Wikiamachti pplwiki https://ppl.wikipedia.org/wiki/Achtu_Amat MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Takwikwil Wey Titajtaketzakan Tuknew Tuknew titajtaketzakan Wikiamachti Wikiamachti titajtaketzakan Taanalis Taanalis titajtaketzakan MediaWiki MediaWiki titajtaketzakan Tailwitilis Tailwitilis titajtaketzakan Shinechpalewikan Shinechpalewikan titajtaketzakan Takutun Takutun titajtaketzakan TimedText TimedText talk Tapualtakutun Tapualtakutun titajtaketzakan Evento Evento discusión María Félix 0 1334 9965 9964 2026-09-09T21:01:48Z Fificasru 378 Cambio de foto 9965 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:María Félix 1947.jpg|miniaturadeimagen|'''María Félix''' tik ne wey ulinkwikwil ''La diosa arrodillada, tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] '''María de los Ángeles Félix Güereña''' kaj tiktukeytiat '''María Félix,''' wan la Doña, wan María Bonita. María nesik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne techan Álamos, Sonora takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> sujsul galanchin katka. == '''Ne ichtaka itunal''' == Ne inan itukey Josefina Güereña Rosas katka. Yaja se Meshijkuchanej katka, wan ne iteku itukey Bernardo Félix Flores katka. Yaja se tatuktiani Meshijkuchanej katka nusan. María kipiat nawi imajmanujwan, yey ikawan, wan yey ipipiwan katka. Yaja munamiktij iwan Enrique Álvarez Alatorre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938). Iwan Enrique, yaja kipiat se ikunew itukey Enrique Álvarez Félix katka. Enrique yulmikik<ref>Ataque cardíaco</ref> se tunal se pual nawi pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1996). Yaja munamiktij iwan Raúl Prado Gutiérrez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944). Uksenpa, yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Agustín Lara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Jorge Negrete katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952), melka ishulejyu eltapachmikik<ref>murió de cirrosis hepática</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Yaja munamiktij iwan Alex Berger tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), melka ishulejyu mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974). María mikik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), keman ikuchi katka tik ne techan Meshijku, tik ne italyu [[Meshijku]]. == '''Ne itekiw''' == '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' {| class="wikitable sortable" |+ !Itukey !Mawiltia ken !Shiwit |- |''El Peñón de las Ánimas'' |María Ángela Valdivia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''María Eugenia'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''Doña Bárbara'' |Doña Bárbara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La China poblana'' |Catarina de San Juan |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La mujer sin alma'' |Teresa |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''La monja alférez'' |Catalina / Don Alonso |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''Amok'' |Señora Travis / Señora Belmont |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''El monje blanco'' |Galata Orsina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945) |- |''Vértigo'' |Mercedes Mallea |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La devoradora'' |Diana de Arellano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La mujer de todos'' |María Romano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Enamorada'' |Beatriz Peñafiel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La diosa arrodillada'' |Raquel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Río Escondido'' |Rosaura |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''¡Que Dios me perdone!'' |Lena Kovach |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Maclovia (Belleza Maldita)'' |Maclovia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Mare Nostrum'' |Freya |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Doña Diabla'' |Ángela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''Una mujer cualquiera'' |Nieves |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''La noche del sábado'' |Imperia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |- |''La corona negra'' |Mara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Mesalina'' |Mesalina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Incantesimo Tragico'' |Oliva |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''La pasión desnuda'' |Malva Rey |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Camelia'' |Camelia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Reportaje'' (Episódio del hotel) |Actriz de cine |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''El rapto'' |Aurora Campos |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''La Belle Otero'' |Carolina Otero |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''French Cancan'' |Lola de Castro "La Belle Abesse" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''Les héros sont fatigués'' |Manuella |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''La escondida'' |Gabriela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Canasta de cuentos mexicanos (Episodio "La Tigresa")'' |"La Tigresa" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Tizoc (Amor indio)'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) |- |''Flor de mayo (Topolobampo)'' |Magdalena |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Faustina'' |Faustina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Miércoles de ceniza'' |Victoria |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''Café Colón'' |Mónica |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La estrella vacía'' |Olga Lang |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La cucaracha'' |"La Cucaracha" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Sonatas'' |"Niña Chole" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''La fièvre monte à El Pao'' |Inés |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Juana Gallo'' |Juana Gallo |se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) |- |''Si yo fuera millonario'' |"La Doña" |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''La bandida'' |María Mendoza |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''Amor y sexo (Safo '63)'' |Diana |se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) |- |''La Valentina'' |La Valentina |se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) |- |''La generala'' |Mariana Sampedro |se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) |} ==== Yajyawaltakwikalis<ref>Discografía</ref>: ==== * ''La voz de María y la inspiración de Agustín'' (se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi - 1964) * ''Enamorada'' (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey - 1998) == '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' == [[Taanalis:María Félix publicity still.JPG|miniaturadeimagen|María Félix ''tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Ulinkwikwil''' !Shiwit |- |''Premio Ariel'' |''Enamorada'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Premio Ariel'' |''Río Escondido'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Premio Ariel'' |''Doña Diabla'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |} === Ukseuk tajtakulis: === {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Taika''' !Shiwit |- |''Premio Ariel de Oro'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil'' <ref>Reconocimiento a su carrera cinematográfica</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chikwasen (1986) |- |''Diosa de Plata'' |''ika ipal yaja itekiw ejkuni'' <ref>Por su carrera internacional como actriz</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chiknawi (1989) |- |''Medalla Filmoteca UNAM'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil meshijkuchanej'' <ref>Por su contribución al cine mexicano</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual majtakti ume (1992) |} == '''Ijilpika''' == Itunal https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_F%C3%A9lix#cite_note-5 Ujulinkwikwil https://mubi.com/pt/cast/maria-felix https://elpais.com/smoda/placeres/2025-09-18/dona-maria-felix-la-actriz-mas-bella-entre-las-bellas.html https://www.gob.mx/cultura/prensa/maria-felix-inspiracion-para-artistas-escritores-y-compositores https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20190719/47311576825/maria-felix-dona-cine-mexicano.html == '''Ipanpa uni''' == <references /> 4n6yda5p646krjhvob37d7f17d0og3k 9966 9965 2026-09-09T21:04:37Z Fificasru 378 mejoré información 9966 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:María Félix 1947.jpg|miniaturadeimagen|'''María Félix''' tik ne wey ulinkwikwil ''La diosa arrodillada, tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] '''María de los Ángeles Félix Güereña''' kaj tiktukeytiat '''María Félix,''' wan la Doña, wan María Bonita. María nesik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne techan Álamos, Sonora takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> sujsul galanchin katka. == '''Ne ichtaka itunal''' == Ne inan itukey Josefina Güereña Rosas katka. Yaja se Meshijkuchanej katka, wan ne iteku itukey Bernardo Félix Flores katka. Yaja se tatuktiani Meshijkuchanej katka nusan. María kipiat nawi imajmanujwan, yey