حفيظ الله امين

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ps">
  <siteinfo>
    <sitename>ويکيپېډيا</sitename>
    <dbname>pswiki</dbname>
    <base>https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">رسنۍ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ځانگړی</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">د کارن خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ويکيپېډيا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">د ويکيپېډيا خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">دوتنه</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">د دوتنې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مېډياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">د مېډياويکي خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">کينډۍ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">د کينډۍ خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">لارښود</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">د لارښود خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">وېشنيزه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">د وېشنيزې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">تانبه</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">د تانبې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">چلنوال</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">د چلنوال خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">پېښه</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">د پېښې خبرې اترې</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>حفيظ الله امين</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2205</id>
    <revision>
      <id>364569</id>
      <parentid>361379</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T03:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29161" sha1="i2ruagr9rasjjt6ag7sznrrcxcm28hv" xml:space="preserve">{{د هېوادمشر مالوماتبکس
| د هېوادمشر نوم = حفيظ الله امين
| انځور = دوتنه:Hafizullah.PNG
| د انځور څرگندونې =
| بشپړ نوم = حفيظ الله امين
| مشهور په =
| د زېږېدو نېټه = ١ د اگست، ١٩٢٩
| د زېږېدنې ځای = [[پغمان ولسوالۍ|پغمان]]
| د مړينې نېټه = ۲۷ د دېسمبر، ١٩٧٩
| د مړينې ځای = د تاجبېگ ماڼۍ
| ماندينه =
| اولادونه =
| اوسنۍ ناروغي =
| دین = اسلام
| مور او پلار =
| د کار موده = سېپتمبر ١٩٧٩ – ډېسمبر ١٩٧٩
| ترتيب = د افغانستان درېيم هېوادمشر
| مخکينی هېوادمشر = [[نور محمد ترکی]]
| وروستنی هېوادمشر = [[ببرک کارمل]]
| لومړی مرستيال =
| سياسي اړخ = د خلق د موکراتيک گوند دوهم مشر
| نورې دندې = [[د افغانستان لومړی وزير]]
| رسمي ویبپاڼه =
}}
'''حفيظ الله امين''' (زوکړه ۱۳۰۸ ل د زمري لمړۍ نېټه - مړینه ۱۳۵۸ هجري لمريز کال د مرغومي ۶/ ١٩٢٩ کال د اګسټ لمړۍ نېټه - ۱۹۷۹ د ډسمبر ۲۷) د [[کابل ولايت]] د [[پغمان ولسوالۍ]] د قاضي خېلو په کلي کي زېږېدلی دی. نوموړی  تر [[نور محمد ترکی|نور محمد تره کي]] وروسته د [[افغانستان]] درېيم [[هېوادمشر|هېوادمشر،]] د مارکسيسېزم-لېنينېزم تيورۍ پلوی او د افغانستان د دموکراتيک جمهوريت دويم مشر پاتې شوی دی، چي شاوخوا درې میاشتي او لس ورځي یې واکمني وکړه.

د حفیظ الله امین پلار حبیب الله نومېدی، او په افغانستان کي یې د هاشم خان د صدارت پر مهال په پلازمېنه کابل کي د یو سیاسي زندان د ساتونکي چاري په غاړه درلودې، چي پر همدې بنسټ د امین کورنۍ له اقتصادي اړخه د منځنیو هغو څخه وه. حفیظ الله امین خپلي لمړنۍ زدکړي په هیواد کي دننه او لوړي زدکړي په متحده ایالاتو کي لاسته راوړې، او په 1343 لمریز کي هیواد ته تر راستنېدو وروسته د افغانستان د دیموکراتیک خلق ګوند غړی سو. امین وروسته د داوود خان په وړاندي د غوایي په کودتا کي مهم رول ولوباوه، او د خپل استاد او افغان مشر نور محمد ترکي په حکومت کي هم فعاله چارواکی پاته سو.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=آرشیف کاپي |url=https://archive.af/bib/47734 |access-date=2025-01-30 |archive-date=2025-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250130094126/https://archive.af/bib/47734 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

د نور محمد ترکي تر مرموزي وژني وروسته حفیظ الله امین په 1358 کي د وږي پر 25 نېټه د افغانستان بشپړ واک لاس ته راوړ او د ولسمشرۍ ترڅنګ یې د لمړي وزارت چوکۍ هم په لاس کي واخیستل؛ څو چي تر سل ورځي واکمنۍ وروسته د شورویانو له لوري په [[تاج بېګ ماڼۍ]] کي ووژل سو.

== مخينه او زدکړي ==

حفيظ الله امين د حبيب الله زوی او د ۱۳۰۸ لمريز کال د زمري په لمړۍ نېټه د کابل ولايت د پغمان ولسوالۍ د قاضي خېلو د کلي په يوه منځنۍ اقتصادي کورنۍ کې زېږېدلی او د يوه دولتي مامور زوی وو. نوموړی لا کوچنی وو، چې پلار يې په حق ورسېد، او سرپرستي یې مشر ورور ته پاته سوه. د یادوني وړ ده چي دده پلار د خپل ټول ماموریت پر مهال تر ۷ رتبې پورته نه وو تللی. 

حفيظ الله امين د پلار تر مړينې وروسته د خپل مشر ورور عبدالله، چې هغه مهال د يوه لومړني ښوونځي ښوونکی وو،  تر پالنې او روزنې لاندې ونيول شو. ده خپلې لومړنۍ زده کړې د پغمان په لومړني ښوونځي کې پای ته ورسولې، او منځنۍ زده کړې يې د کابل په دارالمعلمين کې ترسره کړې. ورپسې يې [[د کابل پوهنتون]] د شمېر پوهنې او پنځپوهنې (رياضي او فيزيک) په څانگو کې خپلو زده کړو ته ادامه ورکړه او بيا يې بری ليک ترلاسه کړ. د ساينس اړوند ددغه پوهنځي تر پای ته رسولو وروسته امین لومړی د کابل په دارالمعلمين کې د ښوونکی په توګه، ورپسې د ابن سینا لېسې د مدير د مرستيال په توګه او له هغه وروسته د همدغي ليسې د مدير په توگه دندې ترسره کړې. 

امین په ۱۳۳۶ لمريز (١٩٥٧ ز) کال کي د ښوونې او روزنې د ادارې په څانگه کې د لوړو زده کړو لپاره د امريکا متحدو ايالتونو ته واستول شو، چي هلته یې د [[د کولمبيا پوهنتون|کولمبيا پوهنتون]] د روزنپوهنې په څانګه کي زدکړي لاسته راوړې، د ماسټرۍ د پوهنيزي درجې د ترلاسه کولو وروسته بیرته هېواد ته راستون شو.

[[هېواد]] ته تر راستنېدو وروسته امین د کابل پوهنتون د ښوونې او روزنې په پوهنځي کې د پوهنيارۍ په پوهنیزې درجې سره د ښوونکي په توگه په کار وگومارل شو . تر دې وروسته یې يو ځل بيا د ابن سينا لېسې د مدير په توگه او ورپسې د کابل د دارالمعلمين د مدير په توگه دنده ترسره کړه. امین په دې ترڅ کي د خپلو زدکړو پر مهال له نور محمد تره کي سره هم اشنا سو. 

په دارالمعلمين کې تر څه مودې دندې سرته رسولو وروسته امین [[د ښوونې او روزنې وزارت|د ښوونې او روزنې په وزارت]] کې د ښوونکي د روزنې د نوي جوړ شوي مديريت پر دنده وگومارل شو. پر ۱۳۴۱ ل (١٩٦٢ ز) کال په کانکور ازموينه کې تر بري وروسته د دوکتورا د اخيستو په نيت يو ځل بيا امريکا ته ولاړ. 

== سیاست ==
حفیظ الله امین په ۱۳۴۲ لمريز کال کي په امريکا کې د افغان زده کړيالو په کالنۍ غونډه کې د یادي ټولنې د مشر په توگه وټاکل شو. نوموړی دا ځل له هېواد څخه د باندې د افغانستان د زده کړيالانو په ټولنه کې د لومړی ځل لپاره [[سياست]] ته داخل او په سياسي لارو چارو يې پيل وکړ. د زده کړې په دې لړ کې کله چي نوموړی د لنډمهال لپاره [[د کولمبيا پوهنتون]] په انګړ کې د زده کوونکو سره اوسېده، د [[مارکسيزم]] له فلسفې سره یې لېوالتیا ومونده. دا مهال د شپېتمي لسيزي د ګډوډۍ دوره وه چې هر څوک د [[سياست]] په ډګر کې نه پرېښودل کېدل، خو د کولمبيا په پوهنتون کي ددې کار په وړاندي کوم خنډ نه وو.

حفيظ الله امين په ۱۳۴۴ لمريز (١٩٦٥ ز) کي د دوکتورا له اخيستلو پرته بېرته خپل هېواد ته راستون شو، له نور محمد تره کي سره تړاو ټینگ کړ او د گوند په سپارښتنه يې د پارلمان په ۱۲ مه دوره کې ولسي جرگې ته له پغمان ولسوالۍ څخه ځان د وکيل په توګه نوماند کړ، چي په هغه کي هم پاتې راغی. له نوماندۍ څخه تر پاته کېدو وروسته امین په [[رابعه بلخي]] لېسه کې يو کال د ښوونکی په توګه او بيا درې کاله د لمړنیو زدکړو په رياست کې دنده ترسره کړه. نوموړي په دې وخت کي [[د افغانستان د خلک دیموکراتیک گوند|د افغانستان د خلک دیموکراتیک ګوند]] غړیتوب لاره وموندل، او د همدغه گوند يو ډېر وتلی او لوړ پوړی مارکسيست خلقی شو.

امین که څه هم د پارلمان څوکۍ ته لاره ونه موندل، خو خپلو سیاستونو ته یې د پخوا په پرتله زیاته ادامه ورکړه او وتوانېدی ترڅو د نور محمد ترکي پام هم ځان ته واړوي. نوموړی په ۱۳۴۵ لمریز کي د ترکي په وړاندیز د ګوند د مرکزي کمیټې غړی وټاکل سو او درې کاله وروسته یې د پغمان له سیمي دویم ځل ځان نوماند کړ، چي دا ځل بریالی او د افغانستان ولسي جرګې ته یې لاره پیدا کړه.

امین د نور محمد ترکي او ببرک کارمل ترمنځ په ګوندیزه سیالۍ کي چي د ګوند د &quot;خلق&quot; او &quot;پرچم&quot; د دوو ډلو په بېلوالي سره پای ته ورسېده، د نور محمد ترکي ملاتړ وکړ، او خلق ډلي ته وفاداره پاته سو.

