ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې TimedText TimedText talk چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 0 1689 364339 342897 2026-05-26T18:53:38Z Amherst99 18658 364339 wikitext text/x-wiki {{هراړخيز مالوماتبکس}} '''جرمني ژبه''' (په المانی:'''deutsche Sprache''' ) د لویدیځ د جرمنی ژبو څخه یوه ژبه ده چی په [[المان]]، [[اتریش]]، [[سویس]], [[لیختن اشتاین|لېختېنستاين]]، [[بېلجیم|بلجيم]] او [[لوگزامبورگ]] کې ویل کیږي اوټول وگړي یي تقریبا 130 مليونه دي. جرمني ژبه د الفبا ۲۶ توري لري اوله تاریخي پلوه هغه مهال وغوړېدل کله چي په دویمه نړیواله جګړه کي د هټلر پوځونه دشاوخوا هیوادونو دنیولو لپاره په خوځښت راغله . [[File:Legal status of German in Europe.svg|frameless]] == سرچينې == {{لړسرچينې}} [[وېشنيزه:ژبې]] 9rvoxxatnh4jexqtxu5mzaarxgjzk6d 364340 364339 2026-05-26T18:54:57Z Amherst99 18658 /* */ 364340 wikitext text/x-wiki {{هراړخيز مالوماتبکس}} '''جرمني ژبه''' (په المانی:'''deutsche Sprache''') د لویدیځ د جرمنی ژبو څخه یوه ژبه ده چی په [[المان]]، [[اتریش]]، [[سویس]], [[لیختن اشتاین|لېختېنستاين]]، [[بېلجیم|بلجيم]] او [[لوگزامبورگ]] کې ویل کیږي اوټول وگړي یي تقریبا 130 مليونه دي. جرمني ژبه د الفبا ۲۶ توري لري اوله تاریخي پلوه هغه مهال وغوړېدل کله چي په دویمه نړیواله جګړه کي د هټلر پوځونه دشاوخوا هیوادونو دنیولو لپاره په خوځښت راغله . [[File:Legal status of German in Europe.svg|frameless]] == سرچينې == {{لړسرچينې}} [[وېشنيزه:ژبې]] 4pjmjdg52vv2p38frknao1ym9s7j426 0 14210 364344 361755 2026-05-27T04:31:59Z AfghanTsakhtan 36632 د بېرغ اچول او د نورو سمول 364344 wikitext text/x-wiki {{مالوماتبکس پخوانی هیواد |native_name = |conventional_long_name = د درانیانو سترواکي |common_name = افغانستان |continent = Europe |region = |status = سترواکي |era = |event_start = |date_start = |year_start = ۱۷۴۷ |event_end = |date_end = |year_end = ۱۸۲۶ |event_post = |date_post = |p1 = د افشاریانو ټولواکمني |flag_p1 = Nadir Shah Flag.svg |p2 = د مغولو ټولواکمني |flag_p2 = Fictional flag of the Mughal Empire.svg |p3 = د مراټایانو ټولواکمني |flag_p3 = Flag of the Maratha Empire.svg |p4 = خانات بخارى |flag_p4 = War flag of Khanate of Bukhara.svg |s1 = د افغانستان امارت |s2 = د مراټیانو ټولواکمني |s3 = د سېکانو ټولواکمني |flag_s1 = Flag of Afghanistan pre-1901.svg |flag_s2 = Flag of the Maratha Empire.svg |flag_s3 = Punjab flag.svg |image_flag = Flag of the Durrani Kingdom.svg |flag_alt = Horizontal tricolor (black, white, red) |flag = Flag of the Abdali Afghan Tribes.jpeg |image_coat = Order of the Durrani Empire Afghanistan received by Sir Thomas Willshire 1789 1862.jpg |symbol_type = سمبول |coat_alt = |image_map = The Durrani Empire at its greatest Extent 2.png |image_map_alt = د افغانستان نخشه یا داحمدشاه بابا تر قبضی لاندی سیمی په۱۷۴۷م کال کی |image_map_caption = د افغانستان نخشه په ۱۷۴۷م کال کی |national_motto = ''[[توکل پر خدای]]'' |national_anthem = |capital = *[[کندهار]] (لمړۍ) *[[کابل]] (دویمه، د دوبي پلازمېنه) *[[پېښور]](دریمه، د ژمي پلازمېنه) *[[هرات]] (څلورمه، ۱۸۱۸–۱۸۲۶) |common_languages = ;رسمي ژبه [[پښتو]]<br/>[[پاړسي|دري]]<br/>[[اوردو ژبه|اردو]] |government_type = [[ټولواکمني]] |title_leader = [[د پښتنو ټولو واکمني|پیښلیک]] |leader1 = [[احمد شاه درانی]] |year_leader1 = ۱۷۴۷– ۱۷۷۲ |leader2 = [[شاه شجاع]] (اخري) |year_leader2 = ۱۸۳۹–۱۸۴۲ |leader3 = |year_leader3 = |title_deputy = |deputy1 = |year_deputy1 = |deputy2 = |year_deputy2 = |legislature = |house1 = |type_house1 = |stat_year1 = 1871 |religion = {{plainlist| *[[اسلام]] ۱۰۰٪ }} |stat_pop1 = |stat_year2 = |stat_pop2 = |stat_year4 = |stat_pop4 = |stat_area4 = |currency = |footnotes = |today = {{افغانستان}}<br />{{ایران}}<br />{{بيرغ|پاکستان}}<br />{{هند}}<br />{{تاجیکستان}}<br />{{اوزبکستان}}<br />{{تورکمنستان}}<br />{{چين}} }} {{د پښتنو تاریخ}} '''د درانيانو سترواکي'''، چې ورته سدوزی واکمني او افغان سترواکي هم ویل کېږي، يو افغان سترواکي وو چې د [[احمد شاه درانی|احمد شاه دراني]] لخوا یې بنسټ کېښودل شو او د آسیا په منځني ختیځ او سویلي خواوې کې یو شمېر برخې په کې شاملېدلې. دغې سترواکۍ په خپل اوج کې په افغانستان، معاصر پاکستان، د ایران په شمال ختیځو او سویل ختیځو برخو، ختیځ ترکمنستان او شمال لویدیځ هند واک درلود. د عثماني سترواکۍ په خوا کې، دراني سترواکي د اتلسمې پېړۍ په دویمه نیمايي کې لویه مسلمانه سترواکي وه.<ref name="Lee 1996">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nYaamE_3kD4C&q=sadozai+kingdom&pg=PA116|title=The "Ancient Supremacy": Bukhara, Afghanistan and the Battle for Balkh, 1731–1901|last=Lee|first=Jonathan L.|date=1996-01-01|publisher=BRILL|isbn=9789004103993|language=en}}</ref><ref name="Britannica2">{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21392/Last-Afghan-empire|title=Last Afghan empire|access-date=2010-08-25|editor1-link=Louis Dupree (professor)|editor1-first=Louis|editor1-last=Dupree|first=Nancy|last=Hatch Dupree|display-editors=etal|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|year=2010}}</ref><ref>{{cite book|url=http://www.khyber.org/books/pdf/ahmad-shah-baba.pdf|title=Ahmad Shah Durrani: Father of Modern Afghanistan|last=Singh|first=Ganda|publisher=Asia Publishing House|date=1959|access-date=2013-02-07|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130207183925/http://www.khyber.org/books/pdf/ahmad-shah-baba.pdf|archive-date=2013-02-07}}</ref><ref>{{cite book|last=Dupree|first=Louis|date=1980|title=Afghanistan|publisher=Princeton University Press|page=334|isbn=0-691-03006-5|quote=Next to the [[Ottoman Empire]], the Durrani Empire was the greatest Muslim empire of the second half of the eighteenth century.}}</ref> احمدشاه ابدالي د محمد زمان خان ابدالي زوی (د ابدالي قبیلې مشر) او د نادر افشار یوله نامتو قوماندانانو نه و. په خپله قبیله کې په بې اتفاقۍ له برلاسۍ او د ۱۷۴۷ ز کال په جون میاشت کې د نادر افشار له مړینې وروسته، احمدشاه ابدالي همدغه کال د کندهار، غزني، کابل او پېښور په نیولو سره افغانستان خوندي او د افغانستان پاچا شو. واک ته له رسېدو وروسته احمد شاه ابدالي د خپلې قبیلې نوم «دراني» ته واړاوه، چې له دې وروسته هغه د احمدشاه دراني په نوم پېژندل کېده. په ۱۷۴۹ ز کال کې مغول واکمن د شمال لویدیځ هند د ډېری برخو حاکمیت افغانانو ته پرېښود. له دې وروسته احمد شاه لویدیځ ته مخه کړه، څو مشهد چې د شاهرخ شاه له خوا اداره کېده ونیسي، خو هغه له احمد شاه سره بیعت وکړ او د هغه حکومت یې ومانه. وروسته یې د هندوکش شمال ته ځواکونه ولېږل، څو ترآمو سیند پورې سیمې ونیسي، په ډېر لنډ مهال کې، د شمال سیمو ګڼ شمېر بېلابېلې قبیلې له ده سره یوځای شوې. له دې وروسته احمدشاه او د هغه ځواکونو څلورځله پر هند برید وکړ او د کشمیر او پنجاب سیمو کنترول یې ترلاسه کړ. د ۱۷۵۷ ز کال په لومړیو کې هغه په ډیلي برید وکړ، خو مغولي سترواک دویم عالمګیر ته یې اجازه ورکړه چې له ده نه په تابعیت کولو یا د ده د واکمنۍ په منلوسره د سیند سیند په سویلي سیمو یوازې تش په نامه واکمن پاتې شي.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9o0IRPpvDjkC&pg=PA164|title=Boundary Politics and International Boundaries of Iran<!-- omit the subtitle: the one given at Google Books is truncated and the full one, visible at Universal Publishers, is too long -->|isbn=9781581129335|last1=Mojtahed-Zadeh|first1=Pirouz|year=2007}}</ref> په ۱۷۷۲ ز کال کې د احمدشاه دراني له مړینې وروسته، د هغه زوی تیمورشاه درانی د دراني لړۍ واکمن شو. د تیمورشاه د واکمنۍ پر مهال کابل د دراني سترواکۍ په پلازمېنه واوښت او پېښور یې د ژمي په موسم کې پلازمېنه وټاکله. په ورته مهال دغې سترواکۍ د شیندل کېدو پر لورحرکت وکړ. دغې لړۍ ته د نسلونو لپاره افغانستان په میراث پاتې شو، تر هغه مهاله چې دوست محمد خان په ۱۸۲۳ ز کال کې واک ترلاسه کړ. دراني سترواکي د معاصر افغانستان د بنسټ اېښودونکې په توګه پېژندل کېږي، چې احمد شاه درانی ته د «ملت د پلار» یا «بابا» لقب ورکړل شوی دی.<ref>{{cite book|last1=Malleson|first1=George|title=History of Afghanistan: From the Earliest Period to the Outbreak of the War of 1878|date=1878|isbn=0343739771|page=298|url=https://www.google.ca/books/edition/History_of_Afghanistan/0ec2AQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&printsec=frontcover|access-date=31 July 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/|title=Afghanistan|access-date=2010-08-25|publisher=[[CIA]]|work=[[The World Factbook]]|archive-date=2021-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/|url-status=dead}}</ref> == د احمد شاه دراني واکمني (۱۷۴۷- ۱۷۷۲ ز کال) == === د افغان دولت بنسټ اېښودل === په ۱۷۰۹ ز کال کې د کندهار ولایت د غلجي قبیلې مشر میرویس خان هوتکي، له صفوي فارسیانو نه خپلواکي ترلاسه کړه. له ۱۷۲۲ ز کال نه تر ۱۷۲۵ ز کال پورې د هغه زوی محمود هوتکي د لنډ مهال لپاره د ایران په ډېرو برخو واکمني وکړه او ځان یې د فارس پاچا باله. له دې سره هوتکي لړۍ په ۱۷۳۸ ز کال کې وروسته له هغه چې د نادر افشار تر مشرۍ لاندې د فارس د افشاریانو له خوا مات او تبعید شول پای ته ورسېده. ۱۷۴۷ ز کال له مغولي او فارسي سترواکیو نه، جلا افغان سیاسي بنسټ د رامنځته کېدو شاهد و. د دغه کال په جولای میاشت کې (د نادر افشار له وژل کېدو وروسته) یوه لویه جرګه جوړه شوه. جرګې ۹ ورځې دوام وکړ او د واکمنۍ لپاره دوه مخکښان رامخته شول: حاجی جمال خان له محمدزايي او احمد خان له سدوزایي کورنۍ نه. محمد صابر خان چې یو ملنګ (سپېڅلی سړی) و او وړاندې یې هم وړاندوینه کړې وه چې احمد خان به د افغانانو مشر وي، را مخته شو، د احمد خان په پګړۍ کې یې د غنمو وږی وټومبه او هغه یې پاچا، دُر دُوران وباله.<ref>{{cite encyclopedia|url=http://iranicaonline.org/articles/afghanistan-x-political-history|title=Afghanistan: x. Political History|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|author=D. Balland|date=December 15, 1983|access-date=2012-08-08}}</ref> === لومړۍ بریاوې === د احمدشاه له لومړیو پوځي عملیاتو نه له غلجیانو نه د قلات غلجي او غزني نیول وو، همدارنګه یې کابل او پېښور د مغولي والي نصیر خان نه ونیول. په ۱۷۴۹ ز کال کې، مغولي سترواک احمدشاه بهادر اړ شو، څو سیند، پنجاب سیمه او د سیند مهم سیند (Indus River) احمدشاه ته وسپاري، څو خپله پلازمېنه د افغانانو له برید نه وژغوري. له جګړې پرته په ختیځ کې د پام وړ قلمرو په لاسته راوړو، احمدشاه لویدیځ ته مخه کړه، څو مشهد چې د نادرافشار د لمسي شاهرخ افشار له خوا اداره کېده ونیسي. وروسته له هغې احمدشاه خپل ځواکونه د هندوکش غرونو د شمالي سیمو په نیولو پسې ولېږل. دغه پیاوړي ځواک، په لنډ مهال کې د شمالي افغانستان ترکمني، ازبکي، تاجکي، هزارګي او نورې قبیلې تر خپل کنټرول لاندې راوستې. احمدشاه د درېم ځل او بیا د څلورم ځل لپاره د مغولي سترواکۍ په پاتې شونو برید وکړ، له لاهور سره یې چې د افغانانو له خوا اداره کېده، په پنجاب او کشمیر سیمو کنترول ترلاسه کړ. په ۱۷۵۷ ز کال کې یې په ډیلي برید وکړ، خو مغولي لړۍ ته یې اجازه ورکړه، چې په دغه ښار ترهغه مهاله چې په پنجاب، سیند او کشمیر د احمدشاه واکمني مني، یوازې تش په نامه کنترول ولري. هغه خپل زوی تیمورشاه د خپلو ګټو ساتلو په موخه، په هند کې پرېښود او افغانستان ته راوګرځېد.