ikawan, wan yey ipipiwan katka. Yaja munamiktij iwan Enrique Álvarez Alatorre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938). Iwan Enrique, yaja kipiat se ikunew itukey Enrique Álvarez Félix katka. Enrique yulmikik<ref>Ataque cardíaco</ref> se tunal se pual nawi pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1996). Yaja munamiktij iwan Raúl Prado Gutiérrez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944). Uksenpa, yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Agustín Lara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Jorge Negrete katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952), melka ishulejyu eltapachmikik<ref>murió de cirrosis hepática</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Yaja munamiktij iwan Alex Berger tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), melka ishulejyu mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974). María mikik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), keman ikuchi katka tik ne techan Meshijku, tik ne italyu [[Meshijku]]. == '''Ne itekiw''' == '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' {| class="wikitable sortable" |+ !Itukey !Mawiltia ken !Shiwit |- |''El Peñón de las Ánimas'' |María Ángela Valdivia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''María Eugenia'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''Doña Bárbara'' |Doña Bárbara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La China poblana'' |Catarina de San Juan |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La mujer sin alma'' |Teresa |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''La monja alférez'' |Catalina / Don Alonso |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''Amok'' |Señora Travis / Señora Belmont |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''El monje blanco'' |Galata Orsina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945) |- |''Vértigo'' |Mercedes Mallea |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La devoradora'' |Diana de Arellano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La mujer de todos'' |María Romano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Enamorada'' |Beatriz Peñafiel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La diosa arrodillada'' |Raquel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Río Escondido'' |Rosaura |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''¡Que Dios me perdone!'' |Lena Kovach |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Maclovia (Belleza Maldita)'' |Maclovia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Mare Nostrum'' |Freya |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Doña Diabla'' |Ángela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''Una mujer cualquiera'' |Nieves |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''La noche del sábado'' |Imperia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |- |''La corona negra'' |Mara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Mesalina'' |Mesalina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Incantesimo Tragico'' |Oliva |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''La pasión desnuda'' |Malva Rey |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Camelia'' |Camelia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Reportaje'' (Episódio del hotel) |Actriz de cine |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''El rapto'' |Aurora Campos |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''La Belle Otero'' |Carolina Otero |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''French Cancan'' |Lola de Castro "La Belle Abesse" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''Les héros sont fatigués'' |Manuella |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''La escondida'' |Gabriela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Canasta de cuentos mexicanos (Episodio "La Tigresa")'' |"La Tigresa" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Tizoc (Amor indio)'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) |- |''Flor de mayo (Topolobampo)'' |Magdalena |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Faustina'' |Faustina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Miércoles de ceniza'' |Victoria |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''Café Colón'' |Mónica |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La estrella vacía'' |Olga Lang |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La cucaracha'' |"La Cucaracha" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Sonatas'' |"Niña Chole" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''La fièvre monte à El Pao'' |Inés |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Juana Gallo'' |Juana Gallo |se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) |- |''Si yo fuera millonario'' |"La Doña" |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''La bandida'' |María Mendoza |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''Amor y sexo (Safo '63)'' |Diana |se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) |- |''La Valentina'' |La Valentina |se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) |- |''La generala'' |Mariana Sampedro |se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) |} ==== Yajyawaltakwikalis<ref>Discografía</ref>: ==== * ''La voz de María y la inspiración de Agustín'' (se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi - 1964) * ''Enamorada'' (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey - 1998) == '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' == [[Taanalis:María Félix publicity still.JPG|miniaturadeimagen|María Félix ''tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Ulinkwikwil''' !Shiwit |- |''Premio Ariel'' |''Enamorada'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Premio Ariel'' |''Río Escondido'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Premio Ariel'' |''Doña Diabla'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |} === Ukseuk tajtakulis: === {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Taika''' !Shiwit |- |''Premio Ariel de Oro'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil'' <ref>Reconocimiento a su carrera cinematográfica</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chikwasen (1986) |- |''Diosa de Plata'' |''ika ipal yaja itekiw ejkuni'' <ref>Por su carrera internacional como actriz</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chiknawi (1989) |- |''Medalla Filmoteca UNAM'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil meshijkuchanej'' <ref>Por su contribución al cine mexicano</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual majtakti ume (1992) |} == '''Ijilpika''' == Itunal https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_F%C3%A9lix#cite_note-5 Ujulinkwikwil https://mubi.com/pt/cast/maria-felix https://elpais.com/smoda/placeres/2025-09-18/dona-maria-felix-la-actriz-mas-bella-entre-las-bellas.html https://www.gob.mx/cultura/prensa/maria-felix-inspiracion-para-artistas-escritores-y-compositores https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20190719/47311576825/maria-felix-dona-cine-mexicano.html == '''Ipanpa uni''' == <references /> 2n6s0gagmg0330k47d4by5k9zyazwrg 9967 9966 2026-09-09T21:05:42Z Fificasru 378 mejoré información 9967 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:María Félix 1947.jpg|miniaturadeimagen|'''María Félix''' tik ne wey ulinkwikwil ''La diosa arrodillada, tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] '''María de los Ángeles Félix Güereña''' kaj tiktukeytiat '''María Félix,''' wan la Doña, wan María Bonita. María nesik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne techan Álamos, Sonora takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> sujsul galanchin katka. == '''Ne ichtaka itunal''' == Ne inan itukey Josefina Güereña Rosas katka. Yaja se Meshijkuchanej katka, wan ne iteku itukey Bernardo Félix Flores katka. Yaja se tatuktiani Meshijkuchanej katka nusan. María kipiat nawi imajmanujwan, yey ikawan, wan yey ipipiwan katka. Yaja munamiktij iwan Enrique Álvarez Alatorre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938). Iwan Enrique, yaja kipiat se ikunew itukey Enrique Álvarez Félix katka. Enrique yulmikik<ref>Ataque cardíaco</ref> se tunal se pual nawi pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1996). Yaja munamiktij iwan Raúl Prado Gutiérrez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944). Uksenpa, yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Agustín Lara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Jorge Negrete katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952), melka ishulejyu eltapachmikik<ref>murió de cirrosis hepática</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Yaja munamiktij iwan Alex Berger tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), melka ishulejyu mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974). María mikik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), keman ikuchi katka tik ne techan Meshijku, tik ne italyu [[Meshijku]]. == '''Ne itekiw''' == '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' {| class="wikitable sortable" |+ !Itukey !Mawiltia ken !Shiwit |- |''El Peñón de las Ánimas'' |María Ángela Valdivia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''María