له پرچم ګوند څخه تر جلاوالي وروسته امین د &quot;خلق&quot; ډلي له تندو تبلیغ کوونکو څخه سو، او د ببرک او &quot;پرچم&quot; ډلې د سختو مخالفانو څخه وګرځېدی. د مخالفت په دې جریان کي امین چي خپله وړتیا یې ښه په ثبوت رسولې وه، په ۱۳۵۲ کال کي د &quot;خلق&quot; ډلي لخوا د افغانستان په پوځ کي د سازماني کار دنده ورکړل سوه او د ګوند د نظامي برخي مسؤلیت دده په غاړه سو.

امین د ځوانو سرتېرو او افسرانو، په ځانګړې توګه د پښتنو ځوانانو او کلیوالو د راجذبولو زیاتي هڅه وکړې او په دې برخه کې یې ډېري بریاوي هم ترلاسه کړې. نوموړي په ۱۳۵۵ کال کي ترکي ته خبر ورکړ چي په پوځ کي د ګوند اړوند ځواکونه کولای سي ترڅو د داوود خان حکومت راوپرځوي، خو خلق ګوند په هغه وخت کي د دې کار ترسره کول نه اړین ګڼل.

په ۱۳۵۶ لمریز کي د شوروي اتحاد د فشار له امله د خلق او پرچم ډلي بیرته یوځای او حفیظ الله امین یوځل بیا د ګوند د مرکزي کمیټې غړی وټاکل سو. د امین ددې ماموریت ترڅنګ د &quot;پرچم&quot; ډلې هغه دنده چي دده پخواني رقیب &quot;میر اکبر خیبر&quot; پر غاړه لرله، هم پخپل لاس کي واخیستل.

==د غويي د ۷ مي کودتا== 
د خلق او پرچم له یوځایوالي وروسته کله چي داوود خان تازه له لویدیځو هیوادونو، عربي خلیج او پاکستان سره اړیکي رغولي وې، شوروي اتحاد د داوود په وړاندي توطیې پیل او په همدې ورځو کي میر اکبر خیبر چي د پرچم ګوند یو مهم مشر وو، په کابل کي ووژل سو. د نوموړي وژنه د داوود د حکومت په وړاندي یو ستره ننداره جوړه سوه، او د دموکراتیک ګوند مشرانو اعلان وکړ چي د خیبر د وینې غچ به خامخا اخلي، دا په داسي حال کي چي ځیني افغان تاریخ پوهان باور لري چي د خیبر وژنه د حفیظ الله امین په پټ امر باندي سوې وه.

اناهیتا راتب زاده چي د پرچم ګوند یوه لوړ پوړې غړې وه، په وروسته کي ادعا وکړه چي &quot; میر اکبر خیبر زموږ د ګوند د مرکزي کمیټي غړی وو، او د حفیظ الله امین د وژونکي او ترهګري ډلي لخوا ووژل سو.&quot; یوازیني څه چي په یاده پېښه کي یقیني وه هغه دا چي امین د خیبر د وژني څخه تر ټولو زیاته ګټه واخیسته، او د داوود حکومت ته یې جدي وېره پیدا کړه، چي له همدې کبله په راتلونکي ورځ باندي د ګوند د مشرانو د نیولو خبر له راډیو څخه خپور سو. حفیظ الله امین چي په دې ترڅ کي باید نیول سوی وای، خو د کورنیو چارو د وزارت د نظامي افسر (جنرال عمرزي) په مرسته یې خپل بند د څو ساعتونو لپاره وځنډاوه. د نوموړي همدغه ځنډ ددې سبب وګرځېدی چي د داوود خان حکومت د کودتا په مخنیوي ناکامه او افغانستان یوې خطرناکي جګړې ته ننوځي.

امین په خپل کور کې تر څار لاندي وو او د غویي د ۵ مي د شپې له ۱۱ بجو څخه د سهار تر ۶ پوري یې کافي وخت درلود ترڅو د داوود په وړاندي کودتا ترسره کړي.

د افغانستان په اسلامي جمهوریت کي د ولسي جرګې کمونسټ وکیل سید محمد ګلاب زوی چي د غویي د کودتا یو له اصلي مشرانو څخه وو، وایي: &quot;د غويې پر ۶ مه چهارشنبه د حفیظ الله امین زوی (عبدالرحمان) زموږ کور ته راغی او د سهار پر ۶ بجو یې وویل چي شیر اغا (حفیظ الله امین) په محاصره کي دی او ترکی صاحب او نور مشران هم بندیان سوي دي، نو ځکه سید محمد باید له خپلو ملګرو سره سبا سهار انقلاب پیل کړي.&quot;

د حفیظ الله امین د زوی له خبرتیا وروسته په سبا ورځ خلق او پرچم په پوځ کي د خپلو کسانو په مرسته د امین تر لارښووني لاندي کودتا پیل او سردار محمد داوود خان یې له خپلي کورنۍ سره وواژه. د داوود خان تر وژني وروسته د نورمحمد ترکي حکومت رامنځ ته سو او حفیظ الله امین د لمړي وزیر د مرستیال ترڅنګ د بهرنیو چارو وزارت چوکۍ هم په لاس کي واخیستل.&lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/769681536/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%B7%D9%86%DB%8C%D9%86&lt;/ref&gt;

== استاد او شاګرد ==
حفیظ الله امین چي ترکي ته د ډیري او ښکاره وفادارۍ له کبله د هغه شاګرد بلل کېدی، ډېر ژر وتوانېد ترڅو د پرچم ګوند له واکه لیري کړي او وروسته یې په بشپړ ډول چاري تر خپل قابو لاندي کړې. ترکي که څه هم په لمړي سر کي دده سره ښه اړیکه درلوده، خو د داوود تر وژني وروسته یاده اړیکه کړکېچنه سوه، او ترکی ورځ تر بلي د ځانځاني په اړه شکمن کېدی. 

د ۱۳۵۸ هجري کال د وږي په نیمایي کي ترکي د خپل بهرني سفر پر مهال د غیر متعهدو هیوادونو د سرمشریزي څخه د راستنیدو پر مهال په ماسکو کي د برژنیف سره ولیدل. برژنیف په دې لیدنه کي د حفیظ الله امین په اړه خپله اندېښنه د ترکي سره شریکه کړه او هغه یې وهڅاوه چي دده علاج وکړي. ترکي هم په سبا ورځ د دموکراتیک خلق ګوند د غړو سره په ماسکو کي خبري ترسره کړې او یادونه یې وکړه چي : &quot;زموږ په ګوند د سرطان یو تخم دی چي باید سمدستي ایسته کړل سي، ځکه کله چي سرطان په وجود کي وي، وجود درد لري، او زه ددې لپاره چي د ګوند علاج کړم، د سرطان دا تخم مي تشخیص کړی دی.&quot;

د ترکي پورتنۍ خبري ډېر ژر تر امین پوري ورسېدې او په راتلونکي کي یې د ځان لپاره کلک احتیاطي تدابیر ونیول. هاخوا ترکی چي د امین سره یې اړیکه ترینګولې سوې وه کابل له راتګ وروسته یې امین ته سړی واستاوه ترڅو سمدستي ورسره ووین، خو امین نه یوازي دا چي د ترکي غوښتنه یې ونه منل، بلکي هیله یې وکړه ترڅو ترکی خپل څلور تنه ملګري له واکه لیرې کړي. ترکي د نوموړي د دې کار سره سخت مخالفت وکړ.

په راتلونکو ورځو کي د شوروي چارواکو په منځګړتوب توافق وسو ترڅو حفیظ الله امین د ولسمشرۍ ماڼۍ ته ولاړ سي او له ترکي سره وګوري. په دې اړه &quot;ماروزف&quot; چي په هغه وخت کي په کابل کي د کی.جي.بي مرستیال وو، د خپلو مامورینو په حواله ویلي دي: &quot;امین د ترکي ځای ته داخل نه سو، ځکه هغه یو څه احساس کړي وه او یا ښایي حالت ورباندي تنګ سوی وو. امین د ارګ حوېلۍ ته د ورتګ څخه ډډه کړې وه، په داسي حال کي چي شوروي سفیر (جنرال ایوانوف) ګوریلف او پاولوفسکي هم هلته موجود وه.&quot;

== د ترکي وژنه ==
د محمد صدیق فرهنګ په وینا امین ډېر ژر د ترکي په وړاندي چمتو سو، او د خپلو وسله والو ملګرو سره یې په زور او جبر په ارګ کي خونړۍ جګړه ییزه کودتا پیل کړه. سید داوود تړون چي د خپلي اسلحې سره د امین د وفادار په توګه مخکي روان وو، ووژل سو او بل ملګری یې (ځیرک) زخمي سو. تر خونړۍ جګړې وروسته د امین کسانو د پرله پسې ډزو په پایله کي ترکی او ملګري یې له پښو وغورځول او ورپسې ترکی په مرموز ډول ووژل سو.[[دوتنه:Hafizullah.PNG|بټنوک|کيڼ|حفيظ الله امين]]د [[١٩٧٩]] کال د سپتمبر پر ۱۴ مه امين د حکومت واک په خپل لاس کې ونيوه، او څو ورځې وروسته د نوموړي [[حکومت]] داسې اعلان وکړ چې ترکی د يوې &quot;ناجوتې ناروغۍ&quot; له امله مړ شو.
== واکمني ==

[[دوتنه:Khalq1978-80.gif|بټنوک|د حفيظ الله امين د ولسمشرۍ په وخت کې د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند بېرغ.]]د ترکي تر وژني وروسته حفیظ الله امین په ۱۳۵۸ هجري لمریز کي د وږي پر ۲۵ نېټه په افغانستان کي هر اړخېز واک ترلاسه کړ. نوموړی د خلق دموکراتيک ګوند د منشي تر څنګ د انقلابي شورا د ریاست او د وزيرانو شورا د مشرتوب مقامونه هم لاسته راوړل، او شاوخوا سل ورځې یې په افغانستان کي په خورا سخت او بې رحمه ډول واکمني وکړه.

امین د خپلي نوي واکمنۍ سره سم د تېرو ظلمونو او بربریتونو بار د ترکي پر اوږو واچاوه او د لس زره نفرو وژل سوو کسانو د ليست په خپرولو يې ادعا وکړه چي هغوی ټول د ترکي په امر وژل سوي دي.

د نور محمد ترکي له وژلو وروسته د امين حکومت ورځ تر بلي له کړکېچ سره لاس او ګرېوان کېدی. د &quot;لیاخوفسکي&quot; په خبره چي پخپل کتاب &quot;توفان په افغانستان کي&quot; کي یې کړه ده، داسي وایي: &quot;د حکومتي کودتا او د امين د واکمنۍ په راتلو سره، په افغانستان کي تاوتريخوالی او ترهګري خپل لوړ پوړ ورسيده، او امين د مليت غوښتني شعارونه په ورکولو، بې ځايه ويناوو او پوچو خبرو باندي د يو ځانغوښتي رژيم جوړېدو ته لاره پرانیستل.&quot;&lt;ref&gt;https://archive.org/details/azu_acku_ds358_tay24_1370&lt;/ref&gt;

د امین په وړاندي هره ورځ د خلکو مقاومت زياتېده، او لکه یو شمېر سرچينی چي وایي امین په دې اړو دوړ کي د امريکا او پاکستان سره د اړیکو دروازه پرانېسته، او په يو ليک کي یې د جنرال ضياالحق سره د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړيکو ښه کولو په اړه خبري وکړې.