<ref name="Runion 2007">{{cite book|first=Meredith L.|last=Runion|url=https://books.google.com/books?id=aZk9XzqCFGUC&q=ahmad+shah+durrani+1749+sindh+and+punjab&pg=PA69|title=The History of Afghanistan|page=69|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2007|isbn=978-0313337987}}</ref> === له چین سره اړیکې === احمد شاه چې د قزاقستان تر ختیځو پولو پورې د چینايي چینګ سلسلې له مخکې تګ نه اندېښمن و، هڅه یې وکړه چې ګاونډي مسلمان خانات (سمرقند او بخارا) او قزاقان ظاهراً د خپلو لویدیځو مسلمانو د آزادولو لپاره په چین باندې د برید په موخه یو موټی کړي. احمد شاه له چینايي چینګ سره سوداګري بنده کړه او قوقند ته یې ځواکونه ولېږل. په ورته مهال په هند باندې د ده بریدونو دولتي خزانه تشه کړې وه او په مرکزي آسیا کې یې د ځواکونو د کمېدو لامل شوی و، له همدې امله د کافي منابعو د نشتوالي له امله هغه نه شو کولای، هرڅه وکړي، یوازې دا چې د ناکامو خبرو په موخه بیجینګ ته پلاوی ولېږي.<ref>{{cite book|title=Holy war in China: the Muslim rebellion and state in Chinese Central Asia, 1864–1877|last1=Kim|first1=Ho-dong|year=2004|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-4884-1|page=20|url=https://books.google.com/books?id=9kfJ6MlMsJQC|access-date=2010-08-25}}</ref><ref>{{cite book|title=The Empire and the Khanate: a political history of Qing relations with Khoqand c. 1760–1860|last1=Newby|first1=Laura J.|year=2005|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-14550-4|page=34|url=https://books.google.com/books?id=KTmO416hNQ8C|access-date=2010-08-25}}</ref> === وروستي کلونه === په پاني پت کې بریا د احمدشاه  او افغان ځواک د اوج ټکی و. په ورته مهال ان د ده د ژوند پر مهال سترواکي د شیندل کېدو پر لور روانه وه. احمدشاه په ۱۷۶۲ ز کال کې، د شپږم ځل لپاره د افغانستان له پولو ووت، څو سېکان تر خپل واک لاندې راولي. له دغه مهاله او له دغه مهال وروسته، د دغې سترواکۍ کنترول او واک په کمېدو شو، چې د نوموړي د مړینې پر مهال د پنجاب یو شمېر برخې سیکانو نیولې وې، همدارنګه په شمال کې یو شمېر قلمرونه، د ازبکانو لاس ته ورغلي وو، چې اړتیا یې ولیده، یوه حل لار ورته ومومي.<ref name="Runion 20073">{{cite book|first=Meredith L.|last=Runion|url=https://books.google.com/books?id=aZk9XzqCFGUC&q=ahmad+shah+durrani+1749+sindh+and+punjab&pg=PA69|title=The History of Afghanistan|page=69|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2007|isbn=978-0313337987}}</ref> هغه پر لاهور برید وکړ او د سیکانو د سپېڅلي ښار امرتسر په نیولو سره سره یې، په زرګونه سیکان ووژل، د هغوی د درناوي وړ طلایي معبد یې وران کړ. د دوو کلونو په ترڅ کې سیکانو یو ځل بیا بغاوت وکړ او خپل سپېڅلی ښار امرتسر یې جوړ کړ. احمدشاه څو ځله هڅه وکړه، سیکان د تل لپاره تر خپلې ولکې لاندې راولي، خو و یې نه شو کړای. احمدشاه په شمال کې له بل بغاوت سره مخامخ شو، چې له امله یې هغه او د بخارا ازبک امیر هوکړه وکړه چې آمو سیند به د دواړو د اړوندو سیمو ترمنځ پوله وي. احمدشاه د کندهار په ختیځ غرونو کې خپل کور ته راوګرځېد، چېرې چې د ۱۷۷۲ ز کال د اکتوبر په ۱۶ مه مړ شو. هغه د قبیلوي همکاریو او مخالفتونو د توازن په برابرولو کې د پام وړ توګه بریالی و او هغه تر ډېره قبیلوي انرژي له بغاوتونو نه په لرې کېدو هدایت کوله. هغه د احمدشاه بابا یا «دافغانستان پلار» په توګه پېژندل کېږي.<ref>{{cite book|first=Purnima|last=Dhavan|title=When Sparrows Became Hawks: The Making of the Sikh Warrior Tradition, 1699|publisher=Oxford University Press|year=2011|page=112}}</ref><ref name="Singh 1978">{{cite book|first=Khushwant|last=Singh|title=A History of the Sikhs|volume=I: 1469–1839|location=Delhi|publisher=Oxford University Press|year=1978}}</ref><ref>{{cite dictionary|dictionary=Punjabi–English Dictionary|editor1-first=S. S.|editor1-last=Joshi|editor2-first=Mukhtiar|editor2-last=Singh Gill|location=Patiala, India|publisher=Punjabi University Publication Bureau|year=1994|title=Ghalughara|quote=holcaust, massacre, great destruction, deluge, genocide, slaughter, (historically) the great loss of life suffered by Sikhs at the hands of their rulers, particularly on 1 May 1746 and 5 February 1762|page=293}}</ref><ref>{{cite book|last=Latif|first=Syad Muhammad|title=The History of Punjab from the Remotest Antiquity to the Present Time|publisher=Eurasia Publishing House|year=1964|location=New Delhi}}</ref><ref name="Chopra 1928 26">{{cite book|title=The Panjab as a Sovereign State|last=Chopra|first=Gulshan Lall|year=1928|publisher=Uttar Chand Kapur and Sons|location=Lahore|page=26}}</ref> ==سرچینۍ== {{د افغانستان سرليکونه}} [[وېشنيزه:د پښتنو ټولواکمنیانې]] [[وېشنيزه:د درانیانو ټولواکمنی]] [[وېشنيزه:د افغانستان پېښليک]] fobk32b5b00rz95k2k82quce4vy8on1 0 14496 364346 362145 2026-05-27T07:39:26Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364346 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Samsung old logo before year 2015.svg|کيڼ|250px|بټنوک|سامسونګ]] د سامسنګ ګروپ (یا په ساده ډول سامسنګ، د SΛMSUNG په سبک) (کوریایي: 삼성samsʌŋ) د سویلي کوریا څو مليتي تولیدي شرکت دی، چې مرکزي دفتر یې په سامسنګ ښارګوټي، سیول او سویلي کوریا کې دی. دا زیاتره اړوندې سوداګرۍ لري، چې ډېری یې تر سامسنګ برانډ لاندې متحدې دي او د سویلي کوریا تر ټولو لوی چایبول (سوداګریزه ډله) ده. تر  ۲۰۲۰ ز کال پورې، سامسنګ د نړۍ اتم لوړ برانډ ارزښت درلود.<ref>{{Cite web|title=SAMSUNG ELECTRONICS Co., Ltd. 2020 Half-year Business Report|url=https://images.samsung.com/is/content/samsung/p5/global/ir/docs/2020_Half_Year_Report.pdf|access-date=8 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|date=18 October 2020|title=The 2020 World's Most Valuable Brands|url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018162839/https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/|archive-date=18 October 2020|work=[[Forbes]]}}</ref> {{مالومات}} سامسنګ په ۱۹۳۸ ز کال کې د لي بیونګ-چل له خوا د سوداګرۍ شرکت په توګه تاسیس شو. په راتلونکو دریوو لسیزو کې، دغه ډله د خوراکي توکو د پروسس، ټوکر، بېمه، امنیت او د پرچون په برخو کې متنوع شوه. سامسنګ د ۱۹۶۰ لسیزې په وروستیو کې الکترونیکي صنعت ته داخل شو او د ۱۹۷۰ لسیزې په نیمایي کې د ساختماني او کښتۍ جوړونې صنعت ته داخل شو، چې دغه برخې به یې د راتلونکی ودې لامل شي. په ۱۹۸۷ ز کال کې د لي تر مړینې وروسته، سامسنګ په پینځو سوداګریزو ګروپونو وېشل شوی و: سامسنګ ګروپ، شین سیګ ګروپ، CJ ګروپ، هانسول ګروپ او جونګانګ ګروپ. د سامسنګ په پام وړ صنعتي اړوندو شرکتونو کې سامسنګ الکترونیک (د نړۍ ترټولو لوی معلوماتي ټکنالوژیکي شرکت، د مصرف کونکي الکترونیک جوړونکی او چېپ میکر چې د   ۲۰۱۷ ز کال عاید له خوا اندازه شوی)، سامسنګ هیوی انډسټریز (د نړۍ دویم لوی کښتۍ جوړونکی چې د ۲۰۱۰ ز کال عاید له خوا اندازه شوی) او د سامسنګ انجنیري او سامسنګ C&T کارپوریشن (په ترتیب سره د نړۍ ۱۳ او ۳۶ لوی ساختماني شرکتونه) همدارنګه په نورو فرعي شرکتونو کې د سامسنګ لایف بېمه (د نړۍ 14م لوی بېمه شرکت) شامل دي، سامسنګ ایورلینډ (د ایورلینډ ریسارټ چلونکی، په سویلي کوریا کې ترټولو زوړ تیم پارک) او چیل ورلډ وایډ (د نړۍ ۱۵ م لوی اعلاناتي اداره، لکه څنګه چې د ۲۰۱۲ ز کال عاید له خوا اندازه شوی) هم په کې شامل دي.<ref>{{Cite news|last=Park|first=Kyunghee|date=28 July 2009|title=July 29 (Bloomberg) – Samsung Heavy Shares Gain on Shell's Platform Orders (Update1)|publisher=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aO0FeeTB6_0Y|url-status=dead|access-date=11 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924131022/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aO0FeeTB6_0Y|archive-date=24 September 2011}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Top 225 International Contractors 2013|url=http://enr.construction.com/toplists/InternationalContractors/001-100.asp|url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/6IHPS5GrF?url=http://enr.construction.com/toplists/Top-International-Contractors/001-100.asp|archive-date=21 July 2013|access-date=25 August 2013|publisher=Enr.construction.com}}</ref><ref>{{Cite news|date=20 July 2009|title=Global 500 2009: Industry: - FORTUNE on CNNMoney.com|publisher=Money.cnn.com|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html|url-status=live|access-date=4 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831010459/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html|archive-date=31 August 2010}}</ref><ref>{{Cite news|last=Valhouli|first=Christina|date=21 March 2002|title=The World's Best Amusement Parks|work=Forbes.com|url=https://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html|url-status=dead|access-date=11 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100822061935/http://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html|archive-date=22 August 2010}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cheil Worldwide Inc (030000:Korea SE)|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=030000:KS|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005152815/http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=030000%3AKS|archive-date=5 October 2012|access-date=16 September 2010|publisher=businessweek.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=26 April 2010|title=Cheil Worldwide (030000 KS)|url=http://www.kdbdw.com/bbs/download/162067.pdf?attachmentId=162067|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004213242/http://www.kdbdw.com/bbs/download/162067.pdf?attachmentId=162067|archive-date=4 October 2013|access-date=8 May 2013|publisher=kdbdw.com}}</ref><ref>{{Cite news|title=Samsung topples Intel to become the world's largest chipmaker – TechCrunch|work=techcrunch.com|url=https://techcrunch.com/2018/01/30/samsung-intel-worlds-largest-chipmaker/|url-status=live|access-date=25 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525234650/https://techcrunch.com/2018/01/30/samsung-intel-worlds-largest-chipmaker/|archive-date=25 May 2018}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mu-Hyun|first=Cho|title=Samsung's logic chip biz turns to AI chips and 5G for change of fortune {{!