Eugenia'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''Doña Bárbara'' |Doña Bárbara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La China poblana'' |Catarina de San Juan |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La mujer sin alma'' |Teresa |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''La monja alférez'' |Catalina / Don Alonso |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''Amok'' |Señora Travis / Señora Belmont |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''El monje blanco'' |Galata Orsina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945) |- |''Vértigo'' |Mercedes Mallea |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La devoradora'' |Diana de Arellano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La mujer de todos'' |María Romano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Enamorada'' |Beatriz Peñafiel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La diosa arrodillada'' |Raquel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Río Escondido'' |Rosaura |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''¡Que Dios me perdone!'' |Lena Kovach |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Maclovia (Belleza Maldita)'' |Maclovia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Mare Nostrum'' |Freya |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Doña Diabla'' |Ángela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''Una mujer cualquiera'' |Nieves |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''La noche del sábado'' |Imperia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |- |''La corona negra'' |Mara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Mesalina'' |Mesalina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Incantesimo Tragico'' |Oliva |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''La pasión desnuda'' |Malva Rey |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Camelia'' |Camelia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Reportaje'' (Episódio del hotel) |Actriz de cine |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''El rapto'' |Aurora Campos |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''La Belle Otero'' |Carolina Otero |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''French Cancan'' |Lola de Castro "La Belle Abesse" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''Les héros sont fatigués'' |Manuella |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''La escondida'' |Gabriela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Canasta de cuentos mexicanos (Episodio "La Tigresa")'' |"La Tigresa" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Tizoc (Amor indio)'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) |- |''Flor de mayo (Topolobampo)'' |Magdalena |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Faustina'' |Faustina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Miércoles de ceniza'' |Victoria |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''Café Colón'' |Mónica |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La estrella vacía'' |Olga Lang |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La cucaracha'' |"La Cucaracha" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Sonatas'' |"Niña Chole" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''La fièvre monte à El Pao'' |Inés |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Juana Gallo'' |Juana Gallo |se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) |- |''Si yo fuera millonario'' |"La Doña" |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''La bandida'' |María Mendoza |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''Amor y sexo (Safo '63)'' |Diana |se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) |- |''La Valentina'' |La Valentina |se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) |- |''La generala'' |Mariana Sampedro |se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) |} ==== Yajyawaltakwikalis<ref>Discografía</ref>: ==== * ''La voz de María y la inspiración de Agustín'' (se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi - 1964) * ''Enamorada'' (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey - 1998) == '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' == [[Taanalis:María Félix publicity still.JPG|miniaturadeimagen|María Félix ''tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Ulinkwikwil''' !Shiwit |- |''Premio Ariel'' |''Enamorada'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Premio Ariel'' |''Río Escondido'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Premio Ariel'' |''Doña Diabla'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |} === Ukseuk tajtakulis: === {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Taika''' !Shiwit |- |''Premio Ariel de Oro'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil'' <ref>Reconocimiento a su carrera cinematográfica</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chikwasen (1986) |- |''Diosa de Plata'' |''ika ipal yaja itekiw ejkuni'' <ref>Por su carrera internacional como actriz</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chiknawi (1989) |- |''Medalla Filmoteca UNAM'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil meshijkuchanej'' <ref>Por su contribución al cine mexicano</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual majtakti ume (1992) |} == '''Ijilpika''' == Itunal https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_F%C3%A9lix#cite_note-5 Ujulinkwikwil https://mubi.com/pt/cast/maria-felix https://elpais.com/smoda/placeres/2025-09-18/dona-maria-felix-la-actriz-mas-bella-entre-las-bellas.html https://www.gob.mx/cultura/prensa/maria-felix-inspiracion-para-artistas-escritores-y-compositores https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20190719/47311576825/maria-felix-dona-cine-mexicano.html == '''Ipanpa uni''' == <references /> dhfuevpejmesaj5lzwu1z4b8wumg2l3 9968 9967 2026-09-09T21:09:29Z Fificasru 378 mejoré información 9968 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:María Félix 1947.jpg|miniaturadeimagen|'''María Félix''' tik ne wey ulinkwikwil ''La diosa arrodillada, tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] '''María de los Ángeles Félix Güereña''' kaj tiktukeytiat '''María Félix,''' wan la Doña, wan María Bonita. María nesik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne techan Álamos, Sonora takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> sujsul galanchin katka. == '''Ne ichtaka itunal''' == Ne inan itukey Josefina Güereña Rosas katka. Yaja se Meshijkuchanej katka, wan ne iteku itukey Bernardo Félix Flores katka. Yaja se tatuktiani Meshijkuchanej katka nusan. María kipiat nawi imajmanujwan, yey ikawan, wan yey ipipiwan katka. Yaja munamiktij iwan Enrique Álvarez Alatorre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938). Iwan Enrique, yaja kipiat se ikunew itukey Enrique Álvarez Félix katka. Enrique yulmikik<ref>Ataque cardíaco</ref> se tunal se pual nawi pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1996). Yaja munamiktij iwan Raúl Prado Gutiérrez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944). Uksenpa, yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Agustín Lara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Jorge Negrete katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952), melka ishulejyu eltapachmikik<ref>murió de cirrosis hepática</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Yaja munamiktij iwan Alex Berger tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), melka ishulejyu mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974). María mikik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), keman ikuchi katka tik ne techan Meshijku, tik ne italyu [[Meshijku]]. == '''Ne itekiw''' == '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' {| class="wikitable sortable" |+ !Itukey !Mawiltia ken !Shiwit |- |''El Peñón de las Ánimas'' |María Ángela Valdivia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''María Eugenia'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''Doña Bárbara'' |Doña Bárbara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La China poblana'' |Catarina de San Juan |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La mujer sin alma'' |Teresa |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''La monja alférez'' |Catalina / Don Alonso |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''Amok'' |Señora Travis / Señora Belmont |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''El monje blanco'' |Galata Orsina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945) |- |''Vértigo'' |Mercedes Mallea |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La devoradora'' |Diana de Arellano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La mujer de todos'' |María Romano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Enamorada'' |Beatriz Peñafiel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La diosa arrodillada'' |Raquel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Río Escondido'' |Rosaura |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''¡Que Dios me perdone!'' |Lena Kovach |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Maclovia (Belleza Maldita)'' |Maclovia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Mare