د امين اړيکي يوازي ددې دوو هېوادونو سره محدودي نه وې، بلکي د سيد محمد ګلاب زوي په وینا امين نه يوازي د &quot;سي آي اې&quot; سره اړیکه ونیول، ورسره ترڅنګ یې د ګلبدين حکمتيار سره هم خبرې وکړې او د يو ائتلافي حکومت وړاندیز يې ورسره شريک کړ چي له مخي یې حکمتيار هم پکښي برخه درلوده.&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/persian/afghanistan/2009/12/091222_a-jadi-6th-profile-amin&lt;/ref&gt;

== د شورویانو یرغل او د امین وژنه ==
[[دوتنه:Amin%DB%B2.jpg|بټنوک|کيڼ|حفيظ الله امين د خپل ګوند له غړو سره]]د امین حکومت په وروستیو ورځو کي شورويان دې پایلي ته ورسیدل چي که امین نور د قدرت پر چوکۍ پاته سي، ښايي د خلکو پاڅون او مقاومت له قابو ووزي، او له بلي خوا د امریکا او پاکستان سره د نوموړي تازه اړیکو په مسکو کي دا وېره او ډار هم پیدا کړ چي امین د امریکا له سي آی اې سره پټه اړیکه لري، او دا اړیکه ښايي افغانستان د امریکا په نوې نظامي اډه بدل کړي. شوروي حکومت له همدې ویري ډېر ژر پرېکړه وکړه ترڅو افغانستان ته ځواکونه ولېږي او ددې هیواد د اشغال ترڅنګ ببرک کارمل د حفیظ الله امین ځایناستۍ کړي.

د ۱۳۵۸ کال د غبرګولي پر ۶ مه د شورويانو نظامي الوتکي یو په بل پسې د افغانستان په نظامي هوایي ډګرونو کي ښکته سوې. حفیظ الله امین په دې ورځ د سیاسی دفتر ټول غړي د یوې غونډي لپاره خپل استوکنځای &quot;تاج بیګ ماڼۍ&quot; ته وربللي وه او لومړي خواړه چي مېلمانو ته راوړل سول؛ سوپ وو، چي د امین د پخلنځي یو روسي اشپز زهر وراچولي وه.

حفیظ الله امین د ډوډۍ خوړلو په پیل کي لمړی څه ناڅه ګنګس او ورپسې په یوه ۴۵ دقیقي نظامي عملیاتو کي چي د &quot;سیمېونف&quot; لواء له لوري د توپان ۳۳۳ تر نامه لاندي ترسره سول، نوموړی پکښي د خپل کورنۍ د غړو په وړاندي ووژل سو.&lt;ref&gt;https://pa.azadiradio.com/a/30347179.html&lt;/ref&gt;

د حفیظ الله امین مېرمن د خپل خاوند د وژني جزیات داسي بیان کړي دي: &quot;تر کومه چي موږ مهمات درلودل، هیڅ کس نسوای کولای ترڅو ماڼۍ ته ننوزي، او په دې ترڅ کي ډیری یرغل کوونکي هم ووژل سول. موږ نه پوهېدلو چي روسان دي، خو کله چي زموږ مهمات بشپړ ختم سول هغوی ماڼۍ ته راننوتل، او په ورته وخت کي یې په اسلحو باندي څلورو خواو ته ډزي وکړې، چي د دې ډزو له امله زما لورګاني ملالۍ او ګلالۍ او زوی مي خواځک وویشتل سول.په داسې حال کي چي هغوی د امین انځور په لاس کي نیولی وو، زما د لور 'غوټۍ' خواته راغلل. غوټۍ ورته وویل چي ډزي ولي کوئ؟ هغوی وویل امین چیرته دی؟ دې ځواب ورکړ چي هغه دی، او له دې سره سم هغوی پر امین باندي ډزې وکړې. تر دې وروسته زما زامن او لوڼي ټپیان سول او کله چې دوی پوه سول چي نور څوک نه دي پاته، ډزي یې ودرولې.&quot;

تر وژني وروسته د شپې پر مهال د امین مړی په غالۍ کي تاو او د ماڼۍ سره په نږدې قبرستان کي خاورو ته وسپارل سو. د نوموړي پر قبر هیڅ لوحه یا نښه ونه لګېدل، او د کورنۍ پاته ژوندي غړي یې زندان ته ولېږل سوه.

په داسي حال کي چي مخکي اعلان سوی وو چي د غبرګولي پر ۶ د شپې &quot;د ثور انقلاب لوی قوماندان او د انقلابي شورا رئیس حفیظ الله امین&quot; وینا کوي، خو ناڅاپه د کابل راډیو عادي خپروني پرې کړې او په دې وخت کي د ببرک کارمل واز خپور سو چي دده په وینا &quot;د امین د فاشیستي رژیم د پرځېدلو او د امپرالیزم ددغه ظالم جاسوس، دیکتاتور او عوام غولونکي شخص&quot; له منځه وړلو مبارکي یې خلکو ته وړاندي کړه.{{start box}}
{{succession box |
  before=[[نور محمد ترکی|نور محمد تره کی]]|
  title=[[د افغانستان لومړی وزير]] |
  years=March [[1979]] – December [[1979]] |
  after=[[ببرک کارمل]] |
}}
{{succession box |
  before= None - Position Created |
  title= د اگسا مشر |
  years=اپرېل [[1978]] – September [[1979]] |
  after= اسد الله امين
('''د کام د ريس په توگه''') |
}}
{{succession box |
  before= [[محمد اسلم وطنجار]] |
  title= [[د افغانستان د دفاع وزارت|د دفاع وزير]]|
  years= جولای 1979 – ډېسمبر 1979 |
  after= [[جنرال محمد رفيع]] |
}}
{{succession box |
  before=[[نور محمد ترکی]] |
  title=[[د افغانستان ولسمشر]] |
  years=سېپتمبر [[1979]] – ډېسمبر [[1979]] |
  after=[[ببرک کارمل]] |
}}
{{succession box |
  before=[[نور محمد ترکی|نور محمد تره کی]] |
  title=General Secretary of the [[People's Democratic Party of Afghanistan]] |
  years=سېپتمبر [[1979]] – ډېسمبر [[1979]] |
  after=[[ببرک کارمل]] |
}}
{{succession box |
  before=[[نور محمد ترکی|نور محمد تره کی]] |
  title=د انقلابي شورا ريس |
  years=سېپتمبر [[1979]] – ډېسمبر [[1979]] |
  after=[[ببرک کارمل]] |
}}
{{end box}}

== باندنۍ تړنې ==
* [http://www.alternativeinsight.com/Afghan_War.html Soviet Documentation gathered before the Soviet Invasion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230630221219/http://www.alternativeinsight.com/Afghan_War.html |date=2023-06-30 }}

== نورې لوستنې ==
* ''Red Flag Over Afghanistan: The Communist Coup, the Soviet Invasion, and the Consequences'' - Thomas T. Hammond - ISBN 0-86531-444-6

{{د افغانستان لومړي وزيران}}

[[وېشنيزه:د افغانستان هېوادمشران|حفيظ الله امين]]
[[وېشنيزه:هېوادمشران|حفيظ الله امين]]
[[وېشنيزه:د ۱۹۲۹ زېږېدنې|حفيظ الله امين]]
[[وېشنيزه:د ۱۹۷۹ مړينې|حفيظ الله امين]]
[[وېشنيزه:افغانان|حفيظ الله امين]]
[[وېشنيزه:وژل شوي سياستوال|حفيظ الله امين]]
[[وېشنيزه:افغان کميونيسټي واکمنان]]
[[وېشنيزه:افغان کمونيستان]]
[[وېشنيزه:د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند سياستوال]]</text>
      <sha1>i2ruagr9rasjjt6ag7sznrrcxcm28hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>داستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2561</id>
    <revision>
      <id>364590</id>
      <parentid>337802</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T09:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6766" sha1="awk31boya3vgeai8v6m80nyewb8drzl" xml:space="preserve">'''داستان''' يو ادبي ژانر دى، چې له ډېر پخوا څخه انسان ورته پام کړى او د بشر پر ژوند او فکر يې ژور اغېز اچولى دى. انسانانو په هره دوره کې د خپلو ارمانونو او هيلو د خپراوي لپاره، د هنري داستانونو جوړښت ته لاس غزولى او اوس هم ورسره مل دى، چې په دې توگه خپل فکرونه په نامستقيم ډول نورو ته ورسوي.
د دې مقولې د ارزښت په برخه کې په ديني سرچينو، په ځانگړې توگه د خداى په کلام کې له زياتو داستان ډوله نکلونو سره مخ کېږو، چې پر ځانگړنو او جوړښتونو يې خبرې کول، زيات وخت ته اړتيا لري.
له شک پرته، د اسلامي او انقلابي موخو خپرول او پراختيا، له ټولو هنري قالبونو، په ځانگړې توگه له داستان څخه گټه اخيستنې ته اړتيا لري.
ځکه چې زموږ د عقيدې او ايډيال دښمن هم هڅه کوي، له هرې وسيلې څخه په کار اخيستو، يا هم له بېلابېلو هنري قالبونو څخه په گټه اخيستو سره د انساني، فطري او ديني فکرونو، دغه راز د اسلامي ارزښتونو په له منځه وړلو کې ترې کار واخلي.

پر همدې بنسټ، کله چې د نړۍ داستاني ادبياتو ته کتنه کوو، الحادي او غرب ځپلې اندېښنې او خپلې هم په کې له ورايه کتاى شو. دا مهال، چې موږ د خپل ليدلوري له مخې، څانگيز او هدف لرونکي هنري ارزښتونه نه نفي کوو، په دې باور يو چې که ښکلى قالب او سمه منځپانگه(محتوا) په يوه هنري اډانه کې راڅرگنده شي، نو دغه هنري مطلب په اغېزناک ډول پيام اخيستونکو ته لېږدېدلى دى.
نو، د داستان ژور اغېز، اهميت او ارزښت ته په پام سره، د دغه هنري قالب جذابيت او اړتيا، د ارمان او ايمان پايښت گڼل کېږي.
له همدې کبله، موږ هم په دې هيله يو چې د پاک خداى په مرسته، د داستان په اړه ځينې مهمې برخې مطرح کړو، چې د داستان په اړه مو ځينې سرليکونه او نيوليکونه خپلو لوستونکو ته ټاکلي، چې دلته به وړاندې شي.
په دې بحث کې راغلي توکي، هغه څه چې بايد وي، نه دي. بلکې يوازې يو بڅرکى گڼل کېږي چې پراختيا او بشپړتيا يې د داستان په ځوانو مينه والو پورې اړه لري.
ښايي دا بحث يوازې د يوې شمعې يوه وړه وړانگه وگڼو، چې د مينه والو په زړونو کې د مينې او لېوالتيا د راپارونې په موخه، د لمر پرلوري د لار پرانيستنې لپاره بله شوې وي.
د بېلابېلو دليلونو له مخې، هڅه کوو د داستان د عناصرو په اړه بېلابېل سرليکونه ولرو. د دغو توکو راټولونه او لا پراختيا د مينه والو او لوستونکو دنده ده... په دې هيله چې دا وړه ټولگه د پلټونکو په لاسونو کې د يوه بل مشال په څېر وي، چې پرمخ پرته لار ورته روښانه کړي.

