ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې TimedText TimedText talk چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 0 2907 364206 361725 2026-05-23T23:56:38Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364206 wikitext text/x-wiki {{مالومات/هېواد | اوږد رسمي نوم = د ایران اسلامي جمهوریت | نوم = ایران | سيمه‌ييز نوم = جمهوری اسلامی ایران | بیرغ = Flag of Iran.svg | د بیرغ اړوند = بيرغ | ملي نښان = Emblem of Iran.svg | د ملي نښان شاليک = د ایران ملي نښان | د سمبول ډول =ملي نښان | ملي ناره ={{منځ| «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»<br/> استقلال، خپلواکي، اسلامي جمهوري}} | ملي ترانه ={{منځ| سرود ملی جمهوری اسلامی ایران}}{{نوې ليکه}}«د ایران د اسلامي جمهوریت ملي سرود»{{نوې ليکه}}{{منځ| [[دوتنه:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]}} | نخشه = Iran - Location Map (2013) - IRN - UNOCHA.svg |پلازمېنه= [[تهران]] | لوی ښار= تهران | کورډ = {{Coord|35|41|N|51|25|E}} | رسمي ژبې= {{hlist|[[فارسي]]}} | قومونه= {{بې‌نومه لړليک |پارسيان (۵۱٪)<ref>{{cite web |last = Bilinski |first = Adam |date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه |title = Iranian Ethnic Groups | Overview & Races |url = https://study.com/academy/lesson/iranian-ethnic-groups.html |website = سټډي ټکی کام |access-date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه }} </ref> |مازندرانيان(۸٪)<ref>{{cite web |last = Bilinski |first = Adam |date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه |title = Iranian Ethnic Groups | Overview & Races |url = https://study.com/academy/lesson/iranian-ethnic-groups.html |website = سټډي ټکی کام |access-date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه }} </ref> |ګیلګ وګړي (۸٪)<ref>{{cite web |last = Bilinski |first = Adam |date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه |title = Iranian Ethnic Groups | Overview & Races |url = https://study.com/academy/lesson/iranian-ethnic-groups.html |website = سټډي ټکی کام |access-date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه }} </ref> |[[کوردان]] (۷٪)<ref>{{cite web |last = Bilinski |first = Adam |date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه |title = Iranian Ethnic Groups | Overview & Races |url = https://study.com/academy/lesson/iranian-ethnic-groups.html |website = سټډي ټکی کام |access-date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه }} </ref> |لور خلک (۲٪)<ref>{{cite web |last = Bilinski |first = Adam |date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه |title = Iranian Ethnic Groups | Overview & Races |url = https://study.com/academy/lesson/iranian-ethnic-groups.html |website = سټډي ټکی کام |access-date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه }} </ref> |بلوڅان(۲٪)<ref>{{cite web |last = Bilinski |first = Adam |date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه |title = Iranian Ethnic Groups | Overview & Races |url = https://study.com/academy/lesson/iranian-ethnic-groups.html |website = سټډي ټکی کام |access-date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه }} </ref> |عربان (۲٪)<ref>{{cite web |last = Bilinski |first = Adam |date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه|title = Iranian Ethnic Groups | Overview & Races |url = https://study.com/academy/lesson/iranian-ethnic-groups.html |website = سټډي ټکی کام |access-date = ۲۰۲۳ نومبر ۲۱مه }} </ref> |آذربایجانیان |[[د ايران توکمونه|نور]] }} | دين = {{بې‌نومه لړليک |اسلام }} | وګړنوم = [[ایرانی]] | د حکومت ډول=واحد ولسمشریز تیوکراټیک اسلامي جمهوریت<br> | د مشر سرليک۱ = رهبر | د مشر نوم۱= {{nowrap|[[سيد علي خامنه‌اى]]}} | د مشر سرليک۲= ولسمشر | د مشر نوم۲= [[مسعود پزشکیان]] | د مشر سرليک۳= د سترې محکمې مشر | د مشر نوم۳= غلام حسین محسني اژه اي | قانون جوړونه =د اسلامي شورا مجلس | د حاکمیت ډول= جوړښت | پېښليک۱= [[د ایران انقلاب]] | د بنسټ نېټه۱= ۱۹۷۹ |سيمه کيلومتره مربع= 1,648,195 | د ساحې نړیواله درجه = ١٧م |سيمه ميله مربع= 636,372 |د اوبو کچه = ډېره ټيټه | د نفوس اټکل= {{بې طرفه زیاتوالی}} ۸۵،۹۶۱،۰۰۰ | د نفوس اټکل کال= ۲۰۲۴ | د اټکلي نفوس نړیواله درجه= ١٧م | د وګړو ګڼه ګوڼه پر كم۲ = ۵۲ | د وګړو ګڼه ګوڼه پر میله مربع= ۱۳۴.۷ | د وګړو د ګڼې ګوڼې مقام= | جي‌ډي‌پي_پي‌پي‌پي = ۱.۶۹۸ &nbsp;ټریلیونه ډالره | جي‌ډي‌پي_پي‌پي‌پي پر کس= ۱۹،۶۰۷ ډالره< ref name="imf2"/> | کلنۍ جي‌ډي‌پي = ۴۳۴.۲۴۳ &nbsp;ملیارده ډالره | د جي‌ډي‌پي_پي‌پي‌پي کال = ۲۰۲۴ | جي‌ډي‌پي پر کس = ۵،۰۱۳ ډالره | د بشري پرمختيا کچه = ۷۸م | د بشري پرمختيا کال = ۲۰۲۴<!-- سرچينه وکاروئ! --> لږوالۍ<!-- لږېدل/ډېرېدل/پر خپل حال --> | پیسې =ایراني ریال | د پیسو کوډ =(﷼)(IRR) | سيمه ييز وخت = [[ايران معياري وخت]] | د وخت توپير = +۳:۳۰ | انټرنيټي ډومېن = [[.ir]] | رسمي وېبپاڼه = }} '''ايران''' رسماً '''د ايران اسلامي جمهوريت''' دی، په لويديځه اسيا کې پروت هېواد دی. په شمال لويديځ کې له ارمنستان او اذربايجان سره، په شمال کې د کسپين له سمندر سره، په شمال ختيځ کې له ترکمنستان سره، په ختيځ کې له افغانستان سره، په سويل ختيځ کې له پاکستان سره، په سويل کې د فارس له خليج او عمان له خليج سره او لويديځ لور ته د ترکيې او عراق سره ګډه پوله لري. د ۱۶۴۸۱۹۵ کيلو متره مربع (۶۳۶۳۷۲ ميل مربع) مساحت په لرلو سره، ايران په اسيا کې پنځم سترهېواد دی او په منځني ختيځ کې(له سعودي عربستان وروسته) دويم ستر هېواد دی. د پنځه اتيا ميليونه وګړو په لرلو سره، په نړۍ کې د نفوسو له پلوه اولسم هېواد دی. پلازمېنه او ستر ښار يې تهران دی.<ref name="Fishman">{{cite book|last=A. Fishman|first=Joshua|title=Handbook of Language and Ethnic Identity: Disciplinary and Regional Perspectives (Volume 1)|year=2010|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-537492-6|page=266|quote=" "Iran" and "Persia" are synonymous" The former has always been used by the Iranian speaking peoples themselves, while the latter has served as the international name of the country in various languages}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran Population (2021) - Worldometer|url=https://www.worldometers.info/world-population/iran-population/#:~:text=The%20current%20population%20of%20the,the%20latest%20United%20Nations%20data.|access-date=2021-09-21|website=www.worldometers.info|language=en}}</ref> ايران په لومړي ځل له زېږدیز مخکي په اوومه پېړۍ کې د ميديانو له خوا سره يو کړای شوی و، له زېږد مخکې په شپږمه پېړۍ کې يې ځمکه د پراختيا لوړې کچې ته ورسېده، کله چې ستر کوروش هخامنشي سترواکي جوړه کړه، کومه چې په تاريخ کې يوه له سترو سترواکيو نه وه، ايران د نړۍ د لومړي زبرځواک په توګه پېژندل کېږي. دا سترواکي له زېږد مخکې په څلورمه پېړۍ کې ستر سکندر ونيوله او په ګڼو هلنيستي ايالتونو ووېشل شوه. د ايرانيانو د يوه بغاوت په پايله کې له زېږد مخکې په درېيمه پېړۍ کې اشکاني سترواکي رامنځ ته شوه، له زېږد وروسته په درېيمه پېړۍ کې د همدې سترواکۍ ځای ساساني سترواکۍ ونيو او ساساني سترواکي د راتلونکو څلورو پېړيو لپاره د نړۍ يو ستر ځواک وګرځېد. عرب مسلمانانو په اوومه زېږديزه پېړۍ کې دا سترواکي ونيوله چې د ايران اسلامي کولو ته يې لاره پرانيسته. په راتلونکو دوو پېړيو کې، له ترکي سلجوقيانو او مغولو له خوا د دې سيمې له نېواک مخکې د اصلي مسلمانو کورنيو د واکمنيو څو لړۍ راپورته شوې. په پنځلسمه پېړۍ کې، صفاريانو يو ځل بيا د متحده ايران دولت جوړ کړ او هېواد يې په شيعه اسلام واړاوه. په اتلسمه پېړۍ کې د نادرافشار له لوري د ایران شیعیزم ته پرلپسې چوپړ ترسره سو او غوښتل یې چي شاوخوا هیوادونه.په ځانګړي ډول افغانستان تر خېټه لاندي کړي خو په دې کار کي ناکامه سو او څو ځله یې له افغانانو څخه شرموونګې ماته وخوړه عیني لکه څرنګه چي یې دصفویانو د واکمنی پر مهال له عثماني واکمنی څخه ماته کړې وه. په نولسمه پېړۍ کې له روسيې سره د جګړو د يوې لړۍ په پايله کې ايران د پام وړ ځمکې له لاسه ورکړې. د شلمې پېړۍ په لومړيو کې ايران د اساسي قانون د اوښتو شاهد و. له لويديځو شرکتونو نه د ايران د تيلو د مهيا کولو د ملي کولو هڅې په ۱۹۵۳ز کال کې انګليس-امريکايي اوښتون رامنځ ته کړ، پايله دا شوه چې د محمد رضا پهلوي په مشرۍ زياته استبدادي واکمني او په ايران کې د لويديځ د زيات سياسي نفوذ لامل وګرځېد. هغه په ۱۹۶۳ز کال کې د سمونونو يوه لړۍ پر لار واچوله. د ايران له انقلاب وروسته، په ۱۹۷۹ز کال کې روح الله خميني اوسنی اسلامي جمهوريت جوړ کړ او هغه د هېواد لومړی رهبر شو.<ref>{{cite book|author=Whatley, Christopher|date=2001|title=Bought and Sold for English Gold: The Union of 1707|publisher=Tuckwell Press|author-link=Christopher Whatley}}</ref><ref>{{cite book|author=Lowell Barrington|title=Comparative Politics: Structures and Choices, 2nd ed.tr: Structures and Choices|url=https://books.google.com/books?id=yLLuWYL8gTsC&pg=PA121|access-date=21 June 2013|date=2012|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-111-34193-0|page=121}}</ref><ref name="Encyclopædia Britannica Encyclopedia Article: Media ancient region, Iran">{{cite encyclopedia|author=Encyclopædia Britannica|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/372125/Media|title=Encyclopædia Britannica Encyclopedia Article: Media ancient region, Iran|encyclopedia=Britannica.com|access-date=25 August 2010}}</ref><ref name="book">{{cite book|author=David Sacks|author2=Oswyn Murray|author3=Lisa R. Brody|author4=Oswyn Murray|author5=Lisa R. Brody|title=Encyclopedia of the ancient Greek world|url=https://books.google.com/books?id=gsGmuQAACAAJ|year=2005|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-5722-1|pages=256 (at the right portion of the page)|access-date=17 August 2016}}</ref><ref name="book2">{{cite book|author=David Sacks|author2=Oswyn Murray|author3=Lisa R. Brody|author4=Oswyn Murray|author5=Lisa R. Brody|title=Encyclopedia of the ancient Greek world|url=https://books.google.com/books?id=gsGmuQAACAAJ|year=2005|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-5722-1|pages=256 (at the right portion of the page)|access-date=17 August 2016}}</ref><ref name="Andrew J. Newman 2006">{{cite book|author=Andrew J. Newman|title=Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire|url=https://books.google.com/books?id=afsYCq1XOewC|access-date=21 June 2013|date=2006|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-667-6}}</ref><ref name="savoryeiref">{{cite encyclopedia|author=Savory, R. M.|title=Safavids|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]]|edition=2nd}}</ref><ref name="books.google.nl">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9o0AAwAAQBAJ|title=The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant|last=Axworthy|first=Michael|author-link=Michael Axworthy|date=2006|publisher=I.B. Tauris|pages=xv, 284|isbn=978-0-85772-193-8}}</ref>{{sfn|Fisher|Avery|Hambly|Melville|1991|pp=329–330}}<ref name="Timothy C. Dowling pp. 728-730">{{cite book|author=Dowling, Timothy C.|url=https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ|title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond|pages=728–730|publisher=ABC-CLIO|year=2014|isbn=978-1-59884-948-6}}</ref><ref name="Anthony H. Cordesman p 22">{{cite book|author=Cordesman, Anthony H.|url=https://books.google.com/books?id=3j6sZyByv8EC|title=Iran's Military Forces in Transition: Conventional Threats and Weapons of Mass Destruction|page=22|date=1999|isbn=978-0-275-96529-7|author-link=Anthony Cordesman}}</ref><ref name="britannica1">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Iran|title=Iran|year=2012|publisher=Encyclopædia Britannica|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=8 August 2012}}</ref><ref>{{Cite book|author=Graham, Robert|title=Iran: The Illusion of Power|url=https://books.google.com/books?id=inIfxTWgfegC|location=London|publisher=St. Martin's Press|year=1980|pages=19, 96|isbn=978-0-312-43588-2}}</ref> د ايران حکومت يو اسلامي مذهبي حکومت دی چې د صدراتي دموکراسۍ عناصر په کې شامل دي او تر ټولو زيات واکونه يو «مشر استبدادي رهبر» ته ورکړل شوي دي، دا دنده په ۱۹۸۹ز کال کې د خميني له مړينې وروسته تر اوسه د علي خامنه اي سره ده. تر ډېره بريده د ايران حکومت مطلق العنان بلل کېږي، له بشري حقوقو او مدني آزادۍ نه د سرغړونې له امله تر پراخه نېوکو لاندې دی، په دې سرغړونو او محدوديتونو کې له تاوتريخوالي ډکو ګڼو لاريونونو ځپل، ناعادلانه ټاکنې او د مېرمنو او ماشومانو لپاره محدود حقوق ورکول شامل دي.<ref name="politicalsystem">{{cite web|script-title=fa:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|url=http://fa.wikisource.org/wiki/قانون_اساسی_جمهوری_اسلامی_ایران|language=fa|access-date=23 January 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410011625/http://fa.wikisource.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|archive-date=10 April 2008}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/01/irans-year-of-shame-more-than-7000-arrested-in-chilling-crackdown-on-dissent-during-2018/|title=2018 will go down in history as a year of shame for Iran|website=www.amnesty.org|date=24 January 2019|language=en|access-date=14 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/03/iran-shocking-33-year-prison-term-and-148-lashes-for-womens-rights-defender-nasrin-sotoudeh/|title=Nasrin Sotoudeh sentenced to 33 years and 148 lashes in Iran|website=www.amnesty.org|date=11 March 2019|language=en|access-date=14 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2015/10/28/womens-rights-iran|title=Women's Rights in Iran|date=28 October 2015|website=Human Rights Watch|language=en|access-date=14 March 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/iran|title=Iran|date=30 January 2019|website=freedomhouse.org|access-date=30 April 2019|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430053909/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/iran|url-status=dead}}</ref> ایران د کم عمره ماشومانو د اعدامولو په برخه کې په نړۍ کې لومړی مقام لري.<ref>{{Cite web |title=آرشیف کاپي |url=https://eng-archive.aawsat.com/theaawsat/news-middle-east/iran-ranks-first-world-wide-for-executing-minors |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112233821/https://eng-archive.aawsat.com/theaawsat/news-middle-east/iran-ranks-first-world-wide-for-executing-minors |url-status=dead }}</ref> ايران يو سيمه یيز او منځنی ځواک دی، له جيوپوليتيکي پلوه د اسيا په لويه وچه کې ستراتيژيک موقعيت لري. ايران د ملګرو ملتونو، ECO، اسلامي همکاريو سازمان او OPEC بنسټ اېښودونکی غړی هېواد دی. ايران د فوسيلي سون توکو سترې زېرمې لري –په دې کې د نړۍ دويم ستر طبيعي ګاز زېرمې او د نړۍ څلورم ستر ثابت شوي تېلو زېرمې شاملې دي. ايران تکثيري ټولنه لري چې د ګڼو توکميزو، ژبو او ديني ډلو نه جوړه ده خو پارسی قوم یې (( دلته مراد پارسي ژبي قومونه دي )) پر نورو قومونو ظلم کوي اود واک چاري یې تر ډیره پخپلو لاسونو کي نیولي دي. سترې ډلې يې فارسي، اذري، کوردي، مازندراني او لريان دي.<ref>{{cite magazine|url=https://thediplomat.com/2012/07/irans-strategy-in-the-strait-of-hormuz/|title=Iran's Strategy in the Strait of Hormuz|magazine=The Diplomat|access-date=29 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208071232/https://thediplomat.com/2012/07/irans-strategy-in-the-strait-of-hormuz/|archive-date=8 December 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/a6adb7b30adb444998541b1b5aca4332|title=Iran's president: New oil field found with over 50B barrels|date=2019-11-10|website=AP NEWS|access-date=2019-11-10}}</ref><ref>{{cite web|title=World Heritage List|url=https://whc.unesco.org/en/list/|publisher=[[UNESCO]]}}</ref><ref name="CIA">{{cite web|title=Iran|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|access-date=24 May 2018|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency (United States)|archive-date=10 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|url-status=dead}}</ref> == نوم == د ايران ټکی نېغ په نېغه له منځنۍ فارسي ژبې، له « Ērān» نه اخستل شوی، په لومړي ځل د درېيمې پېړۍ په ډبرليک «نقش رستم» کې تاييد شوی، په ورته وخت کې اشکاني ډبرليک کې د اريان اصطلاح کارول شوې ده چې دا دواړه ډبرليکونه ايرانيانو ته اشاره کوي. د منځنۍ ايراني « ērān» او « aryān» ټکي د « ēr» (منځنۍ فارسي) او « ary» (اشکاني) ټکو يو ځای شوې بڼې ته مايل ښکاري، دا دواړه ټکي له پروتو-ايراني ژبې د « *arya» ټکي نه اخستل شوي (چې معنا يې ده: اريايي، يعنې له ايرانيانو نه)، دا ټکی له پروټو-هندو-اروپايي ټکي « *ar-yo» نه د را ايستل شوي په توګه منل شوی دی چې معنا يې ده «هغه څوک چې (په مهارت سره) راټوليږي». په ايراني ژبو کې، د توکم پر اساس پېژندګلوي د خپل ځان پېژندنې په توګه تاييد شوې، چې په لرغونو ډبرليکونو او اوستا په ادبياتو کې ځای ورکړل شوی دی، همدا راز په نورو ايراني توکميزو نومونو کې هم پاتې دی، لکه الان ايرون. د ايراني افسانو تر مخې، د دې هېواد نوم د ايراج له نوم نه اخستل شوی دی، ايراج يو افسانوي شاهزاده او پاچا و چې د خپل ورور له خوا وژل شوی و.<ref name="MacKenzie">{{cite encyclopedia|last=MacKenzie|first=David Niel|title=Ērān, Ērānšahr|year=1998|volume=8|encyclopedia=Encyclopedia Iranica|publisher=Mazda|location=Costa Mesa|url=http://www.iranicaonline.org/articles/eran-eransah|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170313095654/http://www.iranicaonline.org/articles/eran-eransah|archive-date=13 March 2017}}</ref><ref name="Schmitt_Aryans1">{{citation|last=Schmitt|first=Rüdiger|chapter=Aryans|pages=684–687|series=vol. 2|year=1987|title=Encyclopedia Iranica|location=New York|publisher=Routledge & Kegan Paul|chapter-url=http://www.iranicaonline.org/articles/aryans}}</ref><ref>Laroche. 1957. Proto-Iranian ''*arya-'' descends from Proto-Indo-European (PIE) ''{{PIE|*ar-yo-}}'', a ''yo-''adjective to a root {{PIE|*ar}} "to assemble skillfully", present in Greek ''harma'' "chariot", Greek ''aristos'', (as in "[[aristocracy]]"), Latin ''ars'' "art", etc.</ref><ref name="Bailey_Arya">{{cite encyclopedia|last=Bailey|first=Harold Walter|author-link=Harold Walter Bailey|title=Arya|pages=681–683|year=1987|volume=2|encyclopedia=Encyclopedia Iranica|location=New York|publisher=Routledge & Kegan Paul|url=http://www.iranicaonline.org/articles/arya-an-ethnic-epithet|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303194904/http://www.iranicaonline.org/articles/arya-an-ethnic-epithet|archive-date=3 March 2016}}</ref><ref name="Iranica">{{cite web|last=Shapour Shahbazi|first=Alireza|title=IRAJ|url=http://www.iranicaonline.org/articles/iraj|publisher=[[Encyclopædia Iranica]] website|access-date=30 March 2014}}</ref> له تاريخي اړخه، لویديځ ايران ته فارس وايي، د يوناني تاريخ پوهانو د لیکنو له امله چې عمدتاً ټول ايران ته د « Persís» نوم اخلي او معنا يې ده «د فارسيانو ځمکه»، په داسې حال کې چې پرسيس د لرغوني ايران يو ولايت و چې اوسمهال د فارس په نوم پېژندل کېږي. د يونانيانو تر ټولو پراخه بهرنۍ اړيکې له فارسيانو سره وې، دا اصطلاح ان له يوناني-فارسي جګړو (له زېږد مخکې ۴۹۹-۴۴۹) ډېر وروسته هم کارېده.<ref>[http://www.britannica.com/place/Persia Persia], ''[[Encyclopædia Britannica]]'', "The term Persia was used for centuries{{nbsp}}... [because] use of the name was gradually extended by the ancient Greeks and other peoples to apply to the whole Iranian plateau."</ref><ref name="Arnold Wilson">{{Cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=FocirvdZKjcC|title=The Persian Gulf (RLE Iran A)|author=Wilson, Arnold|page=71|chapter=The Middle Ages: Fars|isbn=978-1-136-84105-7|date=2012|publisher=Routledge}}</ref> په ۱۹۳۵ز کال کې، کله چې نوروز د ۱۹۳۵ز کال د مارچ مياشتې له يووېشتمې نېټې سره برابر شو، رضا شاه پر دې مهال له نړيوالې ټولنې وغوښتل چې، ايران ته خپل اصلي نوم ايران وکاروي او دا نوم د همدې کال د مارچ مياشتې له دوه وېشتمې نېټې نافذ شو. د نوم له بدلون سره د مخالفت له امله دا پریکړه په ۱۹۵۹ز کال کې لغوه شوه، د ايرانيکا دايرة المعارف سموونکي پروفيسر احسان يارشاطر د دې لپاره مبارزه وکړه چې ايران او فارس د يو بل پر ځای وکارول شي. اوسمهال دواړه ايران او فارس په کلتوري برخو کې کارول کېږي، په داسې حال کې چې ايران نوم په رسمي دولتي جوړښتونو کې په خپل ځای پاتې دی.<ref>{{Cite web|url=https://www.chicagotribune.com/history/ct-aud-today-history-almanac-march-21-20210321-diloqzhmcvg2bhehhl3ytwwutq-story.html|title=This day in history, March 21: Social media website Twitter established with the sending of the first 'tweet' by co-founder Jack Dorsey|agency=Associated Press|website=chicagotribune.com}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1935/01/01/archives/persia-changes-its-name-to-be-iran-from-mar-22.html|title=Persia Changes Its Name; To Be 'Iran' From Mar. 22|newspaper=[[The New York Times]]|date=1 January 1935|access-date=26 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.persiansarenotarabs.com/renaming-persia/|title=PERSIA changed to IRAN • Renaming Persia • why & when?|date=9 January 2020}}</ref><ref name="artarena">{{cite web|url=http://www.art-arena.com/history.html|title=Persia or Iran, a brief history|publisher=Art-arena.com|access-date=21 June 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523020103/http://www.art-arena.com/history.html|archive-date=23 May 2013}}</ref> === تلفظ === په فارسي کې د ايران تلفظ په [ʔiːˈɾɒːn] ډول کېږي. د ټولګټو شريک انګليسي تلفظ يې په اکسفورډ انګليسي قاموس کې په /ɪˈrɑːn/ او  /ɪˈræn/ ډول شوی، په داسې حال کې چې د ميريام ويبسټر د قاموس په څېر امريکايي انګليسي قاموسونه يې تلفظ په دې ډول کوي چې: /ɪˈrɑːn, -ˈræn, aɪˈræn/، د Random House Webster's Unabridged قاموس د ايران تلفظ په /ɪˈræn, ɪˈrɑːn, aɪˈræn/ ډول ليکلی دی. کمبريج قاموس يې د بریتانوي انګليسۍ لهجې تلفظ په  /ɪˈrɑːn/ ډول او امريکايي لهجې انګليسي تلفظ په  /ɪˈræn/ ډول کړی دی. په ورته توګه، په ګلاسکو کې د Collins انګليسي قاموس بيا هم انګريزي انګليسي او امريکايي انګليسي تفلظونه وړاندې کړي دي. له امريکا غږ نه د تلفظ لارښود کې هم د ايران د نوم تلفظ په /ɪˈrɑːn/ دې ډول شوی دی.<ref name="Oxford_Iran">{{Cite web|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/iran|title=Iran|website=Oxford Dictionaries|access-date=7 February 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229033251/https://en.oxforddictionaries.com/definition/iran|archive-date=29 December 2016}}</ref><ref name="MW_Iran">{{Cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/Iran|title=Iran|website=Merriam-Webster|access-date=7 February 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pronounce.voanews.com/phrasedetail.php?name=IRAN|title=How do you say Iran?|website=Voice of America|access-date=7 February 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211080458/http://pronounce.voanews.com/phrasedetail.php?name=IRAN|archive-date=11 February 2017}}</ref> ==قومونه== <ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=آرشیف کاپي |access-date=2018-10-07 |تاريخ الأرشيف=2012-02-03 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2012-02-03 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html }}</ref> ايران لکه [[افغانستان]] بيلابيل توکمونه لري ، د ايران توکمونه په لاندې ډول دي؛ فارس(پارسیان): ٪۶۸ ترکان: ٪۱۶ کوردان: ٪۹ بلوچان: ٪۲ عربان: ٪۲ ترکمانان: ٪۲ نور قومونه: ٪۱ == نوم == == تاريخ == د اوسني ایران تاریخ له 1335 هجري سپوږمیز کال څخه هغه وخت راپیلیږي کله چي ددغه هیواد شاهي واکمني د افغانستان او نورو هیوادونو په اجازه د لرغوني پارس نوم ایران ته واړاوه. د پهلوي کورنۍ ترمخه ددغه هیواد تاریخ تر ډېره پوري د نورو قومونو او واکمنیو اړوند دی او پر دغه سیمه باندي په بېلابیلو وختونو کي ترکان، افغانان، عرب او نور خلک واکمن سوي دي. د لرغوني پارس (( پخواني افغانستان یا اریانا )) واکمني چي مرکز یې بلخ ولایت وو اوسنی ایران یې یوه برخه بلل کېده او ترهغه وروسته هخامنشیانو، ساسانیانو او نورو کورنیو وخت پر وخت دلته واکمني کړې ده. د ساسانیانو تر واکمني وروسته کله چي دغه سیمه عربانو لاندي کړه اوسنی ایران د عجمي عراق په نوم د اسلامي واکمنۍ یوه برخه وه چي څه برخه یې د پخواني افغانستان یا خراسان اړوند کېدل. ورپسې دغه هیواد دعباسي خلافت، ترک سلجوقيانو ، صفاریانو صفویانو او نورو هیوادونو ترلاس لاندي سیمه وه. دصفوي واکمنۍ تر ناتوانه کېدو وروسته پارس د افغان هوتکیانو تر لاس لاندي راغلی او ورپسې افشاري کورنی ورباندي واکمنه سول. د نادرشاه افشار د مړیني سره سم افغانان د پارس د لویي برخي څښتنان سول او اصفهان یو له هغه ښارونو وو چي په رسمي ډول د افغانستان اړوند بلل کېدی خو د احمدشاه بابا مړینه او په سیمه کي د انګریزانو نفوذ ددې باعث وګرځېدی چي اصفهان او د پارس لویدیځي سیمي بیرته د یو نوي هیواد په توګه راڅرګند او بغاوت وکړي او ددې لپاره چي خپل تاریخ له افغانانو او نورو څخه خپلواک وښیي د ایران پهلوي واکمنۍ په وروسته کي د پارس نوم ایران ته تبدیل کړ. ==اساسي تشکيلاتواو دندو ته کتنه== ===جمهور رئیس === دامقام د واک له مخی دويمه کړۍ گڼل کيږی . جمهور ريئس د څلورو کالو لپاره د ټولټاکنو د لاری انتخاب او داساسی قانون سره سم يوتن يوازی دوی دوری پر دی چوکۍ باندی ټاکل کيدلای شی . دی داجرائيه قوی مشر او داساسی قانون تفسير هم دده دنده ده چی دکوم بل هيواد په هکله دجمهور ريئس په دندو کی ددغه کار صلاحيت زما تر سترگو شوې ندی او راته دحيرانتياوړ ښکاری . دايران اسلامی دولت جمهور ريئس په عمل کی د روحانيت لوړ واک دتمثل يو ځانگړۍ ارگان جوړوی . د اولسمشرۍ په ټولټاکنو کی کانديدان هغه وخت په سياليو د دريدلو حق تر لاسه کوی چی د ( شورای نگهبان ) لخوايی وړتيا تائيد شی او لدی نه پرته هيڅوک ځان کانديد کولای نشی . ===حکومت=== دلته هم حکومت دنوروهيوادونو پشان د دولت داجرائيو چارو اساسی کړۍ ده چی غړې يی دجمهور رئيس لخوا نومول کيږی او دپارلمان څخه دباور ترلاسه کولو وروسته په کار گمارل کيږی پیرانشهر د ایران د تمدن پاڼی دی <ref>{{Cite web |title=آرشیف کاپي |url=https://persiadigest.com/Piranshahrs-8000-year-old-artifacts-unearthed |access-date=2019-02-21 |archive-date=2019-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190221224042/https://persiadigest.com/Piranshahrs-8000-year-old-artifacts-unearthed |url-status=dead }}</ref> <ref>https://nation.com.pk/08-Jan-2019/8-000-years-old-artifacts-unearthed-in-iran</ref> <ref>{{Cite web |عنوان=آرشیف کاپي |نښلېدنه=https://pk.shafaqna.com/EN/AL/15972 |تاريخ الوصول=2019-02-21 |تاريخ الأرشيف=2019-02-21 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190221165701/https://pk.shafaqna.com/EN/AL/15972 |url-status=dead |سرليک=آرشیف کاپي |لاسرسي نېټه=2019-02-21 |خونديځ نېټه=2019-02-21 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190221165701/https://pk.shafaqna.com/EN/AL/15972 }}</ref> <ref>{{Cite web |title=آرشیف کاپي |url=https://newspakistan.tv/8000-years-old-artifacts-unearthed-in-iran/ |access-date=2019-02-21 |archive-date=2019-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222170355/https://newspakistan.tv/8000-years-old-artifacts-unearthed-in-iran/ |url-status=dead }}</ref> ===پارلمان=== دايران د پارلمان ( مجلس ) ټول غړې ٢٩٠ تنه دی او دخلگو لخوا دمستقيمو رايو ورکولو له مخی د څلورو کالو پاره ټاکل کيږی .پارلمان دتقنينی ارگان په توگه دقوانينو د وړانديز او تصويب دنده لری . ددی ارگان لخوا ټول تصويب شوی قوانين هغه وخت نافذ گڼل کيږی چی دشورای نگهبان لخوا دتائيد وړ وگرځی . دپارلمان په ټاکنو کی دکانديدانو وړتيا هم بايد دشورای نگهبان لخوا تائيد او دستر روحانی مشر لخوا ومنل شی . پارلمان کولای شی خپل غړی او جمهور ريئس تر عدلې تعقيب لاندی راولې . ===شورای خبره گان ( دپوهانو جرگه )=== ددی شورا له ډيرو سترو دندو څخه يوه هم دهيواد د ستر روحانی مشر ټاکل ٫ له دندی ليری کول او دهغه پراجراآو باندی څارنه ده . دپوهانو جرگه ٨٦ غړې لری چی دخلگو لخوا په مستقيمو ټاکنو کی د٨ کالو دپاره غوره کيږی . يوازی مذهبی روحانيون کولای شی دی شورا ته ځانونه کانديد او دشورای نگهبان له تائيد وروسته سياليو ته و دريږی . ددی شورا تر ټولو مهم غړۍ داگړۍ ښاغلۍ اکبر هاشمی رفسنجانی دی ===شورای نگهبان ( دڅارنی جرگه )=== داجرگه دهيواد ترټولو اغيزمن ارگان دی چی ټولټال ١٢ غړې لری . دغړو نيمه برخه ( ٦ تنه ) يی د دينی علومو پوهان دی چی دهيواد ستر روحانی مشر يی په گوته کوی اوپاته ٦ تنه يی دحقوقو پوهان چی دقضا لخوا ټاکل کيږی . دشورا ټول غړی ديارلمان څخه دباور رايی اخيستنی وروسته وظيفوی واک پلاس راوړی او په کارپيل کی . دنومړې شورا دواک موده شپږ کاله او بنسټيزه دنده يی پر ټولوانتخاباتو باندی څارنه ده . داشورا همدارنگه هغه قوانين منظور او تفسيروی چی دپارلمان لخوا تصويب شوی وی . ===دهيوادستر روحانی مشر=== لکه څنگه چی ياده شوه دا شخص دپوهانو دجرگی لخوا په دنده گمارل کيږی . دستر روحانی مشراصلی دندی د قضايی قوی د ريئس ټاکل ٫ دپوهانو دجرگی دنيمی برخی غړو نومول ٫ د وسلوالو ځواکونو دقوماندانانو ټاکل ٫ د دولتی راډيو او تلويزيون د ريئس ټاکل دی ٫ دامنيت شورا او دمنځگړيتوب شورا گمارل دی . لدی نه پرته دجمعی دلمانځه امامت کول او ترټاکنو وروسته د جمهور ريئس دصلاحيت تائيدول هم ددغه روحانی مشر په دندو کی راځی . دايران دولت اوسنۍ ستر روحانی مشر ايت الله علی خامنه ای دی چی دژوندترپايه پر دغی دندی باندی گمارل شوی == حکومت او سياست == دلته هم حکومت دنوروهيوادونو پشان د دولت داجرائيو چارو اساسی کړۍ ده چی غړې يی دجمهور رئيس لخوا نومول کيږی او دپارلمان څخه دباور ترلاسه کولو وروسته په کار گمارل کيږی == جغرافيه == {{main|د ايران جغرافيه}} [[دوتنه:Iran map.png|framed]] === اقليم === == ولايتونه == {| style="background:transparent;" |- valign="top" | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | ۱. || [[د تهران ولایت|تهران]] </tr> | ۲. || [[قم]] <tr/> | ۳. || [[د مرکزی ولایت]] <tr/> | ۴. || [[د قزوین ولایت|قزوین]] <tr/> | ۵. || [[د گیلان ولایت]] <tr/> | ۶. || [[د اردبیل ولایت]] <tr/> | ۷. || [[د زنجان ولایت]] <tr/> | ۸. || [[د ختیځي آذربایجان ولایت]] <tr/> | ۹. || [[د لویدیځي آذربایجان ولایت]] <tr/> | ۱۰. || [[د کردستان ولایت|کردستان]] <tr/> |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | ۱۱. || [[د همدان ولایت|همدان]] <tr/> | ۱۲. || [[د کرمانشاه ولایت|کرمانشاه]] <tr/> | ۱۳. || [[د ایلام ولایت]] <tr/> | ۱۴. || [[لرستان]] <tr/> | ۱۵. || [[خوزستان]] <tr/> | ۱۶. || [[چهارمحال و بختیاری]] <tr/> | ۱۷. || [[کهگیلویه و بویراحمد]] <tr/> | ۱۸. || [[د بوشهر ولایت]] <tr/> | ۱۹. || [[د فارس ولایت]] <tr/> | ۲۰. || [[هرمزگان]] <tr/> |} | {| style="background:transparent; font-size:90%;" | ۲۱. || [[د سيستان او بلوچستان ولايت|سیستان و بلوچستان]] <tr/> | ۲۲. || [[د کرمان ولایت|کرمان]] <tr/> | ۲۳. || [[د یزد ولایت|یزد]] <tr/> | ۲۴. || [[د اصفهان ولایت|اصفهان]] <tr/> | ۲۵. || [[سمنان ولايت]] <tr/> | ۲۶. || [[مازندران]] <tr/> | ۲۷. || [[گلستان]] <tr/> | ۲۸. || [[شمالي خراسان]] <tr/> | ۲۹. || [[د رضوي خراسان ولايت|رضوي خراسان]] <tr/> | ۳۰. || [[د سهېلي خراسان ولايت|سهېلي خراسان]] <tr/> | ۳۱. || [[البرز ولايت]] <tr/> |} |[[دوتنه:IranNumbered.png|300px|Numbered map of provinces]] |} == اقتصاد == {{main|د ايران اقتصاد}} === توکميزې ډلې === === لويې ژبې === === مذهب === === لوی ښارونه === <center> <gallery> |'''[[تهران]]''': 7,160,094 Image:Mashad masjed khiyaboon.jpg|'''[[مشهد]]''': 2,837,734 Image:Chehel Sotun Garden, Isfahan, Iran 2005.jpg|'''[[اسفهان (ښار)|اصفهان]]''': 1,573,378 Image:Poets tomb tabriz.jpg|'''[[تبرېز]]''': 1,523,085 Image:Karaj-top.jpg|'''[[کرج]]''': 1,460,961 Image:Hafez_tomb.jpg|'''[[شېراز، ايران|شېراز]]''': 1,279,140 Image:GonbadSabz.jpg|'''[[قُم]]''': 1,046,578 Image:Ahvaz-karun.jpg|'''[[اهواز]]''': 841,145 </gallery> </center> {{اسلامي ولسمشریزې}} ==سرچینې== #لیکوال: پوهنمل حاجی محمد نوزادی. [[وېشنيزه:د فارس خليج هېوادونه]] [[وېشنيزه:ايران| ]] [[وېشنيزه:نژدې ختيځي هېوادونه]] [[وېشنيزه:د آسیا هېوادونه]] syc4zxn48x4n11z47p6ywg5dep4525e 0 3198 364262 362311 2026-05-24T11:11:36Z شاه زمان پټان 26102 364262 wikitext text/x-wiki {{هېواد مالوماتبکس}}'''زېمبابوې''' په [[انګلیسي]] Zimbabwe), چې په رسمي توګه د '''زېمبابوې جمهوريت''' په نامه هم يادېږي د [[افريقا]] په لويه وچه کې پروت يو هېواد دی. پخوا دا هېواد په رسمي توګه د '''روډېشيا د جمهوريت''' په نامه پېژندل کېده. زېمبابوې په وچه کې ايسار يو هېواد دی او د دې جمهوریت موقعيت د افريقا د لويې وچې په سوېلي سيمه کې، د زامبېزي او ليمپوپو رودونو تر مېنځ دی. دا افريقايي هېواد د يو څو نورو هېوادونو سره ګډې پولې لري چې پدې توگه دي؛ د هېواد سوېل خوا ته د [[سوېلي افريقا]] جمهوريت سره، د لوېديځ خوا د [[بوټسوانا]] سره، سهېل ختيځې خوا کې د [[زېمبيا]] سره، او په ختيځ خوا کې يې د [[موزمبيق]] هېواد پروت دی. د زیمبابوی پلازمینه د [[هراره]] ښار دی او ۱۶ رسمی ژبي لري چې له هغی ډلی نه [[انګلیسي]]، [[شونا ژبه]] او [[شمالي ندلبل ژبه]] یې مشهوری دي، یاد هیواد ۷۵۷'۳۹۰ کیلومتره مساحت او ۳۶۲'۱۵۰'۱۶ میلیونه وګړي لري. زيمبابوی (/zɪmˈbɑːbweɪ, -wi/) چې په رسمي ډول د زيمبابوی جمهوريت په وچه کې راګېر هېواد دی، چې د زمبيزي او ليمپوپو سيندونو تر منځ په سويل ختيځه افريقا کې پروت دی. سويل ته له سويلي افريقا، سويل لويديځ ته له بوتسوانا، شمال ته له زمبیا او ختيځ ته له موزمبيق سره ګډه پوله لري. پلازمينه او لوی ښار يې هرارا (Harara) دی. دويم لوی ښار يې بولاوايو (Bulawayo) دی. نفوس يې نږدې ۱۵ ميليونه تنه دی او ۱۶ رسمي ژبې لري، چې انګليسي، شونا او (Ndebele) يې د نورو په پرتله عامې دي. دا هېواد يو وخت د خپلې سترې سوکالۍ له امله «د افريقا د غمي يا قيمتي ډبرې» په توګه پېژندل کېده. <ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/11/15/robert-mugabe-tarnished-jewel-zimbabwe-now-chance-shine/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2017/11/15/robert-mugabe-tarnished-jewel-zimbabwe-now-chance-shine/|archive-date=10 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Robert Mugabe tarnished the jewel that is Zimbabwe. Now is its chance to shine again|first=Boris|last=Johnson|newspaper=The Telegraph|date=15 November 2017|via=www.telegraph.co.uk}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.nybooks.com/articles/2003/04/10/the-jewel-of-africa/|title=The Jewel of Africa|first=Doris|last=Lessing|date=10 April 2003|via=www.nybooks.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.voazimbabwe.com/a/zimbabwe-economy-battered-over-the-years/2724325.html|title=What Happened to Zimbabwe, Once Known as The Jewel of Africa?|first=Irwin|last=Chifera}}</ref> ياد هېواد د سويلي افريقا تر ټولو بډايه تاريخ لرونکی ملت دی او په ۱۱ پېړۍ کې په لومړي ځل يوه ستره سوداګريزه لاره شوه. د خپلې اوسپنې دورې په وروستيو کې د “Gokomere” د Bantu خلک چې وروسته د “Shona” توکم شو، د سترې زيمبابوی (Great Zimbabwe) پراخه ښاري دولت يې جوړ کړ. ياد دولت چې د طبيعي سرچينو پر يوه شتمنۍ باندې ودان شو، له ۱۴ تر ۱۵ پېړۍ پورې په مالي او کلتوري ډول وغوړېده او د سوداګرۍ يو داسې ځواک لرونکی دولت شو، چې له سواهيلي ساحل او بېلابېلو عربي او هندي دولتونو سره يې د سرو زرو، عاج (د فيل غاښ) او مسو سوداګرۍ اداره کړې. له همدې ځايه د زيمبابوی پاچهي او وروسته ورپسې د Rozvi، Mutapa او Mthwakazi سترواکۍ رامنځته شوې. د نورو توکمونو له منځه “Shona” او “Ndebele” وګړو زيمبابوی ته هغه مهال د يوې نېکمرغه او په ستراتيژيک ډول د مهمې سيمې بڼه ورکړه، چې اروپايانو په ۱۸۰۰ کې د سيمې مستعمر کول پيل کړل. <ref>{{Cite web|title=Who built Great Zimbabwe? And why? - Breeanna Elliott|url=https://ed.ted.com/lessons/who-built-great-zimbabwe-and-why-breeanna-elliott|access-date=2022-03-13|website=TED-Ed|language=en}}</ref> د سيسيل رودز د بریتانيې د سويلي افريقا شرکت (British South Africa Company of Cecil Rhodes) په لومړي ځل د ۱۸۹۰ زکال پر مهال نننۍ سيمه خپل بريد يا پوله وټاکله. دا هغه مهال و چې ياد شرکت “Mashonaland” او وروسته د “Metabele” وګړو له لورې له يو سخت ټينګار يا مقاومت څخه (چې د Metabele د لومړۍ جګړې په نوم يادېږي) “Meatabeleland” سيمې ونيولې. د شرکت حکومت په ۱۹۲۳ز کې د برتانيې د خپلواکه مستعمرې په توګه د سويلي روديشيا (Rhodesia) په رامنځته کېدنې سره پای ته ورسېد. په ۱۹۶۵ز کې د محافظه کار سپين پوستو حکومت په يو اړخيز ډول د روديشيا په نوم خپلواکي اعلان کړه. ياد دولت يوه نړېواله ګوښه کېدنه يا انزوا او له تور پوستو ملتپالو ځواکونو سره ۱۵ کلنه چريکي جګړه وزغمله، چې د سولې په يو تړون کې تر ټول لوړ ټکي ته ورسېدې. ياد تړون د ۱۹۸۰ ز کال په اپرېل کې يوه نړيواله خپلواکي او د زيمبابوی په نوم تل پاتې يا رسمي خپلواکي رامنځته کړه. زيمبابوی وروسته د ملتو له ګډو ګټو سازمان سره يو ځای شو، چې د روبرت موګابي (Robert Mugabe) تر مشرۍ لاندې د وخت د حکومت له لورې د نړيوال قانون د ماتېدنې له امله يې غړيتوب وځنډول او د ۲۰۰۳ ز په ډسمبر کې ترې بېرته واخيستل شو. رابرت موګابي په ۱۹۸۰ ز کال کې هغه مهال د زيمبابوی لومړی وزير شو، چې د ZANU-PF ګوند د سپين پوستو لږه کيو له حکومت څخه وروسته ټاکنې وګټلې. نوموړی له ۱۹۸۷ څخه په ۲۰۱۷ز کال کې له واک څخه تر خپلې لاس اخيستنې پورې د هېواد ولسمشر و. د موګابي د واک خوښونکي نظام له مخې د دولت امنيتي ميکانېزم پر هېواد باندې واکمني وکړه او د پراخه انساني حقونو د تېريو لپاره ځواب ويونکی و. له ۲۰۰۰ ز څخه تر ۲۰۰۹ ز پورې د هېواد اقتصاد مخکې له دې، چې زيمبابوی ډالرو ته د چلند ورکولو په پرتله د نورو پولي واحدونو له کارونې څخه وروسته بېرته خپل پخواني حالت ته راوګرځي؛ شاتګ او د پيسو لوړ پړسوب (Hyperinflation) وازمويه، که څه هم اقتصادي وده له همغه وخت راهيسې کمزورې شوې ده. د ۲۰۱۷ ز کال د جنوري پر ۱۵ نېټه د موګابي د حکومت پر وړاندې له يو کال څخه د زياتې مودې لاريونونو او همدرانګه په چټکۍ سره د زيمبابوی د اقتصاد ښکته کېدل يا شاتګ له امله نوموړی د هېواد ملي پوځ له لورې په يوه کودتا کې په کور دننه نظر بند او په پای کې يې شپږ ورځې وروسته له دندې څخه لاس واخيست. “Emmerson Mnangagwa” له همغه وخت راهيسې د هېواد د ولسمشر په توګه خدمت کړی دی. <ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2015&dlid=252745|title=Zimbabwe 2015 Human Rights Report|year=2015|access-date=6 May 2016|publisher=[[United States Department of State]] [[Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor]]}}</ref> زيمبابوی د ملګرو ملتونو، د سويلي افريقا د پرمختګ ټولنې، افريقايي اتحاديې او د ختيځې او سويلي افريقا لپاره د عام بازار (COMESA) غړی هېواد دی. == رېښه == د “Zimbabwe” نوم د سترې زيمبابوی لپاره د شونا ژبې له اصطلاح څخه اخيستل شوی دی، چې د هېواد په سويل ختيځ کې د “Masvingo” په نوم د منځنيو پېړيو يو ښار و، چې پاتې شونې يې اوس تر قيموميت لاندې سيمه ده. دوه بېلابېلې نظريې د ياد ياد ويي اصليت په ګوته کوي. زياتې سرچينې په پام کې لري، چې “Zimbabwe” له “dzimba-dza-mabwe” څخه اخيستل شوی دی، چې د شونا ژبې له “Karanga” ګړدود يا لهجې څخه «د تيږو کورونه» په توګه ژباړل شوی دی؛ (dzimba چې د imba جمعه حالت دی، د «کور» په معنا سره او “mabwe” چې د “bwe” جمعه حالت دی، تيږې يا ډبرې ته وايي). د کارانګا ګړدود ويونکي شونا وګړي سترې زيمبابوی ته نږدې په نني “masvingo” ولايت کې ژوند کوي. لرغون پېژندونکی پيتر ګارلېک (Peter Garlake) استدلال کوي، چې “Zimbabwe” د “dzimba-hwe” د لنډيز شوې بڼې استازولي کوي، چې د شونا ژبې د “Zezuru” ګړدود له مخې «د نمانځل شويو کورونو» معنا ورکوي او په عادي ډول د مشرانو کورونو يا ګورونو په معنا سره کارول کېږي. <ref>{{cite web|url=http://www.somalipress.com/zimbabwe-overview/zimbabwe-big-house-stone-1145.html|title=Zimbabwe – big house of stone|publisher=Somali Press|access-date=14 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503184153/http://www.somalipress.com/zimbabwe-overview/zimbabwe-big-house-stone-1145.html|archive-date=3 May 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|title=Shona Class 5 revisited: a case against *ri as Class 5 nominal prefix|journal=Zambezia|year=1994|volume=21|pages=51–80|author=Lafon, Michel|url=http://archive.lib.msu.edu/DMC/African%20Journals/pdfs/Journal%20of%20the%20University%20of%20Zimbabwe/vol21n1/juz021001005.pdf}}</ref><ref>{{cite journal|title=Mediated monuments and national identity|author=Vale, Lawrence J.|doi=10.1080/136023699373774|journal=Journal of Architecture|volume=4|year=1999|pages=391–408|issue=4}}</ref><ref>{{cite book|last=Garlake|first=Peter|author-link=Peter Garlake|title=Great Zimbabwe: New Aspects of Archaeology|url=https://archive.org/details/greatzimbabwe0000garl|url-access=limited|year=1973|publisher=Thames & Hudson|location=London, UK|isbn=978-0-8128-1599-3|page=[https://archive.org/details/greatzimbabwe0000garl/page/13 13]}}</ref> زيمبابوی پخوا په ۱۸۹۸ ز کې د سويلي روديشيا (Southern Thodesia)، په ۱۹۶۵ ز کې د روديشيا او په ۱۹۷۹ ز کې د زيمبابوی روديشيا (Zimbabwe Rhodesia) په توګه پېژندل کېدله. د ملي ماخذ د اصطلاح په توګه د “Zimbabwe” لومړني ثبت شوې کارونه تاريخ د يوې سکې وهنې په توګه ۱۹۶۰ کال څخه ګڼل کېږي. ياده سکه تور پوستي ملتپال مايکل ماويما (Michael Mawema) جوړه کړه، چې د زيمبابوی ملي ګوند (Zimbabwe National Party) ګوند يې لومړنۍ ډله شوه، چې په رسمي ډول يې په ۱۹۶۱ کې ياد نوم وکاروه. د “Rhodesai” اصطلاح د افريقايي ملتپالو له لورې د خپل استعماري اصليت او پېچلتياوو له امله نامناسب وګڼل شوه. روديشيا اصطلاح د “Cecil Rhodes” له کورني نوم څخه اخيستل شوې ده، چې د ۱۹ پېړۍ د وروستيو پر مهال د سيمې د برتانوي استعمار لومړنی يا مهم پاروونکی و. <ref name="fontein119120">{{cite book|title=The Silence of Great Zimbabwe: Contested Landscapes and the Power of Heritage|last=Fontein|first=Joost|location=London|publisher=[[University College London|University College London Press]]|date=September 2006|edition=First|isbn=978-1844721238|pages=119–20}}</ref><ref name="ndlovugatsheni113114">{{cite book|title=Do "Zimbabweans" Exist? Trajectories of Nationalism, National Identity Formation and Crisis in a Postcolonial State|last=Ndlovu-Gatsheni|first=Sabelo J.|location=Bern|publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang AG]]|year=2009|edition=First|isbn=978-3-03911-941-7|pages=113–14}}</ref> د “Mawema” له نظره تور پوستو ملتپالو په ۱۹۶۰ ز کې هېواد لپاره د يو ځایناستي يا بديل نوم د غوره کولو په موخه يوه ناسته وکړه. مخکې له دې چې د نوموړی له لورې د “Zimbabwe” وړانديز خپور شي، ځيني نومونه لکه “Matshobana” او “Monomotapa” هم وړاندې شول. يو څه زيات ځايناستی نوم چې په “Matabeleland” کې د ملتپالو له لورې وړاندې شو، “Matopos” و چې د “Bulawayo” سوېل کې پرتو ماټوپوس غونډيو (Matopos Hills) ته ويل کېږي. <ref>{{cite journal|title=What's in a Name? Welcome to the 'Republic of Machobana'|journal=Read on|publisher=Training Aids Development Group|location=Harare|year=1991|page=40}}</ref><ref name="ndlovugatsheni1131142">{{cite book|title=Do "Zimbabweans" Exist? Trajectories of Nationalism, National Identity Formation and Crisis in a Postcolonial State|last=Ndlovu-Gatsheni|first=Sabelo J.|location=Bern|publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang AG]]|year=2009|edition=First|isbn=978-3-03911-941-7|pages=113–14}}</ref> په لومړيو کې د غوره شوې اصطلاح د کارونې څرنګوالی روښانه نه و، مګر “Zimbabwe” په ۱۹۶۲ ز کې په پراخه ډول رامنځته شوه، چې موخه يې د تور پوستي ملتپال خوځښت په عمومي ډول د لومړيتوب ورکړای شوې اصطلاح کېدل وه. د ۲۰۰۱ ز کال په يوه مرکه کې تورپوستي ملتپال (Edson Zvobgo) يو ځل بيا غوښتنه وکړه، چې “Mawema” ياد نوم د سياسي ګټې اخيستنې پر مهال ذکر کړه «او همداسې ومنل شوه». تور پوستو ملتپالو ډلو په وروستيو کې ياد نوم د (۱۹۷۹-۱۹۶۴ز کال) روديشيايي بوش جګړې (Rhodesian Bush War) پر مهال د روديشيا د حکومت پر وړاندې د دويمې “Chimurenga” مبارزو پر مهال وکاروه. په دې کمپ کې دوه سترې ډلې وې: يوه يې «د زيمبابوی افريقايي ملي اتحاديې :Zimbabwe African National Union» ډله وه، چې له ۱۹۷۵ ز څخه يې مشري رابرت موګابي وکړه او بله يې «د زيمبابوی د افريقايي خلکو اتحاديه: Zimbabwe African People’s Union» وه، چې د ۱۹۶۰ لسيزې په لومړيو کې له خپلې بنسټ ايښودنې راهيسې يې Joshua Nkomo مشري وکړه. <ref>{{Cite web|title=Zimbabwe - Cultural life {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Zimbabwe/Cultural-life|access-date=2022-02-11|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> == سرچينې == <references /> {{Infobox country | conventional_long_name = د زیمبابوې هیواد ولسمشریزه | common_name = زیمبابوې | native_name = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:۸۴%; | title = 13 other official names | {{Infobox|subbox=yes|bodystyle=font-size:۷۷%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = [[شونا ژبه]]: | data1 = {{Lang|sn|Nyika yeZimbabwe}} | rowclass2 = mergedrow | label2 = [[Northern Ndebele language|Ndebele]]: | data2 = {{Lang|nd|Ilizwe leZimbabwe}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = [[چوایي ژبه]]: | data3 = {{Lang|ny|Dziko la Zimbabwe}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = [[Sena language|Chibarwe]]: | data4 = {{Lang|bwg|Dziko la Zimbabwe}} | rowclass5 = mergedrow | label5 = [[Kalanga language|Kalanga]]: | data5 = {{Lang|kck|Hango yeZimbabwe}} | rowclass6 = mergedrow | label6 = [[Tshwa language|Khoisan]]: | data6 = {{Lang|st|Zimbabwe Nù}} | rowclass7 = mergedrow | label7 = [[Nambya language|Nambya]]: | data7 = {{Lang|nmq|Inyika yeZimbabwe}} | rowclass8 = mergedrow | label8 = [[Ndau dialect|Ndau]]: | data8 = {{Lang|ndc|Nyika yeZimbabwe}} | rowclass9 = mergedrow | label9 = [[شنګاني ژبه]]: | data9 = {{Lang|ts|Tiko ra Zimbabwe}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[سوتو ژبه]]: | data10 = {{Lang|st|Naha ya Zimbabwe}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[Tonga language (Zambia and Zimbabwe)|Tonga]]: | data11 = {{Lang|st|Cisi ca Zimbabwe}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[وندا ژبه]]: | data12 = {{Lang|ve|Shango ḽa Zimbabwe}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[خوسایي ژبه]]: | data13 = {{Lang|xh|Ilizwe leZimbabwe}} }} }} | image_flag = Flag of Zimbabwe.svg | image_coat = Coat of Arms of Zimbabwe.svg | national_motto = «یوالی، خپلواکي، کار»<ref name="BEAVERCT">{{cite journal |url= https://news.google.com/newspapers?id=AFwtAAAAIBAJ&pg=3340,2548451&dq=zimbabwe+unity-freedom-work&hl=en |title=Zimbabwe |journal= The Beaver County Times |date= 13 September 1981 |accessdate= 2 November 2011}}</ref> | national_anthem = «[[د زیمبابوې ملي سرود|زیمبابوه وطنه آباد اوسې]]»<ref name="CIA-WF">{{cite web |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |title= The World Factbook – Zimbabwe |publisher= Central Intelligence Agency |access-date= 2021-02-09 |تاريخ الأرشيف= 2020-04-16 |مسار الأرشيف= https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |url-status= dead |خونديځ نېټه= 2020-04-16 |خونديځ تړی= https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |خونديځ-تړی= https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html }}</ref><div style= "padding-top:0.5em;">{{}}[[دوتنه:Zimbabwe National Anthem.ogg]]{{پای}}</div> | image_map = Location Zimbabwe AU Africa.svg | map_caption = {{Map caption|location_color= |region= [[آفریقا]] |region_color= }} | capital = [[هراره]] | coordinates = {{Coord|17|50|S|31|3|E|type:city}} | largest_city = هراره | official_languages = [[Languages of Zimbabwe|۱۶ ژبې]]:<ref name="language">{{cite web |publisher=Government of Zimbabwe |via=Kubatana.net |url= http://www.kubatana.net/docs/legisl/constitution_zim_draft_copac_130125.pdf |title=Constitution of Zimbabwe (final draft) |date=January 2013 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20131002110534/http://www.kubatana.net/docs/legisl/constitution_zim_draft_copac_130125.pdf |archive-date=2 October 2013}}</ref> {{Hlist| [[چوایي ژبه]] | Chibarwe | English | [[Kalanga language|Kalanga]] |"[[خویسان ژبه]]" (presumably [[Tsoa language|Tsoa]]) | [[Nambya language|Nambya]] | [[Ndau language|Ndau]] | [[Northern Ndebele language|Ndebele]] | [[شنګاني ژبه]] |[[شونا ژبه]] |"[[Zimbabwean sign languages|sign language]]" |[[سوتو ژبه]] | [[Tonga language (Zambia)|Tonga]] | [[تسوانا ژبه]] | [[وندا ژبه]] | [[خوسایي ژبه]]}} | ethnic_groups = {{ | ۹۹٫۳۸٪ [[تور پوستان]] (mainly [[Shona people|Shona]] and [[Northern Ndebele people|Ndebele]]) | {{Nowrap|0.22% [[White people in Zimbabwe|White African]]}} | ۰٫۱۸٪ [[رنګین پوستان]] | ۰٫۰۸٪ [[آسیایان]] | ۰.۰۲% نور | ۰.۰۱% ناپیژند }} | ethnic_groups_year = 2012 Census<ref name="ReferenceB">{{ وبسایټ|نښان=http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Population/National_Report.pdf |عنوان=نسخه |=11 اكتوبر 2020 |archive-date=20 سپټمبر 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920154919/http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Population/National_Report.pdf }}</ref> | religion = {{ |item_style=white-space:nowrap; |۸۴٫۱٪ [[مسیحیت]] |—۶۹٫۲٪ [[پروتستان]] |—۱۴.۹% نور [[List of Christian denominations|مسیحیت]] |۱۰٫۲٪ [[بی‌دینی]] |۴.۵% [[سیمه ییز افریقایي دینونه]] |۱.۲% نور }} | religion_year = ۲۰۱۷ | religion_ref =<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> | demonym = Zimbabwean{{سخ}}Zimbo<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=VzXJBAAAQBAJ&pg=PA201 |title= Developments in English | work =International Association of University Professors of English Conference|date= 31 October 2014 |publisher= Cambridge University Press |via= Google Books|isbn= 978-1-107-03850-9}}</ref> (colloquial) | government_type = [[حکومت]] [[حاکمنظام]] [[ولسمشریز نظام]] [[ولسمشریزه]] | leader_title1 = [[ولسمشر]] | leader_name1 = [[امرسون منانګاګوا]] | leader_title2 = [[مرستیال ولسمشر]] | leader_name2 = [[کونستانتینو چوینګا]]{{سخ}}[[کمبړ موهادی]] | leader_title3 = | leader_name3 = | legislature = [[ولسي جرګه]] | upper_house = [[مشرانو جرګه]] | lower_house = [[لویه جرګه]] | sovereignty_type = [[خپلواکي]] {{له [[بریتانیا]]}} | established_event1 = [[اعلان]] | established_date1 = ۱۱ نوامبر ۱۹۶۵ | established_event2 = [[رودزیا]] | established_date2 = ۲ مارچ ۱۹۷۰ | established_event3 = [[زیمبابوه رودزیا]] | established_date3 = ۱ جون ۱۹۷۹ | established_event4 = د زیمبابوې ولسمشریزه | established_date4 = ۱۸ افریل ۱۹۸۰ | established_event5 = [[د زمبابوې اساسي قانون]] | established_date5 = ۱۵ مې ۲۰۱۳ | area_km2 = ۳۹۰٬۷۵۷ | area_rank = ۶۰ام | area_sq_mi = ۱۵۰٬۸۷۱ | percent_water = ۱ | population_estimate = ۱۴٬۲۱۵٬۸۰۹<ref>{{cite web|url=http://www.zimstat.co.zw/wp-content/uploads/publications/Economic/Employment/Labour-Force-Report-2019.pdf|title=2019 Labour Force Report|author=Zimstat|accessdate=September 20, 2020}}</ref> | population_census = ۱۲٬۹۷۳٬۸۰۸<ref name="zimstat1">{{cite web |title= Census Results in Brief |url= http://www.zimstat.co.zw/dmdocuments/CensusPreliminary2012.pdf |publisher= Zimbabwe National Statistical Agency |accessdate= 25 August 2013 |url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130903060905/http://www.zimstat.co.zw/dmdocuments/CensusPreliminary2012.pdf |archivedate= 3 September 2013}}</ref> | population_estimate_year = ۲۰۱۹ | population_estimate_rank = ۷۴ام | population_census_year = ۲۰۱۲ | population_density_km2 = ۲۶ | population_density_sq_mi = ۵۷ | population_density_rank = ۱۷۰ام | GDP_PPP = $۴۱٫۰۳۱ بیلیونه | GDP_PPP_year = ۲۰۱۹ | GDP_PPP_per_capita = $۲٬۶۲۱<ref name="imf.org">{{Cite web | url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=27&pr.y=19&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=698&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title = Report for Selected Countries and Subjects}}</ref> | GDP_nominal = $۲۲٫۲۹۰ بیلیونه | GDP_nominal_year = ۲۰۱۹ | GDP_nominal_per_capita = $۱٬۴۲۴<ref name="imf.org"/> | Gini = ۵۰٫۱ <!--number only--> | Gini_year = ۱۹۹۵ | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref>{{cite web |title= GINI Index |url= http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?page=3 |publisher= World Bank |accessdate= 21 July 2013 |archive-date= 9 October 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111009161918/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?page=3 |url-status= dead }}</ref> | Gini_rank = | HDI = ۰٫۵۶۳ <!--number only--> | HDI_year = ۲۰۱۸<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[ملګري ملتونه]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref> | HDI_rank = 150th | currency = Zimbabwean dollar | time_zone = [[Central Africa Time|CAT]]<ref name= TimeZone>{{cite web |url= http://wwp.greenwichmeantime.com/time-zone/africa/zimbabwe/time/ |title= Zimbabwe Time |website= Greenwich Mean Time |publisher= Greenwich 2000|accessdate= 17 November 2017|url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110719182003/http://wwp.greenwichmeantime.com/time-zone/africa/zimbabwe/time/ |archivedate= 19 July 2011 |df= dmy-all}}</ref> | utc_offset = +۲ | drives_on = [[د موټروانې لوری|چپ]] | calling_code = [[+۲۶۳]] | cctld = [[.zw]] | today = }} ==ایداري وېش== ==تاریخ== ==اقتصاد== ==کلتور== ==جغرافیه== [[وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه]] [[وېشنيزه:په وچې پورې تړلي هیوادونه]] [[وېشنيزه:زېمبابوې]] f6dfoucuqchliccdmds22r9idu26blv 364264 364262 2026-05-24T11:12:28Z شاه زمان پټان 26102 364264 wikitext text/x-wiki '''زېمبابوې''' په [[انګلیسي]] Zimbabwe), چې په رسمي توګه د '''زېمبابوې جمهوريت''' په نامه هم يادېږي د [[افريقا]] په لويه وچه کې پروت يو هېواد دی. پخوا دا هېواد په رسمي توګه د '''روډېشيا د جمهوريت''' په نامه پېژندل کېده. زېمبابوې په وچه کې ايسار يو هېواد دی او د دې جمهوریت موقعيت د افريقا د لويې وچې په سوېلي سيمه کې، د زامبېزي او ليمپوپو رودونو تر مېنځ دی. دا افريقايي هېواد د يو څو نورو هېوادونو سره ګډې پولې لري چې پدې توگه دي؛ د هېواد سوېل خوا ته د [[سوېلي افريقا]] جمهوريت سره، د لوېديځ خوا د [[بوټسوانا]] سره، سهېل ختيځې خوا کې د [[زېمبيا]] سره، او په ختيځ خوا کې يې د [[موزمبيق]] هېواد پروت دی. د زیمبابوی پلازمینه د [[هراره]] ښار دی او ۱۶ رسمی ژبي لري چې له هغی ډلی نه [[انګلیسي]]، [[شونا ژبه]] او [[شمالي ندلبل ژبه]] یې مشهوری دي، یاد هیواد ۷۵۷'۳۹۰ کیلومتره مساحت او ۳۶۲'۱۵۰'۱۶ میلیونه وګړي لري.{{هېواد مالوماتبکس}} زيمبابوی (/zɪmˈbɑːbweɪ, -wi/) چې په رسمي ډول د زيمبابوی جمهوريت په وچه کې راګېر هېواد دی، چې د زمبيزي او ليمپوپو سيندونو تر منځ په سويل ختيځه افريقا کې پروت دی. سويل ته له سويلي افريقا، سويل لويديځ ته له بوتسوانا، شمال ته له زمبیا او ختيځ ته له موزمبيق سره ګډه پوله لري. پلازمينه او لوی ښار يې هرارا (Harara) دی. دويم لوی ښار يې بولاوايو (Bulawayo) دی. نفوس يې نږدې ۱۵ ميليونه تنه دی او ۱۶ رسمي ژبې لري، چې انګليسي، شونا او (Ndebele) يې د نورو په پرتله عامې دي. دا هېواد يو وخت د خپلې سترې سوکالۍ له امله «د افريقا د غمي يا قيمتي ډبرې» په توګه پېژندل کېده. <ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/11/15/robert-mugabe-tarnished-jewel-zimbabwe-now-chance-shine/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2017/11/15/robert-mugabe-tarnished-jewel-zimbabwe-now-chance-shine/|archive-date=10 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Robert Mugabe tarnished the jewel that is Zimbabwe. Now is its chance to shine again|first=Boris|last=Johnson|newspaper=The Telegraph|date=15 November 2017|via=www.telegraph.co.uk}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.nybooks.com/articles/2003/04/10/the-jewel-of-africa/|title=The Jewel of Africa|first=Doris|last=Lessing|date=10 April 2003|via=www.nybooks.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.voazimbabwe.com/a/zimbabwe-economy-battered-over-the-years/2724325.html|title=What Happened to Zimbabwe, Once Known as The Jewel of Africa?|first=Irwin|last=Chifera}}</ref> ياد هېواد د سويلي افريقا تر ټولو بډايه تاريخ لرونکی ملت دی او په ۱۱ پېړۍ کې په لومړي ځل يوه ستره سوداګريزه لاره شوه. د خپلې اوسپنې دورې په وروستيو کې د “Gokomere” د Bantu خلک چې وروسته د “Shona” توکم شو، د سترې زيمبابوی (Great Zimbabwe) پراخه ښاري دولت يې جوړ کړ. ياد دولت چې د طبيعي سرچينو پر يوه شتمنۍ باندې ودان شو، له ۱۴ تر ۱۵ پېړۍ پورې په مالي او کلتوري ډول وغوړېده او د سوداګرۍ يو داسې ځواک لرونکی دولت شو، چې له سواهيلي ساحل او بېلابېلو عربي او هندي دولتونو سره يې د سرو زرو، عاج (د فيل غاښ) او مسو سوداګرۍ اداره کړې. له همدې ځايه د زيمبابوی پاچهي او وروسته ورپسې د Rozvi، Mutapa او Mthwakazi سترواکۍ رامنځته شوې. د نورو توکمونو له منځه “Shona” او “Ndebele” وګړو زيمبابوی ته هغه مهال د يوې نېکمرغه او په ستراتيژيک ډول د مهمې سيمې بڼه ورکړه، چې اروپايانو په ۱۸۰۰ کې د سيمې مستعمر کول پيل کړل. <ref>{{Cite web|title=Who built Great Zimbabwe? And why? - Breeanna Elliott|url=https://ed.ted.com/lessons/who-built-great-zimbabwe-and-why-breeanna-elliott|access-date=2022-03-13|website=TED-Ed|language=en}}</ref> د سيسيل رودز د بریتانيې د سويلي افريقا شرکت (British South Africa Company of Cecil Rhodes) په لومړي ځل د ۱۸۹۰ زکال پر مهال نننۍ سيمه خپل بريد يا پوله وټاکله. دا هغه مهال و چې ياد شرکت “Mashonaland” او وروسته د “Metabele” وګړو له لورې له يو سخت ټينګار يا مقاومت څخه (چې د Metabele د لومړۍ جګړې په نوم يادېږي) “Meatabeleland” سيمې ونيولې. د شرکت حکومت په ۱۹۲۳ز کې د برتانيې د خپلواکه مستعمرې په توګه د سويلي روديشيا (Rhodesia) په رامنځته کېدنې سره پای ته ورسېد. په ۱۹۶۵ز کې د محافظه کار سپين پوستو حکومت په يو اړخيز ډول د روديشيا په نوم خپلواکي اعلان کړه. ياد دولت يوه نړېواله ګوښه کېدنه يا انزوا او له تور پوستو ملتپالو ځواکونو سره ۱۵ کلنه چريکي جګړه وزغمله، چې د سولې په يو تړون کې تر ټول لوړ ټکي ته ورسېدې. ياد تړون د ۱۹۸۰ ز کال په اپرېل کې يوه نړيواله خپلواکي او د زيمبابوی په نوم تل پاتې يا رسمي خپلواکي رامنځته کړه. زيمبابوی وروسته د ملتو له ګډو ګټو سازمان سره يو ځای شو، چې د روبرت موګابي (Robert Mugabe) تر مشرۍ لاندې د وخت د حکومت له لورې د نړيوال قانون د ماتېدنې له امله يې غړيتوب وځنډول او د ۲۰۰۳ ز په ډسمبر کې ترې بېرته واخيستل شو. رابرت موګابي په ۱۹۸۰ ز کال کې هغه مهال د زيمبابوی لومړی وزير شو، چې د ZANU-PF ګوند د سپين پوستو لږه کيو له حکومت څخه وروسته ټاکنې وګټلې. نوموړی له ۱۹۸۷ څخه په ۲۰۱۷ز کال کې له واک څخه تر خپلې لاس اخيستنې پورې د هېواد ولسمشر و. د موګابي د واک خوښونکي نظام له مخې د دولت امنيتي ميکانېزم پر هېواد باندې واکمني وکړه او د پراخه انساني حقونو د تېريو لپاره ځواب ويونکی و. له ۲۰۰۰ ز څخه تر ۲۰۰۹ ز پورې د هېواد اقتصاد مخکې له دې، چې زيمبابوی ډالرو ته د چلند ورکولو په پرتله د نورو پولي واحدونو له کارونې څخه وروسته بېرته خپل پخواني حالت ته راوګرځي؛ شاتګ او د پيسو لوړ پړسوب (Hyperinflation) وازمويه، که څه هم اقتصادي وده له همغه وخت راهيسې کمزورې شوې ده. د ۲۰۱۷ ز کال د جنوري پر ۱۵ نېټه د موګابي د حکومت پر وړاندې له يو کال څخه د زياتې مودې لاريونونو او همدرانګه په چټکۍ سره د زيمبابوی د اقتصاد ښکته کېدل يا شاتګ له امله نوموړی د هېواد ملي پوځ له لورې په يوه کودتا کې په کور دننه نظر بند او په پای کې يې شپږ ورځې وروسته له دندې څخه لاس واخيست. “Emmerson Mnangagwa” له همغه وخت راهيسې د هېواد د ولسمشر په توګه خدمت کړی دی. <ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2015&dlid=252745|title=Zimbabwe 2015 Human Rights Report|year=2015|access-date=6 May 2016|publisher=[[United States Department of State]] [[Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor]]}}</ref> زيمبابوی د ملګرو ملتونو، د سويلي افريقا د پرمختګ ټولنې، افريقايي اتحاديې او د ختيځې او سويلي افريقا لپاره د عام بازار (COMESA) غړی هېواد دی. == رېښه == د “Zimbabwe” نوم د سترې زيمبابوی لپاره د شونا ژبې له اصطلاح څخه اخيستل شوی دی، چې د هېواد په سويل ختيځ کې د “Masvingo” په نوم د منځنيو پېړيو يو ښار و، چې پاتې شونې يې اوس تر قيموميت لاندې سيمه ده. دوه بېلابېلې نظريې د ياد ياد ويي اصليت په ګوته کوي. زياتې سرچينې په پام کې لري، چې “Zimbabwe” له “dzimba-dza-mabwe” څخه اخيستل شوی دی، چې د شونا ژبې له “Karanga” ګړدود يا لهجې څخه «د تيږو کورونه» په توګه ژباړل شوی دی؛ (dzimba چې د imba جمعه حالت دی، د «کور» په معنا سره او “mabwe” چې د “bwe” جمعه حالت دی، تيږې يا ډبرې ته وايي). د کارانګا ګړدود ويونکي شونا وګړي سترې زيمبابوی ته نږدې په نني “masvingo” ولايت کې ژوند کوي. لرغون پېژندونکی پيتر ګارلېک (Peter Garlake) استدلال کوي، چې “Zimbabwe” د “dzimba-hwe” د لنډيز شوې بڼې استازولي کوي، چې د شونا ژبې د “Zezuru” ګړدود له مخې «د نمانځل شويو کورونو» معنا ورکوي او په عادي ډول د مشرانو کورونو يا ګورونو په معنا سره کارول کېږي. <ref>{{cite web|url=http://www.somalipress.com/zimbabwe-overview/zimbabwe-big-house-stone-1145.html|title=Zimbabwe – big house of stone|publisher=Somali Press|access-date=14 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503184153/http://www.somalipress.com/zimbabwe-overview/zimbabwe-big-house-stone-1145.html|archive-date=3 May 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|title=Shona Class 5 revisited: a case against *ri as Class 5 nominal prefix|journal=Zambezia|year=1994|volume=21|pages=51–80|author=Lafon, Michel|url=http://archive.lib.msu.edu/DMC/African%20Journals/pdfs/Journal%20of%20the%20University%20of%20Zimbabwe/vol21n1/juz021001005.pdf}}</ref><ref>{{cite journal|title=Mediated monuments and national identity|author=Vale, Lawrence J.