}} ZDNet|language=en|work=ZDNet|url=https://www.zdnet.com/article/samsungs-logic-chip-biz-developing-ai-chip-5g-for-change-of-fortune/|url-status=live|access-date=25 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703174953/https://www.zdnet.com/article/samsungs-logic-chip-biz-developing-ai-chip-5g-for-change-of-fortune/|archive-date=3 July 2018}}</ref> == رېښه پېږندنه == د سامسنګ د بنسټ اېښودونکي په وینا، د کوریا د هانجا کلمې ((三星 معنی «درې ستوري» ده. د «درې» کلمه د لویو، بې شمېره او ځواکمنو شیانو استازیتوب کوي، په داسې حال کې چې د «ستورو» معنی؛ لکه په اسمان کې «تلپاتې» یا «ابدی» ستوري دي.<ref>{{cite web|url=https://news.samsung.com/global/20-things-you-didnt-know-about-samsung#:~:text=MEANING%20OF%20THE%20SAMSUNG%20LOGO,like%20stars%20in%20the%20sky|title=[Infographic] 20 Things You Didn't Know about Samsung|website=Samsung Newsroom|date=22 May 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.phonearena.com/news/The-hidden-meaning-behind-the-names-of-tech-giants-what-does-Samsung-mean_id54538|title=The hidden meaning behind the names of tech giants: what does Samsung mean?|first=Victor|last=H.|website=Phone Arena}}</ref><ref>{{Cite web|date=10 July 2006|title=한국 10대 그룹 이름과 로고의 의미|url=http://www.koreadaily.com/news/read.asp?page=1&branch=NEWS&source=&category=economy.business&art_id=1042338|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429185914/http://www.koreadaily.com/news/read.asp?page=1&branch=NEWS&source=&category=economy.business&art_id=1042338|archive-date=29 April 2011|access-date=19 September 2010|publisher=koreadaily.com}}</ref> == تاریخچه == === ۱۹۳۸ – ۱۹۷۰ ز کال === په ۱۹۳۸ ز کال کې، په کوریا کې د جاپان د واکمنۍ پرمهال، لي بیونګ-چل (۱۹۱۰- ۱۹۸۷) په اویریونګ ښار کې له یوې لویې ځمکې خاوندې کورنۍ نه نږدې دایګو ښار ته لاړ او د میتسوبوشي سوداګریز یا شیبوشیکاشیکا (Mitsuboshi) سوداګریز شرکت یې تاسیس کړ. سامسونګ د یو کوچني سوداګریز شرکت په توګه په سو-ډونګ (اوس انګیو دونګ) کې له څلوېښتو کارمندانو سره په کار پیل وکړ. شرکت ښه شو او لي په ۱۹۴۷ ز کال کې خپل مرکزي دفتر سیول ته ولېږداوه. کله چې د کوریا جګړه پیل شوه، هغه اړ شو، چې سیول پرېږدي. هغه په ​​بوسان کې د شیل جیدانګ په نوم د بورې د تصفیې کارخانه پیل کړه. په ۱۹۵۴ ز کال کې، لي چیل موژیک تاسیس کړ او د دایګو په چمسان-ډونګ کې یې کارخانه جوړه کړه. دا په هېواد کې د وړیو ترټولو لویه کارخانه وه.<ref name="Samsung">{{Cite web|title=History – Corporate Profile – About Samsung – Samsung|url=http://www.samsung.com/us/aboutsamsung/corporateprofile/history06.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110415235250/http://www.samsung.com/us/aboutsamsung/corporateprofile/history06.html|archive-date=15 April 2011|access-date=21 October 2015|website=Samsung Group|publisher=Samsung Group}}</ref> == اغېز == سامسنګ د سویلي کوریا په اقتصادي پرمختګ، سیاست، رسنیو او کلتور کې خورا پیاوړی اغېز لري او «د هان سیند معجزه» تر شا لوی محرک ځواک دی. اړوند شرکتونه یې د سویلي کوریا د ټولو صادراتو شاوخوا پنځمه برخه تولیدوي. د سامسنګ عاید په ۲۰۱۳ ز کال کې د سویلي کوریا له ۱۰۸۲ ملیارد ډالرو GDP ۱۷٪ سره برابر و.<ref>[http://www.businessweek.com/articles/2013-04-04/shell-glencore-and-other-multinationals-dominate-their-home-economies ''Shell, Glencore, and Other Multinationals Dominate Their Home Economies''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411062314/http://www.businessweek.com/articles/2013-04-04/shell-glencore-and-other-multinationals-dominate-their-home-economies|date=11 April 2013}} 4 April 2013 BusinessWeek</ref><ref name="Hutson">{{Cite news|last1=Hutson|first1=Graham|last2=Richards, Jonathan|date=17 April 2008|title=Samsung chairman charged with tax evasion – Times Online|work=[[The Times]]|location=London|url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/technology/article3764352.ece|url-status=live|access-date=28 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503224019/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/technology/article3764352.ece|archive-date=3 May 2011}}</ref><ref>{{Cite news|date=1 October 2011|title=Samsung and its attractions – Asia's new model company|newspaper=The Economist|url=http://www.economist.com/node/21530984|url-status=live|access-date=11 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104022850/http://www.economist.com/node/21530984|archive-date=4 January 2012}}</ref><ref>{{Cite news|date=12 November 2011|title=South Korea's economy – What do you do when you reach the top?|newspaper=The Economist|url=http://www.economist.com/node/21538104|url-status=live|access-date=11 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120110154323/http://www.economist.com/node/21538104|archive-date=10 January 2012}}</ref> وو سوک هون چې د اقتصاد پوډکاسټ نامتو کوربه وو ویې وویل: «تاسو کولای شئ ان ووایئ چې د سامسنګ رئیس د سویلي کوریا له ولسمشر نه ډېر ځواکمن دی. کوریایان د سامسنګ په اړه د نه منلو وړ او له قانون نه پورته فکر کوي». د واشنګټن پوسټ یوه مقاله چې سرلیک یې دی «په سویلي کوریا کې د سامسنګ جمهوریت» د ۲۰۱۲ ز کال د ډسمبر په ۹ مه خپره شوه. منتقدینو ادعا وکړه چې سامسنګ کوچني کاروبارونه له منځه وړي، د سویلي کوریا پېرودونکو لپاره انتخابونه محدودوي او کله ناکله له نورو لویانو سره د قیمتونو د تنظیم کولو په وخت کې له هغو خلکو سره چې په اړه یې تحقیق کوي، سختي کوي. د سویلي کوریا د ولسمشرۍ نوماند لي جونګ هي په یوه مناظره کې وویل، «حکومت د سامسنګ په لاس کې دی. سامسونګ حقوقي نړۍ، مطبوعات، اکاډميک وګړي او بیوروکراسي اداره کوي».<ref>{{Cite news|last=Chico Harlan|date=9 December 2012|title=In South Korea, the Republic of Samsung|newspaper=The Washington Post|url=https://articles.washingtonpost.com/2012-12-09/world/35721716_1_samsung-chairman-smartphone-market-samsung-credit-card|url-status=dead|access-date=23 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921061502/http://articles.washingtonpost.com/2012-12-09/world/35721716_1_samsung-chairman-smartphone-market-samsung-credit-card|archive-date=21 September 2013}}</ref> === اړوند څیزونه === سامسنګ الکترونیک یو څو مليتي الکترونیکي او معلوماتي ټکنالوژیکي شرکت دی، چې مرکزي دفتر یې په سووانند او د سامسنګ ګروپ په لوی شرکت کې دی. په دغو محصولاتو کې ایر کنډیشنرونه، کمپیوټرونه، ډیجیټل ټلویزیون سیټونه، فعال میټریکس عضوي رڼا جذبونکي ډایډونه (AMOLEDs)، ګرځنده تیلیفونونه، د ښودلو مانیټرونه، د کمپیوټر پرنټرونه، یخچالونه، سیمي کنډکټرونه او د مخابراتي شبکې تجهیزات شامل دي.<ref>{{Cite news|last=Barkham|first=Patrick|date=9 August 2012|title=Samsung: Olympic smartphone firm aims for big global wins|work=[[The Guardian]]|location=London|url=https://www.theguardian.com/technology/2012/aug/09/samsung-olympic-smartphones-global-wins?newsfeed=true|url-status=live|access-date=27 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20151119004848/http://www.theguardian.com/technology/2012/aug/09/samsung-olympic-smartphones-global-wins?newsfeed=true|archive-date=19 November 2015}}</ref><ref>{{Cite news|title=Profile: Samsung Electronics Co Ltd|publisher=Reuters|url=http://uk.reuters.com/business/quotes/companyProfile?symbol=005930.KS|url-status=dead|access-date=27 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022162433/http://uk.reuters.com/business/quotes/companyProfile?symbol=005930.KS|archive-date=22 October 2012}}</ref> دا د ۲۰۱۲ ز کال په لومړۍ ربع کې د واحد پلور له مخې د نړۍ ترټولو لوی ګرځنده ټیلیفون جوړونکی و، چې د نړیوال بازار ونډه یې  25.4٪ وه. دا د ۲۰۱۱ ز کال له عوایدو سره (تر انټیل وروسته) د نړۍ دویم لوی نیمه هادي تولیدونکی هم و.<ref>{{Cite web|title=Preliminary Worldwide Ranking of the Top 20 Suppliers of Semiconductors in 2011|url=http://www.isuppli.com/PublishingImages/Press%20Releases/2011-12-01_Market_Share_Table1.jpg|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627044039/http://www.isuppli.com/PublishingImages/Press%20Releases/2011-12-01_Market_Share_Table1.jpg|archive-date=27 June 2012|access-date=27 August 2012|publisher=IHS Isuppli}}</ref><ref name="bbc27412">{{Cite news|date=27 April 2012|title=Samsung overtakes Nokia in mobile phone shipments|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-17865117|url-status=live|access-date=27 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120814064732/http://www.bbc.co.uk/news/business-17865117|archive-date=14 August 2012}}</ref> == لوی مشتریان == د سامسنګ لوی پېرودونکي په دې کې شامل دي:<blockquote>به د راتلونکو ۱۵ کلونو لپاره شاهي هالنډي شیل ته د 50 میلیارد ډالرو په ارزښت د مایع طبیعي ګاز (LNG) ذخیره کولو تاسیساتو یوازینی چمتو کونکی وي. د مایع طبیعي ګاز (FLNG) پلیټ فارم د ۲۰۱۲ ز کال په اکټوبر کې د سویلي کوریا په جیوجي ټاپو کې د سامسنګ د درنو صنعتونو په کښتۍ کې کار پیل کړ، چې کله بشپړ شي او په بشپړ ډول بار شي، وزن به یې 600,000 ټنه وي، چې د نړۍ ترټولو لویه «بېړۍ» ده. دا د متحده ایالاتو ترټولو لویه الوتکې وړونکې بېړۍ نه شپږ ځلې لویه ده.