Wikiamachti
pplwiki
https://ppl.wikipedia.org/wiki/Achtu_Amat
MediaWiki 1.47.0-wmf.19
first-letter
Takwikwil
Wey
Titajtaketzakan
Tuknew
Tuknew titajtaketzakan
Wikiamachti
Wikiamachti titajtaketzakan
Taanalis
Taanalis titajtaketzakan
MediaWiki
MediaWiki titajtaketzakan
Tailwitilis
Tailwitilis titajtaketzakan
Shinechpalewikan
Shinechpalewikan titajtaketzakan
Takutun
Takutun titajtaketzakan
TimedText
TimedText talk
Tapualtakutun
Tapualtakutun titajtaketzakan
Evento
Evento discusión
Gustavo Petro
0
1340
9996
9984
2026-09-12T23:27:56Z
Alicia María Siu
695
9996
wikitext
text/x-wiki
<big><big>'''Gustavo Petro'''</big></big>
'''<big>Gustavo Francisco Petro Urrego</big>''' nesik se tunal kashtul nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (19 de Abril de 1960) tik ne techan Ciénaga de Oro, Córdoba takutun italyu Colombia. Yaja se wey '''Yawaltumini''' (Economista) wan wey Takitini pal ne Talyu (Político), wan yaja se '''Wey Tatuktiani tapual se pual kashtul pal Colombia''' ka shiwit ume shikipil se pual ume intzajtzalan ume shikipil se pual chikwasen katka '''(2022-2026)'''.
[[File:20260720 Último discurso público del presidente Gustavo Petro -Andrea Puentes (49).jpg|thumb|Tatuktiani Gustavo Petro tik ne Bogotá Colombia 2026]]
[[File:20250716Conferencia emergencia Palestina Andrea Puentes (7).jpg|thumb|Tatuktiani Gustavo Petro taketza ka "Emergency Conference" panpa Palestine tik ne Bogotá (17 July 2025)]]
<big>'''Ne itekiw:'''</big>
'''Yaja kichiwki miak taishpatalis* namej Tatuktiani''' pal Colombia (Cambios o Reformas):
* '''Ne taishpatalis pal ne tashtawalis pal ne lajlamatmet wan ne chujchuletmet''' (La reforma pensional) Law 2381 of 2024
* '''Taishpatalis pal ne tekiti''' (La reforma laboral)Law 2466 of 2025
* '''Ne wey tamutkitia pal ne tashtawialis.''' (Los grandes aumentos del salario mínimo)
* '''Tzuyutztikchiwa pal ne tatzinnewalis''' ( La importante reducción de la deforestación)
* '''Samawaya ne wey tamachtialis pal ne tuijikniwan.''' Yaja kichiwa '''ne taishkejketzalis: “Niweli Tamachtia”''' ( La expansión de la educación superior pública gratuita, por medio del programa “Puedo Estudiar”)
<big>'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''</big>
* 🏅 Premio Letelier-Moffitt de Derechos Humanos, ume shikipil chikume (2007)
* 🏅 Medalla Luis Carlos Galán Sarmiento, ume shikipil maktakti se (2011)
* 🏅 Profesor Honorario de la Universidad Nacional de Lanús, ume shikipil kashtul yey (2018)
* 🏅 Gran Collar de la Orden de Boyacá, ume shikipil se paul ume (2022)
* 🏅 Gran Collar de la Orden de Isabel la Católica, ume shikipil se pual yey (2023)
* 🎓 Doctor Honoris Causa de la Universidad para la Paz, ume shikipil se pual yey (2023)
* 🎓 Doctor Honoris Causa de ocho universidades públicas del Caribe, ume shikipil se pual yey (2023)
* 🏅 Gran Collar del Estado de Palestina, ume shikipil se pual nawi(2024)
<big>'''Ne ichtaka itunal:'''</big>
Ne inan itukey Clara Nubia Urrego Duarte katka. Yaja se Colombiachanej, wan ne ichan tik ne techan Gachetá, Cundinamarca, Colombia. Wan ne iteku itukey Gustavo Ramiro Petro Sierra katka. Yaja se Colombiachanej wan tik ne ichan Cereté, Córdoba katka.
Ne isiwaw itukey Verónica Alcocer García katka. Yaja se
Colombiachanej wan ne ichan Sincelejo, Sucre.
Yaja kipia chikwasen ipilawan katka. Ne ipilawan intukey '''Nicolás Petro Burgos, Andrea Petro Herrán, Andrés Petro, Sofía Petro Alcocer, Antonella Petro Alcocer, Nicolás Alcocer''' katka.
Yaja mumachtij tik ne tajtamachtiluyan Colegio San Felipe Neri, Gimnasio Canadiense, Colegio San Juan Bautista de La Salle de Zipaquirá, Universidad Externado de Colombia, Escuela Superior de Administración Pública Bogotá, wan ne wey Tajtamachtiluyan Universidad Javeriana, Universidad Catolica de Lovaina, Belgica, Universidad de Salamanca, España.
Wan mumachtij pal muchiwki se Tayawaltumini (Economista)
tik ne wey Tamachtiluyan Universidad Externado de Colombia. Wan kiski tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti (1982).
[[File:20250926 NY Presidente Gustavo Petro se moviliza por Palestina-Hugo Sierra9258.jpg|thumb|New York, Tatuktiani Gustavo Petro mutuskapelua pal Palestina iwan Roger Waters- Hugo Sierra (fotógrafo)]]
[[File:20250311 Declaracion presidente Gustavo Petro-Joel González9779.jpg|thumb|Muneshtia (Declaración)Tatuktiani Gustavo Petro-Joel González9779]]
<big>'''Yaja tekitki ken se:'''</big>
# '''Monitor académico de Economía Urbana''' tik Universidad Externado de Colombia, Bogotá, ka 1981 tik ne italyu Colombia.
# '''Personero y Concejal Municipal de Zipaquirá''', tik Cundinamarca intzajtzalan 1883 wan 1986 tik ne italyu Colombia.
# '''Militante y dirigente del Movimiento 19 de Abril (M-19)''' intzajtzalan 1980 wan 1990+ tik ne italyu Colombia.
# '''Asesor del Gobernador de Cundinamarca''' tik Cundinamarca intzajtzalan 1990 wan 1991 tik ne italyu Colombia.
# '''Representante a la Cámara, por la Alianza Democrática M-19''' tik Congreso de Colombia intzajtzalan 1991 wan 1994 tik ne italyu Colombia.
# '''Primer Secretario de la Embajada de Colombia''', tik Bruselas intzajtzalan 1994 wan 1996 tik ne italyu Bélgica.
# '''Representante a la Cámara tik Congreso de Colombia''' intzajtzalan 1998 wan 2006 tik ne italyu Colombia.
# '''Senador de la República, tik Congreso de Colombia''' intzajtzalan 2006 wan 2010 tik ne italyu Colombia.
# '''Candidato a la Presidencia de Colombia, por el Polo Democrático Alternativo''' tik ne italyu Colombia ka 2010.
# '''Alcalde Mayor de Bogotá''', tik Bogota intzajtzalan 2012 wan 2015 tik ne italyu Colombia.
# '''Senador de la República tik Congreso de Colombia''' intzajtzalan 2018 wan 2022.
# '''Candidato presidencial wan Wey Tatuktiani (Presidente) electo de Colombia''', 2022.
# '''Tatuktiani pal ne Italyu Colombia''' (Presidente de la República de Colombia) tik ne Colombia wan tik ne Talsital Taltikpak intzajtzalan ne tunal chikume pal ne Metzti chiwey ne shiwit ume shikipil se pual ume wan ne tunal chikume pal ne Metzti chive ne shiwit ume shikipil se pual chikwase (7 de agosto de 2022 hasta el 7 de agosto de '''2026''') tik ne italyu Colombia.