|doi=10.1080/136023699373774|journal=Journal of Architecture|volume=4|year=1999|pages=391–408|issue=4}}</ref><ref>{{cite book|last=Garlake|first=Peter|author-link=Peter Garlake|title=Great Zimbabwe: New Aspects of Archaeology|url=https://archive.org/details/greatzimbabwe0000garl|url-access=limited|year=1973|publisher=Thames & Hudson|location=London, UK|isbn=978-0-8128-1599-3|page=[https://archive.org/details/greatzimbabwe0000garl/page/13 13]}}</ref> زيمبابوی پخوا په ۱۸۹۸ ز کې د سويلي روديشيا (Southern Thodesia)، په ۱۹۶۵ ز کې د روديشيا او په ۱۹۷۹ ز کې د زيمبابوی روديشيا (Zimbabwe Rhodesia) په توګه پېژندل کېدله. د ملي ماخذ د اصطلاح په توګه د “Zimbabwe” لومړني ثبت شوې کارونه تاريخ د يوې سکې وهنې په توګه ۱۹۶۰ کال څخه ګڼل کېږي. ياده سکه تور پوستي ملتپال مايکل ماويما (Michael Mawema) جوړه کړه، چې د زيمبابوی ملي ګوند (Zimbabwe National Party) ګوند يې لومړنۍ ډله شوه، چې په رسمي ډول يې په ۱۹۶۱ کې ياد نوم وکاروه. د “Rhodesai” اصطلاح د افريقايي ملتپالو له لورې د خپل استعماري اصليت او پېچلتياوو له امله نامناسب وګڼل شوه. روديشيا اصطلاح د “Cecil Rhodes” له کورني نوم څخه اخيستل شوې ده، چې د ۱۹ پېړۍ د وروستيو پر مهال د سيمې د برتانوي استعمار لومړنی يا مهم پاروونکی و. <ref name="fontein119120">{{cite book|title=The Silence of Great Zimbabwe: Contested Landscapes and the Power of Heritage|last=Fontein|first=Joost|location=London|publisher=[[University College London|University College London Press]]|date=September 2006|edition=First|isbn=978-1844721238|pages=119–20}}</ref><ref name="ndlovugatsheni113114">{{cite book|title=Do "Zimbabweans" Exist? Trajectories of Nationalism, National Identity Formation and Crisis in a Postcolonial State|last=Ndlovu-Gatsheni|first=Sabelo J.|location=Bern|publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang AG]]|year=2009|edition=First|isbn=978-3-03911-941-7|pages=113–14}}</ref> د “Mawema” له نظره تور پوستو ملتپالو په ۱۹۶۰ ز کې هېواد لپاره د يو ځایناستي يا بديل نوم د غوره کولو په موخه يوه ناسته وکړه. مخکې له دې چې د نوموړی له لورې د “Zimbabwe” وړانديز خپور شي، ځيني نومونه لکه “Matshobana” او “Monomotapa” هم وړاندې شول. يو څه زيات ځايناستی نوم چې په “Matabeleland” کې د ملتپالو له لورې وړاندې شو، “Matopos” و چې د “Bulawayo” سوېل کې پرتو ماټوپوس غونډيو (Matopos Hills) ته ويل کېږي. <ref>{{cite journal|title=What's in a Name? Welcome to the 'Republic of Machobana'|journal=Read on|publisher=Training Aids Development Group|location=Harare|year=1991|page=40}}</ref><ref name="ndlovugatsheni1131142">{{cite book|title=Do "Zimbabweans" Exist? Trajectories of Nationalism, National Identity Formation and Crisis in a Postcolonial State|last=Ndlovu-Gatsheni|first=Sabelo J.|location=Bern|publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang AG]]|year=2009|edition=First|isbn=978-3-03911-941-7|pages=113–14}}</ref> په لومړيو کې د غوره شوې اصطلاح د کارونې څرنګوالی روښانه نه و، مګر “Zimbabwe” په ۱۹۶۲ ز کې په پراخه ډول رامنځته شوه، چې موخه يې د تور پوستي ملتپال خوځښت په عمومي ډول د لومړيتوب ورکړای شوې اصطلاح کېدل وه. د ۲۰۰۱ ز کال په يوه مرکه کې تورپوستي ملتپال (Edson Zvobgo) يو ځل بيا غوښتنه وکړه، چې “Mawema” ياد نوم د سياسي ګټې اخيستنې پر مهال ذکر کړه «او همداسې ومنل شوه». تور پوستو ملتپالو ډلو په وروستيو کې ياد نوم د (۱۹۷۹-۱۹۶۴ز کال) روديشيايي بوش جګړې (Rhodesian Bush War) پر مهال د روديشيا د حکومت پر وړاندې د دويمې “Chimurenga” مبارزو پر مهال وکاروه. په دې کمپ کې دوه سترې ډلې وې: يوه يې «د زيمبابوی افريقايي ملي اتحاديې :Zimbabwe African National Union» ډله وه، چې له ۱۹۷۵ ز څخه يې مشري رابرت موګابي وکړه او بله يې «د زيمبابوی د افريقايي خلکو اتحاديه: Zimbabwe African People’s Union» وه، چې د ۱۹۶۰ لسيزې په لومړيو کې له خپلې بنسټ ايښودنې راهيسې يې Joshua Nkomo مشري وکړه. <ref>{{Cite web|title=Zimbabwe - Cultural life {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Zimbabwe/Cultural-life|access-date=2022-02-11|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> == سرچينې == <references /> {{Infobox country | conventional_long_name = د زیمبابوې هیواد ولسمشریزه | common_name = زیمبابوې | native_name = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:۸۴%; | title = 13 other official names | {{Infobox|subbox=yes|bodystyle=font-size:۷۷%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = [[شونا ژبه]]: | data1 = {{Lang|sn|Nyika yeZimbabwe}} | rowclass2 = mergedrow | label2 = [[Northern Ndebele language|Ndebele]]: | data2 = {{Lang|nd|Ilizwe leZimbabwe}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = [[چوایي ژبه]]: | data3 = {{Lang|ny|Dziko la Zimbabwe}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = [[Sena language|Chibarwe]]: | data4 = {{Lang|bwg|Dziko la Zimbabwe}} | rowclass5 = mergedrow | label5 = [[Kalanga language|Kalanga]]: | data5 = {{Lang|kck|Hango yeZimbabwe}} | rowclass6 = mergedrow | label6 = [[Tshwa language|Khoisan]]: | data6 = {{Lang|st|Zimbabwe Nù}} | rowclass7 = mergedrow | label7 = [[Nambya language|Nambya]]: | data7 = {{Lang|nmq|Inyika yeZimbabwe}} | rowclass8 = mergedrow | label8 = [[Ndau dialect|Ndau]]: | data8 = {{Lang|ndc|Nyika yeZimbabwe}} | rowclass9 = mergedrow | label9 = [[شنګاني ژبه]]: | data9 = {{Lang|ts|Tiko ra Zimbabwe}} | rowclass10 = mergedrow| label10 = [[سوتو ژبه]]: | data10 = {{Lang|st|Naha ya Zimbabwe}} | rowclass11 = mergedrow| label11 = [[Tonga language (Zambia and Zimbabwe)|Tonga]]: | data11 = {{Lang|st|Cisi ca Zimbabwe}} | rowclass12 = mergedrow| label12 = [[وندا ژبه]]: | data12 = {{Lang|ve|Shango ḽa Zimbabwe}} | rowclass13 = mergedrow| label13 = [[خوسایي ژبه]]: | data13 = {{Lang|xh|Ilizwe leZimbabwe}} }} }} | image_flag = Flag of Zimbabwe.svg | image_coat = Coat of Arms of Zimbabwe.svg | national_motto = «یوالی، خپلواکي، کار»<ref name="BEAVERCT">{{cite journal |url= https://news.google.com/newspapers?id=AFwtAAAAIBAJ&pg=3340,2548451&dq=zimbabwe+unity-freedom-work&hl=en |title=Zimbabwe |journal= The Beaver County Times |date= 13 September 1981 |accessdate= 2 November 2011}}</ref> | national_anthem = «[[د زیمبابوې ملي سرود|زیمبابوه وطنه آباد اوسې]]»<ref name="CIA-WF">{{cite web |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |title= The World Factbook – Zimbabwe |publisher= Central Intelligence Agency |access-date= 2021-02-09 |تاريخ الأرشيف= 2020-04-16 |مسار الأرشيف= https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |url-status= dead |خونديځ نېټه= 2020-04-16 |خونديځ تړی= https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |خونديځ-تړی= https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20200416053740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zi.html }}</ref><div style= "padding-top:0.5em;">{{}}[[دوتنه:Zimbabwe National Anthem.ogg]]{{پای}}</div> | image_map = Location Zimbabwe AU Africa.svg | map_caption = {{Map caption|location_color= |region= [[آفریقا]] |region_color= }} | capital = [[هراره]] | coordinates = {{Coord|17|50|S|31|3|E|type:city}} | largest_city = هراره | official_languages = [[Languages of Zimbabwe|۱۶ ژبې]]:<ref name="language">{{cite web |publisher=Government of Zimbabwe |via=Kubatana.net |url= http://www.kubatana.net/docs/legisl/constitution_zim_draft_copac_130125.pdf |title=Constitution of Zimbabwe (final draft) |date=January 2013 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20131002110534/http://www.kubatana.net/docs/legisl/constitution_zim_draft_copac_130125.pdf |archive-date=2 October 2013}}</ref> {{Hlist| [[چوایي ژبه]] | Chibarwe | English | [[Kalanga language|Kalanga]] |"[[خویسان ژبه]]" (presumably [[Tsoa language|Tsoa]]) | [[Nambya language|Nambya]] | [[Ndau language|Ndau]] | [[Northern Ndebele language|Ndebele]] | [[شنګاني ژبه]] |[[شونا ژبه]] |"[[Zimbabwean sign languages|sign language]]" |[[سوتو ژبه]] | [[Tonga language (Zambia)|Tonga]] | [[تسوانا ژبه]] | [[وندا ژبه]] | [[خوسایي ژبه]]}} | ethnic_groups = {{ | ۹۹٫۳۸٪ [[تور پوستان]] (mainly [[Shona people|Shona]] and [[Northern Ndebele people|Ndebele]]) | {{Nowrap|0.22% [[White people in Zimbabwe|White African]]}} | ۰٫۱۸٪ [[رنګین پوستان]] | ۰٫۰۸٪ [[آسیایان]] | ۰.۰۲% نور | ۰.۰۱% ناپیژند }} | ethnic_groups_year = 2012 Census<ref name="ReferenceB">{{ وبسایټ|نښان=http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Population/National_Report.pdf |عنوان=نسخه |=11 اكتوبر 2020 |archive-date=20 سپټمبر 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920154919/http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Population/National_Report.pdf }}</ref> | religion = {{ |item_style=white-space:nowrap; |۸۴٫۱٪ [[مسیحیت]] |—۶۹٫۲٪ [[پروتستان]] |—۱۴.۹% نور [[List of Christian denominations|مسیحیت]] |۱۰٫۲٪ [[بی‌دینی]] |۴.۵% [[سیمه ییز افریقایي دینونه]] |۱.۲% نور }} | religion_year = ۲۰۱۷ | religion_ref =<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> | demonym = Zimbabwean{{سخ}}Zimbo<ref>{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=VzXJBAAAQBAJ&pg=PA201 |title= Developments in English | work =International Association of University Professors of English Conference|date= 31 October 2014 |publisher= Cambridge University Press |via= Google Books|isbn= 978-1-107-03850-9}}</ref> (colloquial) | government_type = [[حکومت]] [[حاکمنظام]] [[ولسمشریز نظام]] [[ولسمشریزه]] | leader_title1 = [[ولسمشر]] | leader_name1 = [[امرسون منانګاګوا]] | leader_title2 = [[مرستیال ولسمشر]] | leader_name2 = [[کونستانتینو چوینګا]]{{سخ}}[[کمبړ موهادی]] | leader_title3 = | leader_name3 = | legislature = [[ولسي جرګه]] | upper_house = [[مشرانو جرګه]] | lower_house = [[لویه جرګه]] | sovereignty_type = [[خپلواکي]] {{له [[بریتانیا]]}} | established_event1 = [[اعلان]] | established_date1 = ۱۱ نوامبر ۱۹۶۵ | established_event2 = [[رودزیا]] | established_date2 = ۲ مارچ ۱۹۷۰ | established_event3 = [[زیمبابوه رودزیا]] | established_date3 = ۱ جون ۱۹۷۹ | established_event4 = د زیمبابوې ولسمشریزه | established_date4 = ۱۸ افریل ۱۹۸۰ | established_event5 = [[د زمبابوې اساسي قانون]] | established_date5 = ۱۵ مې ۲۰۱۳ | area_km2 = ۳۹۰٬۷۵۷ | area_rank = ۶۰ام | area_sq_mi = ۱۵۰٬۸۷۱ | percent_water = ۱ | population_estimate = ۱۴٬۲۱۵٬۸۰۹<ref>{{cite web|url=http://www.zimstat.co.zw/wp-content/uploads/publications/Economic/Employment/Labour-Force-Report-2019.pdf|title=2019 Labour Force Report|author=Zimstat|accessdate=September 20, 2020}}</ref> | population_census = ۱۲٬۹۷۳٬۸۰۸<ref name="zimstat1">{{cite web |title= Census Results in Brief |url= http://www.zimstat.co.zw/dmdocuments/CensusPreliminary2012.pdf |publisher= Zimbabwe National Statistical Agency |accessdate= 25 August 2013 |url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130903060905/http://www.zimstat.co.zw/dmdocuments/CensusPreliminary2012.pdf |archivedate= 3 September 2013}}</ref> | population_estimate_year = ۲۰۱۹ | population_estimate_rank = ۷۴ام | population_census_year = ۲۰۱۲ | population_density_km2 = ۲۶ | population_density_sq_mi = ۵۷ | population_density_rank = ۱۷۰ام | GDP_PPP = $۴۱٫۰۳۱ بیلیونه | GDP_PPP_year = ۲۰۱۹ | GDP_PPP_per_capita = $۲٬۶۲۱<ref name="imf.org">{{Cite web | url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=27&pr.y=19&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=698&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a= |title = Report for Selected Countries and Subjects}}</ref> | GDP_nominal = $۲۲٫۲۹۰ بیلیونه | GDP_nominal_year = ۲۰۱۹ | GDP_nominal_per_capita = $۱٬۴۲۴<ref name="imf.org"/> | Gini = ۵۰٫۱ <!--number only--> | Gini_year = ۱۹۹۵ | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref>{{cite web |title= GINI Index |url= http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?page=3 |publisher= World Bank |accessdate= 21 July 2013 |archive-date= 9 October 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111009161918/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?page=3 |url-status= dead }}</ref> | Gini_rank = | HDI = ۰٫۵۶۳ <!--number only--> | HDI_year = ۲۰۱۸<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[ملګري ملتونه]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}</ref> | HDI_rank = 150th | currency = Zimbabwean dollar | time_zone = [[Central Africa Time|CAT]]<ref name= TimeZone>{{cite web |url= http://wwp.greenwichmeantime.com/time-zone/africa/zimbabwe/time/ |title= Zimbabwe Time |website= Greenwich Mean Time |publisher= Greenwich 2000|accessdate= 17 November 2017|url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110719182003/http://wwp.greenwichmeantime.com/time-zone/africa/zimbabwe/time/ |archivedate= 19 July 2011 |df= dmy-all}}</ref> | utc_offset = +۲ | drives_on = [[د موټروانې لوری|چپ]] | calling_code = [[+۲۶۳]] | cctld = [[.zw]] | today = }} ==ایداري وېش== ==تاریخ== ==اقتصاد== ==کلتور== ==جغرافیه== [[وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه]] [[وېشنيزه:په وچې پورې تړلي هیوادونه]] [[وېشنيزه:زېمبابوې]] arc47v2f0yv0nu6klztvnzjhmsoypk1 0 7737 364259 336252 2026-05-24T11:05:09Z شاه زمان پټان 26102 364259 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Epinephrine structure.svg|ښي|thumb|180px|[[ايپينېفرين]]]] په ګڼ حجروي موجوداتو کې د هر ډول سګنل ورکوونکو ماليکولونو هر غړي ته هورمون (د يوناني ژبې له اسم صفت ὁρμῶν نه اخستل شوی، چې معنا يې ده «په خوځښت کې ځای پر ځای کېدل) ويل کېږي، کوم غړي چې د يوې پېچلې بيالوژيکي پروسې په مټ لرې غړيو ته لېږدول شوی وی، تر څو فيزيالوژي او د هغوی چلند منظم کړی. هورمونونه د ژويو، بوټو او فونګي د سمې ودې لپاره اړین دي، (فونګي هغو نباتاتو ته ويل کېږی، چې پاڼې، ګل او شين رنګ ونه لري، لکه مرخیړی). د هورمونونو يو ډېرعادي تعريف (يعنې هغه اشاره کوونکی مالیکول چې د زېږېدو له ځايه ډېر لرې فعالیت کوي) ته په کتنې سره څرګندېږي چې، د ماليکولونو ډېر ډولونه به د هورمونونو په ډول وپېژندل شي. د هغو مادو په منځ کې چې هورمونونه بلل کېدای شي دا شامل دي: eicosanoids (لکه: prostaglandins او thromboxanes)، سټيروايډز (لکه اوسټروجين او براسينواسترورايډ)، د امینو اسيد مشتقات (لکه اپينيفرين او اوکسين) (يعنې له امينو اسيد نه تر لاسه شوي)، پروټين/پيپټايډز (لکه انسولین او CLE پيپټآيډز) او ګازونه (لکه ايتيلين او نايټروس اوکسايډ).<ref>{{Cite book|title=Biology for a changing world, with physiology|vauthors=Shuster M|isbn=9781464151132|edition=Second|location=New York, NY|oclc=884499940|date=2014-03-14}}</ref> هورمونونه د غړيو او نسجونو ترمنځ د اړيکو لپاره کارول کېږي. په ملا تير لرونکو موجوداتو کې هورمونونه د ډېرو فيزيالوژيکي پروسو او تګلاريزو فعاليتونو د تنظیم کولو دنده په غاړه لري، لکه: هاضمه، ميټابوليزم، ساه اخستل، حسي پوهېدل، خوب، په کار اچول، فشار اچول، وده او پرمختګ، خوځښت، بیا توليد او د حالت اداره کول. په بوټو کې، هورمونونه نږدې د ودې ټول اړخونه برابروي، له راشين کېدو نيولې تر زړېدو پورې.<ref>{{cite book|vauthors=Neave N|title=Hormones and behaviour: a psychological approach|year=2008|publisher=Cambridge Univ. Press|location=Cambridge|isbn=978-0521692014|lay-url=http://muse.jhu.edu/article/372303|lay-source=Project Muse}}</ref><ref>{{cite web|title=Hormones|url=https://medlineplus.gov/hormones.html|work=MedlinePlus|publisher=U.S. National Library of Medicine}}</ref><ref>{{Cite web|title=Hormone - The hormones of plants|url=https://www.britannica.com/science/hormone|access-date=2021-01-05|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> هورمونونه په ټاکلو حجرو کې له ځانګړو تر لاسه کوونکو پروټينونو سره په يو ځای کېدو سره په لرې حجرو اغېزې کوي، د کوم په پايله کې چې د حجرې په دنده کې بدلون راځي. کله چې یو هورمون له يوه تر لاسه کوونکي سره يو ځای شي، په پايله کې د سیګنل د لېږد لاره په فعاليت راځي، کوم چې په عمومي توګه د جين په کاپي کولو پيل کوي او په دې ډول د ټاکلو پروټينونو د څرګندېدو وده زیاتيږی (په دې ځای کې د څرګندېدو يا expression  معنا د يو جن د ځانګړتيا يا اغېر څرګندېدو ته ويل کېږي). شونې ده چې هورمونونه په چټکو، غېرجينومي لارو کې هم کار وکړي چې شونې ده له جينومي اغېزو سره همغږي ولري. په اوبو کې وېلې کېدونکي هورمونونه، (لکه پيپټايډز او اماینز) په عمومي توګه د دويمو پیغام وړونکو په مټ د ټاکلو حجرو په سطحه باندې عمل کوي. په غوړيو کې د وېلې کېدو (حل کېدو) وړ هورمونونه، (لکه سټيرايډز) په عمومي توګه د ټاکلو حجرو د پردو د پلازما (که هغه سيټوپلازميک وي او که هستوي) له لارې تېرېږي، تر څو د هغوی په هسته (منځ/زړي) کې فعاليت وکړي. په دوی کې د پام وړ استثنا په بوټو کې «براسينو سټيرايډز» دي، کوم چې که څه هم په غوړو کې د حل کېدو وړ دي، بيا هم د حجرې په سطحه کې د خپل تر لاسه کوونکي سره نښلي. <ref>{{cite journal|vauthors=Ruhs S, Nolze A, Hübschmann R, Grossmann C|title=30 Years of the Mineralocorticoid Receptor: Nongenomic effects via the mineralocorticoid receptor|journal=The Journal of Endocrinology|volume=234|issue=1|pages=T107–T124|date=July 2017|pmid=28348113|doi=10.1530/JOE-16-0659|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Wang ZY, Seto H, Fujioka S, Yoshida S, Chory J|title=BRI1 is a critical component of a plasma-membrane receptor for plant steroids|journal=Nature|volume=410|issue=6826|pages=380–3|date=March 2001|pmid=11268216|doi=10.1038/35066597|bibcode=2001Natur.410..380W|s2cid=4412000}}</ref> په ملا تير لرونکو ژويو کې، افرازېدونکې غدې ځانګړي غړي دي، کوم چې په افرازوونکي اشاروي نظام کې هورمونونه خوشې کوي. د هورمونونو ترشح (افراز/اخراج/ايستل) د ځانګړو بايوشيميايي اشارو په غبرګون کې منځ ته راځي او په عمومي توګه د منفي غبرګونو د برابرولو موخه وي. د بېلګې په ډول: د وينې زيات شکر (د سيروم ګوليکوز راټولېدل) د انسولینو  جوړېدو ته وده ورکوي. له دې وروسته انسولين د ګوليکوزو د کچې د کمولو عمل کوي او «هوميوستاسژ» په خپل ځای ساتي، دا چاره د انسولين د کچې د کمېدو لامل ګرځي. په اوبو کې حل کېدونکي هورمونونه له افراز سره سم د جرياني نظام له لارې په چټکۍ سره لېږدول کېږي. په غوړو کې د حل کېدو وړ هورمونونه بايد د لېږدونکي د «ګلايکوپروټينونونو» (شکر لرونکي پروټينونه) له پلازما سره ونښلي (د بېلګې په ډول: له ګلوبولين سره نښتي تاروکسين (TBG))، تر څو د «ليګانډ-پروټين» ټولګې جوړې کړي. شونې ده ،چې بشپړ فعال هورمونونه د وينې په جريان کې خوشې شي، (لکه: چې په انسولين او وده کړيو هورمونونو کې ليدل کېدای شي)، خو شونې ده چې ځینې د «پروهورمونونو» په څېر حرکت وکړي، کوم چې بايد په ځانګړو حجرو کې د فعاليدو د يو لړ اقداماتو په مټ فعال کړای شوي وي، دوی په عمومي توګه په لوړه کچه منظم وي. افرازونکی نظام نېغ په نېغه هورمونونه د وينې په جريان کې افرازوي (خوشې کوي)، په عمومي توګه دا چاره د پرانيستو لارو لرونکو رګونو په مټ تر سره کېږي، په داسې حال کې چې «ايکسوکراين نظام» (ايکسوکراين هغه نظام دی چې بهر ته ترشح کوي) د لارو په کارولو سره په غیر مستقیم ډول خپل هورمونونه افرازوي. هغه هورمونونه، چې «پاراکراين» دنده پر مخ وړي، د حجرې او نسج تر منځ د شته تشو په مټ تر ټولو نژدې موخه نسج ته شيندل کېږي.<ref>{{Cite book|last=Miller|first=Benjamin Frank|url=https://www.worldcat.org/oclc/36465055|title=Miller-Keane Encyclopedia & dictionary of medicine, nursing & allied health.|date=1997|publisher=Saunders|others=Claire Brackman Keane|isbn=0-7216-6278-1|edition=6th|location=Philadelphia|oclc=36465055}}</ref> بوټې د هورمونونو د افرازو لپاره ځانګړي غړي نه لري، خو د هورمونونو د توليد ځانګړې وېش لري. د بېلګې په ډول: «اوکسين» (د بوټو هورمونونه) تر ډېره بريده د نويو پاڼو په څوکو او د څانګو د سرونو په «ميريسټيم» کې توليديږي. د ځانګړو غودو کمښت دا معنا چې ،شونې ده د بوټي د ژوند په اوږدو کې د هورمونونو د توليد مرکزي ځای بدلون ومومي او د توليد ځای يې د بوټي د عمر او چاپېريال پورې اړه لري. <ref>{{Cite web|title=Plant Hormones/Nutrition|url=https://www2.estrellamountain.edu/faculty/farabee/biobk/BioBookPLANTHORM.html#:~:text=They%20are%20produced%20in%20the,lighter%20side%20of%20the%20plant.|access-date=2021-01-07|website=www2.estrellamountain.edu|تاريخ الأرشيف=2021-01-09|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210109180441/https://www2.estrellamountain.edu/faculty/farabee/biobk/BioBookPLANTHORM.html#:~:text=They%20are%20produced%20in%20the,lighter%20side%20of%20the%20plant.|url-status=dead|خونديځ نېټه=2021-01-09|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20210109180441/https://www2.estrellamountain.edu/faculty/farabee/biobk/BioBookPLANTHORM.html#:~:text=They%20are%20produced%20in%20the,lighter%20side%20of%20the%20plant.|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20210109180441/https://www2.estrellamountain.edu/faculty/farabee/biobk/BioBookPLANTHORM.html#:~:text=They%20are%20produced%20in%20the,lighter%20side%20of%20the%20plant.|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109180441/https://www2.estrellamountain.edu/faculty/farabee/biobk/BioBookPLANTHORM.html#:~:text=They%20are%20produced%20in%20the,lighter%20side%20of%20the%20plant.}}</ref> == پېژندنه او ټولکتنه == په هارموني اشارو (سيګنل استونه) کې لاندې پړاونه ښکېل دي:<ref name="Nussey_Whitehead_2001">{{cite book|vauthors=Nussey S, Whitehead S|title=Endocrinology: an integrated approach|year=2001|publisher=Bios Scientific Publ.|location=Oxford|isbn=978-1-85996-252-7|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK22/}}</ref> # په يو خاص نسج کې د يو خاص هورمون جوړېدل. # د هورمون زېرمه کول او خوشې کول. # ټاکلې حجرې (حجرو) ته د هورمون لېږدول. # د يوې اړوندې حجرې د پردې يا د حجرو تر منځ د تر لاسه کوونکي پروټين په مرسته د هورمون پېژندل. # د اشارو د لېږد د يوې پروسې په مټ د تر لاسه شوي هارموني اشارې ساتل او پراخول: همدا چاره بيا د حجروي ځواب لامل ګرځي. شونې ده چې د ټاکلو حجرو غبرګون د اصلي هورمونونو د توليدونکو حجرو په مټ وپېژندل شي او له همدې امله ،د هورمونونو په توليد کې کمښت راځي. همدا د هوميوسټيټيک منفي غبرګون کړۍ يوه نمونه ده. # د هورمون ماتېدل. د هورمون توليدونکې حجرې په افرازي غدو کې موندل کېږي، لکه: د «تايرايډ» غده، د هګيو ځای او خصيتين. «ايکسوسايټوسيس» او د پردې د لېږد نورې طريقې هغه مهال د هورمونونو د افرازولو لپاره کارول کېږي، کله چې د افراز غدودو ته اشاره ورکړل شي. د پرله پسې والي نمونه د هورموني اشارو د پروسې ډېر ساده کېدل دي. شونې ده چې د يوې ځانګړې هورموني اشارې تر لاسه کوونکې حجره، د حجرو د هغو ګڼو ډولونو نه يو ډول وي، کوم چې په بېلا بېلو نسجونو کې پرتې وي، لکه چې په انسولین کې همدا چاره تر سره کېږي، کوم چې د بدني فزيولوژۍ د اغېزو مختلفې لړۍ په جريان راولي. ممکنه ده چې د نسجونو بېلا بېل ډولونه، هماغه يوې هورمونې اشارې ته جلا جلا غبرګون وښيي.<ref name="Nussey_Whitehead_20012">{{cite book|vauthors=Nussey S, Whitehead S|title=Endocrinology: an integrated approach|year=2001|publisher=Bios Scientific Publ.|location=Oxford|isbn=978-1-85996-252-7|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK22/}}</ref> == موندنه == === ارنولډ اډولف برتولډ (۱۸۴۹) === ارنولډ اډولف برتولډ فيزيالوژي پوه او ژوپوهاند و، چا چې په ۱۸۴۹ز کال کې، د خصيتينو د دندې په اړه يوه پوښتنه درلوده. هغه په خصي شوو چرګانو کې وليدل چې دوی د هغو چرګانو په څېر جنسي خاصيتونه نه لري، کوم خاصيتونه چې د روغو خصيو والا چرګان لري. هغه پرېکړه وکړه چې په نارینه چرګانو يوه تجربه تر سره کړي، تر څو دا ښکارنده و ازمايي. هغه د روغو خصيو لرونکي يو شمېر چرګان وساتل او ويې لیدل چې دوی د عادي اندازې ججوري او ککرې لري (دا دويمه درجه جنسي غړي دي)، عادي اذان کوي او عادي جنسي او تېری کوونکې ځانګړتياوې لري. هغه داسې چرګان ساتلي وو چې خصيې يې د جراحي عملياتو په مټ لرې کړای شوې وې، هغه ولیدل چې د دې چرګانو د دويمې درجې جنسي غړيو اندازه کمه شوې وه، کمزوری اذان يې کاوه، د ښځينه چرګانو په وړاندې يې جنسي تمايلات نه درلودل او تېري کوونکي نه وو. د دې حالت د لا زياتې ازموينې لپاره، هغه يوه خصيه لرې کړه او دا يې د خيټې په تشه کې ځای پر ځای کړه. چرګانو فعاليت پيل کړ او عادي فزيکي اناتومي يې درلوده. هغه وتوانېد چې وویني چې د دې خصيتينو ځای کوم اهميت نه لري. له دې وروسته هغه غوښتل چې وګوري چې ايا دا جنيتيکي لامل و، کوم چې په خصيتونو کې ښکېل دی او دا دندې وړاندې کوي. هغه د يو بل چرګ يوه خصيه په هغه چرګې وکرله، چې يوه خصيه يې لرې کړای شوې وه، هغه وليدل چې دوی عادي چلند او همدا راز فزيکي اناتومي درلودله. برټولډ پرېکنده و چې د جنسي غړيو او چلندونو په اړوند د دې خصيتونو ځای او جينيتيکي لاملونه اهميت نه لري، بلکې په خصيتونو کې ځينې افراز شوي کيمياوي مواد د دې ښکارندې لامل ګرځېدلي دي. وروسته دا څرګنده شوه، چې دا لامل هارموني «ټيسټوسټرون» و، (يسټوسټرون د نارينه جنسي هارمون دی).<ref name=":0">{{cite book|title=Principles of Endocrinology and Hormone Action|vauthors=Belfiore A, LeRoith PE|name-list-style=vanc|isbn=9783319446752|location=Cham|oclc=1021173479|date=2018}}</ref><ref name=":12">{{cite book|title=Endocrine Physiology|veditors=Molina PE|date=2018|publisher=McGraw-Hill Education|isbn=9781260019353|oclc=1034587285}}</ref> == سرچینې == [[وېشنيزه:هورمونونه|*]] [[وېشنيزه:فيزيولوژي]] [[وېشنيزه:اېنډوکراينولوژي]] coijz801e9lp7rlj9b95r777hxbgppy 0 8415 364242 273160 2026-05-24T09:27:34Z شاه زمان پټان 26102 364242 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Akha cropped.png|بټنوک|300px|کيڼ|د انسانانو یوه ښځينه او نرينه جوړه]] '''انسانان''' (Homo sapiens) د لومړنیو حیواناتو ډېر پراخه ډولونه دي چې دوه پښې لري او لوی او پېچلي دماغ یې د پرمختللو وسایلو، کلتور او ژبې د پراختیا وړتیا لري. انسانان ډېر ټولنیز دي او لېواله دي چې له کورنیو او خپلوانو د شبکو تر سیاسي دولتونو پورې د ډېرو همکارو او سیالو ډلو څخه رامنځته شوي پېچلو ټولنیزو جوړښتونو کې ژوند کوي چې د ډېرو همکاري کوونکو او سیالو ډلو څخه جوړ شوي. د انسانانو ترمنځ ټولنیز تعامل د ارزښتونو، ټولنیزو نورمونو او دودونو داسې پراخ ډولونه یې جوړ کړي چې انساني ټولنه پیاوړې کوي. د چاپېریال په اړه پوهېدلو او تر اغېزې لاندې راوستلو او د پېښو تشریح کولو او سمبالولو په موخه، د انسان لېوالتیا او هیلې د ساینس، فلسفې، افسانې، مذهب او د پوهې په نورو برخو کې یې د انسان پرمختګ هڅولی دی. که څه هم ځینې ساینس پوهان انسانان د هومو نسل ټولو غړو سره برابروي خو په عموم کې دا هومو ساپینز ته راجع کېږي چې یوازیني شته غړي دي. هومو ساپینز نږدې ۳۰۰،۰۰۰ کلونه مخکې راڅرګند شول چې د هومو هیډیلبرګینس څخه یې وده وکړه او له افریقا بهر ته کډوال شول. په تدریجي ډول د لرغونو انسانانو د ځایي نفوس ځای یې ونیولو. د تاریخ ډېره برخه کې ټول انسانان کوچي ښکاریان وو. د نیولیتیک انقلاب چې نږدې ۱۳،۰۰۰ کاله په خوا په سویل لویدیځه اسیا کې پیل شو، د کرنې د را څرګندېدلو او د انسان دایمي مېشتېدلو شاهد ؤ. کله چې وګړي ډېر شول د ټولنو ترمنځ د حکومتوالۍ بڼې رامنځته شوې او یو شمېر تمدنونه راپورته او نړېدل خو انسانانو پراخېدلو ته دوام ورکړ چې د ۲۰۲۱ ز کال د اکتوبر په میاشت کې په په نړۍ کې د وګړو شمېرله ۷.۹ میلیاردو هم زیات شو. جینونه او چاپېریال په څرګندو ځانګړتیاوکې د انسان بیولوژیکي بدلونونه، فزیولوژي، د ناروغۍ  پر وړاندې حساسیت، ذهني وړتیاوې، د بدن اندازه او ژوند موده تراغېزې لاندې راولي. که څه هم انسانان په ډېرو ځانګړتیاوو کې توپیر لري (لکه جنیټیکي چمتووالي او فزیکي ځانګړتیاوې)، دوه انسانان په منځني ډول له ۹۹٪ څخه ډېر له یو او بل سره ورته والی لري او ډېر جنیټیکي توپیر په افریقا کې دی. انسانان له جنسي پلوه دوه شکلي (ډای مورفیک) دي. په غټوالي کې، انسانان ثانوي جنسي ځانګړتیاوو ته وده ورکوي. ښځې د امیندوارۍ وړتیا لري او میاشتنی عادت (مینوپاز) تجربه کوي او تر ۵۰ کلنۍ پورې امېدوارې کېږي. د نارینه او ښځینه جنډر رول د تاریخ له پلوه توپیر لري او په ډېرو ټولنو کې د جنډر د عمده معیارونو ننګونې تکرار شوې دي. د هومو ایریکټس له زمانې راهیسې، انسانان هر څه خوړوونکی ژوی دی د بېلابېلو ژویو او حیواني توکو د مصرفولو وړتیا لري او د خوړو د چمتو کولو او پخولو لپاره اور او د ګرمولو نورې بڼې کاروي. دوی له خوړو پرته تر اته اونیو او له اوبو پرته د درې نه تر څلور ورځو پورې ژوندي پاتې کېدلای شي. انسانان معمولاً د ورځې له خوا فعال وي، د شپې په منځنۍ کچه د اوو نه تر نهه ساعتونو پورې خوب کوي، دواړه میندې او پلرونه د خپلو هغو اولادونو ته پاملرنه کوي چې د زېږون پرمهال بې وسه وي. انسانان یو لوی او ډېر پرمختللی مخکیني دماغ (کورټیکس) لري، دا د دماغو هغه ساحه ده چې له لوړ ادراک سره تړاو لري. دوی ځیرک دي، پړاو په پړاو د یادښت وړتیا لري، د مخ انعطاف منوونکي څرګندونې/احساساتو، د ځان پوهاوي او ذهني تیورۍ وړتیا هم لري. د انسان ذهن همدارنګه د موجودیت په اړه د احساساتو ازمویلو، شخصي فکر، تصور، ارادې او نظرونو رامنځته کولو وړتیا لري. دې کار راتلونکو نسلونو ته د دلایلو او د پوهې د لېږدولو له لارې د ټیکنالوژیکي پرمختګونو او پېچلو وسایلو رامنځته کولو ته اجازه ورکړې ده. ژبه، هنر او سوداګري د انسانانو پېژندل شوې ځانګړتیاوې دي د اوږد واټن سوداګریزې لارې ښایي د کلتوري چاودنو او د سرچینو د وېش لامل شوي وي چې انسانانو ته د نورو ورته ډولونو په پرتله ګټه رسوي. == لغت پېژندنه/ایتیمولوژي او تعریف == ټول عصري انسانان د هومو ساپینز په ډولونو کې ډلبندي شوي چې د کارل لینیس له خوا د هغه د ۱۸ پېړۍ د سیسټیما نیچري اثر کې رامنځته شوي دي. عام نوم "هومو" د ۱۸ پېړۍ د لاتیني ژبې د ۱۸ مې پېړۍ د هومو ټکي څخه اخېستل شوی دی چې د هر جنس انسانانو ته راجع کېږي. د ''انسان'' کلمه د هومو جنس ټولو غړو ته راجع کېدلای شي که څه هم په عمومي کارولو کې دا عموماً یوازې ''هومو ساپینز'' ته راجع کېږي، چې دا یوازیني شته ډولونه دي. د "هومو ساپینز" نوم د "هوښیار سړي" یا "پوه سړي" معنا لري. په دې اړه اختلاف شته چې د جنس له منځه تللي غړي، یعني نیندرتالزNeanderthals باید د هومو ساپینز په فرعي ډولونو کې شامل شي او که نه. <ref>{{cite journal|vauthors=Spamer EE|date=29 January 1999|title=Know Thyself: Responsible Science and the Lectotype of Homo sapiens Linnaeus, 1758|journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences|volume=149|issue=1|pages=109–14|jstor=4065043}}</ref><ref>[[IEW|Porkorny (1959)]] s.v. "g'hðem" pp. 414–16; "Homo." Dictionary.com Unabridged (v 1.1). Random House, Inc. 23 September 2008. {{cite dictionary|url=http://dictionary.reference.com/browse/Homo|dictionary=Dictionary.com|title=Homo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080927011551/http://dictionary.reference.com/browse/homo|archive-date=27 September 2008}}</ref><ref>{{cite web|vauthors=Barras C|title=We don't know which species should be classed as 'human'|url=https://www.bbc.com/earth/story/20160111-what-is-it-that-makes-you-a-human-and-not-something-else|access-date=2021-03-31|website=www.bbc.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Definition of HUMAN|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/human|access-date=2021-03-31|website=www.merriam-webster.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Spamer|first=Earle E.|date=1999|title=Know Thyself: Responsible Science and the Lectotype of Homo sapiens Linnaeus, 1758|url=https://www.jstor.org/stable/4065043|journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia|volume=149|pages=109–114|issn=0097-3157|jstor=4065043}}</ref><ref>{{cite web|vauthors=Barras C|title=We don't know which species should be classed as 'human'|url=https://www.bbc.com/earth/story/20160111-what-is-it-that-makes-you-a-human-and-not-something-else|access-date=2021-03-31|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> هیومن له زړې فرانسوۍ ژبې هیومین څخه پور شوی منځنۍ انګریزي کلمه ده چې په پای کې د لاتین ژبې له هیومنس څخه اخېستل شوې او د صفت بڼه یې هومو ("سړی" – د انسان په معنا) دی. د انګریزي اصلي اصطلاح ''مین'' په عمومي توګه ډولونو (د انسانیت مترادف کلمه ده) او همدارنګه نارینه انسان ته راجع کېدلای شي. دا همدارنګه ښایي د هر ډول جنس ته هم راجع شي که څه هم چې وروستۍ بڼه یې په عصري انګلیسي کې لږ عام ده.<ref>[[OED]], [[Sub verbo|s.v.]] "human."</ref><ref>{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/man|title=Man|quote=Definition 2: a man belonging to a particular category (as by birth, residence, membership, or occupation) —usually used in combination|work=Merriam-Webster Dictionary|archive-date=22 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922050822/https://www.merriam-webster.com/dictionary/man|url-status=live|access-date=14 September 2017}}</ref> د پرسن/شخص کلمه ډېری د انسان سره د تبادلې په ډول کارول کېږي، خو داسې فلسفي بحث شته چې ایا شخص والی ټولو انسانانو یا ټولو حساسو مخلوقاتو باندې پلي کېږي او که چېرته یو شخص شخصیت له لاسه ورکولای شي (لکه د دوامداره ژویو حالت ته ولاړ شي).<ref>{{Cite web|title=Concept of Personhood - MU School of Medicine|url=https://medicine.missouri.edu/centers-institutes-labs/health-ethics/faq/personhood|access-date=2021-07-04|website=medicine.missouri.edu}}</ref> == تکامل == انسانان بېزوګان دي (ستره کورنۍ یې هومینایډي ده). ګیبون بېزوګان (Hylobatidae کورنۍ) او اورنګوټان (پونګو جنس) لومړنۍ ژوندۍ ډلې وې چې له دې نسل څخه بېلې شوې دي بیا ګوریلا او په پای کې شامپنزي chimpanzees (پان جنس) دی. د انسانانو او شامپنزي نسلونو تر منځ د وېش نېټه د ۴ تر ۸ میلیونو کلونو دې مخه د مایوسین دورې په وروستیو کې او د ځینو جنیټیک پوهانو له خوا د وړاندیز شوې ۷  تر ۸ میلیون واټن ټاکل شوی دی. دې وېش پرمهال ۲ کروموزوم دوو نورو کروموزومونو له یوځای کېدو څخه جوړ شوی و او د نور بېزوګانو د ۲۴ جوړه کروموزومونو په پرتله، انسان یوازې ۲۳ جوړه کروموزومونه لري. <ref>{{Cite book|last=Tuttle|doi=10.1002/9781118584538.ieba0246|editor4-first=Clark|editor4-last=Larsen|editor3-first=Dana|editor3-last=Dufour|editor2-first=Matt|editor2-last=Cartmill|access-date=2021-05-26|author-link=Russell Tuttle|chapter=Hominoidea: conceptual history|first=Russell H.|language=en|pages=1–2|place=[[Hoboken]], [[New Jersey]], [[United States]]|editor-first=Wenda|editor-last=Trevathan|isbn=978-1-118-58442-2|publisher=[[John Wiley & Sons, Inc.]]|date=2018-10-04|title=International Encyclopedia of Biological Anthropology|chapter-url=http://doi.wiley.com/10.1002/9781118584538.ieba0246}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Tattersall I, Schwartz J|year=2009|title=Evolution of the Genus ''Homo''|journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences|volume=37|issue=1|pages=67–92|bibcode=2009AREPS..37...67T|doi=10.1146/annurev.earth.031208.100202}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Goodman M, Tagle DA, Fitch DH, Bailey W, Czelusniak J, Koop BF, Benson P, Slightom JL|display-authors=6|title=Primate evolution at the DNA level and a classification of hominoids|journal=Journal of Molecular Evolution|volume=30|issue=3|pages=260–6|date=March 1990|pmid=2109087|doi=10.1007/BF02099995|s2cid=2112935|bibcode=1990JMolE..30..260G}}</ref><ref name="Ruvolo1997">{{cite journal|vauthors=Ruvolo M|date=March 1997|title=Molecular phylogeny of the hominoids: inferences from multiple independent DNA sequence data sets|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=14|issue=3|pages=248–65|doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a025761|pmid=9066793|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|first=C.|last=Brahic|title=Our True Dawn|journal=New Scientist|volume=216|issue=2892|pages=34–37|year=2012|doi=10.1016/S0262-4079(12)63018-8|bibcode=2012NewSc.216...34B}}</ref><ref name="fusion">{{cite web|title=Human Chromosome 2 is a fusion of two ancestral chromosomes|url=http://www.evolutionpages.com/chromosome_2.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110809040210/http://www.evolutionpages.com/chromosome_2.htm|archive-date=9 August 2011|access-date=18 May 2006|work=Evolution pages|vauthors=MacAndrew A}}</ref> د هومو نسل له اسټرالیوپیتیکوس څخه رامنځته شوی دی. د هومو تر ټولو لومړنی ریکارډ له ایتوپیا څخه د ۲.۸ میلیون کاله پخوانی ډول LD 350-1 دی او په لومړي ځل نومول شوي ډولونه هومو هابیلیس او هومو روډولبینسیس دي چې ۲.۳ میلیونه کلونه په خوا یې وده کړې ده. د جنس د بڼې راڅرګندېدل د ډبرینو وسایلو د تولید له اختراع سره برابردي. هومو ایریکټس (افریقایي ډول چې ځیني وختونه د هومو ایرګاسټر په نوم هم یادېږي) ۲ میلیون کاله په خوا رامنځته شوی او د لرغونو انسانانو لومړني ډولونه دي چې له افریقا څخه کډوال شوي او په ټوله  یوریشیا کې خپاره شول. هومو ایرکټوس همدارنګه لومړنی ډول و چې د ځانګړتیاو له پلوه یې د انسان د بدن پلان رامنځته کړی دی. هومو سیپي ینس په افریقا کې د هومو هیډلبرګینسیس یا هومو روډیسینسیس او د هومو ایرکټوس هغو بچیانو په توګه په عامه توګه ټاکل شوي ډولونو څخه نږدې ۳۰۰،۰۰۰ کاله په خوا را څرګند شوي چې په افریقا کې پاتې دي. هومو سیپي ینس له وچې څخه کډوال شول او په تدریجي ډول د لرغونو انسانانو ځایي وګړو ځای نیسي.<ref name="Villmoare2015">{{cite journal|first=B.|journal=[[Science (journal)|Science]]|bibcode=2015Sci...347.1352V|pmid=25739410|doi=10.1126/science.aaa1343|pages=1352–1355|issue=6228|volume=347|title=Early ''Homo'' at 2.8 Ma from Ledi-Geraru, Afar, Ethiopia|last1=Villmoare|year=2015|display-authors=et al.|last3=Seyoum|first3=C.|last2=Kimbel|first2=W. H.|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Zhu|first9=Jiubing|doi=10.1038/s41586-018-0299-4|bibcode=2018Natur.559..608Z|pages=608–612|issue=7715|volume=559|journal=Nature|url=https://www.nature.com/articles/s41586-018-0299-4|title=Hominin occupation of the Chinese Loess Plateau since about 2.1 million years ago|date=2018|s2cid=49670311|first11=Tingping|last11=Ouyang|first10=Jiangwei|last10=Han|last9=Xie|first1=Zhaoyu|first8=Yamei|last8=Hou|first7=Zhiguo|last7=Rao|first6=Shixia|last6=Yang|first5=Shifan|last5=Qiu|first4=Yi|last4=Wu|first3=Weiwen|last3=Huang|first2=Robin|last2=Dennell|pmid=29995848}}</ref><ref>{{cite journal|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=May 13, 2005|title=Out of Africa Revisited|journal=[[Science (journal)|Science]]|type=This Week in ''Science''|volume=308|issue=5724|page=921|doi=10.1126/science.308.5724.921g|issn=0036-8075|s2cid=220100436}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Stringer C|title=Human evolution: Out of Ethiopia|journal=Nature|volume=423|issue=6941|pages=692–3, 695|date=June 2003|pmid=12802315|doi=10.1038/423692a|bibcode=2003Natur.423..692S|s2cid=26693109|author-link=Chris Stringer}}</ref><ref>{{cite web|vauthors=Johanson D|author-link=Donald Johanson|date=May 2001|title=Origins of Modern Humans: Multiregional or Out of Africa?|url=http://www.actionbioscience.org/evolution/johanson.html|access-date=November 23, 2009|website=[[actionbioscience]]|publisher=[[American Institute of Biological Sciences]]|location=Washington, DC}}</ref> == سرچینې == {{reflist}} [[وېشنيزه:انسان]] mpqph6sepfrtb81876xtez9gniyw1pr 0 8603 364236 342696 2026-05-24T09:23:19Z شاه زمان پټان 26102 364236 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = د حامدکرزی نړيوال هوائي ډګر <br>میدان هوائی بین المللی حامدکرزی <br> کابل نړیوال هوایی ډګر <br>Hamid Karzai International Airport | nativename-r = | image = Flightline at Kabul International Airport.jpeg | image-width = 250px | caption = مسافري الوتکی د کابل په نړیوال هوايي ډګر کې، په 2012م کال کی | IATA = KBL | ICAO = OAKB | type = عام / پوځي | owner = [[افغانستان]] | operator = <br> * [[د افغانستان د ټرانسپورټ او ملکي هوايي چلند وزارت]] * [[د افغانستان د دفاع وزارت]] * [[د متحده ایالاتو وسله وال ځواک|امریکایی ځواکونه]] * [[ایساف|ایساف]] | city-served = [[کابل]], [[د کابل ولایت]], [[افغانستان]] | location = <!--if different than above--> | hub = <br> *[[آريانا افغان هوايي شرکت]] *[[د افغان جيټ نړیوال هوايي شرکت]] *[[ختیځ افق هوايي شرکت]] *[[کام ایر]] *[[صافي هوايي شرکت]] | elevation-f = 5877 | elevation-m = 1791 | coordinates = {{coord|34|33|57|N|069|12|47|E|region:AF|display=inline,title}} | pushpin_map = Afghanistan | pushpin_relief = yes | pushpin_mapsize = 250 | pushpin_map_caption = Location of airport in Afghanistan | pushpin_label = '''KBL''' | pushpin_label_position = top | metric-rwy = | r1-number = 11/29 | r1-length-f = 11520 | r1-length-m = 3511 | r1-surface = پوخوالی | footnotes = {{Location map|Afghanistan|width=240|float=center |caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=کابل|position=right | latd = 34 | latm = 33 | lats = 57 | latNS = N | longd = 069 | longm = 12 | longs = 44 | longEW = E }}<small>د هوایی ډګر نښان په افغانستان کی</small></center> سرچینه: لانډینګ.کام,<ref name="Landings">[http://aerobaticsweb.org/cgi-bin/search_apt?OAKB Airport record for Kabul Khwaja Rawash International Airport] at Landings.com. Retrieved 2013-08-01</ref> افغانستان انټرنیشنل هوایی میدان<ref>[http://acaa.gov.af/en/page/civil-aviation-authority/atm/aip---important-information AIP Afghanistan - Important Information]</ref> | website =http://hamidkarzaiairport.com/ }} [[دوتنه:Kabul International Airport in 2008.jpg|بټنوک|300px|کيڼ|د کابل نړيوال هوايي ډگر ترمينل، ۲۰۰۸ کال]] [[دوتنه:Kabul international airport 1960.jpg|بټنوک|300px|کيڼ|د کابل نړيوال هوايي ډگر ترمينل، ۱۹۶۰ ز. کال]] '''د کابل نړيوال هوايي ډګر''' چې پخوا د «حامد کرزي نړيوال هوايي ډګر» په نوم هم یادېده، په افغانستان کې يو نړيوال هوايي ډګر دی چې په کور دننه او بهرني هېوادونو ته الوتنې کوي. دا هوايي ډګر په ۱۹۶۰ زېږديز کال کې د محمد ظاهرشاه حکومت لخوا جوړ شو چې د [[کابل]] ښار له مرکز څخه ۱۶ کيلو متره واټن لري. == د کابل هوايي ډگر هوايي ليکې او سفرونه == {{هوايي ډگر-سفرونو لړليک | [[ايير عرېبيا]] | شارجه | [[ايير انډيا]] | ډېلي<!-- AI only serves ډهلي from Kabul per airindia.com booking and timetables. No nonstop flights to LHR found either. --> | [[آريانا افغان هوايي شرکت]] | انقره, ډېلي, دوبۍ, دوشنبه, هرات, استنبول-اتاتورک, جده, کندهار, کوېت, مشهد, مزار شريف, مسکو-شېرېميتيو, تهران-امام خوميني, اورومقي | [[فلای دوبۍ]] | دوبۍ | [[خليج ايير]]|بحرين | [[Iran Aseman Airlines]] | مشهد, شيراز, تهران امام خميني | [[کام اېير]] | ډهلي, دوبۍ, دوشنبه, فيض آباد, هرات, کندهار, کندوز, لشکرگا, مشهد, مزار شريف, ترينکوټ, تهران امام خميني |[[Pakistan International Airlines]]|اسلام آباد, پېښور | [[سافي ايېرلاينز]] |ابو دبي [begins 22 February 2012]], ډهلي, دوبۍ | [[Turkish Airlines]] |Istanbul-Atatürk | {{nowrap|[[United Nations Humanitarian Air Service|UN Humanitarian Air Service]]}}|اسلام آباد }} == انځورتون == <gallery> انځور:Kabul Airport Aerial.jpg|له هوا نه د کابل د هوايي ډگر بشپړ منظر له انځور:Ariana aircraft at Kabul Airport.jpg|د کابل نړېوال هوايي ډگر د افغان آريانا هوايي شرکت کورنی هوايي ډگر دی انځور:Kam_Air_Boeing_737-200.jpg|[[د کام آلوتنې]] هم د کابل د نړېوال هوايي ډگر نه نورو هېوادونو ته کېږي انځور:People boarding Ariana plane at Kabul Airport.jpg|۲۰۰۶ ر. کال، د آريانا افغان آلوتنې مسافرين آلوتکې د ختلو په حال کې انځور:Robert_Gates_at_Kabul_International_Airport_in_2008.JPG|د امريکا د دفاع وزير [[روبېرټ گېټس]] د کابل په نړېوال هوايي ډگر کې Kabul airport 1959.jpg|د افغانستان وروستی پاچا محمد ظاهر شاه د کابل په نړېوال هوايي ډگر کې. ۱۹۵۹ ز. کال </gallery> [[وېشنيزه:د افغانستان هوايي ډگرونه]] r9ajaqsjsl74ddb22yeuzky3bj6nwwb 0 10798 364252 147551 2026-05-24T09:32:26Z شاه زمان پټان 26102 364252 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:کلوژ-ناپوکا.jpg|thumb|250px|کيڼ|کلوژ-ناپوکا]] [[وېشنيزه:رومانیا]] [[وېشنيزه:د رومانیا ښارونه]] sjugffolt5k4out989oyelxdw17js1j 0 11085 364251 191331 2026-05-24T09:32:17Z شاه زمان پټان 26102 364251 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Honeydew.jpg|بټنوک|250px|کيڼ|خټکی]] '''خټکی''' اوبلنه، اوخوږه [[مېوه]] ده. بوټی يې لنډ او جوړنگونه يې پر ځمکه پرېوزي. خټکی د [[مدر]]، [[ملين]]، [[روماټيزم]]، [[نقرس]]، او د [[سل]] [[ناروغي|ناروغيو]] لپاره گټور دی. [[وېشنيزه:مېوې]] 5y691l6hmiaenhf2fcsysy30brce8i0 0 12028 364247 192987 2026-05-24T09:30:20Z شاه زمان پټان 26102 364247 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:هولي.jpg|thumb|250px|کيڼ|هولې]] د '''هولي''' [[فيستوال]] په [[هندوستان]] کې یو دودیز لوی جشن دی چې تل د نوي کال په پيل کې ترسره کیږي او د هندي کلیزې لپاره یې لمانځنه کیږي، او د طبیعت د بیا ځلې ښکلي کیدا ښودنه کوي. د هندي خلکو ترمنځ د رنگ دا شنیدل د خوښي بیا ځلې ژوند او پر بدیو د ښگیڼو د بریا ښودنه کوي. د رنگ، له اوبو څخه د ډکو سطلونو شیندل د دې دودیز جشن ښودنه کوي. دا فیستوال د هولي، د رنگ جشن او د پسرلي د جسن په نوم هم یادیږي او د هند یو پخوانی فیستوال دی چې گڼې کیسې او افسانې هم پورې تړلي دي، د هولي جشن چې د دوی په پخوانیو پورې تړاو لري پکې ځوانان، سپين ږیري او ماشومان گډون کوياو غیر هندو کسان هم د دوستي لپاره په دې جشن کې گډون کوي. نن سبا ډيری کم ځوان هندي نسل د هولي له ریښې څخه خبر دي او دوی دا یوازې د خوښي لپاره یو بهانه بولي. دا جشن چې دوه ورځې دوام کوي په ټول هند کې رخصتي وي. د هولي له سهار څخه خلک په گډا او سندرو ویلو بوخت وي او څومره چې د ورځې وروستۍ برخې ته رسیږي خلک سیندونو او اوبو لرونکو سیمو ته سره را ټولیږي او د دې ورځې په مازدیگر ځانگړي پاخه شوي خواړه خوري او څومره چې شپه را نیژدې کیږي سکوت سیمه نیسي، د هولي جشن د ماتورا، ورینداوان ناندگایون او برستار په ښارونو کې په مذهبي توگه لمانځل کیږي. ځکه دا ښارونه د کریشنا د اوسیدلو ځای دی. هولي په [[هندي ژبه]] کې سوځولو ته وايي او په اصل کې هولي پر بدو د ښو د بریا مانا ورکوي او په دوه ورځو کې د هولي او دولتي په نوم یانې وړه هولي او غټې هولي په نوم جوړیږي، وروسته تر دې چې دوی د کریشنا او رادا پر مجسمو باندې خپلې نښي ږدي له مایعاتو څخه په ډکو سطلونو کې رنگول شوې اوبو او رنگونه په یو بل شیندي. په اصل کې کیدی شي دا جشن یو رنگین جشن وبولو، ځکه ډول ډول رنگونه پکې کارول کیږي هندیان عقیده لري چې روښانه رنگونه خوښي ورکونکي دي. د روایاتو سره سم دا جشن د ځمکې د حاصلاتو د ښه والي په موخه په لاره اچول کیږي او دا جشن د کریشنا او رادا د مینې لپاره هم به لاره اچول کیږي او په دې جشن کې د رنگ شیندنې ترڅنگ موسیقي هم غږول کیږي او گډا هم وي، او په هره موڅه او سیمه کې اورلوبې هم کیږي دوی په دې اند دي چې اور کولای شي فضا له شیطاني روحونو څخه پاکولای شي او دا د دوی په اند د کریشنا او رادا د دښمن هولیکا د سوځونې یوه نښه هم ده او د هولي د رسم نوم هم له دې نوم څخه اخیستل شوی دی. په دې جشن کې هغه رنگونه چې کارول کیږي د نیمه گیاه، کومکوم، هالدي او نورو بوټو څخه جوړیږي، او ځينې رنگونه هم د هغو ونو له گلونو څخه جوړیږي کوم چې په پسرلي کې غوټۍ کوي نو هندیان عقیده لري چې دا پوډر کولای شي د پسرلي په موسم کې د زکام او نورو ناروغیو څخه هم مخنیوی وکړي. د هولي رنگ، شور ځوږ او اواز یوازې یوه مانا رسوي او یو پیغام لري: یوځای والی، یووالی، مساوات او برابري! د هندیانو په اند بل داسې جشن به نه وي چې د دیني او مذهبي درس ترڅنگ دوی ته ټولنیز یو والی هم ور زده کړي. [[وېشنيزه:هندي فیستیوالونه]] [[وېشنيزه:هولي]] b1wp99mayaq1q75zwxtaslv8s4s22jm 0 12900 364256 192537 2026-05-24T10:04:07Z شاه زمان پټان 26102 364256 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:HollywoodSign.jpg|بټنوک|300px|کيڼ|په نړۍ کې د هاليووډ نامتو نښان]] '''هاليووډ'''، هاليوډ (په انگرېزي: Hollywood) په اصل کې د امريکا په [[لاس انجلس]] کې د يوې [[ولسوالۍ]] نوم دى، چې د لاس انجلس په شمال لوېديځ کې پروت دى. د خپل کلتوري پېژند او شهرت له مخې د فلمي سټوډيوگانو او د فلمي ستورو د سيمې په مرکز بدل شوى دى. دغه نوم د امريکا د [[سينما]] او فلمي توليداتو لپاره هم کارول کېږي. د هاليووډ نژدې ټول فلمونه په انگرېزۍ ژبه وي، چې په نړيواله کچه شهرت لري. [[وېشنيزه:هاليووډ]] ii1uxib1fyxdv8p1nz4e6gizx3fjokm 0 13319 364248 259904 2026-05-24T09:31:06Z شاه زمان پټان 26102 364248 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Beethoven.jpg|کيڼ|250px|بټنوک|د ليودويگ وان بيتهووين يو پورټرېټ، انځورگر جوزېف کارل سټايلر، ۱۸۲۰ ز.]] [[دوتنه:Beethoven Signature.svg|بټنوک|بې‌چوکاټ|د بيتهووين لاسليک]] '''لیودویگ وان بیتهووین''' (د ۱۷۷۰ زېږدي [[کال]] د [[ډيسمبر]] ۱۷ - د ۱۸۲۷ زېږدي کال د [[مارچ]] ۲۶) ''(په انگريزي: Ludwig van Beethoven)'' يو جرمنی موسیقي جوړوونکی، دیرریژیور او پیانو غږوونکی ، د [[وين|ویانا]] د کلاسیکې موسیقۍ له دریو سترو استازو [[ولفگانگ امادیوس موزارت|موزارت]]، [[فرانز جوزیف هایدن|هایدن]] (او پخپله دی) څخه گڼل کېږي. په لوېدیځه کلاسیکه موسیقۍ کې د کلاسېزم او رومانتېزم تر منځ پېر کې بیتهووین په [[نړۍ]] کې یو تر ټولو ډېر د درناوي وړ او هغو موسیقي جوړوونکو څخه دی، چې موسیقي يې ډېره غږول کېږي او اورېدل کېږي. == ژوندلیک == == په ویانا کې لومړني لس کلونه == == راوروسته کلونه (۱۸۰۲ - ۱۸۱۵) == == وروستي کلونه == == د ده شاگردان == == د مړینې لاملونه == == د ده اثار == == سرچينې == # http://ru.wikipedia.org/wiki/Бетховен,_Людвиг_ван # http://en.wikipedia.org/wiki/Ludwig_van_Beethoven [[وېشنيزه:آلمانيان]] kfwiyogw25bqmqtt7s08o7mqom2em1u 0 14125 364249 183998 2026-05-24T09:31:43Z شاه زمان پټان 26102 364249 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Smartcard2.png|بټنوک|180px|کيڼ|د باور کارټ یوه بېلگه.]] '''باور کارټ''' ''([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Credit Card)'' يا بانکي کارت هغه ارزښتمن سند وي چې د کارت خاوند د دې جوگه کوي چې هر ځای کې وغواړي نو خپل د اړتيا سره سم نغدې پيسې له خپل بانکي گڼون نه وباسي. همداراز د باور کارت په مرسته په انټرنټي هټيو، بازارونو، او سفري دفترونو کې بېلابېل توکي، او ټکټونه وپېري. [[وېشنيزه:د بانکوالی وییونه او اوزار]] 9uynh3myvv4rusp0m81xa3ycmc404sa 0 14165 364245 343667 2026-05-24T09:29:59Z شاه زمان پټان 26102 364245 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Animal diversity.png|بټنوک|300px|کيڼ|د ژویو تنوع]] '''ژوي''' ''([[انګرېزي|په انګرېزي]]: Animal)'' ژوندي موجودات دي چې په اسانۍ د يوه ځايه بل ځای ته تلای شي او ظاهراً حس او خوځښت لري، ژوي يا يو [[ژونکه]] يي وي چې حياتي چارې يې د ژونکې په [[پروټوپلازم]] کې په ډېره ساده توګه تر سره کېږي، يا څو ژونکه يي وي چې [[بدن]] يې د زرو زرو ژونکو څخه جوړوي او ځانګړي غړي لري چې هره يوه يې ټاکلې دنده تر سره کوي. <ref>پښتو پښتو تشرېحي سيند، د ساينس د اکاډمۍ لخوا: کابل</ref> == سرچينې == <references/>‎ {{لړسرچينې}} {{طبيعت}} [[وېشنيزه:ژوي]] 6c9o5tu1rvsrwaqogb630fqqqydpqk7 0 14489 364239 148354 2026-05-24T09:25:28Z شاه زمان پټان 26102 364239 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Gharghasht TV.JPG|بټنوک|300px|کيڼ|دغرغښت تلویزیون]] '''غرغښت تلويزيون''' د [[افغانستان]] د [[خوست]] له ښاره خپرېدونکی خصوصي تلویزیون دی چې په کال ۲۰۱۰ د اکتوبر په ۲۳مه باندې پرانیستل شوي. [[وېشنيزه:افغاني رسنۍ]] [[وېشنيزه:پښتو رسنۍ]] {{افغاني تلويزونونه}} 14wnh8rcd9n0q6tuwqb69cs5qc6vfz1 0 14490 364238 244768 2026-05-24T09:24:24Z شاه زمان پټان 26102 364238 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:LemarTV.jpg|بټنوک|300px|left|لمر]] '''لمر تلويزيون''' له [[کابل]] څخه خپرېدونکې [[پښتو]] تلویزیوني چينل دی چې په کال ۲۰۰۶ کې جوړ شوي. ==خپرونی== ==سریالونه== [[مدھوبالا]] [[قيام (ديريلیش ارطغرل)]] [[د مينې ډيوه]] [[تور ګلاپ]] [[مړ سړي]] [[کوچني خان]] [[فریحه]] [[وېشنيزه:افغاني رسنۍ]] [[وېشنيزه:پښتو رسنۍ]] {{افغاني تلويزونونه}} soe38m7t7xerktfff1sgh2ai8k7c3sa 0 14802 364246 340766 2026-05-24T09:30:09Z شاه زمان پټان 26102 364246 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:د مانيلا ښار-۲۰۱۲.JPG|بټنوک|300px|کيڼ|د مانيلا ښار د ۲۰۱۲ کال انځورونه]] '''مانيلا''' ([[ټاگالوگ ژبه|په ټاگالوگ]]: ''Maynila'') د [[فلېپين]] هېواد پلازمېنه ده. مانیلا (/məˈnɪlə/ mə-NIL-ə؛ اسپانیایي کې: [maˈnila]؛ فلیپیني کې: Maynila؛ تلفظ یې [majˈnilaʔ]) چې په رسمي توګه د مانیلا ښار (فلیپیني کې: Lungsodˈ ng Maynila؛ ځایي توګه [[luŋˈsod nɐŋ majˈnilaʔ]) ، د فلیپین هېواد پلازمېنه، او د هغه دوهم بانفوسه ښار دی. دا ډېر ښاري شوی ښار دی او په ۲۰۱۹م کال کې د نړۍ ترټولو ګڼ نفوسه ښار وو. دا په هېواد کې لومړنی منشور ښار وو چې د فلیپین کمیسیون ۱۸۳م قانون له لورې د ۱۹۰۱م کال د جولای په ۳۱مه په دې توګه وټاکل شو. د ۱۹۴۹م کال د جون په ۱۸مه د جمهوري ۴۰۹مې شمېرې قانون له تصویب، «د مانیلا ښار د منشور کېدو بیا کتنه» سره خودمختاره شو. مانیلا په نړۍ کې د نړیوالو ښارونو اصلي ټولنې د یوې برخې په توګه په پام کې نیول کېږي ځکه چې د هغه سوداګریزې شبکې لومړنۍ شبکې وې چې په ټول آرام سمندر کې پراخې شوې او د ګیلون سوداګرۍ له لارې یې آسیا له اسپانیایي امريکا سره ونښلوله. کله چې دا کار ترسره شو، د نړۍ په تاریخ کې لومړی ځل وو چې د ځمکې شاوخوا حلقه کې بې وقفې سوداګریز مسیرونه جوړ شول. مانیلا له توکیو وروسته په نړۍ کې د طبیعي بلاګانو لخوا ډېر ځپل شوی دوهمه پلازمېنه ده؛ سربېره پر دې د سوېل ختیځې آسیا یو له ګڼ نفوسه او په چټکه توګه وده کوونکو ښارونو څخه دی.<ref>{{Cite news|date=October 7, 2018|title=Manila—the world's most densely-populated cit|work=Philippine Daily Inquirer|url=https://lifestyle.inquirer.net/308785/manila-worlds-densely-populated-city-reimagined-harvard/}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014 |title=Annual Audit Report: City of Manila |url=http://www.coa.gov.ph/index.php/local-government-units/2014/category/5447-cities |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104083035/http://www.coa.gov.ph/phocadownloadpap/userupload/annual_audit_report/LGUs/2014/NCR/Cities/City_of_Manila_ES2014.pdf |archive-date=November 4, 2016 |access-date=November 4, 2016 |website=Commission on Audit}}</ref><ref>{{Cite book|last=Frank|first=Andre G.|url=https://archive.org/details/reorient00andr|title=ReOrient: Global Economy in the Asian Age|publisher=University of California Press|year=1998|isbn=9780520214743|location=Berkeley|pages=[https://archive.org/details/reorient00andr/page/131 131]|url-access=registration}}</ref><ref name="Philippine Daily Inquirer">{{Cite news|last=Lozada|first=Bong|date=March 27, 2014|title=Metro Manila is world's second riskiest capital to live in–poll|work=Philippine Daily Inquirer|url=http://newsinfo.inquirer.net/589526/manila-is-worlds-second-riskiest-city-to-live-in-poll|access-date=April 9, 2014}}</ref><ref>{{Cite web |date=January 22, 2015 |title=Global Metro Monitor |url=https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/ |access-date=April 12, 2017 |website=Brookings Institution}}</ref> د مانیلا اسپانیايي ښار د ۱۵۷۱م کال د جون په ۲۴مه د اسپانیايي فاتح میګل لوپز د لګازپي لخوا تاسیس شو. دا نېټه د دې ښار د تاسیس رسمي نېټې په توګه په پام کې نیول کېږي. په هرحال، له دې مخکې هم د Maynila په نوم یو پیاوړی ښارګوټی په دې سایټ کې شتون درلود چې قدامت یې ۱۲۵۸م کال ته رسېږي. د دې ښار نوم پخوانی دی چې د Manila اسپانیایي او انګلیسي نوم ترې اخیستل شوی. د بانکوسای په جګړه کې د دولت وروستني ځایي راجا، دریم سلیمان له ماتې وروسته، د Intramuros په نوم یو اسپانیایي ښار په مستقیم ډول د Maynila پخواني سایټ پر سر جوړ شو. مانیلا د دې هېواد د ډېری حاکمانو د واک مرکز وو او له سبو، ناګا او ایلولو سره په اسپانیایي ختیځ هند کې په فلپین کې د اسپانیايي سلطنت یو ښار وو. نن ورځ هم په دې ښار کې ډېرې تاریخي سیمې شتون لري چې ځینې یې په شپاړسمه پېړۍ کې جوړې شوې دي. د «مانیلا» اصطلاح ټولې ښاري سیمې، لویې ښاري سیمې یا ځانګړي ښار ته د اشارې لپاره کارول کېږي. ښاري سیمه چې په رسمي ډول تعریف شوې ده، د مانیلا مټرو نومېږي، د فلپین «د پلازمېنې سیمه» کې، د کویزون ډېر لوی ښار او ماکاټي سوداګریزې مرکزي سیمه شامل دي. دا د هېواد ترټولو ګڼ نفوسه سیمه ده، د نړۍ یوه له ګڼ نفوسه سیمو څخه او د سوېل لویدیځې آسیا یو له شتمنو سیمو څخه ده. دې ښار په ۲۰۲۰م کال کې ۱۸۴۶۵۱۳ کسه نفوس درلود او یوه تاریخي سیمه ګڼل کېږي چې بیارغول شوې ده او له اداري محدودیتونو څخه ډېره ورهاخوا‌ پراخه شوې ده. مانیلا په هرکیلومتر مربع کې له ۷۱۲۶۳ کسه نفوس سره، د نړۍ ترټولو ګڼ نفوسه ښار دی.<ref>{{Cite web |title=GRDP Tables 2015 (as of July 2016) |url=https://psa.gov.ph/regional-accounts/grdp/data-and-charts |access-date=April 12, 2017 |website=Philippine Statistics Authority}}</ref> مانیلا د مانیلا خلیج په ختیځ ساحل کې، د لوزون ټاپو کې واقع شوی دی. د پاسیګ سیند د دې ښار له منځه تېرېږي او هغه په شمالي او سوېلي دوه برخو باندې ویشي. دې ښار کې ۱۶ اداري سیمې شاملې دي او د فلیپین کانګرس کې د استازیتوب په موخه د ښار د غړو ټاکنې لپاره په شپږو سیاسي ناحیو ویشل شوی دی. په ۲۰۱۸م کال کې، د نړیوال کېدو او نړیوالو ښارونو څېړنیزې شبکې، مانیلا د نړیوالې «الفا» ښار په توګه معرفي کړ او د نړۍ په کچه د اقتصادي کړنو له نظره یې اووم ځای خپل کړ او په سیمه کې یې (د هند له دهلي څخه وروسته) دوهم ځای خپل کړ، په داسې حال کې چې د نړیوالو مالي مرکزونو شاخص له مخې مانیلا په نړۍ کې ۷۹م ځای خپل کړ.<ref>{{Cite web |date=November 30, 2001 |title=Brookings – Global Metro Monitor 2018 |url=https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor-2018/ |access-date=April 6, 2020 |website=www.brookings.edu}}</ref><ref name="GFCI">{{Cite web |date=March 2020 |title=The Global Financial Centres Index 27 |url=https://www.longfinance.net/media/documents/GFCI_27_Full_Report_2020.03.26_v1.1_.pdf |access-date=April 5, 2020 |publisher=Long Finance}}</ref><ref>{{Cite web |title=GaWC – The World According to GaWC 2018 |url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2018t.html |access-date=February 28, 2020 |website=www.lboro.ac.uk |archive-date=May 3, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170503165246/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2016t.html |url-status=dead }}</ref> == ریښه پېژنونه == Maynilà، د دې ښار فلیپینی نوم، د may-nilà له عبارت څخه چې «هلته چې نیل پیدا کېږي» معنا ورکوي څخه اخیستل شوی دی. نیلا د سانسکرېټ ویي nīla (नील) څخه مشتق شوی چې نیل – او د تمدید په صورت کې څو ډوله بوټو ته اشاره کوي له کومو چې کولی شو دا طبیعي رنګ ترې راوباسو. د Maynilà نوم په لوړ ګومان د نیل بوټو له امله ایښودل شوی چې د ښارګوټي شاوخوا سیمه کې ښه وده کوي، نه په دې دلیل چې هلته د نیلي رنګ سوداګرۍ کېده نو ځکه به ښارګوټي ته دا نوم ورکړل شوی وي: د نیلي رنګ استخراج یوازې په اته لسمه پېړۍ کې د دې سیمې په مهم اقتصادي فعالیت بدل شو، څو سوه کاله وروسته له هغه چې د ماینیلا استوګنځی جوړ شو او نوم پرې کېښودل شو.<ref name="baumgartner">{{Cite journal|last=Baumgartner|first=Joseph|date=March 1975|title=Manila – Maynilad or Maynila?|journal=Philippine Quarterly of Culture and Society|volume=3|issue=1|pages=52–54|jstor=29791188}}</ref><ref name="chamberlain">{{Cite journal|last=Chamberlain|first=Alexander F.|date=1901|title=Philippine Studies: V. The Origin of the Name Manila|url=https://books.google.com/books?id=x1Y4AQAAMAAJ|journal=The American Antiquarian and Oriental Journal|volume=23|issue=5|page=33}}</ref> Maynilà بلآخره هسپانوي ژبې ته واوښته چې اوس ورته Manila ویل کېږي.<ref>{{cite book|last1=Thomas|first1=Hugh|title=World Without End: Spain, Philip II, and the First Global Empire|date=August 11, 2015|publisher=Random House Publishing Group|isbn=978-0-8129-9812-2|url=https://books.google.com/books?id=QzLqBQAAQBAJ&pg=PT281|access-date=March 28, 2022|language=en}}</ref> === مای – نیلاد (May-nilad) === د ریښه پېژنونې یوه زړه، ناسمه او اوس رد شوې نظریه پر دې باور ده چې د دې ښار نوم د May-nilad («هلته چې نیلاد پیدا کېږي» په معنا) څخه اخیستل شوی دی. د دې ناسمې ریښه پېژنونې دوه نسخې شتون لري. یو له ناسمو دود شوو تصوراتو څخه دا دی چې د نیلاد کلمه د اوبو سنبل (Eichhornia crassipes) ته اشاره لري چې د پاسیګ سیند سواحلو کې وده کوي. که څه هم، دا ډول بوټی نوی له سوېلي آمریکا څخه فلیپین ته د ننه شوی دی، او له همدې کبله نشي کولی د مانیل پخواني نوم سرچېنه ووسي. <ref name="baumgartner2">{{Cite journal|last=Baumgartner|first=Joseph|date=March 1975|title=Manila – Maynilad or Maynila?|journal=Philippine Quarterly of Culture and Society|volume=3|issue=1|pages=52–54|jstor=29791188}}</ref> بله ناسمه ریښه پېژنونه چې د دې موضوع مشاهدې څخه لاس ته راغلې دا ده چې په تاګالوګ کې، nilád یا nilá بوټي ته ورته ونې ( Scyphiphora hydrophyllacea؛ پخوا Ixora manila Blanco) ته اشاره لري چې د حرا دلدلانو کې یا هغو ته نږدې وده کوي.<ref name="baumgartner3">{{Cite journal|last=Baumgartner|first=Joseph|date=March 1975|title=Manila – Maynilad or Maynila?|journal=Philippine Quarterly of Culture and Society|volume=3|issue=1|pages=52–54|jstor=29791188}}</ref><ref>{{Cite web |title=''Ixora manila'' Blanco |url=http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=235302 |access-date=August 20, 2018 |website=World Marine Species Database}}</ref><ref name="merrill">{{Cite book|last=Merrill|first=Elmer Drew|url=https://archive.org/stream/dictionaryofplan00merr#page/88/search/nilar|title=A Dictionary of the Plant Names of the Philippine Islands|date=1903|publisher=Bureau of Public Printing|location=Manila}}</ref> په هرحال، ژبنی تحلیل څرګندوي چې د Maynilà ویی هیڅ نه ښکاري چې له دې اصطلاح څخه جوړ شوی وي. امکان نلري چې تاګالوګ ځایي ویاندان د /d/ وروستنی حرف په نیلاډ کې په پشپړه توګه لرې کړي ترڅو د Maynilà اوسنۍ بڼې ته ورسېږي. د بېلګې په توګه، Bacoor په هماغه نږدې ځای کې لا هم د تاګالوګ پخواني ویيbakoód  («لوړه پرته ځمکه») ساتلی دی، ان په پخواني اسپانیایي تفسیرونو کې د دې سیمې نوم (د Vacol، Bacor) په توګه راغلی. سربېره پر دې، تاریخ لیکونکو آمبت اوکامپو او جوزف بامګارتنر څرګنده کړې ده چې په هر لومړني سند کې د دې سیمې نوم د Maynilà په توګه له وروستني /d/ حرف څخه پرته لیکل شوی دی. دا مستندونه په قاطع ډول ښکاروي چې د مای – نیلاډ ریښه پېژنونه جعلي ده.<ref>{{Cite book|last=Aloma Monte de los Santos|url=https://books.google.com/books?id=hibkAAAAMAAJ|title=Parish of Santo Niño de Molino – Bacoor, Cavite – 1984–1994: The Making of a Parish|date=1994|publisher=Parish of Santo Niño de Molino|access-date=August 20, 2018}}</ref><ref name="ambeth">{{Citation|last=Ambeth Ocampo|title=Looking Back: Pre-Spanish Manila|date=June 25, 2008|url=http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/columns/view/20080625-144587/Pre-Spanish-Manila|archive-url=https://web.archive.org/web/20080628110827/http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/columns/view/20080625-144587/Pre-Spanish-Manila|publisher=Philippine Daily Inquirer|access-date=August 21, 2018|archive-date=June 28, 2008}}</ref><ref name="lookingback">{{Cite book|last=Ocampo|first=Ambeth R.