<ref>{{Cite news|date=23 September 2009|title=Samsung Heavy Industries|work=forbes.com|url=https://www.forbes.com/lists/2009/37/asia-fab-50-09_Samsung-Heavy-Industries_KQZL.html|url-status=live|access-date=13 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100531101750/http://www.forbes.com/lists/2009/37/asia-fab-50-09_Samsung-Heavy-Industries_KQZL.html|archive-date=31 May 2010}}</ref><ref>{{Cite web|date=31 July 2009|title=Samsung Heavy Signs Deal with Shell to Build LNG Facilities|url=http://www.hellenicshippingnews.com/index.php?option=com_content&task=view&id=58404&Itemid=70|access-date=13 September 2010|publisher=hellenicshippingnews.com}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{Cite news|date=18 October 2012|title=Major construction begins on the Prelude FLNG project|url=http://www.shell.com/global/aboutshell/media/news-and-media-releases/2012/prelude-flng-construction-begins-18102012.html|url-status=live|access-date=15 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715224128/http://www.shell.com/global/aboutshell/media/news-and-media-releases/2012/prelude-flng-construction-begins-18102012.html|archive-date=15 July 2014}}</ref><ref>{{Cite news|date=15 July 2011|title=The gas platform that will be the world's biggest 'ship'|publisher=bbc.co.uk|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-13709293|url-status=live|access-date=19 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111230102333/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-13709293|archive-date=30 December 2011}}</ref></blockquote> === د متحده عربي اماراتو حکومت === <blockquote>د جنوبي کوریا د شرکتونو یو کنسورشیم، لکه د سامسنګ، د کوریا د برېښنا شرکت او هیونډای، په متحده عربي اماراتو کې د اټومي برېښنا د بټۍ جوړولو لپاره د 40 میلیارد ډالرو په ارزښت تړون ترلاسه کړ. <ref>{{Cite web|date=28 December 2009|title=Seoul wins 40-billion-dollar UAE nuclear power deal|url=http://www.france24.com/en/20091227-south-korea-wins-40-billion-dollar-united-arab-emirates-nuclear-power-deal|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303202837/http://www.france24.com/en/20091227-south-korea-wins-40-billion-dollar-united-arab-emirates-nuclear-power-deal|archive-date=3 March 2011|access-date=29 September 2010|publisher=france24.com}}</ref></blockquote> === فونټ === په ۲۰۱۴ ز کال کې، سامسنګ خپل د سامسنګ شارپ سنز فونټ پرانیست. <ref>Sharp. [https://sharptype.co/case-studies/samsung-sharp-sans/ Samsung Sharp Sans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220525050200/https://sharptype.co/case-studies/samsung-sharp-sans/ |date=2022-05-25 }}.</ref> د ۲۰۱۶ ز کال په جولای کې، سامسنګ خپل SamsungOne فونټ پرانیست،  دا د یو ټایپفیس په توګه هیله لري د سامسنګ محصولاتو پراخې لړۍ ته یوه ثابته او نړیواله بصري پېژندنه ورکړي. SamsungOne د سامسنګ د متنوع وسیلو په پورټ فولیو کې د کارولو لپاره طرحه شوی و، چې له کوچنیو وسیلو؛ لکه سمارټ فونونو نه تر لویو وصل شوو تلویزیونونو یا ریفریجریټرونو او همدارنګه د سامسنګ بازارموندنې او اعلاناتو ته د هر څه لپاره د مشروعیت تمرکز سره و. د فونټ کورنۍ د 25,000 حروفونو له لارې د 400 مختلفو ژبو ملاتړ کوي.<ref>Chaim Gartenberg, The Verge. "[https://www.theverge.com/circuitbreaker/2016/7/25/12270938/samsung-font-samsungone-android-roboto Samsung developed its own font called SamsungOne]". {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170226062815/http://www.theverge.com/circuitbreaker/2016/7/25/12270938/samsung-font-samsungone-android-roboto|date=26 February 2017}}. 25 July 2016.</ref> == مالي ملاتړي == سامسونګ الکترونیک په ۲۰۱۳ ز کال کې د اعلاناتو او بازارموندنې په برخه کې د اټکل له مخې  ۱۴ میلیارد امریکایي ډالر مصرف کړي. په کلني 5.4٪ عاید کې، دا د پلور له پلوه د نړۍ ترټولو ۲۰ شرکتونو نه لوی تناسب لري (اپل 0.6٪ او جنرل موټورو 3.5٪ مصرف کړي). سامسنګ په ۲۰۱۲ ز کال کې د نړۍ ترټولو لوی تبلیغ کوونکی شو، چې د اپل د 1 میلیارد ډالرو په پرتله یې 4.3 میلیارد ډالر مصرف کړي دي. د سامسنګ نړیوال برانډ ارزښت 39.6 میلیارد ډالر دی، چې د اپل له  نیمایي نه کم دی.<ref>{{Cite news|last=Kim|first=Miyoung|date=27 November 2013|title=Samsung's marketing splurge doesn't always bring bang-for-buck|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-samsung-marketing-idUSBRE9AQ18720131127|url-status=live|access-date=21 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001211921/http://www.reuters.com/article/2013/11/27/us-samsung-marketing-idUSBRE9AQ18720131127|archive-date=1 October 2015}}</ref> == سرچينې == rl5n39uq2jg1d4s5dovyny6fdm2pswt 3 62051 364337 364321 2026-05-26T12:16:33Z Dr-Taher 11321 Dr-Taher د [[د کارن خبرې اترې:Vascoisme]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Renamed user 2947489543419]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Vascoisme|Vascoisme]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 2947489543419|Renamed user 2947489543419]]" 281063 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=VascoBank}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۰۱:۵۶, ۱۳ جون ۲۰۲۲ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړیوال ‌وخت''']]) 1tgblmn0ww3rem0dt245be47gk3x2rs 0 62820 364345 359557 2026-05-27T04:34:10Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364345 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Colombo sunset skyline Jul 2016.jpg|بټنوک|369x369px]] په ۲۰۱۹ز کال کې د سریلانکا د ازاد بازار اقتصاد د ناخالص کورني تولید (جي ډي پي) له نظره ۸۴ میلیارده ډالره او د پیرودلو ځواک برابرۍ (پی پی پي) له نظره ۲۹۶.۹۵۹ میلیارده امریکايي ډالر ارزښت درلود. د ۲۰۰۳ څخه تر ۲۰۱۲ز کال پورې دې هیواد ۶.۴ سلنه کلنۍ وده تجربه کړې وه، چې له خپلو سیمه يیزو سيالانو څخه ډیر ښه و. دا وده د ناسوداګریزو سکتورونو د ودې له امله وه، د کوم په اړه چې نړیوال بانک خبرداری ورکړی چې دواړه بې ثباته او د برابرۍ وړ نه دي. په ۲۰۱۹ز کال کې د ۱۳۶۲۰ پی پي پي ډالرو یا ۳۸۵۲ (۲۰۱۹) اسمي امریکایی ډالرو د سړي سر عاید په لرلو سره، د نړیوال بانک له خوا سریلانکا له پخواني حالت څخه چې د منځني عايد حالت څخه پورته و، له منځني حالت څخه کم عايد هېواد حالت په توګه ډلبندي شو.<ref>{{cite web |title=Annual Report 2019 |url=https://www.cbsl.gov.lk/en/publications/economic-and-financial-reports/annual-reports/annual-report-2019 |access-date=28 November 2020 |website=cbsl.gov.lk |publisher=[[Central Bank of Sri Lanka]]}}</ref><ref>{{cite web |title=GDP PPP (current international $) - Sri Lanka |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?locations=LK |access-date=4 December 2020 |website=worldbank.org |publisher=[[World Bank]]}}</ref><ref>{{cite web |title=GDP perc apita PPP (current international $) - Sri Lanka |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD?locations=LK |access-date=4 December 2020 |website=worldbank.org |publisher=[[World Bank]]}}</ref><ref>{{cite web |title=World Bank and Sri Lanka -2019 |url=https://www.worldbank.org/en/country/srilanka/overview |access-date=28 November 2020 |website=worldbank.org |publisher=[[World Bank]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Enhancing competitiveness in Sri Lanka June 2016 |url=https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/24927/Enhancing0Competitiveness0in0Sri0Lanka.pdf?sequence=1&isAllowed=y |access-date=9 March 2021 |publisher=[[World Bank]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://economynext.com/sri-lanka-downgraded-to-world-bank-lower-middle-income-country-as-per-capita-income-falls-71644/|title=Sri Lanka downgraded to World Bank lower middle income country as per capita income falls|newspaper=[[EconomyNext]]|access-date=28 November 2020|archive-date=3 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103221116/https://economynext.com/sri-lanka-downgraded-to-world-bank-lower-middle-income-country-as-per-capita-income-falls-71644/|url-status=dead}}</ref> سریلانکا د زریزې پرمختیایي هدف (MDG) پوره کړ چې موخه یې د زیاتې بې وزلۍ مخه نیول دي او د نورو (MDG) د پوره کولو پر لاره روان هېواد دی چې د نورو سويلي اسیایي هیوادونو په پرتله یې ښه فعالیت کړی. تر ۲۰۱۶ز کال پورې د سریلانکا د بې وزلۍ د سرشمیرنې شاخص ۴.۱٪ و. د سریلانکا د درې لسیزو اوږدې کورنۍ جګړې را پدېخوا، سریلانکا د اوږد مهاله ستراتیژیکي او ابادونې پرمختګ پر ننګونو تمرکز پيل کړی. دا هیواد د لوړ منځني عاید هیواد ته د بدلون هڅه کوي. سریلانکا د ټولنیز مداخلت، حکومتدارۍ او پایښت ننګونو سره هم مخ هېواد دی.<ref>{{Cite web |title=Sri Lanka: A Systematic Country Diagnostic |url=http://www.worldbank.org/en/news/feature/2016/02/15/sri-lanka-a-systematic-country-diagnostic |access-date=25 April 2016 |publisher=The World Bank}}</ref> په ۲۰۱۹ز کال کې چوپړياوو د سریکا په صنعت کې ۵۸.۲٪ ونډه درلوده چې دا شمېره په ۲۰۱۰ز کال کې ۵۴.۶٪ وه، د صنعت ونډه ۲۷.۴٪ وه په داسې حال کې چې يوه لسيزه مخکې دا سلنه ۲۶.۴٪ وه او د کرنې ونډه ۷.۴٪ وه. که څه هم رقابتي کرنيز سکتور شته، خوندي کورني سکتور ته د داخلېدو لپاره ټیکنالوژیکي وړاندې تګ کرار شوی. سریلانکا په نړۍ کې تر ټولو لوی د غښتلي او صنعتي ټایرونو د تولید مرکز دی او د پوښاک (لباس/جامې) یو سکتور لري چې د ارزښت لړۍ مخ لوړوي. خو د تیرې لسیزې په اوږدو کې له سوداګرۍ څخه زياتېدونکی ملاتړ د داخلي تګلارو بیا راژوندي کیدو په اړه د اندیښنو لامل ګرځېلی.<ref name="GDPshare">{{cite web |title=Sri Lanka annual GDP at current prices and GDP shares |url=http://www.statistics.gov.lk/NationalAccounts/StaticalInformation/Reports/ts_annual_current |access-date=8 February 2021 |website=www.census.gov.lk |publisher=Department of Census and Statistics}}</ref><ref>{{cite web |title=Box Story - Adoption of Modern Technologies in Agriculture - Box Story 04, Central Bank Annual Report 2019 |url=https://www.cbsl.gov.lk/sites/default/files/cbslweb_documents/publications/annual_report/2019/en/13_Box_04.pdf |access-date=8 February 2021 |website=www.cbsl.gov.lk |publisher=Central Bank of Sri Lanka}}</ref><ref>{{cite web |title=Solid Tyres from Sri Lanka |url=https://www.srilankabusiness.com/rubber/solid-tyres.html |access-date=8 February 2021 |website=www.srilankabusiness.com |publisher=Sri Lanka Export Development Board}}</ref><ref>{{cite web |last1=Athukorale |first1=Prema-chandra |title=Sri Lanka's Trade Policy: Reverting to Dirigisme? |url=https://acde.crawford.anu.edu.au/sites/default/files/publication/acde_crawford_anu_edu_au/2016-10/wp_econ_2012_14_athukorala.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424160354/https://acde.crawford.anu.edu.au/sites/default/files/publication/acde_crawford_anu_edu_au/2016-10/wp_econ_2012_14_athukorala.pdf |archive-date=24 April 2018 |access-date=8 February 2021 |website=acde.crawford.anu.edu.au |publisher=Crawford School of Public Policy ANU College of Asia and the Pacific}}</ref> خدمتونه، بندرونه او هوايي ډګرونه د بار وړلو او هوايي چلند مرکز په توګه د هیواد په نوي منځ ته راغلي حالت کې مرسته کوي. د کولمبو بندر په سويلي اسیا کې د لیږد رالیږد تر ټولو لوی مرکز دی. یو وده کونکی سافټویر او معلوماتي ټیکنالوژي سکتور شته، کوم چې سیال او نړیوالې سیالۍ ته پرانیستی سکتور دی. ګرځندويي یوه چټکه پراخیدونکې برخه ده. په ۲۰۱۹ز کال کې «Lonely Planet» سریلانکا ته د سیل تر ټولو ښه ځای او سفر+ تفریح تر ټولو ښه ټاپو نوم ورکړ. د سریلانکا لوړې صادراتي سيمې متحده ایالات، انګلستان او هندوستان دي. چین، هندوستان او متحده عرب امارات یې د وارداتو عمده ملګري دي.