'''Ijilpika:'''
https://www.presidencia.gov.co/gobierno/Paginas/presidente.aspx?utm_source=chatgpt.com
https://congresovisible.uniandes.edu.co/congresistas/perfil/gustavo-francisco-petro-urrego/811/?utm_source=chatgpt.com
https://www.uexternado.edu.co/la-universidad/el-nuevo-presidente-del-pais-es-externadista/?utm_source=chatgpt.com
j0ed8o0nysuul2yncszypcguzb05wx7
9997
9996
2026-09-12T23:29:30Z
Alicia María Siu
695
9997
wikitext
text/x-wiki
<big><big>'''Gustavo Petro'''</big></big>
'''<big>Gustavo Francisco Petro Urrego</big>''' nesik se tunal kashtul nawi pal ne metzti nawi tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti yey pual (19 de Abril de 1960) tik ne techan Ciénaga de Oro, Córdoba takutun italyu Colombia. Yaja se wey '''Yawaltumini''' (Economista) wan wey Takitini pal ne Talyu (Político), wan yaja se '''Wey Tatuktiani tapual se pual kashtul pal Colombia''' ka shiwit ume shikipil se pual ume intzajtzalan ume shikipil se pual chikwasen katka '''(2022-2026)'''.
[[File:20260720 Último discurso público del presidente Gustavo Petro -Andrea Puentes (49).jpg|thumb|Tatuktiani Gustavo Petro tik ne Bogotá Colombia 2026]]
[[File:20250716Conferencia emergencia Palestina Andrea Puentes (7).jpg|thumb|Tatuktiani Gustavo Petro taketza ka "Emergency Conference" panpa Palestine tik ne Bogotá (17 July 2025)]]
<big>'''Ne itekiw:'''</big>
'''Yaja kichiwki miak taishpatalis* namej Tatuktiani''' pal Colombia (Cambios o Reformas):
* '''Ne taishpatalis pal ne tashtawalis pal ne lajlamatmet wan ne chujchuletmet''' (La reforma pensional) Law 2381 of 2024
* '''Taishpatalis pal ne tekiti''' (La reforma laboral)Law 2466 of 2025
* '''Ne wey tamutkitia pal ne tashtawialis.''' (Los grandes aumentos del salario mínimo)
* '''Tzuyutztikchiwa pal ne tatzinnewalis''' ( La importante reducción de la deforestación)
* '''Samawaya ne wey tamachtialis pal ne tuijikniwan.''' Yaja kichiwa '''ne taishkejketzalis: “Niweli Tamachtia”''' ( La expansión de la educación superior pública gratuita, por medio del programa “Puedo Estudiar”)
<big>'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''</big>
* 🏅 Premio Letelier-Moffitt de Derechos Humanos, ume shikipil chikume (2007)
* 🏅 Medalla Luis Carlos Galán Sarmiento, ume shikipil maktakti se (2011)
* 🏅 Profesor Honorario de la Universidad Nacional de Lanús, ume shikipil kashtul yey (2018)
* 🏅 Gran Collar de la Orden de Boyacá, ume shikipil se paul ume (2022)
* 🏅 Gran Collar de la Orden de Isabel la Católica, ume shikipil se pual yey (2023)
* 🎓 Doctor Honoris Causa de la Universidad para la Paz, ume shikipil se pual yey (2023)
* 🎓 Doctor Honoris Causa de ocho universidades públicas del Caribe, ume shikipil se pual yey (2023)
* 🏅 Gran Collar del Estado de Palestina, ume shikipil se pual nawi(2024)
<big>'''Ne ichtaka itunal:'''</big>
Ne inan itukey Clara Nubia Urrego Duarte katka. Yaja se Colombiachanej, wan ne ichan tik ne techan Gachetá, Cundinamarca, Colombia. Wan ne iteku itukey Gustavo Ramiro Petro Sierra katka. Yaja se Colombiachanej wan tik ne ichan Cereté, Córdoba katka.
Ne isiwaw itukey Verónica Alcocer García katka. Yaja se
Colombiachanej wan ne ichan Sincelejo, Sucre.
Yaja kipia chikwasen ipilawan katka. Ne ipilawan intukey '''Nicolás Petro Burgos, Andrea Petro Herrán, Andrés Petro, Sofía Petro Alcocer, Antonella Petro Alcocer, Nicolás Alcocer''' katka.
Yaja mumachtij tik ne tajtamachtiluyan Colegio San Felipe Neri, Gimnasio Canadiense, Colegio San Juan Bautista de La Salle de Zipaquirá, Universidad Externado de Colombia, Escuela Superior de Administración Pública Bogotá, wan ne wey Tajtamachtiluyan Universidad Javeriana, Universidad Catolica de Lovaina, Belgica, Universidad de Salamanca, España.
Wan mumachtij pal muchiwki se Tayawaltumini (Economista)
tik ne wey Tamachtiluyan Universidad Externado de Colombia. Wan kiski tik ne shiwit shikipil chiknawi tzunti (1982).
[[File:20250926 NY Presidente Gustavo Petro se moviliza por Palestina-Hugo Sierra9258.jpg|thumb|New York, Tatuktiani Gustavo Petro mutuskapelua pal Palestina iwan Roger Waters- Hugo Sierra (fotógrafo)]]
[[File:20250311 Declaracion presidente Gustavo Petro-Joel González9779.jpg|thumb|Muneshtia (Declaración)Tatuktiani Gustavo Petro]]
<big>'''Yaja tekitki ken se:'''</big>
# '''Monitor académico de Economía Urbana''' tik Universidad Externado de Colombia, Bogotá, ka 1981 tik ne italyu Colombia.
# '''Personero y Concejal Municipal de Zipaquirá''', tik Cundinamarca intzajtzalan 1883 wan 1986 tik ne italyu Colombia.
# '''Militante y dirigente del Movimiento 19 de Abril (M-19)''' intzajtzalan 1980 wan 1990+ tik ne italyu Colombia.
# '''Asesor del Gobernador de Cundinamarca''' tik Cundinamarca intzajtzalan 1990 wan 1991 tik ne italyu Colombia.
# '''Representante a la Cámara, por la Alianza Democrática M-19''' tik Congreso de Colombia intzajtzalan 1991 wan 1994 tik ne italyu Colombia.
# '''Primer Secretario de la Embajada de Colombia''', tik Bruselas intzajtzalan 1994 wan 1996 tik ne italyu Bélgica.
# '''Representante a la Cámara tik Congreso de Colombia''' intzajtzalan 1998 wan 2006 tik ne italyu Colombia.
# '''Senador de la República, tik Congreso de Colombia''' intzajtzalan 2006 wan 2010 tik ne italyu Colombia.
# '''Candidato a la Presidencia de Colombia, por el Polo Democrático Alternativo''' tik ne italyu Colombia ka 2010.
# '''Alcalde Mayor de Bogotá''', tik Bogota intzajtzalan 2012 wan 2015 tik ne italyu Colombia.
# '''Senador de la República tik Congreso de Colombia''' intzajtzalan 2018 wan 2022.
# '''Candidato presidencial wan Wey Tatuktiani (Presidente) electo de Colombia''', 2022.
# '''Tatuktiani pal ne Italyu Colombia''' (Presidente de la República de Colombia) tik ne Colombia wan tik ne Talsital Taltikpak intzajtzalan ne tunal chikume pal ne Metzti chiwey ne shiwit ume shikipil se pual ume wan ne tunal chikume pal ne Metzti chive ne shiwit ume shikipil se pual chikwase (7 de agosto de 2022 hasta el 7 de agosto de '''2026''') tik ne italyu Colombia.