|url=https://books.google.com/books?id=nCZyAAAAMAAJ|title=Looking Back, Volume 1|date=1990|publisher=Anvil Publishing Inc.|isbn=9789712700583|access-date=August 21, 2018}}</ref> په اصل کې، د نوم اصلي سرچینې په توګه د نیلاد غلطه پېژندنه په لوړ ګومان په ۱۸۸۷م کال کې د ترینیډاډ پارډو د ټاورا له مقالې څخه سرچینه نیولې، چې په هغه کې هغه په غلطۍ سره د nila له ویي څخه Indigofera tinctorial (رښتیني نیل) او Ixora manila (چې په تاګالوګ کې اصلاً نیلاډ ده) ته د اشارې لپاره کارولې دي. د شلمې پېړۍ لومړنۍ لیکنې، لکه د جولیو ناکپیل او د بلېر او رابرټسون، په سادګۍ سره دا ادعا تکرار کړې. نن ورځ، دا ناسمه ریښه پېژندنه کله کله په ادبیاتو کې د تکرار له لارې او کله هم په عمومي کارونې سره دوام مومي. د دې ناسمې ریښه پېژنونې نامتو کارونې بېلګې په توګه د یوه ځایي شرکت نوم، چې د مای نیلاډ اوبو خدمتونو په توګه نومول شوی یاد کړو، او همدارنګه د مانیلا ښار تالار ته نږدې د لوګوسنیلاډ (د نیلاډ سړک په معنا) زیر زمیني یادونه هم کولی شو.<ref name="chamberlain3">{{Cite journal|last=Chamberlain|first=Alexander F.|date=1901|title=Philippine Studies: V. The Origin of the Name Manila|url=https://books.google.com/books?id=x1Y4AQAAMAAJ|journal=The American Antiquarian and Oriental Journal|volume=23|issue=5|page=33}}</ref><ref name="baumgartner5">{{Cite journal|last=Baumgartner|first=Joseph|date=March 1975|title=Manila – Maynilad or Maynila?|journal=Philippine Quarterly of Culture and Society|volume=3|issue=1|pages=52–54|jstor=29791188}}</ref><ref name="blairandrobertson">Blair and Robertson, The Philippine Islands, 1493–1898, Vol. VIII, p. 96-141. The Arthur H. Clarke Company.; Census of the Philippines, 1903</ref><ref name="lookingback2">{{Cite book|last=Ocampo|first=Ambeth R.|url=https://books.google.com/books?id=nCZyAAAAMAAJ|title=Looking Back, Volume 1|date=1990|publisher=Anvil Publishing Inc.|isbn=9789712700583|access-date=August 21, 2018}}</ref><ref>Nakpil, Julio. ''"A Suggestion to the Tagalistas to Elucidate the Origin of the Name of the Capital City of the Philippines: Manila. Which of these Three Terms or Names Is the More Accurate: Maynilad, Manilad, or Manila?"''. August 26, 1940.</ref><ref>{{Cite book|last1=Velasquez-Ty|first1=Catalina|url=https://books.google.com/books?id=IE8OAQAAIAAJ|title=Your Country and Mine|last2=García|first2=Tomas|last3=Maceda|first3=Antonio J.|date=1955}}</ref><ref name="ambeth2">{{Citation|last=Ambeth Ocampo|title=Looking Back: Pre-Spanish Manila|date=June 25, 2008|url=http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/columns/view/20080625-144587/Pre-Spanish-Manila|archive-url=https://web.archive.org/web/20080628110827/http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/columns/view/20080625-144587/Pre-Spanish-Manila|publisher=Philippine Daily Inquirer|access-date=August 21, 2018|archive-date=June 28, 2008}}</ref> == سرچينې == [[وېشنيزه:مانيلا]] 28naz0uxgpk0oun4jzs3b3j8vj9lf9n 0 14830 364254 150342 2026-05-24T10:03:12Z شاه زمان پټان 26102 364254 wikitext text/x-wiki '''تور مرچ''' د مرچو يو ډول دی چې د [[نړۍ]] په گوډ گوډ کې د [[خواړه|خوړو]] د خوند او خوشبويه کولو لپاره کارېږي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nunn.asia/22765/%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%86-%D9%85%D9%88-%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C%D9%88-%DA%98%D8%BA%D9%88%D8%B1%D9%8A/|title=تور مرچ مو له بلا ناروغیو ژغوري|date=۲۰۱۴ز سېپتمبر ۹مه|accessdate=۲۰۲۶ز می ۲۴مه|website=نن ټکی اسيا|last=عبدالله|first=.}}</ref> تور مرچ د هاضمې سيستم ښه کوي، اعصاب اراموي او د سرطان مخنيوي کې گټور رول لوبوي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nunn.asia/22765/%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%86-%D9%85%D9%88-%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C%D9%88-%DA%98%D8%BA%D9%88%D8%B1%D9%8A/|title=تور مرچ مو له بلا ناروغیو ژغوري|date=۲۰۱۴ز سېپتمبر ۹مه|accessdate=۲۰۲۶ز می ۲۴مه|website=نن ټکی اسيا|last=عبدالله|first=.}}</ref> {{مالومات |نوم='''تور مرچ''' |انځور=Piper nigrum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-107.jpg |انځور اړوند=د تور مرچو بوټی |انځور۲=د تور مرچو پوډر.jpg |انځور۲ اړوند=د تور مرچو پوډر یا ميده شوي تور [[مرچ]] }} [[دوتنه:د تورو مرچو دانې.jpg|بټنوک|250px|کيڼ|د تور مرچو دانې یا لوږ مرچ]] == سرچينې == {{لړسرچينې}} [[وېشنيزه:مرچ]] 4fhax2l1f85kv3wojf3l0b7jhy8fzhp 364255 364254 2026-05-24T10:03:42Z شاه زمان پټان 26102 364255 wikitext text/x-wiki '''تور مرچ''' د مرچو يو ډول دی چې د [[نړۍ]] په گوډ گوډ کې د [[خواړه|خوړو]] د خوند او خوشبويه کولو لپاره کارېږي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nunn.asia/22765/%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%86-%D9%85%D9%88-%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C%D9%88-%DA%98%D8%BA%D9%88%D8%B1%D9%8A/|title=تور مرچ مو له بلا ناروغیو ژغوري|date=۲۰۱۴ز سېپتمبر ۹مه|accessdate=۲۰۲۶ز می ۲۴مه|website=نن ټکی اسيا|last=عبدالله|first=خان}}</ref> تور مرچ د هاضمې سيستم ښه کوي، اعصاب اراموي او د سرطان مخنيوي کې گټور رول لوبوي.<ref>{{Cite web|url=https://www.nunn.asia/22765/%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%86-%D9%85%D9%88-%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%84%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C%D9%88-%DA%98%D8%BA%D9%88%D8%B1%D9%8A/|title=تور مرچ مو له بلا ناروغیو ژغوري|date=۲۰۱۴ز سېپتمبر ۹مه|accessdate=۲۰۲۶ز می ۲۴مه|website=نن ټکی اسيا|last=عبدالله|first=خان}}</ref> {{مالومات |نوم='''تور مرچ''' |انځور=Piper nigrum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-107.jpg |انځور اړوند=د تور مرچو بوټی |انځور۲=د تور مرچو پوډر.jpg |انځور۲ اړوند=د تور مرچو پوډر یا ميده شوي تور [[مرچ]] }} [[دوتنه:د تورو مرچو دانې.jpg|بټنوک|250px|کيڼ|د تور مرچو دانې یا لوږ مرچ]] == سرچينې == {{لړسرچينې}} [[وېشنيزه:مرچ]] 0x0jxapg4ciuchrkbyrqxtjjmbkkjd1 0 15477 364258 191435 2026-05-24T10:58:23Z شاه زمان پټان 26102 364258 wikitext text/x-wiki '''د سلطان احمد جومات''' (په ترکي: '''Sultanahmet Camii''') د [[ترکيه|تورکیې]] په استانبول کې په ۱۶۰۹ – ۱۶۱۶ زېږېدیز کې د [[سلطان احمد (اول)|سلطان احمد]] په امر جوړ شوی دی. په دغه ساحه کې د (ازنیک) ښار [[کاشي]] شنې ډبرې کار شوې دي چې د جومات چاپېریال ته شین رنگ ورکوي په دې توسن دا جومات دوهم نوم شین جومات دی. {{مالومات |نوم=د سلطان احمد جومات |انځور=Sultan Ahmed Mosque Istanbul Turkey retouched.jpg |د انځور اړوند=شین جومات د شپږو منارو سره}} == سرچينې == {{لړسرچينې}} [[وېشنيزه:جوماتونه]] [[وېشنيزه:ترکیه| ]] [[وېشنيزه:د ترکیې جوماتونه]] lln6y8b0lqni6vzcedi5vw6rh7mckys 0 15871 364276 341275 2026-05-24T11:56:19Z شاه زمان پټان 26102 364276 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Cropduster spraying pesticides.jpg|کيڼ|250px|بټنوک|د زغوپرواژي پاشنه]] '''زغوپرواژی''' يآ آفت وژونکي (په انگرېزي: Pesticide) يو ډول کيميايي مرکبونه دي چې د بوټو د ساتنې او د [[زغوپر|زغوپرونو]] د وژلو په موخه کارېږي. زغوپرواژي د زهرجنتوب او کارېدنې له مخې په بېلابېلو ډلو وېشل شوي چې يو څو يې په دې ډول دي. آفت وژونکي هغه توکي دي چې د آفتونو د کنټرول لپاره کارول کېږي. په دې کې واښه وژونکي، حشره وژونکي، چنجي وژونکي، حلزون وژونکي، کب وژونکي، الوت-وژونکي، موږک وژونکي، باکټریا وژونکي، حشرات وژونکي، حشرات شړونکي، څاروي شړونکي، مایکروب وژونکي، فنجي وژونکي، او مار-کب وژونکي ګډون لري. له دې ډلې تر ټولو عام واښه وژونکي دي چې د ټولو آفت وژونکو نږدې ۸۰٪ کارونه جوړوي. زیاتره آفت وژونکي د نباتاتو د خوندیتوب په توګه کار کوي (چې د حاصلاتو د ساتنې د محصولاتو په نوم هم یادېږي)، چې په عمومي بڼه د زیان رسوونکو وښو ، فنجي یا حشراتو څخه نباتات ساتي. د بېلګې په توګه، د الترناریا سولاني فنجی د ابو زیان رسوونکو وښو د سالوینیا د له منځه وړلو لپاره کارول کېږي. <ref>{{Cite web |date=Apr 2, 2018 |title=Basic Information about Pesticide Ingredients |url=https://www.epa.gov/ingredients-used-pesticide-products/basic-information-about-pesticide-ingredients |access-date=Dec 1, 2018 |website=US Environmental Protection Agency |language=en}}</ref><ref>{{Cite book|chapter-url=https://www.nasda.org/foundation/pesticide-applicator-certification-and-training|title=National Pesticide Applicator Certification Core Manual|vauthors=Randall C, Hock W, Crow E, Hudak-Wise C, Kasai J|publisher=[[National Association of State Departments of Agriculture]] Research Foundation|year=2014|edition=2nd|location=Washington|chapter=Pest Management|display-authors=1|تاريخ الوصول=2022-07-27|تاريخ الأرشيف=2019-12-10|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191210080506/https://www.nasda.org/foundation/pesticide-applicator-certification-and-training|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2022-07-27|خونديځ نېټه=2019-12-10|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20191210080506/https://www.nasda.org/foundation/pesticide-applicator-certification-and-training|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20191210080506/https://www.nasda.org/foundation/pesticide-applicator-certification-and-training|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210080506/https://www.nasda.org/foundation/pesticide-applicator-certification-and-training}}</ref><ref name="Dunlop-et-al-2018">{{cite journal|last1=Dunlop|first1=Erin S.|last2=McLaughlin|first2=Rob|last3=Adams|first3=Jean V.|last4=Jones|first4=Michael|last5=Birceanu|first5=Oana|last6=Christie|first6=Mark R.|last7=Criger|first7=Lori A.|last8=Hinderer|first8=Julia L.M.|last9=Hollingworth|first9=Robert M.|last10=Johnson|first10=Nicholas S.|last11=Lantz|first11=Stephen R.|last12=Li|first12=Weiming|last13=Miller|first13=James|last14=Morrison|first14=Bruce J.|last15=Mota-Sanchez|first15=David|last16=Muir|first16=Andrew|last17=Sepúlveda|first17=Maria S.|last18=Steeves|first18=Todd|last19=Walter|first19=Lisa|last20=Westman|first20=Erin|last21=Wirgin|first21=Isaac|last22=Wilkie|first22=Michael P.|title=Rapid evolution meets invasive species control: the potential for pesticide resistance in sea lamprey|journal=[[Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences]]|publisher=[[National Research Council Canada]]|volume=75|issue=1|year=2018|issn=0706-652X|doi=10.1139/cjfas-2017-0015|pages=152–168|hdl=1807/78674}}</ref><ref>{{cite web |title=Pesticides in Our Food System |url=http://www.sustainabletable.org/263/pesticides |access-date=26 March 2018 |website=Food Print |publisher=GRACE Communications}}</ref> په عمومي بڼه، آفت وژونکي کیمیاوي (لکه کاربامیټ) یا بیولوژیکي توکي (لکه ویروس، باکتریا، یا فنجي) دی چې د آفتونو مخه نیسي، هغوی غیر فعالوي، وژني، یا د ودې مخه نیسي. تر بحث لاندې آفتونه کیدای شي حشرات، د نباتاتي امراض، زیان رسونکي واښه، حلزون، مرغان، تی لرونکي څاروي، کبان، چنجي (ګردي چنجې) او هغه میکروبونه ګډون ولري چې ملکیتونه ویجاړوي، د ځورنې لامل کېږي، یا ناروغۍ خپروي، یا د ناروغیو وژونکي دي. د دې ګټو ترڅنګ، آفت وژونکي زیانونه هم لري، لکه د انسانانو او نورو نوعو کېدای زهرجن توکي خپاره کړي. == تعریف == د خوړو او کرنې سازمان (FAO) آفت وژونکي په لانډې ډول تعریف کړي: هر ډول ماده یا د موادو مخلوط دی چې د هر ډول آفتونو، لکه د انسان یا څارویو د ناروغیو لېږدوونکي، د نباتاتو یا څارویو نامطلوب ډولونه، چې د تولید، پروسس، ذخیره کولو، ټرانسپورټ، یا د خوارکي توکو، کرنیزو توکو، د لرګیو یا د لرګیو د محصولاتو یا د څارویو د وښو د بازارموندنې په اوږدو کې د مخنیوي، ویجاړولو یا کنټرول په موخه وي، یا هغه مواد چې څارویو ته د حشراتو، تارکښو، یا د دوی په بدن کې د نورو آفتونو د کنټرول لپاره کارول کېږي. په دې اصطلاح کې هغه مواد شامل دي چې د نبات د ودې تنظیم کونکي، پاڼې تویوونکي، وچوونکي، یا د میوو د کمولو یا د میوو د وخت څخه مخکې د توېدو د مخنیوي لپاره د عامل په توګه کارول کېږي. همدارنګه د هغه مواد دی چې له درمن څخه مخکې یا وروسته په حاصلاتو کې کارول کېږي ترڅو د ساتلو او لېږد په وخت کې د خرابیدو څخه ساتنه وکړي. <ref name="code2">{{cite web |date=2002 |title=International Code of Conduct on the Distribution and Use of Pesticides |url=http://www.fao.org/WAICENT/FAOINFO/AGRICULT/AGP/AGPP/Pesticid/Code/Download/code.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130404190746/http://www.fao.org/WAICENT/FAOINFO/AGRICULT/AGP/AGPP/Pesticid/Code/Download/code.pdf |archive-date=4 April 2013 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref> آفت وژونکي د نظر وړ یو ارګانیزم (د بیلګې په توګه، بوټي وژونکي، حشره وژونکي، فنجې وژونکي، موږک وژونکي، او سپږې وژونکي - جدول وګورئ)، کیمیاوي جوړښت (د بېلګې په توګه، عضوي، غیر عضوي، مصنوعي، یا بیولوژیکي (بیولوژیکي وژونکي) که څه هم تفاوت کله ناکله لږ وي، او فزیکي حالت (د بېلګې په توګه ګازي (ضد عفوني)) بر بنسټ طبقه بندي کېدای شي. په بیولوژیکي وژونکو کې مایکروبي آفت وژونکي او بیوشیمي آفت وژونکي ګډون لري. د نباتاتو څخه ترلاسه شوي آفت وژونکي، یا "بوتانیکي" په چټکۍ سره د پرمختګ په حال کې دي. په دې کې پرېتراید (pyrethroids)، روتېناید(rotenoids)، نېکتوناید(nicotinoids)، او څلورمه ډله چې په کې سټرېکنین (strychnine) او سکیلیروساید (scilliroside) شامل دي. <ref>{{Cite web |date=Jan 3, 2017 |title=Types of Pesticide Ingredients |url=https://www.epa.gov/ingredients-used-pesticide-products/types-pesticide-ingredients |access-date=Dec 1, 2018 |website=US Environmental Protection Agency |language=en}}</ref><ref name="Kamryn 1997">{{Cite book|url=https://www.crcpress.com/Pesticide-Profiles-Toxicity-Environmental-Impact-and-Fate/Kamrin/p/book/9781566701907|title=Pesticide Profiles: Toxicity, Environmental Impact, and Fate|vauthors=Kamrin MA|date=1997|publisher=CRC|isbn=978-1566701907|edition=1st|location=Boca Raton|oclc=35262311}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|date=1997|title=Educational and Informational Strategies to Reduce Pesticide Risks|journal=Preventive Medicine|volume=26|issue=2|pages=191–200|doi=10.1006/pmed.1996.0122|pmid=9085387|issn=0091-7435}}</ref><ref name="Gilden RC, Huffling K, Sattler B 2010 103–10">{{cite journal|vauthors=Gilden RC, Huffling K, Sattler B|title=Pesticides and health risks|journal=Journal of Obstetric, Gynecologic, and Neonatal Nursing|volume=39|issue=1|pages=103–10|date=January 2010|pmid=20409108|doi=10.1111/j.1552-6909.2009.01092.x}}</ref> زیاتره آفت وژونکي په کیمیاوي کورنیو وېشل کېږي. د حشراتو وژونکو مشهورې کورنۍ ارګانوکلورین، ارګانوفاسفېت او کاربامېت دي. ارګانوکلورین هایدرو کاربنونه (د بېلګې په توګه، DDT) کېدای شي په ډیکلوروډیفینیل ایتانونو، سایکلوډین مرکبونو، او نورو اړوندو مرکبونو تجزیه شي. دوی د عصبي فایبر د سوډیم / پوتاشیم توازن په ګډوډولو سره کار کوي او اعصاب اړباسي چې په دوامداره توګه لېږد ترسره کړي. د دوی زهر ډېر توپیر لري، خو خپل د دوام او بیولوژیکي ژوند پرواندې د زیات پاتې کېدو له امله له کارونې وتلي. د ارګانوفاسفېت او کاربامېت ځای په پراخه کچه ارګانوکلورین نیولی. دواړه د اسیتایلکلولینسټریس انزایم د مخنیوي له لارې کار کوي، چې اسیتایلکولین ته اجازه ورکوي چې په لایتناهي توګه د اعصابو نبض ولېږدوي چې د بېلابېلو نښو لکه ضعف یا فلج لامل کېږي. ارګانوفاسفېت د فقراتو د ستون لپاره خورا زهرجن دي او په ځینو مواردو کې د هغه پر ځای د لږ زهرجن کاربامات کارول کېږي. تایوکاربامېت او دیتایوکاربامېت د کاربامېت فرعې برخې دي. د وښو وژونکو په مشهورو کورنیو کې فینوکسي او بینزویک اسید واښه وژونکي (د بېلګې په توګه، 2,4-D )، تریازین (د بېلګې په توګه، اترازین)، یوریا (د بېلګې په توګه، ډیورون)، او کلورواسیتانیلایډ (د بېلګې په توګه، الکلور) ګډون لري. د فینوکسي مرکبات د چمن پر ځای د پراخو پاڼو زیان رسوونکو واښه په انتخابي ډول له منځه وړي. فینوکسي او بینزویک اسید د نبات د هورمونونو په وده کې یو ډول کار کوي، او د حجرو له نورمال وېش پرته، حجرو ته وده ورکوي، چې د نبات د غذايي موادو لېږدونکی سیسټم ماتوي. تریازین په فوتوسنتیز سیستم کې لاس وهنه کوي. زیاتره عام آفت وژونکي په دې کورنیو کې، لکه ګلافاسفېت، ګډون نه لري.  <ref name="Kamryn 19972">{{Cite book|url=https://www.crcpress.com/Pesticide-Profiles-Toxicity-Environmental-Impact-and-Fate/Kamrin/p/book/9781566701907|title=Pesticide Profiles: Toxicity, Environmental Impact, and Fate|vauthors=Kamrin MA|date=1997|publisher=CRC|isbn=978-1566701907|edition=1st|location=Boca Raton|oclc=35262311}}</ref> د آفتونو د کنټرول توکو کارول معمولا د کیمیاوي موادو د دکارولو له لارې کېږي چې (زیاتره هایدروکاربني) محلول – د سطحې د فعالو توکو د سیسټم په بڼه وي ترڅو مشابه چمتوالی را منځ ته کړي. د وایروس د وژنې د وړتیا یوې څېړنه چې په ۱۹۷۷ کال کې ترسره شوه، په ډاګه کړه چې یو ځانګړي آفت وژونکی د وایروس وژونې وړتیا نه لوړوي. هغه مرکبات چې د سطحې فعال توکې او محلول له ځانه سره لري په ښکاره بڼه وښودله چې د دوی سره له وړاندې درملنې په ازمایښتي موږک کې د وایروس د وژنې وړتیا لوړه کړې وه.  <ref>{{Cite journal|vauthors=Safe S, Plugge H, Crocker JF|date=1977|title=Analysis of an aromatic solvent used in a forest spray program|journal=Chemosphere|volume=6|issue=10|pages=641–651|doi=10.1016/0045-6535(77)90075-3|bibcode=1977Chmsp...6..641S|issn=0045-6535}}</ref> آفت وژونکي د د بیولوژیکي میکانیزم د دندې یا د کارولو د تګلارې پر بنسټ ډلبندي کېدای شي. زیاتره آفت وژونکي د آفتونو د مسمومیت له لارې کار کوي. سیسټمیک آفت وژونکي د نبات له لوري له جذب وروسته د نبات دننه حرکت کوي. په حشره وژونکو او زیاتره فنجي وژونکو کې دا حرکت معمولا پورته (د زایلم له لارې) او بهر ته وي. په پایله کې غوره موثریت را منځ ته کېږي. سیسټمیک حشره وژونکي، چې په ګلونو کې غوټۍ او شیره زهري کوي، کېدای شي مچۍ او نور اړین غوټۍ غوړوونکي له منځه یوسي. <ref>{{Cite web |title=Pesticide Applicator Core Tutorial: Module 4 - Toxicity of Pesticides |url=http://psep.cce.cornell.edu/Tutorials/core-tutorial/module04/index.aspx |access-date=Dec 1, 2018 |website=Pesticide Safety Education Program (PSEP) |publisher=[[Cornell University]] |تاريخ الأرشيف=July 21, 2021 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210721082302/http://psep.cce.cornell.edu/Tutorials/core-tutorial/module04/index.aspx |url-status=dead |خونديځ نېټه=July 21, 2021 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20210721082302/http://psep.cce.cornell.edu/Tutorials/core-tutorial/module04/index.aspx |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20210721082302/http://psep.cce.cornell.edu/Tutorials/core-tutorial/module04/index.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20210721082302/http://psep.cce.cornell.edu/Tutorials/core-tutorial/module04/index.aspx }}</ref><ref>{{Cite journal|authors=Rortais A, Arnold G, Halm MP, Touffet-Briens F|date=2005|title=Modes of honeybees exposure to systemic insecticides: estimated amounts of contaminated pollen and nectar consumed by different categories of bees|journal=Apidologie|language=en|volume=36|issue=1|pages=71–83|doi=10.1051/apido:2004071|doi-access=free}}</ref> په ۲۰۱۰ کال کې، د پالډوکسین تر نوم لاندې د فنجي وژونکو د نوې ټولګي پراختیا اعلان شوه. دې آفت وژونکو د فایټولیکسین په نوم د نباتاتو له خوا خوشو شوو طبیعي دفاعي کیمیاوي موادو څخه کار اخلي، چې فنجي یې بیا د انزایمونو په کارولو سره پاکوي. پالډوکسین د فنجي د پاکولو د انزایمونو مخه نیسي. ویل کېږي چې دوی خوندي او زرغون دي.<ref name="paldoxins">{{Cite news|url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2009-03/acs-np030909.php|title=New 'green' pesticides are first to exploit plant defenses in battle of the fungi|author=American Chemical Society|date=2009|work=EurekAlert!|access-date=Dec 1, 2018|publisher=[[American Association for the Advancement of Science|AAAS]]|archive-date=December 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202024631/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2009-03/acs-np030909.php|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" | '''د آفت وژونکو ډولونه''' | '''د هدف آفت ډله''' |- | الجي وژونکي | الجي (اوبرۍ) |- | الوتوژونکي | الوتونکي |- | باکټروژنکي | باکټریا |- | فنجي وژونکي | فنجي یا اوماسیت |- | ګیاه وژونکي | بوټي |- | حشره وژونکي | حشرات |- | مار-کب وژونکي | مار-کبان |- | کنه وژونکي | کنه |- | حلزون و ژونکي | حلزون |- | چنجي وژونکي | چنجي |- | موږک وژونکي | موږکان |- | مکروب وژونکي | الجي، باکټریا، فنجي، چڼاسک |- | وایروس وژونکي | وایرسونه |} == آرپوهه == [[زغوپر]] په پښتو ژبه [[آفت]] ته وايي په انگرېزي کې ورته Pest وييل کېږي. زغوپرواژی د دوه پښتو لغتونو يو تړنگنوم دی چې زغوپر د آفت په مانا او واژی د وژلو د فعل وروستاړی دی چې مانا يې آفتوژونکی دی. == ډلبندۍ == د بېلابېلو زغوپرونو د وژلو لپاره بېلابېل زغوپرواژي جوړ شوي چې د ځينو ډلبندۍ يې په دې توگه دي. {| class="wikitable" text-align:center" |- !د زغوپرواژي ډولونه !بېلابېل زغوپرونه |- | [[غنواژي]]|| [[غنی]] |- | [[Algicide]]s or [[Algaecide]]s || [[Algae]] |- | [[Avicide]]s || [[مارغان]] |- | [[باکټرياواژی]] || [[باکټريا]] |- | [[چڼاسواژی]] || [[چڼاس]] او [[Oomycete]]s |- | [[خځدکواژی]] || [[خځدکې]] |- | [[واښواژی]] || [[واښه]] |- | [[Miticide]]s or [[Acaricide]]s || [[Mite]]s |- | [[Molluscicide]]s || [[Snail]]s |- | [[چنجنواژي]] || [[چينجی]] |- | [[مږواژي]] || [[مږکان]] |- | [[ويروسواژي]] || [[ويروس]] |} == جوړښت == زغوپرواژي په بېلابېلو بڼو جوړېږي. خو عامې بڼې يې په لاندې توگه دي: # د پوډرو په بڼه (دا ډول په دوه توگو کارېږي: پوډر هم په اوبو کې تر حل کېدو وروسته په زغوپروهل شويو بوټو او کرکېلو پاشل کېږي او يا همداسې په وچه بڼه پاشل کېږي) # د دانو په بڼه # اوبلنه بڼه # لوگنه بڼه (د گاز او لوگي په بڼه) n3of2t34gbvpigzb6873l3qwvpw6ptd 0 16150 364240 226294 2026-05-24T09:25:43Z شاه زمان پټان 26102 364240 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Rift Valley4.jpg|بټنوک|250px|کيڼ|آندری کاراطایف]] آندری کاراطایف (۱۷ د [[فبروري]]، ۱۹۶۱ ز. - ) ''(په انگرېزي: Andrey Korotayev)'' ''(په روسی: Андрей Коротаев )'' د يو مشهور رغاول شوي، مورخ.[http://www.sociostudies.org/journal/articles/143130/] او ټولنپوهاند.<ref>Ильин И. В. , Мазур И. И., Чумаков А. Н. (Ред.). ''Глобалистика. Энциклопедический справочник''. М.: Альфа-М, 2012. С. 106.</ref><ref name="ref2008">Милибанд С. Д. ''Востоковеды России: XX – начало XXI в.'' М.: Восточная литература, 2008 (ISBN 978-5-02-036365-6). Т. 1. С. 694–695.</ref> == يادښتونه == {{Reflist|2}} {{د فلسفې سرليکونه}} [[وېشنيزه:وټپوهان]] [[وېشنيزه:ساينسپوهان]] [[وېشنيزه:روسيه]] [[وېشنيزه:روسي ساينسپوهان]] [[وېشنيزه:فيلسوفان]] [[وېشنيزه:تاريخپوهان]] [[وېشنيزه:1961 زېږېدنې]] {{Authority control}} 99c5pdvdkv9und32z1dmgdwxvyw7gpc 0 17087 364272 192211 2026-05-24T11:51:39Z شاه زمان پټان 26102 [[:ليوکېمي]] [[:د وینې سرطان]] کې اخږل شوی 364272 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[د وینې سرطان]] sjatysx4ri1dx274p7z17o0sldxkuu6 0 20164 364241 301930 2026-05-24T09:25:58Z شاه زمان پټان 26102 364241 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Tulip agenensis ZE.jpg|بټنوک|د غاټول گل (گل لاله)]] '''غاټول''' ''([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Tulip)'' چې ځینې خلک یې خاټول هم بولي د سوسن کورنۍ چې په افغانستان او گاونډیو هېوادونو کې یې د لومړي کال لمانځلو یواځینې لامل گڼلی شو. ددې گل څه باندې ۱۰۰ تر ۱۵۰ مختلف ډولونه ثبت شوي. دا گل د نړۍ په هره برخه کې راشنه کېږي، مگر په خپل سر راټوکېدونکي گلانو سیمه یې بیا د مرکزي اسیا هېوادونه دي چې د وښو په څېر راشنه کېږي. د راټوکېدو موسم یې د پسرلي (بهار) موسم دی. دا گل په افغانستان، ترکیه، ایران، د اورال غرونو د سیندونو په سواحلو، د سوریې په لودیځه برخه، د خزر او تور سمندرگي پر څنډو، یونان، ایټالیا، اسپانیا او د شمالي افریقې د مدیترانه یي سمندرگي په غاړو راشنه کېږي. د بوټپوهنې له پلوه دا بوټي په دوه برخو وېشل شو: غټ روزل کېدونکي لاله گلان او کوشني خپلسري راټوکېدونکي لاله گلان. د خپلسري راټوکېدونکو گلانو په نسبت روزل شوي گلان د غټو پاڼو او جام لروکي وي. او همدارنگه مختلف النوعه گلان په کې پیداکېږي. غاټول گلان په ټولیزه توگه په څلورو ډلبندیو وېشل شوي: لومړی ژر گل نیونکي، دویم منځني کچ گل نیونکي، درېیم ځنډ [[گل]] نیونکي او څلورم یې نور ډولونه دي. له ۱۹۸۱ز کال راهیسي د هالېنډ هېواد پیاز لرونکو غاټولو د سلطنتي ټولنې له خوا ددې گلانو ډلبندي وشوه چې دا گلان یې د بوټي او د گل د پرانېستنې له مخې په ۱۵ ډلو ووېشل. ددې گل [[پیاز]] (غوټه) راویستلو سره یو څو فرعي کوشنۍ (وړې) غوټي هم لري، چې هغه کوشنۍ غوټي له مورنۍ (اصلي) غوټي څخه په بېلولو او بل ځای کې نیالولو سره کولای شو ددې گل نسل زیات کړو. د تولید او صادراتو له مخې هالېنډ په لومړي کتار کې راځي چې د پیازو دا غوټې نورې نړۍ ته صادروي. د غاټول گل په [[افغانستان]]، [[ترکیه]]، [[هالېنډ]]، مجارستان، [[بلژیک]] او [[ایران]] کې د [[ملي گل]] په توگه پېژندل کېږي. [[دوتنه:Gol Lalae 3.JPG|بټنوک|سور غاټول گل]] == نومونه == د غاټول گل (لاله) له ''لال'' یا هماغه له ''لعل'' چې د [[سانسکرېټ|سانسکرېټي]] ژبې ویي دی، څخه اخېستل شوی، چې د [[سور]] مانا ورکوي، څخه اخېستل شوی. نن سبا د غاټول (لاله) اصطلاح هغو گلانو ته کارول کېږي چې پیاز ډوله غوټه ولري. ددې گلانو علمي نوم تولیپا او د سوسنیانو له کورنۍ څخه دي. ددې گل جوړښت بشپړه کاسه او جام ته ورته ده. په دې کې شک نشته چې د لاله اصطلاح له لال څخه چې سره مانا ورکوي همدې د غاټول گل پورې تړې اصطلاح ده. غاټول گل په اروپايي ژبو کې د ''Tulip'' او ''Tulpe'' تولیپه په نومونو یادېږي. ددې گل بڼه پگړۍ ته ورته ده، نو ځکه یې یې نوم هم له پگړۍ (ټولبند) څخه اخېستل شوی. په اغلب گومان ترورکي ژباړن اروپاییانو ته ددې گل په ورپېژندلو کې دا اصطلاح کارولي وي، او دا گل یې هغوي ته د پگړۍ ته ورته ستر او ول ول توصیف کړی وي. نو په همدې توگه اوس ددې گل نوم چې د ترکانو له خوا اروپایانو ته ورپېژندل شوی همدا تولیپه کېښودل شو.<ref>{{ویب سایټ| پته =http://www.etymonline.com/index.php?term=tulip&allowed_in_frame=0 Tulip | سرلیک= غاټول| د لیدو نیټه =۱۳ ۱۳۹۱ | ناشر =Etymplogy Online| پیوند بایگانی = | تاریخ بایگانی =}}</ref><ref>{{Cite web| نشانی =http://www.vajehyab.com/dehkhoda/لاله | عنوان = لاله| تاریخ بازدید =۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۱ | ناشر =لغت نامه دهخدا| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/67rwnTe8c | تاریخ بایگانی = ۲۳ مه ۲۰۱۲}}</ref><ref>{{پک|پورداود|۱۳۳۱|ک=هرمزدنامه|ص=۱۳۲}}</ref> == غاټول په نورو سرچینو کې == === د بوټي اجزا === [[دوتنه:Tulip Stamen Tip.jpg|بټنوک|گرد- د گل په انتني ډنډه نښتی گرد.]] [[دوتنه:Stempel tulpe.jpg|بټنوک|د غاټول گل دننه درې برخیزه شکل]] === ظاهر === <center> <gallery> [[دوتنه:Tulip single edit.JPG]] [[دوتنه:Tulip double cv.05.JPG]] [[دوتنه:Tulip lily-flowered cv. 01.JPG|جام شکله]] [[دوتنه:Tulipa (fringed, purple) 02.JPG|حاشیه لرونکی]] [[دوتنه:Tulipa acuminata.jpg|شین|لوړه او نرۍ گلپاڼه]] [[دوتنه:Tulipa kaufmanniana 270303.jpg |ستوري ډوله]] </gallery> </center> [[دوتنه:TBVtulip.jpg|thumb|180px|په وایرس ککړ غاټول]] [[دوتنه:Tulipa clusiana, stamp.jpg|thumb|150px|کيڼ|حافظي لاله]] [[دوتنه:20090501-03 Tulpenweekend Nederland (0194).jpg|thumb|150px|چپ|د ۷ له ډلې حاشیه‌لرونکی]] [[دوتنه:Tulipa viridiflora 01.JPG|thumb|150px|کيڼ|د۸ ډلې څخه. ویریدي فلورا، رگ لرونکی، شین یې په منځنۍ برخو کې چې ددې گل له ځانگړنو یادول کېږي.]] ;ژر رسېدونکي: * Single early '''یو دانه یي ژر رسېدونکي''': نسبتا لنډ بوټی چې له ۴۵–۱۵ سانټي مېټرو پورلې لوړوالې لري.<ref name="FLORA Gardening">{{پک|Road|۲۰۰۵|ک=FLORA Gardening|ص=۱۴۳۶}}</ref> * |Double early '''ژر رسېدونکی گڼ پاڼې لرونکی''': د پاڼو شمېر یې له ۶ پاڼو ډېر وي.<ref name="FLORA Gardening"/> ; منځني ډول رسېدونکي * Triumph '''پیروزي''': د شمېراو انواعو له مخې د غاټول تر ټولو ستره ډله گڼل کېږي.<ref name="FLORA Gardening"/> * Darwin hybrid '''داروین دوه رگه''': ددې بوټي لوړوالی ۷۰–۵۰ سانټي مېټره او مناسب دی.<ref name="Royal Horticultural Society A-Z Encyclopedia of Garden Plants"/> ; ځانگړې بڼې == تاریخچه == [[دوتنه:4298 Istanbul - Topkapi - Terza corte - Fontana - Foto G. Dall'Orto 27-5-2006.jpg|thumb|150px|LEFT|نقش لاله در [[سرای توپقاپی]]، در[[استانبول]]]] [[دوتنه:Holland tulips.jpg|thumb|230px|right|په [[هالېنډ]] کې د لاله کروندې]] == په فرهنگ او هنر کې == [[دوتنه:Jug Iznik MBA Lyon E500-77.jpg|thumb|150px|نقش گل لاله بر روی یک پارچ سفالی ترکی]] در [[زبان گل‌ها]] لاله بر اساس رنگ دارای معانی متفاوتی‌است. لالهٔ قرمز به معنای اعتراف به عشق،<ref>{{پک|夏梅|۲۰۱۰|ک=誕生花事典|ص=43}}</ref> لالهٔ زرد به معنای عشق بی‌امید<ref>{{پک|夏梅|۲۰۱۰|ک=誕生花事典|ص=33}}</ref> و لالهٔ سفید به معنای عشق از دست رفته‌است.<ref>{{پک|夏梅|۲۰۱۰|ک=誕生花事典|ص=61}}</ref> == اقتصادي اهمیت == [[دوتنه:Keukenhof tulips.JPG|left|270px|thumb|نمایی از پارک [[کوکنهوف]] در هلند]] == لمنلیک== {{لړسرچينې|2}} == سرچینې== * {{Cite|نام خانوادگی =اختریان|نام=محمود |کتاب =اطلاعات عمومی پیام | ناشر =عالمگیر|سال=۱۳۸۴ |چاپ=سیزدهم|شابک=۹۶۴-۹۳۶۰۸-۰-۸|}} * {{Cite| نام خانوادگی = بری| نام =سوزان | نام خانوادگی۲ = برادلی| نام۲ =استیو|کتاب=گیاهان و باغچه‌ها|ترجمه=محمدعلی فرزاد|سال=۱۳۸۵|ناشر=کارنگ|شهر=تهران|شابک=۹۶۴-۶۷۳۰-۷۴-۴}} * {{Cite| نام خانوادگی = پروندلبو| نام = |کتاب=لاله‌ها و زنبق‌های ایران و گونه‌های مجاور|سال=۱۳۵۵|ناشر=موسسه گیاه‌شناسی ایران|شهر=تهران}} * {{Cite| نام خانوادگی = پورداود| نام =ابراهیم |کتاب=هرمزدنامه|سال=۱۳۳۱|ناشر=انجمن ایرانشناسی|شهر=تهران}} * {{Cite کتاب |نام خانوادگی=شریفی |نام=محمد|ویراستار= محمدرضا جعفری |کتاب=فرهنگ ادبیات فارسی|سال=۱۳۸۷ |ناشر=فرهنگ نشر نو و انتشارات معین|شهر=تهران |زبان=fa|شابک=۹۷۸-۹۶۴-۷۴۴۳-۴۱-۸}} * {{Cite دانشنامه | نام خانوادگی = معین| نام =محمد | پیوند نویسنده = محمد معین| مقاله =شقایق | دانشنامه =فرهنگ فارسی | جلد= دوم و سوم| سال =۱۳۵۷ | ناشر = مؤسسه انتشارات امیرکبیر| مکان =تهران| صفحه = }} * {{Cite| نام خانوادگی = یاحقی| نام =محمد جعفر| |کتاب=فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی|سال=۱۳۶۹|ناشر=مؤسسهٔ مطالعات و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی و سروش|شهر=تهران|شابک=}} * {{Cite| نام خانوادگی = Brickell| نام =Christopher|کتاب=Royal Horticultural Society A-Z Encyclopedia of Garden Plants |ترجمه=|چاپ=|سال= ۱۹۹۶|ناشر=Dorling Kindersley Publishers Ltd|شهر=|شابک= ۹۷۸-۰۷۵۱۳۰۳۰۳۲ |زبان=en}} * {{Cite دانشنامه | نام خانوادگی = | نام = | ویراستار = | مقاله = 国花 | دانشنامه = Britannica international encyclopaedia| جلد = ۷ | عنوان جلد = | سال = ۱۹۷۵| ناشر = TBS-Britannica |زبان=ja | شابک = }} * {{Cite| نام خانوادگی = Gaur| نام =Mahendra |کتاب=Iran Modern Nations of the World|ترجمه=|چاپ=|سال=۲۰۰۲|ناشر=Gale|پیوند=http://books.google.co.jp/books?id=VoFrwLZvOQUC&pg=PA354&dq=The+tulip+that+named+Aishwarya+Rai&hl=ja&sa=X&ei=9j3AT_j-HsuNmQXJzKnbCg&sqi=2&redir_esc=y#v=onepage&q=The%20tulip%20that%20named%20Aishwarya%20Rai&f=false|شابک= ۹۷۸۱۵۶۰۰۶۹۷۱۳|زبان=en}} * {{Cite| نام خانوادگی = Pavord| نام =Anna |کتاب=The tulip|ترجمه=|چاپ=|سال=۲۰۰۱|ناشر=大修館書店|شهر=東京|شابک= ۹۷۸-۴-۴۶۹-۲۱۲۶۶-۲ |زبان=ja}} * {{Cite| نام خانوادگی = Road| نام =Tony |کتاب=FLORA Gardening |سال= ۲۰۰۵|ناشر=産調出版|شهر=|شابک= ۴-۸۸۲۸۲-۴۰۵-۱ |زبان=ja}} * {{Cite ژورنال |نام خانوادگی=Slob|نام=A.| دوره=۱۲| سال=۱۹۷۳| شماره=۴| صفحه=۸۱۱-۸۱۵| عنوان=Tulip allergens in ''Alstroemeria'' and some other liliiflorae | ژورنال=Phytochemistry|تاریخ دسترسی = | doi=10.1016/0031-9422(73)80684-3 | پیوند بایگانی = | تاریخ بایگانی =|زبان =en}} * {{Cite| نام خانوادگی = Wilfrid| نام =Blunt | نام خانوادگی۲ = 小林 | نام۲ =頼子|کتاب=チューリップ。ブック|ترجمه=|چاپ=|سال= ۲۰۰۲|ناشر=八坂書房|شهر=東京|شابک= ۹۷۸-۴۸۹۶۹۴۴۸۸۴ |زبان=ja}} * {{Cite| نام خانوادگی = 池田書店| نام = |کتاب=花言葉・花飾り―一輪の花で幸せになる |سال= ۲۰۱۰|ناشر= 池田書店|شهر=|شابک= ۹۷۸-۴۲۶۲۱۴۵۳۶۵ |زبان=ja}} * {{Cite| نام خانوادگی = 根本 | نام = 矢口 | کتاب=植物の病害虫百科　決定版 |سال= ۲۰۱۲|ناشر= 学研パブリッシング|شهر=|شابک= ۹۷۸-۴۰۵۴۰۵۲۵۳۶ |زبان=ja}} * {{Cite| نام خانوادگی =奥 | نام = 峰子 | کتاب= 球根ハンドブック vol.1 チューリップ |سال= ۱۹۹۷|ناشر= 文化出版局|شهر=|شابک= ۹۷۸-۴۵۷۹۲۰۵۹۸۱ |زبان=ja}} * {{Cite| نام خانوادگی = 北日本新聞社事業局出版部| نام = |کتاب=チューリップが好きになる本 |سال= ۱۹۹۰|ناشر=北日本新聞社|شهر=|شابک= |زبان=ja}} * {{Cite دانشنامه | نام خانوادگی = | نام = | ویراستار = | مقاله = チューリップ時代 | دانشنامه = Encyclopedia Nipponica 2001 | جلد = ۱۵ | عنوان جلد = | سال = ۱۹۹۴ | ناشر = 小学館 | |زبان=ja | شابک =۹۷۸۴۰۹۵۲۶۰۱۵۰|زبان=ja}} * {{Cite| نام خانوادگی = 夏梅| نام =陸夫 |کتاب=誕生花事典 |سال= ۲۰۱۰|ناشر=小学館|شهر=|شابک=۹۷۸-۴-۲۷۸-۰۴۴۴۷-۸|زبان=ja}} * {{Cite ژورنال | عنوان = 人に愛され狂わせた花　チューリップの歴史| ژورنال =週刊 古代文明 ビジュアルファイル |پیوند=http://www.bmshop.jp/cgi-bin/bms/item.cgi?item_id=kodai_038&ctg_id=kodai&page=2|ناشر= デアゴスティーニ　ジャパン| شماره = ۳۸ | سال = ۲۰۰۷ | ماه = ۱۰| صفحه =۲۶-۲۱ | نام خانوادگی ویراستار = 加藤| نام ویراستار =美香子|زبان=ja| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/67rx734Hv | تاریخ بایگانی = ۲۳ مه ۲۰۱۲|زبان=ja}} {{پایان چپ‌چین}} == بهرنی تړن == * [http://www.canadascapital.gc.ca/celebrate/tulips لاله‌های پایتخت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120514042606/http://www.canadascapital.gc.ca/celebrate/tulips |date=2012-05-14 }}، کمیسیون ملی پایتخت کانادا * [http://www.elegant-tulip-bulbs.com/tulip-name.html elegant-tulip-bulbs.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917144324/http://www.elegant-tulip-bulbs.com/tulip-name.html |date=2009-09-17 }}، اطلاعات درباره نام بیش از ۳۷۰۰ رقم لاله [[وېشنيزه:غاټول]] [[وېشنيزه:گلان]] [[وېشنيزه:ځنگلي بوټي]] [[وېشنيزه:افغانستان]] [[وېشنيزه:بلخ]] [[وېشنيزه:یو کلن بوټي]] [[وېشنيزه:پښتو ښځینه نومونه]] [[وېشنيزه:افغان ملي سېمبول]] ''' 4u44y9dork8ulwjd4i0ubylmcor07nc 0 20443 364237 358355 2026-05-24T09:24:02Z شاه زمان پټان 26102 364237 wikitext text/x-wiki '''عدلي طبپوهنه''' د پخواني مالوماتو را ټولولو او ازموینې ساینسي میتود دی. په پخواني روم کې د خلکو د حضور پرته به محکمی ته د دوسیو په اړه مالومات لږدول کېدل او د طرفینو نه به پوښتنی گروېږنی کېدی. همدا میتود په معاصرې عدلي طبپوهنې کې کارېږي. == د عدلي طب تاریخ: == [[دوتنه:Fingerprints taken by William James Herschel 1859-1860.jpg|بټنوک|کيڼ|400px|د ویلییم جېمز په وسیله اخېستل شوي، د گوتو نښې]] په عدلي طب کې د پوهې، تجربې او وسایلو د نشتوالي له وجې به اکثره مجرمین له سزا لرې پاتې کېدل؛ تحقیقات به د شکنجې په ذریعه کېدل؛ او اکثره وخت به جرم د شاهپوهو په ذریعه ثبوت کېده. په ۱۱۸۶ کال کې یو چېنایي چې سونگ سي نومیده یو کتاب له گناه د پاکېدو په نوم ولیکه؛ یو کس چې د وښو په لور مړ شوی د مرگ قضیه یې د څیړونکې له لوري داسې حل شوه چې ټولو خلکو لورونه یې راغونډ کړل او د یو حیوان پر مړ جسد یې وکارول د ټپونو ځایونه یې د انسان د ټپونو سره پرتله کړل او بلاخره یې قاتل وموند. د سنگ سي کتاب کې د نازکو هډوکو پر معاینې هم تاکېد شوی تر څو د حادثې، خپل مرگ او د وژل کېدو توپیر وشي. په چېن او هند کې به یې د متهمو کسانو خوله له وریژو ډکوله بیا به یې وریژې پرې توکولی ترڅو د خولې لوند والی معلوم کړي. د دوی په آند داسې و چې د مجرم خوله ډېره وچه وي، همداسې په منځني ختیځ کې به یې گرمه وسپنه پر مشکوکو کسانو څټله، د چا به چې ژبه ډیره وسوزېده مجرم به گڼل کېده. == د عدلي طب د علم سرچینه: == [[دوتنه:The Adventure of the Abbey Grange 03.jpg|300px|framed|کيڼ]] په ۱۶ پیړۍ کې اروپا خپلو نظامي پوهنتونو کې دعدلي طب څانگه هم زیاته کړه تر څو د مرگونو یا د ټولنې د جرمونو د وجوهاتو او څرنگوالي په اړه څېړنې وکړي او په دې اړه مالومات راټول کړي. یو فرانسوي نظامي جراح "امبرایوزپاري" په اولني ځل په سیستماتیک ډول سره د وجود پر غړو د جنگ جگړې اثرات مطالعه کړل. دوه ایټالیوي جراحانو ځینې مرگونی وجوهات چې د انسان د بدن پر غړو اثر کوي عدلي طب ته اضافه کړل. په ۱۸ پیړۍ کې فرانسی او جرمني په عدلي طب کې علمي پراخوالی رامنځ ته کړ چې په همدې وجې د تحقیقاتو نه د شکنجې نوم په ورکېدو شو او علمي میتودونو یې ځای ونیوه. یو سویډني کېمیا پوه "ویلهلم کارل" په ۱۷۷۳کې اکسید او ارزینک "زهرو" تشخیص طریقه د انسان په وجود کې پیدا کړه چې وروسته یو جرمني دی علم ته په ۱۸۰۶ کې توسعه ورکړه او دا طریقه په رسمي ډول په محکمه کې په ۱۸۳۲ کال کله چې جان بډل خپل نیکه ته په زهرو ورکولو تورن و, و کارول شوه. په عدلي طب کې انټرو پومیټري یا د انسان د بدن اندازه گیري: یو فرانسوي پولیس افسر بزرټیب یون په اولنیب ځل انټرو پومیټري تخنیک په قانون کې اضافه کړ تر څو مجرم د قد او قامت په واسطه وپېژندل شي، تر دی مخکې به مجرم د انځور او نوم په وسیله پېژندل کېده. د انځور په ذریعه پیژندل په معاصر وخت کې هم کاریږي. == د گوتو نښې: == په ۱۸۵۸ کې د گوتې نښې د لاسلیک پر ځای کارېدل پیل شول، په ۱۸۷۷ کې د گوتو نښې د تړونونو، د تقاوت پیسو اخیستلو او نورو کړنو لپاره وکارېد. په اولني ځل ویلم هیرسشیل د گوتو د نښې په ذریعه د دوه بچېانو قاتله مور یې پیدا کړه. او په ۱۸۹۷ کې هند هم د مجرم پیژندلو لپاره د گوتو نښو کارونه رسمي کړه چې عزیز الحق او چاندرا د گوتو پیژندلو ماهرین وه. په ۱۹۰۱ کال کې د لندن او سکاټلند ښارونو هم د گوتو نښو استعمال شروع کړل. په ۱۹۰۹ کې په لومړي ځل د لوزام په نامه عدلي پوهنتون پرانسیتل شو. په ۱۹۱۰ کې د فرانسی لیون ښار کې د عدلی طب لابراتوار پرانستل شو او انگلستان په ۲۰ پیړۍ کې عدلي طب ته د ډي اېن اې ازموینه ورزیاته کړه. == د عدلي طب فرعي څانگې: == کېمیاوي عدلي طب پوهنه د نشه یي توکو قاچاق، په اور سوزېدنې، یا د مجرم نه د پاتې شوې مرمیو تشخیص کوي. د عدلي طب انجینرۍ څانگه د هغو جوړښتونو یا تولیداتو چې د جرم ناکامۍ سبب شوی وي یا د دی په ذریعه یو څه یا چا زیان لیدلی وي. انټيمولوژي د هغو حشراتو مطالعه کوي چې د جسد داخل، پر جسد یا د جسد اطرافو کې وي. انټيمولوژی د جرم ځای پیدا کونه کې هم مرسته کوي. جیولوژي د خاپونو یا نښانونو مطالعه کوي. جیوفزیک د جیو فزیکې تخکنیکونو لکه راډار، د ځکمې او اوبو لاندی یا نور داسې تشخیصونکې وسایلو په مرسته د جرم په اړه مالومات پیدا کوي. [[ډنټلو لوژي]] د غاښونو مطالعه کوي. پېتالوژي د درملو د وجې پېښ شوی مرگ څېړي. ټوکسي کولوژي د انسان په وجود کې د زهرو یا نشه یي موادو مطالعه ده. معاصره عدلي طب پوهنه د گرځنده ټیلیفون د ډیلیټ شوي پیغام پیدا کونه؛ او غږیزو مکالمو له لارې هم د جرم مخنیوي کوښښ او د مجرم پلټنه کوي . == په عدلي طب کې مشکوک تخنیکونه: == د عدلي طب پر ځینو تخنیکونو فکر کېده چې علمي به وي خو د وخت په تېرېدو سره ثابته شوه چې بیخی علمي بڼه نلري. لکه د مرمیو د پوچکو پرتله کول؛ دا تخنیک د امریکا د ایف بي آی ادارې تر ۴۰ کالو زیات وکاروه خو کله چې د جان کېنیډي ترور وشو د مرمیو پوچک کې ځینو پوچکو د زهرو پوښ درلوده او په ۲۰۰۵ کې دا تخنیک له کارولو ولویده. == نړیوال نفوس: == د امریکا متحده ایالاتو په ۲۰۱۰ کال کې ۱۲۰۰۰ د عدلي طب کارپوهان لرل. == د قضایې دعوا پوه : == عدلي طب د هغو مالوماتو چې د خپلواکو څېړنو نه لاس ته راغلي وي څیړنه او تشریح کوي. == عدلي طب او انساني چارې: == د سره صلیب نړیواله اداره او دېته ورته نور سازمانونه د عدلي طب مالومات د انساني اهدافو لپاره کاروي، له وسلوال تضاد نه وروسته د ورکو شویو خلکو لټون او یا د مهاجرو شویو کورنیو چې له یو بل نه ورک شوی وي. == عدلي طب کې د بوټانو شواهد== په عدلي طب کې د بوټانو شواهد د گوتو د نښان په شان ډېر مهم رول لوبوي، چې د شواهدو پیدا کولو لپاره دوه تخنیکونه کاریږي؛ د وسایلو په ذریعه بصري یا په ډیټابیس کې د مقایسې په ذریعه؛ هر بوټ خپل مشخصات لري چې د مشخصاتو له مخې د بوټ اغوستونکي وزن په نظر کې نیولو سره د مجرم پېژندنه کېدلی شي . عدلي طب د بوټانو ۳ اړخه څیړي: د بوټانو د تلي لاندې خوا، د تلي پاسه یا د بوټ دننه پر تلي د پښو نښان، د بوټونو نښانونه پر ځمکې دیوال، فرش خټه یا نورو ځایونو باندې . == د تلي د بهرنۍ خوا فشار : == د تلي بهرنۍ خوا فشار او نښان د قربانۍ پر وجود یا د جرم په ځای کې پر ځمکه، فرش، دیوال که د ختلو لپاره کارېدلی وي, دروازه که په لغته پرانېستل شوې وي کتل کېږي، که چېرې دا نښانونه د انسان له سترگو پټ وي د لیدو وړ نه وي د پیداکونې او لیدنې لپاره ځانگړې شعاع چې اکټرا ویولیټ نومیږي کاریږي. ځینې وختونه د الیکتروستاتیک په وسیله د نیمه غلیزې مادی په مرسته ترې انځور اخېستل کېږي . === د بوټونو د تلي داخلي حصه: === که چېرې بوټان بدل هم شي د مجرم د پښو نښانونه په بوټ کې پاتې کېږي. د نښانونو مطالعه: د بوټانو نه ښکاریدونکې نښانونه د مصنوعي نور په مرستې، یو خاص مایع، د کوکسیال او پلورایز نور په مرستې تشخیص کېږي کوم خاپونه چې کمزوري یا کم لیدل کېږي له کېمیاوي او فزیکې میتودو نه کار اخیستل کېږي . په نرم ځای کې, خټه لرونکې ځای کې، په گرد او غبار لرونکي ځای کې ځینې وخت د انسان سترگو ته لیدل ستونزمن وي خو په عمومي شکل د بوټانو نښانونه د پلسټر کاسټ په ذریعه پیدا کېږي که چېرته خټه وي، نو اول د گرمې هوا په وسیله وچېږي، که اوبه ولري د اوبو وچولو لپاره ایروزول ریزین یا گلو کاریږي. == د یادولو عدلي طبپوهان == <!-- Evidence of notability required, such as a Wikipedia article. --> [[File:Bertillon selfportrait.jpg|thumb|Self-portrait of [[Alphonse Bertillon]], inventor of [[anthropometry]].]] {{columns-list|2| * [[Dwight E. Adams]] (1955-)<ref>http://www.fbi.gov/about-us/lab/forensic-science-communications/fsc/july2006/index.htm/communications/2006_07_communications01.htm</ref> * [[David R. Ashbaugh]] (1946–) * [[Michael Baden]] (1934–) * [[William M. Bass]] (1928–) * [[Alexandre Beaudoin]] (1978–) * [[Joseph Bell]] (1837–1911) * [[Alphonse Bertillon]] (1853–1914) * [[Sara C. Bisel]] (1932–1996) * [[Francis Camps]] (1905–1972) * [[Brian E. Dalrymple]] (1947–) * [[Wilfrid Derome]] (1877–1931) * [[Ellis R. Kerley]] (1924–1998) * [[Paul L. Kirk]] (1902–1970) * [[Wilton M. Krogman]] (1903–1987) * [[Alexandre Lacassagne]] (1843–1924) * [[Henry Lee (forensic scientist)|Henry Lee]] (1938–) * [[Edmond Locard]] (1877–1966) * [[William R. Maples]] (1937–1997) * [[Pierre Margot]] (1950-) * [[Miklós Nyiszli]] (1901–1956) * [[Albert S. Osborn]] (1858–1946) * [[Skip Palenik]] (1946–) * [[Kathy Reichs]] (1950–) * [[Archibald Reiss]] (1875-1929) * [[Keith Simpson (pathologist)|Keith Simpson]] (1907–1985) * [[Clyde Snow]] (1928–) * Sir [[Bernard Spilsbury]] (1877–1947) * [[Werner Spitz]] (1926-) * [[Auguste Ambroise Tardieu]] (1818–1879) * [[Paul Uhlenhuth]] (1870–1957) * [[Cyril Wecht]] (1931–) }} == دا هم وگورئ == {{columns-list|2| * [[American Academy of Forensic Sciences]] * [[Archibald Reiss]], founder of the first forensic school in the world at the [[University of Lausanne]] (1909) * [[Association of Firearm and Tool Mark Examiners]] * [[Australian Academy of Forensic Sciences]] * [[Ballistic fingerprinting]] * [[Bloodstain pattern analysis]] * [[Canadian Identification Society]] * [[Computer forensics]] * [[Crime]] * [[Computational forensics]] * [[Diplomatics]] (Forensic paleography) * [[Edmond Locard]], founder of the first forensic [[laboratory]] in the world (1910) * [[Fingerprint]] * [[Footprints]] * [[Forensic accounting]] * [[Forensic animation]] * [[Forensic anthropology]] * [[Forensic biology]] * [[Forensic chemistry]] * [[Forensic economics]] * [[Forensic engineering]] * [[Forensic entomology]] * [[Forensic facial reconstruction]] * [[Forensic identification]] * [[Forensic linguistics]] * [[Forensic materials engineering]] * [[Forensic photography]] * [[Forensic polymer engineering]] * [[Forensic profiling]] * [[Forensic psychiatry]] * [[Forensic psychology]] * [[Forensic seismology]] * [[Forensic social work]] * [[Forensic video analysis]] * [[Glove prints]] * [[History of forensic photography]] * [[International Association for Identification]] * [[Marine forensics]] * [[Questioned document examination]] * [[Retrospective diagnosis]] * [[RSID]] * [[Scenes of Crime Officer]] * [[Sherlock Holmes]] * [[Skid mark]] * [[Trace evidence]] * [[Profiling (information science)]] * [[Wildlife Forensic Science]] * [[Wilfrid Derome]], founder of the first forensic [[laboratory]] in North America (1914) }} == کتابپوهنه== * [http://www.anilaggrawal.com/ij/indexpapers.html Anil Aggrawal's Internet Journal of Forensic Medicine and Toxicology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190610010720/http://anilaggrawal.com/ij/indexpapers.html |date=2019-06-10 }}. * [[Forensic Magazine]] - [http://www.forensicmag.com Forensicmag.com]. * [http://www.fbi.gov/hq/lab/fsc/current/index.htm Forensic Science Communications], an open access journal of the [[Federal Bureau of Investigation|FBI]]. * [http://www.elsevier.com/wps/find/journaldescription.cws_home/505512/description#description Forensic sciences international] - An international journal dedicated to the applications of medicine and science in the administration of justice - ISSN: 0379-0738 - [[Elsevier]] * [http://www.igi-global.com/journals/details.asp?ID=7828&v=callForPapers International Journal of Digital Crime and Forensics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090904063537/http://www.igi-global.com/journals/details.asp?ID=7828&v=callForPapers |date=2009-09-04 }} * [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/real-csi/ "The Real CSI"], [[PBS]] [[Frontline (U.S. TV series)|Frontline]] documentary, April 17, 2012. *Baden, Michael; Roach, Marion. ''Dead Reckoning: The New Science of Catching Killers'', Simon & Schuster, 2001. ISBN 0-684-86758-3. * Bartos, Leah, [http://www.propublica.org/article/no-forensic-background-no-problem "No Forensic Background? No Problem"], ''[[ProPublica]]'', April 17, 2012. *Guatelli-Steinberg, Debbie ; Mitchell, John C. [http://www.struers.com/default.asp?doc_id=404 Structure Magazine no. 40, "RepliSet: High Resolution Impressions of the Teeth of Human Ancestors"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081122214715/http://www.struers.com/default.asp?doc_id=404 |date=2008-11-22 }}. *{{cite book | author=Haag, Michael G. and Haag, Lucien C. | title=Shooting Incident Reconstruction: Second Edition | location=New York | publisher=Academic Press | year=2011 | isbn=978-0-12-382241-3}} *Holt, Cynthia. [http://lu.com/showbook.cfm?isbn=9781591582212 ''Guide to Information Sources in the Forensic Sciences''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061031175558/https://lu.com/showbook.cfm?isbn=9781591582212 |date=2006-10-31 }} Libraries Unlimited, 2006. ISBN 1-59158-221-0. *Jamieson, Allan; Moenssens, Andre (eds). [http://ca.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0470018267,descCd-description.html ''Wiley Encyclopedia of Forensic Science'']{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} John Wiley & Sons Ltd, 2009. ISBN 978-0-470-01826-2. [http://mrw.interscience.wiley.com/emrw/9780470061589/home/ Online version]. *Kind, Stuart; Overman, Michael. ''Science Against Crime'' Doubleday, 1972. ISBN 0-385-09249-0. *Lewis, Peter Rhys; Gagg Colin; Reynolds, Ken. ''Forensic Materials Engineering: Case Studies'' [[CRC Press]], 2004. *Nickell, Joe; Fischer, John F. ''Crime Science: Methods of Forensic Detection'', [[University Press of Kentucky]], 1999. ISBN 0-8131-2091-8. *Owen, D. (2000) ''Hidden Evidence: The Story of Forensic Science and how it Helped to Solve 40 of the World's Toughest Crimes'' Quintet Publishing, London. ISBN 1-86155-278-5. *Quinche, Nicolas, and Margot, Pierre, "Coulier, Paul-Jean (1824–1890) : A precursor in the history of fingermark detection and their potential use for identifying their source (1863)", ''Journal of forensic identification'' (Californie), 60 (2), March–April 2010, pp.&nbsp;129–134. *Silverman, Mike; Thompson, Tony. ''Written In Blood: a history of forensic science''. 2014. *{{cite journal |author=Stanton G |title=Underwater Crime Scene Investigations (UCSI), a New Paradigm |journal=In: SF Norton (ed). Diving for Science... 2003. |volume=Proceedings of the American Academy of Underwater Sciences |issue=22nd annual Scientific Diving Symposium |year=2003 |url=http://archive.rubicon-foundation.org/4762 |accessdate=2008-06-18 |archivedate=2011-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727224541/http://archive.rubicon-foundation.org/4762 }} *{{cite book|title=The Killer of Little Shepherds: A True Crime Story and the Birth of Forensic Science|author=Douglas Starr|year=2011|isbn=978-0307279088}} ==سرچینې== {{Reflist|3}} ==بهرنۍ تړنې== <!-- ATTENTION! Please do not add links without discussion and consensus on the talk page. Undiscussed links will be removed. --> {{commons category|Forensic science}} * {{dmoz|Science/Science_in_Society/Forensic_Science/|Forensic Science}} * [http://www.ksg.harvard.edu/netgov/html/research_dna_cj_labs.htm List of Forensic Labs in the US] * [http://www.crime-scene-investigator.net Forensic educational resources] {{Portal bar|Law|Science|Criminal justice}} {{DEFAULTSORT:Forensic Science}} [[وېشنيزه:Applied sciences]] [[وېشنيزه:جرمپوهنه]] [[وېشنيزه:عدلي طب|*]] [[وېشنيزه:Heuristics]] kddnysqmh0jx7mdlm386zdmd7uknzzt 0 22286 364257 191903 2026-05-24T10:04:18Z شاه زمان پټان 26102 364257 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Skylab (SL-4).jpg|بټنوک|کيڼ|250px|د سکای لېب تمځای.]] '''د سکای لېب فضایي تمځای''' {په انگلیسي|Skylab} د امریکې متحده ایالتونو یوه [[فضایي تمځای]] دی چې له دې څخه [[فضایي راکټونه]] د [[ځمکه|ځمکې]] په مدار راڅرخي. سکای لېب د په [[تشیالی|فضا]] کې د [[ناسا]] لومړۍ څېړنیزه [[تمځای]] و چې د ۱۹۷۳-۱۹۷۹ کلونو ترمنځ د ځمکې په مدار کې قرار درلود. == انځورتون == <gallery> File:Skylab Latrine.jpg|<!--The waste management facilities in the backup Skylab at the [[د هوافضایي ملي موزیم سمیټسنېن]].--> File:Skylab mockup Smithsonian NASM.jpg|<!--An astronaut mannequin dines aboard the backup Skylab at the [[د سمیټسنېن مؤسسه]] [[د سمیټسنېن د هوافضایي ملي موزیم]].--> File:Skylab2 1974 Issue-10c.jpg|<!--SkyLab [[U.S. Space Exploration History on U.S. Stamps|commemorative stamp]], Issue of 1974. The commemorative stamp reflects initial repairs to the station, including the parasol sunshade.--> File:Skylab labeled.jpg|<!--Illustration of Skylab configuration with docked [[د اپولو قومندی او خدماتو ورکولو بېړۍ]]--> File:USNS Vanguard.jpg|<!--[[USNS Mission San Fernando|''Vanguard'' (T-AGM-19)]] seen as a NASA Skylab tracking ship. Note the tracking radar and telemetry antennas.--> </gallery> == سرچینې == د ویکي گډونوال، «[[:w:en:Skylab|Skylab]]»، د انگلیسي ویکیپېډیا، [[خپلواکه پوهنغونډ]]. {{فضایي تمځای}} [[وېشنيزه:فضایي تمځایونه]] [[وېشنيزه:د امریکا فضایي تمځایونه]] [[وېشنيزه:د ناسا فضایي تمځایونه]] [[وېشنيزه:ناسا]] hktcs3fe7umiepg1nk6fuzj93sqxwvw 10 23696 364267 347347 2026-05-24T11:21:43Z شاه زمان پټان 26102 364267 wikitext text/x-wiki {{Ambox | type = move | image = [[Image:Merge-arrows.svg|Merge arrows]] | متن = غوښتنه شوې چې دا ليکنه يا برخه دې په [[{{{ليکنې نوم|{{{1|}}} }}}]] کې واخږل شي }}<includeonly>[[وېشنيزه:{{namespace detect | main = اخږلو لپاره نومولي مخونه | other = اخږلو لپاره نومولي مخونه }}]] </includeonly><noinclude> {{لاسوند}} </noinclude> rcmddsxlz4eo1ho34vinj9ci5hdjaz9 10 24050 364234 181561 2026-05-24T07:49:17Z شاه زمان پټان 26102 [[کينډۍ:ليکنو نوملړ]] ته وروگرځېده 364234 wikitext text/x-wiki #مخگرځ[[کينډۍ:ليکنو نوملړ]] shmqiu6ijq3wn4ayx634g16rpy44sf6 0 24214 364235 301545 2026-05-24T09:22:33Z شاه زمان پټان 26102 364235 wikitext text/x-wiki په منگلوره کې بودایي ډبرتوگي بوتان منگلور یا منگلَوَر له مینگورې څخه ۹ کیلو متره شمال ختیځ اړخ ته پرته دره ده، چې په ورتگ سره هرڅوک ددې ځای سوق الجیشي ارزښت باندې پوهېږي. په دې دره کې د شاخورای بودا ډبرتوگي مجسمې د غره په بدنه باندې توگل شوي.<ref>G. Tussi, ''Preliminary report on an archelogical survey in Swat,'' East and West, vol. 9, P:306</ref> === جهان اباد-=== [[File:JahanAbad-2 - Manglawar Rock Carvings.jpg|150px|بټنوک|جهان اباد-۲ سټوپه, شاخورای منگلور]] '''د ډبرینې تختې اندازه:''' 155 x 237&nbsp;cm H. 153 x W. 110 x D. 09&nbsp;cm مواد: آهکي ډبرې سرچینه: خپاره شوې سمت: مخ پر شمال Map ref. Topographic sheet. 43 B/5 (8948)<ref name=BadshahSardar/> This rock relief is situated on the east of Jahan Abad-1, lies in the middle of orchard of apple. It reveals a [[Avalokiteśvara]] in [https://it.wikipedia.org/wiki/Lalitasana lalitasana] in pensive mood of a high seat. His right hand rests on his right, while his left one on his right, while his left one his thigh holding a lotus flower (full-blown). He wears a prominent head-dress and a necklace. The rock has thick layer of patina, which made the much of the details illegible. === شالدره-i === [[File:Shaldara-1 - Manglawar Rock Carvings.jpg|150px|بټنوک|شالدره ۱ سټوپه، منگلور]] د ډبرینې تختې اندازه: 370 x 260&nbsp;cm H. 185 x W. 100 x D. 12&nbsp;cm '''مواد:''' Amphibal mica schist '''سرچینه:''' نا خپره شوې (REF) '''سمت:''' مخ پر شمال Map ref. Topographic sheet. 43 B/5 (8744)<ref name=BadshahSardar/> == دا هم وگورئ== * [[منگلور]] * [[محمد پرویش شاهین]] == بهرنۍ تړن == * http://www.suvastu.thewalt.org/12.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208162313/http://www.suvastu.thewalt.org/12.html |date=2015-12-08 }} * http://archives.dailynews.lk/2004/09/01/fea07.html * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Manglawar_stupa,_Swat Manglawar Stupa, Swat (Category on Wikimedia)] * [https://books.google.com.pk/books?id=LnoREHdzxt8C&pg=PA38&lpg=PA38&dq=Manglawar+buddha&source=bl&ots=ufCteJHFUl&sig=LllpQtFAj8USp4JEHBMCy-j0RGw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjwnd2j2bjJAhWEc44KHZZnCUo4ChDoAQg0MAY#v=onepage&q=Manglawar%20buddha&f=false Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan], Google Books ==سرچینې== {{Reflist|2}} {{Commons category|Cultural heritage monuments in Khyber Pakhtunkhwa}} {{Cultural heritage sites in Pakistan}} [[وېشنيزه:د خیبر پښتونخوا لرغونې ودانۍ]] [[وېشنيزه:د خیبر پښتونخوا لرغوني سیمې]] [[وېشنيزه:منگلور]] [[وېشنيزه:سوات ولسوالۍ]] kahf4v6rjw5hvgkc03doylbgayqc0ey 0 24532 364260 183724 2026-05-24T11:06:53Z شاه زمان پټان 26102 364260 wikitext text/x-wiki '''په [[لرغونپوهنه]]''' کې کیندنه، راښکاره کونه، او د لرغونو اثارو ترلاسه کونه مهم کارونه دي. د کیندنې سیمه د لرغونو سیمو هغه سیمه وي چې د څېړنې لاندې وي چې کېدای شي دا څېړنې او کیندنې له څو اونیو نیولې تر څو کلونو پورې وغزېږي. {{مالومات |نوم='''کيندنه''' |انځور=Dolina-Pano-3.jpg |د انځور اړوند=د گرن دلینا اسپانیا سیمه کې کیندنې }} [[دوتنه:SantaAnaCave.JPG|بټنوک|د سانتا آنا اسپانیا په یوه غار کې کیندنې]] [[دوتنه:Roman horse.png|بټنوک|تلواله|د یوه رومي اسپ پاتې شوني چې د لندن په یوه کیندنځای کې موندل شوي]] == سرچینې== {{لړسرچينې}} [[وېشنیزه:انسانپوهنه]] [[وېشنیزه:لرغونپوهنه]] fzht797hg7qfguw6h0d3a5qrpneobhe 364261 364260 2026-05-24T11:07:32Z شاه زمان پټان 26102 /* سرچینې */ 364261 wikitext text/x-wiki '''په [[لرغونپوهنه]]''' کې کیندنه، راښکاره کونه، او د لرغونو اثارو ترلاسه کونه مهم کارونه دي. د کیندنې سیمه د لرغونو سیمو هغه سیمه وي چې د څېړنې لاندې وي چې کېدای شي دا څېړنې او کیندنې له څو اونیو نیولې تر څو کلونو پورې وغزېږي. {{مالومات |نوم='''کيندنه''' |انځور=Dolina-Pano-3.jpg |د انځور اړوند=د گرن دلینا اسپانیا سیمه کې کیندنې }} [[دوتنه:SantaAnaCave.JPG|بټنوک|د سانتا آنا اسپانیا په یوه غار کې کیندنې]] [[دوتنه:Roman horse.png|بټنوک|تلواله|د یوه رومي اسپ پاتې شوني چې د لندن په یوه کیندنځای کې موندل شوي]] == سرچینې== {{لړسرچينې}} iqag9eziuvbcld4ry5js5cay679jv5v 0 24981 364269 311200 2026-05-24T11:23:37Z شاه زمان پټان 26102 364269 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = گوجرات |native_name = <!-- {{lang|xx|yyy}} --> |type = [[د هند اداري وېش|ریاست]] |image_skyline = |image_alt = |image_caption = |image_seal = |image_map = India Gujarat locator map.svg |map_alt = |map_caption = په [[هند]] کې د گوجرات ځای |image_map1 = |map_caption1 = د گوجرات ځای |latd = |longd = |coor_pinpoint = |coordinates_type = |coordinates_display = inline,title |coordinates_footnotes = |coordinates_region = |subdivision_type =هېواد |subdivision_name = {{flag|هند}} |established_title = جوړښت |established_date = |parts_type = [[د هند ولسوالۍ|ولسوالۍ]] |parts_style = |p1 = |seat_type =پلازمېنه |seat = [[گاندي نگر]] |seat1_type = لوی ښار |seat1 = |government_footnotes = |area_total_km2 = |area_note = |area_rank = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_total = 60,383,628 |population_as_of = 2011 |population_rank = |population_density_km2 = |population_note = |timezone1 = |utc_offset1 = |blank_name_sec2 = تعليم يافته خلک |blank_info_sec2 =79.31 |blank1_name_sec2 = رسمي ژبې |blank1_info_sec2 =گوجراتي |website = |footnotes = }} گوجرات (انگرېزي:Gujarat) د [[هند]] يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 60,383,628 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 196,024 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته گوجراتي ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د [[گاندي نگر]] ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 79.31 په سله دي.په دې ټول رياست کې 37.4 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې. == نورلولئ == * [[هند]] [[وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې]] {{د هند ايالتونه او مرکزي سيمې}} [[وېشنيزه:گوجرات]] 8hud15xsz31qghm3fu2o0y0jqkeogmb 0 25170 364250 185224 2026-05-24T09:32:04Z شاه زمان پټان 26102 364250 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:سفر مراد نيازوف.jpg|بټنوک|سفر مراد نيازوف]] '''سفر مراد نيازوف''' د [[تورکمنستان]] پخوانی ولسمشر وو. 2kq4wgibmp7825x0mx6cdyp5tde68ux 10 25250 364265 185393 2026-05-24T11:19:49Z شاه زمان پټان 26102 [[کينډۍ:اخږل]] ته وروگرځېده 364265 wikitext text/x-wiki #مخگرځ [[کينډۍ:اخږل]] 20dbdxwexxq7keiqjokfe6f0gm5fo7n 0 26012 364244 361427 2026-05-24T09:29:48Z شاه زمان پټان 26102 364244 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Chrysanthemums.jpg|بټنوک|کيڼ|300px|د داوودي گلانو گېډۍ]] <big>'''داودي گل''' (په انگلیسي: Chrysanthemum) ( علمي نوم morifolium Chrysanthemum) دی او د Compositae په نباتي کورنۍ پورې اړه لري. دپیدایښت اصلی ټاټوبی یې اسيا او شمال ختیځه اروپا گڼل کیږي. د گل ۲۰۰ډولونه چې د وده ایز فصل له مخې یوکلن او څوکلن دی،شتون لري داودي گل یوکلنې تنې لري چې په ژمي کې وچیږي او پسرلي کې بیا له سره رازرغونیږي. دتنې لاندنی برخه لرکینه ، دپاڼې رنک تیاره شین ، گل یې پرک لرونکی چې سپین، بانجانی ، شیرچایی ، زیړ ،بنفشي رنگونو سره دي. معمولادمني موسم او ځینې ډولونه یې دوبي کې گل باسي.په کورنوکې د زورنې لپاره ټیټ قدي گڼ بوټی لرونکي ډولونه ته ترجیع ورکول کیږي. </big> ==دداودي گل روزنه: == ===کرنه:=== <big>دکرنې په زړه پوره وخت دپسرلي په پیل کې چې د یخ وهنې ویره نه وي مناسب گڼل کیږي. ولې هر وخت چې د یخ وهنې او دزیاتې تودوخې په واسطه د لمنځه تللو امکان نه وی کرنه ترسره کیدای شي. دکرنې لپاره له هغوبوټو څخه چې باغچو کې له وړاندې موجود وي یوه برخه له ریښې سره راجدا او په نوې ځای کې کینول کيږي ، دبوټو د کینولولپاره سوري باید د رښې د اندازې دوه برابره لوی ویستل شوي وي، مناسبه خاوره چې د کمپوست گډوله ولري باید استفاده شي. له کرنې ورسته بوټې ته د اوبو د راټولیدو او ډنډ کیدو څخه باید مخنیوی وشي. دبوټو ترمنځ دکرنې فاصله ۱۸-۲۴ انجه بپه نظرکې نیول کیږي. </big> ===خاوره:=== <big>دباغچې خاوره چې حیواني سره اونباتي پاتې شوڼي او دتعامل له اړخه لږقلوي خاصیت ولري دنبات دروزولو لپاره په زړه پورې ده. داودي گل کیمیاوی سرو ته زیاته اړتیانلري ، که دسرې زیاته اندازه ولگول شي د بوټی د لمنځه تللو سبب گرځي. </big> ==تودوخه او روښنایي:== <big>داودي د لنډې ورځې بوټی دی په همدې سبب ډیر وروسته د اوړي په وروستیو او د منی په پیل کې گلان باسي. ولې کولای شو د بوټې د گل باسلو وخت کې د روښانې په تغییر سره بدلون راولو یعنې که وغواړو چې بوټی وختي گلان تولید کړي، نو پرته له شپې د ورځې هم داگل تریوڅه وخته په تیاروکې ساتو که چیرې په گل لوښو کې روزل کیږي دې حالت کې کولای شو گل لوښې د ورځې هم تر یو څه وخت پورې تیاره ځایونوکې وساتو. او د ورسته گل کولولپاره هم کیدای شی د شپې له خوا د گل لپاره روښنایي چمتو شي چې په دې سره به دگل کولو وخت کې ځنډ راشي. داودي گل عادي تودوخه ۲۵ سانتی گراد او د لمر متوسطې روښنایې ته اړتیا لری. زیاته تودوخه دنبات پاڼې او تنې ته زیان اړوي. دسحر لمخه دلمر بشپړې روښنایې بوټي ته ددې لپاره اړینه ده ترڅو دبوټی څخه لندبل(شبنم) لرې کړي څکه دابوتي د mildew فنگسی ناروغیۍ په پروړاندې دیر حساس دی په دې اساس بوټی باید تل وچ وساتل شي. </big> ==تکثیر== <big>داودي گل دتخم، قلمو او دبوټې دویش په طریقه سره ډیریږي. معمولا بوټی د ویش په واسطه سره زیاتیږي، نوی کینول شوی بوټی د زاړه په پرتله ښه وده کوي، په پسرلي کې کله چې بوټي نوې وده پیل کړي وي ،د بوټی اړخونه په ډیره پاملرنه سره کیندل کيږي او له بوټي څخه نوی بوټی له ریښو سره رابیلیږي ، وچې شوې تنې یې ورنه جدا او یواځې روغ بوټي یې کرل کیږي. دبوټی د کینولو وخت کې باید یوه اندازه فاسفورس لرونکې سره او عضوی مواد له خاوره سره گډ شي. تازه کینول شوی بوټی له ۳-۵ کلونو پورې غوره وده کوي او وروسته د ناروغیودمنځ راتلو د مخنیوی لپاره بیا سره جدا او نوی ځای کې کینول کیږي. دقلمې په واسطه ډیرونه له تنې څخه د ۵-۸ سانتی مترو په اوږدوالی قلمې اخستل کیږي، پاڼې ورنه پریکو او بیا ی په ریښه ایستونکي هورمون کې غوټه کیږي، په شنه خونه کې دننه په چمتوشویو بسترونوکې چې دلمر روښنایې موجوده وي کرو ترڅو ریښې وباسي. دتخم په واسطه کرنه تخمونه دوې ترلومړي یخوهنې دوه میاشتې پخوا کرل کیږي، یا دژمي په اوږدوکې په تودو ځایونو کې کرل کیږيو دکرنې دځای تودوخه باید ۲۰-۲۴ سانتي گراد درجې وساتل شي، تخمونه د ۱-۳ اونیو موده کې راټوکیږي. </big> ==اوبه لگونه:== <small>له نږدې کتنې وروسته که څرگنده شوه چې د گل غنچې سره نه دي خلاصې شوې اوځینې یې وچې شوې وي باید پوه شو چې بوټی ډیر تږی دی، باید اوبه لگونه ترسره شي، مناسب لندبل دنبات د ودې او روغیتا لپاره اړین دی، کله چې د نبات پاڼې د لاس په واسطه لمس شي که پاڼې نرمې او دمړاو یتوب نښې پکې څرگندې شوې نبات اوبو ته بیړنۍ اړتیا لري باید په بیړه اوبه لگونه ترسره شي. که تر مړاوې کیدو مرحلې پورې اوبه ورنه کړل شي د نبات د عمر د کمیدو سبب گرځي. </small> ==گل باسنه: == <big>ددې لپاره چې بوټی لوی گلان وباسي دبوټي دپاسه ۳-۴ ځانگې انتخاب او نور ورځینې پرې کیږي. اود هر ځانگې دپاسه دگلانو یوه غنچه پریښودل کیږي. غوره بریښي چې وچې شوې پاڼې او گلان ورنه پرې شي ترڅو نورې څانگې غښتلې شي. </big> ==ناروغي او افتونه:== <big>که چیرې دبوټی دپاڼو لاندنۍ برخه دغڼې تارونو پواسطه پوښلی شوې وي چې د کوچینۍ کنې په واسطه منځ ته راځي باید د لند ټوکر په واسطه پاک شي، اویا په هر دوو اونیو کې یوځل کنه وژونکي درمل پرې وشیندل شي. مناسب لندبل دآفت دسطحې په راکمیدوکې اغیزمن دي. </big> == انځورتون== <gallery> Image:Chrysanthemum Bunch Closeup 3264px.jpg| image:Chrysanthemum-mix.jpg| image:Chrysanthemum.show.jpg| Image:chrysanthemum01.jpg| Image:Chrysanthemum morifolium 3.JPG| Image:Chrysanthemum morifolium cv1.jpg| Image:Chrysanthemum morifolium cv2.jpg| Image:Chrysanthemum morifolium j04.jpg| Image:ChrysanthemumMorifolium2.jpg| Image:ChrysanthemumMorifolium4.jpg| File:Złocień Zawadzkiego P39.jpg|''[[Chrysanthemum zawadskii]]'' File:Chrysanthemum indicum2.jpg|''[[Chrysanthemum indicum]]'' File:Chrysanthemum japonense var ashizuriense1.jpg|''[[Chrysanthemum japonense]]'' var. ''ashizuriense'' File:Chrysanthemum pacificum2.jpg|''[[Chrysanthemum pacificum]]'' File:Chrysanthemum weyrichii 2.jpg|''[[Chrysanthemum weyrichii]]'' image:Chrysanthemum.show.jpg|A chrysanthemum show File:Chrysanthemum morifolium j04.jpg|[[Chrysanthemum morifolium|''Chrysanthemum'' × ''morifolium'']] File:Beautiful Chrysanthemum.JPG|A peach coloured Chrysanthemum file:Chrysanthemum leaves.JPG|Leaves of Chrysanthemum plant File:Chrysanthimum flower 1.jpg|Flowers of Chrysanthemum plant File:Chrysanthimum.jpg|Flowers of Chrysanthemum plant File:Tiger tail mum 0004.JPG|Tiger Tail chrysanthemum </gallery> ==Species== ;accepted species<ref name=o>[http://dixon.iplantcollaborative.org/CompositaeWeb/default.aspx?Page=NameDetails&TabNum=0&NameId=7d8ff3fe-021f-48b9-93a5-7c97067e94dc Flann, C (ed) 2009+ Global Compositae Checklist ]</ref> {{columns-list|2| # ''[[Chrysanthemum ×grandiflorum]]'' <small>Ramat. </small> # ''[[Chrysanthemum ×rubellum]]'' <small>Sealy </small> # ''[[Chrysanthemum ×morifolium]]'' # ''[[Chrysanthemum abolinii]]'' <small>(Kovalevsk.) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum achillaea]] ''<small>L.</small> # ''[[Chrysanthemum alabasicum]]'' <small>(H.C.Fu) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum brachyanthum]]'' <small>(C.Shih) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum carinatum]]'' # ''[[Chrysanthemum chalchingolicum]]'' <small>Grubov </small> # ''[[Chrysanthemum cinerariifolium]]'' # ''[[Chrysanthemum coccineum]]'' # ''[[Chrysanthemum coreanum]]'' <small>(H.Lév. & Vaniot) Nakai </small> # ''[[Chrysanthemum coronarium]]'' # ''[[Chrysanthemum decaisneanum]]'' <small>N.E.Br. </small> # ''[[Chrysanthemum delavayanum]]'' <small>H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum dichrum]]'' <small>(C.Shih) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum fastigiatum]]'' <small>(C.Winkl.) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum frutescens]]'' # ''[[Chrysanthemum gracile]]'' <small>(Hook.f. & Thomson) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum grubovii]]'' <small>(Muldashev) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum horaimontanum]]'' <small>Masam. </small> # ''[[Chrysanthemum hypoleucum]]'' <small>(Y.Ling ex C.Shih) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum indicum]]'' <small>L.</small> # ''[[Chrysanthemum junnanicum]]'' <small>(Poljakov) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum kinokuniense]]'' <small>(Shimot. & Kitam.) H.Ohashi & Yonek.</small> # ''[[Chrysanthemum kokanicum]]'' <small>(Krasch.) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum konoanum]]'' <small>Makino </small> # ''[[Chrysanthemum majus]]'' # ''[[Chrysanthemum marginatum]]'' <small>(Miq.) N.E.Br. </small> # ''[[Chrysanthemum mawei]]'' <small>Hook.f.</small> # ''[[Chrysanthemum maximum]]'' <small>L. </small> # ''[[Chrysanthemum miyatojimense]]'' <small>Kitam. </small> # ''[[Chrysanthemum morifolium]]'' <small>Ramat. </small> # ''[[Chrysanthemum multifidum]]'' <small>Desf. </small> # ''[[Chrysanthemum nitidum]]'' <small>(C.Shih) H.Ohashi & Yonek.</small> # ''[[Chrysanthemum parvifolium]]'' <small>Chang </small> # ''[[Chrysanthemum przewalskii]]'' <small>(Poljakov) H.Ohashi & Yonek.</small> # ''[[Chrysanthemum purpureiflorum]]'' <small>H.Ohashi & Yonek.</small> # ''[[Chrysanthemum ramosum]]'' <small>(C.C.Chang) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum rhombifolium]]'' <small>(Y.Ling & C.Shih) H.Ohashi & Yonek.</small> # ''[[Chrysanthemum roborowskii]]'' <small>(Muldashev) H.Ohashi & Yonek.</small> # ''[[Chrysanthemum segetum ]]'' # ''[[Chrysanthemum shihchuanum]]'' <small>H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum shimotomaii]]'' <small>Makino </small> # ''[[Chrysanthemum trilobatum]]'' <small>(Poljakov ex Poljakov) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum tripinnatisectum]]'' <small>(Y.Ling & C.Shih) H.Ohashi & Yonek. </small> # ''[[Chrysanthemum vestitum]]'' <small>(Hemsl.) Stapf </small> # ''[[Chrysanthemum vulgare]]'' <small>(L.) Bernh. </small> # ''[[Chrysanthemum yoshinyanthemum]] ''<small>Makino</small> # ''[[Chrysanthemum zawadskii]]'' <small>Herbich</small> }} ==تړلې لیکنې== [[گلان]] [[زینتي بوټي]] ==بهرنۍ تړنې== *[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?2563 Germplasm Resources Information Network: ''Chrysanthemum''] *[http://landscaping.about.com/od/landscapecolor/p/chrysanthemums.htm About.com page on Chrysanthemums] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120110035953/http://landscaping.about.com/od/landscapecolor/p/chrysanthemums.htm |date=2012-01-10 }} *[http://www.mums.org United States National Chrysanthemum Society website] *[http://www.bgbm.org/iapt/nomenclature/code/SaintLouis/0102AppendixIIIANGEs000.htm ICBN: List of conserved genera] (scroll down for ''Chrysanthemum'')<!--make this a reference--> *[http://www.ag.auburn.edu/hort/landscape/Potmum.htm Auburn University (College of Agriculture) web page on Chrysanthemums] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151219221939/http://www.ag.auburn.edu/hort/landscape/Potmum.htm |date=2015-12-19 }} *[http://www.ipm.ucdavis.edu/PMG/PESTNOTES/pn7404.html University of California web page on aphid management] ==سرچینې== لیکوال: [https://www.facebook.com/Psd.Cww رحمت Rahmat Rhn] [[وېشنيزه:داوودي گل]] [[وېشنيزه:د بڼ بوټي]] [[وېشنيزه:پاڼه لرونکي سبزیجات]] [[وېشنيزه:گلان|داودي، گل]] [[وېشنيزه:درملیزه بوټي|داودي، گل]] [[وېشنيزه:د جاپان ملي نښې]] jd0rn1fcom53gk94s7hjkjdgi6o0m00 0 26486 364253 356890 2026-05-24T09:46:05Z شاه زمان پټان 26102 364253 wikitext text/x-wiki {{ړنگول|ماشيني او نه پوهېدونکې ژباړه}} {{چا صندوق معلومات | نوم = جمال Faleh al-Kilani | د انځور = دوتنه:. ډاکټر Jamal al-Kilani JPG | د انځور نوم = d. جمال Faleh al-Kilani | د سپارلو نېټې = [[1972]] | د زېږېدو ځای = [[عراق]] | د مړينې نېټه = | د مړينې ځای = | کړنه = [[استاد]]، [[تاريخ]]، [[څېړونکی]] | تابعیت = {{بېرغ انځورن | عراق}} [[عراق]] | دین = [[مسلمانانو]] | Oamal_hamh = [[جغرافیایي باز عقابانو (کتاب)]] <br/> [[روح انقلاب (کتاب)]] <br/> [[له شک ته په ډاډ (کتاب)]] <br/> [[په دې توگه خبرې وکړې شیخ عبدالقادر Kilani (کتاب)]] <br/> [[په اسلامي تاريخ سفرونو او مسافرينو (کتاب)]] | تر اغېز لاندې = [[Abdul-Qadir گیلاني]]، [[عماد Raouf Abdel-Salam]]، [[مصطفی جواد]] | ورنارې = | مور او پلار = | د ماشومانو = | وېبپاڼه = | لاسلیک = }} '' 'جمال Faleh al-Kilani' ''، څېړونکی او [[تاريخ]] [[عراق]]. == == ژباړه "په تخصص [[نېټه|نېټې]] [[تمدن]] [[د عربو|عربي]] [[اسلام|مسلمان]] _ عمومي او په زده کړو [[Kadriye|د قادريه]] _ کره"، لري څو د علمي زده کړو، تر ټولو مشهوره کتاب [[جغرافیایي باز Ashhab (کتاب)|باز جغرافيايي Ashhab]]، د [[کورنۍ]] Kilanyia چې په راستنېدو سره مل ښاغلي شیخ [[Abdul-Qadir گیلاني]]، "القاعده حسني، و عراق کې د [[زېږېدلی]]، [ [بغداد]] [[1972]]، د لمسي امام [[ولیعهد El Kadiri]] <دسرچینی یادونه> قلمي نسخې: د یحیی بن Hossam Eddin al-Kilani او د هغه د اولادې، 1790 نسبتونه یو لړ، خوندي دي کله چې Kilanyia کورنۍ، د 0.7 متره په اوږدوالي، د رسیدو: انجنير عبدالستار هاشم سعيد Al-Kilani، 1999. </ دسرچینی یادونه>، د [[سوچه]] په ولسوالۍ کې زيږدلی، او د بشپړ لومړني ښوونځي او ثانوي ښوونځيو، او د هغه د ماشومتوب د Oola مينه تاريخ، او د مختلفو کتابونو د لوستلو، د هغه پلار، [[صحیح Faleh له خوا تر اغېز لاندې را|صحیح Kilani Faleh]] [[شاعر|. شاعر]] په نامه <دسرچینی یادونه> په حافظه د بلد روزمحمد کتاب، Faleh صحیح Kilani، مصطفی کړی قاهره، مخ 241. </ دسرچینی یادونه>، هماغه دی د ډاکټر [[عماد عبدالسلام عبدالروف]] تاريخي ښوونځي مریدانو یو < دسرچینی یادونه> ^ Al-بیان، 4 کال، 867 شمیره، 2، 2012 </ دسرچینی یادونه>، او په لومړني، منځني او ثانوي ښوولي، هم د [[د پوهنتون د] د بغداد] او [[Al-Mustansiriya] پوهنتون]، او د تاريخ د اتحاد [[د عربو تدریس]] او پوهنتونونو [[موصل]]، Qadisiyah او [[بصره]] او [[له ستور]] <دسرچینی نوم = "ReferenceA"> تاريخ Jad:. جمال Faleh al-Kilani، ډاکټر Zakaria Malkawi، د آزاد فکر ژورنال، اردن 0،2012 < / دسرچینی یادونه> همدا شان په [[په نړيوال اسلامي پوهنتون (مالیزیا)]] او [[[د بيجينگ پوهنتون]] او [[[Ningxia پوهنتون]] او [[Aligarh مسلمان پوهنتون]] او [[ديوبند ديوبند]] او [[سکندريې پوهنتون]] او [[پوهنتون کلیوال]] او [[اسراء پوهنتون]] <دسرچینی یادونه> د خدای عبدالباقي څراغ (2014 متر). په نړۍ کې د اسلامي ښوونځیو او استادانو (د لومړۍ گڼه). قاهره: Madbouly کړی. Page 116. </ گروف>. هغه د [[د پوهنې کالج، ابن رشد (د بغداد په پوهنتون)]] په تاریخ کې د یو سند [[BS]] ترلاسه کړ، هم د سند د [[دیپلوم]] په [انگلیسي [| د انگليسي ژبې د] وگټله] ښوونکو انسټیټوټ او د سند د [ترلاسه کړ [هيلته]] [[فلسفې]] په تاريخ کې [[اسلام|مسلمان]]، او د یو سند [[بادار]] په تاريخ او اسلامي تمدن عرب د [[عربي تاريخ څخه د هنر، د علمي ميراثونو د انستیتوت|انستیتوت د عربي د تاريخچې او په بغداد کې د علمي د فراغت د زده میراث]] <دسرچینی یادونه> کتاب: Mhazerat په اسلامي تاريخ، d / جمال الدين Faleh al-Kilani، مصطفی د کتابتون، قاهره، 2011، مخ 672. </ دسرچینی یادونه>.. په 1998 <دسرچینی یادونه> ^ د نړۍ د پوهې د المعارف يوه مقاله د تاريخ څيړنو، اسنادو او د په بغداد کې د عرب تاريخ د اتحاد قلمي نسخو له مرکز څخه "جمال Faleh al-Kilani،" </ گروف> | د هغه د "علمي څیړونکې] [[څیړونکې" په لقب ترلاسه کړ.. پر genealogical پاملرنه او د زده کړو چې باید د شیان پوه شي چې دا مهم رنگ اشغال ځان <دسرچینی یادونه> ^ کتاب:. په عراق کې Genealogy Hashemite، عبدالقادر فتحی سلطان، د بيت المقدس، د هیلو د کتابتون، بیروت، ج 3، 242،2010 مخ <کپتان څارنې / دسرچینی یادونه>. دا د د د عراق د استادانو لپاره د ډاکټر په څېر [[عماد عبدالسلام عبدالروف]] <دسرچینی یادونه> د نوم او د نېټې کتاب Alehialeon عزت، طارق al-Hayali، Dar Al-Warraq، بغداد، 2014، pp.&nbsp;76–124 </ دسرچینی یادونه> په نامه د يوې ډلې د مطالعې او کره کتنې lineages په برخه کې تصویب شو او پوهاند [[سالم al-Alusi]] او د ښاغلي تورن جنرال احمد خضر عباسي او پروفیسور شیخ خلیل الدلیمی، او د ښاغلي Jamal al-Rawi او د شيخ هر ناست [[عبدالکریم محمد ښوونکي]]، ډاکټر [[حسين علي Mahfouz]]، ډاکټر [[علي گلابي] ] ډاکټر [[حسين امین]]، او شیخ [[Jalal al-حنفي]]، ډاکټر [[صالح احمد علي]] او ښاغلی [[Abdul-رزاق al-Hasani]] <دسرچینی یادونه> د عراقیانو تاريخ المعارف، ډاکټر ابراهيم al-Allaf، موصل 0،2010. ، P. 33 </ دسرچینی یادونه>، په څو نړيوال علمي او فرهنگي کنفرانسونو کې گډون د څيړنې په وړاندې او مطالعات دي توپير لري، په څو ساینسي ژورنالونو، د اکاډمۍ او د محکمې د څيړنې په لسگونو د ځای. <گروف> ابراهيم خليل Allaf،. "تاريخ Jamal al-Din al-Kilani او په عربي او اسلامي تاريخ د خدمت د هغه د هڅو." Blog ډاکټر ابراهيم Allaf. په 2012-05-03 معلومات ورکړل شو. </ گروف>. == د هغه د کتابونو == [[دوتنه:. د بغداد د پوهنتون JPG د علمي ميراثونو مرکز د راژوندي علمي ارزونې|Decrease | 250 ستاسو | علمي په بغداد پوهنتون <دسرچینی یادونه> د علمي ميراثونو مرکز د راژوندي ارزونې ^ «Jamal al-Din al-Kilani ur د اسلامي علومو په موخه تر لاسه کړي (په علمي څيړنو Jamal al-Kilani او خدمات اسلامي) »ډاکټر محمود هاشم Ghasemi، يو اسلامي مجلې تحقیقاتو، ډاروونکو، هند، د جنورۍ او مارچ 2014، p. 21. </ گروف>]] * د ډيرو او کتابونه خپاره لري. په شمول د: * 1. د کتاب [[جغرافیایي باز Ashhab (کتاب)]]: د د شيخ [[Abdul-Qadir گیلاني د ژوند دوهم لوست]] او د علمي څيړنې "تاریخي" د ډاکټر [مطالعه [عماد عبدالسلام عبدالروف]] د کتنې او د سپارلو یو میتود له مخې د هغه د زېږېدنې ځای د ترالسه کولو لپاره، په مراکش کې چاپ شوي، د ليکونکي د علمي مطالعې روڼ اندو او د څیړونکو په منځ کې د پام وړ بحث راوپارېده، په حقیقت کې، چې دا کتاب د په Tabrstan امام al-جيلاني د ولادت په گيلان د هغه د زېږېدنې تصديق رد [[عراق]] ته نژدې [[ښارونو]]، د ليکونکي سره وکتل او همدارنگه د [[تاريخ په منځ کې د منلو وړ|تاريخ]] او څېړونکو، چې د کتاب په پراخه هڅونه، او څلور چاپونو کې چاپ شوي او په څو ژبو ژباړل <دسرچینی یادونه> د جمال Faleh په توازن al-Kilani، ډاکټر ماه ناجي د القاعده الخفجی، al بیان، د بغداد په ^، 2011. </ دسرچینی یادونه>. * 2. کتاب [[شيخ عبد Kader al-Kilani تاريخي معاصر لید (کتاب)]]، د ډاکټر معرفي [[عماد Raouf Abdel-Salam]]، مصر مرتضی د عراق د بنسټ لپاره د کتاب - د بغداد په 2011 او په 2014 کال کې په امریکا کې د دوهم گڼه لري. *، د يوې څېړنې او تحقيق 3. د کتاب [د اشاب al-باز، (کتاب) د فضيلتونو د [خوشحالۍ رازونه او د فلزي څراغونه]: د ډاکټر [[حسين امین]] شیخ تاريخ پریزنټشن - په 2012 کال کې [[مراکش]] چاپ کړي. * 4. د کتاب [[د اسلامی تاريخ معاصر لید (کتاب)]]، د ډاکټر حسين علي Mahfouz، په 2009 کال کې دار پوهې يوه کتنه. * 5. د کتاب [[له شک ته په ډاډ (کتاب)]]، په شیخ نسبتونه د يوې څېړنې [[Abdul-Qadir گیلاني]]، د اسلامي تاريخ منځگړي د سرچينو يو مهم وگورو، نو د برابرولو ډاکټر [[حسين علي Mahfouz]]، دار لیلی، [[قاهره]] 0،2013. * 6. کتاب [[په دې ډول په یو عصري، د نړۍ دار شيخ عبد Kader al-Kilani (کتاب)]]، د امام Al-جيلاني الفاظ خبرې وکړې، ډاکه - [[بنگله]] 0،2013. * کتاب 7.، امام Abdul-Qadir گیلاني، دار نړۍ، ډاکه کې [[Fattouh غيبو (کتاب)] ترلاسه] - [[بنگله]] 0،2013. * 8. کتاب [[عثماني تاریخ یو نوی تعبیر (کتاب)]]، د مراکش اداره، رباط 0،2013. * 9. کتاب کې له ډاکټر Ziad al-Sumaidaie، د مراکش اداره، رباط 0،2013 تړاو [[د امام احمد په Rifai رفورم رغول (کتاب)]]،. * 10-کتاب، دار لیلی، [[قاهره]] 0،2013 [[په اسلامي تاريخ (کتاب)] سفرونه او مسافرينو]. * 11-کتاب]، دار-مصطفی، [[قاهره]] 0،2012 [د اسلامي فلسفې د تاريخ په (کتاب) ته د داخليدو]. * 12. کتاب [[فلسفې Orientalism (کتاب)]] قاهره، 2011 <دسرچینی یادونه> "جمال Faleh al-Kilani،" د نړۍ د پوهې د المعارف يوه مقاله. </ گروف>. * 13-کتاب [[Said Nursî، د عروج (کتاب) د مفکوره چې د نوی لوست]]، دار لیلی، [[قاهره]] 0،2013. * 14-کتاب [[مطالعاتو په اروپايي history (کتاب)]]، د ډاکتر کمال احمد ظاهري بڼه، [[قاهره]] 0،2010 برابروي. * 15-کتاب [[روح انقلاب (کتاب)]]، دار لیلی، قاهره <دسرچینی یادونه> «ur اسلامي علومو Jamal al-Din al-Kilani په موخه د (په اسلامي زده کړو د څیړنې Jamal al-Kilani او خدمتونو) ترلاسه» ډاکټر محمود هاشم Ghasemi، يو اسلامي مجلې تحقيقاتو، علي نقطه، هند، د 2014 کال د جنورۍ او مارچ، p.&nbsp;96. </ گروف>. * 16 د کتاب [[خراسان تاريخي: د عربي اسلامي سرچينو (کتاب)] رڼا]، دار لیلی، [[قاهره]] 0،2013. == == د څیړنې او مطالعاتو د خپل څيړنې په لسگونو او مطالعات او له سلگونو مقالو په ورځپاڼو کې خپور او [[مجلې|مجلو]] د عراق، عربي او نړیوالو، په شمول د: * د کتاب د امام Abdul-Qadir گیلاني په اړه ماده [[Abdul-Qadir] گیلاني] - په 2009 کال کې د ازاد فکر ژورنال یو نوی تعبیر. * قلمي Mohja خوښۍ او د حج متنونه article (کتاب) په سهار ورځپاڼه، د 2005 کال خپور ځای دی. * ماده [[مصطفی] جواد] او په 2006 کال کې د Kilani سهار ورځپاڼې يوه نادره قلمي. * ماده [[رشيد علي]] _ بن وليو _ [[بغداد]] په عراق کې مشوره، په 2002 کال کې د ورځپاڼې. * ماده [[Muqdadiyah]] آرپوهه ورځپاڼې په عراق کې په 2002 کال کې خپور شو. * ماده "[[د منځني ختیځ]] ته نښه د دوام وويل:" د هنرونو په پوهنځي کې، العين شمس پوهنتون، د 2009 کال په ژورنال کې خپور. * ماده "عملي ښاغلی [[عبد الرحمن Al-گیلاني]]"، د ازادو تفکر کې، د 2009 کال ژورنال. * "شیخ [مادې [Abdul-Qadir گیلاني]]: گيلان عراق نه Tabaristan گيلان،" د هنرونو په پوهنځي کې، العين شمس پوهنتون، د 2009 کال د ژورنال. * ماده: "[د گيلاني] [تفسير] - د د د د د لیکوال تفسير په تناسب يوه څېړنه د" د 2010 کال د لید ژورنال. * د "[[هشام Djait]] - د پيغمبر د ژوند د لرلید په یوه څېړنه،" مادې د 2010 کال په لید ژورنال. په 2011 کال کې د العين ژورنال شمس پوهنتون - * "يو تاريخي حقيقت، زيارت مقاله [[Ghazali]] او گیلاني سره گوري." * فکر او عربي مادې تر منځ د فکر Orientalist [[محمد Arkoun]] او [[Edward Said]]، د پوهنې 0،2008 ژورنال * کتاب په کتنه مقاله [[د تمدن] کیسه] د [[ظبط کړې]]، د لندن مجلې 0،2012 کور. * کتاب په کتنه مقاله [[د تاریخ مطالعه]] د [[Arnold Toynbee]]، د پیغام د مجلې، قاهره 0،2010. * "د امام مرید al-Rifai مقاله [[احمد بن علي Rifai]] پر مخ-جيلاني نوي -hakaiq" د 2011 کال د ميراثونو په مجله <دسرچینی یادونه> د څېړونکي ژوند، "جمال Faleh al-Kilani،" د هر ډول برېښنايي کړی کتاب، مرام عباسي. </ گروف>. == == فلسفه ډاکټر Kilani تاريخ Ronquia، له خپلوانو څخه د آلمان د تاريخ [[Leopold von Ranke]]، چې وايي، د يوه تاريخي پيښه کې د بيا جوړولو کار هم کټ مټ رامنځ ته شوه. <دسرچینی یادونه> Al بیان، کال 4، شمیره 867، 2، 2012 </ دسرچینی یادونه> چې هغه وويل: او د خپل چلند د دې ترسره سره ډاکټر ماه ناجي د القاعده الخفجی، د يوې ورځپاڼې په خبرپاڼه کې د خبرو اترو د ستونزو د [[د]]، د سرچينې په بدل کې د ستونزې په شمول شته رښتيا ده، د د لوغونی ادب د ستونزې او د مختلفو تحقيقاتو، د قلمي نسخو د تیت او د ستونزو او د توزیعی يې. د ډاکټر Kilani تاريخ تاوان رامنځته هغوی د علمي ميتود د منلو په ځای generalities، او زیاتوی چې د تاريخ د تاريخ په مطالعه او د شرايطو او د پیښو، او نه له مخې، ټاکل شوې ده د اوسني. هغه د مداخلی د احساساتو تاريخ خبرداری او فرقه او صباغ تاريخ رنگ nodosum کنټرول، او د ناول د نغدو پيسو د نيوکو په علمی توگه بې طرفه ... او بيا يو بل ته د خبرونو شرک وکړي، د خپلو برخو قطعات Shada مینځگړي ډول چې ټول مخونه په نښه کوي، او د [[نېټه] د انسان نېټه، چې د ده د واکمنۍ په پام او ] [پالیسۍ]، او سياست د پالیسۍ هر وخت او هغه ځای به نه وي سړي "د سړي څخه توپير لري، او د غږ کوي چې د يو تاريخ، يوه تاريخپوه متفکر نه يوه تاريخپوه کلاسيک، په ناول جمع راپيدا شي، پرته په لټه او د کره کتنې، خو چې علمي ابهام روش څلی د سترگو، اچوي چې د عراق د تاریخي ښوونځي مخکښ تاريخ لپاره د نوم <دسرچینی یادونه> د عراقیانو تاريخ ^ المعارف، ډاکټر ابراهيم Al-Allaf، موصل 0،2010.، مخ 33،1 </ دسرچینی یادونه>. باور دی، "چې د تاريخ نه د پرون او نن او سبا نه پوهيږم خو دا د ژوند يو سيند چې د لنډ مهاله چې د غيبو، تاریخ ټول معاصر تاریخ، هو، د هغه د علمي اختلافات سيلوگانو کې ځي، خو له موږ سره او اندېښنې موږ ژوند کوي او موږ په خپلو ټول ژوند په پرتله Nstvad لري پر محتویات چې د قیاس ته پر بنسټ د تاريخ د تجربو تر ټولو غوره ده، او دا چې د یوې ځانگړې کال د انتخاب، يا په خپله يوه پيښه د د د تاريخ په دورو یا د یو بل داسې دوران پیل د دورې په پای کې معلومه کړي، داسې ښکاري، به تر اوسه پورې د حق او حقیقت څخه وي ځکه چې د تاريخي پرمختگ تل د تدريجي او دوامداره يو بل ته کړۍ_گانې تداخل، او دا چې د لوی تاريخ د حقایقو جوړښتونو لامبو یخ څوکه ظاهر له خوا له ځانگړتياوو څخه د اوبو، او ډله کور د سطحې لاندې او هغه کسان چې غواړي ولټوي دا هيلې ته د تاریکیو، او تاريخ له تمدن د بشري لاره ده، ځکه چې دا د رڼا په تېرو وپیژنی د اوسني او راتلونکي کې وگورئ، زموږ د سياسي نظام، اقتصادي، ټولنیز، مذهبي، علمي، ژوره کې د تېرو نسلونو د خاوري د واټن د ريښو او د توپير زمونږ تر منځ پورته او تر منځ د غرب او موږ اوس هم د پخوا په کې ژوند کوي او دوی د تاریخ اخلي گټه د خپلو گټو په اوسني او راتلونکي کې د خپلو کړو وړو ته خدمت وکړي او مرسته وکړي، "په توازن <دسرچینی یادونه> د جمال Faleh al-Kilani، ډاکټر ماه ناجي د القاعده الخفجی، al بیان، بغداد، 2011. </ دسرچینی یادونه>. {{بیه بکس | په همغاړیتوب = چپ | سور = 280 | quote = کله چې موږ په عراق کې زموږ د خلکو، چې ولې موږ هيله من يو او زموږ خوښي ته ورسيږي چې په بین النهرین، چې د یو نوټ توليد او ادبیاتو د انارگل ځمکې Bmchargaha او لویدیځ د نړۍ، او ډاکټر "Jamal al-Din al-Kilani" قوي مرستيال د خالص جدول څخه د ډډ، بغداد، د ساینس مرکز وگورئ د فکري، فرهنگي او علمي محصول تعقیب فکر او ميراث، تاسو په دې هيله چې زموږ ژوند Tbthon چې "موږ اوس هم د يوه ملت د عربو ژوندي." | سرچینه = [[Fahmi Jad'aan]] <دسرچینی نوم = "د اسلامي Antiquities جرگې زما په Jad'aan لکچر مستحق« موږ او پرمختگ »">، [[د پوهنتون د اردن]]، 2014. </ گروف> }} == == غړيتوب Jamal al-Kilani کې د سازمانونو او د فرهنگي ټولنې، په گډون د یو شمیر: * په 1996 کال کې د په بغداد کې د عرب تاريخ د اتحاد غړی. * د 1998 کال د Genealogy د تاريخ په لیکلو کې د عرب ادارې غړی. د په 1995 کال کې په عراق کې د تاريخ او لرغون د ټولنې غړی دی. * په 1997 Tarih آثارو د مراکشي د ټولنې غړی. * په قاهره کې د 2004 <دسرچینی یادونه> څېړونکي په ميراث Kadri جمال Faleh al-Kilani، Bakhti احمد Kilani، مرکز د قادريه زده کړې، د الجزایر 2011. د عرب تاريخ د اتحاد غړی </ گروف>. == == جایزې او ویاړونو کرم د وړتیا څو سندونه او د قدرداني او مننه لیکونه، څو نظرونه په شمول د: * [[د عراق په 1996 کال کې د علومو د اکاډمۍ]]. * عرب تاريخ اتحاد په 1997 کال کې. * [[پوهنتون کلیوال]] په 1996 کال کې. * د 2000 کال د Genealogy د تاريخ په لیکلو کې د عربي مقام. * د [] [اغیزو] په 1997 کال کې د عمومي ادارې. * په 1999 کې [[بغداد] پوهنتون]. * [[موصل]] د 2003 کال په پوهنتون کې. * په 2009 کال کې [[العين شمس] پوهنتون]. * [[د عرب تاريخ او علمي ميراث]] د 2010 کال د انستيتوت. * [[سامرا]] د 2014 کال په پوهنتون کې. * په 2011 کال کې [[Salahaddin] پوهنتون]. * د پوهنتون په 2012 کال کې [[] کرالا]. * [[سکندريې]] په 2013 کال کې د پوهنتون. * [[نړيوال اسلامي پوهنتون (مالیزیا)]] په 2014 کال کې. * [[Monoufia]] د 2014 کال په پوهنتون کې. * د اسلامي مطالعاتو د [[Gansu]] په 2014 کال کې د مرکز. * د اسلامي ادارو اتحاد [[برازیل]] په 2014 کال کې. * مرکز راژوندي د 2014 کال د عربي علمي ميراثونو <دسرچینی نوم = "ReferenceA" />. * [[نړيوال اسلامي پوهنتون (اسلام آباد)]] 2015 <دسرچینی یادونه> رابرټ د پنبي د آيريس مهم پړاو ته رسيدلې: د ودې مداخل پای. جیمز & جیمز Publishers. مخ. 63. ای اېس بي این 1-85383-439-4. </ گروف>. * ورکول IIOC د اسلامی مطالعاتو د کالج [[لندن]] _ [[بریتانیا]] شهادت [[افتخاري دوکتورا]]، شمیره 735615/2014 <دسرچینی یادونه> ^ د څېړونکی، "جمال Faleh al-Kilani،" د هر ډول برېښنايي کړی کتاب، مرام ژوندلیک عباسي. </ دسرچینی یادونه>. ماخذ == == ماخذونه == باندنۍ تړنې == *[http://www.marefa.org/index.php/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A جمال Faleh al-Kilani: تاريخ او متفکر - المعارف. * {{YouTube | gY8H1jaINDM | سره جمال Faleh al-Kilani -acanutor Mohi هلال Al Sarhan} بحث}. {؟ {یوټیوب | د لیدو لپاره V = WjkL817UhEE | کتاب په کتنه جمال Faleh al-Kilani - العراقیه}} *. * {{یوټیوب |؟ لیدو لپاره V = dD3P4ELccY4 | سره جمال Faleh al-Kilani -guenah صلاح} بحث}. * [Http://aek-al-gilani.blogspot.com/2011/11/blog-post.html مرکز لپاره د مطالعې عبدالقادر جیلاني: جمال الدين Faleh al-Kilani. * [Http://www.hukam.net/essay/maps.htm د اسلامي تاريخ اطلس.] * [http://sooqukaz.com/index.php/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A تاريخ پوه ډاکټر Jamal al-Kilani PDF format کړی.] * [Http://www.alkadriaalalia.com/alkilany/ د تاريخ پوه ډاکټر جمال Faleh al-Kilani رسمي ويب پاڼې.] {{د اسلامي پېر تاريخ}} {{ويکيپېډيا}} {{ويکيپېډيا}} {{مدافع وکیالنو د دروازې | د منځني ختیځ د تاریخ | د اسلامی تاريخ | عراق | بیرغونه | بغداد}} [[وېشنيزه:د خلکو احتمال لري چې ژوندی وي]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150715183310/http://www.marefa.org/index.php/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A |date=2015-07-15 }} [[وېشنيزه:کتاب عراقیان]] [[وېشنيزه:د عراق د پوهانو]] [[وېشنيزه:تاريخ د عراق]] [[وېشنيزه:په 1972 کال کې زیږیدلی]] [[وېشنيزه:د بغداد په خلکو]] [[وېشنيزه:د بغداد د پوهنتون فارغان]] [[وېشنيزه:د ماللئ]] [[وېشنيزه:د خلکو ژوندی]] [[وېشنيزه:Al Kilani]] [[وېشنيزه:اسلامي څېړونکو]] [[وېشنيزه:څېړونکي د عراق]] [[وېشنيزه:د اسلامي څېړنو د عالمانو]] [[وېشنيزه:له په بغداد کې د خلکو]] id8uypzjyw53vgauom2bb05dtvuzo2n 0 26524 364243 358661 2026-05-24T09:28:09Z شاه زمان پټان 26102 364243 wikitext text/x-wiki [[File:QalatFlag.svg|250px|left|thumb|د کلات د خاناتو بيرغ]] د '''کلات خانات''' د [[بلوڅان|بلوڅانو]] یو خپلواک شاهي دولت وو چي په ۱۶۶۶ زیږدیز کال کي رامنځته سو، او تر ۱۹۵۵ زیږدیز کال پوري يې دوام وکړ.<ref name="uob.edu.pk">{{Cite web |url=http://www.uob.edu.pk/journals/TREATY%20OF%20KALAT%201758%20BETWEEN%20QANDHAR%20AND%20KALAT%20AND%20ITS%20IMPACTS.pdf |title=Treaty of Kalat between Balochistan and Afghanistan in 1758 |access-date=2016-05-08 |تاريخ الأرشيف=2016-03-04 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160304032403/http://www.uob.edu.pk/journals/TREATY%20OF%20KALAT%201758%20BETWEEN%20QANDHAR%20AND%20KALAT%20AND%20ITS%20IMPACTS.pdf |url-status=dead |خونديځ نېټه=2016-03-04 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20160304032403/http://www.uob.edu.pk/journals/TREATY%20OF%20KALAT%201758%20BETWEEN%20QANDHAR%20AND%20KALAT%20AND%20ITS%20IMPACTS.pdf |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160304032403/http://www.uob.edu.pk/journals/TREATY%20OF%20KALAT%201758%20BETWEEN%20QANDHAR%20AND%20KALAT%20AND%20ITS%20IMPACTS.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032403/http://www.uob.edu.pk/journals/TREATY%20OF%20KALAT%201758%20BETWEEN%20QANDHAR%20AND%20KALAT%20AND%20ITS%20IMPACTS.pdf }}</ref><ref name="IG6-277">"Baluchistan" ''Imperial Gazetteer of India'' Vol. 6, [http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V06_283.gif p. 277] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303172424/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V06_283.gif |date=2016-03-03 }}, from the Digital South Asia Library, accessed 15 January 2009</ref> {{مالومات}} == سرچينې == {{سرچينې}} == بهرنۍ تړنې == * Swidler, N. (1972) "[http://www.scribd.com/doc/15573274/The-Development-of-the-Kalat-Khanate The Development of the Kalat Khanate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731141434/http://www.scribd.com/doc/15573274/The-Development-of-the-Kalat-Khanate |date=2013-07-31 }}" ''Journal of Asian and African Studies'' 7: pp. &nbsp;115–21 * Swidler, N. (1992). [http://www.scribd.com/doc/15573071/Kalat-The-Political-Economy-of-a-Tribal-Chiefdom Kalat: The Political Economy of a Tribal Chiefdom]. ''American Ethnologist'', 19(3), 553-570 * [http://www.bdd.sdnpk.org/kalat.htm Kalat District - Planning and Development Department of Balochistan Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20011030054949/http://www.bdd.sdnpk.org/kalat.htm |date=2001-10-30 }} * [http://www.uq.net.au/~zzhsoszy/ips/k/kalat.html د کلات خانو ژوندلېک] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031020143626/http://www.uq.net.au/~zzhsoszy/ips/k/kalat.html |date=2003-10-20 }} [[وېشنيزه:بلوچستان]] [[وېشنيزه:د کلات خانات]] 6mcr8ri7opbmd9kq3391cbsvm95c802 0 37007 364277 311745 2026-05-24T11:58:59Z شاه زمان پټان 26102 364277 wikitext text/x-wiki [[File:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|340px|thumb|Gutenberg Bible]]انجیل (د یونانيKoine τὰ βιβλία، tà biblía، «کتابونو») د مذهبي متنونو یا سپېڅلو متنونو ټولګه ده چې په عیسویت، یهودیت، سامریانيزم او نورو ډېرو عقیدو کې شتون لري. دا کتاب په غوره کړل شوې توګه د بېلابېلو متنونو ټولګه ده، چې په اصل کې په عبراني، ارامي او کوین یوناني لیکل شوی دی. په دې متنونو کې له دیني پلوه پر تاریخ متمرکزې پېښې، مذهبي سندرې، دعاګانې، متلونه، تمثیلونه، درسي لیکونه، نصیحتونه، مقالې، شعرونه او وړاندوینې شاملې دي. د موادو ټولګه چې د یوه ځانګړي مذهبي دود یا ټولنې له خوا غوره ګڼله شوې وي، د انجیل قانون په نامه یادیږي. د اسرائیلو د پخوانیو لیکنو سرچینې په پخوا زمانو کې ورکې شوې دي. په دې اړه چې کله د یهودیانو د عبراني انجیل قانون په خپل اوسني ډول رامنځته شوی، هیڅ د نظریو علمي توافق شتون نه لري. ځینې ​​پوهان استدلال کوي چې دا د هاسمونیانو په واکمنۍ (۱۴۰-۴۰ مخکې له میلاد) کې رامنځته شوی،  په داسې حال کې چې ځینې بیا داسې استدلال کوي چې: دا د دویمې وروسته له میلاده پېړۍ یا ان له هغه وروسته هم نه و رامنځته شوی. <ref name="Philip R page 50">Philip R. Davies in {{Harvnb|McDonald|Sanders|2002|p=50}}: "With many other scholars, I conclude that the fixing of a canonical list was almost certainly the achievement of the Hasmonean dynasty."</ref><ref name="Neusner">{{Harvnb|McDonald|Sanders|2002|p=5}}, cited are Neusner's ''Judaism and Christianity in the Age of Constantine'', pp. 128–45, and ''Midrash in Context: Exegesis in Formative Judaism'', pp. 1–22.</ref><ref>Schaff Philip, A selected library of the Nicene and Post-Nicene Fathers of the Christian Church, 1888 Vol IV, Athanasius Letters No 39</ref><ref>{{cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/best-selling-book-of-non-fiction|title=Best selling book of non-fiction|publisher=Guinness World Records|access-date=9 December 2015|archive-date=8 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508113001/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/best-selling-book-of-non-fiction|url-status=live}}</ref><ref name="WSJ">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903918104576502782310557332|title=How We Got the Best-Selling Book of All Time|last1=Ryken|first1=Leland|newspaper=The Wall Street Journal|access-date=9 December 2015|archive-date=8 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508064956/https://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903918104576502782310557332|url-status=live}}</ref> == پراختیا == انجیل یو واحد کتاب نه دی، بلکې د کتابونو ټولګه ده، چې پېچلی پرمختګ یې تر اوسه لا په بشپړ ډول درک شوی نه دی. دا کتابونه د سندرو او کیسو په توګه راپیل شوي، چې له لیکلو دمخه له یوه نسل نه بل نسل ته لېږدول شوي دي. انجیل د بېلابېلو کلتورونو درلودونکو کسانو له خوا راټول شوي او لیکل شوي چې ځینې یې نامعلوم دي.{{sfnm|1a1=Lim|4p=17|1pp=40, 44, 58–59|2a1=Hayes|2y=2012|2loc=ch. 1|3a1=Brown|3y=2010|3loc=Intro.|4a1=Carr|4y=2010|1y=2017|5y=2009|5a1=Bandstra|5pp=7–9|6a1=Gravett et al.|6y=2008|6pp=xv, 41|7a1=Harris & Platzner|7y=2008|7pp=21–22|8a1=Riches|8y=2000|8pp=9, 18}} دا کتابونه چې د سپېڅلو متنونو (غوره او سپېڅلي مذهبي متنونو) په توګه ګڼل کېږي، د بېلابېلو مذهبي ټولنو له خوا د بېلابېلو انجیلي قوانینو (د سپېڅلیو متونو رسمي ټولګې) په توګه راټول شوي دي. تر ټولو لومړنی تالیف چې د انجیل لومړني پنځه کتابونه په کې شامل دي او تورات (چې معنا یې «قانون»، «لارښوونه» او «تدریس») یا Pentateuch(«پنځه کتابونه») په نامه یادېږي، د یهودي قانون په توګه په پنځمې مخکې له میلاده پېړۍ کې ومنل شو.{{sfn|Hauser|Watson|Kaufman|2003|p=201; 30}}<ref name="Wegner 1999">{{cite book|last=Wegner|first=Paul|title=The Journey From Texts to Translations|year=1999|url=https://books.google.com/books?id=kkVFOTsBOAEC&q=%22Masoretes+inherited%22&pg=PA172|publisher=Baker Academic|isbn=978-0801027994|page=172}}</ref><ref>{{cite book|last1=Swenson|first1=Kristin|title=A Most Peculiar Book: The Inherent Strangeness of the Bible|date=2021|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-065173-2|page=29|url=https://www.google.com/books?id=5xQOEAAAQBAJ&pg=PA29}}</ref>{{sfn|Hauser|Watson|Kaufman|2003|pp=30–31}}{{sfn|Hauser|Watson|Kaufman|2003|pp=31–32}}{{sfn|Hauser|Watson|Kaufman|2003|p=201}}{{sfn|Riches|2000|p=9}} === پخواني پیغمبران === پخواني پیغمبران د جوشوا، قاضیانو، سمویل او پاچایانو کتابونه دي. دوی داسې روایتونه لري چې د موسی له مړینې وروسته په سملاسي توګه د الهي ټاکلو پر بنسټ جوشوا د هغه د ځای ناستي په توګه ټاکل کېږي، چې بیا د اسرائیلي خلکو ژمنې شوې ځمکې ته هدایت کوي او د وروستي پاچا یهودا له بند نه خوشې کېدو سره پای ته رسېږي. د سمویل او پاچا کتابونو سره د واحدو کتابونو په توګه چلند کېږي، چې دا برخې په کې شاملې دي: * د کنعان د ځمکې سوبه (د جوشوا په کتاب کې). * د ځمکې د لاسته راوړلو لپاره د خلکو مبارزه (د قاضیانو په کتاب کې). * د خلکو غوښتنه له خدای نه، چې دوی ته داسې پاچا ورکړي، ترڅو دوی وکولای شي، خپلې ځمکې له دښمنانو نه قبضه کړي (د سمویل په کتابونو کې). * د الهي ټاکل شویو پاچایانو، لکه: د ډیویډ تر واک لاندې د ځمکو لاسته راوړل، چې په سوبې او بهرنۍ جلاوطنۍ پای ته رسیږي (د پاچایانو کتابونه). === نور کتابونه === د درېیو کتابونو او پنځو رغښتلو سربیره، په Ketuvim  کې پاتې نور کتابونه ډینیل، عزرا – نحمیاه او تاریخ دي. که څه هم په یهودي دود کې د دې کتابونو لپاره کومه رسمي ډله شتون نه لري، خو بیا هم دوی یو شمیر توپیرونه لري: * د دوی داستانونه ټول په ښکاره ډول یو څه وروسته پېښې بیانوي (د بېلګې په توګه: د بابل بندي کېدل او د صه یون بیا رغونه). تلمودي سنت ټولو ته د وروستني تصنیف نسبت ورکوي. * له دوی نه دوه (دانیل او عزرا) په تناخ کې یوازیني کتابونه دي، چې په آرامي ژبه د پام وړ برخې لري. == عیسوي انجیل == عیسوي انجیل، د کتابونو ټولګه ده چې په زاړه او نوي تړون وېشل کېږي، چې د عیسویانو مذهب یې په تېر او اوسني وخت کې د الهي الهام انجیل په توګه ګڼي. لومړنۍ کلیسا په ابتدایي توګه له سپیټوګینټ نه کار اخیست، لکه څنګه چې په یوناني کې، د هغه وخت عامې ژبې باندې لیکل کېده او یا د ارامي ویناوالو ترمنځ کې له تورګوم نه یې کار اخیست، چې دې د مسوریټیک متن سره په ترکیب کې یې، د زاړه تړون لپاره بنسټ چمتو کړ.<ref name="Johnson 2012">{{cite book|last1=Johnson|first1=Paul|title=History of Christianity|date=2012|publisher=Simon and Schuster|isbn=9781451688511|page=374}}</ref>{{sfn|Kelly|2000|p=31–32}} === زړه نسخه === د نن ورځې پروټیسټاني زړه نسخه د قوانینو ۳۹ کتابونه لري - د کتابونو شمېر (که څه هم منځپانګه نه لري) یواځې له یهودي تناخ سره د جلا وېش له امله توپیر لري – په داسې حال کې چې د روم کاتولیکه کلیسا ۴۶ کتابونه د زړې نسخې په توګه پېژني. د ختیځ ارتودوکس کلیساوې، په کاتولیک کینن سربېره ۳ مکابی، ۱ایسډراس، مناسبې دعاوې او زبور ۱۵۱ پیژني. په ځینو کې ۲ Esdras شامل دی.<ref name="FUP1970">{{cite book|title=Quaker Life, Volume 11|date=1970|publisher=Friends United Press|page=141|language=English|quote=Even though they were not placed on the same level as the canonical books , still they were useful for instruction . ... These – and others that total fourteen or fifteen altogether – are the books known as the Apocrypha.}}</ref><ref name="Ewert">{{cite book|last=Ewert|first=David|title=A General Introduction to the Bible: From Ancient Tablets to Modern Translations|date=11 May 2010|publisher=Zondervan|isbn=9780310872436|page=104|quote=English Bibles were patterned after those of the Continental Reformers by having the Apocrypha set off from the rest of the OT. Coverdale (1535) called them "Apocrypha". All English Bibles prior to 1629 contained the Apocrypha. Matthew's Bible (1537), the Great Bible (1539), the Geneva Bible (1560), the Bishop's Bible (1568), and the King James Bible (1611) contained the Apocrypha. Soon after the publication of the KJV, however, the English Bibles began to drop the Apocrypha and eventually they disappeared entirely. The first English Bible to be printed in America (1782–83) lacked the Apocrypha. In 1826 the British and Foreign Bible Society decided to no longer print them. Today the trend is in the opposite direction, and English Bibles with the Apocrypha are becoming more popular again.}}</ref><ref name="Wells1911">{{cite book|last1=Wells|first1=Preston B.|title=The Story of the English Bible|date=1911|publisher=Pentecostal Publishing Company|page=41|language=English|quote=Fourteen books and parts of books are considered ''Apocryphal'' by Protestants. Three of these are recognized by Roman Catholics also as ''Apocryphal''.}}</ref> د «عبراني سپېڅلي کتاب» اصطلاح ، ډېری د پروټیسټانټ زړې نسخې سره د مترادف په توګه کارول کېږي، ځکه چې په عبراني کې ژوندي پاتې شوي سپېڅلي کتابونه یواځې همدغه کتابونه دي، په داسې حال کې چې په کاتولیک او ارتودوکس کې اضافي متنونه شامل دي، چې دا متنونه په عبراني کې نه دي پاتې شوي.<ref>[https://books.google.com/books?id=gxEONS0FFlsC&pg=PA103&dq=Both+Catholics+and+Protestants+have+the+same+27-book+New+Testament+Canon#v=onepage&q=Both%20Catholics%20and%20Protestants%20have%20the%20same%2027-book%20New%20Testament%20Canon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727105128/https://books.google.com/books?id=gxEONS0FFlsC&pg=PA103&dq=Both+Catholics+and+Protestants+have+the+same+27-book+New+Testament+Canon#v=onepage&q=Both%20Catholics%20and%20Protestants%20have%20the%20same%2027-book%20New%20Testament%20Canon|date=27 July 2020}} ''Encyclopedia of Catholicism'', Frank K. Flinn, Infobase Publishing, 2007, p. 103</ref> === نوی نسخه === نوی نسخه هغه نوم دی چې د عیسوي انجیل دویمې برخې ته ورکړل شوی دی. اصلي توافق دا دی چې، نوی نسخه د کوین یوناني په بڼه لیکل شوی و، چې د ختیځې مدیترانې عامه ژبه وه. د «نوې نسخې» اصطلاح، په دویمې پېړۍ کې د مخالفتونو او شخړو په ترڅ کې د دې لپاره چې ایا عبراني انجیل له عیسوي لیکنو سره د انجیل په توګه شامل شي، وکارول شوه.<ref>Kurt Aland, Barbara Aland The text of the New Testament: an introduction to the critical 1995 p. 52 "The New Testament was written in Koine Greek, the Greek of daily conversation. The fact that from the first all the New Testament writings were written in Greek is conclusively demonstrated by their citations from the Old Testament ..."</ref><ref>Archibald Macbride Hunter Introducing the New Testament 1972 p9 "How came the twenty-seven books of the New Testament to be gathered together and made authoritative Christian scripture? 1. All the New Testament books were originally written in Greek. On the face of it this may surprise us."</ref><ref>Wenham The elements of New Testament Greek p. xxv Jeremy Duff, John William Wenham – 2005 "This is the language of the New Testament. By the time of Jesus the Romans had become the dominant military and political force, but the Greek language remained the 'common language' of the eastern Mediterranean and beyond, and Greek ..."</ref><ref>Daniel B. Wallace Greek Grammar Beyond the Basics: An Exegetical Syntax of the New Testament 1997</ref><ref>Henry St. John Thackeray Grammar of New Testament Greek ed. Friedrich Wilhelm Blass, 1911 "By far the most predominant element in the language of the New Testament is the Greek of common speech which was disseminated in the East by the Macedonian conquest, in the form which it had gradually assumed under the wider development ..."</ref><ref>David E. Aune The Blackwell companion to the New Testament 2009 p.61 Chapter 4 New Testament Greek Christophe Rico "In this short overview of the Greek language of the New Testament we will focus on those topics that are of greatest importance for the average reader, that is, those with important ..."</ref><ref name="Barton 1998">{{cite book|last1=Barton|first1=John|title=Holy Writings, Sacred Text: The Canon in Early Christianity|date=1998|publisher=Westminster John Knox Press|isbn=9780664257781|edition=reprint}}</ref> == د انجیل نقد == د انجیل نقد د متن په توګه د انجیل تحلیلي څېړنې ته اشاره کوي او د تاریخ، لیکوالۍ، د جوړښت نېټه او د لیکوال ارادې په څېر پوښتنو ته ځواب ورکوي. دا د انجیل د هغه نقد په څېر نه دي، کوم چې د انجیل د معلوماتي سرچینو یا اخلاقي لارښود پر وړاندې ادعا کوي او نه دا د ژباړې د احتمالي غلطیو نیوکه ده.<ref>{{cite web|url=http://www.baptistlink.com/creationists/expondoerrossbinvi.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20021029221934/http://www.baptistlink.com/creationists/expondoerrossbinvi.htm|url-status=dead|archive-date=29 October 2002|title=Expondo Os Erros Da Sociedade Bíblica Internacional|publisher=Baptistlink.com|year=2000|access-date=13 January 2012}}</ref> په ۱۷ مه پېړۍ کې، توماس هوبس متني شواهد راټول کړل چې هغه دا ادعا کوله چې موسی د انجیل د پنځو لومړنیو کتابونو لیکوال نه و، چې د Pentateuch په نوم پیژندل کېده. لږ وروسته، فیلسوف باروچ سپینوزا یو متحد انتقادي تحلیل خپور کړ او استدلال یې وکړچې: ستونزې زېږوونکي عبارتونه جلا قضیې نه وې، چې یو پر یو دې تشرېح شي، چې دا ستونزې د پنځو کتابونو په اوږدو کې ډېرې وې او په پای کې دې پایلې ته ورسېد چې  Pentateuch د موسی له خوا نه دی لیکل شوی.<ref name="Potter2005">{{cite book|first=George|last=Potter|title=Ten More Amazing Discoveries|url=https://books.google.com/books?id=gvrcHyusPbMC&pg=PA121|year=2005|publisher=CFI|isbn=978-1555178055|page=121|access-date=14 August 2015|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126064824/https://books.google.com/books?id=gvrcHyusPbMC&pg=PA121|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|author1=Walther League|title=The Walther League Messenger|date=1924|publisher=University of Wisconsin|page=332}}</ref><ref name="Edward Joseph Young">{{cite book|last1=Young|first1=Edward Joseph|title=An Introduction to the Old Testament|year=1989|orig-year=1964|publisher=Eerdmans|isbn=978-0-8028-0339-9|pages=118&ndash;123}}</ref>{{sfn|Nahkola|2007|pp=204,216}} == نسخې او ژباړې == د تناخ اصلي متنونه ، نژدې په بشپړ ډول په عبراني ژبه لیکل شوي وو. نږدې یو سلنه په آرامي ژبه لیکل شوي. په غوره مسوریټیک متن سربېره، یهودیان لاهم سیپټوګینټ ته، په یوناني کې د عبراني انجیل ژباړې ته او تورګم اونکیلوس، د انجیل آرامي نسخې ته اشاره کوي. د لومړنیو عیسویانو لپاره د انجیل لومړنی متن سیپټوګینټ و. سربېره پردې، دوی عبراني انجیل په څو نورو ژبو وژباړه. د نورو ژبو تر څنګ په سریاني، کاپټیک، ایتوپیک او لاتیني کې هم وژباړل شو. لاتیني ژباړې په تاریخي لحاظ په لوېدیځ کې د کلیسا لپاره خورا مهمې وې، په داسې حال کې چې د ختیځ یوناني ژبي د زړې نسخې د سیپټوګینټ ژباړې ته دوام ورکړ او د نوې نسخې ژباړلو ته یې اړتیا نه درلوده.<ref>{{cite book|last1=Frazier|first1=Alison|title=Essays in Renaissance Thought and Letters: In Honor of John Monfasani|date=2015|publisher=Brill|location=Leiden, Netherlands|isbn=978-9004294479|page=465|url=https://books.google.com/books?id=Iw15CgAAQBAJ&q=Decretum+Gelasianum&pg=PA465|access-date=13 January 2017|archive-date=1 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401001454/https://books.google.com/books?id=Iw15CgAAQBAJ&q=Decretum+Gelasianum&pg=PA465|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Burkitt|title=The Decretum Geladianum|journal=Journal of Theological Studies|date=1913|volume=14|pages=469–471|url=http://www.tertullian.org/articles/burkitt_gelasianum.htm|access-date=13 January 2017|archive-date=21 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190521202800/http://www.tertullian.org/articles/burkitt_gelasianum.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Ellis|first1=E. Earle|title=The Old Testament in early Christianity : canon and interpretation in the light of modern research|date=2003|publisher=Wipf & Stock|location=Eugene, Oregon|isbn=978-1592442560|page=26|url=https://books.google.com/books?id=-XKvCwAAQBAJ&q=Decretum+Gelasianum&pg=PA26|access-date=13 January 2017|archive-date=1 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401001450/https://books.google.com/books?id=-XKvCwAAQBAJ&q=Decretum+Gelasianum&pg=PA26|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Clark|first1=Francis|title=The Pseudo-Gregorian dialogues|date=1987|publisher=E.J. Brill|location=Leiden|isbn=978-9004077737|pages=601–602|url=https://books.google.com/books?id=oJg3AAAAIAAJ&q=Decretum+Gelasianum&pg=PA601|access-date=13 January 2017|archive-date=1 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401001426/https://books.google.com/books?id=oJg3AAAAIAAJ&q=Decretum+Gelasianum&pg=PA601|url-status=live}}</ref>{{sfn|Bruce|1988|p=234}}<ref>{{cite web|title=The Christian canon|url=https://www.britannica.com/topic/biblical-literature/The-Christian-canon#ref597321|website=Encyclopædia Britannica, Inc.|access-date=13 January 2017|archive-date=18 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118114741/https://www.britannica.com/topic/biblical-literature/The-Christian-canon#ref597321|url-status=live}}</ref><ref name=":0b">{{Cite book|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780192802903.001.0001/acref-9780192802903|title=The Oxford Dictionary of the Christian Church|date=2005-01-01|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-280290-3|editor-last=Cross|editor-first=F. L.|edition=3|pages=282|language=en|chapter=canon of Scripture|doi=10.1093/acref/9780192802903.001.0001|editor-last2=Livingstone|editor-first2=E. A.}}</ref><ref>{{cite book|last1=Kelly|first1=J. N. D.|title=Early Christian Doctrines|date=1960|publisher=Harper|location=San Francisco|page=55}}</ref>{{sfn|Sanneh|McClymond|2016|p=279}}{{sfn|Sanneh|McClymond|2016|p=265}}{{sfn|Bruce|1988|p=234}} == لرغونپوهنه او تاریخي څېړنه == د انجیل لرغونپوهنه، هغه لرغونپوهنه ده چې د عبراني سپېڅلي کتاب او عیسوي یوناني سپېڅلي کتاب (نوې نسخې) سره تړاو لري، چې په هغو وختونو کې له خلکو سره د ژوند کولو او کړنو د ډول په ټاکلو کې د مرستې لپاره کارول کېده. د انجیل د لرغون پېژندنې په برخه کې پراخ تفسیرونه شته دي. له تاریخي پلوه، د انجیل د لرغونوالي بحث، د لرغونو اسرائیلو او یهودا له ۱۰ نه تر ۷ مخکې له میلاد پېړیو نه راپيلېږي.<ref>{{cite book|last1=Finkelstein|first1=Israel|author-link=Israel Finkelstein|last2=Silberman|first2=Neil Asher|author-link2=Neil Asher Silberman|title=The Bible Unearthed: Archaeology's New Vision of Ancient Israel and the Origin of Its Sacred Texts|publisher=Simon & Schuster|location=New York|year=2001|isbn=978-0743223386|url=https://books.google.com/books?id=lu6ywyJr0CMC&q=unoccupied&pg=PA57|access-date=1 October 2020|archive-date=1 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401001448/https://books.google.com/books?id=lu6ywyJr0CMC&q=unoccupied&pg=PA57|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last=Dever|first=William|author-link=William G. Dever|title=Who Were the Early Israelites and Where Did They Come from?|location=Grand Rapids, Michigan|publisher=William B. Eerdmans Publishing Company|date=2003|isbn=978-0802809759|title-link=Who Were the Early Israelites and Where Did They Come from?}}</ref> == د انجیل موزیمونه == * د نهم انجیل موزیم په هوسټن، ټیکساس کې موقعیت لري. دا د نړۍ له ګوټ ګوټ نه د انجیلونو د نادرو نسخو د راټولولو او د بېلابېلو ژبو انجیلونو درلودلو لپاره پېژندل شوی دی.<ref>{{cite news|last1=Turner|first1=Allan|title=Historic Bibles ?' even a naughty one ?' featured at Houston's Dunham Museum|url=https://www.houstonchronicle.com/news/houston-texas/houston/article/Historic-Bibles-even-a-naughty-one-6471869.php|access-date=10 February 2020|work=[[Houston Chronicle]]|date=31 August 2015|archive-date=30 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030054304/https://www.houstonchronicle.com/news/houston-texas/houston/article/Historic-Bibles-even-a-naughty-one-6471869.php|url-status=live}}</ref> * د انجیل یو موزیم د نومبر په ۲۰۱۷ ز کې په واشنګټن ډي سي کې پرانستل شو. <ref>{{cite web|title=About Us|url=https://www.museumofthebible.org/museum/about-us|website=www.museumofthebible.org|publisher=[[Museum of the Bible]]|access-date=11 February 2020|language=en|archive-date=25 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125152928/https://www.museumofthebible.org/museum/about-us|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/religion/museum-bible-opens-washington-d-c-celebration-amid-cynicism-n821996|title=Museum of the Bible opens in Washington, D.C., with celebration amid cynicism|work=NBC News|access-date=3 December 2017|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121212355/https://www.nbcnews.com/news/religion/museum-bible-opens-washington-d-c-celebration-amid-cynicism-n821996|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Questions swirl around Museum of the Bible before grand opening|url=https://www.nbcnews.com/news/religion/museum-bible-gears-opening-washington-amid-propriety-questions-n821336|access-date=11 February 2020|work=NBC News|language=en|archive-date=9 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209004027/https://www.nbcnews.com/news/religion/museum-bible-gears-opening-washington-amid-propriety-questions-n821336|url-status=live}}</ref> * په ۲۰۰۹ ز کې د اسټرالیا د ویکتوریا په سینټ ارناډ کې د بایبل موزیم پرانستل شو. <ref>{{cite news|title=St Arnaud gets it own holy grail|url=https://www.weeklytimesnow.com.au/machine/st-arnaud-bible-museum-a-tourist-drawcard/story-fnkerd99-1227312496904|access-date=11 February 2020|work=[[The Herald and Weekly Times]]|date=21 April 2015|language=en|archive-date=12 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212001831/https://www.weeklytimesnow.com.au/machine/st-arnaud-bible-museum-a-tourist-drawcard/story-fnkerd99-1227312496904?nk=3af1540762bbd96976a6b0e639c2437c-1607732310|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Bible Museum Homepage {{!}} Features|url=https://www.thebiblemuseum.com.au/|website=www.thebiblemuseum.com.au|access-date=11 February 2020|quote=Australia's only Bible Museum has temporarily closed and is preparing to relocate. Our exciting new location will be announced on this website.|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027084833/https://www.thebiblemuseum.com.au/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Great Passion Play has some interesting new sights that don't cost anything to see|url=https://www.fourstateshomepage.com/marketplace/business-showcase/great-passion-play-has-some-interesting-new-sights-that-dont-cost-anything-to-see-051519/|access-date=11 February 2020|work=[[KSNF]]/KODE – FourStatesHomepage.com|date=17 May 2019|archive-date=18 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818000209/https://www.fourstateshomepage.com/marketplace/business-showcase/great-passion-play-has-some-interesting-new-sights-that-dont-cost-anything-to-see-051519/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=The Christian travel planner|year=2008|publisher=Thomas Nelson|isbn=978-1401603748|page=327|url=https://books.google.com/books?id=onBZhX0H9YkC&q=the+great+passion+play+arkansas+eureka+springs&pg=PA327|access-date=11 February 2020|archive-date=11 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211134937/https://books.google.com/books?id=onBZhX0H9YkC&q=the+great+passion+play+arkansas+eureka+springs&pg=PA327|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Jordan|first1=Leah|title=Shelby County awards $15,000 grant for Bible Museum in Collierville|url=https://www.fox13memphis.com/top-stories/shelby-county-grants-15-000-grant-for-bible-museum-in-collierville/990016887/|access-date=11 February 2020|work=[[WHBQ-TV]]|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101021131/https://www.fox13memphis.com/top-stories/shelby-county-grants-15-000-grant-for-bible-museum-in-collierville/990016887/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=About|url=https://www.biblemuseumonthesquare.org/about/|website=Bible Museum On The Square|access-date=11 February 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213234317/https://www.biblemuseumonthesquare.org/about/|archive-date=13 February 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|last1=Mary|first1=Fonseca|title=Weekend Getaways in Louisiana|publisher=Pelican Publishing|isbn=978-1455613984|page=249|url=https://books.google.com/books?id=DGfg8QoWY_EC&q=%22Bible+Museum%22+Biedenharn&pg=PA249|access-date=11 February 2020|language=en|archive-date=11 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211135118/https://books.google.com/books?id=DGfg8QoWY_EC&q=%22Bible+Museum%22+Biedenharn&pg=PA249|url-status=live}}</ref> == سرچینې == <references /> == سرچینې == <references /> * [https://www.jw.org/ps/د-یهوه-شاهدان/د-خدای-کلام-په-وړ%E2%80%8C%E2%80%8Dیا-توګه-مطالعه/ویډ%E2%80%8Cیو-ولې-د-خدای-کلام-زده-کړ%E2%80%8Cه-مهمه-ده/ ولې د خدای کلام زده کړ‌ه مهمه ده؟] * [https://www.jw.org/ps/خپرونې/کتابونه/حقیقت-پوه-شئ-پاڼه/په-حقیقت-پوه-شئ/ تاسی غواړ‌‍ئ چې په حقیقت پوه شئ؟] *[https://www.jw.org/ps/کتابتون/کتابونه/تل-تر-تله-د-ژوند-څخه-خوند-اخله-رساله/ بائبل] [[وېشنيزه:اسماني کتابونه]] [[وېشنيزه:نوی پیر]] [[وېشنيزه:عيسويت]] hzdd3s6g1zpnu39l25f2p38mxeb2dxs 0 46796 364266 248253 2026-05-24T11:21:02Z شاه زمان پټان 26102 [[جلال الدين سيوطي]] ته وروگرځېده 364266 wikitext text/x-wiki #مخگرځ [[جلال الدين سيوطي]] dld9l4j3mp97l6p6n3f96q1yohblu1s 0 52901 364273 362319 2026-05-24T11:51:56Z شاه زمان پټان 26102 364273 wikitext text/x-wiki '''د وینې سرطان''' په [[انګلیسي]] leukemia) له سرطاني ډولونو څخه یو دی چې د هډوکی له مغز څخه شروع کیږي چې د زیاتو سپینو ګلبولونو (لوکوسیتونو) د جوړیدلو سبب ګرزی. وینه ګرزونه تبه ډیره وخت د ستړیا احساس د یادی ناروغې له علامو څخه دي. {{Infobox disease |Name = د وینې ناروغي |ICD10 = {{ICD10|C|91||c|81}}-{{ICD10|C|95||c|۸۱}} |ICD9 = {{ICD9|۲۰۸٫۹}} |ICDO = ۹۸۰۰–۹۹۴۰ |Image =Leukemia.jpg |Caption = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |DiseasesDB = ۷۴۳۱ |MeshID = D007938 | }} ==مخینه== ==درملنه== bj1y3276h0jiz9hx8jsgxgyi7yo7d4w 364274 364273 2026-05-24T11:53:20Z شاه زمان پټان 26102 364274 wikitext text/x-wiki '''د وینې سرطان''' په [[انګلیسي]] leukemia) له سرطاني ډولونو څخه یو دی چې د هډوکی له مغز څخه شروع کیږي چې د زیاتو سپینو ګلبولونو (لوکوسیتونو) د جوړیدلو سبب ګرزی. وینه ګرزونه تبه ډیره وخت د ستړیا احساس د یادی ناروغې له علامو څخه دي. {{Infobox disease |Name = د وینې ناروغي |ICD10 = {{ICD10|C|91||c|81}}-{{ICD10|C|95||c|۸۱}} |ICD9 = {{ICD9|۲۰۸٫۹}} |ICDO = ۹۸۰۰–۹۹۴۰ |Image =Leukemia.jpg |Caption = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |DiseasesDB = ۷۴۳۱ |MeshID = D007938 | }} لېوکيميا د وينې يا د هډمغز يو ډول سرطان دی چې د ناروغ په بدن کې د وينې سپين توکيو نارسېدلي ژونکې چې د بلاسټ ژونکې په نامه يادېږي په لويه کچه شته وي.ليوکېمي يو جامع نوم دی چې د وينې د يو شمېر ناروغيو لپاره کارېږي. په اصل کې دا اصطلاح د يو ډله ناروغيو لپاره چې په وينه کې، هډمغز او لېمفاوي غونډال کې راپېښېږي کارېږي چې د هېماټولوجيکل نيوپلازمونو يا د وينې سرطاني ناروغۍ په نامه هم يادېږي. ==مخینه== ==سرچينې== {{لړسرچينې}} kkucr5i0pxn5dq69hdujcdzwqfiurgi 364275 364274 2026-05-24T11:53:47Z شاه زمان پټان 26102 364275 wikitext text/x-wiki '''د وینې سرطان''' په [[انګلیسي]] leukemia) له سرطاني ډولونو څخه یو دی چې د هډوکی له مغز څخه شروع کیږي چې د زیاتو سپینو ګلبولونو (لوکوسیتونو) د جوړیدلو سبب ګرزی. وینه ګرزونه تبه ډیره وخت د ستړیا احساس د یادی ناروغې له علامو څخه دي. {{Infobox disease |Name = د وینې ناروغي |ICD10 = {{ICD10|C|91||c|81}}-{{ICD10|C|95||c|81}} |ICD9 = {{ICD9|۲۰۸٫۹}} |ICDO = ۹۸۰۰–۹۹۴۰ |Image =Leukemia.jpg |Caption = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |DiseasesDB = ۷۴۳۱ |MeshID = D007938 | }} لېوکيميا د وينې يا د هډمغز يو ډول سرطان دی چې د ناروغ په بدن کې د وينې سپين توکيو نارسېدلي ژونکې چې د بلاسټ ژونکې په نامه يادېږي په لويه کچه شته وي.ليوکېمي يو جامع نوم دی چې د وينې د يو شمېر ناروغيو لپاره کارېږي. په اصل کې دا اصطلاح د يو ډله ناروغيو لپاره چې په وينه کې، هډمغز او لېمفاوي غونډال کې راپېښېږي کارېږي چې د هېماټولوجيکل نيوپلازمونو يا د وينې سرطاني ناروغۍ په نامه هم يادېږي. ==مخینه== ==سرچينې== {{لړسرچينې}} 8zzwzkxa34bfysy9d7x6itsukna1e43 0 53980 364268 261593 2026-05-24T11:23:25Z شاه زمان پټان 26102 [[گوجرات]] ته وروگرځېده 364268 wikitext text/x-wiki #مخگرځ [[گوجرات]] gbvnme2tiqtzatfanfcuwdhbyja003i 0 58773 364204 275213 2026-05-23T20:18:45Z Sultan Abdul sultan 39604 /* */ 364204 wikitext text/x-wiki محمد(ﷺ) بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم (نږدې ۵۷۰ ز کال – ۸ جون ۶۳۲ ز کال) چې په عام ډول د محمّد(ﷺ) په نوم پېژندل کېږي، وروستی رسول او خاتم الانبیا دی. مسلمانان باور لري چې د اسلام اصلي دیني متن [[قران|قران كريم]] د [[الله|اللّه]]^(ج) له خوا په حضرت محمد باندې نازل شوی، څو اسلام بیا ورغوي، کوم چې د مسلمانانو په عقیده،  د آدم^(ع)، ابراهیم^(ع)، موسی^(ع)، عیسی^(ع) او نورو پیغمبرانو دین و. هغه دیني، ټولنیز او سیاسي اصول چې حضرت محمد^(ص) د قرآن کریم له مخې وټاکل، د اسلام او مسلمانې نړۍ بنسټ یې جوړ کړ.<ref name="Esposito-12">{{cite book|last=Esposito|first=John|author-link=John Esposito|title=Islam: The Straight Path|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-511233-7|page=[https://archive.org/details/islamstraightpat00espo_0/page/12 12]|url=https://archive.org/details/islamstraightpat00espo_0/page/12}}</ref><ref>Esposito (2002b), pp. 4–5.</ref><ref>{{cite book|last=Peters|first=F.E.|title=Islam: A Guide for Jews and Christians|year=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-11553-5|page=[https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe/page/9 9]|url=https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe/page/9}}</ref><ref>{{cite book|last=Esposito|first=John|title=Islam: The Straight Path (3rd ed.)|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-511234-4|pages=9, 12}}</ref><ref name="Encarta1">{{cite book|title=Microsoft® Student 2008 [DVD] (Encarta Encyclopedia)|year=2007|publisher=Microsoft Corporation|location=Redmond, WA|chapter=Muhammad (prophet)}}</ref> محمد^(ص) له هجرت نه ۵۳ کاله وړاندې (۵۷۰ ز کال) کې د مکې ښار د قریشو قبیلې په یوه درنه کورنۍ کې وزېږېد، هغه د «آمین» لقب (معنا یې «امانت کار») ترلاسه کړ. په ۴۰ کلنۍ کې له هجرت ۱۱ کاله وړاندې (۶۱۰ ز کال) کې په حرا نومي غار کې ورباندې په شفاهي ډول لومړنۍ وحی راغله او د قرآن کریم لومړني آیتونه نازل شول چې دغه بهیر د هغه تر وفاته پورې دوام وکړ. د مسلمانانو پر باور الله^(ج) محمد^(ص)ته امر وکړ چې د لوی الله^(ج) وحدانیت خلکو ته ورسوي او د بتانو عبادت کول منع کړي، کوم چې له اسلام وړاندې عربو په نړۍ کې یې شتون درلود. د مشرکینو له خوا د مسلمانانو د ځورونې او د مدینې ښار (چې هغه وخت ورته یثرب ویل کېده) د وګړو له خوا دوی ته د بلنې ورکولو له امله محمد^(ص) او د هغه پیروانو د هجرت په لومړي کال (۶۲۲ ز کال) مدینې ته کډه وکړه چې د هجرت په نوم یادېږي. دا د محمد^(ص) په ژوند کې د بدلون یو ټکی و او هجرت د اسلامي جنتري پیل په نښه کړ. په مدینه کې، محمد^(ص) د مدینې اساسي قانون جوړ کړ او هلته یې د شته ټولنو ترمنځ اړیکې او د هغوی حقونه معلوم کړل، یوه خپلواکه ټولنه یې جوړه کړه او لومړنی اسلامي دولت یې رامنځته کړ. د مکې د مشرکینو له پرله پسې مخالفتونو سره سره، محمد^(ص) او د هغه پیروانو په ۶۳۰ زکال کې مکه فتح کړه او د مکې ټول بتان یې ونړول. محمد^(ص) په مدینه کې د استوګنې په وروستیو کلونو کې د عربستان بېلابېلې قبیلې د اسلام تر چتر لاندې سره یوځای کړې، ټولنیز او دیني اصلاحات یې رامنځته کړل. د ده د وفات پر مهال نږدې ۱۱ هجري (۶۳۲ ز کال)، د عربي نړۍ نږدې ټولې قبیلې مسلمانې شوې وې.<ref>{{cite book|last1=Khan|first1=Majid Ali|title=Muhammad the final messenger|edition=1998|page=332|year=1998|publisher=Islamic Book Service|location=India|isbn=978-81-85738-25-3}}</ref><ref>{{cite book|last=Khan|first=Muhammad Zafrullah|author-link=Muhammad Zafarullah Khan|title=Muhammad: Seal of the Prophets|url=https://books.google.com/books?id=baw9AAAAIAAJ&pg=PA17|year=1980|publisher=[[Routledge & Kegan Paul]]|isbn=978-0-7100-0610-3|page=17}}</ref><ref>{{cite book|last=Muir|first=William|author-link=William Muir|title=Life of Mahomet|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.215983/page/n54/mode/1up|volume=2|year=1861|publisher=Smith, Elder, & Co.|location=London|page=55}}</ref><ref name="Shibli1">[[Shibli Nomani]]. ''[[Sirat-un-Nabi]]''. Vol 1 [[Lahore]].</ref><ref name="Hitti-116">{{cite book|last=Hitti|first=Philip Khuri|author-link=Philip Khuri Hitti|title=History of the Arabs|year=1946|publisher=Macmillan and Co.