Nostrum'' |Freya |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Doña Diabla'' |Ángela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''Una mujer cualquiera'' |Nieves |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''La noche del sábado'' |Imperia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |- |''La corona negra'' |Mara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Mesalina'' |Mesalina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Incantesimo Tragico'' |Oliva |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''La pasión desnuda'' |Malva Rey |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Camelia'' |Camelia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Reportaje'' (Episódio del hotel) |Actriz de cine |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''El rapto'' |Aurora Campos |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''La Belle Otero'' |Carolina Otero |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''French Cancan'' |Lola de Castro "La Belle Abesse" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''Les héros sont fatigués'' |Manuella |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''La escondida'' |Gabriela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Canasta de cuentos mexicanos (Episodio "La Tigresa")'' |"La Tigresa" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Tizoc (Amor indio)'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) |- |''Flor de mayo (Topolobampo)'' |Magdalena |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Faustina'' |Faustina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Miércoles de ceniza'' |Victoria |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''Café Colón'' |Mónica |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La estrella vacía'' |Olga Lang |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La cucaracha'' |"La Cucaracha" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Sonatas'' |"Niña Chole" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''La fièvre monte à El Pao'' |Inés |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Juana Gallo'' |Juana Gallo |se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) |- |''Si yo fuera millonario'' |"La Doña" |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''La bandida'' |María Mendoza |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''Amor y sexo (Safo '63)'' |Diana |se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) |- |''La Valentina'' |La Valentina |se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) |- |''La generala'' |Mariana Sampedro |se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) |} ==== Yajyawaltakwikalis<ref>Discografía</ref>: ==== * ''La voz de María y la inspiración de Agustín'' (se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi - 1964) * ''Enamorada'' (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey - 1998) == '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' == [[Taanalis:María Félix publicity still.JPG|miniaturadeimagen|María Félix ''tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Ulinkwikwil''' !Shiwit |- |''Premio Ariel'' |''Enamorada'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Premio Ariel'' |''Río Escondido'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Premio Ariel'' |''Doña Diabla'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |} === Ukseuk tajtakulis: === {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Taika''' !Shiwit |- |''Premio Ariel de Oro'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil'' <ref>Reconocimiento a su carrera cinematográfica</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chikwasen (1986) |- |''Diosa de Plata'' |''ika ipal yaja itekiw ejkuni'' <ref>Por su carrera internacional como actriz</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chiknawi (1989) |- |''Medalla Filmoteca UNAM'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil meshijkuchanej'' <ref>Por su contribución al cine mexicano</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual majtakti ume (1992) |} == '''Ijilpika''' == Itunal https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_F%C3%A9lix#cite_note-5 Ujulinkwikwil https://mubi.com/pt/cast/maria-felix https://elpais.com/smoda/placeres/2025-09-18/dona-maria-felix-la-actriz-mas-bella-entre-las-bellas.html https://www.gob.mx/cultura/prensa/maria-felix-inspiracion-para-artistas-escritores-y-compositores https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20190719/47311576825/maria-felix-dona-cine-mexicano.html == '''Ipanpa uni''' == <references /> malbmp17xhu81axn2bu586ywcqn0k1c 9969 9968 2026-09-09T21:10:09Z Fificasru 378 mejoré información 9969 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:María Félix 1947.jpg|miniaturadeimagen|'''María Félix''' tik ne wey ulinkwikwil ''La diosa arrodillada, tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] '''María de los Ángeles Félix Güereña''' kaj tiktukeytiat '''María Félix,''' wan la Doña, wan María Bonita. María nesik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne techan Álamos, Sonora takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> sujsul galanchin katka. == '''Ne ichtaka itunal''' == Ne inan itukey Josefina Güereña Rosas katka. Yaja se Meshijkuchanej katka, wan ne iteku itukey Bernardo Félix Flores katka. Yaja se tatuktiani Meshijkuchanej katka nusan. María kipiat nawi imajmanujwan, yey ikawan, wan yey ipipiwan katka. Yaja munamiktij iwan Enrique Álvarez Alatorre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938). Iwan Enrique, yaja kipiat se ikunew itukey Enrique Álvarez Félix katka. Enrique yulmikik<ref>Ataque cardíaco</ref> se tunal se pual nawi pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1996). Yaja munamiktij iwan Raúl Prado Gutiérrez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944). Uksenpa, yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Agustín Lara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Jorge Negrete katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952), melka ishulejyu eltapachmikik<ref>murió de cirrosis hepática</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Yaja munamiktij iwan Alex Berger tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), melka ishulejyu mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974). María mikik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), keman ikuchi katka tik ne techan Meshijku, tik ne italyu [[Meshijku]]. == '''Ne itekiw''' == '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' {| class="wikitable sortable" |+ !Itukey !Mawiltia ken !Shiwit |- |''El Peñón de las Ánimas'' |María Ángela Valdivia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''María Eugenia'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''Doña Bárbara'' |Doña Bárbara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La China poblana'' |Catarina de San Juan |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La mujer sin alma'' |Teresa |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''La monja alférez'' |Catalina / Don Alonso |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''Amok'' |Señora Travis / Señora Belmont |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''El monje blanco'' |Galata Orsina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945) |- |''Vértigo'' |Mercedes Mallea |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La devoradora'' |Diana de Arellano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La mujer de todos'' |María Romano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Enamorada'' |Beatriz Peñafiel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La diosa arrodillada'' |Raquel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Río Escondido'' |Rosaura |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''¡Que Dios me perdone!'' |Lena Kovach |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Maclovia (Belleza Maldita)'' |Maclovia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Mare Nostrum'' |Freya |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Doña Diabla'' |Ángela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''Una mujer cualquiera'' |Nieves |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''La noche del sábado'' |Imperia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |- |''La corona negra'' |Mara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Mesalina'' |Mesalina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Incantesimo Tragico'' |Oliva |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''La pasión desnuda'' |Malva Rey |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Camelia'' |Camelia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Reportaje'' (Episódio del hotel) |Actriz de cine |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''El rapto'' |Aurora Campos |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''La Belle Otero'' |Carolina Otero |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''French Cancan'' |Lola de Castro "La Belle Abesse" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''Les héros sont fatigués'' |Manuella |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''La escondida'' |Gabriela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Canasta de cuentos mexicanos (Episodio "La