پوهېږو چې د ليکنې په برخه کې زموږ تجربه او عقل قضاوت کوي. خو د کيسې او داستان په برخه کې تر ټولو وړاندې د انسان احساس تر اغېز لاندې راځي. 
وړاندې مو يادونه وکړه، چې داستان په ننني مفهوم، ځينې ځانگړنې لري، چې له کيسې او نکلونو څخه يې بېلوي. دا مو هم وويل چې ادبي ژانرونه او ډولونه د انساني توکم په شان سره توپير لري، چې نن يې ډلبندي هم په اسانۍ سره نه شي کېداى.
په هر صورت، نن داستان ته هم د کيسې نوم ورکول کېږي. خو په دې صورت کې، له کيسې څخه موخه هماغه ادبي ډول دى، چې نن ورته داستان وايي.
داستان په حقيقت کې، د پېښو يوه ټولگه (مجموعه) سره رانغاړي، چې په طبيعي ډول سره اوډل شوې وي او په ذهنونو کې يوه نتيجه يا نتيجې پرځاى پرېږدي. داستان، حقيقت خوښوونکى دى. يانې له افسانې سره يې توپير همدا دى، چې داستاني پېښې له ذهن څخه په بهرنۍ نړۍ کې د پېښېدو وړ دي. له همدې کبله، د دغسې داستانونو ليکنه، يوې ځانگړې تگلارې ته اړتيا لري، چې وکړاى شي، وخت، ځاى، پېښې، کسان، د ويلو ډول او نورې داستاني ځانگړتياوې په اغېزناک او غوره ډول انځور کړي.
د داستان په برخه کې بېلابېلې ډلبگندۍ شوي، چې هره يوه د پام وړ ده. کولاى شو داستان په لنډو، نيمه اوږدو، اوږدو، انځوروونکو، تاريخي، اخلاقي، ټولنيزو، عشقي او پوليسي ډولونو ووېشو. دغه راز د رښتياپالنې يا نه پالنې له مخې هم کولاى شو داستان پر څو برخو ډلبندي کړو. بشپړې ډلبندۍ هم شته، چې وروسته به يې يادونه وکړو.


دا لاندې موضوع گانې د داستانونه ټکی کام څخه اخستل شوي دي. [http://www.dastanona.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060213181321/http://www.dastanona.com/ |date=2006-02-13 }} [داستانونه ټکی کام] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060213181321/http://www.dastanona.com/ |date=2006-02-13 }}
*[[د کيسې ډولونه]] - 
*[[د کيسې موضوع]] - 
*[[کيسه، فن که استعداد]] - 
*[[د کيسې چوکاټ]] - 
*[[د کيسې پيل او پاى]] - 
*[[په کيسه کې غوټه]]  - 
*[[په کيسه کې مکالمه]] - 
*[[په کيسه ليکنه کې د نثر اسلوب]]  - 
*[[د لنډې کيسې شننه]] - 
*[[د پوليسي داستانونو په اړه څو خبرې]] - 
*[[په کيسه کې څيره يا کرکټر]] - -

[[وېشنيزه:پښتو ژبه]]

*</text>
      <sha1>awk31boya3vgeai8v6m80nyewb8drzl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>حبيب الله رفيع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6215</id>
    <revision>
      <id>364575</id>
      <parentid>303056</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T05:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>364575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20582" sha1="s0u0fibxn1geljg70rr7unvmlc7z3a9" xml:space="preserve">'''حبيب الله رفيع''' (۱۳۲۴ ل. - ) ''([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Habibullah Rafi)'' د [[افغانستان]] يو نوموتی [[ليکوال]]، [[شاعر]] او اديب او تر څنگ ېې په [[کابل پوهنتون]] کې د [[تاريخ]] او [[پښتو]] ادبياتو په پوهنځيو کې استاد دی. ښاغلی رفيع د نصرالله نقشبند زوی دی او اصلي ټاټوبی يې د وردگو ولايت دی.
{{وگړي مالوماتبکس
|نوم=حبيب الله رفيع
|انځور=دوتنه:حبيب الله رفيع.jpg
|د انځور اړوند=حبيب الله رفيع پښتون ليکوال او څېړونکی
|زېږېدو نېټه=۱۳۲۴لمريز
|زېږونځای=[[وردګ ولايت|ميدان وردکو ولايت]]، [[سيد آباد ولسوالۍ|سيداباد ولسوالۍ]]
|دنده=[[ليکوال]]، [[څېړونکی]]، [[ښوونکی|د پوهنتون استاد]]، [[شاعر]]
}}

== مخينه ==

حبيب الله رفيع دافغانستان يو پيژندل شوی ادبي، فرهنگي او ټولنيز شخصيت دى. دی دوردگو ولايت د سيداباد په والسوالۍ کې په اوړي موسم کې د آبدرې نومي يوه كلي كې زيږيدلې او دده پېژندلگلوي ېې د څېړنيزو تاريخي، ادبي او ژبپوهنيزو اړوندو سکالوگانو باندې لیکني آثارو څخه افغانانو او بهرنيو ته مالومه ده. 
ښاغلی رفيع د افغانستان په رسنيو کې يو فعال ويناوال، چارپوه، څېړونکی او مالومات وړاندې کوونکی دی. هغه د افغانستان په لیکني رسنيو او خپرونو كې يو گړندی لیکوال دی او هر ډول تاريخي، ژبنيز، گروهيرز او فلسفي لیکنې ېې کړې دي. د هېواد د هرې ورځپاڼې او مجلې پاڼې چې واړوې نو د ښاغلي حبيب الله رفیع ليكنې به د سرلیک په توگه پکې وموندل شي. همدا رنگه كه د راډيو غوږ تاو كړﺉ نو په يوه نه په يوه څپه كې به ېې غږ اورېدونکي واوري. نوموړی په اوسني پير کې تر ډېره بريده په ورځنيو سياسې، ادبې او فرهنگي مسايلو خپلې څېړنيزې ویناوې وړاندې کوي او په تدريسي بحثونو کې په علمي کره کتنو رڼا اچوي.
ښاغلی حبيب الله رفيع په افغانستان کې د اوسمهال د ادب د ډگر د نويو ځوانانو د روزنې په برخه كې ډير بوخت دی. دی له هغو ځوانانو سره، چې د رسنيو نړۍ ته نوي ورغلي، په ادبي سمونو کې ډېر زيار باسي او د هغوی په فرهنگي روزنه کې ېې ونډه لرلې ده.

== زده كړې ==
حبيب الله رفيع په خصوصي ديني مدرسو كې ېې زده کړې کړې دي. سربېره پر دې د افغانستان له تعليمي مرکزونو د ليسانس او تر هغې لوړو علمي کورسونو څخه سندونه تر لاسه کړي دي. همدارنگه يې د هېواد له دننه او له بهرنيو افغاني ټولنو څخه ستاينيز بري لیکونه او ستاينلیکونه ترلاسه کړي دي.

== د حبيب الله رفيع د ښوونکي په شان ژوند او تجربه ==
استاد حبيب الله رفيع پر ۱۳۲۴ لمريز كال د وردگو ولايت د سيدآباد والسوالۍ دوړي آبدري په كلې كې د مولانا نصرالله نقشبندي كره زېږېدلې د. زده كړې يي په دينې مدرسو كې كړې. له شعر او ادب سره يې له  اماشوتوب نه ډېره مينه درلوده. 

استاد له پېنځه كلنۍ څخه له خپلې اروښادې خور څخه د پښتو ژبې شعرونه او ادبې متنونه اورېدل او بيا به يې په خپله لوستل. په يوولس كلنۍ كې يي په خپله د پښتو شعرونو ليکل پيل كړل. پر ۱۳۴۰ ل كال د خپلې علاقې له امله د پوهنې وزارت د تاليف رياست د عرفان او پوهنې مجلې د مهتمم په توگه پر مسلكې دنده بوخت شو. پر ۱۳۴۳ ل كال د تاريخ ټولنې غړى او د اريانا مجلې مهتمم شو. 

پر ۱۳۴۸ ل كال د افغان ملت مجلې مسؤل مدير شو. تر يوې دورې سياسې بند وروسته بيرته د [[تاريخ] ټولنې غړى شو. پر ۱۳۵۱ لمريز كال د پولكلور او ادب رياست د پولكلور مجلې غړى. پر ۱۳۵۷ ل كال د پښتو څيړنو د نړيوال مركز غړى وو. وروسته بيا د كمونيستي دولت په راتلو له كاره كوښه شو. پر ۱۳۵۸ ل كال د كب په مياشت كې د څرخي پله په زندان كې واچول شو. پر ۱۳۵۹ كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ غړى شو. د همدې كال په منې كې د حج په سپڅلي سفر [[سعودي عربستان]] ته ولاړ. پر ۱۳۶۰ لمريز كال د زمري په مياشت كې د غرونو له لارې پېښور ته مهاجر شو. په [[پېښور]] كې يي قلمي جهاد ته دوام وركړ، د امان كتاب خپرولو مؤسسه يې جوړه كړه، د پېښور له پښتو اكاډمۍ او آريا سټډي سنټر سره همكار وو. 

پر ۱۳۶۴ لمريز كال په [[اسلام آباد]] كې د جهاد د ثقافتې شورا او افغان جهاد مجلې د ليكوالې ډلي غړى وو. پر ۱۳۶۵ ل كال د څه وخت لپاره په مصر كې د قاهرې د پښتو څانگې وياند وو.  

پر همدې كال په پيښور كې د جهادي څېړنو د مركز او د (قلم) د ليكوالې ټولنې غړى وو. پر ۱۳۶۸ كال په پېښور كې د افغان لنډ مهال حكومت د تاريخ ټولنې او د افغانستان مجلې د ليكولي ډلې غړى شو. پر ۱۳۶۹ ل كال د افغانستان د كلتوري ټولنې او سپېدې مجلې د ليكوالې ډلې غړى شو. 
 