'''Ijilpika:'''
https://www.presidencia.gov.co/gobierno/Paginas/presidente.aspx?utm_source=chatgpt.com
https://congresovisible.uniandes.edu.co/congresistas/perfil/gustavo-francisco-petro-urrego/811/?utm_source=chatgpt.com
https://www.uexternado.edu.co/la-universidad/el-nuevo-presidente-del-pais-es-externadista/?utm_source=chatgpt.com
pr6976nx0ojgk8dgq0nsjy9peictsgz
Victor Montejo
0
1342
9994
9985
2026-09-12T23:25:12Z
Alicia María Siu
695
9994
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Victor D. Montejo</big>'''
'''Victor D. Montejo''' kaj tiktukeytiat. Victor Montejo nesik se tunal chiknawi pal ne metzti majtakti tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti ume pual majtakti se (9/10/1951) tik ne techan Jacaltenango, Huehuetenango, takutun italyu Guatemala. Yaja Ijikman '''Maya Jakaltek''', wan yaja yultaketza ne tajtaketzalis ne '''maya Popb’al ti’'''. Yaja se wey Tawawasuani, Tamachtiani,Takwikalismawawasuani, wan Ijikmanmumachtiani[1]. Yaja se Wey Tekitini pal ne Tuijikniwan tik ne Wey Kalpuli tik ne Tajtatuktianimet tik ne Guatemala[2] ka shijshiwit ume shikipil nawi wan ume shikipil makwil, wan yaja mutekitilia namej Wey Tekutini pal ne Nejmachnemilis[3] wan yaja kichiwa ne '''Ekchiwalis ne Kanchulwialis nemaj Musuma[4]'''. Yaja se nusan Tatuktiani pal ne Tuijikniwan tik ne Wey Kalpuli pal ne Ijikman[5]. Namej Wey Tekitini Victor Montejo kichiwa se “Decreto Legislativo Tapual se pual nawi (24) tik ne shiwit ume shikipil chikwasen (2006). Ne '''“Decreto 24-2026” kisa tik ne amat yajyankwik ne tunal chiknawi pal ne metzi chikwey (9 de Agosto) ne Tanestuk pal ne Ijikman[6] ka Guatemala''' namej tishmatit tupatiw ipanpa Ijikman.
[[File:Entre Dos Mundos, Victor Montejo.png|thumb|Entre Dos Mundos, Victor Montejo]][[File:Victorenjardin.png|thumb|Victor Montejo, Jakaltek, Ministro de Paz, Wey Tekutini pal ne Nejmachnemilis 2004-2005]]
<big>
'''Yaja kichiwki miak ajamachti:'''</big>
* El Q'anil, Man of Lightning: A Legend of Jacaltenango (English/Kastiya, 1984)
* Testimony: Death of a Guatemalan Village (non-fiction, English, 1987)
* The Bird Who Cleans the World and Other Mayan Fables (English, 1991)
* Testimonio: muerte de una comunidad indígena en Guatemala (non-fiction, Kastiya, 1993)
* Sculpted Stones / Piedras labradas (Tajtawikalis, 1995)
* Las aventuras de mister Puttison entre los mayas (casoj (novela), 1998)
* Voices from Exile: Violence and Survival in Modern Maya History (non-fiction, 1999)
* Q'anil, el hombre rayo: una leyenda de Jacaltenango / Komam q'anil, ya' k'uh winaj : yik'ti' al xajla' (Kastiya/Popb’al Ti’, 1999)
* Popol Vuj: libro sagrado de los mayas (edition for children, Kastiya, 1999)
* Popol Vuh: A Sacred Book of the Maya (edition for children, English, 1999)
* El pájaro que limpia el mundo y otras fábulas mayas / No' ch'ik xtx' ahtx'en sat yib' anh q'inal (folklore, Spanish/Popb’al Ti’, 2000)
* El Q'anil: Man of Lightning. A Legend of Jacaltenango, Guatemala, in English, Spanish, and Popb’al Ti’ (2001)
* Oxlanh B'aqtun: recordando al sacerdote Jaguar (Chilam Balam) en el portón del nuevo milenio (Tajtawikalis, 2003)
* The Good Rainbow Road / Rawa ʻkashtyaaʼtsi hiyaani (translator, 2004)
* Blanca flor: una princesa maya (edition for children, Kastiya, 2005)
* White flower: A Maya Princess (edition for children, English, 2005)
* Maya Intellectual Renaissance: Identity, Representation, and Leadership (non-fiction, 2005)
* Pixan, el cargador del espíritu (casoj (novela, 2014)
* Guatemala merece un destino mejor: una mirada generosa a una patria herida. Manifiesto político (co-authored, 2016)
* Secuestro a ultratumba — 2020
* Entre dos Mundos: Una Memoria — (Elnamikilis, memoir, autobiografia, 2021)
* Mayalogue: An Interactionist Theory of Indigenous Cultures — 2021
* The Rabbit and the Goat: A Trickster's Tale of Transnational Migration to the United States of America (El Norte), and Other Stories — 2021
[[File:VoiceVictor.png|thumb|Victor Montejo]]
[[File:ElQanilVictor.png|thumb|El Q'anil, Man of Lightning, Victor Montejo]]
<big>'''Kimakaket miak tajtakulis ken:</big>
'''
# “UC President’s Postdoctoral Fellowship ka Wey Tamachtiluyan UC Davis” ka 1995
# “Achtu Wey Tainalis ipanpa Wey Yek Tawawasualis ka Native Americas” ka Wey Tamachtiluyan Cornell University panpa Ne Ijikman Tuijikniwan Tajtawawasuani. (Primera Mención Honorable por Mejor Columna en “Native Americas” Cornell University de la Asociación de Periodistas Nativo Americanos) ka 2000.
# Ipanpa iamachti Voices from Exile: Violence and Survival in Modern Maya History, kimakaket ne tajtakulis “Race, Ethnicity and Politics Award” pal ne Tuijikniwan ne American Political Science Association ka 2000.
# Ka 2003, imakaket ne tajtakulis “Fullbright Scholars Award” pal tamachtia wan mumachtia ka Guatemala ka Wey Tamachtiluyan “Universidad El Valle de Guatemala”.
# Wey Emeritus Tamachtiani ka Wey Tamachtiluyan UC Davis ka 2011.
#
<big>'''Ne ichtaka itunal:'''</big>
Ne inan wan ne iteku se Jakaltekchanej (Popti’chanej) katka. Ne isiwaw itukey Mercedes Montejo. Yaja se Jakaltekchanej, wan itechan nemi tik ne Jacaltenango, Huehuetenango.
Yaja kipia yey pijpipil. Keman yaja se piltzin, yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan ka Colegio Fray Bartolomé de las Casas tik ne Guatemala, wan ka Colegio Seminario de San José tik ne techan Sololá, Guatemala. Yaja mumachtij tik ne tamachtiluyan Instituto Indígena para Varones Santiago tik ne Antigua Guatemala, keman yaja muchiwki se Tamachtiani pal Achtu Tamachtiluyan.
Wan mumachtij pal muchiwki se Ijikmanmumachtiani M.A.( Maestria, Antropólogo) tik ne wey tamachtiluyan State University of New York at Albany wan ne wey tamachtiluyan University of Conneticut kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi majtakti yey (1993). Wan mumachtij pal muchiwiki se Ijikmanmumachtiani Ph.D. (Postgrado, Estudios Nativo Americanos) tik ne wey tamachtiluyan University of California Davis kiski tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti nawi paul kashtul (1995).
Yaja itekitilia ken se Wey Tamachtiluyan pal Mumachtialis Ijikman tik ne Wey Tamachtiluyan University of California Davis ka ne majtakti nawi shijshiwit (1997- 2011).