<ref>{{cite web |title=The importance of Air Transport to Sri Lanka - IATA |url=https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/economic-reports/sri-lanka--value-of-aviation/. |access-date=8 February 2021 |website=www.iata.org |publisher=International Air Transport Association |تاريخ الأرشيف=14 February 2021 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210214102037/https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/economic-reports/sri-lanka--value-of-aviation/ |url-status=dead |archive-date=14 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214102037/https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/economic-reports/sri-lanka--value-of-aviation/ }}</ref><ref>{{cite news|title=Sri Lanka's Colombo port could expand to full maritime hub with policy changes|url=https://economynext.com/sri-lankas-colombo-port-could-expand-to-full-maritime-hub-with-policy-changes-industry-expert-70166/|access-date=8 February 2021|newspaper=[[EconomyNext]]|date=20 May 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=ICT/BPM in Sri Lanka - Asian Development Bank |url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/49273/49273-001-tacr-en_1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022145016/https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/49273/49273-001-tacr-en_1.pdf |archive-date=22 October 2020 |access-date=8 February 2021 |website=www.adb.org |publisher=Asian Development Bank}}</ref><ref name="LonelySL">{{cite news|title=Sri Lanka still Lonely Planet's top destination for 2019|url=https://economynext.com/sri-lanka-still-lonely-planets-top-destination-for-2019-14619/|access-date=8 February 2021|publisher=[[EconomyNext]]|date=2 July 2019}}</ref><ref name="T+LeiSL">{{cite news|title=Travel and Leisure readers vote Sri Lanka best island in the world|url=https://economynext.com/travel-and-leisure-readers-vote-sri-lanka-best-island-in-the-world-14741/|access-date=8 February 2021|publisher=[[EconomyNext]]|date=12 July 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Central Bank of Sri Lanka 2019 - Statistical Appendix |url=https://www.cbsl.gov.lk/sites/default/files/cbslweb_documents/publications/annual_report/2019/en/15_Appendix.pdf |access-date=8 February 2021 |website=cbsl.gov.lk |publisher=Central Bank of Sri Lanka}}</ref> د کویډ-۱۹ وبا په پيل کیدو سره، د سریلانکا پر ورو ودې، د پیسو پر چاپ او دولتي پور دوامداره اندیښنو د خپلواکې درجه بندۍ ښکته کیدو لړۍ پیل شوه. د وارداتو په مديريت او د وارداتو په متبادل کې زياتوالی راغلی، په داسې حال کې چې په پيسو د پورونو د بدلولو په پايله کې منځ ته راغلې مالياتي بې ثباتي هم زياته شوې. سریلانکا د خپل کویډ-۱۹ وبا په اداره کولو کې د نړۍ په لسو لومړيو هیوادونو کې ځای لري. په ۲۰۲۱ز کال کې، د سریلانکا دولت په رسمي توګه په هیواد کې له دري اويا کلونو وروسته تر ټولو بد اقتصادي بحران اعلان کړ. د مالياتو کمولو ملاتړ موخه د دوه کلونو لپاره د پیسو چاپولو وروسته، سریلانکا وویل چې د ډېريو بهرنيو پورونو تاديه کول د اپریل له دولسمې  نېټې څخه وځنډیدل او په دې ډول يې د پور خدماتو بې مخينې زيان پای ته ورساوه.<ref name="FitchCCC">{{cite web |title=Fitch Ratings Commentary |url=https://www.fitchratings.com/research/sovereigns/fitch-downgrades-sri-lanka-to-ccc-27-11-2020 |access-date=28 November 2020 |website=fitchratings.com |publisher=[[Fitch Ratings]]}}</ref><ref name="MoodysCaa1">{{cite news|url=https://economynext.com/sri-lanka-sovereign-rating-downgraded-two-notches-to-caa1-by-moodys-74239/|title=Sri Lanka sovereign rating downgraded two notches to Caa1 by Moody's|newspaper=[[EconomyNext]]|access-date=28 November 2020}}</ref><ref>{{cite news|title=Sri Lanka import substitution should be temporary: economist|url=https://economynext.com/sri-lanka-import-substitution-should-be-temporary-economist-74919/|access-date=8 February 2021|publisher=8 February 2021|date=20 October 2020}}</ref><ref>{{cite news|title=Sri Lanka import controls extended, license regime in import substitution drive|url=https://economynext.com/sri-lanka-import-controls-extended-license-regime-in-import-substitution-drive-70281/|access-date=8 February 2021|publisher=[[EconomyNext]]|date=23 May 2020}}</ref><ref>{{cite news|title=Money printing to repay debt: Worshipping MMT is likely to magnify economic instability|url=http://www.dailymirror.lk/features/Money-printing-to-repay-debt-Worshipping-MMT-is-likely-to-magnify-economic-instability/185-202687|access-date=28 December 2020|publisher=Dally Mirrro Sri Lanka|date=28 December 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=A child's guide to modern monetary theory: Keynesianism in an old bottle|url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/a-childs-guide-to-modern-monetary-theory-keynesianism-in-an-old-bottle/|access-date=8 February 2021|publisher=Colombo Telegraph|date=21 December 2021|archive-date=14 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214091822/https://www.colombotelegraph.com/index.php/a-childs-guide-to-modern-monetary-theory-keynesianism-in-an-old-bottle/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Sri Lanka tenth best country in handling the Covid-19 pandemic|url=https://economynext.com/sri-lanka-tenth-best-country-in-handling-covid-pandemic-78313/|access-date=8 February 2021|publisher=EconomyNext.com|date=28 January 2021}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-30 |title=Sri Lanka declares worst economic downturn in 73 years |url=https://www.france24.com/en/live-news/20210430-sri-lanka-declares-worst-economic-downturn-in-73-years |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211015180503/https://www.france24.com/en/live-news/20210430-sri-lanka-declares-worst-economic-downturn-in-73-years |archive-date=2021-10-15 |access-date=2021-06-27 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Sri Lanka halts foreign debt repayments in 'pre-emptive negotiated default'|url=https://economynext.com/sri-lanka-halts-foreign-debt-repayments-in-pre-emptive-negotiated-default-92952/|access-date=14 April 2022|publisher=EconomyNext|date=12 April 2022}}</ref> == اقتصادي تاريخ == === دتاريخ لومړي کلونه === د ختیځ-لویدیځ سوداګرۍ په مرکز کې د موقیعت لرلو او په لرې پرتو سیمو کې خړوبې شوې کرڼې په پايله کې سریلانکا د سوداګریز مرکز په توګه یو اوږد تاریخ لري، کوم چې په دې ټاپو کې د خوندي پاتې شوي تاریخي متنونو او د بهرنیو مسافرو له روايتونو څخه پیژندل کیږي. دا ټاپو د زېرمو په نوم د اوبو لګولو زیرمې لري چې د پخوانیو پاچايانو له خوا د هند – اریايي کډوالۍ وروسته پیل شوي، کوم چې ډیری یې تر نن ورځې پورې خوندي پاتې دي. دا د اوبه خور نظام یوه برخه جوړوي او له نورو عصري جوړښتونو سره تړاو لري.<ref>{{cite web |date=8 October 2011 |title=Chapter 10, Consecrating Pandukabhaya |url=https://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/10-consecrating-pandukabhaya/ |access-date=11 December 2020 |website=Mahavamsa.org |publisher=[[Mahavamsa]]}}</ref><ref>{{cite web |title=Reservoirs - Historical Aspects |url=http://www.fao.org/3/T0028E/T0028E03.htm |access-date=11 December 2020 |website=fao.org |publisher=[[FAO]]}}</ref><ref name="Project Gutenberg">{{cite web |title='A Record of Buddhistic Kingdoms - Chapter 38 |url=https://www.gutenberg.org/files/2124/2124-h/2124-h.htm#link2HCH0039 |access-date=11 December 2020 |website=Gutenberg.org |publisher=[[Project Gutenberg]]}}</ref> فاکسین (همدا راز فا هسین) یو چینایي راهب و چې په شا او خوا  ۴۰۰ مخزېږديز کې یې هندوستان او سریلانکا ته سفر کړی و، د هغه وخت د موجوده افسانو په اړه لیکي چې د نورو هیوادونو سوداګرو په ټاپو کې د هند - آریایي میشت کیدو دمخه د اصلي قبیلوي خلکو سره سوداګري کوله. یو هیواد چې په بنیادي توګه هیڅ انسان پکې میشت نه و، خو د روحونو او ناګاس (د ښامار عبادت کونکي) له خوا اشغال شوی و، له کومو سره چې د مختلفو هیوادونو سوداګرو سوداګري پر مخ وړله، فاکسین دا په (د بودایی سلطنت ثبت تاريخ) کې لیکلي دي. هغه د قیمتي ډبرو او د صدف نيولو (هغه کبان يا ژوندي موجودات چې په اوبو کې ژوند کوي او په منځ کې صدف يا ملغلرې لري) د پاچا له خوا د ۳۰٪ مالیې په هکله هم لیکلي.<ref name="Project Gutenberg" /> دا راهب له هند څخه په یوه لویه سوداګریزه بېړۍ کې روان شو، څو دې ټاپو ته ورسیږي.چين ته د بېرته تګ لپاره، هغه د يو ستر سوداګر وړونکې بېړۍ په مرسته ولاړ، په کومه کې چې له دوه سوه زيات کسان سپاره وو، دا بېړۍ له يو ستر توپان سره مخ شوه، چېرته چې سوداګر اړ شول چې د خپل سامان ځینې برخه وغورځوي او «جاوا-ډويپا» (اندونيزيا) ته ورسېد، دا د دې ښودنه کوي چې له سريلانکا سره فعالې ساحلي او اوږد واټن سمندري سواګريزې اړيکې موجودې وې.<ref>{{cite web |title='A Record of Buddhistic Kingdoms - Chapter 40 |url=https://www.gutenberg.org/files/2124/2124-h/2124-h.htm#link2HCH0039 |access-date=11 December 2020 |website=Gutenberg.org |publisher=[[Project Gutenberg]]}}</ref> «کاسماس انډیکوپلیسټس» (هندي سمندري مسافر) د مصر د سکندر یو سوداګر/راهب و چې د هند نیمه لويه وچه یې په شپږمه پیړۍ کې کتلی وه، هغه د سوداګرۍ د مرکزيت په توګه د سریلانکا په اړه په تفصیل سره لیکلي چې دا ټاپو د «ټاپوربین» او «سایلادیبا» په نومونو يادوي. هغه په عیسوي توپوګرافي کی لیکلي چې دا ټاپو، لکه څنګه چې په مرکزي موقعیت کې دی، د هند له ټولو برخو، فارس او ایتوپیا څخه ورته بيا بيا بېړۍ راځي او په ورته ډول دوی خپلې بېړۍ هلته استوي. «او له لېرې پرتو سیمو څخه زما موخه «زنسټا [چین] او نور سوداګریز ځایونه دي چې وریښم، الوي، لونګ، سینډل لرګي او نور محصولات تر لاسه کوي او دا بیرته د دې غاړې بازار ته استول کیږي، لکه «مال» [مالابر یا سويل لویدیځ هندي ساحل] ... او کالیانا ته ... له دې وروسته همدا «سيليډيبا»، کوم چې کېدای شي يو تن ووايي چې د انډيز په منځ کې اېښودل شوی دی او له هغه ځايه «هياسنت» [نيل] تر لاسه کوي... او به خپل وار سره دا دوی ته صادروي او په همدې بنسټ دا خپله د سوداګرۍ يو ستر مرکز دی».<ref>{{cite web |year=1897 |title=Christian Topography |url=https://archive.org/details/christiantopogr00cosmgoog |access-date=11 December 2020 |website=archive.org |publisher=[[Internet Archive]]}}</ref> === له خپلواکۍ تر ۱۹۷۷ === کله چې سریلانکا په ۱۹۴۸ز کال کې له برتانيط خپلواکي تر لاسه کړه، سریلانکا د زیاتو اسیايي هیوادنو څخه مخکې وه او د جاپان سره د مقایسې وړ اقتصادي او ټولنیزې نښې يې درلودې. د سریلانکا ټولنیز نښه کوونکي په استثنايي توګه لوړ ګڼل کیدل. د نولسمې پیړۍ په وروستيو کې سوداد لا دمخه ۲۱.