پر ۱۳۷۳ ل كال د افغانستان د مرستو مركز غړی وو او ورسره يې د (تلوسې) مجله هم چلوله. پر ۱۳۷۸ ل كال كاناډا ته ولاړ او پر ۱۳۷۹ ل كال بېرته پېښور ته راستون شو او په پېښور كې يې د افغانستان د كلتوري خدمتونو اداره جوړه كړه. 

پر ۱۳۸۱ ل كال بېرته هېواد ته راستون شو او د اطلاعاتو او كلتور وزارت د فرهنگې شورا غړی شو. دا مهال نوموړی د (كليد) اونيزې سرپرست وټاكل شو. پر ۱۳۸۲ ل كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ د دايرت المعارف د مركز ريېس وټاكل شو چې اوس هم پر همدې دنده بوخت دٰٰی. 

استاد حبيب الله رفيع پر گڼ شمېر چاپ شويو اثارو، چې لاندې وړاندې شوي، د ۸۰۰ په شاوخوا كې مقالې ليكلې دي. هغه د سلو په شاوخوا كې په علمي، ملي او نړيوالو سيمينارونو كې برخه اخیستې ده؛ دغو سيمينارونو ته يې رسالې وړاندې كړې او دفاع يې ترې كړې ده. 

ليکوال حبيب الله رفيع ته دوې ادبي جايزې، دوه د سرو زرو مډالونه او يو د لويې جرگې مډال هم وركړل شوی دی.

نوموړي د خپلو سفرونو په لړ كې [[پاكستان]]، [[ايران]]، [[سعودي عربستان]]، [[امريكا]]، [[كاناډا]]، عربي اماراتو،  [[بلجيم]] او [[انگلستان]] ته سفرونه كړي دي. د رفيع صاحب نه دوه مشران وروڼه الحاج احمدالله، چې د كاناډا په ټورنټو ښار كې د مسلمانانو د ټولنې مشر او د همدغه ښار د يو جومات د امام په توگه دنده ترسره كوي. دويم ورور يې الحاج دادالله نومېږي، چې په خپل پلرنې استوگنځي كې ژوند کوي او د سيمې قومې مشر دى. رفيع صاحب د وروڼو ترڅنگ دوه خوندې لري، چې مشره خور د ده استاده او د ملك محمد حسين خان ميرمن وه. دويمې خور يې هم دينې زده كړې كړې، چې د مفتى سلطان حميد ميرمن وه او نوموړى د نورالمشايخ امام وو. 

حبيب الله رفيع شپږ اولاده لري، چې مشره لور يې ثريا رفيع، نورې لوڼې يې آريانا رفيع، خاطره رفيع او  برېښيا رفيع دي. دوه زامن يې هر يو امان الله رفيع او ذكي الله رفيع نومېږي چې كورنۍ يې اوس په كاناډا كې ژوندكوى. د رفيع صاحب اولادونه كه څه هم د لوړو زده كړو څخه برخمن دي، خو د استاد په شان د ادب مينه وال نه دى.

د نوموړي دواړه زامن د الكترونيك انجنيرنيك په څانگه كې زده كړې كوي او هر يو يې تکړه كمپوزر هم دى او د خپل پلار ډېر اثار دوى كمپوز کړي او چاپ شوى دي. د رفيع صاحب د ژوند په اړه كه هر څومره ډېره رڼا واچوو بيا هم كمه ده، خو په دې ليكنه چې د استاد په اړه وشوه، نوره بسنه كوو.

== دندې ==
پر ۱۳۴۰ كال د پوهنې وزارت د تاليف او ترجمې په رياست كې د «عرفان» او «پوهنه» مجلو مهتمم. 
پر ۱۳۴۲ كال د تاريخ ټولنې غړى، د «آريانا» مجلې او د كتابونو مهتمم. 
پز ۱۳۴۸ كال د «د افغان ملت » جريدې مدير. 
پر ۱۳۵۱ كال د فولكلور او ادب د ټولنې غړى او د «فولكلور» مجلې مدير. 
پر ۱۳۵۲ كال د پښتو ټولنې غړى. 
پر ۱۳۵۷ كال د پښتو ټولنې غړى. 
پر ۱۳۵۷ كال د پښتو څېړنو د نړيوال مركز غړى. 
پر ۱۳۵۸ كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ غړى. 

=== پېښور ته مهاجرت او ادبي کارونه ===
پر ۱۳۶۱ كال د پېښور پښتو اكاډمۍ علمي همكار. 
پر ۱۳۶۵ كال د افغانستان د جهادي څېړنو د مركز او د «قلم» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۶ كال په [[اسلام آباد]] كې د افغانستان د ثقافتي شورا او د افغان جهادي مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۷ كال د افغانستان د كلتوري ټولنې او د «سپيدې» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۸ كال د افغانستان د جلا وطنه حكومت د تاريخ ټولنې او د «افغان» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۹ كال د «تلوسې» مجلې مؤسس او مدير. 
پر ۱۳۸۰ كال بېرته هېواد ته راستنېدل. 
پر ۱۳۸۰ كال د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت د عالي شورا غړى. ورسره د عرفان د فرهنگي مركز د نشراتو سرپرست او د «طلوع افغانستان» جريدې د ليكوالې ډلې مشر.

ليکوال، شاعر او څېړونکی حبيب الله رفيع د ۱۴۲ په شاوخوا كې چاپ شوي او همدا راز په لسگونو ناچاپ اثار لري، چې چاپ ته چمتو دي. د هغه يو شمېر اثار دلته وړاندې کېږي: 

== چاپ شوي آثار يې ==
#سكروټې (شعري مجموعه) د ۱۳۴۵ كال چاپ. 
#برېښ (شعري مجموعه) د ۱۳۴۶ كال چاپ، افغان ملت. 
#د خلكو سندرې، د ۱۳۴۹ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د هوتكو نارې، د ۱۳۴۹ كال چاپ، پښتون كتابفروشي. 
#د پښتو پخوانۍ تذكرې، د ۱۳۵۰ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د تاريخ ټولنې كتابونه، د ۱۳۵۱ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د جمهوريت وږمې، د ۱۳۵۲ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#پښتو پانگه لومړى ټوك د ۱۳۵۳ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#[[ادبي ستوري]] لومړى ټوك د ۱۳۵۳ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#تېر يادونه (شعري مجموعه) د ۱۳۵۴ كال چاپ، تاريخ ټولنه. 
#د روښان ياد (شعري مجموعه)، د ۱۳۵۵ كال چاپ، تاريخ ټولنه. 
#خواجه عبدالله انصاري او د ده مناجاتونه، ۱۳۵۵، د پښتو د انكشاف رياست. 
#پښتو پانگه (دويم ټوك) د ۱۳۵۶ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#پښتو خپرونې، ۱۳۵۶ كال، د پښتو د انكشاف رياست. 
#پښتو كتابښود، ۱۳۵۶ كال، د بيهقي كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د پښتونخوا د شعر هاروبهار (ژباړه او ترتيب) ۱۳۵۶، ننگرهار مجله. 
#معرفة الافغانى (سريزه او ترتيب) ۱۳۵۶، پښتو ټولنه. 
#د [[رحمان بابا]] دېوان (سريزه) ۱۳۵۶، پښتو ټولنه. 
#په افغانستان كې د ژورناليزم تاريخچه ۱۳۵۶، د تاريخ او ادب ټولنه. 
#د سره غره گلونه، ۱۳۵۷، د امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ناسيوناليزم او ملي مسايل ۱۳۵۸، افغان ملت گوند، پېښور. 
#څوب، ۱۳۵۸ امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ادبي ستوري ( دويم ټوك) ۱۳۵۹، د اطلاعاتو او كلتور وزارت. 
#ژبپالنه، ۱۳۶۰، پښتو ټولنه، كابل. 
#زرينې څانگې، ۱۳۶۰ پښتو ټولنه. 
#زنځيرۍ، ۱۳۶۱، پښتو ټولنه، ۱۳۶۵، پښتو اكيډمۍ پېښور. 
#په افغانستان كې د [[سيد جمال الدين افغان]] خدمتونه، سنټرل ايشيا، [[پېښور پوهنتون]] ۱۳۶۲ كال. 
#د استاد ياد، ۱۳۶۴، سنټرل ايشيا، پېښور پوهنتون. 
#اورونه او ويرونه، ۱۳۶۳، امان كتاب، پېښور. 
#د شمال له خوا شمال دى، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#زندان، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د وينو بهير، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#انجام، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#تصوير، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ورك زوى څنگه پيدا شو (سريزه او ترتيب) ۱۳۶۴، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#[[شاه شجاع]] او ببرك د تاريخ په تله كې ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د روسي ښكېلاك رنگونه او نيرنگونه، ۱۳۶۵ پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د استقلال څلورمه جبهه (سريزه او ترتيب) ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وحشيانه تېرى او شرميدلې ماته، ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د [[محمدي صاحبزاده]] ديوان ته ځغلند نظر، ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#فالنامه (د خوشال خان خټك)، سريزه او ترتيب ۱۳۶۵، پېښور پښتو اكيډمۍ. 
#روښاني ليكنې ۱۳۶۷، د ارزاني خويشكي ادبي ټولنه، پېښور. 
#ږلۍ او گولۍ ۱۳۶۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#افغانستان او د روسي دوستۍ داستان، ۱۳۶۸، د افغانستان د آزادو ليكوالو ټولنه. 
#آواره شيدا، ۱۳۶۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ملي زاويه، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ولونه، ولونه، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د ستوريو كرونده، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#محمود نامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#هوتكنامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#مهاجرت نامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د بتانو هنگامه، ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وصيت نامه (سريزه او سمون) ۱۳۸۰، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د تمدن سوغات، ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#ارمغان تمدن، ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#د افغانستان لنډكى تاريخ  ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#تاريخ فشردۀ افغانستان ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#ليكونه او سرليكونه، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، [[سويډن]] كميټه. 
#نامه ها سرنامه ها، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#مشال، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#مشعل، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#تمه، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#طمع، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#وو نه وو، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#هره نيشه د زهرو ليشه، ۱۳۷۳، آو، آر ، آى. 
#نښانې او ترانې ، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#كتابونه دريابونه، (لومړى ټوك) ۱۳۷۷، د ساپي د پښتو څېړنو مركز. 
#كتابونه دريابونه (دويم ټوك) ۱۳۷۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وصيتنامه د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#نسبنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#خټكنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب ) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#هندوكوه نامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#اخلاقنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#پښتني ودونه، د افغانستان د مرستو مركز، ۱۳۸۱، كابل.

== مقالې ==
تر پېنځو سوو زياتو سمينارونو کی گډون: 

د ۱۰۰ شااوخوا كې علمي، ادبي، ملي او نړيوالو سمينارونو كې گډون، مقالې اورول او دفاع كول.