Ijilpika:
https://nas.ucdavis.edu/people/victor-montejo-jakaltek-maya
https://www.getty.edu/publications/cultural-heritage-mass-atrocities/part-2/15-montejo/?utm_source=chatgpt.com
https://litres.com/book/victor-montejo/entre-dos-mundos-66640645/read/?utm_source=chatgpt.com
Ipanpa uni:
* [1] Antropólogo/Estudios Nativo Americanos
* [2]Congresista en el Congreso Nacional de Guatemala
* [3] Ministro de Paz (2004-2005)
* [4] Trabajó e implementó el Programa por la Reparación a las Víctimas del Conflicto Armado en Guatemala y
* [5] Presidente de la Comisión del Congreso de los Pueblos Indígenas
* [6] Día Nacional de los Pueblos Indígenas de Guatemala: Como Congresista, Victor Montejo decreto la Ley: Decreto 24-2006 — Ley del Día Nacional de los Pueblos Indígenas de Guatemala, Aprobada: 1 de agosto de 2006, Día establecido: 9 de agosto de cada año. Propósito: Reconocer y exaltar los valores culturales, espirituales/cosmogónicos e históricos de los pueblos indígenas de Guatemala.
aoz9lqh3j5y58sdw7bh5846y6spdesb
Austra Berta Flores
0
1345
9991
2026-09-12T23:15:33Z
Alicia María Siu
695
Página creada con «<big>'''Austra Berta Flores'''</big> '''Austra Berta Flores López''' kaj tiktukeytiat '''niña Bertita, Mamá Berta o Doña Bertita''', nesik se tunal yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933) tik ne techan La Esperanza, Intibucá takutun italyu Honduras. Yaja se '''Lencachanej''', wan se '''wey Tapalewiani Tiskaliani [1], Tamachtiani, achtu siwat Kalpuliani [2]''' tik ne La Esperanza Intibuca, wan '''Wey Kalpulian…»
9991
wikitext
text/x-wiki
<big>'''Austra Berta Flores'''</big>
'''Austra Berta Flores López''' kaj tiktukeytiat '''niña Bertita, Mamá Berta o Doña Bertita''', nesik se tunal yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933) tik ne techan La Esperanza, Intibucá takutun italyu Honduras.
Yaja se '''Lencachanej''', wan se '''wey Tapalewiani Tiskaliani [1], Tamachtiani, achtu siwat Kalpuliani [2]''' tik ne La Esperanza Intibuca, wan '''Wey Kalpuliani tik ne Tajtatuktianimet tik ne Honduras[3]''' katka. Yaja se '''inan Berta Cáceres'''; ne Wey Tekitini pal ne Tuijikniwan [4] wan Tatajpiani pal Taltikpak [5].
[[File:Mamás Bertas.png|thumb|Berta Cáceres y Madre Austra Berta Flores]]
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
* Yaja palewia tiskalia[6] miak kujkunet: '''makwil shikipil kujkunet''' katka.
* '''Nemaj Wey Kalpuliani yaja kichiwki ne Convenio 169''' pal ne OIT nemaj Ijikman tik ne Honduras [7]
* Yaja ne '''achtu siwat Kalpuliani tik ne La Esperanza Intibucá''' ka shiwit 1981, wan uksenpa ka shiwit 1982, wan uksiujti ka shiwit 1983.
* Yaja se '''Gobernadora'''''' ka takutun Intibucá.'''
* Yaja kichiwki ne “'''Comité de Mujeres por la Paz Visitación Padilla”''' wan yaja '''itzintia ne kali pal ne Comité para la Defensa de los Derechos Humanos (CODEH)'''.
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
# Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019), ne amachti El Pais tik ne italyu Espana, kimaka ne tajtakulis nemaj yaja nemi intzajtzalan ne '''majtakti Wey Tuijikniwan tik ne America Latina'''[8], pal ne taishtemualis pal ne Tajshitilialis [9] pal ne tamikitanilis isiwkunew Berta Caceres.
# Yejemet kishmatit nemaj '''achtu siwat Wey Kalpuliani tik ne La Esperanza''' wan tik ne italyu Honduras, 1982. [10]
# Yejemet kishmatit '''“Distinción por la Salud Comunitaria”''' pal ipalewia tiskalia 5,000 kujkunet.
# Yejemet kishmatit ne '''“Reconocimiento Humanitario” pal ne itakwaltia ne Mijmijkwaniani[11] pal ne Kuskatanchanej''' (El Salvador).
# Kimakaket ne “tumin ume tzunti Lempiras” iwan ishkalyu Berta Caceres. [12]
# Ne Tamachtiluyan itukey '''“Jardín de Niños “Austra Bertha Flores López”''' tik ne Nueva Esperanza, La Esperanza, Intibucá, iwan yaja itukey.
'''
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey '''Agustina López Pineda''' katka. Yaja se Lencachanej (Eramani) tik ne techan La Esperanza, Intibucá, Honduras katka. Wan ne iteku itukey '''Manuel Flores Orellana''', katka. Yaja se Honduraschanej tik ne techan San Miguelito katka.
Ne ishulejyu itukey '''José Doré Cáceres Portillo''' katka. Yaja se Honduraschanej katka. Yaja kipia majtakti ume ipijpipil katka. Ne ipilawan/ipijpipil intukey '''Nery, Joaquina, Hasel, Julio, Carlos, Agustina, Isis, Roberto, Lucila, Francisco y Gustavo, wan Berta Cáceres''', ne inhikaw katka. Wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani Tapalewiani Tiskaliani.
'''Ijilpika: (3 enlaces)'''
https://grassrootsonline.org/learning_hub/mothers-in-resistance-berta-caceres-vive/
https://elpais.com/internacional/2017/11/09/america/1510235803_537959.html
https://elpais.com/america/2026-03-02/berta-caceres-y-la-resistencia-que-nacio-bajo-un-roble.html
https://www.radioamerica.hn/madre-de-berta-caceres-entre-las-personas-mas-destacadas-del-2019-en-america-latina/
https://www.revistafactum.com/nunca-imagine-enterrar-hija-dia-cumpleanos/
https://asjhonduras.com/la-esperanza-que-aun-respira-el-testimonio-de-austra-berta-flores/
'''Ipanpa uni''' (Referencias)
* [1] Partera, Comadrona (Tradicional, Ayudante de partos)
* [2] Alcaldesa,
* [3] Diputada al Congreso Nacional de Honduras por el Partido Liberal.
* [4] Como partera atendio a mas de 5,000 partos.
* [5] Activista Social y [6] Defensora Ambiental (Protectora de la madre Tierra/Ambientalista).
* [7]Diputada al Congreso Nacional: Desde donde impulsó de manera decisiva la moción para que Honduras firmara el Convenio 169 de la OIT, un tratado internacional histórico que protege los derechos territoriales y culturales de los pueblos indígenas y tribales.
* [8]En 2019, el periódico español El País la incluyó entre las 10 personas más destacadas de América Latina de ese año, en reconocimiento al papel que desempeñó junto con su familia en la búsqueda de [9] justicia por el asesinato de su hija Berta Cáceres.
* [10] Pionera política nacional: Es reconocida históricamente por ser la primera mujer alcaldesa en la historia de La Esperanza y una de las primeras en todo Honduras (1982), abriendo el camino para la participación de las mujeres en la política hondureña.
* [11]Refugiados/Migrantes/Desplazados
* [12]Recientemente, ha recibido con orgullo el homenaje estatal de ver el rostro de su hija plasmado en el billete oficial de 200 lempiras en Honduras.