Tigresa")'' |"La Tigresa" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Tizoc (Amor indio)'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) |- |''Flor de mayo (Topolobampo)'' |Magdalena |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Faustina'' |Faustina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Miércoles de ceniza'' |Victoria |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''Café Colón'' |Mónica |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La estrella vacía'' |Olga Lang |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La cucaracha'' |"La Cucaracha" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Sonatas'' |"Niña Chole" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''La fièvre monte à El Pao'' |Inés |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Juana Gallo'' |Juana Gallo |se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) |- |''Si yo fuera millonario'' |"La Doña" |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''La bandida'' |María Mendoza |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''Amor y sexo (Safo '63)'' |Diana |se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) |- |''La Valentina'' |La Valentina |se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) |- |''La generala'' |Mariana Sampedro |se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) |} ==== Yajyawaltakwikalis<ref>Discografía</ref>: ==== * ''La voz de María y la inspiración de Agustín'' (se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi - 1964) * ''Enamorada'' (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey - 1998) == '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' == [[Taanalis:María Félix publicity still.JPG|miniaturadeimagen|María Félix ''tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Ulinkwikwil''' !Shiwit |- |''Premio Ariel'' |''Enamorada'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Premio Ariel'' |''Río Escondido'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Premio Ariel'' |''Doña Diabla'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |} === Ukseuk tajtakulis: === {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Taika''' !Shiwit |- |''Premio Ariel de Oro'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil'' <ref>Reconocimiento a su carrera cinematográfica</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chikwasen (1986) |- |''Diosa de Plata'' |''ika ipal yaja itekiw ejkuni'' <ref>Por su carrera internacional como actriz</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chiknawi (1989) |- |''Medalla Filmoteca UNAM'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil meshijkuchanej'' <ref>Por su contribución al cine mexicano</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual majtakti ume (1992) |} == '''Ijilpika''' == Itunal https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_F%C3%A9lix#cite_note-5 Ujulinkwikwil https://mubi.com/pt/cast/maria-felix https://elpais.com/smoda/placeres/2025-09-18/dona-maria-felix-la-actriz-mas-bella-entre-las-bellas.html https://www.gob.mx/cultura/prensa/maria-felix-inspiracion-para-artistas-escritores-y-compositores https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20190719/47311576825/maria-felix-dona-cine-mexicano.html == '''Ipanpa uni''' == <references /> dhfuevpejmesaj5lzwu1z4b8wumg2l3 9970 9969 2026-09-09T21:11:49Z Fificasru 378 mejoré información 9970 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:María Félix 1947.jpg|miniaturadeimagen|'''María Félix''' tik ne wey ulinkwikwil ''La diosa arrodillada, tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] '''María de los Ángeles Félix Güereña''' kaj tiktukeytiat '''María Félix,''' wan la Doña, wan María Bonita. María nesik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne techan Álamos, Sonora takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> sujsul galanchin katka. == '''Ne ichtaka itunal''' == Ne inan itukey Josefina Güereña Rosas katka. Yaja se Meshijkuchanej katka, wan ne iteku itukey Bernardo Félix Flores katka. Yaja se tatuktiani Meshijkuchanej katka nusan. María kipiat nawi imajmanujwan, yey ikawan, wan yey ipipiwan katka. Yaja munamiktij iwan Enrique Álvarez Alatorre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938). Iwan Enrique, yaja kipiat se ikunew itukey Enrique Álvarez Félix katka. Enrique yulmikik<ref>Ataque cardíaco</ref> se tunal se pual nawi pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1996). Yaja munamiktij iwan Raúl Prado Gutiérrez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944). Uksenpa, yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Agustín Lara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Jorge Negrete katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952), melka ishulejyu eltapachmikik<ref>murió de cirrosis hepática</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Yaja munamiktij iwan Alex Berger tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), melka ishulejyu mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974). María mikik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), keman ikuchi katka tik ne techan Meshijku, tik ne italyu [[Meshijku]]. == '''Ne itekiw''' == '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' {| class="wikitable sortable" |+ !Itukey !Mawiltia ken !Shiwit |- |''El Peñón de las Ánimas'' |María Ángela Valdivia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''María Eugenia'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''Doña Bárbara'' |Doña Bárbara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La China poblana'' |Catarina de San Juan |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La mujer sin alma'' |Teresa |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''La monja alférez'' |Catalina / Don Alonso |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''Amok'' |Señora Travis / Señora Belmont |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''El monje blanco'' |Galata Orsina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945) |- |''Vértigo'' |Mercedes Mallea |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La devoradora'' |Diana de Arellano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La mujer de todos'' |María Romano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Enamorada'' |Beatriz Peñafiel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La diosa arrodillada'' |Raquel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Río Escondido'' |Rosaura |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''¡Que Dios me perdone!'' |Lena Kovach |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Maclovia (Belleza Maldita)'' |Maclovia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Mare Nostrum'' |Freya |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Doña Diabla'' |Ángela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''Una mujer cualquiera'' |Nieves |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''La noche del sábado'' |Imperia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |- |''La corona negra'' |Mara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Mesalina'' |Mesalina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Incantesimo Tragico'' |Oliva |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''La pasión desnuda'' |Malva Rey |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Camelia'' |Camelia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Reportaje'' (Episódio del hotel) |Actriz de cine |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''El rapto'' |Aurora Campos |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''La Belle Otero'' |Carolina Otero |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''French Cancan'' |Lola de Castro "La Belle Abesse" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''Les héros sont fatigués'' |Manuella |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''La escondida'' |Gabriela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Canasta de cuentos mexicanos (Episodio "La Tigresa")'' |"La Tigresa" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Tizoc (Amor indio)'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) |- |''Flor de mayo (Topolobampo)'' |Magdalena |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Faustina'' |Faustina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Miércoles de ceniza'' |Victoria |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''Café Colón'' |Mónica |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La estrella vacía'' |Olga Lang |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La cucaracha'' |"La Cucaracha" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Sonatas'' |"Niña Chole" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''La fièvre monte à El Pao'' |Inés |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Juana Gallo'' |Juana Gallo |se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) |- |''Si yo fuera millonario'' |"La Doña" |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''La bandida'' |María Mendoza |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''Amor y sexo (Safo '63)'' |Diana |se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) |- |''La Valentina'' |La Valentina |se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) |- |''La generala'' |Mariana Sampedro |se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) |} ==== Yajyawaltakwikalis<ref>Discografía</ref>: ==== * ''La voz de María y la inspiración de Agustín'' (se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi - 1964) * ''Enamorada'' (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey - 1998) == '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' == [[Taanalis:María Félix publicity still.JPG|miniaturadeimagen|María Félix ''tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Ulinkwikwil''' !Shiwit |- |''Premio Ariel'' |''Enamorada'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Premio Ariel'' |''Río Escondido'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Premio Ariel'' |''Doña Diabla'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |} === Ukseuk tajtakulis: === {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Taika''' !Shiwit |- |''Premio Ariel de Oro'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil'' <ref>Reconocimiento a su carrera cinematográfica</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chikwasen (1986) |- |''Diosa de Plata'' |''ika ipal yaja itekiw ejkuni'' <ref>Por su carrera internacional como actriz</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chiknawi (1989) |- |''Medalla Filmoteca UNAM'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil meshijkuchanej'' <ref>Por su contribución al cine mexicano</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual majtakti ume (1992) |} == '''Ijilpika''' == Itunal https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_F%C3%A9lix#cite_note-5 Ujulinkwikwil https://mubi.com/pt/cast/maria-felix https://elpais.com/smoda/placeres/2025-09-18/dona-maria-felix-la-actriz-mas-bella-entre-las-bellas.html https://www.gob.mx/cultura/prensa/maria-felix-inspiracion-para-artistas-escritores-y-compositores https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20190719/47311576825/maria-felix-dona-cine-mexicano.html == '''Ipanpa uni''' == <references /> ece52zgc15cbkzoo2x4ky4qs5afedl0 9971 9970 2026-09-09T21:13:25Z Fificasru 378 corrección de información 9971 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:María Félix 1947.jpg|miniaturadeimagen|'''María Félix''' tik ne wey ulinkwikwil ''La diosa arrodillada, tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] '''María de los Ángeles Félix Güereña''' kaj tiktukeytiat '''María Félix,''' wan la Doña, wan María Bonita. María nesik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne techan Álamos, Sonora takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> sujsul galanchin katka. == '''Ne ichtaka itunal''' == Ne inan itukey Josefina Güereña Rosas katka. Yaja se Meshijkuchanej katka, wan ne iteku itukey Bernardo Félix Flores katka. Yaja se tatuktiani Meshijkuchanej katka nusan. María kipiat nawi imajmanujwan, yey ikawan, wan yey ipipiwan katka. Yaja munamiktij iwan Enrique Álvarez Alatorre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938). Iwan Enrique, yaja kipiat se ikunew itukey Enrique Álvarez Félix katka. Enrique yulmikik<ref>Ataque cardíaco</ref> se tunal se pual nawi pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1996). Yaja munamiktij iwan Raúl Prado Gutiérrez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944). Uksenpa, yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Agustín Lara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Jorge Negrete katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952), melka ishulejyu eltapachmikik<ref>murió de cirrosis hepática</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Yaja munamiktij iwan Alex Berger tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), melka ishulejyu mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974). María mikik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), keman ikuchi katka tik ne techan Meshijku, tik ne italyu [[Meshijku]]. == '''Ne itekiw''' == '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' {| class="wikitable sortable" |+ !Itukey !Mawiltia ken !Shiwit |- |''El Peñón de las Ánimas'' |María Ángela Valdivia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''María Eugenia'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''Doña Bárbara'' |Doña Bárbara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La China poblana'' |Catarina de San Juan |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La mujer sin alma'' |Teresa |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''La monja alférez'' |Catalina / Don Alonso |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''Amok'' |Señora Travis / Señora Belmont |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''El monje blanco'' |Galata Orsina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945) |- |''Vértigo'' |Mercedes Mallea |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La devoradora'' |Diana de Arellano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La mujer de todos'' |María Romano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Enamorada'' |Beatriz Peñafiel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La diosa arrodillada'' |Raquel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Río Escondido'' |Rosaura |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''¡Que Dios me perdone!'' |Lena Kovach |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Maclovia (Belleza Maldita)'' |Maclovia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Mare Nostrum'' |Freya |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Doña Diabla'' |Ángela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''Una mujer cualquiera'' |Nieves |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''La noche del sábado'' |Imperia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |- |''La corona negra'' |Mara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Mesalina'' |Mesalina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Incantesimo Tragico'' |Oliva |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''La pasión desnuda'' |Malva Rey |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Camelia'' |Camelia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Reportaje'' (Episódio del hotel) |Actriz de cine |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''El rapto'' |Aurora Campos |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''La Belle Otero'' |Carolina Otero |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''French Cancan'' |Lola de Castro "La Belle Abesse" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''Les héros sont fatigués'' |Manuella |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''La escondida'' |Gabriela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Canasta de cuentos mexicanos (Episodio "La Tigresa")'' |"La Tigresa" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Tizoc (Amor indio)'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) |- |''Flor de mayo (Topolobampo)'' |Magdalena |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Faustina'' |Faustina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Miércoles de ceniza'' |Victoria |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''Café Colón'' |Mónica |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La estrella vacía'' |Olga Lang |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La cucaracha'' |"La Cucaracha" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Sonatas'' |"Niña Chole" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''La fièvre monte à El Pao'' |Inés |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Juana Gallo'' |Juana Gallo |se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) |- |''Si yo fuera millonario'' |"La Doña" |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''La bandida'' |María Mendoza |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''Amor y sexo (Safo '63)'' |Diana |se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) |- |''La Valentina'' |La Valentina |se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) |- |''La generala'' |Mariana Sampedro |se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) |} ==== Yajyawaltakwikalis<ref>Discografía</ref>: ==== * ''La voz de María y la inspiración de Agustín'' (se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi - 1964) * ''Enamorada'' (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey - 1998) == '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' == [[Taanalis:María Félix publicity still.JPG|miniaturadeimagen|María Félix ''tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Ulinkwikwil''' !Shiwit |- |''Premio Ariel'' |''Enamorada'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Premio Ariel'' |''Río Escondido'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Premio Ariel'' |''Doña Diabla'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |} === ''' '''Ukseuk tajtakulis: === {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Taika''' !Shiwit |- |''Premio Ariel de Oro'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil'' <ref>Reconocimiento a su carrera cinematográfica</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chikwasen (1986) |- |''Diosa de Plata'' |''ika ipal yaja itekiw ejkuni'' <ref>Por su carrera internacional como actriz</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chiknawi (1989) |- |''Medalla Filmoteca