|location=London|page=116|title-link=History of the Arabs (book)}}</ref><ref name="Brit.Hijra">{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/396226/Muhammad/251796/The-advent-of-the-revelation-and-the-Meccan-period|title=Muhammad|year=2013|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc|access-date=27 January 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127111138/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/396226/Muhammad/251796/The-advent-of-the-revelation-and-the-Meccan-period|archive-date=27 January 2013}}</ref><ref>{{cite book|last=Ghali|first=Muhammad M|title=The History of Muhammad: The Prophet and Messenger|access-date=25 January 2013|year=2004|publisher=Al-Falah Foundation|location=[[Cairo]]|page=5|url=https://books.google.com/books?id=Ggp8OFBIzssC&pg=PA5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707030002/http://books.google.com/books?id=Ggp8OFBIzssC&pg=PA5|archive-date=7 July 2014}}</ref><ref name="Ramadan-178">{{cite book|last=Ramadan|first=Tariq|author-link=Tariq Ramadan|title=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad|url=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/178|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|location=New York City|isbn=978-0-19-530880-8|page=[https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/178 178]}}</ref><ref name="Haykal-438">{{cite book|last=Husayn Haykal|first=Muhammad|author-link=Muhammad Husayn Haykal|title=The Life of Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=PA438|year=2008|publisher=Islamic Book Trust|location=[[Selangor]]|isbn=978-983-9154-17-7|pages=438–9 & 441}}</ref><ref name="Hitti-118">{{cite book|last=Hitti|first=Philip Khuri|author-link=Philip Khuri Hitti|title=History of the Arabs|year=1946|publisher=Macmillan and Co.|location=London|page=118|title-link=History of the Arabs (book)}}</ref><ref name="Ramadan-177">{{cite book|last=Ramadan|first=Tariq|author-link=Tariq Ramadan|title=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad|url=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/177|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|location=New York City|isbn=978-0-19-530880-8|page=[https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/177 177]}}</ref><ref>Campo (2009), "Muhammad", ''Encyclopedia of Islam'', p. 494</ref><ref name="Watt1">{{cite book|last=Watt|first=W. Montgomery|author-link=William Montgomery Watt|title=Muhammad at Medina|year=1956|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-577307-1|pages=261–300}}</ref><ref>[[Richard Foltz]], "Internationalization of Islam", Encarta Historical Essays.</ref> === د ژوند لومړني کلونه === محمد^(ص) د عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم زوی و او مور یې امینه نومېده،چې نږدې په ۵۷۰ ز کال کې د عربي ټاپووزمې په مکې ښار کې وزېږېد. هغه د بن هاشم له کورنۍ نه و چې د قریشو په قبیله کې ټر ټولو درنه او با نفوذه کورنۍ وه. عام باور پر دې دی چې د هغه نیکه عبدالمطلب پر هغه د محمد(ص) نوم کېښود.<ref name="Sell">{{cite book|last=Sell|first=Edward|author-link=Edward Sell (priest)|title=The Life of Muhammad|url=http://www.muhammadanism.org/Canon_Sell/muhammad/life_muhammad.pdf|access-date=19 January 2013|year=1913|location=[[Madras]]|page=7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031202846/http://www.muhammadanism.org/Canon_Sell/muhammad/life_muhammad.pdf|archive-date=31 October 2013}}</ref> ==== یتیم کېدل ==== محمد^(ص) په نوي لویوالي کې یتیم شو. نړۍ ته له سترګو غړولو څو میاشتې وړاندې یې پلار مدینې ته نږدې سوریې (هغه مهال ورته شام ویل کېدل) ته د سوداګریز سفر پر مهال وفات شو. کله چې محمد^(ص) شپږ کلن شو، له خپلې مور امینې سره مدینې ته، د خپل مرحوم پلار د قبر د زیارت په موخه ولاړ. مکې ته د بېرته راګرځېدو پر مهال په نیمايي لار کې د هغه مور امینه د ابوې په نامه ړنګه سیمه کې وفات شوه او همالته خاورو ته وسپارل شوه. له دې وروسته د محمد^(ص) سرپرستي د هغه پلرني نیکه عبدالمطلب پر غاړه واخیسته، کوم چې خپله هغه مهال چې محمد^(ص) اته کلن و، وفات شو او د هغه سرپرستي یې تره ابوطالب ته پرېښوده.<ref>{{cite book|last=Khan|first=Muhammad Zafrullah|title=Muhammad: Seal of the Prophets|year=1980|publisher=[[Routledge & Kegan Paul]]|isbn=978-0-7100-0610-3|page=12}}</ref><ref name="Volume 9 1997 page 261">Article "AL-SHĀM" by [[C.E. Bosworth]], ''[[Encyclopaedia of Islam]]'', Volume 9 (1997), page 261.</ref><ref name="Salibi2003">{{cite book|author=Kamal S. Salibi|author-link=Kamal Salibi|title=A House of Many Mansions: The History of Lebanon Reconsidered|url=https://books.google.com/books?id=t_amYLJq4SQC|year=2003|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-912-7|pages=61–62|quote=To the [[Arabs]], this same territory, which the Romans considered Arabian, formed part of what they called [[Bilad al-Sham]], which was their own name for Syria. From the classical perspective however Syria, including [[Palestine (region)|Palestine]], formed no more than the western fringes of what was reckoned to be Arabia between the first line of cities and the coast. Since there is no clear dividing line between what are called today the [[Syrian Desert|Syrian]] and [[Arabian desert]]s, which actually form one stretch of arid tableland, the classical concept of what actually constituted Syria had more to its credit geographically than the vaguer Arab concept of Syria as Bilad al-Sham. Under the Romans, there was actually a province of Syria, with its capital at [[Antioch]], which carried the name of the territory. Otherwise, down the centuries, Syria like Arabia and Mesopotamia was no more than a geographic expression. In Islamic times, the Arab geographers used the name arabicized as [[Suriyah]], to denote one special region of Bilad al-Sham, which was the middle section of the valley of the [[Orontes river]], in the vicinity of the towns of [[Homs]] and [[Hama]]. They also noted that it was an old name for the whole of Bilad al-Sham which had gone out of use. As a geographic expression, however, the name Syria survived in its original classical sense in Byzantine and Western European usage, and also in the [[Syriac language|Syriac]] literature of some of the [[Eastern Christian]] churches, from which it occasionally found its way into Christian Arabic usage. It was only in the nineteenth century that the use of the name was revived in its modern Arabic form, frequently as Suriyya rather than the older Suriyah, to denote the whole of Bilad al-Sham: first of all in the Christian Arabic literature of the period, and under the influence of Western Europe. By the end of that century it had already replaced the name of Bilad al-Sham even in Muslim Arabic usage.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160516031507/https://books.google.com/books?id=t_amYLJq4SQC|archive-date=2016-05-16}}</ref><ref name="Khan-15">{{cite book|last=Khan|first=Muhammad Zafrullah|title=Muhammad: Seal of the Prophets|year=1980|publisher=[[Routledge & Kegan Paul]]|isbn=978-0-7100-0610-3|page=15}}</ref><ref>{{cite book|last=Ali|first=Muhammad|author-link=Muhammad Ali (writer)|title=Introduction to the Study of The Holy Qur'an|url=https://books.google.com/books?id=f_j9ayrVpHMC&pg=PT113|year=2011|isbn=978-1-934271-21-6|page=113|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151029034335/https://books.google.com/books?id=f_j9ayrVpHMC&pg=PT113|archive-date=2015-10-29}}</ref><ref>{{cite book|last=Ramadan|first=Tariq|author-link=Tariq Ramadan|title=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad|url=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/11|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|location=New York City|isbn=978-0-19-530880-8|page=[https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/11 11]}}</ref> === پیغمبري === د مسلمانانو پر باور حضرت محمد^(ص) د الله(ج) وروستی رسول او پیغمبر دی، چې په ۶۱۰ ز کال کې ورباندې لومړنۍ شفاهي وحې نازله شوه. لومړني نازل شوي آیتونه د علق سورت لومړني پنځه آیتونه وو چې د الله(ج) له لوري د مقربې ملایکې جبرائیل^(ع) له خوا په حرا غار کې په محمد^(ص) نازل شول.<ref name="Brown-72">{{cite book|last=Brown|first=Daniel|title=A New Introduction to Islam|year=2003|publisher=Blackwell Publishing Professional|isbn=978-0-631-21604-9|pages=72–73}}</ref><ref name="Sell-29">{{cite book|last=Sell|first=Edward|title=The Life of Muhammad|year=1913|publisher=Smith, Elder, & Co.|location=[[Madras]]|page=29}}</ref> له بي بي خدیجې سره له واده وروسته حضرت محمد^(ص) په خپل کار سوداګرۍ او د کور په چارو بوخت و، په تدریج سره هغه په دیني تفکر او ریاضت پیل وکړ او د مکې ښار شمال خواته په درې مایله واټن کې په حرا غار کې په ریاضت بوخت شو. د اسلامي کلتور پر بنسټ په ۶۱۰ ز کال کې هغه مهال چې نوموړی له الله(ج) سره په ریاضت بوخت و، جبرائیل^(ع) یې مخې ته راڅرګند شو او هغه ته یې وویل: « اقْرَأْ » یعنی ولوله. محمد^(ص) ورته ځواب ورکړ: «زه نه شم لوستلی» دغې مقربې ملایکې هغه په خپله غېږ کې کلک ټینګ کړ. دغه چاره دوه یا زیات ځله تکرار شوه چې وروسته له هغه دغې ملایکې بیا محمد^(ص) ته وویل چې: دغه آیتونه ولوله:<ref name="Shibli12">[[Shibli Nomani]]. ''[[Sirat-un-Nabi]]''. Vol 1 [[Lahore]].</ref><ref name="Haykal-77">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=PA77|title=The Life of Muhammad|last=Haykal|first=Muhammad Husayn|year=2008|isbn=9789839154177|page=77}}</ref><ref>{{cite book|last=Bogle|first=Emory C.|author-link=Emory C. Bogle.|title=Islam: Origin and Belief|year=1998|publisher=Texas University Press|isbn=978-0-292-70862-4|page=[https://archive.org/details/islam00emor/page/6 6]|url=https://archive.org/details/islam00emor/page/6}}</ref> اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ (1) خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ (2) اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ (3) الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ (4) عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ (5)<blockquote>ژباړه: ته د خپل هغه رب په نامه سره ولوله چې پیدا كړي يې دي (ټول مخلوقات)(۱) هغه(الله(ج) انسان له پرنې (ټوټې) وینې نه پیدا كړى دى (۲) ته ولوله، په داسې حال كې چې ستا رب تر ټولو لوى كریم دى (۳) هغه چې په قلم سره يې ښوونه كړې ده(۴) انسان ته يې هغه څه ښودلي دي چې دى پرې نه پوهېده(۵). قرآن کریم، ۹۶ سورت (العلق) ۱-۵ آیتونه. </blockquote>دا لومړنۍ شفاهي وحی وه چې حضرت محمد^(ص) د لومړي ځل لپاره تجربه کړه، هغه خپل کور ته ولاړ او مېرمنې بي بي خدیجې یې له هغه پالنه وکړه، هغه یې خپل عیسوي تره زوی ورقه ابن نوفل ته بوت. ورقه چې د تورات او انجیل له متونو سره بلد و، د اسلامي سنتونو د باورونو له مخې ورقه وروسته له هغه چې دغه بهیر یې د محمد^(ص) له خولې واورېد، د هغه په نبوت یې شهادت ورکړ. له بي بي عایشې نه روایت دی چې، ورقه ابن نوفل حضرت محمد^(ص) ته وویل چې: ستا قوم به تا وشړي، کوم چې محمد^(ص) بیاځلي پوښتنه وکړه: «ایا دوی به په رښتیا ما وشړي؟» ورقه ځواب ورکړ: بالکل هو او زیاته یې کړه: «هر هغه چا چې د تا غوندې څه راوړي، له هغوی سره دښمني شوې؛ خو که تر هغه مهاله زه ژوندی وم، له تا به په کلکه ملاتړ وکړم.» اسلامي څېړونکي څرګندوي چې، په بایبل یا انجیل (د عیسي^(ع) په کتاب) کې د محمد^(ص) د راتلو خبر ورکړل شوی دی. <ref name="HessWenham1998">{{cite book|author1=Richard S. Hess|author2=Gordon J. Wenham|title=Make the Old Testament Live: From Curriculum to Classroom|url=https://books.google.com/books?id=J2IaCV-fon4C&pg=PA139|access-date=4 April 2013|year=1998|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-4427-9|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012232200/http://books.google.com/books?id=J2IaCV-fon4C&pg=PA139|archive-date=12 October 2013}}</ref><ref name="Tataminbwas">{{cite web|publisher=Truth Will Prevail Productions|title=The Absolute Truth About Muhammad in the Bible With Arabic Titles|url=https://archive.org/details/The_Absolute_Truth_About_Muhammad_in_the_Bible_With_Arabic_Subtitles|access-date=2016-10-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160909013313/https://archive.org/details/The_Absolute_Truth_About_Muhammad_in_the_Bible_With_Arabic_Subtitles|archive-date=2016-09-09}}</ref><ref name="Renaissance2010">[http://www.renaissance.com.pk/SeptBiblicalSt2y6.html Muhammad foretold in the Bible: An Introduction] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927205845/http://www.renaissance.com.pk/SeptBiblicalSt2y6.html|date=2007-09-27}}, by Abdus Sattar Ghauri, retrieved July 3, 2010</ref> <ref>Ramadan (2007), p. 30</ref><ref>Al Mubarakpuri (2002); "Gabriel brings down the Revelation", pp. 86-7</ref> <ref>Sell (1913), p. 30</ref> === وروستۍ ورځې === په ۶۳۱ ز کال کې، د حج په موسم کې، ابوبکر صدیق(رض) د ۳۰۰ مسلمانانو په مشرۍ مکې ښار ته د حج لپاره ولاړ. د لرغوني کلتور له مخې، د عربستان له ډېرو برخو نه هر کال مشرکین د جاهلیت په ډول د مکې زیارت کولو ته راتلل. حضرت علي^(رض) د حضرت محمد^(ص) په امر د حج نوي مراسم تشرېح کړل او د بتانو د عبادت کولو مراسم یې منع اعلان کړل. هغه اعلان وکړ چې: هېڅ کافر، مشرک او لوڅ سړي اجازه نه لري چې له راتلونکي کال وروسته کعبې ته دننه شي. له دغه اعلان وروسته د بحرین، یمن او یمامه ډېری مشرکان او اهل کتاب وګړو اسلام ومانه. راتلونکی کال، په ۶۳۲ ز کال کې حضرت محمد^(ص) د حج په مراسمو کې ګډون وکړ او مسلمانانو ته یې د حج ډېری مناسک ور زده کړل. د ذوالحجې میاشتې په نهمه نېټه یې له عرفات غره نه خپله وروستۍ د (الله(ج) په اماني) وینا وکړه او د پخواني قبیلوي نظام له مخې یې ټولې خوني یا قبیلوي دښمنۍ لغوه اعلان کړې، نژادي تبعیض یې منع اعلان کړ او خلکو ته یې له «ښځو سره د غوره چلند» امر وکړ. د اهل سنتو د تفاسیرو له مخې دغه مهال دغه قراني آیتونه نازل شول: « ٱلۡيَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِينَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ نِعۡمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَٰمَ دِينٗاۚ » ژباړه :« نن ورځ ما د تاسو لپاره ستاسو دین مكمل كړ او پر تاسو باندې مې خپل نعمتونه تمام كړل او ما تاسو لپاره اسلام د دین په توګه خوښ كړ» (قرآن کریم: سوره مایده ۳ آیت برخه)<ref>{{cite book|last=Haykal|first=Muhammad Husayn|title=The Life of Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=500|year=2008|page=500|isbn=9789839154177}}</ref><ref>{{cite book|last=Peters|first=F. E.|title=Muhammad and the origins of Islam|publisher=SUNY Press|url=https://archive.org/details/muhammadorigins00pete|url-access=registration|year=1994|isbn=978-0-7914-1875-8|page=[https://archive.org/details/muhammadorigins00pete/page/251 251]}}</ref><ref name="Haykal 2008 522">{{cite book|last=Haykal|first=Muhammad Husayn|title=The Life of Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=522|year=2008|page=522|isbn=9789839154177}}</ref><ref name="Campo-494">{{cite encyclopedia|editor=Juan E. Campo|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&pg=PA494|publisher=[[Facts on File]]|year=2009|isbn=978-0-8160-5454-1|page=494|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930121515/https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&lpg=PP1&dq=isbn%3A1438126964&pg=PA494#v=onepage&q&f=false|archive-date=2015-09-30}}</ref><ref>{{cite book|author=Muhammad Shafi Usmani|title=Tafsir Maariful Quran|volume=3|year=1986|location=English Translation by Muhammad Shamim. [[Lahore]]|page=45|title-link=Tafsir Maariful Quran|author-link=Muhammad Shafi Usmani}}</ref> ==== وفات ==== حضرت محمد^(ص) له حج نه له راګرځېدو لږ وروسته ناروغ شو او د څو ورځو لپاره تبه، سر خوږی او ضعیف والی ورته پیدا شو. د ناروغۍ پر مهال هغه ابوبکر الصدیق(رض) په جومات کې د امامت ورکولو لپاره وټاکه. هغه امر وکړ چې په کور کې یې پاتې سیکې (سرمایه) هم په صدقه ورکړي. په صحیح البخاري کې راغلي دي چې: حضرت محمد^(ص) د وفات پر مهال خپل لاس په اوبو کې ډوباوه او خپل مخ به یې مسح کاوه او ویل یې چې «لا اله الا الله؛ په رښتیا سره مرګ خپل دردونه لري». حضرت محمد^(ص) د ۶۳۲ ز کال د جون په اتمه نېټه، په مدینه منوره کې، د  د ۶۲ یا ۶۳ کلونو په عمر د خپلې مېرمنې بي بي عایشې( رض) په کور کې له دې فاني نړۍ رحلت وکړ.<ref>{{cite book|last=Haykal|first=Muhammad Husayn|title=The Life of Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=534|year=2008|pages=534|isbn=9789839154177}}</ref><ref>{{cite book|last=Lings|first=Martin|title=Muhammad: His Life Based on Earliest Sources|url=https://archive.org/details/muhammadhislifeb00ling_140|url-access=limited|year=1987|publisher=Inner Traditions International Limited|isbn=978-0-89281-170-0|page=[https://archive.org/details/muhammadhislifeb00ling_140/page/n342 339]}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|editor=Oliver Leaman|encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=isDgI0-0Ip4C&pg=PA171|publisher=[[Routledge]]|year=2006|isbn=978-0-415-32639-1|pages=171}}</ref><ref>{{cite book|last=Nigosian|first=S. A.|title=Islam: Its History, Teaching, and Practices|url=https://archive.org/details/islamitshistoryt0000nigo|url-access=registration|year=2004|publisher=[[Indiana University Press]]|location=[[Indiana]]|isbn=978-0-253-21627-4|page=[https://archive.org/details/islamitshistoryt0000nigo/page/13 13]}}</ref><ref>{{cite book|last1=Shaikh|first1=Fazlur Rehman|title=Chronology of Prophetic Events|date=2001|publisher=Ta-Ha Publishers Ltd|location=London|pages=78–79}}</ref> == سرچینې == fu5v66brm25xpq9zbh2dzpxzv6q737k 364205 364204 2026-05-23T20:53:29Z Sultan Abdul sultan 39604 364205 wikitext text/x-wiki محمّد(ﷺ) بن [[عبدالله بن عبدالمطلب|عبدالله]] بن [[عبدالمطلب]] بن هاشم (نږدې ۵۷۰ ز کال – ۸ جون ۶۳۲ ز کال) چې په عام ډول د محمّد(ﷺ) په نوم پېژندل کېږي، وروستی رسول او [[خاتم الانبياء]] دی. [[مسلمان|مسلمانان]] باور لري چې د اسلام اصلي دیني متن [[قران|قران كريم]] د [[الله|اللّه]]^(ج) له خوا په حضرت محمّد باندې نازل شوی، څو اسلام بیا ورغوي، کوم چې د مسلمانانو په عقیده،  د [[حضرت آدم عليه السلام]] ، [[حضرت ابراهيم عليه السلام]]، [[حضرت موسٰى]]، [[حضرت عيسٰى]] او نورو پیغمبرانو دین و. هغه دیني، ټولنیز او سیاسي اصول چې حضرت محمد^(ص) د قرآن کریم له مخې وټاکل، د اسلام او مسلمانې نړۍ بنسټ یې جوړ کړ.<ref name="Esposito-12">{{cite book|last=Esposito|first=John|author-link=John Esposito|title=Islam: The Straight Path|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-511233-7|page=[https://archive.org/details/islamstraightpat00espo_0/page/12 12]|url=https://archive.org/details/islamstraightpat00espo_0/page/12}}</ref><ref>Esposito (2002b), pp. 4–5.</ref><ref>{{cite book|last=Peters|first=F.E.|title=Islam: A Guide for Jews and Christians|year=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-11553-5|page=[https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe/page/9 9]|url=https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe/page/9}}</ref><ref>{{cite book|last=Esposito|first=John|title=Islam: The Straight Path (3rd ed.)|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-511234-4|pages=9, 12}}</ref><ref name="Encarta1">{{cite book|title=Microsoft® Student 2008 [DVD] (Encarta Encyclopedia)|year=2007|publisher=Microsoft Corporation|location=Redmond, WA|chapter=Muhammad (prophet)}}</ref> محمد^(ص) له هجرت نه ۵۳ کاله وړاندې (۵۷۰ ز کال) کې د مکې ښار د قریشو قبیلې په یوه درنه کورنۍ کې وزېږېد، هغه د «آمین» لقب (معنا یې «امانت کار») ترلاسه کړ. په ۴۰ کلنۍ کې له هجرت ۱۱ کاله وړاندې (۶۱۰ ز کال) کې په حرا نومي غار کې ورباندې په شفاهي ډول لومړنۍ وحی راغله او د قرآن کریم لومړني آیتونه نازل شول چې دغه بهیر د هغه تر وفاته پورې دوام وکړ. د مسلمانانو پر باور الله^(ج) محمد^(ص)ته امر وکړ چې د لوی الله^(ج) وحدانیت خلکو ته ورسوي او د بتانو عبادت کول منع کړي، کوم چې له اسلام وړاندې عربو په نړۍ کې یې شتون درلود. د مشرکینو له خوا د مسلمانانو د ځورونې او د مدینې ښار (چې هغه وخت ورته یثرب ویل کېده) د وګړو له خوا دوی ته د بلنې ورکولو له امله محمد^(ص) او د هغه پیروانو د هجرت په لومړي کال (۶۲۲ ز کال) مدینې ته کډه وکړه چې د هجرت په نوم یادېږي. دا د محمد^(ص) په ژوند کې د بدلون یو ټکی و او هجرت د اسلامي جنتري پیل په نښه کړ. په مدینه کې، محمد^(ص) د مدینې اساسي قانون جوړ کړ او هلته یې د شته ټولنو ترمنځ اړیکې او د هغوی حقونه معلوم کړل، یوه خپلواکه ټولنه یې جوړه کړه او لومړنی اسلامي دولت یې رامنځته کړ. د مکې د مشرکینو له پرله پسې مخالفتونو سره سره، محمد^(ص) او د هغه پیروانو په ۶۳۰ زکال کې مکه فتح کړه او د مکې ټول بتان یې ونړول. محمد^(ص) په مدینه کې د استوګنې په وروستیو کلونو کې د عربستان بېلابېلې قبیلې د اسلام تر چتر لاندې سره یوځای کړې، ټولنیز او دیني اصلاحات یې رامنځته کړل. د ده د وفات پر مهال نږدې ۱۱ هجري (۶۳۲ ز کال)، د عربي نړۍ نږدې ټولې قبیلې مسلمانې شوې وې.<ref>{{cite book|last1=Khan|first1=Majid Ali|title=Muhammad the final messenger|edition=1998|page=332|year=1998|publisher=Islamic Book Service|location=India|isbn=978-81-85738-25-3}}</ref><ref>{{cite book|last=Khan|first=Muhammad Zafrullah|author-link=Muhammad Zafarullah Khan|title=Muhammad: Seal of the Prophets|url=https://books.google.com/books?id=baw9AAAAIAAJ&pg=PA17|year=1980|publisher=[[Routledge & Kegan Paul]]|isbn=978-0-7100-0610-3|page=17}}</ref><ref>{{cite book|last=Muir|first=William|author-link=William Muir|title=Life of Mahomet|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.215983/page/n54/mode/1up|volume=2|year=1861|publisher=Smith, Elder, & Co.|location=London|page=55}}</ref><ref name="Shibli1">[[Shibli Nomani]]. ''[[Sirat-un-Nabi]]''. Vol 1 [[Lahore]].</ref><ref name="Hitti-116">{{cite book|last=Hitti|first=Philip Khuri|author-link=Philip Khuri Hitti|title=History of the Arabs|year=1946|publisher=Macmillan and Co.|location=London|page=116|title-link=History of the Arabs (book)}}</ref><ref name="Brit.Hijra">{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/396226/Muhammad/251796/The-advent-of-the-revelation-and-the-Meccan-period|title=Muhammad|year=2013|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc|access-date=27 January 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127111138/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/396226/Muhammad/251796/The-advent-of-the-revelation-and-the-Meccan-period|archive-date=27 January 2013}}</ref><ref>{{cite book|last=Ghali|first=Muhammad M|title=The History of Muhammad: The Prophet and Messenger|access-date=25 January 2013|year=2004|publisher=Al-Falah Foundation|location=[[Cairo]]|page=5|url=https://books.google.com/books?id=Ggp8OFBIzssC&pg=PA5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707030002/http://books.google.com/books?id=Ggp8OFBIzssC&pg=PA5|archive-date=7 July 2014}}</ref><ref name="Ramadan-178">{{cite book|last=Ramadan|first=Tariq|author-link=Tariq Ramadan|title=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad|url=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/178|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|location=New York City|isbn=978-0-19-530880-8|page=[https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/178 178]}}</ref><ref name="Haykal-438">{{cite book|last=Husayn Haykal|first=Muhammad|author-link=Muhammad Husayn Haykal|title=The Life of Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=PA438|year=2008|publisher=Islamic Book Trust|location=[[Selangor]]|isbn=978-983-9154-17-7|pages=438–9 & 441}}</ref><ref name="Hitti-118">{{cite book|last=Hitti|first=Philip Khuri|author-link=Philip Khuri Hitti|title=History of the Arabs|year=1946|publisher=Macmillan and Co.|location=London|page=118|title-link=History of the Arabs (book)}}</ref><ref name="Ramadan-177">{{cite book|last=Ramadan|first=Tariq|author-link=Tariq Ramadan|title=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad|url=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/177|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|location=New York City|isbn=978-0-19-530880-8|page=[https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/177 177]}}</ref><ref>Campo (2009), "Muhammad", ''Encyclopedia of Islam'', p. 494</ref><ref name="Watt1">{{cite book|last=Watt|first=W. Montgomery|author-link=William Montgomery Watt|title=Muhammad at Medina|year=1956|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-577307-1|pages=261–300}}</ref><ref>[[Richard Foltz]], "Internationalization of Islam", Encarta Historical Essays.</ref> == د ژوند لومړني کلونه == محمد(ص) د عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم زوی و او مور یې آمنه بنت وهب نومېده. هغه د عربي ټاپووزمې په سپېڅلي ښار، مکه مکرمه، کې نږدې د ۵۷۰ ز کال په شاوخوا کې وزېږېد، هغه کال چې د “عام الفیل” په نوم هم یادېږي. د هغه کورنۍ د بني هاشم له معزز ټبر سره تړاو درلود، چې د قریشو په قبیله کې تر ټولو عزتمند، با نفوذه او درنه کورنۍ ګڼل کېده. بني هاشم د سخاوت، مېلمه پالنې او د کعبې د خدمت له امله په عربو کې ځانګړی مقام درلود. د محمد(ص) پلار عبدالله د هغه له زېږېدو مخکې وفات شوی و، نو ځکه هغه د کوچنیوالي له پیله د یتیمۍ ژوند تجربه کړ. د هغه مور آمنه یوه باوقاره او نېکه ښځه وه چې د خپل زوی په روزنه او پالنه کې یې ځانګړې مینه او پاملرنه کوله. کله چې محمد(ص) وزېږېد، د هغه نیکه عبدالمطلب ډېر خوشحاله شو، هغه یې کعبې ته یووړ او هلته یې د دعا تر څنګ پر هغه د “محمد” نوم کېښود، چې مانا یې “ستايل شوی” یا “ډېر ستایل کېدونکی” ده. دا نوم په هغه وخت کې د عربو تر منځ کم کارېده، خو وروسته همدغه نوم د نړۍ په تاریخ کې تر ټولو مشهور او دروند نوم وګرځېد. محمد(ص) د خپل پاک نسب، غوره اخلاقو او سپېڅلي شخصیت له امله له ماشومتوبه د خلکو پام ځان ته رااړولی و. هغه د قریشو په داسې کورنۍ کې ستر شو چې د عزت، شرافت او رهبري ځانګړتیاوې یې لرلې، خو سره له دې یې ژوند د عاجزۍ، رښتینولۍ او ساده‌ګۍ بېلګه وه. وروسته همدا ماشوم د انسانیت لپاره د رحمت، عدالت او هدایت ستر پیغام راوړونکی شو او د اسلام د مبارک دین وروستی پیغمبر وټاکل شو.<ref name="Sell">{{cite book|last=Sell|first=Edward|author-link=Edward Sell (priest)|title=The Life of Muhammad|url=http://www.muhammadanism.org/Canon_Sell/muhammad/life_muhammad.pdf|access-date=19 January 2013|year=1913|location=[[Madras]]|page=7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031202846/http://www.muhammadanism.org/Canon_Sell/muhammad/life_muhammad.pdf|archive-date=31 October 2013}}</ref> ==== یتیم کېدل ==== محمد^(ص) په نوي لویوالي کې یتیم شو. نړۍ ته له سترګو غړولو څو میاشتې وړاندې یې پلار مدینې ته نږدې سوریې (هغه مهال ورته شام ویل کېدل) ته د سوداګریز سفر پر مهال وفات شو. کله چې محمد^(ص) شپږ کلن شو، له خپلې مور امینې سره مدینې ته، د خپل مرحوم پلار د قبر د زیارت په موخه ولاړ. مکې ته د بېرته راګرځېدو پر مهال په نیمايي لار کې د هغه مور امینه د ابوې په نامه ړنګه سیمه کې وفات شوه او همالته خاورو ته وسپارل شوه. له دې وروسته د محمد^(ص) سرپرستي د هغه پلرني نیکه عبدالمطلب پر غاړه واخیسته، کوم چې خپله هغه مهال چې محمد^(ص) اته کلن و، وفات شو او د هغه سرپرستي یې تره ابوطالب ته پرېښوده.<ref>{{cite book|last=Khan|first=Muhammad Zafrullah|title=Muhammad: Seal of the Prophets|year=1980|publisher=[[Routledge & Kegan Paul]]|isbn=978-0-7100-0610-3|page=12}}</ref><ref name="Volume 9 1997 page 261">Article "AL-SHĀM" by [[C.E. Bosworth]], ''[[Encyclopaedia of Islam]]'', Volume 9 (1997), page 261.</ref><ref name="Salibi2003">{{cite book|author=Kamal S. Salibi|author-link=Kamal Salibi|title=A House of Many Mansions: The History of Lebanon Reconsidered|url=https://books.google.com/books?id=t_amYLJq4SQC|year=2003|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-912-7|pages=61–62|quote=To the [[Arabs]], this same territory, which the Romans considered Arabian, formed part of what they called [[Bilad al-Sham]], which was their own name for Syria. From the classical perspective however Syria, including [[Palestine (region)|Palestine]], formed no more than the western fringes of what was reckoned to be Arabia between the first line of cities and the coast. Since there is no clear dividing line between what are called today the [[Syrian Desert|Syrian]] and [[Arabian desert]]s, which actually form one stretch of arid tableland, the classical concept of what actually constituted Syria had more to its credit geographically than the vaguer Arab concept of Syria as Bilad al-Sham. Under the Romans, there was actually a province of Syria, with its capital at [[Antioch]], which carried the name of the territory. Otherwise, down the centuries, Syria like Arabia and Mesopotamia was no more than a geographic expression. In Islamic times, the Arab geographers used the name arabicized as [[Suriyah]], to denote one special region of Bilad al-Sham, which was the middle section of the valley of the [[Orontes river]], in the vicinity of the towns of [[Homs]] and [[Hama]]. They also noted that it was an old name for the whole of Bilad al-Sham which had gone out of use. As a geographic expression, however, the name Syria survived in its original classical sense in Byzantine and Western European usage, and also in the [[Syriac language|Syriac]] literature of some of the [[Eastern Christian]] churches, from which it occasionally found its way into Christian Arabic usage. It was only in the nineteenth century that the use of the name was revived in its modern Arabic form, frequently as Suriyya rather than the older Suriyah, to denote the whole of Bilad al-Sham: first of all in the Christian Arabic literature of the period, and under the influence of Western Europe. By the end of that century it had already replaced the name of Bilad al-Sham even in Muslim Arabic usage.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160516031507/https://books.google.com/books?id=t_amYLJq4SQC|archive-date=2016-05-16}}</ref><ref name="Khan-15">{{cite book|last=Khan|first=Muhammad Zafrullah|title=Muhammad: Seal of the Prophets|year=1980|publisher=[[Routledge & Kegan Paul]]|isbn=978-0-7100-0610-3|page=15}}</ref><ref>{{cite book|last=Ali|first=Muhammad|author-link=Muhammad Ali (writer)|title=Introduction to the Study of The Holy Qur'an|url=https://books.google.com/books?id=f_j9ayrVpHMC&pg=PT113|year=2011|isbn=978-1-934271-21-6|page=113|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151029034335/https://books.google.com/books?id=f_j9ayrVpHMC&pg=PT113|archive-date=2015-10-29}}</ref><ref>{{cite book|last=Ramadan|first=Tariq|author-link=Tariq Ramadan|title=In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad|url=https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/11|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|location=New York City|isbn=978-0-19-530880-8|page=[https://archive.org/details/infootstepsofpro00rama/page/11 11]}}</ref> === پیغمبري === د مسلمانانو پر باور حضرت محمد^(ص) د الله(ج) وروستی رسول او پیغمبر دی، چې په ۶۱۰ ز کال کې ورباندې لومړنۍ شفاهي وحې نازله شوه. لومړني نازل شوي آیتونه د علق سورت لومړني پنځه آیتونه وو چې د الله(ج) له لوري د مقربې ملایکې جبرائیل^(ع) له خوا په حرا غار کې په محمد^(ص) نازل شول.<ref name="Brown-72">{{cite book|last=Brown|first=Daniel|title=A New Introduction to Islam|year=2003|publisher=Blackwell Publishing Professional|isbn=978-0-631-21604-9|pages=72–73}}</ref><ref name="Sell-29">{{cite book|last=Sell|first=Edward|title=The Life of Muhammad|year=1913|publisher=Smith, Elder, & Co.|location=[[Madras]]|page=29}}</ref> له بي بي خدیجې سره له واده وروسته حضرت محمد^(ص) په خپل کار سوداګرۍ او د کور په چارو بوخت و، په تدریج سره هغه په دیني تفکر او ریاضت پیل وکړ او د مکې ښار شمال خواته په درې مایله واټن کې په حرا غار کې په ریاضت بوخت شو. د اسلامي کلتور پر بنسټ په ۶۱۰ ز کال کې هغه مهال چې نوموړی له الله(ج) سره په ریاضت بوخت و، جبرائیل^(ع) یې مخې ته راڅرګند شو او هغه ته یې وویل: « اقْرَأْ » یعنی ولوله. محمد^(ص) ورته ځواب ورکړ: «زه نه شم لوستلی» دغې مقربې ملایکې هغه په خپله غېږ کې کلک ټینګ کړ. دغه چاره دوه یا زیات ځله تکرار شوه چې وروسته له هغه دغې ملایکې بیا محمد^(ص) ته وویل چې: دغه آیتونه ولوله:<ref name="Shibli12">[[Shibli Nomani]]. ''[[Sirat-un-Nabi]]''. Vol 1 [[Lahore]].</ref><ref name="Haykal-77">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=PA77|title=The Life of Muhammad|last=Haykal|first=Muhammad Husayn|year=2008|isbn=9789839154177|page=77}}</ref><ref>{{cite book|last=Bogle|first=Emory C.|author-link=Emory C. Bogle.|title=Islam: Origin and Belief|year=1998|publisher=Texas University Press|isbn=978-0-292-70862-4|page=[https://archive.org/details/islam00emor/page/6 6]|url=https://archive.org/details/islam00emor/page/6}}</ref> اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ (1) خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ (2) اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ (3) الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ (4) عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ (5)<blockquote>ژباړه: ته د خپل هغه رب په نامه سره ولوله چې پیدا كړي يې دي (ټول مخلوقات)(۱) هغه(الله(ج) انسان له پرنې (ټوټې) وینې نه پیدا كړى دى (۲) ته ولوله، په داسې حال كې چې ستا رب تر ټولو لوى كریم دى (۳) هغه چې په قلم سره يې ښوونه كړې ده(۴) انسان ته يې هغه څه ښودلي دي چې دى پرې نه پوهېده(۵). قرآن کریم، ۹۶ سورت (العلق) ۱-۵ آیتونه. </blockquote>دا لومړنۍ شفاهي وحی وه چې حضرت محمد^(ص) د لومړي ځل لپاره تجربه کړه، هغه خپل کور ته ولاړ او مېرمنې بي بي خدیجې یې له هغه پالنه وکړه، هغه یې خپل عیسوي تره زوی ورقه ابن نوفل ته بوت. ورقه چې د تورات او انجیل له متونو سره بلد و، د اسلامي سنتونو د باورونو له مخې ورقه وروسته له هغه چې دغه بهیر یې د محمد^(ص) له خولې واورېد، د هغه په نبوت یې شهادت ورکړ. له بي بي عایشې نه روایت دی چې، ورقه ابن نوفل حضرت محمد^(ص) ته وویل چې: ستا قوم به تا وشړي، کوم چې محمد^(ص) بیاځلي پوښتنه وکړه: «ایا دوی به په رښتیا ما وشړي؟» ورقه ځواب ورکړ: بالکل هو او زیاته یې کړه: «هر هغه چا چې د تا غوندې څه راوړي، له هغوی سره دښمني شوې؛ خو که تر هغه مهاله زه ژوندی وم، له تا به په کلکه ملاتړ وکړم.» اسلامي څېړونکي څرګندوي چې، په بایبل یا انجیل (د عیسي^(ع) په کتاب) کې د محمد^(ص) د راتلو خبر ورکړل شوی دی. <ref name="HessWenham1998">{{cite book|author1=Richard S. Hess|author2=Gordon J. Wenham|title=Make the Old Testament Live: From Curriculum to Classroom|url=https://books.google.com/books?id=J2IaCV-fon4C&pg=PA139|access-date=4 April 2013|year=1998|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-4427-9|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012232200/http://books.google.com/books?id=J2IaCV-fon4C&pg=PA139|archive-date=12 October 2013}}</ref><ref name="Tataminbwas">{{cite web|publisher=Truth Will Prevail Productions|title=The Absolute Truth About Muhammad in the Bible With Arabic Titles|url=https://archive.org/details/The_Absolute_Truth_About_Muhammad_in_the_Bible_With_Arabic_Subtitles|access-date=2016-10-07|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160909013313/https://archive.org/details/The_Absolute_Truth_About_Muhammad_in_the_Bible_With_Arabic_Subtitles|archive-date=2016-09-09}}</ref><ref name="Renaissance2010">[http://www.renaissance.com.pk/SeptBiblicalSt2y6.html Muhammad foretold in the Bible: An Introduction] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927205845/http://www.renaissance.com.pk/SeptBiblicalSt2y6.html|date=2007-09-27}}, by Abdus Sattar Ghauri, retrieved July 3, 2010</ref> <ref>Ramadan (2007), p. 30</ref><ref>Al Mubarakpuri (2002); "Gabriel brings down the Revelation", pp. 86-7</ref> <ref>Sell (1913), p. 30</ref> == وروستۍ ورځې == په ۶۳۱ ز کال کې، د حج په موسم کې، ابوبکر صدیق(رض) د ۳۰۰ مسلمانانو په مشرۍ مکې ښار ته د حج لپاره ولاړ. د لرغوني کلتور له مخې، د عربستان له ډېرو برخو نه هر کال مشرکین د جاهلیت په ډول د مکې زیارت کولو ته راتلل. حضرت علي^(رض) د حضرت محمد^(ص) په امر د حج نوي مراسم تشرېح کړل او د بتانو د عبادت کولو مراسم یې منع اعلان کړل. هغه اعلان وکړ چې: هېڅ کافر، مشرک او لوڅ سړي اجازه نه لري چې له راتلونکي کال وروسته کعبې ته دننه شي. له دغه اعلان وروسته د بحرین، یمن او یمامه ډېری مشرکان او اهل کتاب وګړو اسلام ومانه. راتلونکی کال، په ۶۳۲ ز کال کې حضرت محمد^(ص) د حج په مراسمو کې ګډون وکړ او مسلمانانو ته یې د حج ډېری مناسک ور زده کړل. د ذوالحجې میاشتې په نهمه نېټه یې له عرفات غره نه خپله وروستۍ د (الله(ج) په اماني) وینا وکړه او د پخواني قبیلوي نظام له مخې یې ټولې خوني یا قبیلوي دښمنۍ لغوه اعلان کړې، نژادي تبعیض یې منع اعلان کړ او خلکو ته یې له «ښځو سره د غوره چلند» امر وکړ. د اهل سنتو د تفاسیرو له مخې دغه مهال دغه قراني آیتونه نازل شول: « ٱلۡيَوۡمَ أَكۡمَلۡتُ لَكُمۡ دِينَكُمۡ وَأَتۡمَمۡتُ عَلَيۡكُمۡ نِعۡمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلۡإِسۡلَٰمَ دِينٗاۚ » ژباړه :« نن ورځ ما د تاسو لپاره ستاسو دین مكمل كړ او پر تاسو باندې مې خپل نعمتونه تمام كړل او ما تاسو لپاره اسلام د دین په توګه خوښ كړ» (قرآن کریم: سوره مایده ۳ آیت برخه)<ref>{{cite book|last=Haykal|first=Muhammad Husayn|title=The Life of Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=500|year=2008|page=500|isbn=9789839154177}}</ref><ref>{{cite book|last=Peters|first=F. E.|title=Muhammad and the origins of Islam|publisher=SUNY Press|url=https://archive.org/details/muhammadorigins00pete|url-access=registration|year=1994|isbn=978-0-7914-1875-8|page=[https://archive.org/details/muhammadorigins00pete/page/251 251]}}</ref><ref name="Haykal 2008 522">{{cite book|last=Haykal|first=Muhammad Husayn|title=The Life of Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=522|year=2008|page=522|isbn=9789839154177}}</ref><ref name="Campo-494">{{cite encyclopedia|editor=Juan E. Campo|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|url=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&pg=PA494|publisher=[[Facts on File]]|year=2009|isbn=978-0-8160-5454-1|page=494|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930121515/https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC&lpg=PP1&dq=isbn%3A1438126964&pg=PA494#v=onepage&q&f=false|archive-date=2015-09-30}}</ref><ref>{{cite book|author=Muhammad Shafi Usmani|title=Tafsir Maariful Quran|volume=3|year=1986|location=English Translation by Muhammad Shamim. [[Lahore]]|page=45|title-link=Tafsir Maariful Quran|author-link=Muhammad Shafi Usmani}}</ref> ==== وفات ==== حضرت محمد^(ص) له حج نه له راګرځېدو لږ وروسته ناروغ شو او د څو ورځو لپاره تبه، سر خوږی او ضعیف والی ورته پیدا شو. د ناروغۍ پر مهال هغه ابوبکر الصدیق(رض) په جومات کې د امامت ورکولو لپاره وټاکه. هغه امر وکړ چې په کور کې یې پاتې سیکې (سرمایه) هم په صدقه ورکړي. په صحیح البخاري کې راغلي دي چې: حضرت محمد^(ص) د وفات پر مهال خپل لاس په اوبو کې ډوباوه او خپل مخ به یې مسح کاوه او ویل یې چې «لا اله الا الله؛ په رښتیا سره مرګ خپل دردونه لري». حضرت محمد^(ص) د ۶۳۲ ز کال د جون په اتمه نېټه، په مدینه منوره کې، د  د ۶۲ یا ۶۳ کلونو په عمر د خپلې مېرمنې بي بي عایشې( رض) په کور کې له دې فاني نړۍ رحلت وکړ.<ref>{{cite book|last=Haykal|first=Muhammad Husayn|title=The Life of Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=fOyO-TSo5nEC&pg=534|year=2008|pages=534|isbn=9789839154177}}</ref><ref>{{cite book|last=Lings|first=Martin|title=Muhammad: His Life Based on Earliest Sources|url=https://archive.org/details/muhammadhislifeb00ling_140|url-access=limited|year=1987|publisher=Inner Traditions International Limited|isbn=978-0-89281-170-0|page=[https://archive.org/details/muhammadhislifeb00ling_140/page/n342 339]}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|editor=Oliver Leaman|encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=isDgI0-0Ip4C&pg=PA171|publisher=[[Routledge]]|year=2006|isbn=978-0-415-32639-1|pages=171}}</ref><ref>{{cite book|last=Nigosian|first=S. A.|title=Islam: Its History, Teaching, and Practices|url=https://archive.org/details/islamitshistoryt0000nigo|url-access=registration|year=2004|publisher=[[Indiana University Press]]|location=[[Indiana]]|isbn=978-0-253-21627-4|page=[https://archive.org/details/islamitshistoryt0000nigo/page/13 13]}}</ref><ref>{{cite book|last1=Shaikh|first1=Fazlur Rehman|title=Chronology of Prophetic Events|date=2001|publisher=Ta-Ha Publishers Ltd|location=London|pages=78–79}}</ref> == سرچینې == epadczml81vdyfbonqfjyymzdrnk0ja 0 60666 364208 307325 2026-05-24T01:27:37Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364208 wikitext text/x-wiki {{ليبراليزم څنګپټه}}د کمونيزم ضد( anti-communism)، د کمونيزم يوه سياسي او نظرياتي مخالفه نظريه ده. د کمونيزم ضد منظمه نظريه په روسيه کې د ز کال د اکتوبر اوښتون څخه وروسته رامنځته شوه او د سړې جګړې پر مهال هغه وخت نړيوالو اړخونو (بعدونو) ته ورسېده، چې متحده ايالتونه او شوروي اتحاد په کې يوې پياوړې سيالۍ کې بوخت شول. د کمونیزم ضد يا انټي کمونيزم د هغو خوځښتونو يو عنصر دی، چې د محافظه کارۍ، فاشيزم، ليبراليزم، نشنلېزم يا ملت پالنې، ټولنيزې ولسواکۍ، ازاد فکرۍ او د سټالين پلوي کين اړخو ضد (anti-Stalinist left) په ګډون بېلابېل سياسي درېځونه لري. «د کمونيزم ضد» په فلسفه کې، د ګڼو مذهبي ډلو له لوري او ادبياتو کې هم څرګند شوی دی. د کمونيزم ضد ځيني نامتو پلويان ادعا کوي، چې دوی پخواني کمونيستان وو. د کمونيزم ضد د هغو خوځښتونو تر منځ هم څرګند و، چې د کمونيستي حکومتولۍ ټينګار يې کاوه. هغه لومړنی سازمان چې په مشخص ډول د کمونيزم مخالفت کولو لپاره ځانګړی شوی و، د روسيې سپين خوځښت (White movement) و چې د روسيې په کورنۍ جګړه کې يې (په ۱۹۱۸ کې پيل شوه) د نوي رامنځته شوي بلشويک حکومت پر وړاندې جګړه وکړه. ځينو متحدو باندينيو حکومتونو د سپين خوځښت فوځي ملاتړ کاوه، چې د کمونيزم ضد لومړنۍ بېلګه يې د حکومت د يو سياست په توګه وړاندې کړه. سره له دې هم سور فوځ سپين خوځښت ته ماته ورکړه او په ۱۹۲۲ کې شوروي اتحاد جوړ شو. د شوروي اتحاد د شتون په موده کې د کمونيزم ضد خوځښت په ټوله نړۍ کې د زياتو بېلابېلو سياسي خوځښتونو او حکومتونو يوه مهمه بڼه شوه. په متحده ايالتونو کې د کمونيزم ضد (Anti-communism) د ۱۹۲۰-۱۹۱۹ ز کلونه لومړني سور ټپ (First Red Scare) پر مهال څرګندوالي يا لوړوالي ته ورسېد. د ۱۹۲۰ او ۱۹۳۰ز لسيزو تر منځ په اروپا کې د کمونيزم پر وړاندې مخالفت د محافظه کارانو، فاشستانو، ليبرالانو او ټولنيزو ديموکراتانو له لورې پرمختګ وکړ. فاشستي حکومتونه په ۱۹۳۰ ز لسيزه کې د کمونيزم د سترو سيالانو په توګه څرګندوالي (شهرت ته ورسېدل. په ۱۹۳۶ ز کال کې په بنسټيز ډول د نازي المان او جاپان سترواکۍ تر منځ د Anti Comintern Pact [د کمونيزم ضد تړون] د کمونيزم ضد اتحاد په توګه جوړ شو. په اسيا کې د جاپاني سترواکي او Kuomintang (د چين ملتپال ګوند) په دې دوره کې د کمونيست ضد سرلاري وو. <ref>{{cite encyclopaedia|title=Anti-Comintern Pact|url=https://www.britannica.com/event/Anti-Comintern-Pact|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=14 December 2021}}</ref> د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال د شوروي کمونيستي اتحاد د سترو متحدو ملتونو څخه و، چې د محور قدرتونو پر وړاندې جنګېده. د دويمې نړيوالې جګړې له پای ته رسېدلو څخه لږ وروسته د مارکس او لېنن پلوي شوروي اتحاد او ليبرال او پانګه وال پلوي متحده ايالتونو تر منځ سيالي د سړې جګړې لامل شوه. د دې دورې پر مهال د متحده ايالتونو حکومت د رانغاړلو (containment) سياست د برخې په توګه د کمونيزم خلاف نړيوال ملاتړ کې مخکښه ونډه ولوبوله. د چين د کورنۍ جګړې (Chinese Civil War)، د کوريا جګړې (Korean War)، د ماله د اوسېدونکو راپورته کېدنې (Malayan Emergency)، د ويتنام جګړې (Vietnam War)، د شوروي او افغان جګړې (Soviet–Afghan War) او د ټپوس عملياتو (Operation Condor) په ګډون د نړۍ په بېلابېلو برخو کې د کمونيستانو او کمونيست ضد وګړو تر منځ نظامي شخړې وشوې. ناټو په ۱۹۴۹ ز کال کې د کمونيست ضد يو نظامي اتحاد په توګه رامنځته شوه او د سړې جګړې په اوږدو کې يې دوام وکړ. <ref>{{cite encyclopedia|title=Allied powers|url=https://www.britannica.com/topic/Allied-Powers-international-alliance|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=14 December 2021}}</ref> د ۱۹۸۹ ز کال اوښتونونو او په ۱۹۹۱ ز کال کې د شوري اتحاد له ړنګېدلو څخه وروسته د نړۍ زياتره کمونيستي حکومتونه له منځه لاړل او سړه جګړه پای ته ورسېده. سره له دې د کمونيزم ضد د زياتو معاصرو سياسي خوځښتونو د يو مهم فکري عنصر په توګه دی. د کمونيزم ضد تنظيم شوي خوځښتونه د چين د خلکو جمهوريت او نورو کمونيستي ولسونو په مخالفت کې پاتې دي. == د کمونيست خلاف خوځښتونه == === د کمونيزم ضد کين اړخي === د مارکس او لينن پلوي درېيم نړيوال (Third International) د رامنځته کولو په موخه له سوسياليستي دویم نړيوال (Second International) څخه د کمونيست ګوندونو د وېش راهيسې، ټولنيز ديموکراتان د خپلواکۍ خلاف خپلې نظريې له امله پر کمونيزم باندې نيوکه کوونکي دي. د مارکس او لېنن پلويو د کين اړخو نيوکه کوونکو بېلګې Friedrich Ebert, Boris Souvarine, George Orwell, Bayard Rustin, Irving Howe او Max Shachtman دي. د امريکا د کار اتحاديه (American Federation of Labor) تل په غښتلي ډول د کمونيزم ضد ده. د صنعتي ادارو زيات کين اړخي کانګرس (Congress of Industrial Organizations) خپل کمونيستان په ۱۹۴۷ کې پاک کړل او له همغه وخت راهيسې، د کمونيزم پياوړی خلاف دی. په بریتانيا کې کارګر ګوند (Labour Party) په ۱۹۳۰ز لسيزه کې په خپلو ليکو کې د نفوذ کولو او د سيمه یيزو وګړو د اداره کولو په موخه په کلک ډول د کمونيست مخنيوی وکړ. د کارګر ګوند د کمونيست ضد يو ګوند شو او د کارګرانو لومړی وزير Clement Attlee د ناټو يو پياوړی ملاتړی و. <ref>Harvey A. Levenstein, ''Communism, anti-communism, and the CIO'' (1981).</ref><ref>Markku Ruotsila, ''British and American Anti-communism Before the Cold War'' (2001).</ref><ref>{{cite book|author=Paul Corthorn and Jonathan Davis|title=British Labour Party and the Wider World: Domestic Politics, Internationalism and Foreign Policy|url=https://books.google.com/books?id=7CoBAwAAQBAJ&pg=PA105|year=2007|publisher=I.B. Tauris|page=105|isbn=9780857711113}}</ref> === لیبرال === د کمونيست په سياست يا تګلاره (''The Communist Manifesto'') کې کارل مارکس (Karl Marx) اوفریدریک انګلس( Friedrich Engels ) د لږ وخت لپاره ځيني لنډمهالي معيارونه په ګوته کړل، چې د کمونيزم پر لور ګامونه کېدلی شي. دوی څرګنده کړه، چې:«دا معيارونه به په رښتيا سره په بېلابېلو هېوادونو کې بېلابېل وي. سره له دې په زياتره پرمختللو هېوادونو کې به يې منونکي په عمومي ډول ښه د پلي کولو وړ وي». Ludwig von Mises پورتنۍ وينا، د خاورې د بيا وېش او توليد په موخه د «لس ټکو پلان» په توګه بيانوي او استدلال کوي، چې د بيا وېش لومړنۍ او اوسنۍ بڼې په زور حکومت کول يا سيده فشار رامنځته کوي. د مارکس «د لس ټکو پلان» او د اعلاميې پاتې برخې هيڅ يو هم په دې اړه کوم څه ونه ويل، چې د پلان د پلي کولو حق د چا دی. ميلټن فريدمېن (Milton Friedman) بحث کوي چې: د وړيا اقتصادي فعاليت نه شتون د ځپونکو سياسي مشرانو لپاره دا خورا اسانه کوي، چې ځانونه ته تيری کوونکی قدرت ورکړي. د فريدمېن نظريه د Friedrich Hayek او John Maynard Keynes له لورې هم خپره شوه، چې دوی دواړه باورمن وو، چې د پانګه والۍ اقتصادي نظام (capitalism) د ژوندي پاتې کېدلو او ښېرازه کېدلو په موخه د خپلواکۍ لپاره زيات ارزښت لرونکی دی. <ref>Von Mises, Ludwig (1949). ''Human Action''.</ref><ref>Potichnyj, Peter J.; Zacek, Jane Shapiro (1983). ''Politics and Participation under Communist Rule''.</ref><ref>{{cite book|last=Hayek|first=Friedrich|title=The Road to Serfdom|publisher=University of Chicago Press|year=1944|isbn=0-226-32061-8}}</ref><ref>{{cite book|last=Bellamy|first=Richard|title=The Cambridge History of Twentieth-Century Political Thought|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-56354-2|page=60}}</ref> د لومړۍ نړيوالې جګړې په پای کې خپلواکو نړيوالو پوهانو (liberal internationalists) د بلشويک نظام پر وړاندې يوه لومړنۍ مخالفه ډله يا اپوزيسيون رامنځته کړ، چې دوی يې له جرمني سره د سولې په نوم د جګړې د هڅې چل وګاڼه او ورپسې د شوروي اتحاد پورې تړل شويو برخو خپله خپلواکي (د خپل برخليک ټاکنې حق) له لاسه ورکړ. له ۱۹۲۲ ز کال څخه راوروسته په USSR کې د سټالين پلوې ښکاره محکمو او د فشارونو پوهې د دويمې نړيوالې جګړې په پيل کې د کمونيست خلاف يو خپلواک (ليبرال) اجماع لامل شوه، چې په لنډمهالي ډول يې شوروي اتحاد سره د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال اتحاد ته لاره هواره کړه. تاريخپوه Richard Powers د دې دورې پر مهال د کمونیزم ضد دوه اصلي بڼې يو له بل څخه بېلوي، چې يوه يې ليبرال انټي کمونيسټ (''liberal anti-communism'') او بله يې د ورانۍ کمونيزم ضد (''countersubversive anti-communism'') ده. نوموړي بحث کوي چې ''د ورانۍ کمونيزم ضد'' پر ښي اړخي ګوند باندې له دويمې نړيوالې جګړې څخه د مخکې ګوښه کېدنې غوښتونکي دود څخه تر لاسه شوی دی. د ليبرال کمونيزم مخالفينو باور درلود، چې سياسي مناظره د دې لپاره بس وه، چې کمونيستان د خاين او بې مناسبه په توګه څرګند کړي، په داسې حال کې چې د ورانۍ خلاف انټي کمونيستان باورمند وو، چې کمونيستان بايد تر اغېزې لاندې راوستل شي او سزاورکړل شي. <ref name=":03">{{Cite book|last=Powers|first=Richard Gid|url=https://www.google.com/books/edition/Not_Without_Honor/N_LbUSH0N1sC?hl=en|title=Not without honor : the history of American anticommunism|date=1998|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-07470-0|location=New Haven|pages=12–17, 141–142, 214|oclc=39245533}}</ref> د سړې جګړې ليبرالانو د کارکوونکو د اتحاديو، د مدني حقونو د خوځښت (Civil Rights Movement) پر وړاندې د مبارزې (War on Poverty) ملاتړ وکړ او په ورته وخت کې يې د هغه څه مخالفت وکړ، چې دوی له هېواده د باندې کمونيستي ټولواکي ګڼله. په دې ډول، دوی د شوروي کمونيزم او د کمونيزم د نورو بڼو د مخنيوي د هڅو ملاتړ وکړ. <ref>{{Cite web|last=Müller|first=Jan-Werner|title=What Cold War Liberalism Can Teach Us Today|url=https://www.nybooks.com/daily/2018/11/26/what-cold-war-liberalism-can-teach-us-today/|access-date=2021-12-15|website=The New York Review of Books|language=en}}</ref> ولسمشر هري ترومن (Harry Truman) د شوروي پراختيا د مخنيوي په موخه د ترومن اصول (Truman Doctrine) جوړ کړل. نوموړي همدا راز له Joseph McCarthy څخه چې «د کرملين تر ټولو ستره شتمني ده» وغوښتل، چې، د متحده ايالتونو دوه ډله یيز باندينی سياست ووېشي. Liberal anti-communists لکه Edward Shils او Daniel Moynihan د McCarthyism څخه کرکه لرله. لکه څرنګه چې Moynihan څرګنده کړه: «McCarthy پر وړاندې غبرګون د کمونيزم خلاف عصري بڼه خپله کړه، چې د کمونيزم له لوري پر لويديځ امنيت او ارزښتونو باندې تپل شوی هر رښتينی ګواښ يې بې ځايه ګڼلی دی». <ref>{{Cite web|title=President Harry S. Truman Responds to Senator Joseph R. McCarthy's Accusations of Disloyalty|url=http://historymatters.gmu.edu/d/8078|access-date=2021-12-15|website=historymatters.gmu.edu|archive-date=2021-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422214118/http://historymatters.gmu.edu/d/8078|url-status=dead}}</ref><ref name=":12">{{cite book|last=Moynihan|first=Daniel Patrick|url=https://archive.org/details/secrecyamericane00moyn|title=Secrecy: The American Experience|publisher=Yale University Press|year=1998|isbn=978-0-300-08079-7|pages=[https://archive.org/details/secrecyamericane00moyn/page/15 15]–16|url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite web|title=Conference Report: "Western integration, German unification and the Cold War – The Adenauer Era in perspective {{!}} Wilson Center|url=https://www.wilsoncenter.org/article/conference-report-western-integration-german-unification-and-the-cold-war-the-adenauer-era|access-date=2021-12-15|website=www.wilsoncenter.org|language=en}}</ref> == سرچينې == 1le6r30ryztk7ca76zeexk3x3d97me2 0 61428 364263 279984 2026-05-24T11:12:05Z شاه زمان پټان 26102 [[زیمبابوې]] ته وروگرځېده 364263 wikitext text/x-wiki #مخگرځ[[زیمبابوې]] 9kj7m50c889im68m1j636nymzuvp1sd 0 63515 364207 335680 2026-05-24T01:20:11Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364207 wikitext text/x-wiki {{هېواد مالوماتبکس | conventional_long_name = German Reich<!-- Do not replace with Weimar Republic as that is the COMMON NAME whereas this parameter is for the official name. --> | common_name = Weimar Republic | native_name = ''Deutsches Reich''<!-- Do not replace with Weimarer Republik as this parameter is for the OFFICIAL name. --> | image_flag = Flag of Germany (3-2).svg | image_coat = Wappen_Deutsches_Reich_(Weimarer_Republik).svg | symbol_type = [[Coat of arms of the Weimar Republic|Coat of arms]]<br>(1919–1928) | national_motto = ''[[Deutschlandlied|Einigkeit und Recht und Freiheit]]''<br/>("Unity and Justice and Freedom") | national_anthem = "[[Deutschlandlied]]"<br/>("Song of Germany"){{parabr}}[[فائل:National anthem of Germany - U.S. Army 1st Armored Division Band.ogg|وسط]] | image_map = Weimar Republic 1930.svg | image_map2 = Karte des Deutschen Reiches, Weimarer Republik-Drittes Reich 1919–1937.svg | capital = [[برلن]] | religion = 1925 census:<ref>[http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/pdf/eng/JEW_RELIGIONZUGEHTABELLE_ENG.pdf Volume 6. Weimar Germany, 1918/19–1933 Population by Religious Denomination (1910–1939)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809154418/http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/pdf/eng/JEW_RELIGIONZUGEHTABELLE_ENG.pdf |date=2016-08-09 }} Sozialgeschichtliches Arbeitsbuch, Volume III, Materialien zur Statistik des Deutschen Reiches 1914–1945, edited by Dietmar Petzina, Werner Abelshauser, and Anselm Faust. Munich: Verlag C. H. Beck, 1978, p. 31. Translation: Fred Reuss.</ref>{{plainlist| * 64.1% [[پروٹسٹنٹ مسیحیت]] ([[لوتھریت]], [[کالوینیت]], [[United and uniting churches|United]]) * 32.4% [[کاتھولک کلیسیا]] * 0.9% [[یہود]] * 2.6% other}} | demonym = | government_type = {{nowrap|[[Federalism|Federal]] [[Semi-presidential system|semi-presidential]]<br>[[جمہوریہ]] (1919–1930)<br>[[وفاق]] [[Authoritarianism|authoritarian]]<br>[[صدارتی نظام]]<br>(1930–1933) ''[[درحقیقت]]''}} | legislature = [[Reichstag (Weimar Republic)|Reichstag]] | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | currency = {{Unbulleted list|item_style=white-space: nowrap | 1919–23 [[جرمن پیپیرمارک|"Papiermark" (ℳ)]] | 1923–33 [[رینٹن مارک]] | 1924–33 [[Reichsmark|Reichsmark (ℛℳ)]]}} | footnotes = | year_end = 1933<ref>{{cite web |url=http://blogs.britannica.com/2007/03/the-reichstag-fire-and-the-enabling-act/ |title=The Reichstag Fire and the Enabling Act of March 23, 1933 {{!}} Britannica Blog |website=blogs.britannica.com |language=en-US |access-date=2017-03-30 |archive-date=2019-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311083054/http://blogs.britannica.com/2007/03/the-reichstag-fire-and-the-enabling-act/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dw.com/en/the-law-that-enabled-hitlers-dictatorship/a-16689839 |title=The law that 'enabled' Hitler's dictatorship {{!}} Germany {{!}} DW.COM 23 March 2013 |last=(www.dw.com) |first=Deutsche Welle |website=DW.COM |language=en |access-date=2017-03-30}}</ref><ref>{{cite book |title=Republic to Reich: A History of Germany 1918–1945 |last=Mason |first=K.J. |publisher=McGraw-Hill |year= |isbn= |location= |pages=}}</ref> | year_start = 1918 | flag_type = [[Flag of Germany#Weimar Republic (1918–1933)|Flag]]<br>(1919–1933) | image_map_caption = Weimar Republic in 1930 | image_map2_caption = States of the Weimar Republic in the 1920s (with [[Free State of Prussia|Prussia]] and its [[Provinces of Prussia|provinces]] shown in blue) | common_languages = '''Official:'''<br/>[[جرمن زبان]]<br/>{{hidden|'''Unofficial:'''|[[ڈینش زبان]], [[فرانسیسی زبان]], [[پولش زبان]], [[چیک زبان]], [[ولندیزی زبان]], [[Sorbian languages|Sorbian]], [[ذیلی جرمن زبان]], [[Frisian languages|Frisian]], [[لیتھوانیائی زبان]], [[یدیش زبان]]|style=font-size:100%;padding:0.25em 0 0; |headerstyle=text-align:left;font-weight:normal;}} | title_leader = [[President of Germany (1919–1945)|President]] | year_leader1 = 1919–1925 | leader1 = [[Friedrich Ebert]] | year_leader2 = 1925–1933 | leader2 = [[Paul von Hindenburg]] | title_deputy = [[Chancellor of Germany#Chancellor of the Weimar Republic (1919–1933)|Chancellor]] | year_deputy1 = 1919 (first) | deputy1 = [[Philipp Scheidemann]] <!--Only deputy1 to deputy6 exist: |year_deputy=1919–20 |deputy2=Gustav Bauer |year_deputy=1920 |deputy3=[[Hermann Müller (politician)|Hermann Müller]] |year_deputy=1920–21 |deputy4=Constantin Fehrenbach |year_deputy=1921–22 |deputy5=Joseph Wirth |year_deputy=1922–23 |deputy6=Wilhelm Cuno |year_deputy=1923 |deputy7=Gustav Stresemann |year_deputy=1923–25 |deputy8=Wilhelm Marx |year_deputy=1925–26 |deputy9=Hans Luther |year_deputy=1926–28 |deputy10=Wilhelm Marx |year_deputy=1928–30 |deputy11=[[Hermann Müller (politician)|Hermann Müller]] |year_deputy=1930–32 |deputy12=Heinrich Brüning |year_deputy=1932 |deputy13=Franz von Papen |year_deputy=1932–33 |deputy14=Kurt von Schleicher-->| year_deputy2 = 1933 (last) | deputy2 = [[ہٹلر]] | type_house1 = State Council | house1 = [[Reichsrat (Germany)|Reichsrat]] | date_start = 9 November | event1 = [[Weimar Constitution|Constitution]] | date_event1 = 11 August 1919 | event2 = {{nowrap|[[Rule by decree|Government by]]}} [[decree]] begins | date_event2 = 29 March 1930<ref name="ThomasAdam"/> | event3 = {{nowrap|[[ہٹلر]] appointed}} [[Chancellor of Germany#Chancellor of the Weimar Republic (1919–1933)|Chancellor]] | date_event3 = 30 January 1933 | event4 = {{nowrap|[[Reichstag fire]]}} | date_event4 = 27 February 1933 | event_end = [[Enabling Act of 1933|Enabling Act]] | date_end = 23 March | stat_area1 = 468787 | stat_year1 = 1925<ref>{{cite web |url=http://www.gonschior.de/weimar/Deutschland/index.htm |title=Das Deutsche Reich im Überblick |work=Wahlen in der Weimarer Republik |accessdate=26 April 2007}}</ref> | stat_pop1 = 62,411,000 | p1 = German Empire | s1 = Nazi Germany | flag_p1 = Flag of the German Empire.svg | flag_s1 = Flag of the NSDAP (1920–1945).svg <!