[[File:Austra Berta Flores.png|thumb|Partera, Alcaldesa, Gobernadora, Madre de Berta Cáceres]]
[[File:Austra Berta Flores madre de Berta Cáceres.png|thumb|Justicia para Berta!]]
ox3r2awpaozjqqrm69gnqup15uqn8cn
9992
9991
2026-09-12T23:21:34Z
Alicia María Siu
695
9992
wikitext
text/x-wiki
<big>'''Austra Berta Flores'''</big>
'''Austra Berta Flores López''' kaj tiktukeytiat '''niña Bertita, Mamá Berta o Doña Bertita''', nesik se tunal yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933) tik ne techan La Esperanza, Intibucá takutun italyu Honduras.
Yaja se '''Lencachanej''', wan se '''wey Tapalewiani Tiskaliani [1], Tamachtiani, achtu siwat Kalpuliani [2]''' tik ne La Esperanza Intibuca, wan '''Wey Kalpuliani tik ne Tajtatuktianimet tik ne Honduras[3]''' katka. Yaja se '''inan Berta Cáceres'''; ne Wey Tekitini pal ne Tuijikniwan [4] wan Tatajpiani pal Taltikpak [5].
[[File:Mamás Bertas.png|thumb|Berta Cáceres iwan inan Austra Berta Flores]]
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
* Yaja palewia tiskalia[6] miak kujkunet: '''makwil shikipil kujkunet''' katka.
* '''Nemaj Wey Kalpuliani yaja kichiwki ne Convenio 169''' pal ne OIT nemaj Ijikman tik ne Honduras [7]
* Yaja ne '''achtu siwat Kalpuliani tik ne La Esperanza Intibucá''' ka shiwit 1981, wan uksenpa ka shiwit 1982, wan uksiujti ka shiwit 1983.
* Yaja se '''Gobernadora'''''' ka takutun Intibucá.'''
* Yaja kichiwki ne “'''Comité de Mujeres por la Paz Visitación Padilla”''' wan yaja '''itzintia ne kali pal ne Comité para la Defensa de los Derechos Humanos (CODEH)'''.
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
# Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019), ne amachti El Pais tik ne italyu Espana, kimaka ne tajtakulis nemaj yaja nemi intzajtzalan ne '''majtakti Wey Tuijikniwan tik ne America Latina'''[8], pal ne taishtemualis pal ne Tajshitilialis [9] pal ne tamikitanilis isiwkunew Berta Caceres.
# Yejemet kishmatit nemaj '''achtu siwat Wey Kalpuliani tik ne La Esperanza''' wan tik ne italyu Honduras, 1982. [10]
# Yejemet kishmatit '''“Distinción por la Salud Comunitaria”''' pal ipalewia tiskalia 5,000 kujkunet.
# Yejemet kishmatit ne '''“Reconocimiento Humanitario” pal ne itakwaltia ne Mijmijkwaniani[11] pal ne Kuskatanchanej''' (El Salvador).
# Kimakaket ne “tumin ume tzunti Lempiras” iwan ishkalyu Berta Caceres. [12]
# Ne Tamachtiluyan itukey '''“Jardín de Niños “Austra Bertha Flores López”''' tik ne Nueva Esperanza, La Esperanza, Intibucá, iwan yaja itukey.
'''
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey '''Agustina López Pineda''' katka. Yaja se Lencachanej (Eramani) tik ne techan La Esperanza, Intibucá, Honduras katka. Wan ne iteku itukey '''Manuel Flores Orellana''', katka. Yaja se Honduraschanej tik ne techan San Miguelito katka.
Ne ishulejyu itukey '''José Doré Cáceres Portillo''' katka. Yaja se Honduraschanej katka. Yaja kipia majtakti ume ipijpipil katka. Ne ipilawan/ipijpipil intukey '''Nery, Joaquina, Hasel, Julio, Carlos, Agustina, Isis, Roberto, Lucila, Francisco y Gustavo, wan Berta Cáceres''', ne inhikaw katka. Wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani Tapalewiani Tiskaliani.
'''Ijilpika: (3 enlaces)'''
https://grassrootsonline.org/learning_hub/mothers-in-resistance-berta-caceres-vive/
https://elpais.com/internacional/2017/11/09/america/1510235803_537959.html
https://elpais.com/america/2026-03-02/berta-caceres-y-la-resistencia-que-nacio-bajo-un-roble.html
https://www.radioamerica.hn/madre-de-berta-caceres-entre-las-personas-mas-destacadas-del-2019-en-america-latina/
https://www.revistafactum.com/nunca-imagine-enterrar-hija-dia-cumpleanos/
https://asjhonduras.com/la-esperanza-que-aun-respira-el-testimonio-de-austra-berta-flores/
'''Ipanpa uni''' (Referencias)
* [1] Partera, Comadrona (Tradicional, Ayudante de partos)
* [2] Alcaldesa,
* [3] Diputada al Congreso Nacional de Honduras por el Partido Liberal.
* [4] Como partera atendió a más de 5,000 partos.
* [5] Activista Social y [6] Defensora Ambiental (Protectora de la madre Tierra/Ambientalista).
* [7]Diputada al Congreso Nacional: Desde donde impulsó de manera decisiva la moción para que Honduras firmara el Convenio 169 de la OIT, un tratado internacional histórico que protege los derechos territoriales y culturales de los pueblos indígenas y tribales.
* [8]En 2019, el periódico español El País la incluyó entre las 10 personas más destacadas de América Latina de ese año, en reconocimiento al papel que desempeñó junto con su familia en la búsqueda de [9] justicia por el asesinato de su hija Berta Cáceres.
* [10] Pionera política nacional: Es reconocida históricamente por ser la primera mujer alcaldesa en la historia de La Esperanza y una de las primeras en todo Honduras (1982), abriendo el camino para la participación de las mujeres en la política hondureña.
* [11]Refugiados/Migrantes/Desplazados
* [12]Recientemente, ha recibido con orgullo el homenaje estatal de ver el rostro de su hija plasmado en el billete oficial de 200 lempiras en Honduras.
[[File:Austra Berta Flores.png|thumb|Palewia Tiskalia (Partera), Wey Kalpuliani (Alcaldesa, Gobernadora), Inan Berta Cáceres]]
[[File:Austra Berta Flores madre de Berta Cáceres.png|thumb|Justicia para Berta!]]
9fe2tet7dct1yax1rpr8uyy12aofnyx
9993
9992
2026-09-12T23:22:32Z
Alicia María Siu
695
9993
wikitext
text/x-wiki
<big>'''Austra Berta Flores'''</big>
'''Austra Berta Flores López''' kaj tiktukeytiat '''niña Bertita, Mamá Berta o Doña Bertita''', nesik se tunal yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933) tik ne techan La Esperanza, Intibucá takutun italyu Honduras.
Yaja se '''Lencachanej''', wan se '''wey Tapalewiani Tiskaliani [1], Tamachtiani, achtu siwat Kalpuliani [2]''' tik ne La Esperanza Intibuca, wan '''Wey Kalpuliani tik ne Tajtatuktianimet tik ne Honduras[3]''' katka. Yaja se '''inan Berta Cáceres'''; ne Wey Tekitini pal ne Tuijikniwan [4] wan Tatajpiani pal Taltikpak [5].
[[File:Mamás Bertas.png|thumb|Berta Cáceres iwan inan Austra Berta Flores]]
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
* Yaja palewia tiskalia[6] miak kujkunet: '''makwil shikipil kujkunet''' katka.
* '''Nemaj Wey Kalpuliani yaja kichiwki ne Convenio 169''' pal ne OIT nemaj Ijikman tik ne Honduras [7]
* Yaja ne '''achtu siwat Kalpuliani tik ne La Esperanza Intibucá''' ka shiwit 1981, wan uksenpa ka shiwit 1982, wan uksiujti ka shiwit 1983.
* Yaja se '''Gobernadora'''''' ka takutun Intibucá.'''