== سفرونه ==
ايران، عربستان، [[مصر]]، امريكا، كاناډا، [[جرمني]]، [[هالنډ]]، پاكستان او فرانسې ته. 

== باندنۍ تړنې ==
[http://habibullahrafi.bloguna.tolafghan.com د ښاغلې حبيب الله رفيع وېبلاگ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712005714/http://habibullahrafi.bloguna.tolafghan.com/ |date=2009-07-12 }} 
# https://www.spogmairadio.af/index.php/2017-10-04-10-23-29/information-b/chahra/item/9839-2019-06-11-02-21-12 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905071512/https://www.spogmairadio.af/index.php/2017-10-04-10-23-29/information-b/chahra/item/9839-2019-06-11-02-21-12 |date=2019-09-05 }} 

[[وېشنيزه: پښتانه شاعران]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه: پښتانه]] 
[[وېشنيزه: افغانان]]</text>
      <sha1>s0u0fibxn1geljg70rr7unvmlc7z3a9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>364576</id>
      <parentid>364575</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T05:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>364576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20974" sha1="28gku6v1kwovukj3i235jic22n0g3bb" xml:space="preserve">'''حبيب الله رفيع''' (۱۳۲۴ ل. - ) ''([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Habibullah Rafi)'' د [[افغانستان]] يو نوموتی [[ليکوال]]، [[شاعر]] او اديب او تر څنگ ېې په [[کابل پوهنتون]] کې د [[تاريخ]] او [[پښتو]] ادبياتو په پوهنځيو کې استاد دی. ښاغلی رفيع د نصرالله نقشبند زوی دی او اصلي ټاټوبی يې د وردگو ولايت دی.
{{مالوماتبکس وګړي
|نوم=حبيب الله رفيع
|انځور=دوتنه:حبيب الله رفيع.jpg
|د انځور اړوند=حبيب الله رفيع پښتون ليکوال او څېړونکی
|زېږون نېټه=۱۳۲۴لمريز
|زېږون ځای=[[وردګ ولايت|ميدان وردکو ولايت]]، [[سيد آباد ولسوالۍ|سيداباد ولسوالۍ]]
|دنده=[[ليکوال]]، [[څېړونکی]]، [[ښوونکی|د پوهنتون استاد]]، [[شاعر]]
|مړينې نېټه = 
|مړينې ځای = 
|مړينې لامل = 
|ښخولو ځای = 
|اوسېدنځی = 
|تابعيت = {{Flagdeco|Afg}} 
|هېواد غړيتوب = 
|زده کړې = 
|لومړنی ښوونځی = 
|مسلک = 
|کار کلونه = 
|پېژند لامل = 
|دين = [[اسلام]]
|مېړه = 
|مېرمن =
|جايزې = 
|لاسليک = 
|رسمي وېبپاڼه= 
}}

== مخينه ==

حبيب الله رفيع دافغانستان يو پيژندل شوی ادبي، فرهنگي او ټولنيز شخصيت دى. دی دوردگو ولايت د سيداباد په والسوالۍ کې په اوړي موسم کې د آبدرې نومي يوه كلي كې زيږيدلې او دده پېژندلگلوي ېې د څېړنيزو تاريخي، ادبي او ژبپوهنيزو اړوندو سکالوگانو باندې لیکني آثارو څخه افغانانو او بهرنيو ته مالومه ده. 
ښاغلی رفيع د افغانستان په رسنيو کې يو فعال ويناوال، چارپوه، څېړونکی او مالومات وړاندې کوونکی دی. هغه د افغانستان په لیکني رسنيو او خپرونو كې يو گړندی لیکوال دی او هر ډول تاريخي، ژبنيز، گروهيرز او فلسفي لیکنې ېې کړې دي. د هېواد د هرې ورځپاڼې او مجلې پاڼې چې واړوې نو د ښاغلي حبيب الله رفیع ليكنې به د سرلیک په توگه پکې وموندل شي. همدا رنگه كه د راډيو غوږ تاو كړﺉ نو په يوه نه په يوه څپه كې به ېې غږ اورېدونکي واوري. نوموړی په اوسني پير کې تر ډېره بريده په ورځنيو سياسې، ادبې او فرهنگي مسايلو خپلې څېړنيزې ویناوې وړاندې کوي او په تدريسي بحثونو کې په علمي کره کتنو رڼا اچوي.
ښاغلی حبيب الله رفيع په افغانستان کې د اوسمهال د ادب د ډگر د نويو ځوانانو د روزنې په برخه كې ډير بوخت دی. دی له هغو ځوانانو سره، چې د رسنيو نړۍ ته نوي ورغلي، په ادبي سمونو کې ډېر زيار باسي او د هغوی په فرهنگي روزنه کې ېې ونډه لرلې ده.

== زده كړې ==
حبيب الله رفيع په خصوصي ديني مدرسو كې ېې زده کړې کړې دي. سربېره پر دې د افغانستان له تعليمي مرکزونو د ليسانس او تر هغې لوړو علمي کورسونو څخه سندونه تر لاسه کړي دي. همدارنگه يې د هېواد له دننه او له بهرنيو افغاني ټولنو څخه ستاينيز بري لیکونه او ستاينلیکونه ترلاسه کړي دي.

== د حبيب الله رفيع د ښوونکي په شان ژوند او تجربه ==
استاد حبيب الله رفيع پر ۱۳۲۴ لمريز كال د وردگو ولايت د سيدآباد والسوالۍ دوړي آبدري په كلې كې د مولانا نصرالله نقشبندي كره زېږېدلې د. زده كړې يي په دينې مدرسو كې كړې. له شعر او ادب سره يې له  اماشوتوب نه ډېره مينه درلوده. 

استاد له پېنځه كلنۍ څخه له خپلې اروښادې خور څخه د پښتو ژبې شعرونه او ادبې متنونه اورېدل او بيا به يې په خپله لوستل. په يوولس كلنۍ كې يي په خپله د پښتو شعرونو ليکل پيل كړل. پر ۱۳۴۰ ل كال د خپلې علاقې له امله د پوهنې وزارت د تاليف رياست د عرفان او پوهنې مجلې د مهتمم په توگه پر مسلكې دنده بوخت شو. پر ۱۳۴۳ ل كال د تاريخ ټولنې غړى او د اريانا مجلې مهتمم شو. 

پر ۱۳۴۸ ل كال د افغان ملت مجلې مسؤل مدير شو. تر يوې دورې سياسې بند وروسته بيرته د [[تاريخ] ټولنې غړى شو. پر ۱۳۵۱ لمريز كال د پولكلور او ادب رياست د پولكلور مجلې غړى. پر ۱۳۵۷ ل كال د پښتو څيړنو د نړيوال مركز غړى وو. وروسته بيا د كمونيستي دولت په راتلو له كاره كوښه شو. پر ۱۳۵۸ ل كال د كب په مياشت كې د څرخي پله په زندان كې واچول شو. پر ۱۳۵۹ كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ غړى شو. د همدې كال په منې كې د حج په سپڅلي سفر [[سعودي عربستان]] ته ولاړ. پر ۱۳۶۰ لمريز كال د زمري په مياشت كې د غرونو له لارې پېښور ته مهاجر شو. په [[پېښور]] كې يي قلمي جهاد ته دوام وركړ، د امان كتاب خپرولو مؤسسه يې جوړه كړه، د پېښور له پښتو اكاډمۍ او آريا سټډي سنټر سره همكار وو. 

پر ۱۳۶۴ لمريز كال په [[اسلام آباد]] كې د جهاد د ثقافتې شورا او افغان جهاد مجلې د ليكوالې ډلي غړى وو. پر ۱۳۶۵ ل كال د څه وخت لپاره په مصر كې د قاهرې د پښتو څانگې وياند وو.  

پر همدې كال په پيښور كې د جهادي څېړنو د مركز او د (قلم) د ليكوالې ټولنې غړى وو. پر ۱۳۶۸ كال په پېښور كې د افغان لنډ مهال حكومت د تاريخ ټولنې او د افغانستان مجلې د ليكولي ډلې غړى شو. پر ۱۳۶۹ ل كال د افغانستان د كلتوري ټولنې او سپېدې مجلې د ليكوالې ډلې غړى شو. 
 
پر ۱۳۷۳ ل كال د افغانستان د مرستو مركز غړی وو او ورسره يې د (تلوسې) مجله هم چلوله. پر ۱۳۷۸ ل كال كاناډا ته ولاړ او پر ۱۳۷۹ ل كال بېرته پېښور ته راستون شو او په پېښور كې يې د افغانستان د كلتوري خدمتونو اداره جوړه كړه. 

پر ۱۳۸۱ ل كال بېرته هېواد ته راستون شو او د اطلاعاتو او كلتور وزارت د فرهنگې شورا غړی شو. دا مهال نوموړی د (كليد) اونيزې سرپرست وټاكل شو. پر ۱۳۸۲ ل كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ د دايرت المعارف د مركز ريېس وټاكل شو چې اوس هم پر همدې دنده بوخت دٰٰی. 

استاد حبيب الله رفيع پر گڼ شمېر چاپ شويو اثارو، چې لاندې وړاندې شوي، د ۸۰۰ په شاوخوا كې مقالې ليكلې دي. هغه د سلو په شاوخوا كې په علمي، ملي او نړيوالو سيمينارونو كې برخه اخیستې ده؛ دغو سيمينارونو ته يې رسالې وړاندې كړې او دفاع يې ترې كړې ده. 

ليکوال حبيب الله رفيع ته دوې ادبي جايزې، دوه د سرو زرو مډالونه او يو د لويې جرگې مډال هم وركړل شوی دی.

نوموړي د خپلو سفرونو په لړ كې [[پاكستان]]، [[ايران]]، [[سعودي عربستان]]، [[امريكا]]، [[كاناډا]]، عربي اماراتو،  [[بلجيم]] او [[انگلستان]] ته سفرونه كړي دي. د رفيع صاحب نه دوه مشران وروڼه الحاج احمدالله، چې د كاناډا په ټورنټو ښار كې د مسلمانانو د ټولنې مشر او د همدغه ښار د يو جومات د امام په توگه دنده ترسره كوي. دويم ورور يې الحاج دادالله نومېږي، چې په خپل پلرنې استوگنځي كې ژوند کوي او د سيمې قومې مشر دى. رفيع صاحب د وروڼو ترڅنگ دوه خوندې لري، چې مشره خور د ده استاده او د ملك محمد حسين خان ميرمن وه. دويمې خور يې هم دينې زده كړې كړې، چې د مفتى سلطان حميد ميرمن وه او نوموړى د نورالمشايخ امام وو. 