UNAM'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil meshijkuchanej'' <ref>Por su contribución al cine mexicano</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual majtakti ume (1992) |} == '''Ijilpika''' == Itunal https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_F%C3%A9lix#cite_note-5 Ujulinkwikwil https://mubi.com/pt/cast/maria-felix https://elpais.com/smoda/placeres/2025-09-18/dona-maria-felix-la-actriz-mas-bella-entre-las-bellas.html https://www.gob.mx/cultura/prensa/maria-felix-inspiracion-para-artistas-escritores-y-compositores https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20190719/47311576825/maria-felix-dona-cine-mexicano.html == '''Ipanpa uni''' == <references /> ogr43nc49gckn3xwkdgg5stcjzypk90 9972 9971 2026-09-10T00:02:26Z Fificasru 378 Correcciones 9972 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:María Félix 1947.jpg|miniaturadeimagen|'''María Félix''' tik ne weyak ulinkwikwil ''La diosa arrodillada, tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] '''María de los Ángeles Félix Güereña''' kaj tiktukeytiat '''María Félix,''' wan la Doña, wan María Bonita. María nesik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti majtakti nawi (1914) tik ne techan Álamos, Sonora takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> sujsul galanchin katka. == '''Ne ichtaka itunal''' == Ne inan itukey Josefina Güereña Rosas katka. Yaja se Meshijkuchanej katka, wan ne iteku itukey Bernardo Félix Flores katka. Yaja se tatuktiani Meshijkuchanej katka nusan. María kipiat nawi imajmanujwan, yey ikawan, wan yey ipipiwan katka. Yaja munamiktij iwan Enrique Álvarez Alatorre tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti se (1931), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual kashtul yey (1938). Iwan Enrique, yaja kipiat se ikunew itukey Enrique Álvarez Félix katka. Enrique yulmikik<ref>Ataque cardíaco</ref> se tunal se pual nawi pal ne metzi makwil tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual chikwasen (1996). Yaja munamiktij iwan Raúl Prado Gutiérrez tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944). Uksenpa, yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Agustín Lara tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945), wan muajkaw iwan ne ishulejyu tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947). Yaja munamiktij iwan se wey tamawiltiani wan takwikani itukey Jorge Negrete katka tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952), melka ishulejyu eltapachmikik<ref>murió de cirrosis hepática</ref> tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953). Yaja munamiktij iwan Alex Berger tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956), melka ishulejyu mikik tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti nawi (1974). María mikik se tunal chikwey pal ne metzti nawi tik ne shiwit ume shikipil ume (2002), keman ikuchi katka tik ne techan Meshijku, tik ne italyu [[Meshijku]]. == '''Ne itekiw''' == '''Yaja kichiwki miak wejweyak ujulinkwikwil'''<ref>Filmografía</ref> '''ken:''' {| class="wikitable sortable" |+ !Itukey !Mawiltia ken !Shiwit |- |''El Peñón de las Ánimas'' |María Ángela Valdivia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''María Eugenia'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual ume (1942) |- |''Doña Bárbara'' |Doña Bárbara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La China poblana'' |Catarina de San Juan |se shikipil chiknawi tzunti ume pual yey (1943) |- |''La mujer sin alma'' |Teresa |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''La monja alférez'' |Catalina / Don Alonso |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''Amok'' |Señora Travis / Señora Belmont |se shikipil chiknawi tzunti ume pual nawi (1944) |- |''El monje blanco'' |Galata Orsina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual makwil (1945) |- |''Vértigo'' |Mercedes Mallea |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La devoradora'' |Diana de Arellano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La mujer de todos'' |María Romano |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Enamorada'' |Beatriz Peñafiel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''La diosa arrodillada'' |Raquel |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Río Escondido'' |Rosaura |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''¡Que Dios me perdone!'' |Lena Kovach |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947) |- |''Maclovia (Belleza Maldita)'' |Maclovia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Mare Nostrum'' |Freya |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Doña Diabla'' |Ángela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''Una mujer cualquiera'' |Nieves |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chiknawi (1949) |- |''La noche del sábado'' |Imperia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |- |''La corona negra'' |Mara |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Mesalina'' |Mesalina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''Incantesimo Tragico'' |Oliva |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (1951) |- |''La pasión desnuda'' |Malva Rey |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Camelia'' |Camelia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti ume (1952) |- |''Reportaje'' (Episódio del hotel) |Actriz de cine |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''El rapto'' |Aurora Campos |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti yey (1953) |- |''La Belle Otero'' |Carolina Otero |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''French Cancan'' |Lola de Castro "La Belle Abesse" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti nawi (1954) |- |''Les héros sont fatigués'' |Manuella |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''La escondida'' |Gabriela |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Canasta de cuentos mexicanos (Episodio "La Tigresa")'' |"La Tigresa" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul (1955) |- |''Tizoc (Amor indio)'' |María Eugenia |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul se (1956) |- |''Flor de mayo (Topolobampo)'' |Magdalena |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Faustina'' |Faustina |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul ume (1957) |- |''Miércoles de ceniza'' |Victoria |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''Café Colón'' |Mónica |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La estrella vacía'' |Olga Lang |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul yey (1958) |- |''La cucaracha'' |"La Cucaracha" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Sonatas'' |"Niña Chole" |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''La fièvre monte à El Pao'' |Inés |se shikipil chiknawi tzunti ume pual kashtul nawi (1959) |- |''Juana Gallo'' |Juana Gallo |se shikipil chiknawi tzunti yey pual se (1961) |- |''Si yo fuera millonario'' |"La Doña" |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''La bandida'' |María Mendoza |se shikipil chiknawi tzunti yey pual ume (1962) |- |''Amor y sexo (Safo '63)'' |Diana |se shikipil chiknawi tzunti yey pual yey (1963) |- |''La Valentina'' |La Valentina |se shikipil chiknawi tzunti yey pual chikwasen (1966) |- |''La generala'' |Mariana Sampedro |se shikipil chiknawi tzunti yey pual majtakti (1970) |} ==== Yajyawaltakwikalis<ref>Discografía</ref>: ==== * ''La voz de María y la inspiración de Agustín'' (se shikipil chiknawi tzunti yey pual nawi - 1964) * ''Enamorada'' (se shikipil chiknawi tzunti nawi pual kashtul yey - 1998) == '''Kimakaket miak tajtakulis ken''' == [[Taanalis:María Félix publicity still.JPG|miniaturadeimagen|María Félix ''tik ne'' shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikume (1947)]] {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Weyak Ulinkwikwil''' !Shiwit |- |''Premio Ariel'' |''Enamorada'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen (1946) |- |''Premio Ariel'' |''Río Escondido'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwey (1948) |- |''Premio Ariel'' |''Doña Diabla'' |se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti (1950) |} === ''' '''Ukseuk tajtakulis: === {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Taika''' !Shiwit |- |''Premio Ariel de Oro'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil'' <ref>Reconocimiento a su carrera cinematográfica</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chikwasen (1986) |- |''Diosa de Plata'' |''ika ipal yaja itekiw ejkuni'' <ref>Por su carrera internacional como actriz</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual chiknawi (1989) |- |''Medalla Filmoteca UNAM'' |''ika ipal yaja itekiw tik ne wejweyak ujulinkwikwil meshijkuchanej'' <ref>Por su contribución al cine mexicano</ref> |se shikipil chiknawi tzunti ume pual chikwasen nawi pual majtakti ume (1992) |} == '''Ijilpika''' == Itunal https://es.