۷٪ و. د ۱۹۴۶ز کال د ملاریا د له منځه وړلو تګلارې له ۱۹۴۶ز څخه تر ۱۹۴۷ز کال پورې د مرګ کچه په زرو کې له شل څخه څوارلس ته راښکته کړه. په ۱۹۴۸ز کال کې د یو سریلانکایی د زیږون په وخت کې د ژوند اټکل څلور پنځوس کاله و، يعنې له جاپان څخه لږ څه ښکته چې ۵۷.۵ و. په سریلانکا کې په ۱۹۵۰ز کال کې د ماشومانو د مړینې کچه په هرو زرو ژوندیو زیږونونو کې ۸۲، مالیزیا ۹۱ او فلیپین ۱۰۲ وه.<ref name="GrowthEquity">{{cite web |title=Growth and Equity in Developing Countries - Surjit S Bhalla, Paul Glewwe |url=http://documents1.worldbank.org/curated/en/570211468777272881/pdf/multi-page.pdf |access-date=18 December 2020 |website=worldbank.org |publisher=[[World Bank]]}}</ref> په هندي سمندر کې د سريلانکا ستراتژيک موقعيت ته په کتنې سره تمه کېده چې دا هېواد به د نورو اسیایي ګاونډیو په پرتله زیات ښه فرصت ولري، څو یوه چټکه اقتصادي وده ثبت کړي او داسې برېښېده چې یو له زیاتو ژمنو نویو هیوادونو څخه به وي. خو په ۱۹۴۸ز کال کې دغه هيله مندي تر ۱۹۶۰ز کال پورې تته شوه. ملتپالنه هم رامنځ ته راغله، چې قومي تاوتریخوالی یې زیات کړ.<ref name="whatwent">{{cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/4409207|title=Development in Independent Sri Lanka: What went wrong?|journal=[[Economic and Political Weekly]]|jstor=4409207|access-date=18 December 2020|last1=Kelegama|first1=Saman|year=2000|volume=35|issue=17|pages=1477–1490}}</ref> == سرچينې == hhte5zmn78f416yadd1ql8nx2brfy4b 0 65550 364347 355552 2026-05-27T08:03:48Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364347 wikitext text/x-wiki سوله د ټولنیزې ملګرتیا او ورورولۍ او همغږۍ مفهوم دی چېرې چې د دښمنۍ او تاوتریخوالي لپاره ځای نه‌وي. د ټولنیز مفهوم له‌مخې، سوله په ټولیزه توګه د جګړې په څېر د ناخوالو نشتون او له تاوتریخوالي څخه د ټولنې د وګړو خلاصون ته ویل کېږي. د تاریخ په اوږدو کې، مشرانو د سولې او ډیپلوماسۍ څخه کار اخېستی دی او داسې یو چلندي محدودیت یې رامنځ‌ته کړی دی چې پایله یې، د هوکړو یا د سولو معاهدو بېلابېلو بڼو له‌لارې د سیمې سوله‌من کېدل یا اقتصادي وده ده. د دغو چلندي محدودیتونو په سیوري کې، د جګړو کچه راټیټه شوې ده، اقتصاد لا زیات تعاملي شوی او پایله یې سمسورتیا او غوړېدا وه. «رواني سوله» (لکه: سوله‌ییز تفکر او احساسات) ګواکې هغومره ښه تعریف شوي نه‌وي، خو بیا هم د «چلندي سولې» رامنځ‌ته کولو لپاره اړین لومړیتوب ګڼل کېږي. کله ناکله سوله‌ییز چلند له «سوله‌ییز دنني مزاج» څخه رامنځ‌ته کېږي. د ځینو په باور، کېدای شي سوله په ځانګړي کیفیت سره له دننۍ هوساینې څخه پیل کړو چې د ورځني ژوند ناڅرګندتیا پورې تړاو نه‌لري. د دغه ډول «سوله‌ییز دنني مزاج» په ترلاسه کېدو سره به، هغو ستونزو ته د حل لاره پيدا شي چې له ورایه خورا پېچلې برېښي. سوله د اضطراب او هیجان حالت نه‌دی، که څه هم د هیجان پر مهال خوشحاله یاستو، خو سوله هغه مهال رامنځ‌ته کېږي چې د انسان ذهن ارام او هوسا وي.<ref>[https://www.goodreads.com/quotes/11559-world-peace-must-develop-from-inner-peace-peace-is-not Dalai Lama XIV: Quotable Quotes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917123327/https://www.goodreads.com/quotes/11559-world-peace-must-develop-from-inner-peace-peace-is-not|date=17 September 2017}} Goodreads. Downloaded 15 September 2017</ref><ref>{{cite web |title=UN Logo and Flag |url=https://www.un.org/en/sections/about-un/un-logo-and-flag/index.html |access-date=10 December 2020 |website=UN.org |publisher=United Nations}}</ref><ref>{{cite web |title=International Day of Peace 2020 Poster |url=https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/idp-2020-poster-en-print-pro.pdf |access-date=10 December 2020 |website=UN.org |publisher=United Nations}}</ref> == تاریخچه == په لرغونو دورو کې تر څو وروستیو پېړیو پورې، د بېلابېلو هېوادونو او ملتونو ترمنځ سوله‌ییز اتحاد د سلطنتي ودونو له‌لارې رامنځ‌ته کېده. دوه بېلګې یې دا دي چې، لومړي هرمودیک شاوخوا ۸۰۰ کاله مخکې تر میلاده او دوه‌یم هرمودیک شاوخوا ۶۰۰ کاله مخکې تر میلاده د اګاممنون کورنۍ دوه یوناني شهزادګۍ وې چې د اوسنۍ ترکیې (منځنۍ انادولو) له دوو پاچاهانو سره واده وکړ. د ایولیس له یونانیانو سره د فریګیا/لیدیا اتحاد په سیمه کې سوله راوړله، چې له‌امله یې ټکنالوجیکي مخکښو مهارتونو لرغوني یونان ته لاره ومونده؛ په همدې توګه، غږلیکون او سکه‌وهنه (د فلزي سکو اسعارو کارونې لپاره، چې ارزښت یې د دولت له‌خوا تضمین شوی دی) د دغو پرمختګونو له ډلې څخه وه. دواړه نوښتونه په چټکۍ سره د شاوخوا هېوادونو له‌خوا د لا زیاتې سوداګرۍ او همکارۍ له‌لارې ومنل شول او د تمدن د پرمختګ لپاره ګټور واقع شول.<ref>The Cambridge Ancient History, edited by John Boederman, Cambridge University Press, 1997, pg 832</ref><ref>Mycenaean Origin of Greek Mythology, Martin Nilsson, 1983 Univ of California Press, p. 48.</ref><ref>Amelia Dowler, Curator, British Museum; A History of the World; http://www.bbc.co.uk/ahistoryoftheworld/objects/7cEz771FSeOLptGIElaquA</ref> د تاریخ په اوږدو کې، د جګړو ګټونکي لوري کله ناکله پر بایلونکي لورې باندې د سولې د تحمیل کولو لپاره له بې‌رحمۍ څخه کار اخېستی دی. رومي مورخ «تاسیتُس» په خپل کتاب «اګریکولا» کې د روم د لوټمارۍ او ځواک وږيتوب پر ضد اغېزناک او شریر بحثونه راوړي دي. یو یې، چې د تاسیتس په وینا د کالېدونیا مشر «کالګاکوس» دی، چې په لاندې توګه پای ته رسېږي: «دوی ویجاړولو، وژلو، په درواغو پلمو غصب کولو ته ‹ټولواکمني› وایي؛ او کله چې یو ځای په بېدیا اړوي، د سولې نوم ورکوي». په‌دې توګه، د سولې بحث په ورته مهال کې د هغې د بڼې په هکله بحث دی. ایا سوله د ډله‌ییزو تنظیمي وژنو (جګړې) نه‌شتون په معنی دی، یا سولې لپاره ځانګړي اخلاق او عدالت اړین دی؟ (د «''یوازې سوله''» کتاب). سولې ته لږ تر لږه له دوو ګوټونو څخه وکتل شي:<ref>Šmihula, Daniel (2013): ''The Use of Force in International Relations'', p. 129, {{ISBN|978-80-224-1341-1}}.</ref> * د وسلو ساده چوپتیا، د جګړې نه‌شتون. * د جګړې نه‌شتون سربېره، د اړیکو دوه‌اړخیز توافق لپاره ځانګړې اړتیاوې، چې د عدالت، دوه‌اړخیز درناوي، د قانون درناوي او لورینې په څېر ګړنو له‌لارې ټاکل کېږي. په‌دې وروستیو کې، په قضایي سیسټمونو کې د بنسټیزو اصلاحاتو پلویان د غیرجزایي او ناتاوتریخوالي اصلاحي عدالت مېتودونو د عامه پالیسي غوښتونکي دي. ډېرشمېر هغه کسان چې د دغو مېتودونو بریالۍ اغېزه مطالعه کوي (له هغې جملې څخه، «د اصلاحي عدالت په تړاو د ملګرو ملتونو کاري ډله» ، چې د ۲۰۱۱ز کال د جولای پر ۲۶^مه د وېبک ماشین (Wayback Machine) په ډیجیتلي آرشیف کې ثبت شوی دی)، هڅه کوي ترڅو عدالت د سولې اړوند ګړنو له‌لارې بیا تعریف کړي. د ۲۰۰۰ز لسیزې له وروستیو راهیسي، د عملي سولې تیوري وړاندیز شوی دی، چې د مفهوم له پلوه، عدالت د سولې په یوې لا لویې تیوري کې یوځای کوي.<ref>{{cite web |title=The Theory of Active Peace |url=http://www.internationalpeaceandconflict.org/forum/topics/the-theory-of-active-peace#.VbOntbNVhBc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150725235108/http://www.internationalpeaceandconflict.org/forum/topics/the-theory-of-active-peace#.VbOntbNVhBc |archive-date=25 July 2015 |work=internationalpeaceandconflict.org}}</ref> د سولې لپاره یوه بله نړیواله تګلاره، د جګړې راولاړېدلو په صورت کې د نړیوالو، ملي او سیمه‌ییزو هڅوبي شتمنیو ساتنه ده. ملګري ملتونه، یونسکو او نړیواله شنه زغره د هڅوبي میراث د ساتنې لپاره کار کوي. دا د ملګرو ملتونو د سولې ساتنې ځواکونو په هکله هم صدق کوي. د یونسکو عمومي مشره ایرینا بوکووا ویلي دي: «د [[هڅوب]] او میراث ساتنه یو بشرپاله او امنیتي اړینه پالیسي ده چې د انعطاف مننې، پخلاینې او سولې لپاره زمینه برابروي». د هڅوبي میراث په ساتنه کې باید د یوه ایالت، ښاروالې یا سیمې ځانګړی حساس هڅوبي یادګار، مخ‌په‌ودې هڅوبي تنوع او اقتصادي بنسټ ته پاملرنه وشي. په ډېري جګړو کې یرغلګر پلاوی په لوی لاس د جګړې د بل لوري د هڅوبي میراث ویجاړولو هڅه کوي. په‌دې تړاو، د هڅوبي میراث او د تېښتې ترمنځ یوه اړیکه شتون لري. سره له‌دې، ساتنه یوازې د اساسي همکارۍ او د سیمې له وګړو سره یوځای د نظامي قطعاتو او ملکي پرسونل د روزنې له‌لارې په دوامداره توګه ترسره کېدونکې ده. د «نړیوالې شنې زغرې» مشر کارل فون هبسبورګ، پورتني ټکي په لاندې توګه لنډوي: «له سیمه‌ییزې ټولنې او سیمه‌ییزو ګډونوالو پرته، د هڅوبي میراث ساتنه به په بشپړه توګه ناشونې وي».<ref>{{cite web |date=26 November 2015 |title=Protect Heritage Now for Resilience and Peace |url=https://en.unesco.org/news/protect-heritage-now-resilience-and-peace}}</ref><ref>{{Cite web |title=UNESCO Legal Instruments: Second Protocol to the Hague Convention of 1954 for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict 1999 |url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=15207&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html}}</ref><ref>UNESCO convenes Libyan and international experts meeting for the safeguard of Libya's cultural heritage. UNESCO World Heritage Center - News, 21. Oktober 2011; Roger O’Keefe, Camille Péron, Tofig Musayev, Gianluca Ferrari "Protection of Cultural Property. Military Manual." UNESCO, 2016, p 73; Eric Gibson: ''The Destruction of Cultural Heritage Should be a War Crime.'' In: The Wall Street Journal, 2 March 2015; ''UNESCO Director-General calls for stronger cooperation for heritage protection at the Blue Shield International General Assembly.'' UNESCO, 13 September 2017.</ref><ref name="unifil.unmissions.org">{{cite web |date=12 April 2019 |title=UNIFIL - Action plan to preserve heritage sites during conflict, 12 Apr 2019. |url=https://unifil.unmissions.org/action-plan-preserve-heritage-sites-during-conflict |access-date=28 October 2022 |archive-date=26 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726081110/https://unifil.unmissions.org/action-plan-preserve-heritage-sites-during-conflict |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Austrian Armed Forces Mission in Lebanon |url=https://www.krone.at/1911689 |language=de}}</ref><ref>Jyot Hosagrahar: ''Culture: at the heart of SDGs.'' UNESCO-Kurier, April-Juni 2017; Rick Szostak: ''The Causes of Economic Growth: Interdisciplinary Perspectives.'' Springer Science & Business Media, 2009, {{ISBN|9783540922827}}.