حبيب الله رفيع شپږ اولاده لري، چې مشره لور يې ثريا رفيع، نورې لوڼې يې آريانا رفيع، خاطره رفيع او  برېښيا رفيع دي. دوه زامن يې هر يو امان الله رفيع او ذكي الله رفيع نومېږي چې كورنۍ يې اوس په كاناډا كې ژوندكوى. د رفيع صاحب اولادونه كه څه هم د لوړو زده كړو څخه برخمن دي، خو د استاد په شان د ادب مينه وال نه دى.

د نوموړي دواړه زامن د الكترونيك انجنيرنيك په څانگه كې زده كړې كوي او هر يو يې تکړه كمپوزر هم دى او د خپل پلار ډېر اثار دوى كمپوز کړي او چاپ شوى دي. د رفيع صاحب د ژوند په اړه كه هر څومره ډېره رڼا واچوو بيا هم كمه ده، خو په دې ليكنه چې د استاد په اړه وشوه، نوره بسنه كوو.

== دندې ==
پر ۱۳۴۰ كال د پوهنې وزارت د تاليف او ترجمې په رياست كې د «عرفان» او «پوهنه» مجلو مهتمم. 
پر ۱۳۴۲ كال د تاريخ ټولنې غړى، د «آريانا» مجلې او د كتابونو مهتمم. 
پز ۱۳۴۸ كال د «د افغان ملت » جريدې مدير. 
پر ۱۳۵۱ كال د فولكلور او ادب د ټولنې غړى او د «فولكلور» مجلې مدير. 
پر ۱۳۵۲ كال د پښتو ټولنې غړى. 
پر ۱۳۵۷ كال د پښتو ټولنې غړى. 
پر ۱۳۵۷ كال د پښتو څېړنو د نړيوال مركز غړى. 
پر ۱۳۵۸ كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ غړى. 

=== پېښور ته مهاجرت او ادبي کارونه ===
پر ۱۳۶۱ كال د پېښور پښتو اكاډمۍ علمي همكار. 
پر ۱۳۶۵ كال د افغانستان د جهادي څېړنو د مركز او د «قلم» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۶ كال په [[اسلام آباد]] كې د افغانستان د ثقافتي شورا او د افغان جهادي مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۷ كال د افغانستان د كلتوري ټولنې او د «سپيدې» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۸ كال د افغانستان د جلا وطنه حكومت د تاريخ ټولنې او د «افغان» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۹ كال د «تلوسې» مجلې مؤسس او مدير. 
پر ۱۳۸۰ كال بېرته هېواد ته راستنېدل. 
پر ۱۳۸۰ كال د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت د عالي شورا غړى. ورسره د عرفان د فرهنگي مركز د نشراتو سرپرست او د «طلوع افغانستان» جريدې د ليكوالې ډلې مشر.

ليکوال، شاعر او څېړونکی حبيب الله رفيع د ۱۴۲ په شاوخوا كې چاپ شوي او همدا راز په لسگونو ناچاپ اثار لري، چې چاپ ته چمتو دي. د هغه يو شمېر اثار دلته وړاندې کېږي: 

== چاپ شوي آثار يې ==
#سكروټې (شعري مجموعه) د ۱۳۴۵ كال چاپ. 
#برېښ (شعري مجموعه) د ۱۳۴۶ كال چاپ، افغان ملت. 
#د خلكو سندرې، د ۱۳۴۹ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د هوتكو نارې، د ۱۳۴۹ كال چاپ، پښتون كتابفروشي. 
#د پښتو پخوانۍ تذكرې، د ۱۳۵۰ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د تاريخ ټولنې كتابونه، د ۱۳۵۱ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د جمهوريت وږمې، د ۱۳۵۲ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#پښتو پانگه لومړى ټوك د ۱۳۵۳ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#[[ادبي ستوري]] لومړى ټوك د ۱۳۵۳ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#تېر يادونه (شعري مجموعه) د ۱۳۵۴ كال چاپ، تاريخ ټولنه. 
#د روښان ياد (شعري مجموعه)، د ۱۳۵۵ كال چاپ، تاريخ ټولنه. 
#خواجه عبدالله انصاري او د ده مناجاتونه، ۱۳۵۵، د پښتو د انكشاف رياست. 
#پښتو پانگه (دويم ټوك) د ۱۳۵۶ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#پښتو خپرونې، ۱۳۵۶ كال، د پښتو د انكشاف رياست. 
#پښتو كتابښود، ۱۳۵۶ كال، د بيهقي كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د پښتونخوا د شعر هاروبهار (ژباړه او ترتيب) ۱۳۵۶، ننگرهار مجله. 
#معرفة الافغانى (سريزه او ترتيب) ۱۳۵۶، پښتو ټولنه. 
#د [[رحمان بابا]] دېوان (سريزه) ۱۳۵۶، پښتو ټولنه. 
#په افغانستان كې د ژورناليزم تاريخچه ۱۳۵۶، د تاريخ او ادب ټولنه. 
#د سره غره گلونه، ۱۳۵۷، د امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ناسيوناليزم او ملي مسايل ۱۳۵۸، افغان ملت گوند، پېښور. 
#څوب، ۱۳۵۸ امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ادبي ستوري ( دويم ټوك) ۱۳۵۹، د اطلاعاتو او كلتور وزارت. 
#ژبپالنه، ۱۳۶۰، پښتو ټولنه، كابل. 
#زرينې څانگې، ۱۳۶۰ پښتو ټولنه. 
#زنځيرۍ، ۱۳۶۱، پښتو ټولنه، ۱۳۶۵، پښتو اكيډمۍ پېښور. 
#په افغانستان كې د [[سيد جمال الدين افغان]] خدمتونه، سنټرل ايشيا، [[پېښور پوهنتون]] ۱۳۶۲ كال. 
#د استاد ياد، ۱۳۶۴، سنټرل ايشيا، پېښور پوهنتون. 
#اورونه او ويرونه، ۱۳۶۳، امان كتاب، پېښور. 
#د شمال له خوا شمال دى، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#زندان، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د وينو بهير، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#انجام، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#تصوير، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ورك زوى څنگه پيدا شو (سريزه او ترتيب) ۱۳۶۴، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#[[شاه شجاع]] او ببرك د تاريخ په تله كې ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د روسي ښكېلاك رنگونه او نيرنگونه، ۱۳۶۵ پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د استقلال څلورمه جبهه (سريزه او ترتيب) ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وحشيانه تېرى او شرميدلې ماته، ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د [[محمدي صاحبزاده]] ديوان ته ځغلند نظر، ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#فالنامه (د خوشال خان خټك)، سريزه او ترتيب ۱۳۶۵، پېښور پښتو اكيډمۍ. 
#روښاني ليكنې ۱۳۶۷، د ارزاني خويشكي ادبي ټولنه، پېښور. 
#ږلۍ او گولۍ ۱۳۶۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#افغانستان او د روسي دوستۍ داستان، ۱۳۶۸، د افغانستان د آزادو ليكوالو ټولنه. 
#آواره شيدا، ۱۳۶۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ملي زاويه، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ولونه، ولونه، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د ستوريو كرونده، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#محمود نامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#هوتكنامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#مهاجرت نامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د بتانو هنگامه، ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وصيت نامه (سريزه او سمون) ۱۳۸۰، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د تمدن سوغات، ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#ارمغان تمدن، ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#د افغانستان لنډكى تاريخ  ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#تاريخ فشردۀ افغانستان ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#ليكونه او سرليكونه، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، [[سويډن]] كميټه. 
#نامه ها سرنامه ها، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#مشال، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#مشعل، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#تمه، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#طمع، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#وو نه وو، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#هره نيشه د زهرو ليشه، ۱۳۷۳، آو، آر ، آى. 
#نښانې او ترانې ، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#كتابونه دريابونه، (لومړى ټوك) ۱۳۷۷، د ساپي د پښتو څېړنو مركز. 
#كتابونه دريابونه (دويم ټوك) ۱۳۷۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وصيتنامه د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#نسبنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#خټكنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب ) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#هندوكوه نامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#اخلاقنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#پښتني ودونه، د افغانستان د مرستو مركز، ۱۳۸۱، كابل.

== مقالې ==
تر پېنځو سوو زياتو سمينارونو کی گډون: 

د ۱۰۰ شااوخوا كې علمي، ادبي، ملي او نړيوالو سمينارونو كې گډون، مقالې اورول او دفاع كول.

== سفرونه ==
ايران، عربستان، [[مصر]]، امريكا، كاناډا، [[جرمني]]، [[هالنډ]]، پاكستان او فرانسې ته. 

== باندنۍ تړنې ==
[http://habibullahrafi.bloguna.tolafghan.com د ښاغلې حبيب الله رفيع وېبلاگ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712005714/http://habibullahrafi.bloguna.tolafghan.com/ |date=2009-07-12 }} 
# https://www.spogmairadio.af/index.php/2017-10-04-10-23-29/information-b/chahra/item/9839-2019-06-11-02-21-12 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905071512/https://www.spogmairadio.af/index.php/2017-10-04-10-23-29/information-b/chahra/item/9839-2019-06-11-02-21-12 |date=2019-09-05 }} 

[[وېشنيزه: پښتانه شاعران]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه: پښتانه]] 
[[وېشنيزه: افغانان]]</text>
      <sha1>28gku6v1kwovukj3i235jic22n0g3bb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>364578</id>
      <parentid>364576</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T05:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>364578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20989" sha1="pf45brmybj5the8onn7xinc4c80tgpd" xml:space="preserve">'''حبيب الله رفيع''' (۱۳۲۴ ل. - ) ''([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Habibullah Rafi)'' د [[افغانستان]] يو نوموتی [[ليکوال]]، [[شاعر]] او اديب او تر څنگ ېې په [[کابل پوهنتون]] کې د [[تاريخ]] او [[پښتو]] ادبياتو په پوهنځيو کې استاد دی. ښاغلی رفيع د نصرالله نقشبند زوی دی او اصلي ټاټوبی يې د وردگو ولايت دی.
{{مالوماتبکس وګړي
|نوم=حبيب الله رفيع
|انځور=دوتنه:حبيب الله رفيع.jpg
|د انځور اړوند=حبيب الله رفيع پښتون ليکوال او څېړونکی
|زېږون نېټه=۱۳۲۴لمريز
|زېږون ځای=[[وردګ ولايت|ميدان وردکو ولايت]]، [[سيد آباد ولسوالۍ|سيداباد ولسوالۍ]]
|دنده=[[ليکوال]]، [[څېړونکی]]، [[ښوونکی|د پوهنتون استاد]]، [[شاعر]]
|مړينې نېټه = 
|مړينې ځای = 
|مړينې لامل = 
|ښخولو ځای = 
|اوسېدنځی = 
|تابعيت = {{بيرغ|افغانستان}} 
|هېواد غړيتوب = 
|زده کړې = 
|لومړنی ښوونځی = 
|مسلک = 
|کار کلونه = 
|پېژند لامل = 
|دين = [[اسلام]]
|مېړه = 
|مېرمن =
|جايزې = 
|لاسليک = 
|رسمي وېبپاڼه= 
}}