* Yaja kichiwki ne “'''Comité de Mujeres por la Paz Visitación Padilla”''' wan yaja '''itzintia ne kali pal ne Comité para la Defensa de los Derechos Humanos (CODEH)'''.
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
# Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019), ne amachti El Pais tik ne italyu Espana, kimaka ne tajtakulis nemaj yaja nemi intzajtzalan ne '''majtakti Wey Tuijikniwan tik ne America Latina'''[8], pal ne taishtemualis pal ne Tajshitilialis [9] pal ne tamikitanilis isiwkunew Berta Caceres.
# Yejemet kishmatit nemaj '''achtu siwat Wey Kalpuliani tik ne La Esperanza''' wan tik ne italyu Honduras, 1982. [10]
# Yejemet kishmatit '''“Distinción por la Salud Comunitaria”''' pal ipalewia tiskalia 5,000 kujkunet.
# Yejemet kishmatit ne '''“Reconocimiento Humanitario” pal ne itakwaltia ne Mijmijkwaniani[11] pal ne Kuskatanchanej''' (El Salvador).
# Kimakaket ne “tumin ume tzunti Lempiras” iwan ishkalyu Berta Caceres. [12]
# Ne Tamachtiluyan itukey '''“Jardín de Niños “Austra Bertha Flores López”''' tik ne Nueva Esperanza, La Esperanza, Intibucá, iwan yaja itukey.
'''
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey '''Agustina López Pineda''' katka. Yaja se Lencachanej (Eramani) tik ne techan La Esperanza, Intibucá, Honduras katka. Wan ne iteku itukey '''Manuel Flores Orellana''', katka. Yaja se Honduraschanej tik ne techan San Miguelito katka.
Ne ishulejyu itukey '''José Doré Cáceres Portillo''' katka. Yaja se Honduraschanej katka. Yaja kipia majtakti ume ipijpipil katka. Ne ipilawan/ipijpipil intukey '''Nery, Joaquina, Hasel, Julio, Carlos, Agustina, Isis, Roberto, Lucila, Francisco y Gustavo, wan Berta Cáceres''', ne inhikaw katka. Wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani Tapalewiani Tiskaliani.
[[File:Austra Berta Flores.png|thumb|Palewia Tiskalia (Partera), Wey Kalpuliani (Alcaldesa, Gobernadora), Inan Berta Cáceres]]
[[File:Austra Berta Flores madre de Berta Cáceres.png|thumb|Justicia para Berta!]]
'''Ijilpika: (3 enlaces)'''
https://grassrootsonline.org/learning_hub/mothers-in-resistance-berta-caceres-vive/
https://elpais.com/internacional/2017/11/09/america/1510235803_537959.html
https://elpais.com/america/2026-03-02/berta-caceres-y-la-resistencia-que-nacio-bajo-un-roble.html
https://www.radioamerica.hn/madre-de-berta-caceres-entre-las-personas-mas-destacadas-del-2019-en-america-latina/
https://www.revistafactum.com/nunca-imagine-enterrar-hija-dia-cumpleanos/
https://asjhonduras.com/la-esperanza-que-aun-respira-el-testimonio-de-austra-berta-flores/
'''Ipanpa uni''' (Referencias)
* [1] Partera, Comadrona (Tradicional, Ayudante de partos)
* [2] Alcaldesa,
* [3] Diputada al Congreso Nacional de Honduras por el Partido Liberal.
* [4] Como partera atendió a más de 5,000 partos.
* [5] Activista Social y [6] Defensora Ambiental (Protectora de la madre Tierra/Ambientalista).
* [7]Diputada al Congreso Nacional: Desde donde impulsó de manera decisiva la moción para que Honduras firmara el Convenio 169 de la OIT, un tratado internacional histórico que protege los derechos territoriales y culturales de los pueblos indígenas y tribales.
* [8]En 2019, el periódico español El País la incluyó entre las 10 personas más destacadas de América Latina de ese año, en reconocimiento al papel que desempeñó junto con su familia en la búsqueda de [9] justicia por el asesinato de su hija Berta Cáceres.
* [10] Pionera política nacional: Es reconocida históricamente por ser la primera mujer alcaldesa en la historia de La Esperanza y una de las primeras en todo Honduras (1982), abriendo el camino para la participación de las mujeres en la política hondureña.
* [11]Refugiados/Migrantes/Desplazados
* [12]Recientemente, ha recibido con orgullo el homenaje estatal de ver el rostro de su hija plasmado en el billete oficial de 200 lempiras en Honduras.
kx99rzeviq6fw9ba3tzvz5wjy9c44tf
9995
9993
2026-09-12T23:26:19Z
Alicia María Siu
695
9995
wikitext
text/x-wiki
<big>'''Austra Berta Flores'''</big>
'''Austra Berta Flores López''' kaj tiktukeytiat '''niña Bertita, Mamá Berta o Doña Bertita''', nesik se tunal yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933) tik ne techan La Esperanza, Intibucá takutun italyu Honduras.
Yaja se '''Lencachanej''', wan se '''wey Tapalewiani Tiskaliani [1], Tamachtiani, achtu siwat Kalpuliani [2]''' tik ne La Esperanza Intibuca, wan '''Wey Kalpuliani tik ne Tajtatuktianimet tik ne Honduras[3]''' katka. Yaja se '''inan Berta Cáceres'''; ne Wey Tekitini pal ne Tuijikniwan [4] wan Tatajpiani pal Taltikpak [5].
[[File:Mamás Bertas.png|thumb|Berta Cáceres iwan inan Austra Berta Flores]]
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
* Yaja palewia tiskalia[6] miak kujkunet: '''makwil shikipil kujkunet''' katka.
* '''Nemaj Wey Kalpuliani yaja kichiwki ne Convenio 169''' pal ne OIT nemaj Ijikman tik ne Honduras [7]
* Yaja ne '''achtu siwat Kalpuliani tik ne La Esperanza Intibucá''' ka shiwit 1981, wan uksenpa ka shiwit 1982, wan uksiujti ka shiwit 1983.
* Yaja se '''Gobernadora'''''' ka takutun Intibucá.'''
* Yaja kichiwki ne “'''Comité de Mujeres por la Paz Visitación Padilla”''' wan yaja '''itzintia ne kali pal ne Comité para la Defensa de los Derechos Humanos (CODEH)'''.
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
# Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019), ne amachti El Pais tik ne italyu Espana, kimaka ne tajtakulis nemaj yaja nemi intzajtzalan ne '''majtakti Wey Tuijikniwan tik ne America Latina'''[8], pal ne taishtemualis pal ne Tajshitilialis [9] pal ne tamikitanilis isiwkunew Berta Caceres.
# Yejemet kishmatit nemaj '''achtu siwat Wey Kalpuliani tik ne La Esperanza''' wan tik ne italyu Honduras, 1982. [10]
# Yejemet kishmatit '''“Distinción por la Salud Comunitaria”''' pal ipalewia tiskalia 5,000 kujkunet.
# Yejemet kishmatit ne '''“Reconocimiento Humanitario” pal ne itakwaltia ne Mijmijkwaniani[11] pal ne Kuskatanchanej''' (El Salvador).
# Kimakaket ne “tumin ume tzunti Lempiras” iwan ishkalyu Berta Caceres. [12]
# Ne Tamachtiluyan itukey '''“Jardín de Niños “Austra Bertha Flores López”''' tik ne Nueva Esperanza, La Esperanza, Intibucá, iwan yaja itukey.
'''
[[File:Austra Berta Flores.png|thumb|Palewia Tiskalia (Partera), Wey Kalpuliani (Alcaldesa, Gobernadora), Inan Berta Cáceres]]
[[File:Austra Berta Flores madre de Berta Cáceres.png|thumb|Justicia para Berta!]]
