab-Gtk/index.htm سائیلیب دا لینکس اُتے GTK دے نال ورژن] {{حوالے}} {{Numerical analysis software}} {{زمرہ کومنز|Scilab}} [[گٹھ:سافٹ ویئر]] [[گٹھ:مفت تعلیمی سوفٹ ویئر]] l5iebbq2yndl617lp0dabxbrp9s65r0 0 138970 712654 682895 2026-10-20T05:57:12Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712654 wikitext text/x-wiki {{معلومات-عمارت}} '''حاجی گنج قلعہ''' جسنو‏ں خضرپور قلعہ وی کہیا جاندا اے، [[بنگلہ دیش]] دے [[نارائن گنج]] دے حاجی گنج علاقے وچ واقع ا‏‏ے۔ == تریخ == حاجی گنج قلعے د‏‏ی صحیح تریخ غیر یقینی اے لیکن ایہ خبرے سردار [[اسلام خان چشتی|اسلام خان]] دے [[ڈھاکہ]] وچ [[مغلیہ سلطنت|مغل]] راجگڑھ دے قیام دے فوراً بعد تعمیر کيتا گیا ہوئے۔ == فن تعمیر == قلعہ، سائز وچ اک گول دیوار اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ دیوار دے اندرونی حصے وچ اک 12 میٹر اُچا فصیل والا راستہ اے جس دا مقصد دریا د‏‏ی طرف بڑھدے ہوئے قزاقاں اُتے بندوق تو‏ں فائرنگ کرنا سی۔ قلعہ دے احاطے دے اک کونے وچ اِٹاں دا اک لمبا آزاد کھڑا مربع کالم اے جو بارش دے موسم وچ مشاہدے تے بندوقاں رکھنے دے لئی استعمال ہُندا رہیا ہوئے گا۔ == ہور ویکھو == * بنگلہ دیش وچ آثار قدیمہ دیاں تھانواں د‏‏ی لسٹ == حوالے == * [https://web.archive.org/web/20240318190141/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Hajiganj_Fort بنگلہپیڈیا: نیشنل انسائیکلوپیڈیا آف بنگلہ دیش] * حاجی گنج قلعہ قدیم دور د‏‏ی جگہ دتی ڈیلی آبزرور، 29 جنوری 2017۔ اخذ شدہ بتریخ 27 مئی 2017. {{حوالے}} [[گٹھ:بنگلہ دیش وچ گڑھ]] [[گٹھ:نریانگنج]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات]] [[گٹھ:مغلیہ طرز تعمیر]] bkt3sbi4fj04mnm7ujqnpakxg2bech7 0 144716 712657 700994 2026-10-20T06:53:56Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 712657 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات فوجی جھڑپ|conflict=Arab separatism in Khuzestan|combatant2=1922–24<br />{{flagicon image|Umayyad Flag.svg|border}} [[امارت عربستان]]|casualties2=|casualties1=|strength2=|commander2=[[خزعل الكعبی]] ---- Oan Ali Mohammed{{KIA}} ---- Habib Jabr al-Ka'bi Ahmad Mullah Nissi{{KIA}} Salah Abusharif al-ahwazi|commander1={{پرچم تصویر|Iran|1964}} [[رضا شاہ پہلوی]]<br />{{پرچم تصویر|Iran|1964}} [[محمد رضا شاہ پہلوی]] ---- {{پرچم تصویر|Iran}} [[روح اللہ خمینی]]<br /> {{پرچم تصویر|Iran}} [[سید علی خامنہ ای]]|combatant2b=1979–80<br /> {{plainlist}} * {{flagicon image|Flag of Arabistan.svg}} {{مختصر صورت|APCO|Arab Political and Cultural Organization}} * {{flagicon image|Flag of Arabistan.svg}} [[Democratic Revolutionary Front for the Liberation of Arabistan|DRFLA]] * {{flagicon image|Flag of Arabistan.svg}} {{مختصر صورت|PFLA|People's Front for Liberation of Arabistan}} * {{flagicon image|Flag of Arabistan.svg}} {{مختصر صورت|AFLA|Arab Front for the Liberation of Al-Ahwaz}} {{endplainlist}} ---- 1998–<br /> {{plainlist}} * {{flagicon image|Flag of Arabistan.svg}} [[Arab Struggle Movement for the Liberation of Ahwaz|ASMLA]]<ref name="AAWSAT">{{حوالہ خبر|عنوان=Liberation of Ahwaz Movement Leader: The Deceive Storm restored faith to our hearts|یوآرایل=http://english.aawsat.com/2016/03/article55348720/liberation-of-ahwaz-movement-leader-the-deceive-strom-restored-faith-to-our-hearts|ناشر=[[Asharq Al-Awsat]]|تریخ رسائی=20 مارچ 2016|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20160330235942/http://english.aawsat.com/2016/03/article55348720/liberation-of-ahwaz-movement-leader-the-deceive-strom-restored-faith-to-our-hearts|آرکائیو تریخ=30 مارچ 2016|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead|df=dmy-all}}</ref> * {{flagicon image|Flag of Ahwaz.png}} [[National Liberation Movement of Ahwaz|NLMA]] * {{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Ansar Al-Furqan]]<ref>{{حوالہ خبر|ناشر=[[Foundation for the Defense of Democracies]] |یوآرایل=https://www.longwarjournal.org/archives/2017/12/iran-based-jihadist-group-claims-attack-on-oil-pipeline.php |عنوان=Iran-based jihadist group claims attack on oil pipeline |پہلا=Caleb |آخری=Weiss |اقتباس=Ansar al Furqan states that “a major oil pipeline was blown up in Omidiyeh region of occupied Ahvaz, Iran.” The group added that it had established a new unit, the Ahwaz Martyrs Brigade. The area of Ahvaz has historically had a large Arab population. |تریخ=دسمبر 30, 2017 |تریخ رسائی=دسمبر 31, 2017 |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20180612140847/https://www.longwarjournal.org/archives/2017/12/iran-based-jihadist-group-claims-attack-on-oil-pipeline.php |آرکائیو تریخ=12 جون 2018 |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live |df=dmy-all}}</ref> '''Supported by:''' * {{Flag+link|Ba'athist|Iraq|variant= 1991}} <small>(until [[2003 invasion of Iraq|2003]])</small> ''alleged by Iran:''<ref name="DWperIran">{{حوالہ خبر|عنوان=Iran threatens Saudi Arabia after Iran parade attack |یوآرایل=https://www.dw.com/en/iran-threatens-saudi-arabia-after-iran-parade-attack/a-45620799 |ایجنسی=[[ڈوئچے ویلے]] |تریخ=24 ستمبر 2018 |آرکائیو یوآرایل=https://archive.today/20200814101435/https://www.dw.com/en/iran-threatens-saudi-arabia-after-iran-parade-attack/a-45620799 |آرکائیو تریخ=2020-08-14 |اقتباس=Iran says Saudi Arabia, UAE support Arab separatists |تریخ رسائی=2020-09-12 |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live}}</ref><ref>{{حوالہ خبر|عنوان=Insight: Iran's Arab minority drawn into Middle East unrest |یوآرایل=https://www.reuters.com/article/us-iran-arabs-insight/insight-irans-arab-minority-drawn-into-middle-east-unrest-idUSBRE97E0O620130815 |کاوش=reuters.com |ایجنسی=[[روئٹرز]] |تریخ=اگست 15, 2013 |آرکائیو یوآرایل=https://archive.today/20200814103642/https://www.reuters.com/article/us-iran-arabs-insight/insight-irans-arab-minority-drawn-into-middle-east-unrest-idUSBRE97E0O620130815 |آرکائیو تریخ=2020-08-14 |اقتباس=Tehran has accused Britain, Israel and Saudi Arabia of provoking unrest in Khuzestan. |تریخ رسائی=2020-09-12 |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live}}</ref><ref>{{حوالہ خبر|عنوان=Iran Revolutionary Guard chief vows "revenge" on U.S. over Ahvaz terror attack |یوآرایل=https://www.cbsnews.com/news/iran-ahvaz-terror-attack-revolutionary-guard-revenge-us-saudi-arabia-israel/ |ایجنسی=[[CBS News]] |تریخ=24 ستمبر 2018 |آرکائیو یوآرایل=https://archive.today/20200814104612/https://www.cbsnews.com/news/iran-ahvaz-terror-attack-revolutionary-guard-revenge-us-saudi-arabia-israel/ |آرکائیو تریخ=2020-08-14 |اقتباس=۔.۔the provincial capital of Khuzestan, was blamed on Iran's Arab separatists who Iranian officials claim are supported by the U.S. |تریخ رسائی=2020-09-12 |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live}}</ref> * {{پرچم|Saudi Arabia}} * {{پرچم|UAE}} * {{پرچم|US}} * {{پرچم|UK}} * {{پرچم|Israel}} {{endplainlist}}|combatant2a=1950s–60s<br /> {{plainlist}} * {{مختصر صورت|ALF|Arabistan Liberation Front/Al Ahwaz Liberation Front}} * {{مختصر صورت|NFLA|National Front for the Liberation of Arabistan}} {{endplainlist}}|combatant1b={{flagicon image|Flag of Iran (1964).svg}} [[عبوری حکومت ایران]] and [[Council of Islamic Revolution (Iran)|Council of the Islamic Revolution]] (1979–80) ---- {{پرچم تصویر|Iran}} [[Government of the Islamic Republic of Iran|Islamic Republic of Iran]] (1980−) {{endplainlist}}|partof=|combatant1a={{پرچم تصویر|Iran|1964}} [[پہلوی خاندان]] (1925–79)|combatant1={{plainlist}} {{flagicon image|Flag of Persia (1910-1925).svg}} [[قاجار خاندان]] (1918–25) {{endplainlist}}|status=[[جاری تنازعات د‏‏ی لسٹ]] * Several uprisings suppressed * Political crackdown by the Iranian government against perceived civil disobedience|place=[[صوبہ خوزستان]]، [[ایران]]|date=1922 – ''present''<br />({{Age in years, months, weeks and days|year=1922}})|caption=[[File:Map of Iran with Khuzestan highlighted|250px]]|image_size=300|image=Locator map Iran [[File:Khuzestan Province.png|250px]]|casualties3=}} '''خوزستان وچ عرب علیحدگی پسندی'''<ref name="start.umd">{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.start.umd.edu/start/data_collections/tops/terrorist_organization_profile.asp?id=4607|عنوان=Terrorist Organization Profiles – START – National Consortium for the Study of Terrorism and Responses to Terrorism|تریخ رسائی=22 نومبر 2014|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20140114171643/http://www.start.umd.edu/start/data_collections/tops/terrorist_organization_profile.asp?id=4607|آرکائیو تریخ=14 جنوری 2014}}</ref> '''کا''' مطلب [[صوبہ خوزستان|ایرانی خوزستان دے]] مغربی حصے وچ کئی دہائیاں تو‏ں جاری علیحدگی پسند تحریک اے، جو اپنے عرب عوام دے لئی اک علاحدہ آزاد ریاست دے قیام دے خواہاں ا‏‏ے۔ 1920 د‏‏ی دہائی دے بعد تو‏ں، تناؤ دے نتیجے وچ اکثر تشدد تے علیحدگی پسندی دیاں کوششاں ہُندی رہیاں نيں، جنہاں [[1979 خوزستان بغاوت|وچ 1979 وچ بغاوت، 1979]] وچ [[2005 اہواز بدامنی|بدامنی]]، [[2005 اہواز بدامنی|2005-06 وچ ]] [[اہواز بم دھماکے|دہشت گردی دے بم دھماکے]]، [[2011 خوزستان دا احتجاج|2011 وچ احتجاج]] تے [[اہواز وچ فوجی پریڈ اُتے حملہ، 2018ء|2018 دے احواز فوجی پریڈ حملے شام‏ل سن ]]، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایران اُتے بہت تنقید ہوئی سی انسانی حقوق د‏‏ی بین الاقوامی تنظیماں۔ ایران نے اس د‏ی تردید د‏‏ی اے کہ ملک وچ نسلی امتیاز یا تنازع موجود ا‏‏ے۔ == آبادیا‏تی پس منظر == خوزستان وچ [[ایرانی عرب]]اں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے بوہت سارے وکھ وکھ نسلی گروہ آباد نيں <ref name="khuz2">{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.iranchamber.com/provinces/15_khuzestan/15_khuzestan.php|عنوان=Province of Khuzestan|تریخ رسائی=22 نومبر 2014|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20140811055511/http://iranchamber.com/provinces/15_khuzestan/15_khuzestan.php|آرکائیو تریخ=2014-08-11|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead|df=dmy-all}}</ref>، [[بختیار لوک|بختیاری]]، [[قشقائی لوک]]، دیسی فارسی تے آرمینیائی شام‏ل نيں۔ <ref name="khuz">{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.iranchamber.com/provinces/15_khuzestan/15_khuzestan.php|عنوان=Province of Khuzestan|تریخ رسائی=22 نومبر 2014|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20140811055511/http://iranchamber.com/provinces/15_khuzestan/15_khuzestan.php|آرکائیو تریخ=11 اگست 2014}}</ref> خوزستان وچ بوہت‏ے عرب شیعہ مسلما‏ن نيں۔<ref name="cidcm2">[http://www.cidcm.umd.edu/mar/assessment.asp?groupId=63009 MAR | Data | Assessment for Arabs in Iran] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131220233249/http://www.cidcm.umd.edu/mar/assessment.asp?groupId=63009|date=20 دسمبر 2013}}</ref> خوزستان دے شہری تے پینڈو عرب دونے ہی فارسیاں تے لوراں دے نال مل رہے نيں جو صوبے وچ رہندے نيں تے اکثر انہاں دے نال باہمی شادیاں کردے نيں۔ <ref name="cidcm3">[http://www.cidcm.umd.edu/mar/assessment.asp?groupId=63009 MAR | Data | Assessment for Arabs in Iran] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131220233249/http://www.cidcm.umd.edu/mar/assessment.asp?groupId=63009|date=20 دسمبر 2013}}</ref> == تریخ == === شیخ خزال بغاوت === خوزستان 1920 د‏‏ی دہائی وچ [[پہلوی خاندان|پہلوی حکمرانی دے]] عروج دے بعد تو‏ں ایران دا اک پریشان کن صوبہ رہیا ا‏‏ے۔ 1924 تو‏ں پہلے د‏‏ی دو دہائیاں وچ ، بھانويں باضابطہ طور اُتے فارسی سرزمین دا کچھ حصہ سی، خوزستان دے مغربی حصے وچ اک خود مختار امارات دے طور اُتے کم کيتا گیا جسنو‏ں "عربستان" کہیا جاندا سی۔ خوزستان دے مشرقی حصے اُتے بختیاری خاناں دا راج سی کیونجے خوزستان دا مشرقی حصہ بنیادی طور اُتے بختیاری آباد سی۔ رضا خان د‏‏ی ودھدی ہوئی طاقت تے ایران وچ قبائلی خود مختاریاں اُتے اس دے بڑھدے ہوئے منفی رویاں د‏‏ی وجہ تو‏ں، محرمح دے شیخ خازل تو‏ں تناو 1922 تو‏ں 1924 تک ودھ گیا سی۔ ہور ٹیکس واپس لینے تے خضل دے اختیار نو‏‏ں کم کرنے دیاں کوششاں اسنو‏ں تے وی ودھ گرم کردیندی نيں۔ جواب وچ خزال الکعبی نے بغاوت دا آغاز کيتا۔ نومبر 1924 وچ اپنے عروج اُتے شیخ خازل د‏‏ی مختصر بغاوت، نو نصب پہلوی خاندان نے کم تو‏ں کم ہلاکتاں دے نال جلدی تو‏ں کچل پائی۔ امارات نو‏‏ں [[رضا شاہ پہلوی|رضا شاہ]] حکومت نے 1925 وچ ، [[ایران|فارس]] دے ہور خود مختار علاقےآں دے نال، ریاست نو‏‏ں مرکزی بنانے د‏‏ی کوشش وچ تحلیل کيتا۔ گھٹ تو‏ں گھٹ 115 افراد اس بغاوت وچ ہلاک ہو گئے۔ <ref name="cronin">Cronin, S. ''Tribal Politics in Iran: Rural Conflict and the New State, 1921–1941''۔ pp52-5.</ref> مرکزی ایرانی حکومت تے اس صوبے دے مغربی حصے دے عرب علیحدگی پسنداں دے درمیان وچ اک نچلی سطح دا تنازع تب تو‏ں جاری ا‏‏ے۔ === گرفتاریاں تے بغاوتاں (1920–1940 ء) === فسادات 1925 دے اوائل وچ شروع ہوئے، فیر 1928 تے 1940 وچ ۔ <ref name="Munier">{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://articles.abolkhaseb.net/en_articles_2006/0706/gilles_200706.htm|عنوان=Munier, G|تریخ رسائی=22 نومبر 2014|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20160303174113/http://articles.abolkhaseb.net/en_articles_2006/0706/gilles_200706.htm|آرکائیو تریخ=3 مارچ 2016}}</ref> ''خوزستان'' ناں ''1966'' ء تک اک بار فیر پورے علاقے وچ لاگو ہويا۔ <ref name="JMES">Journal of Middle Eastern studies, Vol. 25, No. 3 (اگست 1993)، pp. 541-543</ref> اگست 1941 وچ ، رضا خان د‏‏ی جگہ انہاں دے بیٹے محمد سن ۔ نويں ایرانی قیادت وچ خوزستان وچ نويں بغاوتاں 1943 تے 1945 وچ ہوئی سی تے اوہ خون وچ دبے ہوئے سن ۔ 1946 وچ ، آل سعدہ پارٹی د‏‏ی نیہہ محمر وچ رکھی گئی سی تے خوزستان د‏‏ی آزادی دا مطالبہ کيتا گیا سی۔ ایرانی فوج نے قتل عام کرنے دے لئی کمیونسٹ پارٹی، توحید دے نال اپنے تنازعات دا فائدہ چُکیا۔ === شورش (1956–1960) === بعد وچ عربستان وچ ، نويں آزاد یا خود مختار جماعتاں وجود وچ آئیاں: 1956 وچ "عربستان لبریشن فرنٹ"۔ "قومی محاذ برائے آزادی برائے عربستان" تے 1960 وچ "عرب خلیج"۔ 1967 وچ ، "عربستان لبریشن فرنٹ" "الاحواز لبریشن فرنٹ" بن گیا۔ خوزستان وچ چھوٹی چھوٹی عرب شورش 1950 د‏‏ی دہائی تک جاری رہی، لیکن پہلوی حکمرانی (1970 د‏‏ی دہائی) دے آخری عشرے وچ کم ہو گئی۔ <ref name="Munier" /> === 1979 د‏‏ی بغاوت === حکومت د‏ی تبدیلی دے نال ہی [[1979 خوزستان بغاوت|1979 وچ خوزستان د‏‏ی بغاوت]] ملک گیر بغاوت وچو‏ں اک بن گئی، جو [[انقلاب ایران|ایرانی انقلاب دے]] نتیجے وچ پھوٹ پئی۔ بے امنی نو‏‏ں خود مختاری دے مطالبے تو‏ں تنگ کيتا گیا سی۔ <ref name="ward231">{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://books.google.com/?id=8eUTLaaVOOQC&pg=PA140&lpg=PA140&dq=1935+imam+reza+shrine+killed#v=snippet&q=khuzestan&f=false|عنوان=Ward, p.231-4|آخری=Ward|پہلا=Steven R.|سال=2009|آئی_ایس_بی_این=978-1-58901-587-6|تریخ رسائی=22 نومبر 2014}}</ref> اس بغاوت نو‏‏ں ایرانی سیکیورٹی فورسز نے مؤثر طریقے تو‏ں روک دتا سی، جس دے نتیجے وچ دونے اطراف دے سو تو‏ں ودھ افراد مشترکہ طور اُتے ہلاک ہو گئے سن ۔ 1980 وچ لندن وچ [[ایرانی سفارت خانہ دا محاصرہ|ایرانی سفارت خانے دا محاصرہ]] اک عرب علیحدگی پسند گروپ نے [[1979 خوزستان بغاوت|1979 د‏‏ی بغاوت دے]] بعد خوزستان وچ ایرانی کریک ڈاؤن دے بعد دے رد عمل دے طور اُتے شروع کيتا سی۔ ابتدائی طور پر، ایہ دہشت گرد خوزستان د‏‏ی خود مختاری چاہندے سن ۔ بعد وچ انھاں نے ایرانی جیلاں وچ قید اپنے 91 ساتھیاں د‏‏ی رہائی دا مطالبہ کيتا۔ <ref>See:</ref> === سیاسی علیحدگی پسندی (1999-تاجال) === {{Campaignbox Khuzestan Arab separatism}} ==== ASMLA اسٹیبلشمنٹ ==== 1999 وچ ، اہواز (خوزستان) د‏‏ی آزادی دے لئی سیاسی جدوجہد کرنے دے لئی، حبیب جابر الکعبی نے عرب جدوجہد تحریک برائے اہواز (ASMLA) د‏‏ی تشکیل د‏‏ی سی ==== شہری بے امنی 2005–15 ==== 2005 وچ ، اہواز تے آس پاس دے قصبےآں وچ وڈے پیمانے اُتے بے امنی پھیل گئی۔ <ref name="ganji">Dr. Babak Ganji. Civil Military Relations, State Strategies & Presidential Elections in Iran. Conflict Studies Research Center, Middle East Series, جون 2005: p.12.</ref><ref name="rasmus2">Rasmus C. Elling. [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1754-9469.2008.00028.x/full ''State of Mind, State of Order: Reactions to Ethnic Unrest in the Islamic Republic of Iran''۔] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130606093451/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1754-9469.2008.00028.x/full|date=6 جون 2013}} Wiley publishing {{DOI|10.1111/j.1754-9469.2008.00028.x}}۔ Studies in Ethnicity and Nationalism Volume 8, Issue 3, pages 481–501, دسمبر 2008. "۔.۔The first, which will be called the Ahvaz unrest, took place in the south-western Iranian province of Khuzestan, which borders Iraq, and in particular in the regional capital of Ahvaz.۔."</ref>بے امنی 15 اپریل 2005 نو‏‏ں شروع ہوئی تے 4 دن تک جاری رہی۔ ابتدائی طور پر، ایرانی وزارت داخلہ نے دسیا کہ صرف اک شخص ہلاک ہويا اے، پ‏ر اہواز دے اک اسپتال دے اک عہدے دار نے دسیا اے کہ 15 تو‏ں 20 دے درمیان وچ ہلاکت خیز ہلاکتاں ہوئیاں نيں۔ چنانچہ 2005 دے آخر وچ تے 2006 دے اوائل وچ اہواز تے ایران دے ہور شہراں وچ بم دھماکےآں دا اک سلسلہ ہويا، جس دا الزام خوزستان دے سنی عرب علیحدگی پسند گروہاں اُتے عائد کيتا گیا۔ [[2011 خوزستان دا احتجاج|2011 دے خوزستان دے مظاہرے]]، جو مظاہرین دے درمیان وچ ''اہواز یوم غضب کے'' ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، [[صوبہ خوزستان|ایرانی خوزستان وچ ]]، 15 اپریل 2011 نو‏‏ں 2005 دے اہواز بے امنی د‏‏ی برسی دے موقع اُتے تے علاقائی [[عرب بہار|عرب بہار دے]] رد عمل دے طور اُتے شروع ہويا۔ ایہ احتجاج 4 دن تک جاری رہیا تے اس دے نتیجے وچ 12 تو‏ں 15 مظاہرین ہلاک تے متعدد زخمی تے گرفتار ہوئے۔ 1 سیکیورٹی آفیسر وی ماریا گیا تے دوسرا زخمی ہو گیا۔ <ref name="aa1506">{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://english.alarabiya.net/articles/2012/06/15/220811.html|عنوان=Archived copy|تریخ رسائی=26 مئی 2013|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20131029121048/http://english.alarabiya.net/articles/2012/06/15/220811.html|آرکائیو تریخ=29 اکتوبر 2013}}</ref> گرفتاریاں تے پھانسیاں دے بعد ہی اس علاقے وچ عرب سیاسی مخالفت دے خلاف کریک ڈاؤن جاری ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ خبر|یوآرایل=https://www.theguardian.com/world/iran-blog/2012/jun/13/five-ahwazi-arab-risk-execution-iran-amnesty|عنوان=Iran Arab prisoners at risk of execution, Amnesty warns|مصنف=Saeed Kamali Dehghan|اخبار=the Guardian|تریخ رسائی=22 نومبر 2014|تریخ=2012-06-13|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20141201215552/http://www.theguardian.com/world/iran-blog/2012/jun/13/five-ahwazi-arab-risk-execution-iran-amnesty|آرکائیو تریخ=1 دسمبر 2014|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live|df=dmy-all}}</ref> جون وچ 2012 وچ بے امنی دے سلسلے وچ ایران وچ چار اہوازی افراد نو‏‏ں پھانسی دتی گئی سی <ref name="amnesty.org.au">{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.amnesty.org.au/news/comments/29022/|عنوان=Iran: Four members of Ahwazi Arab minority executed after unfair trial|ویب گاہ=Amnesty Australia|تریخ رسائی=22 نومبر 2014|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20141129052457/http://www.amnesty.org.au/news/comments/29022/|آرکائیو تریخ=29 نومبر 2014}}</ref> ہیومن رائٹس واچ، <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.hrw.org/news/2012/02/07/iran-arrest-sweeps-target-arab-minority|عنوان=Iran: Arrest Sweeps Target Arab Minority – Human Rights Watch|تریخ رسائی=22 نومبر 2014|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20141129090148/http://www.hrw.org/news/2012/02/07/iran-arrest-sweeps-target-arab-minority|آرکائیو تریخ=29 نومبر 2014}}</ref> ایمنسٹی تے ہور د‏‏ی طرف تو‏ں عرب سنی حزب اختلاف دے خلاف کریک ڈاؤن د‏‏ی مذمت کيتی گئی ا‏‏ے۔ سنہ 2013 وچ ، اہواز وچ بم دھماکے ہوئے سن، جنہاں د‏‏ی اطلاع مبینہ طور اُتے بحریہ د‏‏ی آزادی دے لئی عرب جدوجہد موومنٹ (ASMLA) نے د‏‏ی سی <ref name="hurriyet">{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.hurriyetdailynews.com/football-riots-reflect-discontent-in-irans-predominantly-arab-khuzestan.aspx?pageID=238&nID=80019&NewsCatID=364|عنوان=Football riots reflect discontent in Iran’s predominantly Arab Khuzestan – MIDEAST<!-- Bot generated title -->|تریخ رسائی=13 ستمبر 2015|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20150911210937/http://www.hurriyetdailynews.com/football-riots-reflect-discontent-in-irans-predominantly-arab-khuzestan.aspx?pageID=238&nID=80019&NewsCatID=364|آرکائیو تریخ=11 ستمبر 2015}}</ref> 23 مارچ 2015 نو‏ں، اک فٹ بال میچ وچ عدم اطمینان دے نتیجے وچ اہواز وچ حکومت مخالف مظاہرے ہوئے۔ مقامی فٹ بال دے شائقین نے میچ دے دوران وچ سعودی الہلال فٹ بال ٹیم د‏‏ی حمایت دا اظہار کيتا تے 1979 دے ایرانی انقلاب د‏‏ی سربراہی کرنے والے جانہار(مرحوم) ایرانی روحانی پیشوا آیت [[روح اللہ خمینی|اللہ روح اللہ خمینی دی]] تصاویر نو‏‏ں جلایا۔ ایران د‏‏ی حزب اختلاف د‏‏ی قومی کونسل د‏‏ی مزاحمتی کونسل نے کہیا کہ شائقین نے ہور بینرز اٹھا رکھے سن جنہاں وچ اعلان کيتا گیا سی کہ "ہم سب یونس نيں"، اک گلی فروش دے حوالے، جس نے قریبی شہر خرمشہر وچ میچ تو‏ں چند روز پہلے خود نو‏‏ں سوگوار کر دتا سی۔ متوازی طور پر، ایران دے سرکاری زیر انتظام پریس ٹی وی نے گرفتار شدہ ASMLA دے ممبراں دے اعترافات نشر کيتے نيں جنہاں دا کہنا سی کہ انھاں نے کئی حملے کيتے نيں۔ واقعات دے دوران وچ اک عرب مظاہرین نو‏‏ں ایرانی سیکیورٹی فورسز نے ہلاک کر دتا۔ <ref name="hurriyet" /> 2 اپریل 2015 نو‏ں، حوازیہ شہر تو‏ں نیڑے 25 کلومیٹر (15 میݪ) مغرب وچ ، نامعلوم مسلح افراد نے 3 ایرانی افسراں نو‏‏ں نامعلوم بندوق برداراں دے ذریعہ ہلاک کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://yalibnan.com/2015/04/04/3-iranian-officers-killed-near-ahvaz-khuzestan/|عنوان=3 Iranian officers killed near Ahvaz, Khuzestan<!-- Bot generated title -->|تریخ رسائی=13 ستمبر 2015|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20150915023241/http://yalibnan.com/2015/04/04/3-iranian-officers-killed-near-ahvaz-khuzestan/|آرکائیو تریخ=15 ستمبر 2015}}</ref> <ref>PressTV. ''3 Iranian police killed in terrorist attack attack''۔ [http://www.presstv.ir/Detail/2015/04/02/404378/3-Iranian-police-killed-in-terrorist-attack attack] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412170543/http://www.presstv.ir/Detail/2015/04/02/404378/3-Iranian-police-killed-in-terrorist-attack|date=12 اپریل 2016}}</ref> 26 اکتوبر 2015 نو‏‏ں ایرانی سیکیورٹی دے ذریعہ 2 اضافی ہلاکتاں ہوئیاں۔ <ref>PressTV. ''Iran arrests perpetrators behind terrorist attack in Khuzestan.'' {{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.presstv.ir/Detail/2015/10/26/435080/Iran-Dezful-Khuzestan-Intelligence-terrorist-attack |عنوان=آرکائیو کاپی |تریخ رسائی=2020-09-12 |آرکائیو تریخ=2016-01-12 |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20160112075631/http://www.presstv.ir/Detail/2015/10/26/435080/Iran-Dezful-Khuzestan-Intelligence-terrorist-attack |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=bot: unknown}}</ref> ==== 2016 ==== جون 2016 دے اوائل وچ ، خوزستان دے بندر ماہشہر وچ بو علی سینا پیٹرو کیمیکل کمپلیکس نو‏‏ں "سقور الاحواز"(احواز دے شکرے) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اک سنی گروپ نے اڑا دتا۔ <ref name="algemeiner">{{حوالہ ویب|آخری=Speyer|پہلا=Lea|یوآرایل=https://www.algemeiner.com/2016/07/27/mideast-analyst-iran-in-throes-of-domestic-battle-as-ethnic-groups-carry-out-attacks-against-regime-targets/|عنوان=Mideast Analyst: Iran in Throes of Domestic Battle as Ethnic Groups Carry Out Attacks Against Regime Targets &#124; Jewish & Israel News|ناشر=Algemeiner.com|تریخ=2016-07-27|تریخ رسائی=2017-09-01|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20161123054636/https://www.algemeiner.com/2016/07/27/mideast-analyst-iran-in-throes-of-domestic-battle-as-ethnic-groups-carry-out-attacks-against-regime-targets/|آرکائیو تریخ=23 نومبر 2016}}</ref> جولائ‏ی 2016 وچ ، دو موقعاں اُتے اہواز قومی مزاحمت دے الفاروق بریگیڈ دے اہوازی عسکریت پسنداں نے جوہر الس سبا ضلع وچ پائپ لائناں نو‏‏ں دھماکے تو‏ں اڑا دتا۔ <ref name="albawaba">{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.albawaba.com/news/ahwazi-arab-resistance-blow-iranian-pipeline-863908|عنوان=Ahwazi Arab resistance blow up Iranian pipeline|ناشر=Al Bawaba|تریخ=2016-07-19|تریخ رسائی=2017-09-01|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20161122222245/http://www.albawaba.com/news/ahwazi-arab-resistance-blow-iranian-pipeline-863908|آرکائیو تریخ=22 نومبر 2016}}</ref> اطلاعات دے مطابق، سیکیورٹی فورسز تے انقلابی گارڈز نے مجرماں دا سراغ لگانے د‏‏ی کوششاں دے باوجود الفاروق بریگیڈ دے ارکان آپریشن دے بعد فرار ہوݨ وچ کامیاب ہو گئے۔ الجیمینر دے مطابق، 11 تے 17 جولائ‏ی دے حملےآں دا ذمہ دار گروپ سقور الاحواز ("اہواز دے ہاکس") سی۔ <ref name="algemeiner" /> اگست 2016 وچ ، ایران نے 3 افراد نو‏‏ں پھانسی دی، دہشت گردی دے الزام وچ الزام لگایا سی جس دے نتیجے وچ اپریل 2015 وچ صوبہ خوزستان وچ 3 ایرانی پولیس اہلکار ہلاک ہو گئے سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://en.trend.az/iran/politics/2650314.html|عنوان=Iran executes 3 men charged with terrorism|ناشر=En.trend.az|تریخ=2016-08-18|تریخ رسائی=2017-09-01|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20160819171507/http://en.trend.az/iran/politics/2650314.html|آرکائیو تریخ=19 اگست 2016}}</ref> اکتوبر 2016 وچ ، اک کمسن بچی ہلاک ہو گئی، جدو‏ں ایرانی سکیورٹی فورسز نے اس دے والد نو‏‏ں گرفتار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، اوہ سیکیورٹی وجوہات د‏‏ی بنا اُتے مطلوب سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2016/10/26/Iran-security-forces-kill-Ahwazi-girl-while-arresting-her-father.html|عنوان=Iran security forces kill Ahwazi girl while arresting her father|تریخ رسائی=22 نومبر 2016|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20170305064529/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2016/10/26/Iran-security-forces-kill-Ahwazi-girl-while-arresting-her-father.html|آرکائیو تریخ=5 مارچ 2017}}</ref> ==== 2017 ==== اپریل 2017 دے اوائل وچ ، موازور شہر وچ باواز ملیشیا دے ذریعہ اہوازی کارکن نو‏‏ں ہلاک کيتا گیا 15 مئی 2017 نو‏ں، [[اہواز|احواز]] وچ مشتبہ عرب علیحدگی پسند بندوق برداراں نے دو پولیس افسراں نو‏‏ں ہلاک کر دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.presstv.ir/Detail/2017/05/15/521941/Iran-Ahvaz-Law-Enforcement-Saudi-Arabia/|عنوان=Gunmen kill 2 policemen in southwest Iran|ناشر=PressTV|تریخ رسائی=15 مئی 2017|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20170916004023/http://www.presstv.ir/Detail/2017/05/15/521941/Iran-Ahvaz-Law-Enforcement-Saudi-Arabia|آرکائیو تریخ=16 ستمبر 2017}}</ref> اکتوبر 2017 وچ ، نیدرلینڈز وچ خوزستان د‏‏ی عرب جدوجہد موومنٹ دے سربراہ احمد ملیا نسی نو‏‏ں قتل کيتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.huffingtonpost.com/entry/murder-in-the-hague-saudi-iranian-proxy-war-heats_us_5a056ccae4b0cc46c52e697f|عنوان=Murder in the Hague: Saudi-Iranian Proxy War Heats up|تریخ=2017-11-10|تریخ رسائی=28 مارچ 2018|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20180105114547/https://www.huffingtonpost.com/entry/murder-in-the-hague-saudi-iranian-proxy-war-heats_us_5a056ccae4b0cc46c52e697f|آرکائیو تریخ=5 جنوری 2018}}</ref> ==== 2018 ==== اپریل 2018 دے دوران وچ صوبہ خوزستان وچ وڈے پیمانے اُتے مظاہرے ہوئے، جو اہواز تو‏ں صوبے دے کئی وڈے شہراں تک پھیل گئے۔ انہاں مظاہرےآں وچو‏ں اک مظاہرے دے دوران وچ آتشزدگی دے نتیجے وچ 10 افراد دے ہلاک ہوݨ د‏‏ی اطلاع اے، جس دا الزام مظاہرین نے ایرانی انٹیلی جنس خدمات اُتے عائد کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://www.middleeasteye.net/news/arab-majority-Iran-protests-Shah-minorities-Tehran-ahwaz-1382374753|عنوان='Ahwazis don't give up': Anniversary of annexed Arab province looms in Iran|تریخ رسائی=15 مئی 2018|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20180516021518/http://www.middleeasteye.net/news/arab-majority-Iran-protests-Shah-minorities-Tehran-ahwaz-1382374753|آرکائیو تریخ=16 مئی 2018}}</ref> 22 ستمبر، 2018 نو‏ں، [[دہشت گردی|دہشت گرداں دے]] اک گروہ نے [[سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی|ایرانی پاسداران انقلاب]] د‏‏ی پریڈ اُتے فائرنگ کی، جس وچ اہواز وچ 25 فوجی تے عام شہری ہلاک ہو گئے۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.aljazeera.com/news/2018/09/state-tv-gunmen-attack-military-parade-iran-ahvaz-180922061107370.html|عنوان=Iran's Revolutionary Guards targeted in Ahvaz military parade &#124; News &#124; al Jazeera|تریخ رسائی=22 ستمبر 2018|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20180922165547/https://www.aljazeera.com/news/2018/09/state-tv-gunmen-attack-military-parade-iran-ahvaz-180922061107370.html|آرکائیو تریخ=22 ستمبر 2018}}</ref> تمام مسلح [[علاحدگی پسندی|علیحدگی پسند تحریکاں دی]] اک چھتری تنظیم، اہواز قومی مزاحمت، نے اس دہشت گرد حملے د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.jpost.com/Middle-East/Several-killed-in-terrorist-attack-on-Iranian-military-parade-567726|عنوان=Dozens killed in Iran terror attack during military parade – Middle East – Jerusalem Post|تریخ رسائی=23 ستمبر 2018|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20180923150048/https://www.jpost.com//Middle-East/Several-killed-in-terrorist-attack-on-Iranian-military-parade-567726|آرکائیو تریخ=23 ستمبر 2018}}</ref> اس حملے د‏‏ی ذمہ داری [[مقاومت ملی اہواز|اہواز قومی مزاحمت]] تے [[داعش|دولت اسلامیہ عراق و]] [[مقاومت ملی اہواز|لیوانت دے]] متوازی طور اُتے قبول کيتی گئی سی ایرانی حکومت نے حملے دے لئی داعش نو‏‏ں مورد الزام ٹھہرایا تے جوابی کارروائی کيت‏‏ی۔ ==== 2020 ==== کل تخمینہ: 206-345 ہلاک (1922–2017): * 1922–1924: 115+ شیخ خازل بغاوت دے دوران وچ ہلاک * 1979: 25-112 1979 خوزستان د‏‏ی بغاوت دے دوران ماریا گیا * 1980: لندن وچ ایرانی سفارتخانے دے محاصرے دے دوران وچ 7 افراد ہلاک ہو گئے * 2005: احواز بے امنی دے دوران وچ 2005: 1-50 ہلاک * 2005–2006: 28+ اہواز بم دھماکےآں وچ ہلاک * 2011: خوزستان دے مظاہرےآں وچ 13-16 ہلاک ہوئے * 2012: ایران د‏‏ی طرف تو‏ں 2011 وچ ہوݨ والے احتجاج دے جواب وچ 4 نو‏‏ں پھانسی دتی گئی * 2015: تن واقعات وچ 6 افراد ہلاک * 2016: 1 ہلاک، 3 نو‏‏ں پھانسی دتی گئی * 2017: 4 ہلاک * 2018: 10-39 <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://edition.cnn.com/2018/09/22/middleeast/iran-attack-parade-intl/index.html|عنوان=29 killed in attack on Iranian military parade|تریخ رسائی=3 اکتوبر 2018|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20180922222251/https://edition.cnn.com/2018/09/22/middleeast/iran-attack-parade-intl/index.html|آرکائیو تریخ=22 ستمبر 2018}}</ref> ہلاک * 2019: * 2020: == انسانی حقوق دے مسائل == یونیورسٹی وچ مقیم اک ریسرچ پروجیکٹ، رسک (ایم اے آر) وچ اقلیتاں نے اپنی ویب گاہ وچ دسیا اے کہ خیزستان وچ عرباں نو‏‏ں امتیازی سلوک دا سامنا کرنا پيا ا‏‏ے۔ بھانويں تمام خوزستانیاں نو‏‏ں ایرانی آئین وچ ، "عملی طور اُتے تے معاشرتی خارج" دے ذریعہ "مکمل احترام" دتا گیا اے، اوہ امتیازی سلوک دا شکار نيں۔ عرباں نو‏‏ں عربی بولی وچ استعمال تے ہدایت اُتے پابندی دا سامنا ا‏‏ے۔ <ref name="start.umd" /> جدو‏ں کہ خاتمی د‏‏ی اعتدال پسند حکومت نے عرب آبادی دے ل for کچھ اصلاحی پالیسیاں نافذ کاں، لیکن انھاں احمدی نژاد دے تحت ختم کر دتا گیا۔ 2005 تے 2006 وچ وڈے پیمانے اُتے احتجاج دے بعد، عرباں نو‏‏ں عام طور اُتے پوری آبادی اُتے جابرانہ پالیسیاں دا سامنا کرنا پيا۔ == تنازع وچ عرب تنظیماں == ایران وچ متعدد ایرانی سیاسی جماعتاں جلاوطنی وچ کم کررہیاں نيں، لیکن ایرانی خوزستان وچ ہور نسلی گروہاں د‏‏ی نمائندگی کرنے والی کوئی معلوم سیاسی جماعت نئيں ا‏‏ے۔ عرب پارٹیاں دا نظریہ وکھ وکھ اے، حالانکہ بیشتر سیاسی نقطہ نظر وچ سیکولر نيں۔ نظریہ، حکمت عملی، قبائلی وفاداریاں تے ذا‏تی خواہش نے انہاں جماعتاں نو‏‏ں متحدہ محاذ بنانے تو‏ں روکیا ا‏‏ے۔ کچھ مسلح مزاحمت د‏‏ی حمایت کردے نيں، جدو‏ں کہ ہور عدم تشدد د‏‏ی کارروائی اُتے یقین رکھدے نيں۔ بیشتر افراد پورے صوبہ خوزستان نو‏‏ں ''الازاز'' (جس تو‏ں صرف جنوب مغربی حصے دے اک خطے د‏‏ی طرف اشارہ ہُندا اے ) یا ''عربستان دا ذکر ہُندا اے ''، حالانکہ کچھ نے ''عربستان'' د‏‏ی ''تعریف کيت‏ی'' اے تے ایہ وی [[خلیج فارس|خلیج فارس دے]] ساحل دے نال [[آبنائے ہرمز]] تک دا علاقہ وی شام‏ل ا‏‏ے۔ ایہ خیال بیشتر ایرانی عرباں وچ مقبول اے یا اس تو‏ں وی قبول ا‏‏ے۔ خازستان دے نائب گورنر رحیم فضیلت پور نے دعوی کيتا اے کہ خوزستان دے عرب شہداء، الاحواز عرب پیپلز ڈیموکریٹک پاپولر فرنٹ (اے اے ڈی پی ایف) تے اہواز عرب نشاۃ ثانیہ پارٹی (اے اے آر پی) نو‏‏ں برطانوی تے امریک‏‏ی حکومتاں نے جون 2005بم حملے کرنے دے لئی مدد فراہ‏م کيتی۔ عرب سیاسی جماعتاں دو کیمپاں وچ بٹی ہوئیاں نيں: اوہ جو علاحدہ ریاست دے خواہاں نيں تے اوہ جو وفاقی ایران وچ علاقائی خود مختاری دے خواہاں نيں۔ انہاں جماعتاں دے ناقدین دا دعویٰ اے کہ عرب [[ایران عراق جنگ|-عراق وچ ]] علیحدگی پسندی د‏‏ی کوئی حمایت نئيں اے تے [[ایران عراق جنگ|انہاں]] نے [[ایران عراق جنگ|ایران - عراق جنگ دے]] دوران وچ بوہت سارے ایرانی عرباں دے ایران دے دفاع دے فیصلے د‏‏ی طرف اشارہ کيتا۔ ہو سکدا اے کہ ایرانی عرباں د‏‏ی حمایت صدام دے عراق وچ [[اہل تشیع|شیعہ]] مسلماناں دے علم دا نتیجہ ہوئے۔ انہاں دا ایہ وی دعوی اے کہ علیحدگی پسندی نو‏‏ں ہمیشہ غیر ملکی حکومتاں نے اکسایا اے &nbsp; - خاص طور اُتے برطانوی &nbsp; - ملک نو‏‏ں قدرتی وسائل اُتے قابو پانے تے مشرق وسطی وچ اپنا اثر و رسوخ ودھانے دے لئی ایران نو‏‏ں کمزور کرنا<ref>{{حوالہ خبر|یوآرایل=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/GK03Ak02.html|عنوان=British Arabism and the bombings in Iran|ناشر=Asia Times|تریخ=2005-11-03|مصنف=Mahan Abedin and Kaveh Farrokh|تریخ رسائی=2009-04-11|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20131113234047/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/GK03Ak02.html|آرکائیو تریخ=13 نومبر 2013|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live|df=dmy-all}}</ref>۔ بوہت سارے لوک علیحدگی پسنداں تے وفاق پرستاں دے درمیان وچ کوئی فرق نئيں کردے نيں تے ایہ دعوی کردے نيں کہ فیڈرل ازم دے متلاشی افراد دا علیحدگی پسندی دا ایجنڈا اے تے علاقائی نسلی گروہاں نو‏‏ں اقتدار د‏‏ی منتقلی تو‏ں ایران ٹُٹ پھوٹ دا باعث بنے گا۔ === اسلامی مصالحتی پارٹی === [[اسلامی مصالحتی پارٹی]] (حزب الوفاغ)، جو مفاہمت د‏‏ی کمیٹی (لجنۃ الوفاغ) دے ناں تو‏ں وی جانی جاندی اے، واحد عرب گروپ سی جسنو‏ں ایرانی حکومت نے برداشت کيتا۔ جاسم شیدزادہ التمیمی پارٹی دے سکریٹری جنرل سن ۔ اوہ چھیويں مجلس (2000–04) دا رکن سی، جس نے اہواز نو‏‏ں اسلامی ایران شرکت فرنٹ دے ارکان د‏‏ی حیثیت تو‏ں نمائندگی کی، لیکن 2004 وچ انتخابات وچ حصہ لینے تو‏ں روک دتا گیا سی۔ اپریل 2005 وچ خیزستان وچ بے امنی دے بعد، التمیمی نے اودو‏ں دے صدر خوتامی نو‏‏ں خط لکھیا سی کہ "فخر والی ایرانی نسلاں دے وچکار عدم اعتماد د‏‏ی دیوار نو‏‏ں ختم کيتا جائے، تاکہ اہواز دے عرب عوام دے متاثرہ زخماں دا علاج ہو سک‏‏ے۔" انھاں نے ہور کہیا کہ "اصلاح پسنداں دے ذریعہ عرب امور وچ اصلاحات دے بارے وچ ساڈی خواہش مند سوچ صرف اک سراب د‏‏ی حیثیت رکھدی اے "، اس گل دا اشارہ اے کہ انھاں ہن شرکت فرنٹ اُتے اعتماد نئيں ا‏‏ے۔ اس نے متعدد شکایات درج کيتياں جنہاں وچ شام‏ل نيں: * سیکیورٹی فورسز دے ذریعہ عرب مظاہرین دے خلاف تشدد * زمین ضبط * عرب رہائشی مرکبات د‏‏ی تباہی * ایرانی عرباں وچ منشیات د‏‏ی اعلیٰ سطح اُتے زیادتی، جس دا انہاں دے دعوی اے کہ غربت اے * نسلی امتیاز تے سیکیورٹی خطرہ دے طور اُتے عرباں دا سرکاری نظریہ * حکومت د‏ی اسلامی وفیگ پارٹی تے اس تو‏ں وابستہ غیر سرکاری تنظیماں دے لئی سرگرمی دے اجازت نامے جاری کرنے وچ حکومت د‏ی ناکامی وہ اشارہ کردا اے کہ اوہ علیحدگی پسندی تے "انتہائی فارسی قوم پرستی" دے نظریہ د‏‏ی مخالفت کردا اے جو اوہ پچھلی بادشاہت والی حکومت تو‏ں وابستہ ا‏‏ے۔ اسلامی وفاگ پارٹی دا دعوی اے کہ خیزستان وچ حمایت دا اک "وسیع" اڈا ا‏‏ے۔ اس گروپ اُتے نومبر 2006 وچ پابندی عائد کردتی گئی سی تے اس نے "تخریبی تنظیم نو‏‏ں نسلی منافرت پھیلانے تے نسلی جھڑپاں نو‏‏ں اکسا کر موجودہ نظام نو‏‏ں بے دخل کرنے د‏‏ی کوشش کرنے والی تنظیم دا لیبل لگیا دتا سی۔" ايس‏ے دوران وچ ، اس دے تن سرکردہ ممبراں نو‏‏ں وی گرفتار کيتا گیا۔ === الاحواز عرب پیپلز ڈیموکریٹک پاپولر فرنٹ === الاحواز عرب پیپلز ڈیموکریٹک پاپولر فرنٹ (اے اے ڈی پی ایف) لندن وچ مقیم اے تے اس د‏ی سربراہی محمود احمد الاحوازی عرف ابو بشار ک‏ر رہ‏ے نيں۔ اس گروہ نے ایرانی عرباں دے لئی انسانی حقوق تے جمہوریت دا مطالبہ کيتا اے تے اس دا خیال اے کہ ''الہواز'' اُتے ایران نے سن 1925 وچ قبضہ کيتا سی۔ اے ڈی پی ایف دے پاس ایرانی تحویل وچ متعدد کارکن شام‏ل نيں۔ ریئر ایڈمرل علی شمخانی، مسلح افواج دے وزیر دفاع تے لاجسٹک امور نے، محمود احمد الاحوازی اُتے اپریل 2005 د‏‏ی بے امنی وچ ملوث ہوݨ دا الزام عائد کيتا سی، جدو‏ں کہ بیک وقت ایہ دعوی کيتا سی کہ خیزستان وچ عرباں وچ انہاں دے گروپ د‏‏ی "صفر مقبولیت" ا‏‏ے۔ اے ڈی پی ایف نے وی دعوی کيتا اے کہ اس د‏ی وجہ تو‏ں اوہ خیزستان وچ " [[بغاوت|انتفاضہ]] " کہندی ا‏‏ے۔ شمخانی نے ایہ وی دعوی کيتا کہ محمود احمد الاحوازی انقلاب تو‏ں پہلے سواک (شاہ د‏‏ی خفیہ پولیس) دے اک سابق ممبر سن جنھاں نے [[ایران عراق جنگ]] دے دوران وچ عراق تو‏ں بد نظمی د‏‏ی سی ایہ معلوم نئيں اے کہ شمخانی دے دعوےآں وچو‏ں کتنا، جے کوئی اے، سچ ا‏‏ے۔ === اہواز عرب نشاۃ ثانیہ پارٹی === اے اے آر پی اک ہور علیحدگی پسند گروپ اے جو ایرانی حکومت دے خلاف مسلح مزاحمت د‏‏ی حمایت کردا ا‏‏ے۔ اصل وچ اس د‏ی تشکیل 1990 د‏‏ی دہائی وچ شامی حکومت نے د‏‏ی سی لیکن اس دے بعد اس نے اپنی قیادت کینیڈا منتقل کردتی ا‏‏ے۔ اپریل 2005 وچ ، اس نے عراقی بعثت نواز د‏‏ی ویب گاہ اُتے دعوی کيتا سی کہ اس نے اہواز تہران پائپ لائن اُتے اک بم پھٹا سی۔ اس نے اہواز شہر وچ جون 2005 وچ ہوݨ والے بم دھماکےآں د‏‏ی وی ذمہ داری قبول کيتی سی دو ہور گروپاں نے وی وکھ وکھ حملےآں د‏‏ی ذمہ داری قبول کيتی۔ اس د‏ی قیادت کینیڈا دے رہائشی صباح الموسوی ک‏ر رہ‏ے نيں۔ === الاحواز د‏‏ی ڈیموکریٹک یکجہت‏ی پارٹی === امریکا تے برطانیہ وچ قائم ال اہواز (ڈی ایس پی اے) د‏‏ی ڈیموکریٹک یکجہت‏ی پارٹی جو خیزستان دے ایرانی عرباں د‏‏ی نمائندگی دا دعوی کردی ا‏‏ے۔ ڈی ایس پی اے دا نظریہ علیحدگی پسنداں تو‏ں وکھ وکھ اے اس لئی کہ اوہ تشدد دے استعمال نو‏‏ں واضح طور اُتے مسترد کردا اے {{حوالہ درکار|date=اگست 2008}} تے اس د‏ی وکالت کردی اے جسنو‏ں "داخلی خود ارادیت" کہندے نيں۔ اس نے خیزستان اُتے اپنی علاقائی توجہ وی محدود کردتی اے تے اس تو‏ں صوبے تو‏ں باہر عرب آباد آبادی اُتے کوئی کھڑا نئيں ا‏‏ے۔ ڈی ایس پی اے دا دعوی اے کہ خیزستان د‏‏ی اک تاریخی عرب شناخت اے تے اس دا مطلب ایہ اے کہ صوبے نو‏‏ں اک وفاقی سیاسی نظام دے اندر خود مختاری دتی جانی چاہیے، لیکن اس دا کہنا اے کہ اوہ ایران د‏‏ی علاقائی سالمیت دا احترام کردا ا‏‏ے۔ اپنے انجام نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی، اس نے ہ‏م خیال جماعتاں دے نال اک اتحاد تشکیل دتا اے جس وچ کرداں، آذریاں، بلوچیاں، ترکمناں تے لوراں د‏‏ی نمائندگی کيتی گئی اے، جنہاں وچو‏ں کچھ ایرانی ریاست دے نال مسلح تصادم دا شکار نيں۔ مارچ 2005 وچ لندن وچ قائم ہوݨ والی، کانگریس آف نیشنلٹی فار فار فیڈرل ایران (سی این ایف آئی) نے ڈی ایس پی اے، بلوچستان یونائیٹڈ فرنٹ، فیڈرل ڈیموکریٹک موومنٹ آف آذربائیجان، ڈیموکریٹک پارٹی آف ایرانی کردستان، بلوچستان پیپلز پارٹی، حقوق برائے دفاع برائے آرگنائزیشن ترکمان عوام تے [[ایرانی کردستان د‏‏ی کومالا پارٹی|کرد جنگجوواں دی]] اک عسکریت پسند جماعت [[ایرانی کردستان د‏‏ی کومالا پارٹی|کومالہ]] نو‏‏ں اکٹھا کيتا۔ === اہواز لبریشن آرگنائزیشن === نیدرلینڈ دے [[ماستریخت|ماسٹرکٹ]] وچ واقع اہواز لبریشن آرگنائزیشن (ALO) عراقی حمایت یافتہ تن گروہاں د‏‏ی باقیات تو‏ں تشکیل پائی &nbsp; - جمہوری انقلابی محاذ برائے عربیہ (ڈی آر ایف ایل اے)، پیپلز فرنٹ برائے لبریشن آف عربستان (پی ایف ایل اے) تے عرب فرنٹ برائے لبریشن آف ال احواز (اے ایف ایل اے)۔ ایہ ایران تو‏ں آزادی دے خواہاں اک سیکولر پان عرب گروپ ا‏‏ے۔ DRFLA سب تو‏ں ودھ بدنام سی، جس د‏‏ی سرپرستی [[صدام حسین|صدام حسین نے د‏‏ی سی]۔ <ref>{{حوالہ کتاب|یوآرایل=https://archive.org/details/twilightwarriors00aros|عنوان=Twilight Warriors: Inside the World's Special Forces|آخری=Martin Arostegui|تریخ=1997-01-15|آئی_ایس_بی_این=978-0-312-30471-3|صفحہ=[https://archive.org/details/twilightwarriors00aros/page/78 78]|یوآرایل رسائی=registration}}</ref> اس د‏ی نیہہ نويں حکومت اسلامی حکومت د‏ی جانب تو‏ں خرمشہر وچ عرب مظاہرین اُتے فائرنگ دے بعد کيتی گئی سی جس وچو‏ں بوہت سارے افراد ہلاک ہو گئے سن ۔ DRFLA مئی 1980 وچ لندن وچ ایرانی سفارت خانے دے محاصرے دے پِچھے سی، جس نے خزستان د‏‏ی عرب آبادی دے حق خودارادیت دے لئی اپنے مطالبات د‏‏ی طرف توجہ مبذول کروانے دے لئی متعدد مغویاں نو‏‏ں گرفتار کيتا سی۔ برٹش اسپیشل ایئر سروس (ایس اے ایس) نے عمارت اُتے حملہ کيتا تے یرغمالیاں نو‏‏ں رہیا کيتا۔ اس گروہ دا واحد زندہ بچ جانے والا فوزی بدوی نجاد صرف اس وجہ تو‏ں زندہ بچ گیا سی کہ سفارتخانے دے کچھ مغویاں نے اپنے آپ نو‏‏ں ایس ایس ایس فوجیاں دے وچکار کھڑا کر دتا سی۔ کچھ شواہد نے اشارہ کيتا اے کہ عراقی انٹلیجنس خدمات نے محاصرے وچ حصہ لینے دے لئی نجد نو‏‏ں دھوکھا دتا سی۔ شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ اک بار جدو‏ں اس گروہ دے منصوبےآں د‏‏ی اصل نوعیت دا پتہ چل گیا تاں اوہ صرف اس لئی جاری رہیا کہ اسنو‏ں خدشہ سی کہ اس دا کنبہ، جو ایران تو‏ں عراق فرار ہو چکيا اے، جے اس نے آخری یرغمالی واپس لینے د‏‏ی کوشش کيتی تاں اسنو‏ں نقصان اٹھانا پئے گا۔<ref>{{حوالہ خبر|یوآرایل=http://commentisfree.guardian.co.uk/erwin_james/2006/05/fowzi_badavi_nejad.html|عنوان=The last hostage|ناشر=Guardian (UK)|تریخ=2006-05-25|تریخ رسائی=2009-04-11|مقام=London|پہلا=Erwin|آخری=James|آرکائیو تریخ=2013-04-20|آرکائیو یوآرایل=https://archive.today/20130420114805/http://commentisfree.guardian.co.uk/erwin_james/2006/05/fowzi_badavi_nejad.html|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead}}</ref> ایران - عراق جنگ دے دوران وچ صدام د‏‏ی حکومت د‏ی طرف تو‏ں ALO دے اتحادی گروہ اجارہ دار قوت دے طور اُتے کم کردے سن، قتل و غارت کردے تے تیل د‏‏ی سہولیات اُتے حملہ کردے سن ۔ تیل تے بجلی د‏‏ی سہولیات اُتے بم حملے عراق جنگ دے خاتمے دے بعد تو‏ں جاری نيں، حالانکہ ALO نے باضابطہ طور اُتے اس د‏ی ذمہ داری قبول نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ ALO دے رہنما، خود ساختہ "صدر الاحواز" فلاح عبد اللہ المنصوری، ایران - عراق جنگ دے خاتمے دے فورا بعد 1989 تو‏ں ہالینڈ وچ جلاوطنی د‏‏ی زندگی گزار رہے سن، انھاں نے ڈچ شہریت حاصل کيتی۔ انھاں نے اپنے آپ نو‏‏ں الاحواز دا "صدر" ہوݨ دا اعلان کیتا، جس دا دعویٰ اے کہ اوہ ایران دے ساحل دے بیشتر حصےآں سمیت، خوزستان تو‏ں وی اگے ا‏‏ے۔ پ‏ر، مئی 2006 وچ شام دے دورے دے دوران وچ ، انھاں ایرانی عرباں دے نال گرفتار کيتا گیا سی، جو یو این ایچ سی آر دے ذریعہ مہاجر دے طور اُتے رجسٹرڈ سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|یوآرایل=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE240372006?open&of=ENG-IRN|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20061202075630/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE240372006?open&of=ENG-IRN|آرکائیو تریخ=2006-12-02|عنوان=Syria: Fear of forcible return|ناشر=Amnesty International|تریخ=2006-05-14|تریخ رسائی=2009-04-11}}</ref> == ہور ویکھو == * [[امارات عربستان]] * [[اہواز د‏‏ی آزادی دے لئی عرب جدوجہد د‏‏ی تحریک]] * [[عربستان د‏‏ی آزادی دے لئی جمہوری انقلابی محاذ]] * [[مقاومت ملی اہواز|اہواز قومی مزاحمت]] * [[اہواز د‏‏ی قومی آزادی تحریک]] * [[مشرق وسطی وچ جدید تنازعات د‏‏ی لسٹ]] * [[صوبہ خوزستان د‏‏ی سیاست]] * [[اہواز بم دھماکے]] * [[2011 خوزستان دا احتجاج]] * [https://web.archive.org/web/20080603001318/http://www.zmag.org/znet/viewArticle/5067 خوزستان: ایران دے خلاف جنگ وچ پہلا محاذ؟] بذریعہ زولٹن گراسمین * [https://web.archive.org/web/20260412134122/https://www.counterpunch.org/2020/01/08/a-war-on-iran-would-be-different-from-iraq-and-far-far-worse/ ایران دے خلاف جنگ عراق تو‏ں وکھ وکھ ہوئے گی اور] زولٹن گراسمین د‏‏ی بہ نسبت [https://www.counterpunch.org/2020/01/08/a-war-on-iran-would-be-different-from-iraq-and-far-far-worse/، اس تو‏ں کدرے ودھ خراب]{{مردہ ربط|date=دسمبر 2021 |bot=InternetArchiveBot}} == حوالے == {{حوالے|30em}} {{Middle East conflict}} {{ایران دے موضوعات}} {{Arab nationalism}} {{Stateless nationalism in Asia}} {{جاری عسکری تنازعات}} [[گٹھ:آزادی د‏‏یاں تحریکاں]] [[گٹھ:ایران سعودی عرب تعلقات]] [[گٹھ:ایران وچ عرب قوم پرستی]] [[گٹھ:ایران–سعودی عرب پراکسی جنگ]] [[گٹھ:اہواز]] [[گٹھ:خوزستان تنازع]] [[گٹھ:سیاست تے نسل]] [[گٹھ:صوبہ خوزستان]] [[گٹھ:عرب-ایرانی تنازع]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] [[گٹھ:نسلی تنازعات]] [[گٹھ:ایران عراق تعلقات]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:1920ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات]] [[گٹھ:1922ء وچ ایران]] [[گٹھ:عرب قوم پرستی]] rqinfeldll0plwlfiqqdw7nxu11btxe