</ref> == سازمانونه او جایزې == === ملګري ملتونه === [[ملګري ملتونه]] (UN) یو نړیوال سازمان دی چې بیان شوې موخې یې نړیوالو حقوقو، نړیوال امنیت، اقتصادي ودې، ټولنیز پرمختګ، بشري حقونو او د نړۍ په کچه د سوله‌ییزې فضا رامنځ‌ته کولو لپاره د زمینې چمتو کول دي. د ملګرو ملتونو سازمان په ۱۹۴۵ز کې له دوه‌یمې نړیوالې جګړې وروسته د ملتونو ټولنې په ځای، د هېوادونو ترمنځ د جګړو پای ته رسولو او مذاکرې لپاره د لارې اوارولو په موخه تاسیس شو. د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له تایید وروسته، ملګري ملتونه د سولې ساتونکي ځواکونه هغو سیمو ته استوي چې وسله‌والې جګړې په هغو کې مخ په درېدو وي ترڅو د سولې د هوکړو شرایط اجرا کړي او د جګړې لوري وهڅوي ترڅو له نښتو څخه لاس واخلي. څرنګه چې ملګري ملتونه خپل پوځ نه‌ساتي، د سولې ساتونکي ځواکونه په داوطلبانه توګه د ملګرو ملتونو غړو دولتونو له‌خوا چمتو کېږي. دغه ځواکونه د «شنې زغرې» په توګه هم پېژندل کېږي؛ دوی د ملګرو ملتونو تړون پلي کوي او د ملګرو ملتونو مډالونه ترلاسه کوي، چې د نظامي نښانونو په ځای د نړیوالو نښانونو په توګه ګڼل کېږي. د سولې ساتونکو ځواکونو په ۱۹۸۸ز کې د نوبل د سولې جایزه وګټله. === د اولمپیک لوبې === د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې، د سولې اېډیالیستي پلویتوب (چې د نوبل سولې جایزې، د رودز بورسیو، د نړیوالې سولې لپاره د کارنېګي خیریې موسسې او په پای کې د ملتونو ټولنې رامنځ‌ته کېدلو لپاره یې زمینه برابره کړه) هم د لرغوني اېډیال اولمپیک د بیا ظهور شاهد ؤ. دغه بهیر، د پیر دو کوبرتین په مشرۍ، د لومړي ځل لپاره په ۱۹۸۶ز کې د عصري اولمپیک لوبو په ترسره کېدلو سره خپل هسک ټکي ته ورسېده. == سرچينې == jz5p8inu0s5wog67wje6qr5q1kpuqdj 0 82184 364342 347719 2026-05-26T22:43:00Z O.sediqi93 16958 O.sediqi93 د [[جېميني]] مخ [[ګوګل جیمینای]] ته ولېږداوه: ګرامري تېروتنه 347719 wikitext text/x-wiki '''جېميني''' يا '''جيميني''' ({{Lang-en|Gemini}} چې پخوانی نوم يې '''بارد''' {{Lang-en|Bard}} وو، يو خبري روباټ دی چې د گوگل شرکت له خوا رامنځته شوی دی. دا د خبرواترو روباټ د [[لامدا]]{{Lang-en|LaMDA}} ژبې په اساس رامنځته شوی دی او [[چټ جي پي ټي]] سيال گڼل کيږي. [[گوگل]] هيله لري چې ډېر ژر به د مصنوعي ځيرکتيا برخه کې يو نوی وېب پلټونکی وړاندې کړي چې د پوښتنې او ځواب په بڼه به په ډېر ښه ډول کار کوي، په داسې حال کې چې د [[مصنوعي ځيرکتیا|مصنوعي ځيرکتيا]] برخه کې امريکايي شرکت [[چټ جي پي ټي]] په ډېرو محدودو لارښوونو تکيه کوي. <ref>{{وېب سرچينه | url =https://www.independentpersian.com/node/304496 | title =بارد، هوش مصنوعی جدید گوگل، رقیب چت جی‌پی‌تی می‌شود | access-date =۲۰ کب ۱۴۰۱ | author =ایندیپندنت فارسی | date =۱۸ کب ۱۴۰۱ | publisher =ایندیپندنت فارسی | lang = پارسي }}</ref><ref>{{Cite magazine |last1=Konrad |first1=Alex |last2=Cai |first2=Kenrick |date=February 2, 2023 |title=Inside ChatGPT's Breakout Moment And The Race To Put AI To Work |url=https://www.forbes.com/sites/alexkonrad/2023/02/02/inside-chatggpts-breakout-moment-and-the-race-for-the-future-of-ai/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202113516/https://www.forbes.com/sites/alexkonrad/2023/02/02/inside-chatggpts-breakout-moment-and-the-race-for-the-future-of-ai/ |archive-date=February 2, 2023 |access-date=February 6, 2023 |website=[[Forbes (magazine)|Forbes]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=December 5, 2022 |title=AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow |url=https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117153621/https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers |archive-date=January 17, 2023 |access-date=December 5, 2022 |website=[[The Verge]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olson |first=Parmy |author-link=Parmy Olson |date=December 7, 2022 |title=Google Faces a Serious Threat From ChatGPT |url=https://www.washingtonpost.com/business/energy/google-faces-a-serious-threat-from-chatgpt/2022/12/07/363d2440-75f5-11ed-a199-927b334b939f_story.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207040037/https://www.washingtonpost.com/business/energy/google-faces-a-serious-threat-from-chatgpt/2022/12/07/363d2440-75f5-11ed-a199-927b334b939f_story.html |archive-date=December 7, 2022 |access-date=February 6, 2023 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Grant |first1=Nico |last2=Metz |first2=Cade |date=December 21, 2022 |title=A New Chat Bot Is a 'Code Red' for Google's Search Business |url=https://www.nytimes.com/2022/12/21/technology/ai-chatgpt-google-search.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221100606/https://www.nytimes.com/2022/12/21/technology/ai-chatgpt-google-search.html |archive-date=December 21, 2022 |access-date=December 30, 2022 |newspaper=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Grant |first=Nico |date=January 20, 2023 |title=Google Calls In Help From Larry Page and Sergey Brin for A.I. Fight |url=https://www.nytimes.com/2023/01/20/technology/google-chatgpt-artificial-intelligence.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120081118/https://www.nytimes.com/2023/01/20/technology/google-chatgpt-artificial-intelligence.html |archive-date=January 20, 2023 |access-date=February 6, 2023 |newspaper=[[The New York Times]]}}</ref> {{مالومات}} == شاليد == د ۲۰۲۳ز کال په نومبر کې '''اوپن ای آی''' [[چټ جي پي ټي]] بازار ته وړاندې کړ چې د '''چټ جي پي ټي -۳ کورنۍ''' د لويوژب‎بېلگو '''لاندا''' (LLMs) پربنسټ چلېدونکی [[خبري بوټ]] دی.<ref name="ChatGPTForbes">{{Cite magazine |last1=Konrad |first1=Alex |last2=Cai |first2=Kenrick |date=February 2, 2023 |title=Inside ChatGPT's Breakout Moment And The Race To Put AI To Work |url=https://www.forbes.com/sites/alexkonrad/2023/02/02/inside-chatggpts-breakout-moment-and-the-race-for-the-future-of-ai/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202113516/https://www.forbes.com/sites/alexkonrad/2023/02/02/inside-chatggpts-breakout-moment-and-the-race-for-the-future-of-ai/ |archive-date=February 2, 2023 |access-date=February 6, 2023 |magazine=[[Forbes (magazine)|Forbes]]}}</ref> چټ جي پي ټي ډېر ژر په ټوله نړۍ کې لکه د يو ويروس خپور شو او د ټولې نړۍ پام يې ځانته راواړاوه.<ref name="SeriousThreat">{{Cite news |last=Olson |first=Parmy |author-link=Parmy Olson |date=December 7, 2022 |title=Google Faces a Serious Threat From ChatGPT |url=https://www.washingtonpost.com/business/energy/google-faces-a-serious-threat-from-chatgpt/2022/12/07/363d2440-75f5-11ed-a199-927b334b939f_story.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207040037/https://www.washingtonpost.com/business/energy/google-faces-a-serious-threat-from-chatgpt/2022/12/07/363d2440-75f5-11ed-a199-927b334b939f_story.html |archive-date=February 7, 2023 |access-date=February 6, 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref> [[گوگل]] د [[چټ جي پي ټي]] له لوري ګوګل لټون ته د شوني [[گواښ]] څخه اندېښنه څرګنده کړه او څو بېلابېلې ډلې يې د [[مصنوعي ځيرکتیا|مصنوعي ځيرکتيا]] په برخه کې په [[دنده|دندو]] وگومارل.<ref name="CodeRed">{{Cite news |last1=Grant |first1=Nico |last2=Metz |first2=Cade |date=December 21, 2022 |title=A New Chat Bot Is a 'Code Red' for Google's Search Business |url=https://www.nytimes.com/2022/12/21/technology/ai-chatgpt-google-search.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221100606/https://www.nytimes.com/2022/12/21/technology/ai-chatgpt-google-search.html |archive-date=December 21, 2022 |access-date=December 30, 2022 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref> ويل کيږي چې د ګوګل او الفابيټ اصلي شرکت اجرائيوي مدير [[سوندر پيچای]] [[گوگل]] ته د [[چټ جي پي ټي]] له لوري د گواښ خبرداری ورکړی وو، خو وروسته هغه دا خبره [[نيويارک ټايمز]] سره مرکه کې رد کړه. <ref name="PichaiCodeRed">{{Cite web |last=Newton |first=Casey |date=May 12, 2023 |title=How Google is making up for lost time |url=https://www.theverge.com/2023/5/12/23721037/google-ai-progress-search-docs-starline-video-calls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512133437/https://www.theverge.com/2023/5/12/23721037/google-ai-progress-search-docs-starline-video-calls |archive-date=May 12, 2023 |access-date=June 10, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref> يوه نادره کړنه دا وه چې د گوگل بنسټگران او شريکان لاري پيج او سرگي بري چې په ۲۰۱۹ ز کال کې يې د الفابيټ شرکت اجرايوي رييسانو په توگه له خپلو دندو استعفا ورکړې وه، د چټ جي پي ټي راوتلو سره سم بياځلي په يوه بېړنۍ غونډه کې برخه واخيسته او په دې يې بحث وکړ چې څنگه د چټ جي پي ټي ځواب څنگه ووايي.<ref name="LarrySergey">{{Cite news |last=Grant |first=Nico |date=January 20, 2023 |title=Google Calls In Help From Larry Page and Sergey Brin for A.I. Fight |url=https://www.nytimes.com/2023/01/20/technology/google-chatgpt-artificial-intelligence.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120081118/https://www.nytimes.com/2023/01/20/technology/google-chatgpt-artificial-intelligence.html |archive-date=January 20, 2023 |access-date=February 6, 2023 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref> برن د ۲۰۲۳ ز کال د فېبرورۍ مياشت کې وروسته له څو کلونو يوځل بيا گوگل کوډ ته د لاسرسي غوښتنه وکړه.<ref name="Code">{{Cite magazine |last1=Nieva |first1=Richard |last2=Konrad |first2=Alex |date=February 1, 2023 |title=Back At Google Again, Cofounder Sergey Brin Just Filed His First Code Request In Years |url=https://www.forbes.com/sites/richardnieva/2023/01/31/sergey-brin-code-request-lamda/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201140846/https://www.forbes.com/sites/richardnieva/2023/01/31/sergey-brin-code-request-lamda/ |archive-date=February 1, 2023 |access-date=December 31, 2023 |magazine=[[Forbes]]}}</ref> گوگل په ۲۰۲۱ ز کال کې د لامدا يوه لومړنۍ بېلگه LLM چمتو کړه<ref name="LaMDA">{{Cite web |last=Condon |first=Stephanie |date=May 18, 2021 |title=Google I/O 2021: Google unveils new conversational language model, LaMDA |url=https://www.zdnet.com/article/google-io-google-unveils-new-conversational-language-model-lamda/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518194954/https://www.zdnet.com/article/google-io-google-unveils-new-conversational-language-model-lamda/ |archive-date=May 18, 2021 |access-date=June 12, 2022 |website=[[ZDNET]]}}</ref> چې عامو خلکو ته خپره نه شوه.<ref name="LLM">{{Cite web |last=Roth |first=Emma |date=March 5, 2023 |title=Meet the companies trying to keep up with ChatGPT |url=https://www.theverge.com/2023/3/5/23599209/companies-keep-up-chatgpt-ai-chatbots |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305162345/https://www.theverge.com/2023/3/5/23599209/companies-keep-up-chatgpt-ai-chatbots |archive-date=March 5, 2023 |access-date=March 9, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref> کله چې په يوه ټول اړخيزه غونډه کې وپوښتل شول چې ايا لامدا به د گوگل له لوري د چټ جي پي ټي سيالي وکړای شي، نو سوندر پيچای او د گوگل مصنوعي ځيرکتيا مشر [[جېف ډين]] وويل په داسې حال کې چې لامدا له چټ جي پي ټي سره ډېرې ورته وړتياوې لري او گوگل له [[اوپن ای آی]] څخه ډېر لوی دی، نو دا وخت نبايد موږ يو داسې اقدام ترسره کړو، چې د گوگل د شهرت له منځه تللو سبب وګرځي.