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey '''Agustina López Pineda''' katka. Yaja se Lencachanej (Eramani) tik ne techan La Esperanza, Intibucá, Honduras katka. Wan ne iteku itukey '''Manuel Flores Orellana''', katka. Yaja se Honduraschanej tik ne techan San Miguelito katka.
Ne ishulejyu itukey '''José Doré Cáceres Portillo''' katka. Yaja se Honduraschanej katka. Yaja kipia majtakti ume ipijpipil katka. Ne ipilawan/ipijpipil intukey '''Nery, Joaquina, Hasel, Julio, Carlos, Agustina, Isis, Roberto, Lucila, Francisco y Gustavo, wan Berta Cáceres''', ne inhikaw katka. Wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani Tapalewiani Tiskaliani.
'''Ijilpika: (3 enlaces)'''
https://grassrootsonline.org/learning_hub/mothers-in-resistance-berta-caceres-vive/
https://elpais.com/internacional/2017/11/09/america/1510235803_537959.html
https://elpais.com/america/2026-03-02/berta-caceres-y-la-resistencia-que-nacio-bajo-un-roble.html
https://www.radioamerica.hn/madre-de-berta-caceres-entre-las-personas-mas-destacadas-del-2019-en-america-latina/
https://www.revistafactum.com/nunca-imagine-enterrar-hija-dia-cumpleanos/
https://asjhonduras.com/la-esperanza-que-aun-respira-el-testimonio-de-austra-berta-flores/
'''Ipanpa uni''' (Referencias)
* [1] Partera, Comadrona (Tradicional, Ayudante de partos)
* [2] Alcaldesa,
* [3] Diputada al Congreso Nacional de Honduras por el Partido Liberal.
* [4] Como partera atendió a más de 5,000 partos.
* [5] Activista Social y [6] Defensora Ambiental (Protectora de la madre Tierra/Ambientalista).
* [7]Diputada al Congreso Nacional: Desde donde impulsó de manera decisiva la moción para que Honduras firmara el Convenio 169 de la OIT, un tratado internacional histórico que protege los derechos territoriales y culturales de los pueblos indígenas y tribales.
* [8]En 2019, el periódico español El País la incluyó entre las 10 personas más destacadas de América Latina de ese año, en reconocimiento al papel que desempeñó junto con su familia en la búsqueda de [9] justicia por el asesinato de su hija Berta Cáceres.
* [10] Pionera política nacional: Es reconocida históricamente por ser la primera mujer alcaldesa en la historia de La Esperanza y una de las primeras en todo Honduras (1982), abriendo el camino para la participación de las mujeres en la política hondureña.
* [11]Refugiados/Migrantes/Desplazados
* [12]Recientemente, ha recibido con orgullo el homenaje estatal de ver el rostro de su hija plasmado en el billete oficial de 200 lempiras en Honduras.
f2zycso8o2loi7yx6ecos086h2m6aef
9998
9995
2026-09-12T23:41:24Z
Alicia María Siu
695
9998
wikitext
text/x-wiki
<big>'''Austra Berta Flores'''</big>
'''Austra Berta Flores López''' kaj tiktukeytiat '''niña Bertita, Mamá Berta o Doña Bertita''', nesik se tunal yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933) tik ne techan La Esperanza, Intibucá takutun italyu Honduras.
Yaja se '''Lencachanej''', wan se '''wey Tapalewiani Tiskaliani [1], Tamachtiani, achtu siwat Kalpuliani [2]''' tik ne La Esperanza Intibuca, wan '''Wey Kalpuliani tik ne Tajtatuktianimet tik ne Honduras[3]''' katka. Yaja se '''inan Berta Cáceres'''; ne Wey Tekitini pal ne Tuijikniwan [4] wan Tatajpiani pal Taltikpak [5].
[[File:Mamás Bertas.png|thumb|Mamás Bertas: Berta Cáceres iwan inan Austra Berta Flores]]
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
* Yaja palewia tiskalia[6] miak kujkunet: '''makwil shikipil kujkunet''' katka.
* '''Nemaj Wey Kalpuliani yaja kichiwki ne Convenio 169''' pal ne OIT nemaj Ijikman tik ne Honduras [7]
* Yaja ne '''achtu siwat Kalpuliani tik ne La Esperanza Intibucá''' ka shiwit 1981, wan uksenpa ka shiwit 1982, wan uksiujti ka shiwit 1983.
* Yaja se '''Gobernadora'''''' ka takutun Intibucá.'''
* Yaja kichiwki ne “'''Comité de Mujeres por la Paz Visitación Padilla”''' wan yaja '''itzintia ne kali pal ne Comité para la Defensa de los Derechos Humanos (CODEH)'''.
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
# Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019), ne amachti El Pais tik ne italyu Espana, kimaka ne tajtakulis nemaj yaja nemi intzajtzalan ne '''majtakti Wey Tuijikniwan tik ne America Latina'''[8], pal ne taishtemualis pal ne Tajshitilialis [9] pal ne tamikitanilis isiwkunew Berta Caceres.
# Yejemet kishmatit nemaj '''achtu siwat Wey Kalpuliani tik ne La Esperanza''' wan tik ne italyu Honduras, 1982. [10]
# Yejemet kishmatit '''“Distinción por la Salud Comunitaria”''' pal ipalewia tiskalia 5,000 kujkunet.
# Yejemet kishmatit ne '''“Reconocimiento Humanitario” pal ne itakwaltia ne Mijmijkwaniani[11] pal ne Kuskatanchanej''' (El Salvador).
# Kimakaket ne “tumin ume tzunti Lempiras” iwan ishkalyu Berta Caceres. [12]
# Ne Tamachtiluyan itukey '''“Jardín de Niños “Austra Bertha Flores López”''' tik ne Nueva Esperanza, La Esperanza, Intibucá, iwan yaja itukey.
'''
[[File:Austra Berta Flores.png|thumb|Palewia Tiskalia (Partera), Wey Kalpuliani (Alcaldesa, Gobernadora), Inan Berta Cáceres]]
[[File:Austra Berta Flores madre de Berta Cáceres.png|thumb|Justicia para Berta!]]
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey '''Agustina López Pineda''' katka. Yaja se Lencachanej (Eramani) tik ne techan La Esperanza, Intibucá, Honduras katka. Wan ne iteku itukey '''Manuel Flores Orellana''', katka. Yaja se Honduraschanej tik ne techan San Miguelito katka.
Ne ishulejyu itukey '''José Doré Cáceres Portillo''' katka. Yaja se Honduraschanej katka. Yaja kipia majtakti ume ipijpipil katka. Ne ipilawan/ipijpipil intukey '''Nery, Joaquina, Hasel, Julio, Carlos, Agustina, Isis, Roberto, Lucila, Francisco y Gustavo, wan Berta Cáceres''', ne inhikaw katka. Wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani Tapalewiani Tiskaliani.
'''Ijilpika: (3 enlaces)'''
https://grassrootsonline.org/learning_hub/mothers-in-resistance-berta-caceres-vive/
https://elpais.com/internacional/2017/11/09/america/1510235803_537959.html
https://elpais.com/america/2026-03-02/berta-caceres-y-la-resistencia-que-nacio-bajo-un-roble.html
https://www.radioamerica.hn/madre-de-berta-caceres-entre-las-personas-mas-destacadas-del-2019-en-america-latina/
https://www.revistafactum.com/nunca-imagine-enterrar-hija-dia-cumpleanos/
https://asjhonduras.com/la-esperanza-que-aun-respira-el-testimonio-de-austra-berta-flores/
'''Ipanpa uni''' (Referencias)
* [1] Partera, Comadrona (Tradicional, Ayudante de partos)
* [2] Alcaldesa,
* [3] Diputada al Congreso Nacional de Honduras por el Partido Liberal.