-- Do not replace with National_flag_of_Germany_1933-1935.svg: both flags were used interchangeably as national flag and a similar NSDAP flag was used exclusively after 1935. --> | today = {{Flag|Germany}}<br/>{{Flag|Poland}}<br/>{{Flag|Russia}} }} '''ویمار جمهوریت''' (  [ˈvaɪmaʁɐ ʁepuˈbli:k ] ((</img> لینک=| (د غږ په اړه )، په رسمي توګه د '''آلمان ریخ''' ( ، د '''آلمان د خلکو د دولت''' په نوم پیژندل شوی ( یا په ساده ډول '''د آلمان جمهوریت''' ( ، د 1918 څخه تر 1933 پورې د آلمان یو ایالت و. د یوې اصطالح په توګه، دا یو غیر رسمي تاریخي نوم دی چې نوم یې د ویمار ښار څخه اخیستل شوی، چیرې چې د اساسي قانون شورا لومړی ځای نیولی و. د جمهوریت رسمي نوم د آلمان ریخ پاتې شو لکه څنګه چې د آلمان امپراتورۍ په وخت کې د دې لوی ځایونو دود له امله و . '''د ویمار جمهوریت یا د ویمار جمهوریت''' د [[المان|آلمان]] [[ولسمشریزه|جمهوریت]] نوم دی چې د فبروري په 1919 کې د 1918 د نومبر د انقلاب په پایله کې رامینځته شو او تر 1933 پورې شتون درلود. په رسمي توګه، دا هیواد د آلمان ریخ ( ''دویچ ریچ'' ) په نوم یادیږي. که څه هم معمولا د "آلمان امپراتورۍ" په توګه ژباړل شوی، ''ریخ'' دلته د "حقیقت" په توګه غوره ژباړل شوی ترڅو دا اصطالح اړینه نه وي چې د سلطنت مفهوم ولري. ''ریخ'' د اساسي قانون له پاچاهۍ څخه په [[ولسمشریزه|جمهوریت]] بدل شو. په انګلیسي کې، هیواد عموما په ساده ډول د آلمان په نوم پیژندل کیده، او د ویمار جمهوریت نوم یوازې په 1930 لسیزه کې اصلي جریان شو. د نومبر په 9، 1918 کې، آلمان په ''[[دفاکتو|حقیقت]]'' کې جمهوریت شو کله چې قیصر ویلهیم II د آلمان او [[پروشیا|پروسیا]] تختونه لغوه کړل او د خپل زوی، ولیعهد ولیهلم په ځای ناستي موافقه ونه کړه. او د فبرورۍ په 1919 کې، د ''جوور'' جمهوریت [[دالمانولسمشر|د آلمان د]] [[دالمانولسمشر|ولسمشرۍ]] په زیږون کې رامینځته شو. په ویمار کې ملي شورا جوړه شوه، چیرې چې د آلمان لپاره نوی اساسي قانون د 11 اګست 1919 کې لیکل شوی او تصویب شو. په خپلو څوارلسو کلونو کې، د ویمار جمهوریت له یو شمیر ستونزو سره مخ شو، پشمول د انفلاسیون، سیاسي افراطیت (په مکرر ډول د نیمه پوځي ځواکونو سره) او همدارنګه د جنجالي اړیکو او [[لومړنۍ نړېواله جگړه|لومړۍ جګړې]] په شمول. په آلمان کې د ورسیلس د تړون په اړه خپګان په ځانګړې توګه د سیاسي حق په اړه سخت و، چیرې چې د هغو کسانو په وړاندې لوی خپګان شتون درلود چې دا تړون لاسلیک او سپارلی و. د ویمار جمهوریت د تړون ډیری اړتیاوې پوره کړې، که څه هم هیڅکله یې د بې وسلې کولو اړتیاوې په بشپړه توګه نه دي پوره کړې او بالاخره یې د جګړې د جبران یوه کوچنۍ برخه ورکړه (د ډیوس پلان او ځوان پلان له لارې). <ref>Marks, Sally (1976). </ref> د لوکارنو د تړونونو له مخې، آلمان له فرانسې او بلجیم څخه د نه منلو وړ ادعاوو څخه لاس واخیست او د هیواد لویدیز سرحدونه یې ومنل، مګر د ختیځ سرحدونو او اتریش هڅولو ته یې دوام ورکړ چې له آلمان سره یوځای شي، دا د 1815 څخه تر 1866 پورې د آلمان کنفدراسیون و. د 1930 څخه وروسته، ولسمشر پاول وان هاننبرګ د چانسلر هینریچ برنینګ، فرانز وان پاپین او جنرال کورټ وان شولیچر په ملاتړ بیړني واکونه وکارول . [[ستر بحران|لوی فشار]] ، چې د برونینګ د انفلاسیون پالیسۍ خطر یې زیات کړی و، د بیکارۍ د زیاتوالي لامل شو. 1933 کې، هینډنبرګ [[اډولف هټلر]] د چانسلر په توګه وټاکه، او همدارنګه د [[نازي ګوند|ګوند]] د ایتلافي حکومت برخه وه. نازیانو د کابینې د پاتې لسو څوکیو څخه دوه یې درلودل. د وائس چانسلر په توګه د وان پاپین هدف " ''امنیسس'' فضل " و چې هټلر به د ''هینډبرګ'' سره د هغه نږدې شخصي اړیکو په کارولو سره کنټرول وساتي. په څو میاشتو کې، د ریچسټګ اور وژنې لارښود او د 1933 د بې برخې کولو قانون یو اضطراري حالت رامینځته کړ کله چې دا د اساسي قانون حاکمیت او مدني آزادي له مینځه یوسي. د هټلر له خوا د واک غصب کول ( ''Muchtergreifung'' ) د قانون له مخې د فرمان له لارې د حکومت ''واک'' و. دې پیښو د جمهوریت پای په نښه کړ - لکه څنګه چې ډیموکراسي پای ته ورسیده ، د یو ګوندي دولت رامینځته کول د [[نازي جرمني|نازي دورې]] [[زورواکي|دیکتاتورۍ]] پیل شو. د آلمان جمهوریت لومړنی [[ولسواکي|دیموکراتیک]] دولت ګڼل کیږي. دا د 18 ایالتونو سره [[فدراسيون|فدرالي]] جوړښت درلود. د ویمر اساسي قانون د جمهوري ریاست او [[پارليمان|پارلماني]] سیسټم ترمنځ د حکومت سیسټم تعریف کړی. د جمهوریت پلازمینه [[برلين|برلین]] وه، د حکومت څوکۍ او پارلمان ( ''ریخسټګ'' ). د جمهوریت نوم د ویمار ښار څخه اخیستل شوی ، چیرې چې لومړۍ ملي شورا غونډه وکړه. د جمهوریت رول د [[لومړنۍ نړېواله جگړه|لومړۍ نړیوالې جګړې]] له امله چې په کې جرمني ماتې وخوړه او د ورسیلز تړون لاسلیک شو، سخت اغېزمن شو. په 1933 کې د جمهوریت سقوط، چې ملي سوسیالیزم یې پیاوړی کړ، د نورو شیانو په منځ کې، په څو ګوندي پارلمان کې د واک ویش ته لاره هواره کړه. د جګړې وروسته د آلمان اساسي قانون (له 1949 څخه) هڅه وکړه چې د ویمر اساسي قانون څخه د ادعا شوي یا حقیقي سرغړونو مخه ونیسي، د بیلګې په توګه د پارلمان رول پیاوړی کول او یوازې د نوي ټاکلو په وخت کې د حکومت د مشر ټاکلو اجازه ورکړل شوه. == نوم == د ویمار جمهوریت په نوم یادیږي ځکه چې هغه مجلس چې خپل اساسي قانون یې تصویب کړ د 6 فبروري 1919 څخه تر 11 اګست 1919 پورې په ویمار کې غونډه وکړه، مګر نوم یوازې د 1933 وروسته اصلي جریان شو. د 1919 او 1933 ترمنځ، د نوي دولت لپاره هیڅ یو نوم نه و چې په پراخه کچه منل شوی وي او له همدې امله پخوانی نوم {{Lang|de|Deutsches Reich}} دی. پاتې شو، که څه هم په سختۍ سره چا دا د ویمر دورې په جریان کې کارولی. د سپیکٹرم په ښي خوا کې، په سیاسي توګه ښکیل شوي نوي ډیموکراتیک ماډل رد کړ او د دې سره تړلي دودیز کلمه ''ریخ'' عزت ته حیران شول. {{Lang|de|Deutscher Volksstaat}} د مرکز ګوند، زینټرم ، د {{Lang|de|Deutscher Volksstaat}} د آلمان د خلکو د دولت د اصطلاح ملاتړ وکړ، په داسې حال کې چې منځلاري کیڼ اړخي چانسلر فریدریش ایبرټ د آلمان سوسیال دیموکرات ګوند د {{Lang|de|Deutsche Republik}} ملاتړ وکړ. (د آلمان جمهوریت) ته ترجیح ورکول کیږي. په 1925 کې، د {{Lang|de|Deutsche Republik}} ډیری آلمانانو د ډیموکراسۍ ضد حق لپاره د {{Lang|de|Republik}} کلمه کارولې د حکومت د جوړښت دردناکه یادونه وه چې د بهرنیو سیاستوالو لخوا مسلط شوې وه، ویمر ته د واک د څوکۍ لیږد او د پراخ ملي ذلت سره چې پایله یې د قیصر ویلیلم جلاوطنه وه. {{Lang|de|Republik von Weimar}} د (ویمار جمهوریت) اصطلاح لومړۍ ثبت شوې یادونه د فبرورۍ په 24، 1929 کې د [[اډولف هټلر]] په میونخ کې د [[نازي ګوند|ملي سوسیالیست آلمان د کارګرانو ګوند]] یوې غونډې ته د وینا پرمهال وشوه. څو اونۍ وروسته، د {{Lang|de|Weimarer Republik}} اصطلاح هټلر دا کار د ورځپاڼو په یوه مقاله کې کړی و. یوازې د 1930 لسیزې په جریان کې دا اصطلاح د آلمان دننه او بهر دواړه اصلي جریان شو. د تاریخ پوه ریچارډ جې ایونز په وینا : <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CmjBW3lsA84C&pg=PT33|title=The Coming of the Third Reich|last=Richard J. Evans|publisher=Penguin|year=2005|isbn=978-1101042670|page=33}}</ref><blockquote>د Weimar جمهوریت له خوا، د ' ''Deutsche Reich'' '، د "جرمن امپراتورۍ" اصطلاح د دوامداره کارونې څخه. . . د لوستو آلمانانو په مینځ کې دا انځور رامینځته شوی و چې د هغه بنسټیز جوړښت څخه خورا ډیر و چې بسمارک یې تصور کړی و: د روم امپراتورۍ ځای ناستی. دلته په ځمکه کې د خدای سلطنت لید. د نړیوالتوب ادعا او یو ډیر خوځنده مګر لږ ځواکمن احساس د آلمان د دولت مفکوره وه چې د مرکزي اروپا ټول آلماني ویناوال به پکې شامل وي - 'یو شخص، یو ریخ، یو مشر'، لکه څنګه چې د نازیانو شعار روان و.</blockquote> == بیرغونه او نښانونه ==  {{multiple image|align=left|direction=vertical|width=170|image1=Wappen Deutsches Reich (Weimarer Republik).svg|caption1=د جرمني ملي نښان ({{lang|de|Reichswappen}}) from 1919 to 1928|image2=Coat of arms of Germany.svg|caption2=1928 څخه تر 1933د جرمني ملي نښان}} د جمهوري ریاست له معرفي کیدو وروسته، د آلمان بیرغ او د وسلو کوټ په رسمي توګه د سیاسي بدلونونو د منعکس کولو لپاره بدل شو. {{Lang|de|[[Reichsadler]]}} د ویمار جمهوریت لخوا ساتل شوی، مګر د پخوانۍ پاچاهۍ سمبولونو پرته (تاج، کالر، د سینې ډال د پروسیا وسلو سره). تور عقاب یې په یوه سر، ښي اړخ ته توطیه، خلاصې خو تړلې وزرونه، سور چونګښې، ژبه او پنجرې او سپینې غټې نښې.   == سرچينه == {{Div col}} * {{Cite book|author-link=William Sheridan Allen|last=Allen|first1=William Sheridan|title=The Nazi seizure of Power: the experience of a single German town, 1922–1945|url=https://archive.org/details/naziseizureofpow0000alle_m2p7|place=New York, Toronto|publisher=F. Watts|year=1984|isbn=0-531-09935-0|ref=none}} * Bennett, Edward W. ''Germany and the diplomacy of the financial crisis, 1931'' (1962) [https://archive.org/details/germanydiplomacy0000benn Online free to borrow]. * {{Cite book|first1=V. R.|last=Berghahn|title=Modern Germany|url=https://archive.org/details/moderngermanysoc0000berg_m4i5|place=Cambridge, UK|publisher=Cambridge University Press|year=1982|isbn=0-521-34748-3|ref=none}} * {{Cite book|author-link=John Bingham|last=Bingham|first1=John|title=Weimar Cities: The Challenge of Urban Modernity in Germany, 1919–1933|place=London|date=2014|ref=none}} * {{Cite book|last=Bookbinder|first1=Paul|title=Weimar Germany: the Republic of the Reasonable|place=Manchester, UK|publisher=Manchester University Press|year=1996|isbn=0-7190-4286-0|ref=none}} * {{Cite book|author-link=Martin Broszat|last=Broszat|first1=Martin|title=Hitler and the Collapse of Weimar Germany|place=Leamington Spa, New York|publisher=Berg and St. Martin's Press|year=1987|isbn=0-85496-509-2|ref=none}} * {{Cite book|last=Childers|first1=Thomas|title=The Nazi Voter: The Social Foundations of Fascism in Germany, 1919–1933|place=Chapel Hill|publisher=University of North Carolina Press|year=1983|isbn=0-8078-1570-5|url=https://archive.org/details/nazivotersocialf0000chil|ref=none}} * {{Cite book|author-link=Gordon A. Craig|last=Craig|first1=Gordon A.|title=Germany 1866–1945 (Oxford History of Modern Europe)|place=Oxford|publisher=Oxford University Press|year=1980|isbn=0-19-502724-8|ref=none}} * {{Cite book|last=Dorpalen|first1=Andreas|title=Hindenburg and the Weimar Republic|url=https://archive.org/details/hindenburgweimar0000dorp|place=Princeton, New Jersey|publisher=Princeton University Press|year=1964|ref=none}} [https://archive.org/details/hindenburgweimar0000dorp online free to borrow] * {{Cite book|last=Eschenburg|first1=Theodor|date=1972|title=The Role of the Personality in the Crisis of the Weimar Republic: Hindenburg, Brüning, Groener, Schleicher|pages=3–50, Republic to Reich The Making of the Nazi Revolution|editor=[[Hajo Holborn]]|place=New York: Pantheon Books|ref=none}} * [[Richard J. Evans|Evans, Richard J.]] ''[[The Third Reich Trilogy|The Coming of the Third Reich]]'' (2003), a standard scholarly survey; part of three volume history 1919–1945. * Eyck, Erich. ''A history of the Weimar Republic: v. 1. From the collapse of the Empire to Hindenburg's election.'' (1962)[https://archive.org/details/historyofweimarr00eyck online free to borrow] * {{Cite book|last=Feuchtwanger|first1=Edgar|title=From Weimar to Hitler: Germany, 1918–1933|url=https://archive.org/details/fromweimartohitl0000feuc_g1n9|place=London|publisher=Macmillan|year=1993|isbn=0-333-27466-0|ref=none}} * {{Cite book|author-link=Peter Gay|last=Gay|first1=Peter|title=Weimar Culture: The Outsider as Insider|url=https://archive.org/details/weimarcultureout0000gayp|place=New York|publisher=Harper & Row|year=1968|ref=none}} * {{Cite book|last=Gordon|first1=Mel|title=Voluptuous Panic: The Erotic World of Weimar Berlin|place=New York|publisher=Feral House|year=2000|ref=none}} * {{Cite book|last=Hamilton|first1=Richard F.|title=Who Voted for Hitler?|url=https://archive.org/details/whovotedforhitle0000hami|place=Princeton, New Jersey|publisher=Princeton University Press|year=1982|isbn=0-691-09395-4|ref=none}} * {{Cite book|author-link=Chris Harman|last=Harman|first1=Chris|title=The Lost Revolution: Germany 1918–1923|url=https://archive.org/details/lostrevolutionge0000harm|publisher=Bookmarks|year=1982|isbn=090622408X|ref=none}} * {{Cite book|last=James|first1=Harold|title=The German Slump: Politics and Economics, 1924–1936|place=Oxford, Oxfordshire|publisher=Clarendon Press|year=1986|isbn=0-19-821972-5|url=https://archive.org/details/germanslumppolit0000jame|ref=none}} * {{Cite book|editor-last=Kaes|editor-first=Anton|title=The Weimar Republic Sourcebook|place=Berkeley|publisher=University of California Press|year=1994|isbn=0-520-06774-6|ref=none}} * {{Cite book|last=Kolb|first1=Eberhard|title=The Weimar Republic|others=P.S. Falla (translator)|place=London|publisher=Unwin Hyman|year=1988|url=https://www.questia.com/read/108856731/the-weimar-republic|ref=none|تاريخ الوصول=2022-08-10|تاريخ الأرشيف=2017-10-10|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20171010072851/https://www.questia.com/read/108856731/the-weimar-republic|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2022-08-10|خونديځ نېټه=2017-10-10|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20171010072851/https://www.questia.com/read/108856731/the-weimar-republic|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20171010072851/https://www.questia.com/read/108856731/the-weimar-republic|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010072851/https://www.questia.com/read/108856731/the-weimar-republic}} * {{Cite book|last=Lee|first1=Stephen J.|title=The Weimar Republic|publisher=Routledge|date=1998|pages=144|url=https://www.questia.com/library/108273357/the-weimar-republic|ref=none}} * {{Cite book|editor-last=McElligott|editor-first=Anthony|title=Weimar Germany|publisher=Oxford University Press|date=2009|ref=none}} * {{Cite book|author-link=Hans Mommsen|last=Mommsen|first1=Hans|title=From Weimar to Auschwitz|others=Philip O'Connor (translator)|place=Princeton, New Jersey|publisher=Princeton University Press|year=1991|isbn=0-691-03198-3|ref=none}} * {{Cite book|last=Nicholls|first1=Anthony James|title=Weimar and the Rise of Hitler|place=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2000|isbn=0-312-23350-7|ref=none}} * {{Cite book|author-link=Detlev Peukert|last=Peukert|first1=Detlev|title=The Weimar Republic: the Crisis of Classical Modernity|place=New York|publisher=Hill and Wang|year=1992|isbn=0-8090-9674-9|url=https://archive.org/details/weimarrepublic00detl|ref=none}} * Rosenberg, Arthur. ''A History of the German Republic'' (1936) 370pp [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.12078 online] * {{Cite book|author-link=Helmut Walser Smith|editor-last=Smith|editor-first=Helmut Walser|title=The Oxford Handbook of Modern German History|year=2011|isbn=978-0198728917|ref=none}} ch 18–25. * {{Cite book|author-link=Henry Ashby Turner|last=Turner|first1=Henry Ashby|title=Hitler's Thirty Days To Power: January 1933|place=Reading, Mass.|publisher=Addison-Wesley|year=1996|isbn=0-201-40714-0|url=https://archive.org/details/hitlersthirtyday00turn|ref=none}} * {{Cite book|author-link=Henry Ashby Turner|last=Turner|first1=Henry Ashby|title=German Big Business and the Rise of Hitler|place=New York|publisher=Oxford University Press|year=1985|isbn=0-19-503492-9|url=https://archive.org/details/germanbigbusines00turn|ref=none}} * {{Cite book|last=Weitz|first1=Eric D.|title=Weimar Germany: Promise and Tragedy|place=Princeton|publisher=Princeton University Press|year=2007|isbn=978-0-691-01695-5|url=https://archive.org/details/weimargermanypro00weit_0|ref=none}} * {{Cite book|author-link=John Wheeler-Bennett|last=Wheeler-Bennett|first1=John|title=The Nemesis of Power: German Army in Politics, 1918–1945|place=New York|publisher=Palgrave Macmillan Publishing Company|year=2005|isbn=1-4039-1812-0|ref=none}} * {{Cite book|author-link=John Wheeler-Bennett|last=Wheeler-Bennett|first1=Sir John|title=Hindenburg: the Wooden Titan|place=London|publisher=Macmillan|year=1967|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.173972|origyear=1936|ref=none}} * {{Cite book|author-link=|last=Widdig|first1=Bernd|title=Culture and Inflation in Weimar Germany|place=Berkeley, CA|publisher=University of California Press|year=2001|isbn=978-0-520-22290-8|ref=none}} === بنیادی ماخذ === * {{Cite book|isbn=978-1681777825|title=Travelers in the Third Reich: The Rise of Fascism: 1919–1945|last=Boyd|first1=Julia|year=2018|ref=none}} === ہسٹوگرافی === * {{Cite journal}} * Graf, Rüdiger. "Either-Or: The Narrative of 'Crisis' in Weimar Germany and in Historiography," ''[[Central European History]]'' (2010) 43#4 pp.&nbsp;592–615 * Von der Goltz, Anna. ''Hindenburg: Power, Myth, and the Rise of the Nazis'' (Oxford University Press, 2009) {{div col end}} [[وېشنيزه:Pages with unreviewed translations]] smbdekn8vctjnennjrztwgtyumejf0i 0 65792 364270 288443 2026-05-24T11:49:44Z شاه زمان پټان 26102 [[تولسيداس]] ته وروگرځېده 364270 wikitext text/x-wiki #مخگرځ[[تولسيداس]] sku9a0yykfs7prdcti1kxjty36h8btp 0 65795 364271 339747 2026-05-24T11:50:15Z شاه زمان پټان 26102 364271 wikitext text/x-wiki '''تولسیداس''' د رامايڼ لیکوال و. هغه د بنداپور ولسوالۍ په راجاپور ښار کې زېږېدلی د یوه غریب برهمن زوی و. د هغه ژوند په آزادۍ کې تېر شو. یو زوړ ګرو [[نارسنګ داس]] دا استعداد ولید او تلسیداس یې تر خپل څار لاندې ونیو. د لنډې مودې په اوږدو کې تولسيداس د پوهې او کمالاتو خاوند شو، ټول ژوند يې په تقوا او حقيقت کې تېر کړ. ترټولو غوره تخلیق او د ژوند ستره لاسته راوړنه يې رام چرن ماناس (راماینا) ده. که څه هم راماینا د 30مخزېږديز څخه ډېر وخت دمخه د والمیکي له خوا ليکل شوې وه، تلسیداس د [[رام|رامچندراجي]] ژوند په بې ساري ډول ثبت کړ. تلسيداس د [[جلال الدين محمد اکبر|اکبر اعظم]] او [[نورالدین جهانګیر|جهانګير]] دورو ترمنځ ژوند کاوه. راجا مان سینګ او عبدالرحیم خانخانان دواړه د هغه له پلویانو څخه وو. د رامايڼ سربېره، د هغه په کارونو کې د رام ګیتاولي، کوتاوالي ، ستسای او د دوهوالي په نوم د شعرونو ټولګه شامله ده. د تلسيداس ژبه هم د پخوانۍ اردو ځانګړتياوې څرګندوي. {{صندوق معلومات شخص|زېږون نېټه=1532}} == سرچينې == <references group="" responsive="1"></references> [[وېشنيزه:رامايڼ]] [[وېشنيزه:هندوييزم د هېواد په حساب]] [[وېشنيزه:هندو]] keacp2hhsjr8pqlcwx41ncwelg2ljja 4 83038 364210 364124 2026-05-24T05:23:02Z شاه زمان پټان 26102 364210 wikitext text/x-wiki '''پښتو انگليسي نوم‌ژباړه''' په حقيقت کې د [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] د بېلابېلو پروژو د [[انګرېزي|انگليسي]] ويي‌پانگې [[پښتو]] ژباړه ده، چې په بېلابېلو پروژو کې په پښتو ژبه راژباړل شوې دي، دلته لاندې ځينې نومونه دي چې په پښتو پروژو کې د انگليسي ژبې د معادلې ژباړې په توگه وړاندې شوې دي: {{کارن:Dexbot/Archivebot |archive = ويکيپېډيا:نوم پښتو ژباړه/خونديځ %(counter)s |algo = old(25d) |counter = 55 |maxarchivesize = 100K |archiveheader = {{ارشيف}}{{ويکيپېډيا:نوم پښتو ژباړه}} |minthreadsleft = ۲ |minthreadstoarchive = ۱ }} == A == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || April || [[اپرېل|اپريل]]|| |- | ۲ || August || [[اګست|اگست]]|| |- | ۳ || Abuse filter ||ورانکارۍ چاڼگر|| |- | ۴ || Appearance ||ونگبڼه|| |- | ۵ ||automatic||خپلکاره|| |- | ۶ ||aliases||بل‌نومونه||مستعار نومونه، پټ نومونه، دروغي نوم |- | ۷ ||alerts||خبرونې|| |- | ۸ ||Align||پېيل|| |- | ۹ ||Alternative||بلونج|| بديل، انتخاب |- | ۱۰ ||Accountability||پازوالي||مسؤليت |- | ۱۱ ||Adminship||پازوالي|| |- | ۱۲ ||Advisor||سالاکار|| |- | ۱۳ ||Accessibility||لاسرسی||لاسرسي وړتيا، لاسرسي وړ |- |۱۴ ||Assistant election official|| |- |۱۴ ||Author||ليکوال|| |- |۱۵ ||Abuse||ورانکاري|| |- |۱۶ ||argument||ويې‌ينه<ref>کتاب:'''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس ليکوال:مجاوراحمد زيار، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||بحث، استدلال، حجت |- | ۱۷ ||array||کتار||لړ کول، په قطار درول، په ليكه برابرونه |- | ۱۸ ||ascending||پيليز||صعودي |- | ۱۹ ||Append||پای‌تړنه||يو څيز د لړليک اخر سرکې ټومبل، ځړول، نښلول |- | ۲۰ ||Attribution||ځانگړی‌کونگ||منسوبول |- | ۲۱ ||Attachment||مښلن|| |- |} == B == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || browser ||ښوونگر|| کتنمل |- | ۲ ||badge ||وياړنښه|| |- | ۳ ||Behaviors||چلند|| سلوک، روش، رفتار |- | ۴ ||Beach||سيندغاړه|| سمندرغاړه، ساحل |- | ۵ ||Background||شاليد|| |- | ۶ ||Backwards||شاته وړل|| |- |} == C == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Caption || نيونگ|| |- | ۲ || custom || دوديز|| دود، دستور، رواج، عرف''' لکه custom Value لپاره دوديز ارزښت په توگه کارول شوی.''' |- | ۳ || category ||وېشنيزه||کته گورۍ |- | ۴ || comment ||څرگندونه||تبصره |- | ۵ || campaign||ټاکنيزه‌سيالۍ||سيالۍ، کمپاين |- | ۶ || clipboard ||ټينگدړه|| |- | ۷ ||calendar||کليز||جنتري، کاليز |- | ۸ ||compiler||اوډونکی||ترتيبوونکی، مرتب، |- | ۹ ||collapse||پرځول|| |- | ۱۰ ||compact||رالنډول|| |- | ۱۱ ||consider||غور|| فکر کول |- | ۱۲ ||comparative ||پرتليز|| |- | ۱۳ ||Compare ||پرتلل|| |- | ۱۳ ||CopyPatrol ||لمېسل‌څار|| |- | ۱۴ ||Convenient Discussions||ارامه شننې|| |- | ۱۵ || contribution || ونډې|| برخې |- | ۱۶ || component || ټوټه|| برخه |- | ۱۷ || chromaticity || رنگينتوب|| |- | ۱۸ || Capacity || وړتيا|| |- | ۱۹ || console || ښودنمخ||اصلي لغاتي مانا يې دلاساينه ده؛ خو دلته موږ د کوډېنگ او او ماډيول جوړونې برخه کې کارولی چې په انگليسي کې همدا د ښودنمخ سره راژباړل کېدای شي، ځکه په کوډېنگ کې دا اصطلاح د اوامرو اخيستلو او پايلې ښودلو لپاره کارېږي. |- | ۲۰ || Client || غوښتندوی|| |- | ۲۱ || Cookies || نښه‌توکي|| |- |} == D == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || December || [[ډېسمبر]]|| |- | ۲ || Day || [[ورځ]]|| |- | ۳ || Description ||څرگنداوی||څرگندی،سپړنه، تشريح، سپيناوی |- | ۴ || definition || پېژندون|| پېژندنه، معرفت، تعريف، ستاينه، توصيف |- | ۵ || DiscussionTools ||شنن‌توکي||شننتوکي، د بحث توکي |- | ۶ || Detail ||سپيناوی||تفصيل، توضيح، تشريح |- | ۷ || Discussion ||شننه||بحث، خبرې اترې |- | ۸ || Disable ||ناچارن|| غيرفعال، تړل شوی |- | ۹ || Display ||ښکارېدنه|| ښودل، ښکاره کول |- | ۱۰ ||default||تلواله|| |- | ۱۱ ||Dashboard ||ليددړه|| |- | ۱۲ || draft || گارليک|| خاکه، يادښت |- | ۱۳ ||Disclaimers || بېرته واگ اخيستنې|| |- | ۱۴ ||domain|| واک‌سيمه|| واکسيمه، شپول |- | ۱۵ ||Data|| اومتوک|| اومتوکي، ډاټا، ډېټا، معلومات، مالومات |- | ۱۶ ||definite|| ټاکلی|| محدود |- | ۱۷ ||descending|| پاييز|| نزولي، له پای نه پيل پورې اوډل يا له کښته پورته ته اوډل |- |} ==E == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||engage||ښکېلتيا|| |- |۲ ||emed||ځای‌پرځای‌کول|| نښلول، اغږل |- |۳ ||endpoint||پای‌ټکی|| پای ټکی |- |} == F == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||font||ليکبڼه|| |- | ۲ ||formatted||بڼل‌شوی|| |- | ۳ ||feedback||غبرگون|| |- | ۴ ||Functionality||کړنچار|| |- | ۵ || Friday || [[جمعه|ادينه]]|| جمعه |- | ۶ || February || [[فېبروري]]||فبرورۍ يا فېبرورۍ |- | ۷ || Fall || [[منی]]|| |- | ۸ || Featured || ټاکلې|| غوره، غوره شوې |- | ۹ || features ||ځانگړنه||غونی |- | ۱۰ || features ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۱۱ || File ||دوتنه|| |- | ۱۲ || function ||کړنچار<ref>کتاب نوم: '''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس (مجاور احمد زيار)، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||دنده، فعاليت، وظيفه |- | ۱۳ || Forward ||مخ‌ته‌وړل|| |- |} == G == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || glossary||ويي‌لړ|| وييزېرمه |- | ۲ ||gloss||لمنليک|| څنگ‌ليک |- |} == H == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Hour || [[ساعت|گړۍ]]|| په پښتو کې بېلابېل ځايونه ياد هدف په '''ساعت'''، '''گړۍ''' يا '''بجې''' سره اداء کېږي |- | ۲||Height||لوړوالی||جگوالی |- | ۳||Horizontal||پروت||څنډيز،افقي |- | ۴||Hierarchical||لړيز|| |- |} == I == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || intermediate||منځمهاله||منځ‌مهاله، متوسطه، منځنۍ |- | ۲ || inputs ||ننوتنې|| داخلول |- | ۳||input||ننوتنه|| |- | ۴ ||Index||لیکلړ|| |- | ۵ ||interface||مخبڼه|| |- | ۶ ||issues||ستونزې|| |- | ۷ || Invalid || ناچله|| ناباوره، بې باوره، بې اعتباره، ناسم |- | ۸ || IP address||وېب‌پته||وېبپته، آی پي ادرس |- | ۹ || Indefinite||ناټاکلی||نامحدود |- | ۱۰ ||Insights||[[پوه‌ليد|پوه‌ليدونه]]||ليد، بصيرتونه، د يو پېچلي وضعيت، شخص يا ستونزې ژوره، روښانه او ډېری وخت ناڅاپي پوهه |- |} == J == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || January || [[جنوري]]|| جنورۍ |- | ۲ || June || [[جون]]|| |- | ۳ || July || [[جولای]]|| |- | ۴ || Jade || [[شين‌کاڼی]]||شين ياقوت |- |} == K == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == L == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Legacy ||ورېشون||زېږنده، ميراثي |- | ۲ ||lemma ||بيان|| بيان د ويوکي ترټولو لنډه بڼه ده (دقيقې ژباړې ته اړتيا ده که پوهېږئ، راسره شريک يې کړئ.) |- | ۳ ||label||نښکه||ليبل، نښه |- | ۴ ||Lexeme||پيل‌ويوکی|| |- | ۵ ||Lexicography||ويي‌کښنه|| يوځای کول |- | ۶ ||Lexicology||وييپوهنه|| لغات پوهنه |- | ۷ ||layout ||هډوانه|| |- | ۸ ||link||وېبتړ||وېب‌تړنه، وېب‌تړنه، تړنه |- | ۹ ||Leaderboard||سرمشريزه|| |- | ۱۰ ||Longitude||اوږدوالی||طول البلد |- | ۱۱ ||Latitude||لوړوالی||عرض البلد |- | ۱۲ ||lexicon||ويي‌پانگه||ويي پانگه، قاموس |- |} == M == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Minute || [[دقيقه]]|| ملټ، مينټ... |- | ۲ ||Merge||اخږل|| يوځای کول |- | ۳ ||mention||يادگېرنه|| ذکرکول، يادونه کول، په خوله راوړل |- | ۴ ||Malformed||بدبڼی|| بد شکله، بدبڼه، بدشکله |- | ۵ ||marathoner ||نه ستړی کېدونکی سمونگر|| |- | ۶ || Management ||چاروالي|| اداره کول، مديرت کول |- | ۷ || mode ||ونگ‌ډول||حالت |- | ۸ || monolingual || يوژبيز|| |- | ۹ || multilingual || څوژبيز|| |- | ۱۰ || Month || [[مياشت]]|| |- | ۱۱ || May || [[می]]|| |- | ۱۲ ||March || [[مارچ]]|| |- | ۱۳ || Monday || [[دوه نۍ|دوه‌نۍ]]||دونۍ، دوشنبه... |- | ۱۴ ||milestone||پړاو||مهم پړاو، مهمه پېښه، څلی |- | ۱۵ ||methods ||چلندلارې||يوازې حالت يې چلندلار(method) |- | ۱۶ ||mentor||لارښود||لارښوونکی، روزونکی، کارښود |- | ۱۷ ||mentee||لارزدکړی||کارزدکړی |- | ۱۸ ||Moonlight||وږمکۍ||وږمه‌کۍ، د سپوږمۍ رڼا، ماتاوۍ |} == N== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || November || [[نومبر]]|| |- | ۲ || namespace||نوم‌تشيال||نومتشيال |- | ۳ || native keyboard||ولسي ليکدړه|| ځايي ليکمن |- | ۴ ||normative ||کره|| |- | ۵ ||notifications||خبرتياوې|| |- | ۶ ||notification methods||خبرلارې|| د خبرېدو طريقې، خبرتياوو ترلاسه کولو تگلار |- | ۷ ||notice||يادښت|| |- | ۸ ||notification||خبرتيا|| |- | ۹ ||Neologism||وييرغاونه|| ويی‌رغاونه |- | ۱۰ ||Nominative||نوملی|| ور پېژندل شوی |- | ۱۱ ||Neutral||بې‌پرې|| د يو څه په اړه د پرېکړې کولو پرمهال بې طرفه پاتې کېدل (مطلب د هېڅ يوه په اړخ نه کېدل) |- |} == O == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || October || [[اکتوبر]]|| |- | ۲ || Orientation || لورموندنه|| لوری، جهت، طرف، پلو |- | ۳ || Obsession|| اندېښنه|| سودا |- |} == P == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ ||Pendulum||ځوړند|| |- | ۲ ||Prevent||ستنول|| مخنيوی |- | ۳ ||personalize||ځانواله‌کول|| ځانواله |- | ۴ || prererences||مخکې‌توبونه||مخکېتوبونه |- | ۵ ||prohibited||بډن|| ممنوع، بند شوی |- | ۶ ||Proofreading||لوست‌ارزونه|| کره‌کتنه |- | ۷ || proofreader ||لوست‌ارزوونکی||کره‌کتونکی |- | ۸ || preferences||غوره‌توبونه||غوره توبونه |- | ۹ || password||پټنوم||رمز، پاسورډ |- | ۱۰ ||Preview||مخکتنه|| مخليدنه |- | ۱۱|| Permanent link||تلپاتې تړونی||تلپاتې وېبتړ، تلپاتې تړنه |- | ۱۲ ||property ||ځانتيا|| |- | ۱۳ ||Preview||مخکتنه|| |- | ۱۴ ||public||ټولگړی|| ټولگړې، عامه |- | ۱۴ ||Privacy ||پټنتيا|| پټتيا، محرميت |- | ۱۵ ||policy ||تگلار|| تگلاره |- | ۱۶ ||Privacy policy ||پټنتيا تگلار|| پټتيا تگلار، د محرميت تگلاره |- | ۱۷ ||Printable ||چاپ‌وړ|| |- | ۱۸ ||panel||منځدړه||منځنۍ تخته، څلوگوټيزه تخته |- | ۱۹ ||prefix||مختاړی|| |- | ۲۰ ||Paradigm||نمونه||بېلگه، مثال |- | ۲۱ ||Prepend||مخکې‌تړنه||مخ‌تړ، مختړنه، يو څيز د ليست سر کې ټومبل |- | ۲۲ ||Playback||بياغږول||د يو ثبت شوي کليپ يا سندرې غږول |- |} == Q == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || quantity || څومره‌والی|| مقدار |- |} == R == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Relevance || انډولتيا|| |- | ۲ || Representation ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۳ || Reason||لامل||سبب |- | ۴ || Redo ||بياکړل|| |- | ۵ || Refresh||بياتاندول|| تازه کول |- | ۶ ||revert ||په څټ گرځول||ستنېدنه |- | ۷ ||rollback||شاگرځ|| پرشا کول، بېرته گرځول |- | ۸ ||Redirect ||مخگرځ|| مخ گرځونه |- | ۹ ||Router||لارموند|| |- | ۱۰ ||responsive||ځوابگر|| |- | ۱۱ ||recovery||بياترلاسنه|| |- | ۱۲ || resolution ||بېلن‌نښه|| ژورليدنه |- | ۱۳ || revision||بياکتنه||کره کتنه |- | ۱۴ || Refresh || بياتاندول|| بياتازه کول، تازه کول، تازه کېدل |- | ۱۵ || regular||سمدودی||باقاعده، منظم، دوديز |- | ۱۶ ||Ruby||لال||لعل، سره |- |} == S == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Second || [[ثانيه]]|| |- | ۲ || Saturday || [[ونۍ]]||پيلنۍ، شنبه... |- | ۳ || Sunday || [[يونۍ]]||يوه نۍ، يکشنبه |- | ۴ || Spring || [[پسرلی]]|| |- | ۵ || Summer || [[اوړی]]|| |- | ۶ ||statement ||[[پرېکړه ليک]]|| |- | ۷ ||Sense ||جاج||مانا، معنی |- | ۸ || sidebar ||[[څنگپټه]]||سايډبار |- | ۹ || Site ||وېبځی||وېب ځی، وېبپاڼه، وېبسايټ |- | ۱۰ || settings||اوڼنې||تنظيمات، سمونې، امستنې |- | ۱۱ || syntax ||غونډلپوهه||غونډلپوهنه، نحوه |- | ۱۲ || Suggestions || وړانديزونه|| پېشنهادونه |- | ۱۳ || Security||خونديتوب|| |- | ۱۴ ||string||لړۍ|| تار |- | ۱۵ || subscription ||ونډکښنه||ونډه اخيستل، مشارکت کول، برخه اخيستل، گډون کول |- | ۱۶ ||Sitelink||وېبځي‌وېبتړ|| |- | ۱۷ || Save draft || [[گارليک]] خوندي کول|| |- | ۱۸ ||Save ||خوندي کول|| ثبتول |- | ۱۹ ||status||دريځ|| |- | ۲۰ || Style ||[[ښودبڼه]]|| |- | ۲۱ ||server||[[پالنگر]]|| لکه |- | ۲۲ || subsection ||څنگبرخه|| څېرمه برخې |- | ۲۲ || Submit ||[[سپارل]]|| |- | ۲۲ || Special ||[[ځانگړی]]|| |- | ۲۳ || Software ||[[پوستغالی]]|| |- | ۲۴ ||Sapphire||نيلم|| |- | ۲۵ ||Sky||اسمان|| آسمان |- | ۲۶ ||Slate||شوکاڼی|| |- | ۲۷ ||Smoke||لوگی||دود |- | ۲۸ ||sort||[[اوډل]]|| |- | ۲۹ ||survey||اندغوښتنه||آند غوښتنه، سروې، نظرسنجي |- | ۳۰ ||Semantic||[[ماناپوهنه]]||په ژبه کې د ماناپوهنه |- | ۳۱ ||speech||وينا||خبرې |- | ۳۲ ||Singular||يوگړی||مفرد |- | ۳۳ ||suffixe||[[وروستاړی]]|| |- | ۳۴ ||Schema||[[جوړښتي‌گارليک]]||يو جوړښتي چوکاټ، پلان يا د مالوماتو د ترتيبولو تگلار چې د حقيقي نړۍ د ماډل کولو، وېبپاڼو د جوړولو او اومتوک‌اډانې ډيزاين يا په ارواپوهنه کې د ادراکي نمونو لپاره کارېږي (د پېچلو مالوماتو د پوهېدو او تنظيم نخشه) |- | ۳۵ ||Stable||ټيکاو||ثبات |- | ۳۶ ||Stabilize||ټيکاو راوستل||ټيکاو، ثبات راوستل |- |} == T == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱||thumbnail||بټنوک|| |- | ۲ ||transclusions||مخ لېږدونې|| |- | ۳ || toolbar ||توک‌پټه||توکپټه |- | ۴ || template ||کينډۍ|| |- | ۵ || Thursday || [[پينځه نۍ|پېنځه‌نۍ]]||پنځنۍ، پنجشنبه..... |- | ۶ || Tuesday || [[درې نۍ|درې‌نۍ]]||درې نۍ، سه شنبه... |- | ۷ ||Theme ||شاليد|| |- | ۸ || table ||لښتيال||جدول |- | ۹ ||template wizard ||کينډۍ کوډگر|| |- | ۱۰ ||transcription||غږاړه|| غږآړه، يا غږليکون، د یوه متن یا وینا را اړونه (البته دې ځای کې غږاړه د (phonetic)transcription په مانا ده. |- | ۱۱ ||transcription||لاس‌ليکنه|| لاسي ليکنه، لاس کښنه manuscript |- | ۱۲ ||trace||پل‌څار|| پل څار (د کرښو، لارو يا شواهدو، څارل، موندل يا نخچول) |- | ۱۳ ||tracking||پل‌نيوی|| څار |- |} == U == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || user ||کارن||کاروونکی |- | ۲ || UserName ||کارن‌نوم||کارن نوم |- | ۳ ||Update||هم‌مهالول|| تازه کول |- | ۴ || Undo ||ناکړل|| |- |} == V == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || variant ||بلبڼه|| بل‌بڼه، بل‌ډول، د يو څيز بله بڼه |- | ۲ ||variable||اوښتونکی|| بدلېدونکی، متغير |- | ۳ ||Vanish||له منځه وړل|| |- | ۴ || Visual mode ||ليدنيز ونگ‌ډول||ليدنيزه بڼه، کتل کېدونکې ونگه |- | ۵ || version||بل‌بڼه||بلبڼه، نسخه، بياځلي نوې بڼه |- | ۶ || Vertical||ولاړيز||عمودي |- | ۷ || verbose||خبراوږد||خبره اوږدونکی، طولاني، مطول، اوږد، لفاظ |- |} == W == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Wednesday || [[څلرنۍ|څلورنۍ]]||څلرنۍ، چهارشنبه..... |- | ۲ || Week || [[اوونۍ]]|| |- | ۳ || Winter || [[ژمی]]|| |- | ۴ ||Wikibase||ويکي‌اډانه|| |- | ۵ ||Width||پراخوالی|| |- |} == X == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == Y == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Year || [[کال]]|| |- |} == Z == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == نوم‌تشيال‌نومونه == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! انگليسي ويی ! پښتو ژباړه |- | ۱ || NS_MEDIA || رسنۍ||'''MEDIA'''||'''رسنۍ''' |- | ۲ || NS_SPECIAL || ځانگړی||'''SPECIAL''' || '''ځانگړی''' |- | ۳ || NS_TALK || خبرې_اترې||'''TALK''' || '''خبرې اترې''' |- | ۴ || NS_USER || کارن||'''USER''' || '''کارن''' |- | ۵ || NS_USER_TALK || د_کارن_خبرې_اترې||'''USER TALK''' || '''د کارن خبرې اترې''' |- | ۶ || NS_PROJECT_TALK || د_$1_خبرې_اترې||'''PROJECT TALK''' || '''د پروژې خبرې اترې''' |- | ۷ || NS_FILE || دوتنه||'''FILE''' || '''دوتنه''' |- | ۸ || NS_FILE_TALK || د_دوتنې_خبرې_اترې||'''FILE TALK''' || '''د دوتنې خبرې اترې''' |- | ۹ || NS_MEDIAWIKI || مېډياويکي||'''MEDIAWIKI''' || '''مېډياويکي''' |- | ۰۱ || NS_MEDIAWIKI_TALK || د_مېډياويکي_خبرې_اترې|| '''MEDIAWIKI TALK''' || '''د مېډياويکي خبرې اترې''' |- | ۱۱ || NS_TEMPLATE || کينډۍ||'''TEMPLATE'''||'''کينډۍ''' |- | ۱۲ || NS_TEMPLATE_TALK || د_کينډۍ_خبرې_اترې||'''TEMPLATE TALK'''||'''د کينډۍ خبرې اترې''' |- | ۱۳ || NS_HELP || لارښود||HELP || '''لارښود''' |- | ۱۴ || NS_HELP_TALK || د_لارښود_خبرې_اترې||'''HELP TALK''' || '''د لارښود خبرې اترې''' |- | ۱۵ || NS_CATEGORY || وېشنيزه||CATEGORY || '''وېشنيزه''' |- | ۱۶ || NS_CATEGORY_TALK || د_وېشنيزې_خبرې_اترې||'''CATEGORY TALK'''||'''د وېشنيزې خبرې اترې''' |- |} ==تجزيه‌کوونکي کړنچارو کوډگر ويي== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! بله ژباړه |- | ۱ || expr || څرگندول|| |- | ۲ || if || که|| |- | ۳ || ifeq || که‌مساوي|| که_مساوي |- | ۴ || ifexpr || که‌څرگندول|| که_څرگندول |- | ۵ || iferror ||که‌تېروتنه|| که_تېروتنه |- | ۶ || switch || ټاکنه|| بدلول |- | ۷ || default || تلواليز|| |- | ۸ || default || #تلواليز|| #تلواله |- | ۹ || ifexist || که‌وي|| که_وي |- | ۱۰ || time || وخت|| |- | ۱۱ || timel|| وخت‌اوږدوالی|| وخت_اوږدوالی |- | ۱۲ || rel2abs || د‌مطلق‌په‌پرتله||د_مطلق_په_پرتله |- | ۱۳ || titleparts || سرليک‌برخې|| سرليک_برخې |- | ۱۴ || len ||اوږدوالی|| |- | ۱۵|| pos || ځای|| |- | ۱۶ || rpos || شاگرځ‌ځای|| شاگرځ_ځای |- | ۱۷ || sub || څېرمه|| |- | ۱۸ || count || شمېرل||شمېر |- | ۱۹ || replace||ځايناستول|| |- | ۲۰ || explode || وېشل|| غځول |- | ۲۱ || urldecode || بې‌کوډوېبتړ|| بې_کوډ_وېبتړ |- |} == ۱ == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- Bylaws |- call |- Chief operational officer |- Chief technical officer |- Committee |- commission contractor Communications committee conversation Desktop Direction Domain names workgroup ED Search committee Election officers Events committee Face-to-face meeting financial committee Fundraising committee Funds Dissemination Committee General Counsel Grant Grant Advisory Committee (GAC) in-house legal counsel Insurance committee Legal officer Matching fund medium language Mission statement officers Ombudsman commission Outreach Retreat Scope Special Projects Committee, SPC Trademarks committee Vision statement |} qmhmebko57vc8tiw0sbg347mskzha79 364215 364210 2026-05-24T05:43:37Z شاه زمان پټان 26102 364215 wikitext text/x-wiki {{چټک_پلټل|wpSearchWord={{#request:wpSearchWord}}}} '''پښتو انگليسي نوم‌ژباړه''' په حقيقت کې د [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] د بېلابېلو پروژو د [[انګرېزي|انگليسي]] ويي‌پانگې [[پښتو]] ژباړه ده، چې په بېلابېلو پروژو کې په پښتو ژبه راژباړل شوې دي، دلته لاندې ځينې نومونه دي چې په پښتو پروژو کې د انگليسي ژبې د معادلې ژباړې په توگه وړاندې شوې دي: == A == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || April || [[اپرېل|اپريل]]|| |- | ۲ || August || [[اګست|اگست]]|| |- | ۳ || Abuse filter ||ورانکارۍ چاڼگر|| |- | ۴ || Appearance ||ونگبڼه|| |- | ۵ ||automatic||خپلکاره|| |- | ۶ ||aliases||بل‌نومونه||مستعار نومونه، پټ نومونه، دروغي نوم |- | ۷ ||alerts||خبرونې|| |- | ۸ ||Align||پېيل|| |- | ۹ ||Alternative||بلونج|| بديل، انتخاب |- | ۱۰ ||Accountability||پازوالي||مسؤليت |- | ۱۱ ||Adminship||پازوالي|| |- | ۱۲ ||Advisor||سالاکار|| |- | ۱۳ ||Accessibility||لاسرسی||لاسرسي وړتيا، لاسرسي وړ |- |۱۴ ||Assistant election official|| |- |۱۴ ||Author||ليکوال|| |- |۱۵ ||Abuse||ورانکاري|| |- |۱۶ ||argument||ويې‌ينه<ref>کتاب:'''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس ليکوال:مجاوراحمد زيار، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||بحث، استدلال، حجت |- | ۱۷ ||array||کتار||لړ کول، په قطار درول، په ليكه برابرونه |- | ۱۸ ||ascending||پيليز||صعودي |- | ۱۹ ||Append||پای‌تړنه||يو څيز د لړليک اخر سرکې ټومبل، ځړول، نښلول |- | ۲۰ ||Attribution||ځانگړی‌کونگ||منسوبول |- | ۲۱ ||Attachment||مښلن|| |- |} == B == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || browser ||ښوونگر|| کتنمل |- | ۲ ||badge ||وياړنښه|| |- | ۳ ||Behaviors||چلند|| سلوک، روش، رفتار |- | ۴ ||Beach||سيندغاړه|| سمندرغاړه، ساحل |- | ۵ ||Background||شاليد|| |- | ۶ ||Backwards||شاته وړل|| |- |} == C == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Caption || نيونگ|| |- | ۲ || custom || دوديز|| دود، دستور، رواج، عرف''' لکه custom Value لپاره دوديز ارزښت په توگه کارول شوی.''' |- | ۳ || category ||وېشنيزه||کته گورۍ |- | ۴ || comment ||څرگندونه||تبصره |- | ۵ || campaign||ټاکنيزه‌سيالۍ||سيالۍ، کمپاين |- | ۶ || clipboard ||ټينگدړه|| |- | ۷ ||calendar||کليز||جنتري، کاليز |- | ۸ ||compiler||اوډونکی||ترتيبوونکی، مرتب، |- | ۹ ||collapse||پرځول|| |- | ۱۰ ||compact||رالنډول|| |- | ۱۱ ||consider||غور|| فکر کول |- | ۱۲ ||comparative ||پرتليز|| |- | ۱۳ ||Compare ||پرتلل|| |- | ۱۳ ||CopyPatrol ||لمېسل‌څار|| |- | ۱۴ ||Convenient Discussions||ارامه شننې|| |- | ۱۵ || contribution || ونډې|| برخې |- | ۱۶ || component || ټوټه|| برخه |- | ۱۷ || chromaticity || رنگينتوب|| |- | ۱۸ || Capacity || وړتيا|| |- | ۱۹ || console || ښودنمخ||اصلي لغاتي مانا يې دلاساينه ده؛ خو دلته موږ د کوډېنگ او او ماډيول جوړونې برخه کې کارولی چې په انگليسي کې همدا د ښودنمخ سره راژباړل کېدای شي، ځکه په کوډېنگ کې دا اصطلاح د اوامرو اخيستلو او پايلې ښودلو لپاره کارېږي. |- | ۲۰ || Client || غوښتندوی|| |- | ۲۱ || Cookies || نښه‌توکي|| |- |} == D == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || December || [[ډېسمبر]]|| |- | ۲ || Day || [[ورځ]]|| |- | ۳ || Description ||څرگنداوی||څرگندی،سپړنه، تشريح، سپيناوی |- | ۴ || definition || پېژندون|| پېژندنه، معرفت، تعريف، ستاينه، توصيف |- | ۵ || DiscussionTools ||شنن‌توکي||شننتوکي، د بحث توکي |- | ۶ || Detail ||سپيناوی||تفصيل، توضيح، تشريح |- | ۷ || Discussion ||شننه||بحث، خبرې اترې |- | ۸ || Disable ||ناچارن|| غيرفعال، تړل شوی |- | ۹ || Display ||ښکارېدنه|| ښودل، ښکاره کول |- | ۱۰ ||default||تلواله|| |- | ۱۱ ||Dashboard ||ليددړه|| |- | ۱۲ || draft || گارليک|| خاکه، يادښت |- | ۱۳ ||Disclaimers || بېرته واگ اخيستنې|| |- | ۱۴ ||domain|| واک‌سيمه|| واکسيمه، شپول |- | ۱۵ ||Data|| اومتوک|| اومتوکي، ډاټا، ډېټا، معلومات، مالومات |- | ۱۶ ||definite|| ټاکلی|| محدود |- | ۱۷ ||descending|| پاييز|| نزولي، له پای نه پيل پورې اوډل يا له کښته پورته ته اوډل |- |} ==E == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||engage||ښکېلتيا|| |- |۲ ||emed||ځای‌پرځای‌کول|| نښلول، اغږل |- |۳ ||endpoint||پای‌ټکی|| پای ټکی |- |} == F == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||font||ليکبڼه|| |- | ۲ ||formatted||بڼل‌شوی|| |- | ۳ ||feedback||غبرگون|| |- | ۴ ||Functionality||کړنچار|| |- | ۵ || Friday || [[جمعه|ادينه]]|| جمعه |- | ۶ || February || [[فېبروري]]||فبرورۍ يا فېبرورۍ |- | ۷ || Fall || [[منی]]|| |- | ۸ || Featured || ټاکلې|| غوره، غوره شوې |- | ۹ || features ||ځانگړنه||غونی |- | ۱۰ || features ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۱۱ || File ||دوتنه|| |- | ۱۲ || function ||کړنچار<ref>کتاب نوم: '''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس (مجاور احمد زيار)، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||دنده، فعاليت، وظيفه |- | ۱۳ || Forward ||مخ‌ته‌وړل|| |- |} == G == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || glossary||ويي‌لړ|| وييزېرمه |- | ۲ ||gloss||لمنليک|| څنگ‌ليک |- |} == H == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Hour || [[ساعت|گړۍ]]|| په پښتو کې بېلابېل ځايونه ياد هدف په '''ساعت'''، '''گړۍ''' يا '''بجې''' سره اداء کېږي |- | ۲||Height||لوړوالی||جگوالی |- | ۳||Horizontal||پروت||څنډيز،افقي |- | ۴||Hierarchical||لړيز|| |- |} == I == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || intermediate||منځمهاله||منځ‌مهاله، متوسطه، منځنۍ |- | ۲ || inputs ||ننوتنې|| داخلول |- | ۳||input||ننوتنه|| |- | ۴ ||Index||لیکلړ|| |- | ۵ ||interface||مخبڼه|| |- | ۶ ||issues||ستونزې|| |- | ۷ || Invalid || ناچله|| ناباوره، بې باوره، بې اعتباره، ناسم |- | ۸ || IP address||وېب‌پته||وېبپته، آی پي ادرس |- | ۹ || Indefinite||ناټاکلی||نامحدود |- | ۱۰ ||Insights||[[پوه‌ليد|پوه‌ليدونه]]||ليد، بصيرتونه، د يو پېچلي وضعيت، شخص يا ستونزې ژوره، روښانه او ډېری وخت ناڅاپي پوهه |- |} == J == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || January || [[جنوري]]|| جنورۍ |- | ۲ || June || [[جون]]|| |- | ۳ || July || [[جولای]]|| |- | ۴ || Jade || [[شين‌کاڼی]]||شين ياقوت |- |} == K == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == L == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Legacy ||ورېشون||زېږنده، ميراثي |- | ۲ ||lemma ||بيان|| بيان د ويوکي ترټولو لنډه بڼه ده (دقيقې ژباړې ته اړتيا ده که پوهېږئ، راسره شريک يې کړئ.) |- | ۳ ||label||نښکه||ليبل، نښه |- | ۴ ||Lexeme||پيل‌ويوکی|| |- | ۵ ||Lexicography||ويي‌کښنه|| يوځای کول |- | ۶ ||Lexicology||وييپوهنه|| لغات پوهنه |- | ۷ ||layout ||هډوانه|| |- | ۸ ||link||وېبتړ||وېب‌تړنه، وېب‌تړنه، تړنه |- | ۹ ||Leaderboard||سرمشريزه|| |- | ۱۰ ||Longitude||اوږدوالی||طول البلد |- | ۱۱ ||Latitude||لوړوالی||عرض البلد |- | ۱۲ ||lexicon||ويي‌پانگه||ويي پانگه، قاموس |- |} == M == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Minute || [[دقيقه]]|| ملټ، مينټ... |- | ۲ ||Merge||اخږل|| يوځای کول |- | ۳ ||mention||يادگېرنه|| ذکرکول، يادونه کول، په خوله راوړل |- | ۴ ||Malformed||بدبڼی|| بد شکله، بدبڼه، بدشکله |- | ۵ ||marathoner ||نه ستړی کېدونکی سمونگر|| |- | ۶ || Management ||چاروالي|| اداره کول، مديرت کول |- | ۷ || mode ||ونگ‌ډول||حالت |- | ۸ || monolingual || يوژبيز|| |- | ۹ || multilingual || څوژبيز|| |- | ۱۰ || Month || [[مياشت]]|| |- | ۱۱ || May || [[می]]|| |- | ۱۲ ||March || [[مارچ]]|| |- | ۱۳ || Monday || [[دوه نۍ|دوه‌نۍ]]||دونۍ، دوشنبه... |- | ۱۴ ||milestone||پړاو||مهم پړاو، مهمه پېښه، څلی |- | ۱۵ ||methods ||چلندلارې||يوازې حالت يې چلندلار(method) |- | ۱۶ ||mentor||لارښود||لارښوونکی، روزونکی، کارښود |- | ۱۷ ||mentee||لارزدکړی||کارزدکړی |- | ۱۸ ||Moonlight||وږمکۍ||وږمه‌کۍ، د سپوږمۍ رڼا، ماتاوۍ |} == N== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || November || [[نومبر]]|| |- | ۲ || namespace||نوم‌تشيال||نومتشيال |- | ۳ || native keyboard||ولسي ليکدړه|| ځايي ليکمن |- | ۴ ||normative ||کره|| |- | ۵ ||notifications||خبرتياوې|| |- | ۶ ||notification methods||خبرلارې|| د خبرېدو طريقې، خبرتياوو ترلاسه کولو تگلار |- | ۷ ||notice||يادښت|| |- | ۸ ||notification||خبرتيا|| |- | ۹ ||Neologism||وييرغاونه|| ويی‌رغاونه |- | ۱۰ ||Nominative||نوملی|| ور پېژندل شوی |- | ۱۱ ||Neutral||بې‌پرې|| د يو څه په اړه د پرېکړې کولو پرمهال بې طرفه پاتې کېدل (مطلب د هېڅ يوه په اړخ نه کېدل) |- |} == O == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || October || [[اکتوبر]]|| |- | ۲ || Orientation || لورموندنه|| لوری، جهت، طرف، پلو |- | ۳ || Obsession|| اندېښنه|| سودا |- |} == P == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ ||Pendulum||ځوړند|| |- | ۲ ||Prevent||ستنول|| مخنيوی |- | ۳ ||personalize||ځانواله‌کول|| ځانواله |- | ۴ || prererences||مخکې‌توبونه||مخکېتوبونه |- | ۵ ||prohibited||بډن|| ممنوع، بند شوی |- | ۶ ||Proofreading||لوست‌ارزونه|| کره‌کتنه |- | ۷ || proofreader ||لوست‌ارزوونکی||کره‌کتونکی |- | ۸ || preferences||غوره‌توبونه||غوره توبونه |- | ۹ || password||پټنوم||رمز، پاسورډ |- | ۱۰ ||Preview||مخکتنه|| مخليدنه |- | ۱۱|| Permanent link||تلپاتې تړونی||تلپاتې وېبتړ، تلپاتې تړنه |- | ۱۲ ||property ||ځانتيا|| |- | ۱۳ ||Preview||مخکتنه|| |- | ۱۴ ||public||ټولگړی|| ټولگړې، عامه |- | ۱۴ ||Privacy ||پټنتيا|| پټتيا، محرميت |- | ۱۵ ||policy ||تگلار|| تگلاره |- | ۱۶ ||Privacy policy ||پټنتيا تگلار|| پټتيا تگلار، د محرميت تگلاره |- | ۱۷ ||Printable ||چاپ‌وړ|| |- | ۱۸ ||panel||منځدړه||منځنۍ تخته، څلوگوټيزه تخته |- | ۱۹ ||prefix||مختاړی|| |- | ۲۰ ||Paradigm||نمونه||بېلگه، مثال |- | ۲۱ ||Prepend||مخکې‌تړنه||مخ‌تړ، مختړنه، يو څيز د ليست سر کې ټومبل |- | ۲۲ ||Playback||بياغږول||د يو ثبت شوي کليپ يا سندرې غږول |- |} == Q == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || quantity || څومره‌والی|| مقدار |- |} == R == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Relevance || انډولتيا|| |- | ۲ || Representation ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۳ || Reason||لامل||سبب |- | ۴ || Redo ||بياکړل|| |- | ۵ || Refresh||بياتاندول|| تازه کول |- | ۶ ||revert ||په څټ گرځول||ستنېدنه |- | ۷ ||rollback||شاگرځ|| پرشا کول، بېرته گرځول |- | ۸ ||Redirect ||مخگرځ|| مخ گرځونه |- | ۹ ||Router||لارموند|| |- | ۱۰ ||responsive||ځوابگر|| |- | ۱۱ ||recovery||بياترلاسنه|| |- | ۱۲ || resolution ||بېلن‌نښه|| ژورليدنه |- | ۱۳ || revision||بياکتنه||کره کتنه |- | ۱۴ || Refresh || بياتاندول|| بياتازه کول، تازه کول، تازه کېدل |- | ۱۵ || regular||سمدودی||باقاعده، منظم، دوديز |- | ۱۶ ||Ruby||لال||لعل، سره |- |} == S == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Second || [[ثانيه]]|| |- | ۲ || Saturday || [[ونۍ]]||پيلنۍ، شنبه... |- | ۳ || Sunday || [[يونۍ]]||يوه نۍ، يکشنبه |- | ۴ || Spring || [[پسرلی]]|| |- | ۵ || Summer || [[اوړی]]|| |- | ۶ ||statement ||[[پرېکړه ليک]]|| |- | ۷ ||Sense ||جاج||مانا، معنی |- | ۸ || sidebar ||[[څنگپټه]]||سايډبار |- | ۹ || Site ||وېبځی||وېب ځی، وېبپاڼه، وېبسايټ |- | ۱۰ || settings||اوڼنې||تنظيمات، سمونې، امستنې |- | ۱۱ || syntax ||غونډلپوهه||غونډلپوهنه، نحوه |- | ۱۲ || Suggestions || وړانديزونه|| پېشنهادونه |- | ۱۳ || Security||خونديتوب|| |- | ۱۴ ||string||لړۍ|| تار |- | ۱۵ || subscription ||ونډکښنه||ونډه اخيستل، مشارکت کول، برخه اخيستل، گډون کول |- | ۱۶ ||Sitelink||وېبځي‌وېبتړ|| |- | ۱۷ || Save draft || [[گارليک]] خوندي کول|| |- | ۱۸ ||Save ||خوندي کول|| ثبتول |- | ۱۹ ||status||دريځ|| |- | ۲۰ || Style ||[[ښودبڼه]]|| |- | ۲۱ ||server||[[پالنگر]]|| لکه |- | ۲۲ || subsection ||څنگبرخه|| څېرمه برخې |- | ۲۲ || Submit ||[[سپارل]]|| |- | ۲۲ || Special ||[[ځانگړی]]|| |- | ۲۳ || Software ||[[پوستغالی]]|| |- | ۲۴ ||Sapphire||نيلم|| |- | ۲۵ ||Sky||اسمان|| آسمان |- | ۲۶ ||Slate||شوکاڼی|| |- | ۲۷ ||Smoke||لوگی||دود |- | ۲۸ ||sort||[[اوډل]]|| |- | ۲۹ ||survey||اندغوښتنه||آند غوښتنه، سروې، نظرسنجي |- | ۳۰ ||Semantic||[[ماناپوهنه]]||په ژبه کې د ماناپوهنه |- | ۳۱ ||speech||وينا||خبرې |- | ۳۲ ||Singular||يوگړی||مفرد |- | ۳۳ ||suffixe||[[وروستاړی]]|| |- | ۳۴ ||Schema||[[جوړښتي‌گارليک]]||يو جوړښتي چوکاټ، پلان يا د مالوماتو د ترتيبولو تگلار چې د حقيقي نړۍ د ماډل کولو، وېبپاڼو د جوړولو او اومتوک‌اډانې ډيزاين يا په ارواپوهنه کې د ادراکي نمونو لپاره کارېږي (د پېچلو مالوماتو د پوهېدو او تنظيم نخشه) |- | ۳۵ ||Stable||ټيکاو||ثبات |- | ۳۶ ||Stabilize||ټيکاو راوستل||ټيکاو، ثبات راوستل |- |} == T == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱||thumbnail||بټنوک|| |- | ۲ ||transclusions||مخ لېږدونې|| |- | ۳ || toolbar ||توک‌پټه||توکپټه |- | ۴ || template ||کينډۍ|| |- | ۵ || Thursday || [[پينځه نۍ|پېنځه‌نۍ]]||پنځنۍ، پنجشنبه..... |- | ۶ || Tuesday || [[درې نۍ|درې‌نۍ]]||درې نۍ، سه شنبه... |- | ۷ ||Theme ||شاليد|| |- | ۸ || table ||لښتيال||جدول |- | ۹ ||template wizard ||کينډۍ کوډگر|| |- | ۱۰ ||transcription||غږاړه|| غږآړه، يا غږليکون، د یوه متن یا وینا را اړونه (البته دې ځای کې غږاړه د (phonetic)transcription په مانا ده. |- | ۱۱ ||transcription||لاس‌ليکنه|| لاسي ليکنه، لاس کښنه manuscript |- | ۱۲ ||trace||پل‌څار|| پل څار (د کرښو، لارو يا شواهدو، څارل، موندل يا نخچول) |- | ۱۳ ||tracking||پل‌نيوی|| څار |- |} == U == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || user ||کارن||کاروونکی |- | ۲ || UserName ||کارن‌نوم||کارن نوم |- | ۳ ||Update||هم‌مهالول|| تازه کول |- | ۴ || Undo ||ناکړل|| |- |} == V == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || variant ||بلبڼه|| بل‌بڼه، بل‌ډول، د يو څيز بله بڼه |- | ۲ ||variable||اوښتونکی|| بدلېدونکی، متغير |- | ۳ ||Vanish||له منځه وړل|| |- | ۴ || Visual mode ||ليدنيز ونگ‌ډول||ليدنيزه بڼه، کتل کېدونکې ونگه |- | ۵ || version||بل‌بڼه||بلبڼه، نسخه، بياځلي نوې بڼه |- | ۶ || Vertical||ولاړيز||عمودي |- | ۷ || verbose||خبراوږد||خبره اوږدونکی، طولاني، مطول، اوږد، لفاظ |- |} == W == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Wednesday || [[څلرنۍ|څلورنۍ]]||څلرنۍ، چهارشنبه..... |- | ۲ || Week || [[اوونۍ]]|| |- | ۳ || Winter || [[ژمی]]|| |- | ۴ ||Wikibase||ويکي‌اډانه|| |- | ۵ ||Width||پراخوالی|| |- |} == X == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == Y == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Year || [[کال]]|| |- |} == Z == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == نوم‌تشيال‌نومونه == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! انگليسي ويی ! پښتو ژباړه |- | ۱ || NS_MEDIA || رسنۍ||'''MEDIA'''||'''رسنۍ''' |- | ۲ || NS_SPECIAL || ځانگړی||'''SPECIAL''' || '''ځانگړی''' |- | ۳ || NS_TALK || خبرې_اترې||'''TALK''' || '''خبرې اترې''' |- | ۴ || NS_USER || کارن||'''USER''' || '''کارن''' |- | ۵ || NS_USER_TALK || د_کارن_خبرې_اترې||'''USER TALK''' || '''د کارن خبرې اترې''' |- | ۶ || NS_PROJECT_TALK || د_$1_خبرې_اترې||'''PROJECT TALK''' || '''د پروژې خبرې اترې''' |- | ۷ || NS_FILE || دوتنه||'''FILE''' || '''دوتنه''' |- | ۸ || NS_FILE_TALK || د_دوتنې_خبرې_اترې||'''FILE TALK''' || '''د دوتنې خبرې اترې''' |- | ۹ || NS_MEDIAWIKI || مېډياويکي||'''MEDIAWIKI''' || '''مېډياويکي''' |- | ۰۱ || NS_MEDIAWIKI_TALK || د_مېډياويکي_خبرې_اترې|| '''MEDIAWIKI TALK''' || '''د مېډياويکي خبرې اترې''' |- | ۱۱ || NS_TEMPLATE || کينډۍ||'''TEMPLATE'''||'''کينډۍ''' |- | ۱۲ || NS_TEMPLATE_TALK || د_کينډۍ_خبرې_اترې||'''TEMPLATE TALK'''||'''د کينډۍ خبرې اترې''' |- | ۱۳ || NS_HELP || لارښود||HELP || '''لارښود''' |- | ۱۴ || NS_HELP_TALK || د_لارښود_خبرې_اترې||'''HELP TALK''' || '''د لارښود خبرې اترې''' |- | ۱۵ || NS_CATEGORY || وېشنيزه||CATEGORY || '''وېشنيزه''' |- | ۱۶ || NS_CATEGORY_TALK || د_وېشنيزې_خبرې_اترې||'''CATEGORY TALK'''||'''د وېشنيزې خبرې اترې''' |- |} ==تجزيه‌کوونکي کړنچارو کوډگر ويي== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! بله ژباړه |- | ۱ || expr || څرگندول|| |- | ۲ || if || که|| |- | ۳ || ifeq || که‌مساوي|| که_مساوي |- | ۴ || ifexpr || که‌څرگندول|| که_څرگندول |- | ۵ || iferror ||که‌تېروتنه|| که_تېروتنه |- | ۶ || switch || ټاکنه|| بدلول |- | ۷ || default || تلواليز|| |- | ۸ || default || #تلواليز|| #تلواله |- | ۹ || ifexist || که‌وي|| که_وي |- | ۱۰ || time || وخت|| |- | ۱۱ || timel|| وخت‌اوږدوالی|| وخت_اوږدوالی |- | ۱۲ || rel2abs || د‌مطلق‌په‌پرتله||د_مطلق_په_پرتله |- | ۱۳ || titleparts || سرليک‌برخې|| سرليک_برخې |- | ۱۴ || len ||اوږدوالی|| |- | ۱۵|| pos || ځای|| |- | ۱۶ || rpos || شاگرځ‌ځای|| شاگرځ_ځای |- | ۱۷ || sub || څېرمه|| |- | ۱۸ || count || شمېرل||شمېر |- | ۱۹ || replace||ځايناستول|| |- | ۲۰ || explode || وېشل|| غځول |- | ۲۱ || urldecode || بې‌کوډوېبتړ|| بې_کوډ_وېبتړ |- |} == ۱ == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- Bylaws |- call |- Chief operational officer |- Chief technical officer |- Committee |- commission contractor Communications committee conversation Desktop Direction Domain names workgroup ED Search committee Election officers Events committee Face-to-face meeting financial committee Fundraising committee Funds Dissemination Committee General Counsel Grant Grant Advisory Committee (GAC) in-house legal counsel Insurance committee Legal officer Matching fund medium language Mission statement officers Ombudsman commission Outreach Retreat Scope Special Projects Committee, SPC Trademarks committee Vision statement |} mgnwhzu0icvlsqc8653mzqoi08wqum3 364222 364215 2026-05-24T05:56:06Z شاه زمان پټان 26102 364222 wikitext text/x-wiki {{د_لغت_پلټنه}} '''پښتو انگليسي نوم‌ژباړه''' په حقيقت کې د [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] د بېلابېلو پروژو د [[انګرېزي|انگليسي]] ويي‌پانگې [[پښتو]] ژباړه ده، چې په بېلابېلو پروژو کې په پښتو ژبه راژباړل شوې دي، دلته لاندې ځينې نومونه دي چې په پښتو پروژو کې د انگليسي ژبې د معادلې ژباړې په توگه وړاندې شوې دي: == A == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || April || [[اپرېل|اپريل]]|| |- | ۲ || August || [[اګست|اگست]]|| |- | ۳ || Abuse filter ||ورانکارۍ چاڼگر|| |- | ۴ || Appearance ||ونگبڼه|| |- | ۵ ||automatic||خپلکاره|| |- | ۶ ||aliases||بل‌نومونه||مستعار نومونه، پټ نومونه، دروغي نوم |- | ۷ ||alerts||خبرونې|| |- | ۸ ||Align||پېيل|| |- | ۹ ||Alternative||بلونج|| بديل، انتخاب |- | ۱۰ ||Accountability||پازوالي||مسؤليت |- | ۱۱ ||Adminship||پازوالي|| |- | ۱۲ ||Advisor||سالاکار|| |- | ۱۳ ||Accessibility||لاسرسی||لاسرسي وړتيا، لاسرسي وړ |- |۱۴ ||Assistant election official|| |- |۱۴ ||Author||ليکوال|| |- |۱۵ ||Abuse||ورانکاري|| |- |۱۶ ||argument||ويې‌ينه<ref>کتاب:'''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس ليکوال:مجاوراحمد زيار، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||بحث، استدلال، حجت |- | ۱۷ ||array||کتار||لړ کول، په قطار درول، په ليكه برابرونه |- | ۱۸ ||ascending||پيليز||صعودي |- | ۱۹ ||Append||پای‌تړنه||يو څيز د لړليک اخر سرکې ټومبل، ځړول، نښلول |- | ۲۰ ||Attribution||ځانگړی‌کونگ||منسوبول |- | ۲۱ ||Attachment||مښلن|| |- |} == B == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || browser ||ښوونگر|| کتنمل |- | ۲ ||badge ||وياړنښه|| |- | ۳ ||Behaviors||چلند|| سلوک، روش، رفتار |- | ۴ ||Beach||سيندغاړه|| سمندرغاړه، ساحل |- | ۵ ||Background||شاليد|| |- | ۶ ||Backwards||شاته وړل|| |- |} == C == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Caption || نيونگ|| |- | ۲ || custom || دوديز|| دود، دستور، رواج، عرف''' لکه custom Value لپاره دوديز ارزښت په توگه کارول شوی.''' |- | ۳ || category ||وېشنيزه||کته گورۍ |- | ۴ || comment ||څرگندونه||تبصره |- | ۵ || campaign||ټاکنيزه‌سيالۍ||سيالۍ، کمپاين |- | ۶ || clipboard ||ټينگدړه|| |- | ۷ ||calendar||کليز||جنتري، کاليز |- | ۸ ||compiler||اوډونکی||ترتيبوونکی، مرتب، |- | ۹ ||collapse||پرځول|| |- | ۱۰ ||compact||رالنډول|| |- | ۱۱ ||consider||غور|| فکر کول |- | ۱۲ ||comparative ||پرتليز|| |- | ۱۳ ||Compare ||پرتلل|| |- | ۱۳ ||CopyPatrol ||لمېسل‌څار|| |- | ۱۴ ||Convenient Discussions||ارامه شننې|| |- | ۱۵ || contribution || ونډې|| برخې |- | ۱۶ || component || ټوټه|| برخه |- | ۱۷ || chromaticity || رنگينتوب|| |- | ۱۸ || Capacity || وړتيا|| |- | ۱۹ || console || ښودنمخ||اصلي لغاتي مانا يې دلاساينه ده؛ خو دلته موږ د کوډېنگ او او ماډيول جوړونې برخه کې کارولی چې په انگليسي کې همدا د ښودنمخ سره راژباړل کېدای شي، ځکه په کوډېنگ کې دا اصطلاح د اوامرو اخيستلو او پايلې ښودلو لپاره کارېږي. |- | ۲۰ || Client || غوښتندوی|| |- | ۲۱ || Cookies || نښه‌توکي|| |- |} == D == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || December || [[ډېسمبر]]|| |- | ۲ || Day || [[ورځ]]|| |- | ۳ || Description ||څرگنداوی||څرگندی،سپړنه، تشريح، سپيناوی |- | ۴ || definition || پېژندون|| پېژندنه، معرفت، تعريف، ستاينه، توصيف |- | ۵ || DiscussionTools ||شنن‌توکي||شننتوکي، د بحث توکي |- | ۶ || Detail ||سپيناوی||تفصيل، توضيح، تشريح |- | ۷ || Discussion ||شننه||بحث، خبرې اترې |- | ۸ || Disable ||ناچارن|| غيرفعال، تړل شوی |- | ۹ || Display ||ښکارېدنه|| ښودل، ښکاره کول |- | ۱۰ ||default||تلواله|| |- | ۱۱ ||Dashboard ||ليددړه|| |- | ۱۲ || draft || گارليک|| خاکه، يادښت |- | ۱۳ ||Disclaimers || بېرته واگ اخيستنې|| |- | ۱۴ ||domain|| واک‌سيمه|| واکسيمه، شپول |- | ۱۵ ||Data|| اومتوک|| اومتوکي، ډاټا، ډېټا، معلومات، مالومات |- | ۱۶ ||definite|| ټاکلی|| محدود |- | ۱۷ ||descending|| پاييز|| نزولي، له پای نه پيل پورې اوډل يا له کښته پورته ته اوډل |- |} ==E == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||engage||ښکېلتيا|| |- |۲ ||emed||ځای‌پرځای‌کول|| نښلول، اغږل |- |۳ ||endpoint||پای‌ټکی|| پای ټکی |- |} == F == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||font||ليکبڼه|| |- | ۲ ||formatted||بڼل‌شوی|| |- | ۳ ||feedback||غبرگون|| |- | ۴ ||Functionality||کړنچار|| |- | ۵ || Friday || [[جمعه|ادينه]]|| جمعه |- | ۶ || February || [[فېبروري]]||فبرورۍ يا فېبرورۍ |- | ۷ || Fall || [[منی]]|| |- | ۸ || Featured || ټاکلې|| غوره، غوره شوې |- | ۹ || features ||ځانگړنه||غونی |- | ۱۰ || features ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۱۱ || File ||دوتنه|| |- | ۱۲ || function ||کړنچار<ref>کتاب نوم: '''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس (مجاور احمد زيار)، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||دنده، فعاليت، وظيفه |- | ۱۳ || Forward ||مخ‌ته‌وړل|| |- |} == G == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || glossary||ويي‌لړ|| وييزېرمه |- | ۲ ||gloss||لمنليک|| څنگ‌ليک |- |} == H == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Hour || [[ساعت|گړۍ]]|| په پښتو کې بېلابېل ځايونه ياد هدف په '''ساعت'''، '''گړۍ''' يا '''بجې''' سره اداء کېږي |- | ۲||Height||لوړوالی||جگوالی |- | ۳||Horizontal||پروت||څنډيز،افقي |- | ۴||Hierarchical||لړيز|| |- |} == I == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || intermediate||منځمهاله||منځ‌مهاله، متوسطه، منځنۍ |- | ۲ || inputs ||ننوتنې|| داخلول |- | ۳||input||ننوتنه|| |- | ۴ ||Index||لیکلړ|| |- | ۵ ||interface||مخبڼه|| |- | ۶ ||issues||ستونزې|| |- | ۷ || Invalid || ناچله|| ناباوره، بې باوره، بې اعتباره، ناسم |- | ۸ || IP address||وېب‌پته||وېبپته، آی پي ادرس |- | ۹ || Indefinite||ناټاکلی||نامحدود |- | ۱۰ ||Insights||[[پوه‌ليد|پوه‌ليدونه]]||ليد، بصيرتونه، د يو پېچلي وضعيت، شخص يا ستونزې ژوره، روښانه او ډېری وخت ناڅاپي پوهه |- |} == J == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || January || [[جنوري]]|| جنورۍ |- | ۲ || June || [[جون]]|| |- | ۳ || July || [[جولای]]|| |- | ۴ || Jade || [[شين‌کاڼی]]||شين ياقوت |- |} == K == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == L == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Legacy ||ورېشون||زېږنده، ميراثي |- | ۲ ||lemma ||بيان|| بيان د ويوکي ترټولو لنډه بڼه ده (دقيقې ژباړې ته اړتيا ده که پوهېږئ، راسره شريک يې کړئ.) |- | ۳ ||label||نښکه||ليبل، نښه |- | ۴ ||Lexeme||پيل‌ويوکی|| |- | ۵ ||Lexicography||ويي‌کښنه|| يوځای کول |- | ۶ ||Lexicology||وييپوهنه|| لغات پوهنه |- | ۷ ||layout ||هډوانه|| |- | ۸ ||link||وېبتړ||وېب‌تړنه، وېب‌تړنه، تړنه |- | ۹ ||Leaderboard||سرمشريزه|| |- | ۱۰ ||Longitude||اوږدوالی||طول البلد |- | ۱۱ ||Latitude||لوړوالی||عرض البلد |- | ۱۲ ||lexicon||ويي‌پانگه||ويي پانگه، قاموس |- |} == M == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Minute || [[دقيقه]]|| ملټ، مينټ... |- | ۲ ||Merge||اخږل|| يوځای کول |- | ۳ ||mention||يادگېرنه|| ذکرکول، يادونه کول، په خوله راوړل |- | ۴ ||Malformed||بدبڼی|| بد شکله، بدبڼه، بدشکله |- | ۵ ||marathoner ||نه ستړی کېدونکی سمونگر|| |- | ۶ || Management ||چاروالي|| اداره کول، مديرت کول |- | ۷ || mode ||ونگ‌ډول||حالت |- | ۸ || monolingual || يوژبيز|| |- | ۹ || multilingual || څوژبيز|| |- | ۱۰ || Month || [[مياشت]]|| |- | ۱۱ || May || [[می]]|| |- | ۱۲ ||March || [[مارچ]]|| |- | ۱۳ || Monday || [[دوه نۍ|دوه‌نۍ]]||دونۍ، دوشنبه... |- | ۱۴ ||milestone||پړاو||مهم پړاو، مهمه پېښه، څلی |- | ۱۵ ||methods ||چلندلارې||يوازې حالت يې چلندلار(method) |- | ۱۶ ||mentor||لارښود||لارښوونکی، روزونکی، کارښود |- | ۱۷ ||mentee||لارزدکړی||کارزدکړی |- | ۱۸ ||Moonlight||وږمکۍ||وږمه‌کۍ، د سپوږمۍ رڼا، ماتاوۍ |} == N== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || November || [[نومبر]]|| |- | ۲ || namespace||نوم‌تشيال||نومتشيال |- | ۳ || native keyboard||ولسي ليکدړه|| ځايي ليکمن |- | ۴ ||normative ||کره|| |- | ۵ ||notifications||خبرتياوې|| |- | ۶ ||notification methods||خبرلارې|| د خبرېدو طريقې، خبرتياوو ترلاسه کولو تگلار |- | ۷ ||notice||يادښت|| |- | ۸ ||notification||خبرتيا|| |- | ۹ ||Neologism||وييرغاونه|| ويی‌رغاونه |- | ۱۰ ||Nominative||نوملی|| ور پېژندل شوی |- | ۱۱ ||Neutral||بې‌پرې|| د يو څه په اړه د پرېکړې کولو پرمهال بې طرفه پاتې کېدل (مطلب د هېڅ يوه په اړخ نه کېدل) |- |} == O == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || October || [[اکتوبر]]|| |- | ۲ || Orientation || لورموندنه|| لوری، جهت، طرف، پلو |- | ۳ || Obsession|| اندېښنه|| سودا |- |} == P == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ ||Pendulum||ځوړند|| |- | ۲ ||Prevent||ستنول|| مخنيوی |- | ۳ ||personalize||ځانواله‌کول|| ځانواله |- | ۴ || prererences||مخکې‌توبونه||مخکېتوبونه |- | ۵ ||prohibited||بډن|| ممنوع، بند شوی |- | ۶ ||Proofreading||لوست‌ارزونه|| کره‌کتنه |- | ۷ || proofreader ||لوست‌ارزوونکی||کره‌کتونکی |- | ۸ || preferences||غوره‌توبونه||غوره توبونه |- | ۹ || password||پټنوم||رمز، پاسورډ |- | ۱۰ ||Preview||مخکتنه|| مخليدنه |- | ۱۱|| Permanent link||تلپاتې تړونی||تلپاتې وېبتړ، تلپاتې تړنه |- | ۱۲ ||property ||ځانتيا|| |- | ۱۳ ||Preview||مخکتنه|| |- | ۱۴ ||public||ټولگړی|| ټولگړې، عامه |- | ۱۴ ||Privacy ||پټنتيا|| پټتيا، محرميت |- | ۱۵ ||policy ||تگلار|| تگلاره |- | ۱۶ ||Privacy policy ||پټنتيا تگلار|| پټتيا تگلار، د محرميت تگلاره |- | ۱۷ ||Printable ||چاپ‌وړ|| |- | ۱۸ ||panel||منځدړه||منځنۍ تخته، څلوگوټيزه تخته |- | ۱۹ ||prefix||مختاړی|| |- | ۲۰ ||Paradigm||نمونه||بېلگه، مثال |- | ۲۱ ||Prepend||مخکې‌تړنه||مخ‌تړ، مختړنه، يو څيز د ليست سر کې ټومبل |- | ۲۲ ||Playback||بياغږول||د يو ثبت شوي کليپ يا سندرې غږول |- |} == Q == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || quantity || څومره‌والی|| مقدار |- |} == R == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Relevance || انډولتيا|| |- | ۲ || Representation ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۳ || Reason||لامل||سبب |- | ۴ || Redo ||بياکړل|| |- | ۵ || Refresh||بياتاندول|| تازه کول |- | ۶ ||revert ||په څټ گرځول||ستنېدنه |- | ۷ ||rollback||شاگرځ|| پرشا کول، بېرته گرځول |- | ۸ ||Redirect ||مخگرځ|| مخ گرځونه |- | ۹ ||Router||لارموند|| |- | ۱۰ ||responsive||ځوابگر|| |- | ۱۱ ||recovery||بياترلاسنه|| |- | ۱۲ || resolution ||بېلن‌نښه|| ژورليدنه |- | ۱۳ || revision||بياکتنه||کره کتنه |- | ۱۴ || Refresh || بياتاندول|| بياتازه کول، تازه کول، تازه کېدل |- | ۱۵ || regular||سمدودی||باقاعده، منظم، دوديز |- | ۱۶ ||Ruby||لال||لعل، سره |- |} == S == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Second || [[ثانيه]]|| |- | ۲ || Saturday || [[ونۍ]]||پيلنۍ، شنبه... |- | ۳ || Sunday || [[يونۍ]]||يوه نۍ، يکشنبه |- | ۴ || Spring || [[پسرلی]]|| |- | ۵ || Summer || [[اوړی]]|| |- | ۶ ||statement ||[[پرېکړه ليک]]|| |- | ۷ ||Sense ||جاج||مانا، معنی |- | ۸ || sidebar ||[[څنگپټه]]||سايډبار |- | ۹ || Site ||وېبځی||وېب ځی، وېبپاڼه، وېبسايټ |- | ۱۰ || settings||اوڼنې||تنظيمات، سمونې، امستنې |- | ۱۱ || syntax ||غونډلپوهه||غونډلپوهنه، نحوه |- | ۱۲ || Suggestions || وړانديزونه|| پېشنهادونه |- | ۱۳ || Security||خونديتوب|| |- | ۱۴ ||string||لړۍ|| تار |- | ۱۵ || subscription ||ونډکښنه||ونډه اخيستل، مشارکت کول، برخه اخيستل، گډون کول |- | ۱۶ ||Sitelink||وېبځي‌وېبتړ|| |- | ۱۷ || Save draft || [[گارليک]] خوندي کول|| |- | ۱۸ ||Save ||خوندي کول|| ثبتول |- | ۱۹ ||status||دريځ|| |- | ۲۰ || Style ||[[ښودبڼه]]|| |- | ۲۱ ||server||[[پالنگر]]|| لکه |- | ۲۲ || subsection ||څنگبرخه|| څېرمه برخې |- | ۲۲ || Submit ||[[سپارل]]|| |- | ۲۲ || Special ||[[ځانگړی]]|| |- | ۲۳ || Software ||[[پوستغالی]]|| |- | ۲۴ ||Sapphire||نيلم|| |- | ۲۵ ||Sky||اسمان|| آسمان |- | ۲۶ ||Slate||شوکاڼی|| |- | ۲۷ ||Smoke||لوگی||دود |- | ۲۸ ||sort||[[اوډل]]|| |- | ۲۹ ||survey||اندغوښتنه||آند غوښتنه، سروې، نظرسنجي |- | ۳۰ ||Semantic||[[ماناپوهنه]]||په ژبه کې د ماناپوهنه |- | ۳۱ ||speech||وينا||خبرې |- | ۳۲ ||Singular||يوگړی||مفرد |- | ۳۳ ||suffixe||[[وروستاړی]]|| |- | ۳۴ ||Schema||[[جوړښتي‌گارليک]]||يو جوړښتي چوکاټ، پلان يا د مالوماتو د ترتيبولو تگلار چې د حقيقي نړۍ د ماډل کولو، وېبپاڼو د جوړولو او اومتوک‌اډانې ډيزاين يا په ارواپوهنه کې د ادراکي نمونو لپاره کارېږي (د پېچلو مالوماتو د پوهېدو او تنظيم نخشه) |- | ۳۵ ||Stable||ټيکاو||ثبات |- | ۳۶ ||Stabilize||ټيکاو راوستل||ټيکاو، ثبات راوستل |- |} == T == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱||thumbnail||بټنوک|| |- | ۲ ||transclusions||مخ لېږدونې|| |- | ۳ || toolbar ||توک‌پټه||توکپټه |- | ۴ || template ||کينډۍ|| |- | ۵ || Thursday || [[پينځه نۍ|پېنځه‌نۍ]]||پنځنۍ، پنجشنبه..... |- | ۶ || Tuesday || [[درې نۍ|درې‌نۍ]]||درې نۍ، سه شنبه... |- | ۷ ||Theme ||شاليد|| |- | ۸ || table ||لښتيال||جدول |- | ۹ ||template wizard ||کينډۍ کوډگر|| |- | ۱۰ ||transcription||غږاړه|| غږآړه، يا غږليکون، د یوه متن یا وینا را اړونه (البته دې ځای کې غږاړه د (phonetic)transcription په مانا ده. |- | ۱۱ ||transcription||لاس‌ليکنه|| لاسي ليکنه، لاس کښنه manuscript |- | ۱۲ ||trace||پل‌څار|| پل څار (د کرښو، لارو يا شواهدو، څارل، موندل يا نخچول) |- | ۱۳ ||tracking||پل‌نيوی|| څار |- |} == U == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || user ||کارن||کاروونکی |- | ۲ || UserName ||کارن‌نوم||کارن نوم |- | ۳ ||Update||هم‌مهالول|| تازه کول |- | ۴ || Undo ||ناکړل|| |- |} == V == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || variant ||بلبڼه|| بل‌بڼه، بل‌ډول، د يو څيز بله بڼه |- | ۲ ||variable||اوښتونکی|| بدلېدونکی، متغير |- | ۳ ||Vanish||له منځه وړل|| |- | ۴ || Visual mode ||ليدنيز ونگ‌ډول||ليدنيزه بڼه، کتل کېدونکې ونگه |- | ۵ || version||بل‌بڼه||بلبڼه، نسخه، بياځلي نوې بڼه |- | ۶ || Vertical||ولاړيز||عمودي |- | ۷ || verbose||خبراوږد||خبره اوږدونکی، طولاني، مطول، اوږد، لفاظ |- |} == W == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Wednesday || [[څلرنۍ|څلورنۍ]]||څلرنۍ، چهارشنبه..... |- | ۲ || Week || [[اوونۍ]]|| |- | ۳ || Winter || [[ژمی]]|| |- | ۴ ||Wikibase||ويکي‌اډانه|| |- | ۵ ||Width||پراخوالی|| |- |} == X == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == Y == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Year || [[کال]]|| |- |} == Z == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == نوم‌تشيال‌نومونه == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! انگليسي ويی ! پښتو ژباړه |- | ۱ || NS_MEDIA || رسنۍ||'''MEDIA'''||'''رسنۍ''' |- | ۲ || NS_SPECIAL || ځانگړی||'''SPECIAL''' || '''ځانگړی''' |- | ۳ || NS_TALK || خبرې_اترې||'''TALK''' || '''خبرې اترې''' |- | ۴ || NS_USER || کارن||'''USER''' || '''کارن''' |- | ۵ || NS_USER_TALK || د_کارن_خبرې_اترې||'''USER TALK''' || '''د کارن خبرې اترې''' |- | ۶ || NS_PROJECT_TALK || د_$1_خبرې_اترې||'''PROJECT TALK''' || '''د پروژې خبرې اترې''' |- | ۷ || NS_FILE || دوتنه||'''FILE''' || '''دوتنه''' |- | ۸ || NS_FILE_TALK || د_دوتنې_خبرې_اترې||'''FILE TALK''' || '''د دوتنې خبرې اترې''' |- | ۹ || NS_MEDIAWIKI || مېډياويکي||'''MEDIAWIKI''' || '''مېډياويکي''' |- | ۰۱ || NS_MEDIAWIKI_TALK || د_مېډياويکي_خبرې_اترې|| '''MEDIAWIKI TALK''' || '''د مېډياويکي خبرې اترې''' |- | ۱۱ || NS_TEMPLATE || کينډۍ||'''TEMPLATE'''||'''کينډۍ''' |- | ۱۲ || NS_TEMPLATE_TALK || د_کينډۍ_خبرې_اترې||'''TEMPLATE TALK'''||'''د کينډۍ خبرې اترې''' |- | ۱۳ || NS_HELP || لارښود||HELP || '''لارښود''' |- | ۱۴ || NS_HELP_TALK || د_لارښود_خبرې_اترې||'''HELP TALK''' || '''د لارښود خبرې اترې''' |- | ۱۵ || NS_CATEGORY || وېشنيزه||CATEGORY || '''وېشنيزه''' |- | ۱۶ || NS_CATEGORY_TALK || د_وېشنيزې_خبرې_اترې||'''CATEGORY TALK'''||'''د وېشنيزې خبرې اترې''' |- |} ==تجزيه‌کوونکي کړنچارو کوډگر ويي== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! بله ژباړه |- | ۱ || expr || څرگندول|| |- | ۲ || if || که|| |- | ۳ || ifeq || که‌مساوي|| که_مساوي |- | ۴ || ifexpr || که‌څرگندول|| که_څرگندول |- | ۵ || iferror ||که‌تېروتنه|| که_تېروتنه |- | ۶ || switch || ټاکنه|| بدلول |- | ۷ || default || تلواليز|| |- | ۸ || default || #تلواليز|| #تلواله |- | ۹ || ifexist || که‌وي|| که_وي |- | ۱۰ || time || وخت|| |- | ۱۱ || timel|| وخت‌اوږدوالی|| وخت_اوږدوالی |- | ۱۲ || rel2abs || د‌مطلق‌په‌پرتله||د_مطلق_په_پرتله |- | ۱۳ || titleparts || سرليک‌برخې|| سرليک_برخې |- | ۱۴ || len ||اوږدوالی|| |- | ۱۵|| pos || ځای|| |- | ۱۶ || rpos || شاگرځ‌ځای|| شاگرځ_ځای |- | ۱۷ || sub || څېرمه|| |- | ۱۸ || count || شمېرل||شمېر |- | ۱۹ || replace||ځايناستول|| |- | ۲۰ || explode || وېشل|| غځول |- | ۲۱ || urldecode || بې‌کوډوېبتړ|| بې_کوډ_وېبتړ |- |} == ۱ == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- Bylaws |- call |- Chief operational officer |- Chief technical officer |- Committee |- commission contractor Communications committee conversation Desktop Direction Domain names workgroup ED Search committee Election officers Events committee Face-to-face meeting financial committee Fundraising committee Funds Dissemination Committee General Counsel Grant Grant Advisory Committee (GAC) in-house legal counsel Insurance committee Legal officer Matching fund medium language Mission statement officers Ombudsman commission Outreach Retreat Scope Special Projects Committee, SPC Trademarks committee Vision statement |} 81npj3u6rle6hg2z832ck2uzt23vryg 364223 364222 2026-05-24T05:56:24Z شاه زمان پټان 26102 364223 wikitext text/x-wiki {{چټک پلټل}} '''پښتو انگليسي نوم‌ژباړه''' په حقيقت کې د [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] د بېلابېلو پروژو د [[انګرېزي|انگليسي]] ويي‌پانگې [[پښتو]] ژباړه ده، چې په بېلابېلو پروژو کې په پښتو ژبه راژباړل شوې دي، دلته لاندې ځينې نومونه دي چې په پښتو پروژو کې د انگليسي ژبې د معادلې ژباړې په توگه وړاندې شوې دي: == A == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || April || [[اپرېل|اپريل]]|| |- | ۲ || August || [[اګست|اگست]]|| |- | ۳ || Abuse filter ||ورانکارۍ چاڼگر|| |- | ۴ || Appearance ||ونگبڼه|| |- | ۵ ||automatic||خپلکاره|| |- | ۶ ||aliases||بل‌نومونه||مستعار نومونه، پټ نومونه، دروغي نوم |- | ۷ ||alerts||خبرونې|| |- | ۸ ||Align||پېيل|| |- | ۹ ||Alternative||بلونج|| بديل، انتخاب |- | ۱۰ ||Accountability||پازوالي||مسؤليت |- | ۱۱ ||Adminship||پازوالي|| |- | ۱۲ ||Advisor||سالاکار|| |- | ۱۳ ||Accessibility||لاسرسی||لاسرسي وړتيا، لاسرسي وړ |- |۱۴ ||Assistant election official|| |- |۱۴ ||Author||ليکوال|| |- |۱۵ ||Abuse||ورانکاري|| |- |۱۶ ||argument||ويې‌ينه<ref>کتاب:'''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس ليکوال:مجاوراحمد زيار، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||بحث، استدلال، حجت |- | ۱۷ ||array||کتار||لړ کول، په قطار درول، په ليكه برابرونه |- | ۱۸ ||ascending||پيليز||صعودي |- | ۱۹ ||Append||پای‌تړنه||يو څيز د لړليک اخر سرکې ټومبل، ځړول، نښلول |- | ۲۰ ||Attribution||ځانگړی‌کونگ||منسوبول |- | ۲۱ ||Attachment||مښلن|| |- |} == B == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || browser ||ښوونگر|| کتنمل |- | ۲ ||badge ||وياړنښه|| |- | ۳ ||Behaviors||چلند|| سلوک، روش، رفتار |- | ۴ ||Beach||سيندغاړه|| سمندرغاړه، ساحل |- | ۵ ||Background||شاليد|| |- | ۶ ||Backwards||شاته وړل|| |- |} == C == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Caption || نيونگ|| |- | ۲ || custom || دوديز|| دود، دستور، رواج، عرف''' لکه custom Value لپاره دوديز ارزښت په توگه کارول شوی.''' |- | ۳ || category ||وېشنيزه||کته گورۍ |- | ۴ || comment ||څرگندونه||تبصره |- | ۵ || campaign||ټاکنيزه‌سيالۍ||سيالۍ، کمپاين |- | ۶ || clipboard ||ټينگدړه|| |- | ۷ ||calendar||کليز||جنتري، کاليز |- | ۸ ||compiler||اوډونکی||ترتيبوونکی، مرتب، |- | ۹ ||collapse||پرځول|| |- | ۱۰ ||compact||رالنډول|| |- | ۱۱ ||consider||غور|| فکر کول |- | ۱۲ ||comparative ||پرتليز|| |- | ۱۳ ||Compare ||پرتلل|| |- | ۱۳ ||CopyPatrol ||لمېسل‌څار|| |- | ۱۴ ||Convenient Discussions||ارامه شننې|| |- | ۱۵ || contribution || ونډې|| برخې |- | ۱۶ || component || ټوټه|| برخه |- | ۱۷ || chromaticity || رنگينتوب|| |- | ۱۸ || Capacity || وړتيا|| |- | ۱۹ || console || ښودنمخ||اصلي لغاتي مانا يې دلاساينه ده؛ خو دلته موږ د کوډېنگ او او ماډيول جوړونې برخه کې کارولی چې په انگليسي کې همدا د ښودنمخ سره راژباړل کېدای شي، ځکه په کوډېنگ کې دا اصطلاح د اوامرو اخيستلو او پايلې ښودلو لپاره کارېږي. |- | ۲۰ || Client || غوښتندوی|| |- | ۲۱ || Cookies || نښه‌توکي|| |- |} == D == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || December || [[ډېسمبر]]|| |- | ۲ || Day || [[ورځ]]|| |- | ۳ || Description ||څرگنداوی||څرگندی،سپړنه، تشريح، سپيناوی |- | ۴ || definition || پېژندون|| پېژندنه، معرفت، تعريف، ستاينه، توصيف |- | ۵ || DiscussionTools ||شنن‌توکي||شننتوکي، د بحث توکي |- | ۶ || Detail ||سپيناوی||تفصيل، توضيح، تشريح |- | ۷ || Discussion ||شننه||بحث، خبرې اترې |- | ۸ || Disable ||ناچارن|| غيرفعال، تړل شوی |- | ۹ || Display ||ښکارېدنه|| ښودل، ښکاره کول |- | ۱۰ ||default||تلواله|| |- | ۱۱ ||Dashboard ||ليددړه|| |- | ۱۲ || draft || گارليک|| خاکه، يادښت |- | ۱۳ ||Disclaimers || بېرته واگ اخيستنې|| |- | ۱۴ ||domain|| واک‌سيمه|| واکسيمه، شپول |- | ۱۵ ||Data|| اومتوک|| اومتوکي، ډاټا، ډېټا، معلومات، مالومات |- | ۱۶ ||definite|| ټاکلی|| محدود |- | ۱۷ ||descending|| پاييز|| نزولي، له پای نه پيل پورې اوډل يا له کښته پورته ته اوډل |- |} ==E == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||engage||ښکېلتيا|| |- |۲ ||emed||ځای‌پرځای‌کول|| نښلول، اغږل |- |۳ ||endpoint||پای‌ټکی|| پای ټکی |- |} == F == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||font||ليکبڼه|| |- | ۲ ||formatted||بڼل‌شوی|| |- | ۳ ||feedback||غبرگون|| |- | ۴ ||Functionality||کړنچار|| |- | ۵ || Friday || [[جمعه|ادينه]]|| جمعه |- | ۶ || February || [[فېبروري]]||فبرورۍ يا فېبرورۍ |- | ۷ || Fall || [[منی]]|| |- | ۸ || Featured || ټاکلې|| غوره، غوره شوې |- | ۹ || features ||ځانگړنه||غونی |- | ۱۰ || features ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۱۱ || File ||دوتنه|| |- | ۱۲ || function ||کړنچار<ref>کتاب نوم: '''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس (مجاور احمد زيار)، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||دنده، فعاليت، وظيفه |- | ۱۳ || Forward ||مخ‌ته‌وړل|| |- |} == G == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || glossary||ويي‌لړ|| وييزېرمه |- | ۲ ||gloss||لمنليک|| څنگ‌ليک |- |} == H == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Hour || [[ساعت|گړۍ]]|| په پښتو کې بېلابېل ځايونه ياد هدف په '''ساعت'''، '''گړۍ''' يا '''بجې''' سره اداء کېږي |- | ۲||Height||لوړوالی||جگوالی |- | ۳||Horizontal||پروت||څنډيز،افقي |- | ۴||Hierarchical||لړيز|| |- |} == I == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || intermediate||منځمهاله||منځ‌مهاله، متوسطه، منځنۍ |- | ۲ || inputs ||ننوتنې|| داخلول |- | ۳||input||ننوتنه|| |- | ۴ ||Index||لیکلړ|| |- | ۵ ||interface||مخبڼه|| |- | ۶ ||issues||ستونزې|| |- | ۷ || Invalid || ناچله|| ناباوره، بې باوره، بې اعتباره، ناسم |- | ۸ || IP address||وېب‌پته||وېبپته، آی پي ادرس |- | ۹ || Indefinite||ناټاکلی||نامحدود |- | ۱۰ ||Insights||[[پوه‌ليد|پوه‌ليدونه]]||ليد، بصيرتونه، د يو پېچلي وضعيت، شخص يا ستونزې ژوره، روښانه او ډېری وخت ناڅاپي پوهه |- |} == J == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || January || [[جنوري]]|| جنورۍ |- | ۲ || June || [[جون]]|| |- | ۳ || July || [[جولای]]|| |- | ۴ || Jade || [[شين‌کاڼی]]||شين ياقوت |- |} == K == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == L == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Legacy ||ورېشون||زېږنده، ميراثي |- | ۲ ||lemma ||بيان|| بيان د ويوکي ترټولو لنډه بڼه ده (دقيقې ژباړې ته اړتيا ده که پوهېږئ، راسره شريک يې کړئ.) |- | ۳ ||label||نښکه||ليبل، نښه |- | ۴ ||Lexeme||پيل‌ويوکی|| |- | ۵ ||Lexicography||ويي‌کښنه|| يوځای کول |- | ۶ ||Lexicology||وييپوهنه|| لغات پوهنه |- | ۷ ||layout ||هډوانه|| |- | ۸ ||link||وېبتړ||وېب‌تړنه، وېب‌تړنه، تړنه |- | ۹ ||Leaderboard||سرمشريزه|| |- | ۱۰ ||Longitude||اوږدوالی||طول البلد |- | ۱۱ ||Latitude||لوړوالی||عرض البلد |- | ۱۲ ||lexicon||ويي‌پانگه||ويي پانگه، قاموس |- |} == M == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Minute || [[دقيقه]]|| ملټ، مينټ... |- | ۲ ||Merge||اخږل|| يوځای کول |- | ۳ ||mention||يادگېرنه|| ذکرکول، يادونه کول، په خوله راوړل |- | ۴ ||Malformed||بدبڼی|| بد شکله، بدبڼه، بدشکله |- | ۵ ||marathoner ||نه ستړی کېدونکی سمونگر|| |- | ۶ || Management ||چاروالي|| اداره کول، مديرت کول |- | ۷ || mode ||ونگ‌ډول||حالت |- | ۸ || monolingual || يوژبيز|| |- | ۹ || multilingual || څوژبيز|| |- | ۱۰ || Month || [[مياشت]]|| |- | ۱۱ || May || [[می]]|| |- | ۱۲ ||March || [[مارچ]]|| |- | ۱۳ || Monday || [[دوه نۍ|دوه‌نۍ]]||دونۍ، دوشنبه... |- | ۱۴ ||milestone||پړاو||مهم پړاو، مهمه پېښه، څلی |- | ۱۵ ||methods ||چلندلارې||يوازې حالت يې چلندلار(method) |- | ۱۶ ||mentor||لارښود||لارښوونکی، روزونکی، کارښود |- | ۱۷ ||mentee||لارزدکړی||کارزدکړی |- | ۱۸ ||Moonlight||وږمکۍ||وږمه‌کۍ، د سپوږمۍ رڼا، ماتاوۍ |} == N== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || November || [[نومبر]]|| |- | ۲ || namespace||نوم‌تشيال||نومتشيال |- | ۳ || native keyboard||ولسي ليکدړه|| ځايي ليکمن |- | ۴ ||normative ||کره|| |- | ۵ ||notifications||خبرتياوې|| |- | ۶ ||notification methods||خبرلارې|| د خبرېدو طريقې، خبرتياوو ترلاسه کولو تگلار |- | ۷ ||notice||يادښت|| |- | ۸ ||notification||خبرتيا|| |- | ۹ ||Neologism||وييرغاونه|| ويی‌رغاونه |- | ۱۰ ||Nominative||نوملی|| ور پېژندل شوی |- | ۱۱ ||Neutral||بې‌پرې|| د يو څه په اړه د پرېکړې کولو پرمهال بې طرفه پاتې کېدل (مطلب د هېڅ يوه په اړخ نه کېدل) |- |} == O == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || October || [[اکتوبر]]|| |- | ۲ || Orientation || لورموندنه|| لوری، جهت، طرف، پلو |- | ۳ || Obsession|| اندېښنه|| سودا |- |} == P == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ ||Pendulum||ځوړند|| |- | ۲ ||Prevent||ستنول|| مخنيوی |- | ۳ ||personalize||ځانواله‌کول|| ځانواله |- | ۴ || prererences||مخکې‌توبونه||مخکېتوبونه |- | ۵ ||prohibited||بډن|| ممنوع، بند شوی |- | ۶ ||Proofreading||لوست‌ارزونه|| کره‌کتنه |- | ۷ || proofreader ||لوست‌ارزوونکی||کره‌کتونکی |- | ۸ || preferences||غوره‌توبونه||غوره توبونه |- | ۹ || password||پټنوم||رمز، پاسورډ |- | ۱۰ ||Preview||مخکتنه|| مخليدنه |- | ۱۱|| Permanent link||تلپاتې تړونی||تلپاتې وېبتړ، تلپاتې تړنه |- | ۱۲ ||property ||ځانتيا|| |- | ۱۳ ||Preview||مخکتنه|| |- | ۱۴ ||public||ټولگړی|| ټولگړې، عامه |- | ۱۴ ||Privacy ||پټنتيا|| پټتيا، محرميت |- | ۱۵ ||policy ||تگلار|| تگلاره |- | ۱۶ ||Privacy policy ||پټنتيا تگلار|| پټتيا تگلار، د محرميت تگلاره |- | ۱۷ ||Printable ||چاپ‌وړ|| |- | ۱۸ ||panel||منځدړه||منځنۍ تخته، څلوگوټيزه تخته |- | ۱۹ ||prefix||مختاړی|| |- | ۲۰ ||Paradigm||نمونه||بېلگه، مثال |- | ۲۱ ||Prepend||مخکې‌تړنه||مخ‌تړ، مختړنه، يو څيز د ليست سر کې ټومبل |- | ۲۲ ||Playback||بياغږول||د يو ثبت شوي کليپ يا سندرې غږول |- |} == Q == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || quantity || څومره‌والی|| مقدار |- |} == R == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Relevance || انډولتيا|| |- | ۲ || Representation ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۳ || Reason||لامل||سبب |- | ۴ || Redo ||بياکړل|| |- | ۵ || Refresh||بياتاندول|| تازه کول |- | ۶ ||revert ||په څټ گرځول||ستنېدنه |- | ۷ ||rollback||شاگرځ|| پرشا کول، بېرته گرځول |- | ۸ ||Redirect ||مخگرځ|| مخ گرځونه |- | ۹ ||Router||لارموند|| |- | ۱۰ ||responsive||ځوابگر|| |- | ۱۱ ||recovery||بياترلاسنه|| |- | ۱۲ || resolution ||بېلن‌نښه|| ژورليدنه |- | ۱۳ || revision||بياکتنه||کره کتنه |- | ۱۴ || Refresh || بياتاندول|| بياتازه کول، تازه کول، تازه کېدل |- | ۱۵ || regular||سمدودی||باقاعده، منظم، دوديز |- | ۱۶ ||Ruby||لال||لعل، سره |- |} == S == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Second || [[ثانيه]]|| |- | ۲ || Saturday || [[ونۍ]]||پيلنۍ، شنبه... |- | ۳ || Sunday || [[يونۍ]]||يوه نۍ، يکشنبه |- | ۴ || Spring || [[پسرلی]]|| |- | ۵ || Summer || [[اوړی]]|| |- | ۶ ||statement ||[[پرېکړه ليک]]|| |- | ۷ ||Sense ||جاج||مانا، معنی |- | ۸ || sidebar ||[[څنگپټه]]||سايډبار |- | ۹ || Site ||وېبځی||وېب ځی، وېبپاڼه، وېبسايټ |- | ۱۰ || settings||اوڼنې||تنظيمات، سمونې، امستنې |- | ۱۱ || syntax ||غونډلپوهه||غونډلپوهنه، نحوه |- | ۱۲ || Suggestions || وړانديزونه|| پېشنهادونه |- | ۱۳ || Security||خونديتوب|| |- | ۱۴ ||string||لړۍ|| تار |- | ۱۵ || subscription ||ونډکښنه||ونډه اخيستل، مشارکت کول، برخه اخيستل، گډون کول |- | ۱۶ ||Sitelink||وېبځي‌وېبتړ|| |- | ۱۷ || Save draft || [[گارليک]] خوندي کول|| |- | ۱۸ ||Save ||خوندي کول|| ثبتول |- | ۱۹ ||status||دريځ|| |- | ۲۰ || Style ||[[ښودبڼه]]|| |- | ۲۱ ||server||[[پالنگر]]|| لکه |- | ۲۲ || subsection ||څنگبرخه|| څېرمه برخې |- | ۲۲ || Submit ||[[سپارل]]|| |- | ۲۲ || Special ||[[ځانگړی]]|| |- | ۲۳ || Software ||[[پوستغالی]]|| |- | ۲۴ ||Sapphire||نيلم|| |- | ۲۵ ||Sky||اسمان|| آسمان |- | ۲۶ ||Slate||شوکاڼی|| |- | ۲۷ ||Smoke||لوگی||دود |- | ۲۸ ||sort||[[اوډل]]|| |- | ۲۹ ||survey||اندغوښتنه||آند غوښتنه، سروې، نظرسنجي |- | ۳۰ ||Semantic||[[ماناپوهنه]]||په ژبه کې د ماناپوهنه |- | ۳۱ ||speech||وينا||خبرې |- | ۳۲ ||Singular||يوگړی||مفرد |- | ۳۳ ||suffixe||[[وروستاړی]]|| |- | ۳۴ ||Schema||[[جوړښتي‌گارليک]]||يو جوړښتي چوکاټ، پلان يا د مالوماتو د ترتيبولو تگلار چې د حقيقي نړۍ د ماډل کولو، وېبپاڼو د جوړولو او اومتوک‌اډانې ډيزاين يا په ارواپوهنه کې د ادراکي نمونو لپاره کارېږي (د پېچلو مالوماتو د پوهېدو او تنظيم نخشه) |- | ۳۵ ||Stable||ټيکاو||ثبات |- | ۳۶ ||Stabilize||ټيکاو راوستل||ټيکاو، ثبات راوستل |- |} == T == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱||thumbnail||بټنوک|| |- | ۲ ||transclusions||مخ لېږدونې|| |- | ۳ || toolbar ||توک‌پټه||توکپټه |- | ۴ || template ||کينډۍ|| |- | ۵ || Thursday || [[پينځه نۍ|پېنځه‌نۍ]]||پنځنۍ، پنجشنبه..... |- | ۶ || Tuesday || [[درې نۍ|درې‌نۍ]]||درې نۍ، سه شنبه... |- | ۷ ||Theme ||شاليد|| |- | ۸ || table ||لښتيال||جدول |- | ۹ ||template wizard ||کينډۍ کوډگر|| |- | ۱۰ ||transcription||غږاړه|| غږآړه، يا غږليکون، د یوه متن یا وینا را اړونه (البته دې ځای کې غږاړه د (phonetic)transcription په مانا ده. |- | ۱۱ ||transcription||لاس‌ليکنه|| لاسي ليکنه، لاس کښنه manuscript |- | ۱۲ ||trace||پل‌څار|| پل څار (د کرښو، لارو يا شواهدو، څارل، موندل يا نخچول) |- | ۱۳ ||tracking||پل‌نيوی|| څار |- |} == U == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || user ||کارن||کاروونکی |- | ۲ || UserName ||کارن‌نوم||کارن نوم |- | ۳ ||Update||هم‌مهالول|| تازه کول |- | ۴ || Undo ||ناکړل|| |- |} == V == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || variant ||بلبڼه|| بل‌بڼه، بل‌ډول، د يو څيز بله بڼه |- | ۲ ||variable||اوښتونکی|| بدلېدونکی، متغير |- | ۳ ||Vanish||له منځه وړل|| |- | ۴ || Visual mode ||ليدنيز ونگ‌ډول||ليدنيزه بڼه، کتل کېدونکې ونگه |- | ۵ || version||بل‌بڼه||بلبڼه، نسخه، بياځلي نوې بڼه |- | ۶ || Vertical||ولاړيز||عمودي |- | ۷ || verbose||خبراوږد||خبره اوږدونکی، طولاني، مطول، اوږد، لفاظ |- |} == W == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Wednesday || [[څلرنۍ|څلورنۍ]]||څلرنۍ، چهارشنبه..... |- | ۲ || Week || [[اوونۍ]]|| |- | ۳ || Winter || [[ژمی]]|| |- | ۴ ||Wikibase||ويکي‌اډانه|| |- | ۵ ||Width||پراخوالی|| |- |} == X == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == Y == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Year || [[کال]]|| |- |} == Z == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == نوم‌تشيال‌نومونه == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! انگليسي ويی ! پښتو ژباړه |- | ۱ || NS_MEDIA || رسنۍ||'''MEDIA'''||'''رسنۍ''' |- | ۲ || NS_SPECIAL || ځانگړی||'''SPECIAL''' || '''ځانگړی''' |- | ۳ || NS_TALK || خبرې_اترې||'''TALK''' || '''خبرې اترې''' |- | ۴ || NS_USER || کارن||'''USER''' || '''کارن''' |- | ۵ || NS_USER_TALK || د_کارن_خبرې_اترې||'''USER TALK''' || '''د کارن خبرې اترې''' |- | ۶ || NS_PROJECT_TALK || د_$1_خبرې_اترې||'''PROJECT TALK''' || '''د پروژې خبرې اترې''' |- | ۷ || NS_FILE || دوتنه||'''FILE''' || '''دوتنه''' |- | ۸ || NS_FILE_TALK || د_دوتنې_خبرې_اترې||'''FILE TALK''' || '''د دوتنې خبرې اترې''' |- | ۹ || NS_MEDIAWIKI || مېډياويکي||'''MEDIAWIKI''' || '''مېډياويکي''' |- | ۰۱ || NS_MEDIAWIKI_TALK || د_مېډياويکي_خبرې_اترې|| '''MEDIAWIKI TALK''' || '''د مېډياويکي خبرې اترې''' |- | ۱۱ || NS_TEMPLATE || کينډۍ||'''TEMPLATE'''||'''کينډۍ''' |- | ۱۲ || NS_TEMPLATE_TALK || د_کينډۍ_خبرې_اترې||'''TEMPLATE TALK'''||'''د کينډۍ خبرې اترې''' |- | ۱۳ || NS_HELP || لارښود||HELP || '''لارښود''' |- | ۱۴ || NS_HELP_TALK || د_لارښود_خبرې_اترې||'''HELP TALK''' || '''د لارښود خبرې اترې''' |- | ۱۵ || NS_CATEGORY || وېشنيزه||CATEGORY || '''وېشنيزه''' |- | ۱۶ || NS_CATEGORY_TALK || د_وېشنيزې_خبرې_اترې||'''CATEGORY TALK'''||'''د وېشنيزې خبرې اترې''' |- |} ==تجزيه‌کوونکي کړنچارو کوډگر ويي== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! بله ژباړه |- | ۱ || expr || څرگندول|| |- | ۲ || if || که|| |- | ۳ || ifeq || که‌مساوي|| که_مساوي |- | ۴ || ifexpr || که‌څرگندول|| که_څرگندول |- | ۵ || iferror ||که‌تېروتنه|| که_تېروتنه |- | ۶ || switch || ټاکنه|| بدلول |- | ۷ || default || تلواليز|| |- | ۸ || default || #تلواليز|| #تلواله |- | ۹ || ifexist || که‌وي|| که_وي |- | ۱۰ || time || وخت|| |- | ۱۱ || timel|| وخت‌اوږدوالی|| وخت_اوږدوالی |- | ۱۲ || rel2abs || د‌مطلق‌په‌پرتله||د_مطلق_په_پرتله |- | ۱۳ || titleparts || سرليک‌برخې|| سرليک_برخې |- | ۱۴ || len ||اوږدوالی|| |- | ۱۵|| pos || ځای|| |- | ۱۶ || rpos || شاگرځ‌ځای|| شاگرځ_ځای |- | ۱۷ || sub || څېرمه|| |- | ۱۸ || count || شمېرل||شمېر |- | ۱۹ || replace||ځايناستول|| |- | ۲۰ || explode || وېشل|| غځول |- | ۲۱ || urldecode || بې‌کوډوېبتړ|| بې_کوډ_وېبتړ |- |} == ۱ == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- Bylaws |- call |- Chief operational officer |- Chief technical officer |- Committee |- commission contractor Communications committee conversation Desktop Direction Domain names workgroup ED Search committee Election officers Events committee Face-to-face meeting financial committee Fundraising committee Funds Dissemination Committee General Counsel Grant Grant Advisory Committee (GAC) in-house legal counsel Insurance committee Legal officer Matching fund medium language Mission statement officers Ombudsman commission Outreach Retreat Scope Special Projects Committee, SPC Trademarks committee Vision statement |} 47qqepvvav54y64cw4038pp6f6e66tu 364224 364223 2026-05-24T06:01:21Z شاه زمان پټان 26102 364224 wikitext text/x-wiki '''پښتو انگليسي نوم‌ژباړه''' په حقيقت کې د [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] د بېلابېلو پروژو د [[انګرېزي|انگليسي]] ويي‌پانگې [[پښتو]] ژباړه ده، چې په بېلابېلو پروژو کې په پښتو ژبه راژباړل شوې دي، دلته لاندې ځينې نومونه دي چې په پښتو پروژو کې د انگليسي ژبې د معادلې ژباړې په توگه وړاندې شوې دي: == A == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || April || [[اپرېل|اپريل]]|| |- | ۲ || August || [[اګست|اگست]]|| |- | ۳ || Abuse filter ||ورانکارۍ چاڼگر|| |- | ۴ || Appearance ||ونگبڼه|| |- | ۵ ||automatic||خپلکاره|| |- | ۶ ||aliases||بل‌نومونه||مستعار نومونه، پټ نومونه، دروغي نوم |- | ۷ ||alerts||خبرونې|| |- | ۸ ||Align||پېيل|| |- | ۹ ||Alternative||بلونج|| بديل، انتخاب |- | ۱۰ ||Accountability||پازوالي||مسؤليت |- | ۱۱ ||Adminship||پازوالي|| |- | ۱۲ ||Advisor||سالاکار|| |- | ۱۳ ||Accessibility||لاسرسی||لاسرسي وړتيا، لاسرسي وړ |- |۱۴ ||Assistant election official|| |- |۱۴ ||Author||ليکوال|| |- |۱۵ ||Abuse||ورانکاري|| |- |۱۶ ||argument||ويې‌ينه<ref>کتاب:'''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس ليکوال:مجاوراحمد زيار، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||بحث، استدلال، حجت |- | ۱۷ ||array||کتار||لړ کول، په قطار درول، په ليكه برابرونه |- | ۱۸ ||ascending||پيليز||صعودي |- | ۱۹ ||Append||پای‌تړنه||يو څيز د لړليک اخر سرکې ټومبل، ځړول، نښلول |- | ۲۰ ||Attribution||ځانگړی‌کونگ||منسوبول |- | ۲۱ ||Attachment||مښلن|| |- |} == B == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || browser ||ښوونگر|| کتنمل |- | ۲ ||badge ||وياړنښه|| |- | ۳ ||Behaviors||چلند|| سلوک، روش، رفتار |- | ۴ ||Beach||سيندغاړه|| سمندرغاړه، ساحل |- | ۵ ||Background||شاليد|| |- | ۶ ||Backwards||شاته وړل|| |- |} == C == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Caption || نيونگ|| |- | ۲ || custom || دوديز|| دود، دستور، رواج، عرف''' لکه custom Value لپاره دوديز ارزښت په توگه کارول شوی.''' |- | ۳ || category ||وېشنيزه||کته گورۍ |- | ۴ || comment ||څرگندونه||تبصره |- | ۵ || campaign||ټاکنيزه‌سيالۍ||سيالۍ، کمپاين |- | ۶ || clipboard ||ټينگدړه|| |- | ۷ ||calendar||کليز||جنتري، کاليز |- | ۸ ||compiler||اوډونکی||ترتيبوونکی، مرتب، |- | ۹ ||collapse||پرځول|| |- | ۱۰ ||compact||رالنډول|| |- | ۱۱ ||consider||غور|| فکر کول |- | ۱۲ ||comparative ||پرتليز|| |- | ۱۳ ||Compare ||پرتلل|| |- | ۱۳ ||CopyPatrol ||لمېسل‌څار|| |- | ۱۴ ||Convenient Discussions||ارامه شننې|| |- | ۱۵ || contribution || ونډې|| برخې |- | ۱۶ || component || ټوټه|| برخه |- | ۱۷ || chromaticity || رنگينتوب|| |- | ۱۸ || Capacity || وړتيا|| |- | ۱۹ || console || ښودنمخ||اصلي لغاتي مانا يې دلاساينه ده؛ خو دلته موږ د کوډېنگ او او ماډيول جوړونې برخه کې کارولی چې په انگليسي کې همدا د ښودنمخ سره راژباړل کېدای شي، ځکه په کوډېنگ کې دا اصطلاح د اوامرو اخيستلو او پايلې ښودلو لپاره کارېږي. |- | ۲۰ || Client || غوښتندوی|| |- | ۲۱ || Cookies || نښه‌توکي|| |- |} == D == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || December || [[ډېسمبر]]|| |- | ۲ || Day || [[ورځ]]|| |- | ۳ || Description ||څرگنداوی||څرگندی،سپړنه، تشريح، سپيناوی |- | ۴ || definition || پېژندون|| پېژندنه، معرفت، تعريف، ستاينه، توصيف |- | ۵ || DiscussionTools ||شنن‌توکي||شننتوکي، د بحث توکي |- | ۶ || Detail ||سپيناوی||تفصيل، توضيح، تشريح |- | ۷ || Discussion ||شننه||بحث، خبرې اترې |- | ۸ || Disable ||ناچارن|| غيرفعال، تړل شوی |- | ۹ || Display ||ښکارېدنه|| ښودل، ښکاره کول |- | ۱۰ ||default||تلواله|| |- | ۱۱ ||Dashboard ||ليددړه|| |- | ۱۲ || draft || گارليک|| خاکه، يادښت |- | ۱۳ ||Disclaimers || بېرته واگ اخيستنې|| |- | ۱۴ ||domain|| واک‌سيمه|| واکسيمه، شپول |- | ۱۵ ||Data|| اومتوک|| اومتوکي، ډاټا، ډېټا، معلومات، مالومات |- | ۱۶ ||definite|| ټاکلی|| محدود |- | ۱۷ ||descending|| پاييز|| نزولي، له پای نه پيل پورې اوډل يا له کښته پورته ته اوډل |- |} ==E == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||engage||ښکېلتيا|| |- |۲ ||emed||ځای‌پرځای‌کول|| نښلول، اغږل |- |۳ ||endpoint||پای‌ټکی|| پای ټکی |- |} == F == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||font||ليکبڼه|| |- | ۲ ||formatted||بڼل‌شوی|| |- | ۳ ||feedback||غبرگون|| |- | ۴ ||Functionality||کړنچار|| |- | ۵ || Friday || [[جمعه|ادينه]]|| جمعه |- | ۶ || February || [[فېبروري]]||فبرورۍ يا فېبرورۍ |- | ۷ || Fall || [[منی]]|| |- | ۸ || Featured || ټاکلې|| غوره، غوره شوې |- | ۹ || features ||ځانگړنه||غونی |- | ۱۰ || features ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۱۱ || File ||دوتنه|| |- | ۱۲ || function ||کړنچار<ref>کتاب نوم: '''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس (مجاور احمد زيار)، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||دنده، فعاليت، وظيفه |- | ۱۳ || Forward ||مخ‌ته‌وړل|| |- |} == G == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || glossary||ويي‌لړ|| وييزېرمه |- | ۲ ||gloss||لمنليک|| څنگ‌ليک |- |} == H == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Hour || [[ساعت|گړۍ]]|| په پښتو کې بېلابېل ځايونه ياد هدف په '''ساعت'''، '''گړۍ''' يا '''بجې''' سره اداء کېږي |- | ۲||Height||لوړوالی||جگوالی |- | ۳||Horizontal||پروت||څنډيز،افقي |- | ۴||Hierarchical||لړيز|| |- |} == I == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || intermediate||منځمهاله||منځ‌مهاله، متوسطه، منځنۍ |- | ۲ || inputs ||ننوتنې|| داخلول |- | ۳||input||ننوتنه|| |- | ۴ ||Index||لیکلړ|| |- | ۵ ||interface||مخبڼه|| |- | ۶ ||issues||ستونزې|| |- | ۷ || Invalid || ناچله|| ناباوره، بې باوره، بې اعتباره، ناسم |- | ۸ || IP address||وېب‌پته||وېبپته، آی پي ادرس |- | ۹ || Indefinite||ناټاکلی||نامحدود |- | ۱۰ ||Insights||[[پوه‌ليد|پوه‌ليدونه]]||ليد، بصيرتونه، د يو پېچلي وضعيت، شخص يا ستونزې ژوره، روښانه او ډېری وخت ناڅاپي پوهه |- |} == J == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || January || [[جنوري]]|| جنورۍ |- | ۲ || June || [[جون]]|| |- | ۳ || July || [[جولای]]|| |- | ۴ || Jade || [[شين‌کاڼی]]||شين ياقوت |- |} == K == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == L == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Legacy ||ورېشون||زېږنده، ميراثي |- | ۲ ||lemma ||بيان|| بيان د ويوکي ترټولو لنډه بڼه ده (دقيقې ژباړې ته اړتيا ده که پوهېږئ، راسره شريک يې کړئ.) |- | ۳ ||label||نښکه||ليبل، نښه |- | ۴ ||Lexeme||پيل‌ويوکی|| |- | ۵ ||Lexicography||ويي‌کښنه|| يوځای کول |- | ۶ ||Lexicology||وييپوهنه|| لغات پوهنه |- | ۷ ||layout ||هډوانه|| |- | ۸ ||link||وېبتړ||وېب‌تړنه، وېب‌تړنه، تړنه |- | ۹ ||Leaderboard||سرمشريزه|| |- | ۱۰ ||Longitude||اوږدوالی||طول البلد |- | ۱۱ ||Latitude||لوړوالی||عرض البلد |- | ۱۲ ||lexicon||ويي‌پانگه||ويي پانگه، قاموس |- |} == M == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Minute || [[دقيقه]]|| ملټ، مينټ... |- | ۲ ||Merge||اخږل|| يوځای کول |- | ۳ ||mention||يادگېرنه|| ذکرکول، يادونه کول، په خوله راوړل |- | ۴ ||Malformed||بدبڼی|| بد شکله، بدبڼه، بدشکله |- | ۵ ||marathoner ||نه ستړی کېدونکی سمونگر|| |- | ۶ || Management ||چاروالي|| اداره کول، مديرت کول |- | ۷ || mode ||ونگ‌ډول||حالت |- | ۸ || monolingual || يوژبيز|| |- | ۹ || multilingual || څوژبيز|| |- | ۱۰ || Month || [[مياشت]]|| |- | ۱۱ || May || [[می]]|| |- | ۱۲ ||March || [[مارچ]]|| |- | ۱۳ || Monday || [[دوه نۍ|دوه‌نۍ]]||دونۍ، دوشنبه... |- | ۱۴ ||milestone||پړاو||مهم پړاو، مهمه پېښه، څلی |- | ۱۵ ||methods ||چلندلارې||يوازې حالت يې چلندلار(method) |- | ۱۶ ||mentor||لارښود||لارښوونکی، روزونکی، کارښود |- | ۱۷ ||mentee||لارزدکړی||کارزدکړی |- | ۱۸ ||Moonlight||وږمکۍ||وږمه‌کۍ، د سپوږمۍ رڼا، ماتاوۍ |} == N== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || November || [[نومبر]]|| |- | ۲ || namespace||نوم‌تشيال||نومتشيال |- | ۳ || native keyboard||ولسي ليکدړه|| ځايي ليکمن |- | ۴ ||normative ||کره|| |- | ۵ ||notifications||خبرتياوې|| |- | ۶ ||notification methods||خبرلارې|| د خبرېدو طريقې، خبرتياوو ترلاسه کولو تگلار |- | ۷ ||notice||يادښت|| |- | ۸ ||notification||خبرتيا|| |- | ۹ ||Neologism||وييرغاونه|| ويی‌رغاونه |- | ۱۰ ||Nominative||نوملی|| ور پېژندل شوی |- | ۱۱ ||Neutral||بې‌پرې|| د يو څه په اړه د پرېکړې کولو پرمهال بې طرفه پاتې کېدل (مطلب د هېڅ يوه په اړخ نه کېدل) |- |} == O == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || October || [[اکتوبر]]|| |- | ۲ || Orientation || لورموندنه|| لوری، جهت، طرف، پلو |- | ۳ || Obsession|| اندېښنه|| سودا |- |} == P == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ ||Pendulum||ځوړند|| |- | ۲ ||Prevent||ستنول|| مخنيوی |- | ۳ ||personalize||ځانواله‌کول|| ځانواله |- | ۴ || prererences||مخکې‌توبونه||مخکېتوبونه |- | ۵ ||prohibited||بډن|| ممنوع، بند شوی |- | ۶ ||Proofreading||لوست‌ارزونه|| کره‌کتنه |- | ۷ || proofreader ||لوست‌ارزوونکی||کره‌کتونکی |- | ۸ || preferences||غوره‌توبونه||غوره توبونه |- | ۹ || password||پټنوم||رمز، پاسورډ |- | ۱۰ ||Preview||مخکتنه|| مخليدنه |- | ۱۱|| Permanent link||تلپاتې تړونی||تلپاتې وېبتړ، تلپاتې تړنه |- | ۱۲ ||property ||ځانتيا|| |- | ۱۳ ||Preview||مخکتنه|| |- | ۱۴ ||public||ټولگړی|| ټولگړې، عامه |- | ۱۴ ||Privacy ||پټنتيا|| پټتيا، محرميت |- | ۱۵ ||policy ||تگلار|| تگلاره |- | ۱۶ ||Privacy policy ||پټنتيا تگلار|| پټتيا تگلار، د محرميت تگلاره |- | ۱۷ ||Printable ||چاپ‌وړ|| |- | ۱۸ ||panel||منځدړه||منځنۍ تخته، څلوگوټيزه تخته |- | ۱۹ ||prefix||مختاړی|| |- | ۲۰ ||Paradigm||نمونه||بېلگه، مثال |- | ۲۱ ||Prepend||مخکې‌تړنه||مخ‌تړ، مختړنه، يو څيز د ليست سر کې ټومبل |- | ۲۲ ||Playback||بياغږول||د يو ثبت شوي کليپ يا سندرې غږول |- |} == Q == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || quantity || څومره‌والی|| مقدار |- |} == R == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Relevance || انډولتيا|| |- | ۲ || Representation ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۳ || Reason||لامل||سبب |- | ۴ || Redo ||بياکړل|| |- | ۵ || Refresh||بياتاندول|| تازه کول |- | ۶ ||revert ||په څټ گرځول||ستنېدنه |- | ۷ ||rollback||شاگرځ|| پرشا کول، بېرته گرځول |- | ۸ ||Redirect ||مخگرځ|| مخ گرځونه |- | ۹ ||Router||لارموند|| |- | ۱۰ ||responsive||ځوابگر|| |- | ۱۱ ||recovery||بياترلاسنه|| |- | ۱۲ || resolution ||بېلن‌نښه|| ژورليدنه |- | ۱۳ || revision||بياکتنه||کره کتنه |- | ۱۴ || Refresh || بياتاندول|| بياتازه کول، تازه کول، تازه کېدل |- | ۱۵ || regular||سمدودی||باقاعده، منظم، دوديز |- | ۱۶ ||Ruby||لال||لعل، سره |- |} == S == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Second || [[ثانيه]]|| |- | ۲ || Saturday || [[ونۍ]]||پيلنۍ، شنبه... |- | ۳ || Sunday || [[يونۍ]]||يوه نۍ، يکشنبه |- | ۴ || Spring || [[پسرلی]]|| |- | ۵ || Summer || [[اوړی]]|| |- | ۶ ||statement ||[[پرېکړه ليک]]|| |- | ۷ ||Sense ||جاج||مانا، معنی |- | ۸ || sidebar ||[[څنگپټه]]||سايډبار |- | ۹ || Site ||وېبځی||وېب ځی، وېبپاڼه، وېبسايټ |- | ۱۰ || settings||اوڼنې||تنظيمات، سمونې، امستنې |- | ۱۱ || syntax ||غونډلپوهه||غونډلپوهنه، نحوه |- | ۱۲ || Suggestions || وړانديزونه|| پېشنهادونه |- | ۱۳ || Security||خونديتوب|| |- | ۱۴ ||string||لړۍ|| تار |- | ۱۵ || subscription ||ونډکښنه||ونډه اخيستل، مشارکت کول، برخه اخيستل، گډون کول |- | ۱۶ ||Sitelink||وېبځي‌وېبتړ|| |- | ۱۷ || Save draft || [[گارليک]] خوندي کول|| |- | ۱۸ ||Save ||خوندي کول|| ثبتول |- | ۱۹ ||status||دريځ|| |- | ۲۰ || Style ||[[ښودبڼه]]|| |- | ۲۱ ||server||[[پالنگر]]|| لکه |- | ۲۲ || subsection ||څنگبرخه|| څېرمه برخې |- | ۲۲ || Submit ||[[سپارل]]|| |- | ۲۲ || Special ||[[ځانگړی]]|| |- | ۲۳ || Software ||[[پوستغالی]]|| |- | ۲۴ ||Sapphire||نيلم|| |- | ۲۵ ||Sky||اسمان|| آسمان |- | ۲۶ ||Slate||شوکاڼی|| |- | ۲۷ ||Smoke||لوگی||دود |- | ۲۸ ||sort||[[اوډل]]|| |- | ۲۹ ||survey||اندغوښتنه||آند غوښتنه، سروې، نظرسنجي |- | ۳۰ ||Semantic||[[ماناپوهنه]]||په ژبه کې د ماناپوهنه |- | ۳۱ ||speech||وينا||خبرې |- | ۳۲ ||Singular||يوگړی||مفرد |- | ۳۳ ||suffixe||[[وروستاړی]]|| |- | ۳۴ ||Schema||[[جوړښتي‌گارليک]]||يو جوړښتي چوکاټ، پلان يا د مالوماتو د ترتيبولو تگلار چې د حقيقي نړۍ د ماډل کولو، وېبپاڼو د جوړولو او اومتوک‌اډانې ډيزاين يا په ارواپوهنه کې د ادراکي نمونو لپاره کارېږي (د پېچلو مالوماتو د پوهېدو او تنظيم نخشه) |- | ۳۵ ||Stable||ټيکاو||ثبات |- | ۳۶ ||Stabilize||ټيکاو راوستل||ټيکاو، ثبات راوستل |- |} == T == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱||thumbnail||بټنوک|| |- | ۲ ||transclusions||مخ لېږدونې|| |- | ۳ || toolbar ||توک‌پټه||توکپټه |- | ۴ || template ||کينډۍ|| |- | ۵ || Thursday || [[پينځه نۍ|پېنځه‌نۍ]]||پنځنۍ، پنجشنبه..... |- | ۶ || Tuesday || [[درې نۍ|درې‌نۍ]]||درې نۍ، سه شنبه... |- | ۷ ||Theme ||شاليد|| |- | ۸ || table ||لښتيال||جدول |- | ۹ ||template wizard ||کينډۍ کوډگر|| |- | ۱۰ ||transcription||غږاړه|| غږآړه، يا غږليکون، د یوه متن یا وینا را اړونه (البته دې ځای کې غږاړه د (phonetic)transcription په مانا ده. |- | ۱۱ ||transcription||لاس‌ليکنه|| لاسي ليکنه، لاس کښنه manuscript |- | ۱۲ ||trace||پل‌څار|| پل څار (د کرښو، لارو يا شواهدو، څارل، موندل يا نخچول) |- | ۱۳ ||tracking||پل‌نيوی|| څار |- |} == U == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || user ||کارن||کاروونکی |- | ۲ || UserName ||کارن‌نوم||کارن نوم |- | ۳ ||Update||هم‌مهالول|| تازه کول |- | ۴ || Undo ||ناکړل|| |- |} == V == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || variant ||بلبڼه|| بل‌بڼه، بل‌ډول، د يو څيز بله بڼه |- | ۲ ||variable||اوښتونکی|| بدلېدونکی، متغير |- | ۳ ||Vanish||له منځه وړل|| |- | ۴ || Visual mode ||ليدنيز ونگ‌ډول||ليدنيزه بڼه، کتل کېدونکې ونگه |- | ۵ || version||بل‌بڼه||بلبڼه، نسخه، بياځلي نوې بڼه |- | ۶ || Vertical||ولاړيز||عمودي |- | ۷ || verbose||خبراوږد||خبره اوږدونکی، طولاني، مطول، اوږد، لفاظ |- |} == W == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Wednesday || [[څلرنۍ|څلورنۍ]]||څلرنۍ، چهارشنبه..... |- | ۲ || Week || [[اوونۍ]]|| |- | ۳ || Winter || [[ژمی]]|| |- | ۴ ||Wikibase||ويکي‌اډانه|| |- | ۵ ||Width||پراخوالی|| |- |} == X == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == Y == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Year || [[کال]]|| |- |} == Z == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == نوم‌تشيال‌نومونه == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! انگليسي ويی ! پښتو ژباړه |- | ۱ || NS_MEDIA || رسنۍ||'''MEDIA'''||'''رسنۍ''' |- | ۲ || NS_SPECIAL || ځانگړی||'''SPECIAL''' || '''ځانگړی''' |- | ۳ || NS_TALK || خبرې_اترې||'''TALK''' || '''خبرې اترې''' |- | ۴ || NS_USER || کارن||'''USER''' || '''کارن''' |- | ۵ || NS_USER_TALK || د_کارن_خبرې_اترې||'''USER TALK''' || '''د کارن خبرې اترې''' |- | ۶ || NS_PROJECT_TALK || د_$1_خبرې_اترې||'''PROJECT TALK''' || '''د پروژې خبرې اترې''' |- | ۷ || NS_FILE || دوتنه||'''FILE''' || '''دوتنه''' |- | ۸ || NS_FILE_TALK || د_دوتنې_خبرې_اترې||'''FILE TALK''' || '''د دوتنې خبرې اترې''' |- | ۹ || NS_MEDIAWIKI || مېډياويکي||'''MEDIAWIKI''' || '''مېډياويکي''' |- | ۰۱ || NS_MEDIAWIKI_TALK || د_مېډياويکي_خبرې_اترې|| '''MEDIAWIKI TALK''' || '''د مېډياويکي خبرې اترې''' |- | ۱۱ || NS_TEMPLATE || کينډۍ||'''TEMPLATE'''||'''کينډۍ''' |- | ۱۲ || NS_TEMPLATE_TALK || د_کينډۍ_خبرې_اترې||'''TEMPLATE TALK'''||'''د کينډۍ خبرې اترې''' |- | ۱۳ || NS_HELP || لارښود||HELP || '''لارښود''' |- | ۱۴ || NS_HELP_TALK || د_لارښود_خبرې_اترې||'''HELP TALK''' || '''د لارښود خبرې اترې''' |- | ۱۵ || NS_CATEGORY || وېشنيزه||CATEGORY || '''وېشنيزه''' |- | ۱۶ || NS_CATEGORY_TALK || د_وېشنيزې_خبرې_اترې||'''CATEGORY TALK'''||'''د وېشنيزې خبرې اترې''' |- |} ==تجزيه‌کوونکي کړنچارو کوډگر ويي== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! بله ژباړه |- | ۱ || expr || څرگندول|| |- | ۲ || if || که|| |- | ۳ || ifeq || که‌مساوي|| که_مساوي |- | ۴ || ifexpr || که‌څرگندول|| که_څرگندول |- | ۵ || iferror ||که‌تېروتنه|| که_تېروتنه |- | ۶ || switch || ټاکنه|| بدلول |- | ۷ || default || تلواليز|| |- | ۸ || default || #تلواليز|| #تلواله |- | ۹ || ifexist || که‌وي|| که_وي |- | ۱۰ || time || وخت|| |- | ۱۱ || timel|| وخت‌اوږدوالی|| وخت_اوږدوالی |- | ۱۲ || rel2abs || د‌مطلق‌په‌پرتله||د_مطلق_په_پرتله |- | ۱۳ || titleparts || سرليک‌برخې|| سرليک_برخې |- | ۱۴ || len ||اوږدوالی|| |- | ۱۵|| pos || ځای|| |- | ۱۶ || rpos || شاگرځ‌ځای|| شاگرځ_ځای |- | ۱۷ || sub || څېرمه|| |- | ۱۸ || count || شمېرل||شمېر |- | ۱۹ || replace||ځايناستول|| |- | ۲۰ || explode || وېشل|| غځول |- | ۲۱ || urldecode || بې‌کوډوېبتړ|| بې_کوډ_وېبتړ |- |} == ۱ == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- Bylaws |- call |- Chief operational officer |- Chief technical officer |- Committee |- commission contractor Communications committee conversation Desktop Direction Domain names workgroup ED Search committee Election officers Events committee Face-to-face meeting financial committee Fundraising committee Funds Dissemination Committee General Counsel Grant Grant Advisory Committee (GAC) in-house legal counsel Insurance committee Legal officer Matching fund medium language Mission statement officers Ombudsman commission Outreach Retreat Scope Special Projects Committee, SPC Trademarks committee Vision statement |} 74huyud7j9vp6zdtqnih1lxzllgzbe0 364228 364224 2026-05-24T06:19:37Z شاه زمان پټان 26102 364228 wikitext text/x-wiki {{چټک پلټل}}'''پښتو انگليسي نوم‌ژباړه''' په حقيقت کې د [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] د بېلابېلو پروژو د [[انګرېزي|انگليسي]] ويي‌پانگې [[پښتو]] ژباړه ده، چې په بېلابېلو پروژو کې په پښتو ژبه راژباړل شوې دي، دلته لاندې ځينې نومونه دي چې په پښتو پروژو کې د انگليسي ژبې د معادلې ژباړې په توگه وړاندې شوې دي: == A == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || April || [[اپرېل|اپريل]]|| |- | ۲ || August || [[اګست|اگست]]|| |- | ۳ || Abuse filter ||ورانکارۍ چاڼگر|| |- | ۴ || Appearance ||ونگبڼه|| |- | ۵ ||automatic||خپلکاره|| |- | ۶ ||aliases||بل‌نومونه||مستعار نومونه، پټ نومونه، دروغي نوم |- | ۷ ||alerts||خبرونې|| |- | ۸ ||Align||پېيل|| |- | ۹ ||Alternative||بلونج|| بديل، انتخاب |- | ۱۰ ||Accountability||پازوالي||مسؤليت |- | ۱۱ ||Adminship||پازوالي|| |- | ۱۲ ||Advisor||سالاکار|| |- | ۱۳ ||Accessibility||لاسرسی||لاسرسي وړتيا، لاسرسي وړ |- |۱۴ ||Assistant election official|| |- |۱۴ ||Author||ليکوال|| |- |۱۵ ||Abuse||ورانکاري|| |- |۱۶ ||argument||ويې‌ينه<ref>کتاب:'''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس ليکوال:مجاوراحمد زيار، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||بحث، استدلال، حجت |- | ۱۷ ||array||کتار||لړ کول، په قطار درول، په ليكه برابرونه |- | ۱۸ ||ascending||پيليز||صعودي |- | ۱۹ ||Append||پای‌تړنه||يو څيز د لړليک اخر سرکې ټومبل، ځړول، نښلول |- | ۲۰ ||Attribution||ځانگړی‌کونگ||منسوبول |- | ۲۱ ||Attachment||مښلن|| |- |} == B == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || browser ||ښوونگر|| کتنمل |- | ۲ ||badge ||وياړنښه|| |- | ۳ ||Behaviors||چلند|| سلوک، روش، رفتار |- | ۴ ||Beach||سيندغاړه|| سمندرغاړه، ساحل |- | ۵ ||Background||شاليد|| |- | ۶ ||Backwards||شاته وړل|| |- |} == C == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Caption || نيونگ|| |- | ۲ || custom || دوديز|| دود، دستور، رواج، عرف''' لکه custom Value لپاره دوديز ارزښت په توگه کارول شوی.''' |- | ۳ || category ||وېشنيزه||کته گورۍ |- | ۴ || comment ||څرگندونه||تبصره |- | ۵ || campaign||ټاکنيزه‌سيالۍ||سيالۍ، کمپاين |- | ۶ || clipboard ||ټينگدړه|| |- | ۷ ||calendar||کليز||جنتري، کاليز |- | ۸ ||compiler||اوډونکی||ترتيبوونکی، مرتب، |- | ۹ ||collapse||پرځول|| |- | ۱۰ ||compact||رالنډول|| |- | ۱۱ ||consider||غور|| فکر کول |- | ۱۲ ||comparative ||پرتليز|| |- | ۱۳ ||Compare ||پرتلل|| |- | ۱۳ ||CopyPatrol ||لمېسل‌څار|| |- | ۱۴ ||Convenient Discussions||ارامه شننې|| |- | ۱۵ || contribution || ونډې|| برخې |- | ۱۶ || component || ټوټه|| برخه |- | ۱۷ || chromaticity || رنگينتوب|| |- | ۱۸ || Capacity || وړتيا|| |- | ۱۹ || console || ښودنمخ||اصلي لغاتي مانا يې دلاساينه ده؛ خو دلته موږ د کوډېنگ او او ماډيول جوړونې برخه کې کارولی چې په انگليسي کې همدا د ښودنمخ سره راژباړل کېدای شي، ځکه په کوډېنگ کې دا اصطلاح د اوامرو اخيستلو او پايلې ښودلو لپاره کارېږي. |- | ۲۰ || Client || غوښتندوی|| |- | ۲۱ || Cookies || نښه‌توکي|| |- |} == D == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || December || [[ډېسمبر]]|| |- | ۲ || Day || [[ورځ]]|| |- | ۳ || Description ||څرگنداوی||څرگندی،سپړنه، تشريح، سپيناوی |- | ۴ || definition || پېژندون|| پېژندنه، معرفت، تعريف، ستاينه، توصيف |- | ۵ || DiscussionTools ||شنن‌توکي||شننتوکي، د بحث توکي |- | ۶ || Detail ||سپيناوی||تفصيل، توضيح، تشريح |- | ۷ || Discussion ||شننه||بحث، خبرې اترې |- | ۸ || Disable ||ناچارن|| غيرفعال، تړل شوی |- | ۹ || Display ||ښکارېدنه|| ښودل، ښکاره کول |- | ۱۰ ||default||تلواله|| |- | ۱۱ ||Dashboard ||ليددړه|| |- | ۱۲ || draft || گارليک|| خاکه، يادښت |- | ۱۳ ||Disclaimers || بېرته واگ اخيستنې|| |- | ۱۴ ||domain|| واک‌سيمه|| واکسيمه، شپول |- | ۱۵ ||Data|| اومتوک|| اومتوکي، ډاټا، ډېټا، معلومات، مالومات |- | ۱۶ ||definite|| ټاکلی|| محدود |- | ۱۷ ||descending|| پاييز|| نزولي، له پای نه پيل پورې اوډل يا له کښته پورته ته اوډل |- |} ==E == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||engage||ښکېلتيا|| |- |۲ ||emed||ځای‌پرځای‌کول|| نښلول، اغږل |- |۳ ||endpoint||پای‌ټکی|| پای ټکی |- |} == F == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||font||ليکبڼه|| |- | ۲ ||formatted||بڼل‌شوی|| |- | ۳ ||feedback||غبرگون|| |- | ۴ ||Functionality||کړنچار|| |- | ۵ || Friday || [[جمعه|ادينه]]|| جمعه |- | ۶ || February || [[فېبروري]]||فبرورۍ يا فېبرورۍ |- | ۷ || Fall || [[منی]]|| |- | ۸ || Featured || ټاکلې|| غوره، غوره شوې |- | ۹ || features ||ځانگړنه||غونی |- | ۱۰ || features ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۱۱ || File ||دوتنه|| |- | ۱۲ || function ||کړنچار<ref>کتاب نوم: '''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس (مجاور احمد زيار)، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||دنده، فعاليت، وظيفه |- | ۱۳ || Forward ||مخ‌ته‌وړل|| |- |} == G == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || glossary||ويي‌لړ|| وييزېرمه |- | ۲ ||gloss||لمنليک|| څنگ‌ليک |- |} == H == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Hour || [[ساعت|گړۍ]]|| په پښتو کې بېلابېل ځايونه ياد هدف په '''ساعت'''، '''گړۍ''' يا '''بجې''' سره اداء کېږي |- | ۲||Height||لوړوالی||جگوالی |- | ۳||Horizontal||پروت||څنډيز،افقي |- | ۴||Hierarchical||لړيز|| |- |} == I == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || intermediate||منځمهاله||منځ‌مهاله، متوسطه، منځنۍ |- | ۲ || inputs ||ننوتنې|| داخلول |- | ۳||input||ننوتنه|| |- | ۴ ||Index||لیکلړ|| |- | ۵ ||interface||مخبڼه|| |- | ۶ ||issues||ستونزې|| |- | ۷ || Invalid || ناچله|| ناباوره، بې باوره، بې اعتباره، ناسم |- | ۸ || IP address||وېب‌پته||وېبپته، آی پي ادرس |- | ۹ || Indefinite||ناټاکلی||نامحدود |- | ۱۰ ||Insights||[[پوه‌ليد|پوه‌ليدونه]]||ليد، بصيرتونه، د يو پېچلي وضعيت، شخص يا ستونزې ژوره، روښانه او ډېری وخت ناڅاپي پوهه |- |} == J == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || January || [[جنوري]]|| جنورۍ |- | ۲ || June || [[جون]]|| |- | ۳ || July || [[جولای]]|| |- | ۴ || Jade || [[شين‌کاڼی]]||شين ياقوت |- |} == K == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == L == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Legacy ||ورېشون||زېږنده، ميراثي |- | ۲ ||lemma ||بيان|| بيان د ويوکي ترټولو لنډه بڼه ده (دقيقې ژباړې ته اړتيا ده که پوهېږئ، راسره شريک يې کړئ.) |- | ۳ ||label||نښکه||ليبل، نښه |- | ۴ ||Lexeme||پيل‌ويوکی|| |- | ۵ ||Lexicography||ويي‌کښنه|| يوځای کول |- | ۶ ||Lexicology||وييپوهنه|| لغات پوهنه |- | ۷ ||layout ||هډوانه|| |- | ۸ ||link||وېبتړ||وېب‌تړنه، وېب‌تړنه، تړنه |- | ۹ ||Leaderboard||سرمشريزه|| |- | ۱۰ ||Longitude||اوږدوالی||طول البلد |- | ۱۱ ||Latitude||لوړوالی||عرض البلد |- | ۱۲ ||lexicon||ويي‌پانگه||ويي پانگه، قاموس |- |} == M == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Minute || [[دقيقه]]|| ملټ، مينټ... |- | ۲ ||Merge||اخږل|| يوځای کول |- | ۳ ||mention||يادگېرنه|| ذکرکول، يادونه کول، په خوله راوړل |- | ۴ ||Malformed||بدبڼی|| بد شکله، بدبڼه، بدشکله |- | ۵ ||marathoner ||نه ستړی کېدونکی سمونگر|| |- | ۶ || Management ||چاروالي|| اداره کول، مديرت کول |- | ۷ || mode ||ونگ‌ډول||حالت |- | ۸ || monolingual || يوژبيز|| |- | ۹ || multilingual || څوژبيز|| |- | ۱۰ || Month || [[مياشت]]|| |- | ۱۱ || May || [[می]]|| |- | ۱۲ ||March || [[مارچ]]|| |- | ۱۳ || Monday || [[دوه نۍ|دوه‌نۍ]]||دونۍ، دوشنبه... |- | ۱۴ ||milestone||پړاو||مهم پړاو، مهمه پېښه، څلی |- | ۱۵ ||methods ||چلندلارې||يوازې حالت يې چلندلار(method) |- | ۱۶ ||mentor||لارښود||لارښوونکی، روزونکی، کارښود |- | ۱۷ ||mentee||لارزدکړی||کارزدکړی |- | ۱۸ ||Moonlight||وږمکۍ||وږمه‌کۍ، د سپوږمۍ رڼا، ماتاوۍ |} == N== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || November || [[نومبر]]|| |- | ۲ || namespace||نوم‌تشيال||نومتشيال |- | ۳ || native keyboard||ولسي ليکدړه|| ځايي ليکمن |- | ۴ ||normative ||کره|| |- | ۵ ||notifications||خبرتياوې|| |- | ۶ ||notification methods||خبرلارې|| د خبرېدو طريقې، خبرتياوو ترلاسه کولو تگلار |- | ۷ ||notice||يادښت|| |- | ۸ ||notification||خبرتيا|| |- | ۹ ||Neologism||وييرغاونه|| ويی‌رغاونه |- | ۱۰ ||Nominative||نوملی|| ور پېژندل شوی |- | ۱۱ ||Neutral||بې‌پرې|| د يو څه په اړه د پرېکړې کولو پرمهال بې طرفه پاتې کېدل (مطلب د هېڅ يوه په اړخ نه کېدل) |- |} == O == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || October || [[اکتوبر]]|| |- | ۲ || Orientation || لورموندنه|| لوری، جهت، طرف، پلو |- | ۳ || Obsession|| اندېښنه|| سودا |- |} == P == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ ||Pendulum||ځوړند|| |- | ۲ ||Prevent||ستنول|| مخنيوی |- | ۳ ||personalize||ځانواله‌کول|| ځانواله |- | ۴ || prererences||مخکې‌توبونه||مخکېتوبونه |- | ۵ ||prohibited||بډن|| ممنوع، بند شوی |- | ۶ ||Proofreading||لوست‌ارزونه|| کره‌کتنه |- | ۷ || proofreader ||لوست‌ارزوونکی||کره‌کتونکی |- | ۸ || preferences||غوره‌توبونه||غوره توبونه |- | ۹ || password||پټنوم||رمز، پاسورډ |- | ۱۰ ||Preview||مخکتنه|| مخليدنه |- | ۱۱|| Permanent link||تلپاتې تړونی||تلپاتې وېبتړ، تلپاتې تړنه |- | ۱۲ ||property ||ځانتيا|| |- | ۱۳ ||Preview||مخکتنه|| |- | ۱۴ ||public||ټولگړی|| ټولگړې، عامه |- | ۱۴ ||Privacy ||پټنتيا|| پټتيا، محرميت |- | ۱۵ ||policy ||تگلار|| تگلاره |- | ۱۶ ||Privacy policy ||پټنتيا تگلار|| پټتيا تگلار، د محرميت تگلاره |- | ۱۷ ||Printable ||چاپ‌وړ|| |- | ۱۸ ||panel||منځدړه||منځنۍ تخته، څلوگوټيزه تخته |- | ۱۹ ||prefix||مختاړی|| |- | ۲۰ ||Paradigm||نمونه||بېلگه، مثال |- | ۲۱ ||Prepend||مخکې‌تړنه||مخ‌تړ، مختړنه، يو څيز د ليست سر کې ټومبل |- | ۲۲ ||Playback||بياغږول||د يو ثبت شوي کليپ يا سندرې غږول |- |} == Q == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || quantity || څومره‌والی|| مقدار |- |} == R == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Relevance || انډولتيا|| |- | ۲ || Representation ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۳ || Reason||لامل||سبب |- | ۴ || Redo ||بياکړل|| |- | ۵ || Refresh||بياتاندول|| تازه کول |- | ۶ ||revert ||په څټ گرځول||ستنېدنه |- | ۷ ||rollback||شاگرځ|| پرشا کول، بېرته گرځول |- | ۸ ||Redirect ||مخگرځ|| مخ گرځونه |- | ۹ ||Router||لارموند|| |- | ۱۰ ||responsive||ځوابگر|| |- | ۱۱ ||recovery||بياترلاسنه|| |- | ۱۲ || resolution ||بېلن‌نښه|| ژورليدنه |- | ۱۳ || revision||بياکتنه||کره کتنه |- | ۱۴ || Refresh || بياتاندول|| بياتازه کول، تازه کول، تازه کېدل |- | ۱۵ || regular||سمدودی||باقاعده، منظم، دوديز |- | ۱۶ ||Ruby||لال||لعل، سره |- |} == S == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Second || [[ثانيه]]|| |- | ۲ || Saturday || [[ونۍ]]||پيلنۍ، شنبه... |- | ۳ || Sunday || [[يونۍ]]||يوه نۍ، يکشنبه |- | ۴ || Spring || [[پسرلی]]|| |- | ۵ || Summer || [[اوړی]]|| |- | ۶ ||statement ||[[پرېکړه ليک]]|| |- | ۷ ||Sense ||جاج||مانا، معنی |- | ۸ || sidebar ||[[څنگپټه]]||سايډبار |- | ۹ || Site ||وېبځی||وېب ځی، وېبپاڼه، وېبسايټ |- | ۱۰ || settings||اوڼنې||تنظيمات، سمونې، امستنې |- | ۱۱ || syntax ||غونډلپوهه||غونډلپوهنه، نحوه |- | ۱۲ || Suggestions || وړانديزونه|| پېشنهادونه |- | ۱۳ || Security||خونديتوب|| |- | ۱۴ ||string||لړۍ|| تار |- | ۱۵ || subscription ||ونډکښنه||ونډه اخيستل، مشارکت کول، برخه اخيستل، گډون کول |- | ۱۶ ||Sitelink||وېبځي‌وېبتړ|| |- | ۱۷ || Save draft || [[گارليک]] خوندي کول|| |- | ۱۸ ||Save ||خوندي کول|| ثبتول |- | ۱۹ ||status||دريځ|| |- | ۲۰ || Style ||[[ښودبڼه]]|| |- | ۲۱ ||server||[[پالنگر]]|| لکه |- | ۲۲ || subsection ||څنگبرخه|| څېرمه برخې |- | ۲۲ || Submit ||[[سپارل]]|| |- | ۲۲ || Special ||[[ځانگړی]]|| |- | ۲۳ || Software ||[[پوستغالی]]|| |- | ۲۴ ||Sapphire||نيلم|| |- | ۲۵ ||Sky||اسمان|| آسمان |- | ۲۶ ||Slate||شوکاڼی|| |- | ۲۷ ||Smoke||لوگی||دود |- | ۲۸ ||sort||[[اوډل]]|| |- | ۲۹ ||survey||اندغوښتنه||آند غوښتنه، سروې، نظرسنجي |- | ۳۰ ||Semantic||[[ماناپوهنه]]||په ژبه کې د ماناپوهنه |- | ۳۱ ||speech||وينا||خبرې |- | ۳۲ ||Singular||يوگړی||مفرد |- | ۳۳ ||suffixe||[[وروستاړی]]|| |- | ۳۴ ||Schema||[[جوړښتي‌گارليک]]||يو جوړښتي چوکاټ، پلان يا د مالوماتو د ترتيبولو تگلار چې د حقيقي نړۍ د ماډل کولو، وېبپاڼو د جوړولو او اومتوک‌اډانې ډيزاين يا په ارواپوهنه کې د ادراکي نمونو لپاره کارېږي (د پېچلو مالوماتو د پوهېدو او تنظيم نخشه) |- | ۳۵ ||Stable||ټيکاو||ثبات |- | ۳۶ ||Stabilize||ټيکاو راوستل||ټيکاو، ثبات راوستل |- |} == T == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱||thumbnail||بټنوک|| |- | ۲ ||transclusions||مخ لېږدونې|| |- | ۳ || toolbar ||توک‌پټه||توکپټه |- | ۴ || template ||کينډۍ|| |- | ۵ || Thursday || [[پينځه نۍ|پېنځه‌نۍ]]||پنځنۍ، پنجشنبه..... |- | ۶ || Tuesday || [[درې نۍ|درې‌نۍ]]||درې نۍ، سه شنبه... |- | ۷ ||Theme ||شاليد|| |- | ۸ || table ||لښتيال||جدول |- | ۹ ||template wizard ||کينډۍ کوډگر|| |- | ۱۰ ||transcription||غږاړه|| غږآړه، يا غږليکون، د یوه متن یا وینا را اړونه (البته دې ځای کې غږاړه د (phonetic)transcription په مانا ده. |- | ۱۱ ||transcription||لاس‌ليکنه|| لاسي ليکنه، لاس کښنه manuscript |- | ۱۲ ||trace||پل‌څار|| پل څار (د کرښو، لارو يا شواهدو، څارل، موندل يا نخچول) |- | ۱۳ ||tracking||پل‌نيوی|| څار |- |} == U == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || user ||کارن||کاروونکی |- | ۲ || UserName ||کارن‌نوم||کارن نوم |- | ۳ ||Update||هم‌مهالول|| تازه کول |- | ۴ || Undo ||ناکړل|| |- |} == V == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || variant ||بلبڼه|| بل‌بڼه، بل‌ډول، د يو څيز بله بڼه |- | ۲ ||variable||اوښتونکی|| بدلېدونکی، متغير |- | ۳ ||Vanish||له منځه وړل|| |- | ۴ || Visual mode ||ليدنيز ونگ‌ډول||ليدنيزه بڼه، کتل کېدونکې ونگه |- | ۵ || version||بل‌بڼه||بلبڼه، نسخه، بياځلي نوې بڼه |- | ۶ || Vertical||ولاړيز||عمودي |- | ۷ || verbose||خبراوږد||خبره اوږدونکی، طولاني، مطول، اوږد، لفاظ |- |} == W == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Wednesday || [[څلرنۍ|څلورنۍ]]||څلرنۍ، چهارشنبه..... |- | ۲ || Week || [[اوونۍ]]|| |- | ۳ || Winter || [[ژمی]]|| |- | ۴ ||Wikibase||ويکي‌اډانه|| |- | ۵ ||Width||پراخوالی|| |- |} == X == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == Y == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Year || [[کال]]|| |- |} == Z == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == نوم‌تشيال‌نومونه == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! انگليسي ويی ! پښتو ژباړه |- | ۱ || NS_MEDIA || رسنۍ||'''MEDIA'''||'''رسنۍ''' |- | ۲ || NS_SPECIAL || ځانگړی||'''SPECIAL''' || '''ځانگړی''' |- | ۳ || NS_TALK || خبرې_اترې||'''TALK''' || '''خبرې اترې''' |- | ۴ || NS_USER || کارن||'''USER''' || '''کارن''' |- | ۵ || NS_USER_TALK || د_کارن_خبرې_اترې||'''USER TALK''' || '''د کارن خبرې اترې''' |- | ۶ || NS_PROJECT_TALK || د_$1_خبرې_اترې||'''PROJECT TALK''' || '''د پروژې خبرې اترې''' |- | ۷ || NS_FILE || دوتنه||'''FILE''' || '''دوتنه''' |- | ۸ || NS_FILE_TALK || د_دوتنې_خبرې_اترې||'''FILE TALK''' || '''د دوتنې خبرې اترې''' |- | ۹ || NS_MEDIAWIKI || مېډياويکي||'''MEDIAWIKI''' || '''مېډياويکي''' |- | ۰۱ || NS_MEDIAWIKI_TALK || د_مېډياويکي_خبرې_اترې|| '''MEDIAWIKI TALK''' || '''د مېډياويکي خبرې اترې''' |- | ۱۱ || NS_TEMPLATE || کينډۍ||'''TEMPLATE'''||'''کينډۍ''' |- | ۱۲ || NS_TEMPLATE_TALK || د_کينډۍ_خبرې_اترې||'''TEMPLATE TALK'''||'''د کينډۍ خبرې اترې''' |- | ۱۳ || NS_HELP || لارښود||HELP || '''لارښود''' |- | ۱۴ || NS_HELP_TALK || د_لارښود_خبرې_اترې||'''HELP TALK''' || '''د لارښود خبرې اترې''' |- | ۱۵ || NS_CATEGORY || وېشنيزه||CATEGORY || '''وېشنيزه''' |- | ۱۶ || NS_CATEGORY_TALK || د_وېشنيزې_خبرې_اترې||'''CATEGORY TALK'''||'''د وېشنيزې خبرې اترې''' |- |} ==تجزيه‌کوونکي کړنچارو کوډگر ويي== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! بله ژباړه |- | ۱ || expr || څرگندول|| |- | ۲ || if || که|| |- | ۳ || ifeq || که‌مساوي|| که_مساوي |- | ۴ || ifexpr || که‌څرگندول|| که_څرگندول |- | ۵ || iferror ||که‌تېروتنه|| که_تېروتنه |- | ۶ || switch || ټاکنه|| بدلول |- | ۷ || default || تلواليز|| |- | ۸ || default || #تلواليز|| #تلواله |- | ۹ || ifexist || که‌وي|| که_وي |- | ۱۰ || time || وخت|| |- | ۱۱ || timel|| وخت‌اوږدوالی|| وخت_اوږدوالی |- | ۱۲ || rel2abs || د‌مطلق‌په‌پرتله||د_مطلق_په_پرتله |- | ۱۳ || titleparts || سرليک‌برخې|| سرليک_برخې |- | ۱۴ || len ||اوږدوالی|| |- | ۱۵|| pos || ځای|| |- | ۱۶ || rpos || شاگرځ‌ځای|| شاگرځ_ځای |- | ۱۷ || sub || څېرمه|| |- | ۱۸ || count || شمېرل||شمېر |- | ۱۹ || replace||ځايناستول|| |- | ۲۰ || explode || وېشل|| غځول |- | ۲۱ || urldecode || بې‌کوډوېبتړ|| بې_کوډ_وېبتړ |- |} == ۱ == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- Bylaws |- call |- Chief operational officer |- Chief technical officer |- Committee |- commission contractor Communications committee conversation Desktop Direction Domain names workgroup ED Search committee Election officers Events committee Face-to-face meeting financial committee Fundraising committee Funds Dissemination Committee General Counsel Grant Grant Advisory Committee (GAC) in-house legal counsel Insurance committee Legal officer Matching fund medium language Mission statement officers Ombudsman commission Outreach Retreat Scope Special Projects Committee, SPC Trademarks committee Vision statement |} m9y9n9dqwqc9mwdofa469xkt6jq9ful 364233 364228 2026-05-24T06:24:07Z شاه زمان پټان 26102 364233 wikitext text/x-wiki '''پښتو انگليسي نوم‌ژباړه''' په حقيقت کې د [[ويکي میډيا بنسټ|ويکي‌رسنۍ]] د بېلابېلو پروژو د [[انګرېزي|انگليسي]] ويي‌پانگې [[پښتو]] ژباړه ده، چې په بېلابېلو پروژو کې په پښتو ژبه راژباړل شوې دي، دلته لاندې ځينې نومونه دي چې په پښتو پروژو کې د انگليسي ژبې د معادلې ژباړې په توگه وړاندې شوې دي: == A == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || April || [[اپرېل|اپريل]]|| |- | ۲ || August || [[اګست|اگست]]|| |- | ۳ || Abuse filter ||ورانکارۍ چاڼگر|| |- | ۴ || Appearance ||ونگبڼه|| |- | ۵ ||automatic||خپلکاره|| |- | ۶ ||aliases||بل‌نومونه||مستعار نومونه، پټ نومونه، دروغي نوم |- | ۷ ||alerts||خبرونې|| |- | ۸ ||Align||پېيل|| |- | ۹ ||Alternative||بلونج|| بديل، انتخاب |- | ۱۰ ||Accountability||پازوالي||مسؤليت |- | ۱۱ ||Adminship||پازوالي|| |- | ۱۲ ||Advisor||سالاکار|| |- | ۱۳ ||Accessibility||لاسرسی||لاسرسي وړتيا، لاسرسي وړ |- |۱۴ ||Assistant election official|| |- |۱۴ ||Author||ليکوال|| |- |۱۵ ||Abuse||ورانکاري|| |- |۱۶ ||argument||ويې‌ينه<ref>کتاب:'''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس ليکوال:مجاوراحمد زيار، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||بحث، استدلال، حجت |- | ۱۷ ||array||کتار||لړ کول، په قطار درول، په ليكه برابرونه |- | ۱۸ ||ascending||پيليز||صعودي |- | ۱۹ ||Append||پای‌تړنه||يو څيز د لړليک اخر سرکې ټومبل، ځړول، نښلول |- | ۲۰ ||Attribution||ځانگړی‌کونگ||منسوبول |- | ۲۱ ||Attachment||مښلن|| |- |} == B == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || browser ||ښوونگر|| کتنمل |- | ۲ ||badge ||وياړنښه|| |- | ۳ ||Behaviors||چلند|| سلوک، روش، رفتار |- | ۴ ||Beach||سيندغاړه|| سمندرغاړه، ساحل |- | ۵ ||Background||شاليد|| |- | ۶ ||Backwards||شاته وړل|| |- |} == C == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Caption || نيونگ|| |- | ۲ || custom || دوديز|| دود، دستور، رواج، عرف''' لکه custom Value لپاره دوديز ارزښت په توگه کارول شوی.''' |- | ۳ || category ||وېشنيزه||کته گورۍ |- | ۴ || comment ||څرگندونه||تبصره |- | ۵ || campaign||ټاکنيزه‌سيالۍ||سيالۍ، کمپاين |- | ۶ || clipboard ||ټينگدړه|| |- | ۷ ||calendar||کليز||جنتري، کاليز |- | ۸ ||compiler||اوډونکی||ترتيبوونکی، مرتب، |- | ۹ ||collapse||پرځول|| |- | ۱۰ ||compact||رالنډول|| |- | ۱۱ ||consider||غور|| فکر کول |- | ۱۲ ||comparative ||پرتليز|| |- | ۱۳ ||Compare ||پرتلل|| |- | ۱۳ ||CopyPatrol ||لمېسل‌څار|| |- | ۱۴ ||Convenient Discussions||ارامه شننې|| |- | ۱۵ || contribution || ونډې|| برخې |- | ۱۶ || component || ټوټه|| برخه |- | ۱۷ || chromaticity || رنگينتوب|| |- | ۱۸ || Capacity || وړتيا|| |- | ۱۹ || console || ښودنمخ||اصلي لغاتي مانا يې دلاساينه ده؛ خو دلته موږ د کوډېنگ او او ماډيول جوړونې برخه کې کارولی چې په انگليسي کې همدا د ښودنمخ سره راژباړل کېدای شي، ځکه په کوډېنگ کې دا اصطلاح د اوامرو اخيستلو او پايلې ښودلو لپاره کارېږي. |- | ۲۰ || Client || غوښتندوی|| |- | ۲۱ || Cookies || نښه‌توکي|| |- |} == D == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || December || [[ډېسمبر]]|| |- | ۲ || Day || [[ورځ]]|| |- | ۳ || Description ||څرگنداوی||څرگندی،سپړنه، تشريح، سپيناوی |- | ۴ || definition || پېژندون|| پېژندنه، معرفت، تعريف، ستاينه، توصيف |- | ۵ || DiscussionTools ||شنن‌توکي||شننتوکي، د بحث توکي |- | ۶ || Detail ||سپيناوی||تفصيل، توضيح، تشريح |- | ۷ || Discussion ||شننه||بحث، خبرې اترې |- | ۸ || Disable ||ناچارن|| غيرفعال، تړل شوی |- | ۹ || Display ||ښکارېدنه|| ښودل، ښکاره کول |- | ۱۰ ||default||تلواله|| |- | ۱۱ ||Dashboard ||ليددړه|| |- | ۱۲ || draft || گارليک|| خاکه، يادښت |- | ۱۳ ||Disclaimers || بېرته واگ اخيستنې|| |- | ۱۴ ||domain|| واک‌سيمه|| واکسيمه، شپول |- | ۱۵ ||Data|| اومتوک|| اومتوکي، ډاټا، ډېټا، معلومات، مالومات |- | ۱۶ ||definite|| ټاکلی|| محدود |- | ۱۷ ||descending|| پاييز|| نزولي، له پای نه پيل پورې اوډل يا له کښته پورته ته اوډل |- |} ==E == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||engage||ښکېلتيا|| |- |۲ ||emed||ځای‌پرځای‌کول|| نښلول، اغږل |- |۳ ||endpoint||پای‌ټکی|| پای ټکی |- |} == F == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |۱ ||font||ليکبڼه|| |- | ۲ ||formatted||بڼل‌شوی|| |- | ۳ ||feedback||غبرگون|| |- | ۴ ||Functionality||کړنچار|| |- | ۵ || Friday || [[جمعه|ادينه]]|| جمعه |- | ۶ || February || [[فېبروري]]||فبرورۍ يا فېبرورۍ |- | ۷ || Fall || [[منی]]|| |- | ۸ || Featured || ټاکلې|| غوره، غوره شوې |- | ۹ || features ||ځانگړنه||غونی |- | ۱۰ || features ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۱۱ || File ||دوتنه|| |- | ۱۲ || function ||کړنچار<ref>کتاب نوم: '''پښتو څو ژبيز د نولوجزمونو قاموس (مجاور احمد زيار)، وېبپاڼه:قاموسونه ټکی کام، تړونی:'''https://qamosona.com/j/ </ref>||دنده، فعاليت، وظيفه |- | ۱۳ || Forward ||مخ‌ته‌وړل|| |- |} == G == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || glossary||ويي‌لړ|| وييزېرمه |- | ۲ ||gloss||لمنليک|| څنگ‌ليک |- |} == H == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Hour || [[ساعت|گړۍ]]|| په پښتو کې بېلابېل ځايونه ياد هدف په '''ساعت'''، '''گړۍ''' يا '''بجې''' سره اداء کېږي |- | ۲||Height||لوړوالی||جگوالی |- | ۳||Horizontal||پروت||څنډيز،افقي |- | ۴||Hierarchical||لړيز|| |- |} == I == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || intermediate||منځمهاله||منځ‌مهاله، متوسطه، منځنۍ |- | ۲ || inputs ||ننوتنې|| داخلول |- | ۳||input||ننوتنه|| |- | ۴ ||Index||لیکلړ|| |- | ۵ ||interface||مخبڼه|| |- | ۶ ||issues||ستونزې|| |- | ۷ || Invalid || ناچله|| ناباوره، بې باوره، بې اعتباره، ناسم |- | ۸ || IP address||وېب‌پته||وېبپته، آی پي ادرس |- | ۹ || Indefinite||ناټاکلی||نامحدود |- | ۱۰ ||Insights||[[پوه‌ليد|پوه‌ليدونه]]||ليد، بصيرتونه، د يو پېچلي وضعيت، شخص يا ستونزې ژوره، روښانه او ډېری وخت ناڅاپي پوهه |- |} == J == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || January || [[جنوري]]|| جنورۍ |- | ۲ || June || [[جون]]|| |- | ۳ || July || [[جولای]]|| |- | ۴ || Jade || [[شين‌کاڼی]]||شين ياقوت |- |} == K == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == L == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Legacy ||ورېشون||زېږنده، ميراثي |- | ۲ ||lemma ||بيان|| بيان د ويوکي ترټولو لنډه بڼه ده (دقيقې ژباړې ته اړتيا ده که پوهېږئ، راسره شريک يې کړئ.) |- | ۳ ||label||نښکه||ليبل، نښه |- | ۴ ||Lexeme||پيل‌ويوکی|| |- | ۵ ||Lexicography||ويي‌کښنه|| يوځای کول |- | ۶ ||Lexicology||وييپوهنه|| لغات پوهنه |- | ۷ ||layout ||هډوانه|| |- | ۸ ||link||وېبتړ||وېب‌تړنه، وېب‌تړنه، تړنه |- | ۹ ||Leaderboard||سرمشريزه|| |- | ۱۰ ||Longitude||اوږدوالی||طول البلد |- | ۱۱ ||Latitude||لوړوالی||عرض البلد |- | ۱۲ ||lexicon||ويي‌پانگه||ويي پانگه، قاموس |- |} == M == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Minute || [[دقيقه]]|| ملټ، مينټ... |- | ۲ ||Merge||اخږل|| يوځای کول |- | ۳ ||mention||يادگېرنه|| ذکرکول، يادونه کول، په خوله راوړل |- | ۴ ||Malformed||بدبڼی|| بد شکله، بدبڼه، بدشکله |- | ۵ ||marathoner ||نه ستړی کېدونکی سمونگر|| |- | ۶ || Management ||چاروالي|| اداره کول، مديرت کول |- | ۷ || mode ||ونگ‌ډول||حالت |- | ۸ || monolingual || يوژبيز|| |- | ۹ || multilingual || څوژبيز|| |- | ۱۰ || Month || [[مياشت]]|| |- | ۱۱ || May || [[می]]|| |- | ۱۲ ||March || [[مارچ]]|| |- | ۱۳ || Monday || [[دوه نۍ|دوه‌نۍ]]||دونۍ، دوشنبه... |- | ۱۴ ||milestone||پړاو||مهم پړاو، مهمه پېښه، څلی |- | ۱۵ ||methods ||چلندلارې||يوازې حالت يې چلندلار(method) |- | ۱۶ ||mentor||لارښود||لارښوونکی، روزونکی، کارښود |- | ۱۷ ||mentee||لارزدکړی||کارزدکړی |- | ۱۸ ||Moonlight||وږمکۍ||وږمه‌کۍ، د سپوږمۍ رڼا، ماتاوۍ |} == N== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || November || [[نومبر]]|| |- | ۲ || namespace||نوم‌تشيال||نومتشيال |- | ۳ || native keyboard||ولسي ليکدړه|| ځايي ليکمن |- | ۴ ||normative ||کره|| |- | ۵ ||notifications||خبرتياوې|| |- | ۶ ||notification methods||خبرلارې|| د خبرېدو طريقې، خبرتياوو ترلاسه کولو تگلار |- | ۷ ||notice||يادښت|| |- | ۸ ||notification||خبرتيا|| |- | ۹ ||Neologism||وييرغاونه|| ويی‌رغاونه |- | ۱۰ ||Nominative||نوملی|| ور پېژندل شوی |- | ۱۱ ||Neutral||بې‌پرې|| د يو څه په اړه د پرېکړې کولو پرمهال بې طرفه پاتې کېدل (مطلب د هېڅ يوه په اړخ نه کېدل) |- |} == O == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || October || [[اکتوبر]]|| |- | ۲ || Orientation || لورموندنه|| لوری، جهت، طرف، پلو |- | ۳ || Obsession|| اندېښنه|| سودا |- |} == P == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ ||Pendulum||ځوړند|| |- | ۲ ||Prevent||ستنول|| مخنيوی |- | ۳ ||personalize||ځانواله‌کول|| ځانواله |- | ۴ || prererences||مخکې‌توبونه||مخکېتوبونه |- | ۵ ||prohibited||بډن|| ممنوع، بند شوی |- | ۶ ||Proofreading||لوست‌ارزونه|| کره‌کتنه |- | ۷ || proofreader ||لوست‌ارزوونکی||کره‌کتونکی |- | ۸ || preferences||غوره‌توبونه||غوره توبونه |- | ۹ || password||پټنوم||رمز، پاسورډ |- | ۱۰ ||Preview||مخکتنه|| مخليدنه |- | ۱۱|| Permanent link||تلپاتې تړونی||تلپاتې وېبتړ، تلپاتې تړنه |- | ۱۲ ||property ||ځانتيا|| |- | ۱۳ ||Preview||مخکتنه|| |- | ۱۴ ||public||ټولگړی|| ټولگړې، عامه |- | ۱۴ ||Privacy ||پټنتيا|| پټتيا، محرميت |- | ۱۵ ||policy ||تگلار|| تگلاره |- | ۱۶ ||Privacy policy ||پټنتيا تگلار|| پټتيا تگلار، د محرميت تگلاره |- | ۱۷ ||Printable ||چاپ‌وړ|| |- | ۱۸ ||panel||منځدړه||منځنۍ تخته، څلوگوټيزه تخته |- | ۱۹ ||prefix||مختاړی|| |- | ۲۰ ||Paradigm||نمونه||بېلگه، مثال |- | ۲۱ ||Prepend||مخکې‌تړنه||مخ‌تړ، مختړنه، يو څيز د ليست سر کې ټومبل |- | ۲۲ ||Playback||بياغږول||د يو ثبت شوي کليپ يا سندرې غږول |- |} == Q == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || quantity || څومره‌والی|| مقدار |- |} == R == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Relevance || انډولتيا|| |- | ۲ || Representation ||استازيتوب||نماينده‌گي، وکالت کول |- | ۳ || Reason||لامل||سبب |- | ۴ || Redo ||بياکړل|| |- | ۵ || Refresh||بياتاندول|| تازه کول |- | ۶ ||revert ||په څټ گرځول||ستنېدنه |- | ۷ ||rollback||شاگرځ|| پرشا کول، بېرته گرځول |- | ۸ ||Redirect ||مخگرځ|| مخ گرځونه |- | ۹ ||Router||لارموند|| |- | ۱۰ ||responsive||ځوابگر|| |- | ۱۱ ||recovery||بياترلاسنه|| |- | ۱۲ || resolution ||بېلن‌نښه|| ژورليدنه |- | ۱۳ || revision||بياکتنه||کره کتنه |- | ۱۴ || Refresh || بياتاندول|| بياتازه کول، تازه کول، تازه کېدل |- | ۱۵ || regular||سمدودی||باقاعده، منظم، دوديز |- | ۱۶ ||Ruby||لال||لعل، سره |- |} == S == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Second || [[ثانيه]]|| |- | ۲ || Saturday || [[ونۍ]]||پيلنۍ، شنبه... |- | ۳ || Sunday || [[يونۍ]]||يوه نۍ، يکشنبه |- | ۴ || Spring || [[پسرلی]]|| |- | ۵ || Summer || [[اوړی]]|| |- | ۶ ||statement ||[[پرېکړه ليک]]|| |- | ۷ ||Sense ||جاج||مانا، معنی |- | ۸ || sidebar ||[[څنگپټه]]||سايډبار |- | ۹ || Site ||وېبځی||وېب ځی، وېبپاڼه، وېبسايټ |- | ۱۰ || settings||اوڼنې||تنظيمات، سمونې، امستنې |- | ۱۱ || syntax ||غونډلپوهه||غونډلپوهنه، نحوه |- | ۱۲ || Suggestions || وړانديزونه|| پېشنهادونه |- | ۱۳ || Security||خونديتوب|| |- | ۱۴ ||string||لړۍ|| تار |- | ۱۵ || subscription ||ونډکښنه||ونډه اخيستل، مشارکت کول، برخه اخيستل، گډون کول |- | ۱۶ ||Sitelink||وېبځي‌وېبتړ|| |- | ۱۷ || Save draft || [[گارليک]] خوندي کول|| |- | ۱۸ ||Save ||خوندي کول|| ثبتول |- | ۱۹ ||status||دريځ|| |- | ۲۰ || Style ||[[ښودبڼه]]|| |- | ۲۱ ||server||[[پالنگر]]|| لکه |- | ۲۲ || subsection ||څنگبرخه|| څېرمه برخې |- | ۲۲ || Submit ||[[سپارل]]|| |- | ۲۲ || Special ||[[ځانگړی]]|| |- | ۲۳ || Software ||[[پوستغالی]]|| |- | ۲۴ ||Sapphire||نيلم|| |- | ۲۵ ||Sky||اسمان|| آسمان |- | ۲۶ ||Slate||شوکاڼی|| |- | ۲۷ ||Smoke||لوگی||دود |- | ۲۸ ||sort||[[اوډل]]|| |- | ۲۹ ||survey||اندغوښتنه||آند غوښتنه، سروې، نظرسنجي |- | ۳۰ ||Semantic||[[ماناپوهنه]]||په ژبه کې د ماناپوهنه |- | ۳۱ ||speech||وينا||خبرې |- | ۳۲ ||Singular||يوگړی||مفرد |- | ۳۳ ||suffixe||[[وروستاړی]]|| |- | ۳۴ ||Schema||[[جوړښتي‌گارليک]]||يو جوړښتي چوکاټ، پلان يا د مالوماتو د ترتيبولو تگلار چې د حقيقي نړۍ د ماډل کولو، وېبپاڼو د جوړولو او اومتوک‌اډانې ډيزاين يا په ارواپوهنه کې د ادراکي نمونو لپاره کارېږي (د پېچلو مالوماتو د پوهېدو او تنظيم نخشه) |- | ۳۵ ||Stable||ټيکاو||ثبات |- | ۳۶ ||Stabilize||ټيکاو راوستل||ټيکاو، ثبات راوستل |- |} == T == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱||thumbnail||بټنوک|| |- | ۲ ||transclusions||مخ لېږدونې|| |- | ۳ || toolbar ||توک‌پټه||توکپټه |- | ۴ || template ||کينډۍ|| |- | ۵ || Thursday || [[پينځه نۍ|پېنځه‌نۍ]]||پنځنۍ، پنجشنبه..... |- | ۶ || Tuesday || [[درې نۍ|درې‌نۍ]]||درې نۍ، سه شنبه... |- | ۷ ||Theme ||شاليد|| |- | ۸ || table ||لښتيال||جدول |- | ۹ ||template wizard ||کينډۍ کوډگر|| |- | ۱۰ ||transcription||غږاړه|| غږآړه، يا غږليکون، د یوه متن یا وینا را اړونه (البته دې ځای کې غږاړه د (phonetic)transcription په مانا ده. |- | ۱۱ ||transcription||لاس‌ليکنه|| لاسي ليکنه، لاس کښنه manuscript |- | ۱۲ ||trace||پل‌څار|| پل څار (د کرښو، لارو يا شواهدو، څارل، موندل يا نخچول) |- | ۱۳ ||tracking||پل‌نيوی|| څار |- |} == U == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || user ||کارن||کاروونکی |- | ۲ || UserName ||کارن‌نوم||کارن نوم |- | ۳ ||Update||هم‌مهالول|| تازه کول |- | ۴ || Undo ||ناکړل|| |- |} == V == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || variant ||بلبڼه|| بل‌بڼه، بل‌ډول، د يو څيز بله بڼه |- | ۲ ||variable||اوښتونکی|| بدلېدونکی، متغير |- | ۳ ||Vanish||له منځه وړل|| |- | ۴ || Visual mode ||ليدنيز ونگ‌ډول||ليدنيزه بڼه، کتل کېدونکې ونگه |- | ۵ || version||بل‌بڼه||بلبڼه، نسخه، بياځلي نوې بڼه |- | ۶ || Vertical||ولاړيز||عمودي |- | ۷ || verbose||خبراوږد||خبره اوږدونکی، طولاني، مطول، اوږد، لفاظ |- |} == W == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Wednesday || [[څلرنۍ|څلورنۍ]]||څلرنۍ، چهارشنبه..... |- | ۲ || Week || [[اوونۍ]]|| |- | ۳ || Winter || [[ژمی]]|| |- | ۴ ||Wikibase||ويکي‌اډانه|| |- | ۵ ||Width||پراخوالی|| |- |} == X == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == Y == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- | ۱ || Year || [[کال]]|| |- |} == Z == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- |} == نوم‌تشيال‌نومونه == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! انگليسي ويی ! پښتو ژباړه |- | ۱ || NS_MEDIA || رسنۍ||'''MEDIA'''||'''رسنۍ''' |- | ۲ || NS_SPECIAL || ځانگړی||'''SPECIAL''' || '''ځانگړی''' |- | ۳ || NS_TALK || خبرې_اترې||'''TALK''' || '''خبرې اترې''' |- | ۴ || NS_USER || کارن||'''USER''' || '''کارن''' |- | ۵ || NS_USER_TALK || د_کارن_خبرې_اترې||'''USER TALK''' || '''د کارن خبرې اترې''' |- | ۶ || NS_PROJECT_TALK || د_$1_خبرې_اترې||'''PROJECT TALK''' || '''د پروژې خبرې اترې''' |- | ۷ || NS_FILE || دوتنه||'''FILE''' || '''دوتنه''' |- | ۸ || NS_FILE_TALK || د_دوتنې_خبرې_اترې||'''FILE TALK''' || '''د دوتنې خبرې اترې''' |- | ۹ || NS_MEDIAWIKI || مېډياويکي||'''MEDIAWIKI''' || '''مېډياويکي''' |- | ۰۱ || NS_MEDIAWIKI_TALK || د_مېډياويکي_خبرې_اترې|| '''MEDIAWIKI TALK''' || '''د مېډياويکي خبرې اترې''' |- | ۱۱ || NS_TEMPLATE || کينډۍ||'''TEMPLATE'''||'''کينډۍ''' |- | ۱۲ || NS_TEMPLATE_TALK || د_کينډۍ_خبرې_اترې||'''TEMPLATE TALK'''||'''د کينډۍ خبرې اترې''' |- | ۱۳ || NS_HELP || لارښود||HELP || '''لارښود''' |- | ۱۴ || NS_HELP_TALK || د_لارښود_خبرې_اترې||'''HELP TALK''' || '''د لارښود خبرې اترې''' |- | ۱۵ || NS_CATEGORY || وېشنيزه||CATEGORY || '''وېشنيزه''' |- | ۱۶ || NS_CATEGORY_TALK || د_وېشنيزې_خبرې_اترې||'''CATEGORY TALK'''||'''د وېشنيزې خبرې اترې''' |- |} ==تجزيه‌کوونکي کړنچارو کوډگر ويي== {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي کوډ ! پښتو ژباړ کوډ ! بله ژباړه |- | ۱ || expr || څرگندول|| |- | ۲ || if || که|| |- | ۳ || ifeq || که‌مساوي|| که_مساوي |- | ۴ || ifexpr || که‌څرگندول|| که_څرگندول |- | ۵ || iferror ||که‌تېروتنه|| که_تېروتنه |- | ۶ || switch || ټاکنه|| بدلول |- | ۷ || default || تلواليز|| |- | ۸ || default || #تلواليز|| #تلواله |- | ۹ || ifexist || که‌وي|| که_وي |- | ۱۰ || time || وخت|| |- | ۱۱ || timel|| وخت‌اوږدوالی|| وخت_اوږدوالی |- | ۱۲ || rel2abs || د‌مطلق‌په‌پرتله||د_مطلق_په_پرتله |- | ۱۳ || titleparts || سرليک‌برخې|| سرليک_برخې |- | ۱۴ || len ||اوږدوالی|| |- | ۱۵|| pos || ځای|| |- | ۱۶ || rpos || شاگرځ‌ځای|| شاگرځ_ځای |- | ۱۷ || sub || څېرمه|| |- | ۱۸ || count || شمېرل||شمېر |- | ۱۹ || replace||ځايناستول|| |- | ۲۰ || explode || وېشل|| غځول |- | ۲۱ || urldecode || بې‌کوډوېبتړ|| بې_کوډ_وېبتړ |- |} == ۱ == {| class="wikitable plainrowheaders" |- style="background:#9cf;" ! گڼه ! انگليسي ! ټاکلې کره پښتو ژباړه ! سپيناوی (نور حالتونه، نومونه او ناکره بديلونه) |- Bylaws |- call |- Chief operational officer |- Chief technical officer |- Committee |- commission contractor Communications committee conversation Desktop Direction Domain names workgroup ED Search committee Election officers Events committee Face-to-face meeting financial committee Fundraising committee Funds Dissemination Committee General Counsel Grant Grant Advisory Committee (GAC) in-house legal counsel Insurance committee Legal officer Matching fund medium language Mission statement officers Ombudsman commission Outreach Retreat Scope Special Projects Committee, SPC Trademarks committee Vision statement |} 74huyud7j9vp6zdtqnih1lxzllgzbe0 2 83901 364211 364195 2026-05-24T05:26:49Z شاه زمان پټان 26102 364211 wikitext text/x-wiki https://api.wikimedia.org/service/lw/inference/v1/models/pswiki-damaging:predict <templatestyles src="کينډۍ:لارښود:لړليک/styles.css" /> <div class="helpcontents_header"> <div role="region" aria-label="سريزه"> '''د ويکيپېډيا لارښود لړليک ته [[ويکيپېډيا:ښه راغلئ|ښه راغلاست!]]''' </div> <div class="helpcontents_header_search" role="search"> <inputbox> type=fulltext width=40 namespaces=لارښود**، ويکيپېډيا**، کينډۍ**، وېشنيزه** searchbuttonlabel=لټول bgcolor=#ffffff break=no inline=yes placeholder=د ويکيپېډيا لارښودمخونو کې لټول </inputbox> </div> </div> </div><noinclude> {{لاسوند}} </noinclude> {{کارن:ويکيپروژه افغانستان غړی}} {{ويکيپروژه ارواپوهنه کارن}} <center>{{purgepage}}</center> </div> |} <br/> <big>'''مډالونه او لاسته راوړنې'''</big> <br/> {{userbox | border-c = #CCCC99 | float = {{{align|right}}} | id = [[File: Order of the Durrani Empire Afghanistan received by Sir Thomas Willshire 1789 1862.jpg |45px|link=Wikipedia:Administrative service awards#Apprentice Administrator (or Apprentice Janitor)]] | id-c = white | id-w = 0 | info = {{{caption| ښاغلی [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان]] د هغه فعالیتونو لپاره چي په پښتو ويکيپېډیا کي یې ترسره کړي دي په <br/><big>'''احمدشاهي مډال'''</big><br/> سره و ستایل شو…{{طبیعیت}} په درناوي [[User:Af420|<b style="font-family:Segoe print;color:black">Af420</b>]]^{[[User talk:Af420|<b style="font-family:Amiri;color:black"> دلته زما څخه پوښتنه وکړئ...</b>]]}}}} | info-a = center | info-c = #FFFFCC | nocat = {{{nocat|true}}} | usercategory = Wikipedia administrators }}<noinclude> {| style="padding: 0.2em; border: 1px solid #CCC; border-color: #AAA; width: 70%;" | {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[Image:Working Wikimedian's Barnstar.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''د فعال {{#switch: M |w=Woman's |n=Wikipedian's |#default=ځوان }} برنسټار''' <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن: Eshaq Azizi|<font color="red">'''Eshaq Azizi''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[کارن خبرې اترې: Eshaq Azizi|<font color="#69 69 69">]] '''</font>} |} د ښاغلي شاه‌زمان پټان شتون او هڅې د پښتو ويکي پيډيا لپاره ډېرې ګټورې او اغيزمنې تمامې شوي. زه په خپلې برخې له نوموړي څخه مننه او ستاینه کوم، که څه هم دا الفاظ د نوموړي د ستاينې لپاره ډېر «هيڅ» دي. 2024ز د اکټوبر 20مه |} /*global jQuery*/ (function ($) { 'use strict'; var languageDict = { 'aa': 'افاري', 'ab': 'ابخازي', 'ace': 'اچيني', 'ach': 'اکولي', 'ada': '\u200cدانگمي', 'ady': 'اديگي', 'ae': 'اوستايي', 'af': 'افريکانس', 'afa': 'افرو اسيايي', 'afh': 'افريهيلي', 'ain': 'آينو', 'ak': 'اکاني', 'akk': 'اکدي', 'ale': 'الېوتي', 'alg': 'الگونکياني', 'als': 'المانيک', 'alt': 'سوېلي التايي', 'am': 'امهري', 'an': 'اراگوني', 'ang': 'زړه انگليسي', 'anp': 'انگيکايي', 'apa': 'اپاچې', 'ar': 'عربي', 'arc': 'ارامي', 'arn': 'اروکانيايي', 'arp': 'اراپاهو', 'art': 'جوړه شوې', 'arw': 'اراواکي', 'arz': 'مصري عربي', 'as': 'اسامي', 'ast': 'استوري', 'ath': 'اتاپاسکايي', 'aus': 'استراليايي', 'av': 'اواري', 'ay': 'ايمارا', 'az': 'ازربايجاني', 'ba': 'باشکيري', 'bad': 'باندايي', 'bal': 'بلوڅي', 'ban': 'بالېنسي', 'bar': 'باوريا', 'bas': 'باسايي', 'bat': 'بالتيکي', 'bat-smg': 'ساموگيتي', 'bcl': 'منځنۍ بيکلونو', 'be': 'بېلاروسي', 'bej': 'بېجايي', 'bem': 'بېمبايي', 'ber': 'بربري', 'be_x_old': 'بېلاروسي', 'bg': 'بلغاريايي', 'bh': 'بېهاري', 'bho': 'بوجپوري', 'bi': 'بيسلاما', 'bik': 'بيکولي', 'bin': 'اېډو', 'bjn': 'بنجاري', 'bm': 'بامبارا', 'bn': 'بنگالي', 'bnt': 'بانتويي', 'bo': 'تېبېتي', 'bpy': 'ويشناپريا مانيپوري', 'br': 'برېتوني', 'bra': 'براجي', 'bs': 'بوسنيايي', 'btk': 'باتاکي', 'bua': 'بورياتي', 'bug': 'بوگنېسي', 'bxr': 'بارياتي', 'byn': 'بيليني', 'ca': 'کاتالونیایی', 'cad': 'کادویی', 'cai': 'منځنۍ امريکا سور\u200cپوستي', 'car': 'کاريبي', 'cau': 'قفقازي', 'cbk_zam': 'زنبايونگا چاوکانا', 'cdo': 'ميني\u200cدانگ', 'ce': 'چېچنيايي', 'ceb': 'سبویی', 'cel': 'سلتی', 'ch': 'چامورویی', 'chb': 'چیبچا', 'chg': 'جغتایی', 'chk': 'تروکی', 'chm': 'ماریایی', 'cho': 'چوکتویی', 'chp': 'چیپه\u200cویه\u200cای', 'chr': 'چروکیایی', 'chy': 'شایانی', 'ckb': 'سورانی', 'co': 'کورسی', 'cop': 'قبطی', 'cpe': 'کریول یا پیجین انگلیسی', 'cpf': 'کریول یا پیجین فرانسوی', 'cpp': 'کریول یا پیجین پرتغالی', 'cr': 'کریایی', 'crh': 'ترکی کریمه', 'crp': 'کریول یا پیجین', 'cs': 'چکی', 'csb': 'کاشوبی', 'cu': 'اسلاوی کلیسایی', 'cus': 'کوشی', 'cv': 'چوواشی', 'cy': 'ویلزی', 'da': 'دانمارکی', 'dak': 'داکوتایی', 'dar': 'دارقینی', 'day': 'دایاک', 'de': 'آلمانی', 'de_at': 'آلمانی اتریش', 'de_cH': 'آلمانی علیای سوئیس', 'del': 'دلاواری', 'dgr': 'دوگریب', 'din': 'دینکایی', 'diq': 'زازاکی', 'doi': 'دوگری', 'dra': 'دراویدی', 'dsb': 'سوربی سفلی', 'dua': 'دوآلایی', 'dum': 'هلندی میانه', 'dv': 'مالدیوی', 'dyu': 'دایولایی', 'dz': 'جونخایی', 'ee': 'اوه\u200cای', 'efi': 'افیکی', 'egy': 'مصری کهن', 'eka': 'اکاجوک', 'el': 'یونانی', 'elx': 'عیلامی', 'eml': 'امیلین روماگنایی', 'en': 'انگلیسی', 'en_au': 'انگلیسی استرالیا', 'en_ca': 'انگلیسی کانادا', 'en_Gb': 'نگلیسی بریتانیا', 'en_us': 'انگلیسی امریکا', 'enm': 'انگلیسی میانه', 'eo': 'اسپرانتو', 'es': 'اسپانیایی', 'es_419': 'اسپانیایی امریکای لاتین', 'es_es': 'اسپانیایی اسپانیا', 'et': 'استونیایی', 'eu': 'باسکی', 'ewo': 'اواندو', 'ext': 'اکسترمادورانی', 'fa': 'فارسی', 'fan': 'فانکی', 'fat': 'فانتیایی', 'ff': 'فولایی', 'fi': 'فنلاندی', 'fil': 'فیلیپینی', 'fiu': 'فین و اوگرایی', 'fiu-vro': 'وروی', 'fj': 'فیجیایی', 'fo': 'فارویی', 'fon': 'فونی', 'fr': 'فرانسوی', 'fr_ca': 'فرانسوی کانادا', 'fr_cH': 'فرانسوی سوئیس', 'frm': 'فرانسوی میانه', 'fro': 'فرانسوی باستان', 'frp': 'آرپیتانی', 'frr': 'فریزی شمالی', 'frs': 'فریزی شرقی', 'fur': 'فریولیایی', 'fy': 'فریزی غربی', 'ga': 'ایرلندی', 'gaa': 'گایی', 'gag': 'گاگازی', 'gan': 'گانی', 'gay': 'گایویی', 'gba': 'گبایایی', 'gd': 'گیلی اسکاتلندی', 'gem': 'ژرمنی', 'gez': 'گی\u200cئزی', 'gil': 'گیلبرتی', 'gl': 'گالیسیایی', 'glk': 'گیلکی', 'gmh': 'آلمانی علیای میانه', 'gn': 'گوارانی', 'goh': 'آلمانی علیای باستان', 'gon': 'گوندی', 'gor': 'گورونتالو', 'got': 'گوتی', 'grb': 'گریبویی', 'grc': 'یونانی کهن', 'gsw': 'آلمانی سوئیسی', 'gu': 'گجراتی', 'gv': 'مانی', 'gwi': 'گویچ این', 'ha': 'هوسیایی', 'hai': 'هایدایی', 'hak': 'هاکایی', 'haw': 'هاوائیایی', 'he': 'عبری', 'hi': 'هندی', 'hif': 'فیجی هندی', 'hil': 'هیلی\u200cگاینونی', 'him': 'هیماچالی', 'hit': 'هیتی', 'hmn': 'همونگ', 'ho': 'موتویی هیری', 'hr': 'کرواتی', 'hsb': 'سوربی علیا', 'ht': 'هائیتیایی', 'hu': 'مجاری', 'hup': 'هوپا', 'hy': 'ارمنی', 'hz': 'هریرویی', 'ia': 'میان\u200cزبان', 'iba': 'آیبن', 'id': 'اندونزیایی', 'ie': 'اکسیدنتال', 'ig': 'ایگبویی', 'ii': 'یی سیچوان', 'ijo': 'ایجویی', 'ik': 'اینوپیک', 'ilo': 'ایلوکویی', 'inc': 'هندیک', 'ine': 'هند و اروپایی', 'inh': 'اینگوشی', 'io': 'ایدو', 'ira': 'ایرانی', 'iro': 'ایروکوایی', 'is': 'ایسلندی', 'it': 'ایتالیایی', 'iu': 'اینوکتیتوت', 'ja': 'ژاپنی', 'jbo': 'لوجبان', 'jpr': 'فارسی یهودی', 'jrb': 'عربی یهودی', 'jv': 'جاوه\u200cای', 'ka': 'گرجی', 'kaa': 'قره\u200cقالپاقی', 'kab': 'قبایلی', 'kac': 'کاچینی', 'kaj': 'جو', 'kam': 'کامبایی', 'kar': 'کارنی', 'kaw': 'کاویایی', 'kbd': 'کاباردینی', 'kcg': 'تایپه ای', 'kfo': 'کورو', 'kg': 'کنگویی', 'kha': 'خاسیایی', 'khi': 'خواسی', 'kho': 'ختنی', 'ki': 'کیکویویی', 'kj': 'کوانیاما', 'kk': 'قزاقی', 'kl': 'گرینلندی', 'km': 'خمری', 'kmb': 'کیمبوندویی', 'kn': 'کاناده\u200cای', 'ko': 'کره\u200cای', 'koi': 'کومی', 'kok': 'کنکانی', 'kpe': 'کپله\u200cای', 'kr': 'کانوریایی', 'krc': 'قره\u200cچایی‐بالکاری', 'kro': 'کرویی', 'kru': 'کوروخی', 'ks': 'کشمیری', 'ksh': 'ریپواری', 'ku': 'کردی', 'kum': 'کومیکی', 'kut': 'کوتنی', 'kv': 'کومیایی', 'kw': 'کرنوالی', 'ky': 'قرقیزی', 'la': 'لاتینی', 'lad': 'لادینو', 'lah': 'لاهندا', 'lam': 'لامبا', 'lb': 'لوگزامبورگی', 'lbe': 'لکی', 'lez': 'لزگی', 'lg': 'گاندایی', 'li': 'لیمبورگی', 'lij': 'لیگواری', 'lmo': 'لمباردی', 'ln': 'لینگالا', 'lo': 'لائوسی', 'lol': 'مونگویی', 'loz': 'لوزیایی', 'lt': 'لیتوانیایی', 'lu': 'لوبایی‐کاتانگا', 'lua': 'لوبایی‐لولوا', 'lui': 'لویسنو', 'lun': 'لوندایی', 'luo': 'لوئویی', 'lus': 'لوشه\u200cای', 'lv': 'لتونیایی', 'mad': 'مادورایی', 'mag': 'ماگاهیایی', 'mai': 'مایدیلی', 'mak': 'ماکاسار', 'man': 'ماندینگویی', 'map': 'آسترونیزیایی', 'map-bms': 'بانیوماسانی', 'mas': 'ماسایی', 'mdf': 'مکشایی', 'mdr': 'ماندار', 'men': 'منده\u200cای', 'mg': 'مالاگاسیایی', 'mga': 'ایرلندی میانه', 'mh': 'مارشالی', 'mhr': 'مئودو ماری', 'mi': 'مائوریایی', 'mic': 'میکماکی', 'min': 'مینانگ\u200cکابویی', 'mis': 'متفرقه', 'mk': 'مقدونی', 'mkh': 'مون\u200cخمری', 'ml': 'مالایالامی', 'mn': 'مغولی', 'mnc': 'مانچویی', 'mni': 'میته\u200cای', 'mno': 'مانوبو', 'mo': 'مولداویایی', 'moh': 'موهاکی', 'mos': 'ماسیایی', 'mr': 'مراتی', 'mrj': 'هیل ماری', 'ms': 'مالزیایی', 'mt': 'مالتی', 'mul': 'چندین زبان', 'mun': 'موندایی', 'mus': 'کریکی', 'mwl': 'میراندسی', 'mwr': 'مارواری', 'my': 'برمه\u200cای', 'myn': 'مایایی', 'myv': 'ارزیایی', 'mzn': 'مازندرانی', 'na': 'نائورویی', 'nah': 'ناواتلی', 'nai': 'سرخپوستی امریکای شمالی', 'nap': 'ناپلی', 'nb': 'بوکسمال نروژی', 'nd': 'انده\u200cبله\u200cای شمالی', 'nds': 'آلمانی سفلی', 'nds-nl': 'هلندی ساکسون پایین', 'ne': 'نپالی', 'new': 'نواریایی', 'ng': 'اندونگایی', 'nia': 'نیاسی', 'niu': 'نیویی', 'nl': 'هلندی', 'nl_be': 'فلاندری', 'nn': 'نروژی نو', 'no': 'نروژی', 'nog': 'نغایی', 'non': 'نرس باستان', 'nov': 'نویالی', 'nr': 'انده\u200cبله\u200cای جنوبی', 'nrm': 'نورمنی', 'nso': 'سوتویی شمالی', 'nub': 'نوبیایی', 'nv': 'ناواهویی', 'nwc': 'نواریایی کلاسیک', 'ny': 'نیانجایی', 'nym': 'نیام\u200cوزیایی', 'nyn': 'نیانکوله\u200cای', 'nyo': 'نیورویی', 'nzi': 'نزیمایی', 'oc': 'اوکیتایی', 'oj': 'اوجیبوایی', 'om': 'اورومویی', 'or': 'اوریه\u200cای', 'os': 'آسی', 'osa': 'اوسیجی', 'ota': 'ترکی عثمانی', 'oto': 'اتومیایی', 'pa': 'پنجابی', 'paa': 'پاپوایی', 'pag': 'پانگاسینانی', 'pal': 'پهلوی', 'pam': 'پامپانگایی', 'pap': 'پاپیامنتو', 'pau': 'پالائویی', 'pcd': 'پیکاردی', 'pdc': 'آلمانی پنسیلوانیا', 'peo': 'فارسی باستان', 'pfl': 'آلمانی فالتز', 'phi': 'فیلیپینی', 'phn': 'فنیقی', 'pi': 'پالی', 'pih': 'نورفولکی', 'pl': 'لهستانی', 'pms': 'پیموندی', 'pnb': 'پنجابی غربی', 'pnt': 'پنیکی', 'pon': 'پناپی', 'pra': 'پراکریتی', 'pro': 'پرووانسی باستان', 'ps': 'پشتو', 'pt': 'پرتغالی', 'pt_br': 'پرتغالی برزیل', 'pt_pt': 'پرتغالی پرتغال', 'qu': 'کچوایی', 'raj': 'راجستانی', 'rap': 'راپانویی', 'rar': 'راروتونگایی', 'rm': 'رتو‐رومیایی', 'rmy': 'رومنی(هندی)', 'rn': 'روندیایی', 'ro': 'رومانیایی', 'roa': 'رومیایی', 'roa-rup': 'آرومانی', 'roa-tara': 'تارانتینویی', 'rom': 'رومانویی', 'ru': 'روسی', 'rue': 'روسینی', 'rw': 'کینیارواندایی', 'sa': 'سنسکریت', 'sad': 'سانداوه\u200cای', 'sah': 'یاقوتی', 'sai': 'سرخپوستی امریکای جنوبی', 'sal': 'سالیشی', 'sam': 'آرامی سامری', 'sas': 'ساساکی', 'sat': 'سانتالی', 'sc': 'ساردینیایی', 'scn': 'سیسیلی', 'sco': 'اسکاتلندی', 'sd': 'سندی', 'se': 'سامی شمالی', 'sel': 'سلکوپی', 'sem': 'سامی', 'sg': 'سانگویی', 'sga': 'ایرلندی باستان', 'sgn': 'نشانه\u200cای', 'sh': 'صرب و کرواتی', 'shn': 'شانی', 'si': 'سینهالی', 'sid': 'سیدامویی', 'simple': 'انگلیسی ساده', 'sio': 'سویی', 'sit': 'چین و تبتی', 'sk': 'اسلواکی', 'sl': 'اسلووینیایی', 'sla': 'اسلاوی', 'sm': 'ساموآیی', 'sn': 'شونایی', 'snk': 'سونینکه\u200cای', 'so': 'سومالیایی', 'sog': 'سغدی', 'son': 'سونغایی', 'sq': 'آلبانیایی', 'sr': 'صربی', 'srn': 'تاکی\u200cتاکی', 'srr': 'سریری', 'ss': 'سوازیایی', 'ssa': 'نیلی و صحرایی', 'st': 'سوتویی جنوبی', 'stq': 'فریزی سترلند', 'su': 'سوندایی', 'suk': 'سوکومایی', 'sus': 'سوسویی', 'sux': 'سومری', 'sv': 'سوئدی', 'sw': 'سواحلی', 'syc': 'سریانی کلاسیک', 'syr': 'سریانی', 'szl': 'سیلسینی', 'ta': 'تامیلی', 'tai': 'تایی', 'te': 'تلوگویی', 'tem': 'تمنه\u200cای', 'ter': 'ترنو', 'tet': 'تتومی', 'tg': 'تاجیکی', 'th': 'تایلندی', 'ti': 'تیگرینیایی', 'tig': 'تیگره\u200cای', 'tiv': 'تیوی', 'tk': 'ترکمنی', 'tl': 'تاگالوگی', 'tlh': 'کلینگون', 'tli': 'تلین\u200cگیتی', 'tmh': 'تاماشقی', 'tn': 'تسوانایی', 'to': 'تونگایی', 'tog': 'تونگایی نیاسا', 'tpi': 'توک پیسینی', 'tr': 'ترکی', 'ts': 'تسونگایی', 'tsi': 'تسیم\u200cشیانی', 'tt': 'تاتاری', 'tum': 'تومبوکایی', 'tup': 'توپیایی', 'tut': 'آلتاییک', 'tvl': 'تووالویی', 'tw': 'توی\u200cیایی', 'ty': 'تاهیتیایی', 'tyv': 'تووایی', 'udm': 'اودمورتی', 'ug': 'اویغوری', 'uga': 'اوگاریتی', 'uk': 'اوکراینی', 'umb': 'امبوندویی', 'ur': 'اردو', 'uz': 'ازبکی', 'vai': 'ویایی', 've': 'وندایی', 'vec': 'ونیزی', 'vep': 'وپسی', 'vi': 'ویتنامی', 'vls': 'فلاندرز غربی', 'vo': 'ولاپوک', 'vot': 'وتی', 'wa': 'والونی', 'wak': 'واکاشی', 'wal': 'والامو', 'war': 'وارایی', 'was': 'واشویی', 'wen': 'صُربی', 'wo': 'ولوفی', 'wuu': 'وو', 'xal': 'قلموقی', 'xmf': 'مینگرلی', 'xh': 'خوسایی', 'yao': 'یائویی', 'yap': 'یاپی', 'yi': 'یدی', 'yo': 'یوروبایی', 'ypk': 'یوپیکی', 'za': 'چوانگی', 'zap': 'زاپوتکی', 'zea': 'زلاندو نویی', 'zen': 'زناگا', 'zh': 'چینی', 'zh_Hant': 'چینی سنتی', 'zh-classical': 'چینی سنتی', 'zh-min-nan': 'چینی مین\u200cنانی', 'zh-yue': 'کانتونی', 'znd': 'زانده\u200cای', 'zu': 'زولویی', 'zun': 'زونیایی', 'zza': 'زازایی' }; function dePersian(text) { return text.replace(/ی/g, 'ي') .replace(/ک/g, 'ك') .replace(/گ/g, 'ګ') .replace(/ژي/g, 'جي') } $(function () { function langNameFromElement(element) { var m = /interwiki-(\w*)/.exec(element.className); if (m === null) { return; } return languageDict[m[1]]; } $('#p-lang li[class*="interwiki-"]').each(function() { var langName = langNameFromElement(this); if (langName !== undefined) { this.firstChild.innerHTML = langName; } }); var interwikis = $('#p-lang li').get(), ul = $('#p-lang ul'); interwikis.sort(function(x, y) { var keyX = langNameFromElement(x), keyY = langNameFromElement(y); if (keyX === undefined) { return 1; } if (keyY === undefined) { return -1; } keyX = dePersian(keyX); keyY = dePersian(keyY); if (keyX < keyY) { return -1; } if (keyX > keyY) { return 1; } return 0; }); $.each(interwikis, function(i) { ul.append(interwikis[i]); }); }); }(jQuery)); 269jwxk4nsfr22a6i9s9pf6luxqwewy 364212 364211 2026-05-24T05:28:22Z شاه زمان پټان 26102 364212 wikitext text/x-wiki https://api.wikimedia.org/service/lw/inference/v1/models/pswiki-damaging:predict <templatestyles src="کينډۍ:لارښود:لړليک/styles.css" /> <div class="helpcontents_header"> <div role="region" aria-label="سريزه"> '''د ويکيپېډيا لارښود لړليک ته [[ويکيپېډيا:ښه راغلئ|ښه راغلاست!]]''' </div> <div class="helpcontents_header_search" role="search"> <inputbox> type=fulltext width=40 namespaces= مخ** searchbuttonlabel=لټول bgcolor=#ffffff break=no inline=yes placeholder=ويی پلټل </inputbox> </div> </div> </div><noinclude> {{لاسوند}} </noinclude> {{کارن:ويکيپروژه افغانستان غړی}} {{ويکيپروژه ارواپوهنه کارن}} <center>{{purgepage}}</center> </div> |} <br/> <big>'''مډالونه او لاسته راوړنې'''</big> <br/> {{userbox | border-c = #CCCC99 | float = {{{align|right}}} | id = [[File: Order of the Durrani Empire Afghanistan received by Sir Thomas Willshire 1789 1862.jpg |45px|link=Wikipedia:Administrative service awards#Apprentice Administrator (or Apprentice Janitor)]] | id-c = white | id-w = 0 | info = {{{caption| ښاغلی [[کارن:شاه زمان پټان|شاه زمان]] د هغه فعالیتونو لپاره چي په پښتو ويکيپېډیا کي یې ترسره کړي دي په <br/><big>'''احمدشاهي مډال'''</big><br/> سره و ستایل شو…{{طبیعیت}} په درناوي [[User:Af420|<b style="font-family:Segoe print;color:black">Af420</b>]]^{[[User talk:Af420|<b style="font-family:Amiri;color:black"> دلته زما څخه پوښتنه وکړئ...</b>]]}}}} | info-a = center | info-c = #FFFFCC | nocat = {{{nocat|true}}} | usercategory = Wikipedia administrators }}<noinclude> {| style="padding: 0.2em; border: 1px solid #CCC; border-color: #AAA; width: 70%;" | {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[Image:Working Wikimedian's Barnstar.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''د فعال {{#switch: M |w=Woman's |n=Wikipedian's |#default=ځوان }} برنسټار''' <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن: Eshaq Azizi|<font color="red">'''Eshaq Azizi''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[کارن خبرې اترې: Eshaq Azizi|<font color="#69 69 69">]] '''</font>} |} د ښاغلي شاه‌زمان پټان شتون او هڅې د پښتو ويکي پيډيا لپاره ډېرې ګټورې او اغيزمنې تمامې شوي. زه په خپلې برخې له نوموړي څخه مننه او ستاینه کوم، که څه هم دا الفاظ د نوموړي د ستاينې لپاره ډېر «هيڅ» دي. 2024ز د اکټوبر 20مه |} /*global jQuery*/ (function ($) { 'use strict'; var languageDict = { 'aa': 'افاري', 'ab': 'ابخازي', 'ace': 'اچيني', 'ach': 'اکولي', 'ada': '\u200cدانگمي', 'ady': 'اديگي', 'ae': 'اوستايي', 'af': 'افريکانس', 'afa': 'افرو اسيايي', 'afh': 'افريهيلي', 'ain': 'آينو', 'ak': 'اکاني', 'akk': 'اکدي', 'ale': 'الېوتي', 'alg': 'الگونکياني', 'als': 'المانيک', 'alt': 'سوېلي التايي', 'am': 'امهري', 'an': 'اراگوني', 'ang': 'زړه انگليسي', 'anp': 'انگيکايي', 'apa': 'اپاچې', 'ar': 'عربي', 'arc': 'ارامي', 'arn': 'اروکانيايي', 'arp': 'اراپاهو', 'art': 'جوړه شوې', 'arw': 'اراواکي', 'arz': 'مصري عربي', 'as': 'اسامي', 'ast': 'استوري', 'ath': 'اتاپاسکايي', 'aus': 'استراليايي', 'av': 'اواري', 'ay': 'ايمارا', 'az': 'ازربايجاني', 'ba': 'باشکيري', 'bad': 'باندايي', 'bal': 'بلوڅي', 'ban': 'بالېنسي', 'bar': 'باوريا', 'bas': 'باسايي', 'bat': 'بالتيکي', 'bat-smg': 'ساموگيتي', 'bcl': 'منځنۍ بيکلونو', 'be': 'بېلاروسي', 'bej': 'بېجايي', 'bem': 'بېمبايي', 'ber': 'بربري', 'be_x_old': 'بېلاروسي', 'bg': 'بلغاريايي', 'bh': 'بېهاري', 'bho': 'بوجپوري', 'bi': 'بيسلاما', 'bik': 'بيکولي', 'bin': 'اېډو', 'bjn': 'بنجاري', 'bm': 'بامبارا', 'bn': 'بنگالي', 'bnt': 'بانتويي', 'bo': 'تېبېتي', 'bpy': 'ويشناپريا مانيپوري', 'br': 'برېتوني', 'bra': 'براجي', 'bs': 'بوسنيايي', 'btk': 'باتاکي', 'bua': 'بورياتي', 'bug': 'بوگنېسي', 'bxr': 'بارياتي', 'byn': 'بيليني', 'ca': 'کاتالونیایی', 'cad': 'کادویی', 'cai': 'منځنۍ امريکا سور\u200cپوستي', 'car': 'کاريبي', 'cau': 'قفقازي', 'cbk_zam': 'زنبايونگا چاوکانا', 'cdo': 'ميني\u200cدانگ', 'ce': 'چېچنيايي', 'ceb': 'سبویی', 'cel': 'سلتی', 'ch': 'چامورویی', 'chb': 'چیبچا', 'chg': 'جغتایی', 'chk': 'تروکی', 'chm': 'ماریایی', 'cho': 'چوکتویی', 'chp': 'چیپه\u200cویه\u200cای', 'chr': 'چروکیایی', 'chy': 'شایانی', 'ckb': 'سورانی', 'co': 'کورسی', 'cop': 'قبطی', 'cpe': 'کریول یا پیجین انگلیسی', 'cpf': 'کریول یا پیجین فرانسوی', 'cpp': 'کریول یا پیجین پرتغالی', 'cr': 'کریایی', 'crh': 'ترکی کریمه', 'crp': 'کریول یا پیجین', 'cs': 'چکی', 'csb': 'کاشوبی', 'cu': 'اسلاوی کلیسایی', 'cus': 'کوشی', 'cv': 'چوواشی', 'cy': 'ویلزی', 'da': 'دانمارکی', 'dak': 'داکوتایی', 'dar': 'دارقینی', 'day': 'دایاک', 'de': 'آلمانی', 'de_at': 'آلمانی اتریش', 'de_cH': 'آلمانی علیای سوئیس', 'del': 'دلاواری', 'dgr': 'دوگریب', 'din': 'دینکایی', 'diq': 'زازاکی', 'doi': 'دوگری', 'dra': 'دراویدی', 'dsb': 'سوربی سفلی', 'dua': 'دوآلایی', 'dum': 'هلندی میانه', 'dv': 'مالدیوی', 'dyu': 'دایولایی', 'dz': 'جونخایی', 'ee': 'اوه\u200cای', 'efi': 'افیکی', 'egy': 'مصری کهن', 'eka': 'اکاجوک', 'el': 'یونانی', 'elx': 'عیلامی', 'eml': 'امیلین روماگنایی', 'en': 'انگلیسی', 'en_au': 'انگلیسی استرالیا', 'en_ca': 'انگلیسی کانادا', 'en_Gb': 'نگلیسی بریتانیا', 'en_us': 'انگلیسی امریکا', 'enm': 'انگلیسی میانه', 'eo': 'اسپرانتو', 'es': 'اسپانیایی', 'es_419': 'اسپانیایی امریکای لاتین', 'es_es': 'اسپانیایی اسپانیا', 'et': 'استونیایی', 'eu': 'باسکی', 'ewo': 'اواندو', 'ext': 'اکسترمادورانی', 'fa': 'فارسی', 'fan': 'فانکی', 'fat': 'فانتیایی', 'ff': 'فولایی', 'fi': 'فنلاندی', 'fil': 'فیلیپینی', 'fiu': 'فین و اوگرایی', 'fiu-vro': 'وروی', 'fj': 'فیجیایی', 'fo': 'فارویی', 'fon': 'فونی', 'fr': 'فرانسوی', 'fr_ca': 'فرانسوی کانادا', 'fr_cH': 'فرانسوی سوئیس', 'frm': 'فرانسوی میانه', 'fro': 'فرانسوی باستان', 'frp': 'آرپیتانی', 'frr': 'فریزی شمالی', 'frs': 'فریزی شرقی', 'fur': 'فریولیایی', 'fy': 'فریزی غربی', 'ga': 'ایرلندی', 'gaa': 'گایی', 'gag': 'گاگازی', 'gan': 'گانی', 'gay': 'گایویی', 'gba': 'گبایایی', 'gd': 'گیلی اسکاتلندی', 'gem': 'ژرمنی', 'gez': 'گی\u200cئزی', 'gil': 'گیلبرتی', 'gl': 'گالیسیایی', 'glk': 'گیلکی', 'gmh': 'آلمانی علیای میانه', 'gn': 'گوارانی', 'goh': 'آلمانی علیای باستان', 'gon': 'گوندی', 'gor': 'گورونتالو', 'got': 'گوتی', 'grb': 'گریبویی', 'grc': 'یونانی کهن', 'gsw': 'آلمانی سوئیسی', 'gu': 'گجراتی', 'gv': 'مانی', 'gwi': 'گویچ این', 'ha': 'هوسیایی', 'hai': 'هایدایی', 'hak': 'هاکایی', 'haw': 'هاوائیایی', 'he': 'عبری', 'hi': 'هندی', 'hif': 'فیجی هندی', 'hil': 'هیلی\u200cگاینونی', 'him': 'هیماچالی', 'hit': 'هیتی', 'hmn': 'همونگ', 'ho': 'موتویی هیری', 'hr': 'کرواتی', 'hsb': 'سوربی علیا', 'ht': 'هائیتیایی', 'hu': 'مجاری', 'hup': 'هوپا', 'hy': 'ارمنی', 'hz': 'هریرویی', 'ia': 'میان\u200cزبان', 'iba': 'آیبن', 'id': 'اندونزیایی', 'ie': 'اکسیدنتال', 'ig': 'ایگبویی', 'ii': 'یی سیچوان', 'ijo': 'ایجویی', 'ik': 'اینوپیک', 'ilo': 'ایلوکویی', 'inc': 'هندیک', 'ine': 'هند و اروپایی', 'inh': 'اینگوشی', 'io': 'ایدو', 'ira': 'ایرانی', 'iro': 'ایروکوایی', 'is': 'ایسلندی', 'it': 'ایتالیایی', 'iu': 'اینوکتیتوت', 'ja': 'ژاپنی', 'jbo': 'لوجبان', 'jpr': 'فارسی یهودی', 'jrb': 'عربی یهودی', 'jv': 'جاوه\u200cای', 'ka': 'گرجی', 'kaa': 'قره\u200cقالپاقی', 'kab': 'قبایلی', 'kac': 'کاچینی', 'kaj': 'جو', 'kam': 'کامبایی', 'kar': 'کارنی', 'kaw': 'کاویایی', 'kbd': 'کاباردینی', 'kcg': 'تایپه ای', 'kfo': 'کورو', 'kg': 'کنگویی', 'kha': 'خاسیایی', 'khi': 'خواسی', 'kho': 'ختنی', 'ki': 'کیکویویی', 'kj': 'کوانیاما', 'kk': 'قزاقی', 'kl': 'گرینلندی', 'km': 'خمری', 'kmb': 'کیمبوندویی', 'kn': 'کاناده\u200cای', 'ko': 'کره\u200cای', 'koi': 'کومی', 'kok': 'کنکانی', 'kpe': 'کپله\u200cای', 'kr': 'کانوریایی', 'krc': 'قره\u200cچایی‐بالکاری', 'kro': 'کرویی', 'kru': 'کوروخی', 'ks': 'کشمیری', 'ksh': 'ریپواری', 'ku': 'کردی', 'kum': 'کومیکی', 'kut': 'کوتنی', 'kv': 'کومیایی', 'kw': 'کرنوالی', 'ky': 'قرقیزی', 'la': 'لاتینی', 'lad': 'لادینو', 'lah': 'لاهندا', 'lam': 'لامبا', 'lb': 'لوگزامبورگی', 'lbe': 'لکی', 'lez': 'لزگی', 'lg': 'گاندایی', 'li': 'لیمبورگی', 'lij': 'لیگواری', 'lmo': 'لمباردی', 'ln': 'لینگالا', 'lo': 'لائوسی', 'lol': 'مونگویی', 'loz': 'لوزیایی', 'lt': 'لیتوانیایی', 'lu': 'لوبایی‐کاتانگا', 'lua': 'لوبایی‐لولوا', 'lui': 'لویسنو', 'lun': 'لوندایی', 'luo': 'لوئویی', 'lus': 'لوشه\u200cای', 'lv': 'لتونیایی', 'mad': 'مادورایی', 'mag': 'ماگاهیایی', 'mai': 'مایدیلی', 'mak': 'ماکاسار', 'man': 'ماندینگویی', 'map': 'آسترونیزیایی', 'map-bms': 'بانیوماسانی', 'mas': 'ماسایی', 'mdf': 'مکشایی', 'mdr': 'ماندار', 'men': 'منده\u200cای', 'mg': 'مالاگاسیایی', 'mga': 'ایرلندی میانه', 'mh': 'مارشالی', 'mhr': 'مئودو ماری', 'mi': 'مائوریایی', 'mic': 'میکماکی', 'min': 'مینانگ\u200cکابویی', 'mis': 'متفرقه', 'mk': 'مقدونی', 'mkh': 'مون\u200cخمری', 'ml': 'مالایالامی', 'mn': 'مغولی', 'mnc': 'مانچویی', 'mni': 'میته\u200cای', 'mno': 'مانوبو', 'mo': 'مولداویایی', 'moh': 'موهاکی', 'mos': 'ماسیایی', 'mr': 'مراتی', 'mrj': 'هیل ماری', 'ms': 'مالزیایی', 'mt': 'مالتی', 'mul': 'چندین زبان', 'mun': 'موندایی', 'mus': 'کریکی', 'mwl': 'میراندسی', 'mwr': 'مارواری', 'my': 'برمه\u200cای', 'myn': 'مایایی', 'myv': 'ارزیایی', 'mzn': 'مازندرانی', 'na': 'نائورویی', 'nah': 'ناواتلی', 'nai': 'سرخپوستی امریکای شمالی', 'nap': 'ناپلی', 'nb': 'بوکسمال نروژی', 'nd': 'انده\u200cبله\u200cای شمالی', 'nds': 'آلمانی سفلی', 'nds-nl': 'هلندی ساکسون پایین', 'ne': 'نپالی', 'new': 'نواریایی', 'ng': 'اندونگایی', 'nia': 'نیاسی', 'niu': 'نیویی', 'nl': 'هلندی', 'nl_be': 'فلاندری', 'nn': 'نروژی نو', 'no': 'نروژی', 'nog': 'نغایی', 'non': 'نرس باستان', 'nov': 'نویالی', 'nr': 'انده\u200cبله\u200cای جنوبی', 'nrm': 'نورمنی', 'nso': 'سوتویی شمالی', 'nub': 'نوبیایی', 'nv': 'ناواهویی', 'nwc': 'نواریایی کلاسیک', 'ny': 'نیانجایی', 'nym': 'نیام\u200cوزیایی', 'nyn': 'نیانکوله\u200cای', 'nyo': 'نیورویی', 'nzi': 'نزیمایی', 'oc': 'اوکیتایی', 'oj': 'اوجیبوایی', 'om': 'اورومویی', 'or': 'اوریه\u200cای', 'os': 'آسی', 'osa': 'اوسیجی', 'ota': 'ترکی عثمانی', 'oto': 'اتومیایی', 'pa': 'پنجابی', 'paa': 'پاپوایی', 'pag': 'پانگاسینانی', 'pal': 'پهلوی', 'pam': 'پامپانگایی', 'pap': 'پاپیامنتو', 'pau': 'پالائویی', 'pcd': 'پیکاردی', 'pdc': 'آلمانی پنسیلوانیا', 'peo': 'فارسی باستان', 'pfl': 'آلمانی فالتز', 'phi': 'فیلیپینی', 'phn': 'فنیقی', 'pi': 'پالی', 'pih': 'نورفولکی', 'pl': 'لهستانی', 'pms': 'پیموندی', 'pnb': 'پنجابی غربی', 'pnt': 'پنیکی', 'pon': 'پناپی', 'pra': 'پراکریتی', 'pro': 'پرووانسی باستان', 'ps': 'پشتو', 'pt': 'پرتغالی', 'pt_br': 'پرتغالی برزیل', 'pt_pt': 'پرتغالی پرتغال', 'qu': 'کچوایی', 'raj': 'راجستانی', 'rap': 'راپانویی', 'rar': 'راروتونگایی', 'rm': 'رتو‐رومیایی', 'rmy': 'رومنی(هندی)', 'rn': 'روندیایی', 'ro': 'رومانیایی', 'roa': 'رومیایی', 'roa-rup': 'آرومانی', 'roa-tara': 'تارانتینویی', 'rom': 'رومانویی', 'ru': 'روسی', 'rue': 'روسینی', 'rw': 'کینیارواندایی', 'sa': 'سنسکریت', 'sad': 'سانداوه\u200cای', 'sah': 'یاقوتی', 'sai': 'سرخپوستی امریکای جنوبی', 'sal': 'سالیشی', 'sam': 'آرامی سامری', 'sas': 'ساساکی', 'sat': 'سانتالی', 'sc': 'ساردینیایی', 'scn': 'سیسیلی', 'sco': 'اسکاتلندی', 'sd': 'سندی', 'se': 'سامی شمالی', 'sel': 'سلکوپی', 'sem': 'سامی', 'sg': 'سانگویی', 'sga': 'ایرلندی باستان', 'sgn': 'نشانه\u200cای', 'sh': 'صرب و کرواتی', 'shn': 'شانی', 'si': 'سینهالی', 'sid': 'سیدامویی', 'simple': 'انگلیسی ساده', 'sio': 'سویی', 'sit': 'چین و تبتی', 'sk': 'اسلواکی', 'sl': 'اسلووینیایی', 'sla': 'اسلاوی', 'sm': 'ساموآیی', 'sn': 'شونایی', 'snk': 'سونینکه\u200cای', 'so': 'سومالیایی', 'sog': 'سغدی', 'son': 'سونغایی', 'sq': 'آلبانیایی', 'sr': 'صربی', 'srn': 'تاکی\u200cتاکی', 'srr': 'سریری', 'ss': 'سوازیایی', 'ssa': 'نیلی و صحرایی', 'st': 'سوتویی جنوبی', 'stq': 'فریزی سترلند', 'su': 'سوندایی', 'suk': 'سوکومایی', 'sus': 'سوسویی', 'sux': 'سومری', 'sv': 'سوئدی', 'sw': 'سواحلی', 'syc': 'سریانی کلاسیک', 'syr': 'سریانی', 'szl': 'سیلسینی', 'ta': 'تامیلی', 'tai': 'تایی', 'te': 'تلوگویی', 'tem': 'تمنه\u200cای', 'ter': 'ترنو', 'tet': 'تتومی', 'tg': 'تاجیکی', 'th': 'تایلندی', 'ti': 'تیگرینیایی', 'tig': 'تیگره\u200cای', 'tiv': 'تیوی', 'tk': 'ترکمنی', 'tl': 'تاگالوگی', 'tlh': 'کلینگون', 'tli': 'تلین\u200cگیتی', 'tmh': 'تاماشقی', 'tn': 'تسوانایی', 'to': 'تونگایی', 'tog': 'تونگایی نیاسا', 'tpi': 'توک پیسینی', 'tr': 'ترکی', 'ts': 'تسونگایی', 'tsi': 'تسیم\u200cشیانی', 'tt': 'تاتاری', 'tum': 'تومبوکایی', 'tup': 'توپیایی', 'tut': 'آلتاییک', 'tvl': 'تووالویی', 'tw': 'توی\u200cیایی', 'ty': 'تاهیتیایی', 'tyv': 'تووایی', 'udm': 'اودمورتی', 'ug': 'اویغوری', 'uga': 'اوگاریتی', 'uk': 'اوکراینی', 'umb': 'امبوندویی', 'ur': 'اردو', 'uz': 'ازبکی', 'vai': 'ویایی', 've': 'وندایی', 'vec': 'ونیزی', 'vep': 'وپسی', 'vi': 'ویتنامی', 'vls': 'فلاندرز غربی', 'vo': 'ولاپوک', 'vot': 'وتی', 'wa': 'والونی', 'wak': 'واکاشی', 'wal': 'والامو', 'war': 'وارایی', 'was': 'واشویی', 'wen': 'صُربی', 'wo': 'ولوفی', 'wuu': 'وو', 'xal': 'قلموقی', 'xmf': 'مینگرلی', 'xh': 'خوسایی', 'yao': 'یائویی', 'yap': 'یاپی', 'yi': 'یدی', 'yo': 'یوروبایی', 'ypk': 'یوپیکی', 'za': 'چوانگی', 'zap': 'زاپوتکی', 'zea': 'زلاندو نویی', 'zen': 'زناگا', 'zh': 'چینی', 'zh_Hant': 'چینی سنتی', 'zh-classical': 'چینی سنتی', 'zh-min-nan': 'چینی مین\u200cنانی', 'zh-yue': 'کانتونی', 'znd': 'زانده\u200cای', 'zu': 'زولویی', 'zun': 'زونیایی', 'zza': 'زازایی' }; function dePersian(text) { return text.replace(/ی/g, 'ي') .replace(/ک/g, 'ك') .replace(/گ/g, 'ګ') .replace(/ژي/g, 'جي') } $(function () { function langNameFromElement(element) { var m = /interwiki-(\w*)/.exec(element.className); if (m === null) { return; } return languageDict[m[1]]; } $('#p-lang li[class*="interwiki-"]').each(function() { var langName = langNameFromElement(this); if (langName !== undefined) { this.firstChild.innerHTML = langName; } }); var interwikis = $('#p-lang li').get(), ul = $('#p-lang ul'); interwikis.sort(function(x, y) { var keyX = langNameFromElement(x), keyY = langNameFromElement(y); if (keyX === undefined) { return 1; } if (keyY === undefined) { return -1; } keyX = dePersian(keyX); keyY = dePersian(keyY); if (keyX < keyY) { return -1; } if (keyX > keyY) { return 1; } return 0; }); $.each(interwikis, function(i) { ul.append(interwikis[i]); }); }); }(jQuery)); 2abd6eo9k8r0g01yebt0zv0wrhrcgpu 8 87379 364209 2026-05-24T04:01:17Z شاه زمان پټان 26102 د ".mw-archivesection { font-size: small; margin-right: 10pt; -moz-user-select: none; -webkit-user-select: none; -ms-user-select: none; user-select: none; }" تورو مخ جوړ شو 364209 css text/css .mw-archivesection { font-size: small; margin-right: 10pt; -moz-user-select: none; -webkit-user-select: none; -ms-user-select: none; user-select: none; } n7kgkllshx70xrusce95sft48gteidt 828 87380 364213 2026-05-24T05:40:03Z شاه زمان پټان 26102 د "local p = {} function p.search(frame) -- د کارن له خوا د پلټل‌شوي ويي موندل local args = frame:getParent().args local word = args[1] or "" if word == "" then return '<span style="color: red; font-weight: bold;">مهرباني وکړئ، لټون‌بکس کې خپل ويی وپلټئ.</span>' end -- د هغه مخ نوم ترلاسه کول چې کينډۍ پکې کارول شوې local..." تورو مخ جوړ شو 364213 Scribunto text/plain local p = {} function p.search(frame) -- د کارن له خوا د پلټل‌شوي ويي موندل local args = frame:getParent().args local word = args[1] or "" if word == "" then return '<span style="color: red; font-weight: bold;">مهرباني وکړئ، لټون‌بکس کې خپل ويی وپلټئ.</span>' end -- د هغه مخ نوم ترلاسه کول چې کينډۍ پکې کارول شوې local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() local pageContent = currentTitle:getContent() -- په ليک کې د ويي پلټل -- دا برخه د پښتو انگليسي ژبې، دواړو لپاره کار کوي local pattern = ".*" .. mw.ustring.lower(word) .. ".*" local lowerContent = mw.ustring.lower(pageContent) if mw.ustring.find(lowerContent, word, 1, true) then return '<div style="margin-top: 10px; padding: 10px; background-color: #fdd; border: 1px solid #f00; color: #b00; border-radius: 5px; font-weight: bold; font-size: 14px;">⚠️ پاملرنه:دا وايی ("' .. word .. '") له پخوا نه شتون لري، دوهم ځلي يې مه ورگډوئ! .</div>' else return '<div style="margin-top: 10px; padding: 10px; background-color: #dfd; border: 1px solid #0a0; color: #060; border-radius: 5px; font-weight: bold; font-size: 14px;">✅ مبارک شه! دا ويی ("' .. word .. '") نوی دی او په لښتيال کې نشته. تاسو کولی شئ لښتيال ته يې ورگډ کړئ.</div>' end end return p pn5por9hcyb26kb9teeain7n9juh1a1 364216 364213 2026-05-24T05:45:14Z شاه زمان پټان 26102 364216 Scribunto text/plain local p = {} function p.search(frame) -- د کارن له خوا د پلټل‌شوي ويي موندل local args = frame:getParent().args local word = args[1] or "" if word == "" then return '<span style="color: red; font-weight: bold;">مهرباني وکړئ، لټون‌بکس کې خپل ويی وپلټئ.</span>' end -- د هغه مخ نوم ترلاسه کول چې کينډۍ پکې کارول شوې local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() local pageContent = currentTitle:getContent() -- په ليک کې د ويي پلټل -- دا برخه د پښتو انگليسي ژبې، دواړو لپاره کار کوي local pattern = ".*" .. mw.ustring.lower(word) .. ".*" local lowerContent = mw.ustring.lower(pageContent) if mw.ustring.find(lowerContent, word, 1, true) then return '<div style="margin-top: 10px; padding: 10px; background-color: #fdd; border: 1px solid #f00; color: #b00; border-radius: 5px; font-weight: bold; font-size: 14px;">⚠️ پاملرنه:دا وايی ("' .. word .. '") له پخوا نه شتون لري، دوهم ځلي يې مه ورگډوئ! .</div>' else return '<div style="margin-top: 10px; padding: 10px; background-color: #dfd; border: 1px solid #0a0; color: #060; border-radius: 5px; font-weight: bold; font-size: 14px;">✅ مبارک شه! دا ويی ("' .. word .. '") نوی دی او په لښتيال کې نشته. تاسو کولی شئ لښتيال ته يې ورگډ کړئ.</div>' end end return p ojsgnovzgoknl0oj2gxoxqhuuoxe6ue 364219 364216 2026-05-24T05:53:40Z شاه زمان پټان 26102 364219 Scribunto text/plain local p = {} function p.search(frame) -- ۱. د کاروونکي لخوا د لټول شوي لغت ترلاسه کول local word = frame.args[1] or frame:getParent().args[1] or "" -- که بکس خالي و، هیڅ مه ښایه if word == "" then return "" end -- ۲. د هغه مخ د متن لوستل چې دا کوډ پکې کارول شوی local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() local pageContent = currentTitle:getContent() if not pageContent then return '<span style="color:red;">تېروتنه: د پاڼې متن ونه لوستل شو.</span>' end -- ۳. د لغت او متن واړه توري کول (ترڅو د غټ او کوچني توري فرق له منځه لاړ شي) local lowerWord = mw.ustring.lower(mw.text.trim(word)) local lowerContent = mw.ustring.lower(pageContent) -- ۴. په متن کې پلټنه -- لومړی د ساده متن په ډول ګوري، که توري ځانګړي وي سمه پلټنه کوي if mw.ustring.find(lowerContent, lowerWord, 1, true) then return '<div style="margin-top:15px; padding:10px; background-color: #fdd; border: 2px solid #d9534f; color: #b52b27; border-radius: 5px; font-weight: bold; font-size: 14px; text-align:right; direction:rtl;">⚠️ پاملرنه: دا لغت ("' .. word .. '") مخکې له مخکې په دې مخ/جدول کې شتون لري! لطفا تکراري یې مه ګډوئ.</div>' else return '<div style="margin-top:15px; padding:10px; background-color: #dfd; border: 2px solid #5cb85c; color: #2b542c; border-radius: 5px; font-weight: bold; font-size: 14px; text-align:right; direction:rtl;">✅ مبارک شې! دا لغت ("' .. word .. '") نوی دی او په دې مخ کې نشته. تاسو یې ورګډولی شئ.</div>' end end return p kn6jtlksn48c2od4g7kxji3t1yvn4jx 364232 364219 2026-05-24T06:23:46Z شاه زمان پټان 26102 مخ تش شو 364232 Scribunto text/plain phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 10 87381 364214 2026-05-24T05:42:26Z شاه زمان پټان 26102 د "<div style="direction: rtl; background: #f8f9fa; border: 2px solid #367fa9; padding: 15px; border-radius: 8px; margin-bottom: 20px; max-width: 500px;"> <h3 style="margin-top: 0; color: #367fa9;">🔎 ويي‌ليک کې د ويي د تکرار لټون</h3> <p style="font-size: 13px; color: #555;">مخکې له دې چې يو نوی لښتيال ته ورگډ کړئ؛ لومړی يې دلته وپلټئ؛ ترڅو بياځلي ونه ليکل شي:</p>..." تورو مخ جوړ شو 364214 wikitext text/x-wiki <div style="direction: rtl; background: #f8f9fa; border: 2px solid #367fa9; padding: 15px; border-radius: 8px; margin-bottom: 20px; max-width: 500px;"> <h3 style="margin-top: 0; color: #367fa9;">🔎 ويي‌ليک کې د ويي د تکرار لټون</h3> <p style="font-size: 13px; color: #555;">مخکې له دې چې يو نوی لښتيال ته ورگډ کړئ؛ لومړی يې دلته وپلټئ؛ ترڅو بياځلي ونه ليکل شي:</p> <form method="get" action=""> <input type="text" name="wpSearchWord" placeholder="پښتو يا انگليسي ويی دلته وليکئ..." style="width: 70%; padding: 6px; border: 1px solid #ccc; border-radius: 4px;"> <input type="submit" value="کتل" style="padding: 6px 12px; background: #367fa9; color: white; border: none; border-radius: 4px; cursor: pointer; font-weight: bold;"> </form> {{#if: {{{wpSearchWord|}}} | {{#invoke:DictionarySearch|search|{{{wpSearchWord}}} }} }} </div> hecrltlpvnvxlgzx8r3o19rzxryfqyh 364217 364214 2026-05-24T05:48:48Z شاه زمان پټان 26102 364217 wikitext text/x-wiki <script> // دا کوډ په خپلکاري ډول د ويکي‌پېډيا د لوستلو اجازه لري mw.loader.using(['mediawiki.util']).done(function() { document.getElementById('user-dict-btn').addEventListener('click', function() { var word = document.getElementById('user-dict-input').value.trim(); var resultDiv = document.getElementById('user-dict-result'); if (word === "") { resultDiv.style.color = "red"; resultDiv.innerHTML = "مهرباني وکړئ، خپل ويی وليکئ."; return; } // د لښتيال ليک راويستل var contentText = document.getElementById('mw-content-text').innerText.toLowerCase(); var searchWord = word.toLowerCase(); // پلټل if (contentText.indexOf(searchWord) !== -1) { resultDiv.style.color = "#b00"; resultDiv.innerHTML = '⚠️ پاملرنه: دا ويی ("' + word + '") لادمخه دې لښتيال کې شتون لري! مهرباني وکړئ دوهم ځلي يې مه ورگډږئ.'; resultDiv.parentElement.style.borderColor = "red"; } else { resultDiv.style.color = "#060"; resultDiv.innerHTML = '✅ مبارک شه! دا ويی ("' + word + '") نوی دی نوی دی؛ تاسو يې ورگډولی شئ.'; resultDiv.parentElement.style.borderColor = "green"; } }); }); </script> 3q7b9p15x65okcr7d8p2l28kv5brxnm 364218 364217 2026-05-24T05:50:29Z شاه زمان پټان 26102 364218 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable jquery-tablesorter" style="width:100%; direction:rtl; text-align:right;" |+ '''🔎 په جدول کې د لغاتو چټک موندونکی (د `Ctrl + F` له لارې پخپله کار کوي)''' |- style="background:#f8f9fa;" ! style="width:25%;" | انګلیسي لغت ! style="width:25%;" | پښتو مانا ! style="width:50%;" | لنډه تشرېح |- | Consumer || مصرف کوونکی || هغه څوک چې مالونه د خپل ځان لپاره کاروي. |- | Customer || پېرودونکی || هغه څوک چې په هټۍ کې پیسې ورکوي او شی اخلي. |} l0jo3vckx40uq66u8fh94rjgfom82x9 364220 364218 2026-05-24T05:54:13Z شاه زمان پټان 26102 364220 wikitext text/x-wiki <div style="direction: rtl; text-align: right; background: #f8f9fa; border: 2px solid #367fa9; padding: 15px; border-radius: 8px; margin-bottom: 20px; max-width: 500px; font-family: sans-serif;"> <h3 style="margin-top: 0; color: #367fa9; font-size:16px;">🔎 په دې مخ کې د لغت د تکرار معلومول</h3> <p style="font-size: 13px; color: #555; margin-bottom:10px;">د نوي لغت تر ورګډولو وړاندې دلته د تکرار موندنه وکړئ (د انګلیسي غټ او واړه توري یو شان ګڼل کېږي):</p> <!-- د ويکيپېډيا د ننه پر خپل مخ د لټون فورمه --> <form method="get" action=""> <input type="text" name="checkword" value="{{{checkword|}}}" placeholder="لغت دلته ولیکئ..." style="width: 70%; padding: 6px; border: 1px solid #ccc; border-radius: 4px; font-size:14px;"> <input type="submit" value="وپلټه" style="padding: 6px 12px; background: #367fa9; color: white; border: none; border-radius: 4px; cursor: pointer; font-weight: bold; font-size:14px;"> </form> <!-- د لوآ ماډیول په اتوماتیک ډول پایله دلته ښیي --> {{#if: {{#request:checkword}} | {{#invoke:FastPageSearch|search|{{#request:checkword}} }} }} </div> t3v1iza1oyg19mphbfeknunvalk0jav 364221 364220 2026-05-24T05:55:17Z شاه زمان پټان 26102 364221 wikitext text/x-wiki <div style="direction: rtl; text-align: right; background: #f8f9fa; border: 2px solid #367fa9; padding: 15px; border-radius: 8px; margin-bottom: 20px; max-width: 500px; font-family: sans-serif;"> <h3 style="margin-top: 0; color: #367fa9; font-size:16px;">🔎 په دې مخ کې د لغت د تکرار معلومول</h3> <p style="font-size: 13px; color: #555; margin-bottom:10px;">د نوي لغت تر ورګډولو وړاندې دلته د تکرار موندنه وکړئ (د انګلیسي غټ او واړه توري یو شان ګڼل کېږي):</p> <!-- د ويکيپېډيا د ننه پر خپل مخ د لټون فورمه --> <form method="get" action=""> <input type="text" name="checkword" value="{{{checkword|}}}" placeholder="لغت دلته ولیکئ..." style="width: 70%; padding: 6px; border: 1px solid #ccc; border-radius: 4px; font-size:14px;"> <input type="submit" value="وپلټه" style="padding: 6px 12px; background: #367fa9; color: white; border: none; border-radius: 4px; cursor: pointer; font-weight: bold; font-size:14px;"> </form> <!-- د لوآ ماډیول په اتوماتیک ډول پایله دلته ښیي --> {{#if: {{#request:checkword}} | {{#invoke:DictionarySearch|search|{{#request:checkword}} }} }} </div> b62pwie92wgfp9vuz3c010vunhmdiey 364225 364221 2026-05-24T06:01:33Z شاه زمان پټان 26102 مخ تش شو 364225 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 364226 364225 2026-05-24T06:07:06Z شاه زمان پټان 26102 364226 wikitext text/x-wiki <div id="inline-page-search-{{REVISIONID}}"></div> <script> mw.loader.using(['mediawiki.util']).then(function () { initInlinePageSearch('inline-page-search-{{REVISIONID}}'); }); </script> t5i364kfjfedu30k0bfk05hzdv3z6by 364227 364226 2026-05-24T06:18:59Z شاه زمان پټان 26102 364227 wikitext text/x-wiki <div id="inline-search-{{REVISIONID}}" style=" border:1px solid #a2a9b1; padding:10px; margin:10px 0; background:#f8f9fa; border-radius:4px; "> '''په همدې مخ کې لټون''' <br><br> <input type="text" id="search-input-{{REVISIONID}}" placeholder="لغت وليکئ..." style="width:220px;padding:5px;"> <button onclick="pageSearch{{REVISIONID}}()"> ولټوه </button> <div id="search-result-{{REVISIONID}}" style="margin-top:8px;"> </div> </div> <script> function pageSearch{{REVISIONID}}() { const word = document .getElementById('search-input-{{REVISIONID}}') .value .trim(); const resultBox = document .getElementById('search-result-{{REVISIONID}}'); // زاړه Highlightونه پاکول document.querySelectorAll('.wiki-search-highlight') .forEach(function(el) { el.outerHTML = el.innerText; }); if (!word) { resultBox.innerHTML = '<span style="color:red;">لغت وليکئ</span>'; return; } const content = document.getElementById('mw-content-text'); const text = content.innerText.toLowerCase(); if (text.indexOf(word.toLowerCase()) !== -1) { resultBox.innerHTML = '<span style="color:green;font-weight:bold;">✔ وموندل شو</span>'; highlightWord{{REVISIONID}}(word); } else { resultBox.innerHTML = '<span style="color:red;font-weight:bold;">✘ ونه موندل شو</span>'; } } function highlightWord{{REVISIONID}}(word) { const walker = document.createTreeWalker( document.getElementById('mw-content-text'), NodeFilter.SHOW_TEXT, null, false ); const regex = new RegExp( word.replace(/[.*+?^${}()|[\]\\]/g, '\\$&'), 'gi' ); let node; while(node = walker.nextNode()) { if ( node.parentNode && node.nodeValue.trim() !== '' ) { if (regex.test(node.nodeValue)) { const span = document.createElement('span'); span.innerHTML = node.nodeValue.replace( regex, '<span class="wiki-search-highlight" style="background:yellow;font-weight:bold;">$&</span>' ); node.parentNode.replaceChild(span, node); } } } } // Enter key document.addEventListener('keypress', function(e) { if ( e.target.id === 'search-input-{{REVISIONID}}' && e.key === 'Enter' ) { pageSearch{{REVISIONID}}(); } }); </script> g7lv49rjn4j69lvoclexsdoxor71x44 364229 364227 2026-05-24T06:21:18Z شاه زمان پټان 26102 364229 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css" /> <div id="wiki-search-box-{{REVISIONID}}" style=" border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px; margin:10px 0; border-radius:4px; "> '''په همدې مخ کې لټون''' <br><br> <input type="text" id="wiki-search-input-{{REVISIONID}}" placeholder="لغت وليکئ..." style=" width:230px; padding:5px; "> <button onclick="wikiPageSearch{{REVISIONID}}()"> ولټوه </button> <div id="wiki-search-result-{{REVISIONID}}" style="margin-top:8px;"> </div> </div> <script> function wikiPageSearch{{REVISIONID}}() { const word = document .getElementById('wiki-search-input-{{REVISIONID}}') .value .trim(); const resultBox = document .getElementById('wiki-search-result-{{REVISIONID}}'); // پخواني Highlightونه پاکول document.querySelectorAll('.wiki-search-highlight') .forEach(function(el) { el.outerHTML = el.innerText; }); if (!word) { resultBox.innerHTML = '<span style="color:red;">لغت وليکئ</span>'; return; } const content = document.getElementById('mw-content-text'); const text = content.innerText.toLowerCase(); if (text.indexOf(word.toLowerCase()) !== -1) { resultBox.innerHTML = '<span style="color:green;font-weight:bold;">✔ لغت وموندل شو</span>'; wikiHighlight{{REVISIONID}}(word); } else { resultBox.innerHTML = '<span style="color:red;font-weight:bold;">✘ لغت ونه موندل شو</span>'; } } function wikiHighlight{{REVISIONID}}(word) { const walker = document.createTreeWalker( document.getElementById('mw-content-text'), NodeFilter.SHOW_TEXT, null, false ); const regex = new RegExp( word.replace(/[.*+?^${}()|[\]\\]/g, '\\$&'), 'gi' ); let node; while(node = walker.nextNode()) { if ( node.parentNode && node.nodeValue.trim() !== '' ) { if (regex.test(node.nodeValue)) { const span = document.createElement('span'); span.innerHTML = node.nodeValue.replace( regex, '<span class="wiki-search-highlight" style="background:yellow;font-weight:bold;">$&</span>' ); node.parentNode.replaceChild(span, node); } } } } // Enter key ملاتړ document.addEventListener('keypress', function(e) { if ( e.target.id === 'wiki-search-input-{{REVISIONID}}' && e.key === 'Enter' ) { wikiPageSearch{{REVISIONID}}(); } }); </script> myfrzt3b1cvlbltfd9v90s2dut6rmlk 364230 364229 2026-05-24T06:22:26Z شاه زمان پټان 26102 364230 wikitext text/x-wiki <div id="wiki-search-box-{{REVISIONID}}" style=" border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px; margin:10px 0; border-radius:4px; "> '''په همدې مخ کې لټون''' <br><br> <input type="text" id="wiki-search-input-{{REVISIONID}}" placeholder="لغت وليکئ..." style=" width:230px; padding:5px; "> <button onclick="wikiPageSearch{{REVISIONID}}()"> ولټوه </button> <div id="wiki-search-result-{{REVISIONID}}" style="margin-top:8px;"> </div> </div> <script> function wikiPageSearch{{REVISIONID}}() { const word = document .getElementById('wiki-search-input-{{REVISIONID}}') .value .trim(); const resultBox = document .getElementById('wiki-search-result-{{REVISIONID}}'); document.querySelectorAll('.wiki-search-highlight') .forEach(function(el) { el.outerHTML = el.innerText; }); if (!word) { resultBox.innerHTML = '<span style="color:red;">لغت وليکئ</span>'; return; } const content = document.getElementById('mw-content-text'); const text = content.innerText.toLowerCase(); if (text.indexOf(word.toLowerCase()) !== -1) { resultBox.innerHTML = '<span style="color:green;font-weight:bold;">✔ لغت وموندل شو</span>'; wikiHighlight{{REVISIONID}}(word); } else { resultBox.innerHTML = '<span style="color:red;font-weight:bold;">✘ لغت ونه موندل شو</span>'; } } function wikiHighlight{{REVISIONID}}(word) { const walker = document.createTreeWalker( document.getElementById('mw-content-text'), NodeFilter.SHOW_TEXT, null, false ); const regex = new RegExp( word.replace(/[.*+?^${}()|[\]\\]/g, '\\$&'), 'gi' ); let node; while(node = walker.nextNode()) { if ( node.parentNode && node.nodeValue.trim() !== '' ) { if (regex.test(node.nodeValue)) { const span = document.createElement('span'); span.innerHTML = node.nodeValue.replace( regex, '<span class="wiki-search-highlight" style="background:yellow;font-weight:bold;">$&</span>' ); node.parentNode.replaceChild(span, node); } } } } document.addEventListener('keypress', function(e) { if ( e.target.id === 'wiki-search-input-{{REVISIONID}}' && e.key === 'Enter' ) { wikiPageSearch{{REVISIONID}}(); } }); </script> mpwtkvtccpf028qzixoochddychaceo 364231 364230 2026-05-24T06:22:50Z شاه زمان پټان 26102 مخ تش شو 364231 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1