<ref name="Unreleased">{{Cite web |last=Kleinman |first=Zoe |date=February 1, 2023 |title=ChatGPT firm trials $20 monthly subscription fee |url=https://www.bbc.com/news/technology-64492750 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201205119/https://www.bbc.com/news/technology-64492750 |archive-date=February 1, 2023 |access-date=April 10, 2023 |publisher=[[BBC News]]}}</ref><ref name="AllHandsCNBC">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=December 13, 2022 |title=Google execs warn company's reputation could suffer if it moves too fast on AI-chat technology |url=https://www.cnbc.com/2022/12/13/google-execs-warn-of-reputational-risk-with-chatgbt-like-tool.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221213230302/https://www.cnbc.com/2022/12/13/google-execs-warn-of-reputational-risk-with-chatgbt-like-tool.html |archive-date=December 13, 2022 |access-date=February 6, 2023 |publisher=[[CNBC]]}}</ref> د ۲۰۲۳ ز کال د جنورۍ مياشت کې د [[گوگل برين]] خورلڼي شرکت [[گوگل ډيپ ماينډ|ډيپ ماينډ]] اجرايوي رييس [[ډيميس هسابيس]] چټ جي پي ټي سره د سيالۍ لپاره د هغه د سيال په اړه اشاره وکړه<ref name="AllHandsVerge">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=December 14, 2022 |title=Google won't launch ChatGPT rival because of 'reputational risk' |url=https://www.theverge.com/2022/12/14/23508756/google-vs-chatgpt-ai-replace-search-reputational-risk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214121637/https://www.theverge.com/2022/12/14/23508756/google-vs-chatgpt-ai-replace-search-reputational-risk |archive-date=December 14, 2022 |access-date=February 6, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref> او د گوگل کارمندانو ته يې لارښوونه وکړه چې د چټ جي پي ټي سيال پروژې چارې لا گړندۍ کړي. او په کلکه د "اپرينټيس بارډ" او نورو خبري بوټونو ازموينې ترسره کړي.<ref name="DeepMind">{{Cite news |last=Cuthbertson |first=Anthony |date=January 16, 2023 |title=DeepMind's AI chatbot can do things that ChatGPT cannot, CEO claims |url=https://www.independent.co.uk/tech/deepmind-ai-chatbot-chatgpt-openai-b2262862.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116123734/https://www.independent.co.uk/tech/deepmind-ai-chatbot-chatgpt-openai-b2262862.html |archive-date=January 16, 2023 |access-date=February 6, 2023 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref><ref name="ApprenticeBardCNBC">{{Cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=January 31, 2023 |title=Google is asking employees to test potential ChatGPT competitors, including a chatbot called 'Apprentice Bard' |url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/google-testing-chatgpt-like-chatbot-apprentice-bard-with-employees.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202151722/https://www.cnbc.com/2023/01/31/google-testing-chatgpt-like-chatbot-apprentice-bard-with-employees.html |archive-date=February 2, 2023 |access-date=February 2, 2023 |publisher=[[CNBC]]}}</ref> د فېبرورۍ مياشت کې سوندر پيچای د گوگل درې مياشتني عايد پانگوالو غوښتنې جريان کې د شرکت پانگوالو ته ډاډ ورکړ چې شرکت پلان لري چې د لامدا وړتياوې او غوښتنليکونه پراخه کړي.<ref name="ApprenticeBardAP">{{Cite news |last=O'Brien |first=Matt |date=February 1, 2023 |title=Google has the next move as Microsoft embraces OpenAI buzz |url=https://apnews.com/article/technology-science-software-microsoft-corp-business-a7f6f44fdd53730e45daa611555c8c23 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201165419/https://apnews.com/article/technology-science-software-microsoft-corp-business-a7f6f44fdd53730e45daa611555c8c23 |archive-date=February 1, 2023 |access-date=February 6, 2023 |publisher=[[Associated Press]]}}</ref> == خپرېدو نېټه == گوگل د ۲۰۲۳ ز کال د مارچ په ۲۱ مه د بارډ په لږې وړتيا لاسرسی پرانيست، چې د [[امریکا متحده ايالات|متحده ايالاتو]] او [[انګلستان|انگلستان]] کارنانو کولای شول چې تملړ کې يوځای شي. د [[مايکروسافټ]] [[بينگ چټ]] د چلند برعکس، '''بارډ''' يو خپلواک وېب کاريال دی چې يو ليکبکس او يوه خبرتيا لري چې '''شايد چټ بوټ ناسم يا ښکنځونکي مالومات راښکاره کړي چې د [[گوگل]] د اند استازيتوب نه کوي''' له هغې وروسته هرې پوښتنې ته درې ځوابونه وړاندې کيږي او له کارنانو غوښتنه کيږي چې د هر ځواب ګټورتوب اړوند خپل اند وليکي. د گوگل مرستيالانو سيسي هسياو او ايلي کولينز بارډ د گوگل لټونکي بشپړوونکی وباله او ويې ويل چې شرک تدا کار د ګټې ترلاسه کولو په موخه نه دی وړاندې کړی.<ref name="WaitlistNYT">{{Cite news |last1=Grant |first1=Nico |date=March 21, 2023 |title=Google Releases Bard, Its Competitor in the Race to Create A.I. Chatbots |url=https://www.nytimes.com/2023/03/21/technology/google-bard-chatbot.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321140334/https://www.nytimes.com/2023/03/21/technology/google-bard-chatbot.html |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 21, 2023 |newspaper=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}</ref><ref name="WaitlistWaPo">{{Cite news |last=Liedtke |first=Michael |date=March 21, 2023 |title=Google's artificially intelligent 'Bard' set for next stage |url=https://www.washingtonpost.com/business/2023/03/21/google-artificial-intelligence-bard-microsoft-chatgpt/f1c60310-c7f0-11ed-9cc5-a58a4f6d84cd_story.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321164250/https://www.washingtonpost.com/business/2023/03/21/google-artificial-intelligence-bard-microsoft-chatgpt/f1c60310-c7f0-11ed-9cc5-a58a4f6d84cd_story.html |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 21, 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286}}</ref><ref name="WaitlistVerge">{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=March 21, 2023 |title=Google opens early access to its ChatGPT rival Bard — here are our first impressions |url=https://www.theverge.com/2023/3/21/23649794/google-chatgpt-rival-bard-ai-chatbot-access-hands-on |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321142219/https://www.theverge.com/2023/3/21/23649794/google-chatgpt-rival-bard-ai-chatbot-access-hands-on |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 21, 2023 |website=[[The Verge]]}}</ref> په هغه کسانو کې چې مخکې لاسرسی ورکړلی شوی وو، ټول هغه کارنان وو چې په گوگل '''پيکسېل سوپر فينز''' وفادارۍ سيالۍ کې يې نومليکنه کړې وه<ref name="PixelSuperfans">{{Cite web |last=Schroeder |first=Stan |date=March 21, 2023 |title=Google is giving early access to its AI assistant to Pixel Superfans |url=https://mashable.com/article/google-bard-pixel-superfans |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321181249/https://mashable.com/article/google-bard-pixel-superfans |archive-date=March 21, 2023 |access-date=March 21, 2023 |website=[[Mashable]]}}</ref> ترڅنګ يې د '''پيکسېل''' او '''نېسټ ډيوايسېس''' او '''گوگل ون''' ملاتړي شامل وو.<ref name="PixelNestOne">{{Cite web |last=Li |first=Abner |date=March 21, 2023 |title=Google tapping the Pixel and Nest brands to invite people to Bard |url=https://9to5google.com/2023/03/21/google-bard-pixel-nest-one/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321221214/https://9to5google.com/2023/03/21/google-bard-pixel-nest-one/ |archive-date=March 21, 2023 |access-date=June 10, 2023 |website=[[9to5Google]]}}</ref> بلاخره د ۲۰۲۳ز کال د فېبرورۍ په ۲۶ مه خپور شو چې د نړۍ په گڼو ژبو د عامه کارنانو د لاسرسي وړ دی. گوگل د ۲۰۲۳ ز کال د جولای په ۱۳ مه نېټه اعلان وکړ چې د بارډ خبري باټ د نړۍ په ۴۶ ژبو د لاسرسي وړ دی. <ref name="ChatGPTForbes">{{Cite magazine |last1=Konrad |first1=Alex |last2=Cai |first2=Kenrick |date=February 2, 2023 |title=Inside ChatGPT's Breakout Moment And The Race To Put AI To Work |url=https://www.forbes.com/sites/alexkonrad/2023/02/02/inside-chatggpts-breakout-moment-and-the-race-for-the-future-of-ai/ |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202113516/https://www.forbes.com/sites/alexkonrad/2023/02/02/inside-chatggpts-breakout-moment-and-the-race-for-the-future-of-ai/ |archive-date=February 2, 2023 |access-date=February 6, 2023 |magazine=[[Forbes (magazine)|Forbes]]}}</ref> == سرچينې == spqi5mddpfpngg95co84iz07w7fatvw 0 83187 364341 354403 2026-05-26T19:34:00Z IRAN 093839 39631 /* */ This claim by the newly established United Arab Emirates is false, and all countries and the United Nations consider Abu Musa to be part of Iranian territory. This encyclopedia is not a place for baseless claims, and including these claims in the encyclopedia diminishes its credibility. 364341 wikitext text/x-wiki '''د ابوموسی ټاپو''' [[عربي خليج|د عربي خلیج]] څخه ۹۴ مایله لیري او [[شارجه|د شارجې له ښار]] څخه د شاوخوا ۶۰ کیلومتره په واټن کي یوه سمندري ټاپو ده. دا ټاپو د عربي خلیج په سویل کي [[د هرمز تنګئ|د هرمز تنګي]] په دروازه کي ځای پرځای ده، او د خپل جغرافیایي جوړښت پر بنسټ له تیرو پنځو لسیزو راهیسي د ایران او متحده عرب اماراتو ترمنځ د شخړي مرکز ګڼل کیږي. ایرانیانو دا سیمه د رضا شاه په واکمنۍ کي اشغال کړه او تر ننه یې هم پخپل هیواد پوري نښلولې ده. 1thmjsc9o090j9376nkydu7l4urrvix 3 87386 364338 2026-05-26T12:16:33Z Dr-Taher 11321 Dr-Taher د [[د کارن خبرې اترې:Vascoisme]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Renamed user 2947489543419]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Vascoisme|Vascoisme]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 2947489543419|Renamed user 2947489543419]]" 364338 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:Renamed user 2947489543419]] tptq1q03p2l1o2gb8z85wvhou2klrwi 0 87387 364343 2026-05-26T22:43:01Z O.sediqi93 16958 O.sediqi93 د [[جېميني]] مخ [[ګوګل جیمینای]] ته ولېږداوه: ګرامري تېروتنه 364343 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[ګوګل جیمینای]] lepk6jzu8d8p66wonc94608rxfz3ids