* [4] Como partera atendió a más de 5,000 partos.
* [5] Activista Social y [6] Defensora Ambiental (Protectora de la madre Tierra/Ambientalista).
* [7]Diputada al Congreso Nacional: Desde donde impulsó de manera decisiva la moción para que Honduras firmara el Convenio 169 de la OIT, un tratado internacional histórico que protege los derechos territoriales y culturales de los pueblos indígenas y tribales.
* [8]En 2019, el periódico español El País la incluyó entre las 10 personas más destacadas de América Latina de ese año, en reconocimiento al papel que desempeñó junto con su familia en la búsqueda de [9] justicia por el asesinato de su hija Berta Cáceres.
* [10] Pionera política nacional: Es reconocida históricamente por ser la primera mujer alcaldesa en la historia de La Esperanza y una de las primeras en todo Honduras (1982), abriendo el camino para la participación de las mujeres en la política hondureña.
* [11]Refugiados/Migrantes/Desplazados
* [12]Recientemente, ha recibido con orgullo el homenaje estatal de ver el rostro de su hija plasmado en el billete oficial de 200 lempiras en Honduras.
pvp4k22nyoqgnj6j9osd9odhbifvw7n
9999
9998
2026-09-12T23:44:20Z
Alicia María Siu
695
9999
wikitext
text/x-wiki
<big>'''Austra Berta Flores'''</big>
'''Austra Berta Flores López''' kaj tiktukeytiat '''niña Bertita, Mamá Berta o Doña Bertita''', nesik se tunal yey pal ne metzti ume tik ne shiwit se shikipil chiknawi tzunti se pual majtakti yey (1933) tik ne techan La Esperanza, Intibucá takutun italyu Honduras.
Yaja se '''Lencachanej''', wan se '''wey Tapalewiani Tiskaliani [1], Tamachtiani, achtu siwat Kalpuliani [2]''' tik ne La Esperanza Intibuca, wan '''Wey Kalpuliani tik ne Tajtatuktianimet tik ne Honduras[3]''' katka. Yaja se '''inan Berta Cáceres'''; ne Wey Tekitini pal ne Tuijikniwan [4] wan Tatajpiani pal Taltikpak [5].
[[File:Mamás Bertas.png|thumb|Mamás Bertas: Berta Cáceres iwan inan Austra Berta Flores]]
'''Ne itekiw: tay kichiwki?'''
* Yaja palewia tiskalia[6] miak kujkunet: '''makwil shikipil kujkunet''' katka.
* '''Nemaj Wey Kalpuliani yaja kichiwki ne Convenio 169''' pal ne OIT nemaj Ijikman tik ne Honduras [7]
* Yaja ne '''achtu siwat Kalpuliani tik ne La Esperanza Intibucá''' ka shiwit 1981, wan uksenpa ka shiwit 1982, wan uksiujti ka shiwit 1983.
* Yaja se '''Gobernadora'''''' ka takutun Intibucá.'''
* Yaja kichiwki ne “'''Comité de Mujeres por la Paz Visitación Padilla”''' wan yaja '''itzintia ne kali pal ne Comité para la Defensa de los Derechos Humanos (CODEH)'''.
'''Kimakaket miak tajtakulis ken:'''
# Tik ne shiwit ume shikipil kashtul nawi (2019), ne amachti El Pais tik ne italyu Espana, kimaka ne tajtakulis nemaj yaja nemi intzajtzalan ne '''majtakti Wey Tuijikniwan tik ne America Latina'''[8], pal ne taishtemualis pal ne Tajshitilialis [9] pal ne tamikitanilis isiwkunew Berta Caceres.
# Yejemet kishmatit nemaj '''achtu siwat Wey Kalpuliani tik ne La Esperanza''' wan tik ne italyu Honduras, 1982. [10]
# Yejemet kishmatit '''“Distinción por la Salud Comunitaria”''' pal ipalewia tiskalia 5,000 kujkunet.
# Yejemet kishmatit ne '''“Reconocimiento Humanitario” pal ne itakwaltia ne Mijmijkwaniani[11] pal ne Kuskatanchanej''' (El Salvador).
# Kimakaket ne “tumin ume tzunti Lempiras” iwan ishkalyu Berta Caceres. [12]
# Ne Tamachtiluyan itukey '''“Jardín de Niños “Austra Bertha Flores López”''' tik ne Nueva Esperanza, La Esperanza, Intibucá, iwan yaja itukey.
'''
[[File:Austra Berta Flores.png|thumb|Palewia Tiskalia (Partera), Wey Kalpuliani (Alcaldesa, Gobernadora), Inan Berta Cáceres]]
[[File:Austra Berta Flores madre de Berta Cáceres.png|thumb|Justicia para Berta!]]
'''Ne ichtaka itunal:'''
Ne inan itukey '''Agustina López Pineda''' katka. Yaja se Lencachanej (Eramani) tik ne techan La Esperanza, Intibucá, Honduras katka. Wan ne iteku itukey '''Manuel Flores Orellana''', katka. Yaja se Honduraschanej tik ne techan San Miguelito katka.
Ne ishulejyu itukey '''José Doré Cáceres Portillo''' katka. Yaja se Honduraschanej katka. Yaja kipia majtakti ume ipijpipil katka. Ne ipilawan/ipijpipil intukey '''Nery, Joaquina, Hasel, Julio, Carlos, Agustina, Isis, Roberto, Lucila, Francisco y Gustavo, wan Berta Cáceres''', ne inhikaw katka. Wan mumachtij pal muchiwki se tapajtiani Tapalewiani Tiskaliani.
'''Ijilpika:'''
https://grassrootsonline.org/learning_hub/mothers-in-resistance-berta-caceres-vive/
https://elpais.com/internacional/2017/11/09/america/1510235803_537959.html
https://elpais.com/america/2026-03-02/berta-caceres-y-la-resistencia-que-nacio-bajo-un-roble.html
https://www.radioamerica.hn/madre-de-berta-caceres-entre-las-personas-mas-destacadas-del-2019-en-america-latina/
https://www.revistafactum.com/nunca-imagine-enterrar-hija-dia-cumpleanos/
https://asjhonduras.com/la-esperanza-que-aun-respira-el-testimonio-de-austra-berta-flores/
'''Ipanpa uni'''
* [1] Partera, Comadrona (Tradicional, Ayudante de partos)
* [2] Alcaldesa,
* [3] Diputada al Congreso Nacional de Honduras por el Partido Liberal.
* [4] Como partera atendió a más de 5,000 partos.
* [5] Activista Social y [6] Defensora Ambiental (Protectora de la madre Tierra/Ambientalista).
* [7]Diputada al Congreso Nacional: Desde donde impulsó de manera decisiva la moción para que Honduras firmara el Convenio 169 de la OIT, un tratado internacional histórico que protege los derechos territoriales y culturales de los pueblos indígenas y tribales.
* [8]En 2019, el periódico español El País la incluyó entre las 10 personas más destacadas de América Latina de ese año, en reconocimiento al papel que desempeñó junto con su familia en la búsqueda de [9] justicia por el asesinato de su hija Berta Cáceres.
* [10] Pionera política nacional: Es reconocida históricamente por ser la primera mujer alcaldesa en la historia de La Esperanza y una de las primeras en todo Honduras (1982), abriendo el camino para la participación de las mujeres en la política hondureña.
* [11]Refugiados/Migrantes/Desplazados
* [12]Recientemente, ha recibido con orgullo el homenaje estatal de ver el rostro de su hija plasmado en el billete oficial de 200 lempiras en Honduras.
hgqwqegdouap5v1y0l8i0ma0drj6dj5