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%ADa_F%C3%A9lix#cite_note-5 Ujulinkwikwil https://mubi.com/pt/cast/maria-felix https://elpais.com/smoda/placeres/2025-09-18/dona-maria-felix-la-actriz-mas-bella-entre-las-bellas.html https://www.gob.mx/cultura/prensa/maria-felix-inspiracion-para-artistas-escritores-y-compositores https://www.lavanguardia.com/historiayvida/historia-contemporanea/20190719/47311576825/maria-felix-dona-cine-mexicano.html == '''Ipanpa uni''' == <references /> 2o8b2ya8dzu4zgakqgoccrvhcqxpo1z Yalitza Aparicio 0 1338 9973 9959 2026-09-10T03:47:13Z Fificasru 378 Adición de imagen 9973 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:Yalitza Aparicio Oscars 2019.jpg|miniaturadeimagen|Yalitzia Aparicio ka takulis Oscar tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) ]] '''Yalitza Aparicio Martínez''' nesik se tunal majtakti se pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993) tik ne techan Tlaxiaco, Oaxaca takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref>. Ipal yaja achtu itekiw tik ne weyak ulinkwikwil ''Roma'', yaja kipiat miak tajtakulis wan ejkunishmatilis<ref>Reconocimiento internacional</ref> katka. Yajasan ne achtu siwat meshijkuchanej ikman kitukeytiat pal ne takulis ''Oscar'' katka<ref>La primera mujer indígena mexicana nominada al Premio Óscar</ref>. Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) ne amatwawasualis ''Time''<ref>Revista Time</ref> itukeytiat yaja ne wey siwat katka. Senpa tik ne ukse shiwit, yaja itukeytiat tatuktiani pal ne ijikman<ref>Ese año fue nombrada Embajadora de las Naciones Unidas para los pueblos indígenas</ref>. == Ne itekiw == ==== '''Tailwiltiluyan'''<ref>Cine</ref>''':''' ==== {| class="wikitable" !'''Itukey''' !'''Mawiltia ken''' !'''Shiwit''' |- |''Roma'' |Cleo |Ume shikipil kashtul yey (2018) |- |''Let's Dance'' |Mujer joven |Ume shikipil kashtul yey (2018) |- |''El Renacer de una Industria'' |Ella misma |Ume shikipil se pual (2020) |- |''Presencias'' |Paulina |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Sweatshop Girl'' | |Ume shikipil se pual yey (2023) |- |''La gran seducción'' |Ana |Ume shikipil se pual yey (2023) |} ==== '''Tepustachialis'''<ref>Televisión</ref>''':''' ==== {| class="wikitable" !'''Itukey''' !'''Mawiltia ken''' !Shiwit |- |''Plaza Sésamo: Día internacional de la mujer'' |Yalitza |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |- |''Bite Size Halloween'' |Clara |Ume shikipil se pual se (2021) |- |''Los Espookys'' |La Luna |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Mujeres asesinas'' |Rocío «La Insomne» |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Peace Peace Now Now'' |Yaja |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Midnight Family'' |Nayeli |Ume shikipil se pual nawi (2024) |} im8qz7mwfzihd74ezfweij3b5mo5d3y 9974 9973 2026-09-10T04:12:25Z Fificasru 378 Añadi información 9974 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:Yalitza Aparicio Oscars 2019.jpg|miniaturadeimagen|Yalitzia Aparicio ka takulis Oscar tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) ]] '''Yalitza Aparicio Martínez''' nesik se tunal majtakti se pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993) tik ne techan Tlaxiaco, Oaxaca takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> wan tamachtiani. Ipal yaja achtu itekiw tik ne weyak ulinkwikwil ''Roma'', yaja kipiat miak tajtakulis wan ejkunishmatilis<ref>Reconocimiento internacional</ref> katka. Yajasan ne achtu siwat meshijkuchanej ikman kitukeytiat pal ne takulis ''Oscar'' katka<ref>La primera mujer indígena mexicana nominada al Premio Óscar</ref>. Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) ne amatwawasualis ''Time''<ref>Revista Time</ref> itukeytiat yaja ne wey siwat katka. Senpa tik ne ukse shiwit, yaja itukeytiat tatuktiani pal ne ijikman<ref>Ese año fue nombrada Embajadora de las Naciones Unidas para los pueblos indígenas</ref>. == Ne itekiw == ==== '''Tailwiltiluyan'''<ref>Cine</ref>''':''' ==== {| class="wikitable" !'''Itukey''' !'''Mawiltia ken''' !'''Shiwit''' |- |''Roma'' |Cleo |Ume shikipil kashtul yey (2018) |- |''Let's Dance'' |Mujer joven |Ume shikipil kashtul yey (2018) |- |''El Renacer de una Industria'' |Ella misma |Ume shikipil se pual (2020) |- |''Presencias'' |Paulina |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Sweatshop Girl'' | |Ume shikipil se pual yey (2023) |- |''La gran seducción'' |Ana |Ume shikipil se pual yey (2023) |} ==== '''Tepustachialis'''<ref>Televisión</ref>''':''' ==== {| class="wikitable" !'''Itukey''' !'''Mawiltia ken''' !Shiwit |- |''Plaza Sésamo: Día internacional de la mujer'' |Yalitza |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |- |''Bite Size Halloween'' |Clara |Ume shikipil se pual se (2021) |- |''Los Espookys'' |La Luna |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Mujeres asesinas'' |Rocío «La Insomne» |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Peace Peace Now Now'' |Yaja |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Midnight Family'' |Nayeli |Ume shikipil se pual nawi (2024) |} == Tajtakulis == {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Weyak Ulinkwikwil''' !Shiwit ! |- |''Premios Oscar'' |''Roma'' |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |Kitukeytiat<ref>Nominada</ref> |- |''Gotham Awards'' |''Roma'' |Ume shikipil kashtul yey (2018) |Kitukeytiat |- |''Hollywood Film Awards'' |''Roma'' |Ume shikipil kashtul yey (2018) |Kimakaket ne tajtakulis |- |Critic´s Choice Awards |Roma |Ume shikipil kashtul yey (2018) |Kitukeytiat |- |Premios Platino |Roma |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |Kitukeytiat |- |Premios Ariel |Roma |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |Kitukeytiat |} == Ijilpika == https://es.wikipedia.org/wiki/Yalitza_Aparicio https://heraldodemexico.com.mx/espectaculos/2019/1/24/asi-era-la-vida-de-yalitza-aparicio-como-maestra-antes-de-roma-74546.html https://24-horas.mx/vida/entretenimiento/celebridades/yalitza-aparicio-entre-las-100-mujeres-mas-importantes-del-mundo/ https://elpais.com/cultura/2019/01/22/actualidad/1548163634_444142.html https://www.milenio.com/espectaculos/cine/yalitza-aparicio-10-mejores-actores-new-york-times == Ipanpa uni == jdge42fumfyc3k5vyi95adw330brqw6 9975 9974 2026-09-10T04:13:33Z Fificasru 378 agregué información 9975 wikitext text/x-wiki [[Taanalis:Yalitza Aparicio Oscars 2019.jpg|miniaturadeimagen|Yalitzia Aparicio ka takulis Oscar tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) ]] '''Yalitza Aparicio Martínez''' nesik se tunal majtakti se pal ne metzti majtakti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi pual majtakti yey (1993) tik ne techan Tlaxiaco, Oaxaca takutun italyu [[Meshijku]]. Yaja se wey tamawiltiani<ref>Actriz</ref> wan tamachtiani. Ipal yaja achtu itekiw tik ne weyak ulinkwikwil ''Roma'', yaja kipiat miak tajtakulis wan ejkunishmatilis<ref>Reconocimiento internacional</ref> katka. Yajasan ne achtu siwat meshijkuchanej ikman kitukeytiat pal ne takulis ''Oscar'' katka<ref>La primera mujer indígena mexicana nominada al Premio Óscar</ref>. Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019) ne amatwawasualis ''Time''<ref>Revista Time</ref> itukeytiat yaja ne wey siwat katka. Senpa tik ne ukse shiwit, yaja itukeytiat tatuktiani pal ne ijikman<ref>Ese año fue nombrada Embajadora de las Naciones Unidas para los pueblos indígenas</ref>. == '''Ne itekiw''' == ==== '''Tailwiltiluyan'''<ref>Cine</ref>''':''' ==== {| class="wikitable" !'''Itukey''' !'''Mawiltia ken''' !'''Shiwit''' |- |''Roma'' |Cleo |Ume shikipil kashtul yey (2018) |- |''Let's Dance'' |Mujer joven |Ume shikipil kashtul yey (2018) |- |''El Renacer de una Industria'' |Ella misma |Ume shikipil se pual (2020) |- |''Presencias'' |Paulina |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Sweatshop Girl'' | |Ume shikipil se pual yey (2023) |- |''La gran seducción'' |Ana |Ume shikipil se pual yey (2023) |} ==== '''Tepustachialis'''<ref>Televisión</ref>''':''' ==== {| class="wikitable" !'''Itukey''' !'''Mawiltia ken''' !Shiwit |- |''Plaza Sésamo: Día internacional de la mujer'' |Yalitza |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |- |''Bite Size Halloween'' |Clara |Ume shikipil se pual se (2021) |- |''Los Espookys'' |La Luna |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Mujeres asesinas'' |Rocío «La Insomne» |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Peace Peace Now Now'' |Yaja |Ume shikipil se pual ume (2022) |- |''Midnight Family'' |Nayeli |Ume shikipil se pual nawi (2024) |} == '''Tajtakulis''' == {| class="wikitable" !'''Takulis''' !'''Weyak Ulinkwikwil''' !Shiwit ! |- |''Premios Oscar'' |''Roma'' |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |Kitukeytiat<ref>Nominada</ref> |- |''Gotham Awards'' |''Roma'' |Ume shikipil kashtul yey (2018) |Kitukeytiat |- |''Hollywood Film Awards'' |''Roma'' |Ume shikipil kashtul yey (2018) |Kimakaket ne tajtakulis |- |Critic´s Choice Awards |Roma |Ume shikipil kashtul yey (2018) |Kitukeytiat |- |Premios Platino |Roma |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |Kitukeytiat |- |Premios Ariel |Roma |Ume shikipil kashtul nawi (2019) |Kitukeytiat |} == '''Ijilpika''' == https://es.wikipedia.org/wiki/Yalitza_Aparicio https://heraldodemexico.com.mx/espectaculos/2019/1/24/asi-era-la-vida-de-yalitza-aparicio-como-maestra-antes-de-roma-74546.html https://24-horas.mx/vida/entretenimiento/celebridades/yalitza-aparicio-entre-las-100-mujeres-mas-importantes-del-mundo/ https://elpais.com/cultura/2019/01/22/actualidad/1548163634_444142.html https://www.milenio.com/espectaculos/cine/yalitza-aparicio-10-mejores-actores-new-york-times == '''Ipanpa uni''' == 5i0wh6yrlwxe0jypeqoy2te9624zp6i