== مخينه ==

حبيب الله رفيع دافغانستان يو پيژندل شوی ادبي، فرهنگي او ټولنيز شخصيت دى. دی دوردگو ولايت د سيداباد په والسوالۍ کې په اوړي موسم کې د آبدرې نومي يوه كلي كې زيږيدلې او دده پېژندلگلوي ېې د څېړنيزو تاريخي، ادبي او ژبپوهنيزو اړوندو سکالوگانو باندې لیکني آثارو څخه افغانانو او بهرنيو ته مالومه ده. 
ښاغلی رفيع د افغانستان په رسنيو کې يو فعال ويناوال، چارپوه، څېړونکی او مالومات وړاندې کوونکی دی. هغه د افغانستان په لیکني رسنيو او خپرونو كې يو گړندی لیکوال دی او هر ډول تاريخي، ژبنيز، گروهيرز او فلسفي لیکنې ېې کړې دي. د هېواد د هرې ورځپاڼې او مجلې پاڼې چې واړوې نو د ښاغلي حبيب الله رفیع ليكنې به د سرلیک په توگه پکې وموندل شي. همدا رنگه كه د راډيو غوږ تاو كړﺉ نو په يوه نه په يوه څپه كې به ېې غږ اورېدونکي واوري. نوموړی په اوسني پير کې تر ډېره بريده په ورځنيو سياسې، ادبې او فرهنگي مسايلو خپلې څېړنيزې ویناوې وړاندې کوي او په تدريسي بحثونو کې په علمي کره کتنو رڼا اچوي.
ښاغلی حبيب الله رفيع په افغانستان کې د اوسمهال د ادب د ډگر د نويو ځوانانو د روزنې په برخه كې ډير بوخت دی. دی له هغو ځوانانو سره، چې د رسنيو نړۍ ته نوي ورغلي، په ادبي سمونو کې ډېر زيار باسي او د هغوی په فرهنگي روزنه کې ېې ونډه لرلې ده.

== زده كړې ==
حبيب الله رفيع په خصوصي ديني مدرسو كې ېې زده کړې کړې دي. سربېره پر دې د افغانستان له تعليمي مرکزونو د ليسانس او تر هغې لوړو علمي کورسونو څخه سندونه تر لاسه کړي دي. همدارنگه يې د هېواد له دننه او له بهرنيو افغاني ټولنو څخه ستاينيز بري لیکونه او ستاينلیکونه ترلاسه کړي دي.

== د حبيب الله رفيع د ښوونکي په شان ژوند او تجربه ==
استاد حبيب الله رفيع پر ۱۳۲۴ لمريز كال د وردگو ولايت د سيدآباد والسوالۍ دوړي آبدري په كلې كې د مولانا نصرالله نقشبندي كره زېږېدلې د. زده كړې يي په دينې مدرسو كې كړې. له شعر او ادب سره يې له  اماشوتوب نه ډېره مينه درلوده. 

استاد له پېنځه كلنۍ څخه له خپلې اروښادې خور څخه د پښتو ژبې شعرونه او ادبې متنونه اورېدل او بيا به يې په خپله لوستل. په يوولس كلنۍ كې يي په خپله د پښتو شعرونو ليکل پيل كړل. پر ۱۳۴۰ ل كال د خپلې علاقې له امله د پوهنې وزارت د تاليف رياست د عرفان او پوهنې مجلې د مهتمم په توگه پر مسلكې دنده بوخت شو. پر ۱۳۴۳ ل كال د تاريخ ټولنې غړى او د اريانا مجلې مهتمم شو. 

پر ۱۳۴۸ ل كال د افغان ملت مجلې مسؤل مدير شو. تر يوې دورې سياسې بند وروسته بيرته د [[تاريخ] ټولنې غړى شو. پر ۱۳۵۱ لمريز كال د پولكلور او ادب رياست د پولكلور مجلې غړى. پر ۱۳۵۷ ل كال د پښتو څيړنو د نړيوال مركز غړى وو. وروسته بيا د كمونيستي دولت په راتلو له كاره كوښه شو. پر ۱۳۵۸ ل كال د كب په مياشت كې د څرخي پله په زندان كې واچول شو. پر ۱۳۵۹ كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ غړى شو. د همدې كال په منې كې د حج په سپڅلي سفر [[سعودي عربستان]] ته ولاړ. پر ۱۳۶۰ لمريز كال د زمري په مياشت كې د غرونو له لارې پېښور ته مهاجر شو. په [[پېښور]] كې يي قلمي جهاد ته دوام وركړ، د امان كتاب خپرولو مؤسسه يې جوړه كړه، د پېښور له پښتو اكاډمۍ او آريا سټډي سنټر سره همكار وو. 

پر ۱۳۶۴ لمريز كال په [[اسلام آباد]] كې د جهاد د ثقافتې شورا او افغان جهاد مجلې د ليكوالې ډلي غړى وو. پر ۱۳۶۵ ل كال د څه وخت لپاره په مصر كې د قاهرې د پښتو څانگې وياند وو.  

پر همدې كال په پيښور كې د جهادي څېړنو د مركز او د (قلم) د ليكوالې ټولنې غړى وو. پر ۱۳۶۸ كال په پېښور كې د افغان لنډ مهال حكومت د تاريخ ټولنې او د افغانستان مجلې د ليكولي ډلې غړى شو. پر ۱۳۶۹ ل كال د افغانستان د كلتوري ټولنې او سپېدې مجلې د ليكوالې ډلې غړى شو. 
 
پر ۱۳۷۳ ل كال د افغانستان د مرستو مركز غړی وو او ورسره يې د (تلوسې) مجله هم چلوله. پر ۱۳۷۸ ل كال كاناډا ته ولاړ او پر ۱۳۷۹ ل كال بېرته پېښور ته راستون شو او په پېښور كې يې د افغانستان د كلتوري خدمتونو اداره جوړه كړه. 

پر ۱۳۸۱ ل كال بېرته هېواد ته راستون شو او د اطلاعاتو او كلتور وزارت د فرهنگې شورا غړی شو. دا مهال نوموړی د (كليد) اونيزې سرپرست وټاكل شو. پر ۱۳۸۲ ل كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ د دايرت المعارف د مركز ريېس وټاكل شو چې اوس هم پر همدې دنده بوخت دٰٰی. 

استاد حبيب الله رفيع پر گڼ شمېر چاپ شويو اثارو، چې لاندې وړاندې شوي، د ۸۰۰ په شاوخوا كې مقالې ليكلې دي. هغه د سلو په شاوخوا كې په علمي، ملي او نړيوالو سيمينارونو كې برخه اخیستې ده؛ دغو سيمينارونو ته يې رسالې وړاندې كړې او دفاع يې ترې كړې ده. 

ليکوال حبيب الله رفيع ته دوې ادبي جايزې، دوه د سرو زرو مډالونه او يو د لويې جرگې مډال هم وركړل شوی دی.

نوموړي د خپلو سفرونو په لړ كې [[پاكستان]]، [[ايران]]، [[سعودي عربستان]]، [[امريكا]]، [[كاناډا]]، عربي اماراتو،  [[بلجيم]] او [[انگلستان]] ته سفرونه كړي دي. د رفيع صاحب نه دوه مشران وروڼه الحاج احمدالله، چې د كاناډا په ټورنټو ښار كې د مسلمانانو د ټولنې مشر او د همدغه ښار د يو جومات د امام په توگه دنده ترسره كوي. دويم ورور يې الحاج دادالله نومېږي، چې په خپل پلرنې استوگنځي كې ژوند کوي او د سيمې قومې مشر دى. رفيع صاحب د وروڼو ترڅنگ دوه خوندې لري، چې مشره خور د ده استاده او د ملك محمد حسين خان ميرمن وه. دويمې خور يې هم دينې زده كړې كړې، چې د مفتى سلطان حميد ميرمن وه او نوموړى د نورالمشايخ امام وو. 

حبيب الله رفيع شپږ اولاده لري، چې مشره لور يې ثريا رفيع، نورې لوڼې يې آريانا رفيع، خاطره رفيع او  برېښيا رفيع دي. دوه زامن يې هر يو امان الله رفيع او ذكي الله رفيع نومېږي چې كورنۍ يې اوس په كاناډا كې ژوندكوى. د رفيع صاحب اولادونه كه څه هم د لوړو زده كړو څخه برخمن دي، خو د استاد په شان د ادب مينه وال نه دى.

د نوموړي دواړه زامن د الكترونيك انجنيرنيك په څانگه كې زده كړې كوي او هر يو يې تکړه كمپوزر هم دى او د خپل پلار ډېر اثار دوى كمپوز کړي او چاپ شوى دي. د رفيع صاحب د ژوند په اړه كه هر څومره ډېره رڼا واچوو بيا هم كمه ده، خو په دې ليكنه چې د استاد په اړه وشوه، نوره بسنه كوو.

== دندې ==
پر ۱۳۴۰ كال د پوهنې وزارت د تاليف او ترجمې په رياست كې د «عرفان» او «پوهنه» مجلو مهتمم. 
پر ۱۳۴۲ كال د تاريخ ټولنې غړى، د «آريانا» مجلې او د كتابونو مهتمم. 
پز ۱۳۴۸ كال د «د افغان ملت » جريدې مدير. 
پر ۱۳۵۱ كال د فولكلور او ادب د ټولنې غړى او د «فولكلور» مجلې مدير. 
پر ۱۳۵۲ كال د پښتو ټولنې غړى. 
پر ۱۳۵۷ كال د پښتو ټولنې غړى. 
پر ۱۳۵۷ كال د پښتو څېړنو د نړيوال مركز غړى. 
پر ۱۳۵۸ كال د افغانستان د علومو اكاډمۍ غړى. 

=== پېښور ته مهاجرت او ادبي کارونه ===
پر ۱۳۶۱ كال د پېښور پښتو اكاډمۍ علمي همكار. 
پر ۱۳۶۵ كال د افغانستان د جهادي څېړنو د مركز او د «قلم» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۶ كال په [[اسلام آباد]] كې د افغانستان د ثقافتي شورا او د افغان جهادي مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۷ كال د افغانستان د كلتوري ټولنې او د «سپيدې» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۸ كال د افغانستان د جلا وطنه حكومت د تاريخ ټولنې او د «افغان» مجلې د ليكوالې ډلې غړى. 
پر ۱۳۶۹ كال د «تلوسې» مجلې مؤسس او مدير. 
پر ۱۳۸۰ كال بېرته هېواد ته راستنېدل. 
پر ۱۳۸۰ كال د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت د عالي شورا غړى. ورسره د عرفان د فرهنگي مركز د نشراتو سرپرست او د «طلوع افغانستان» جريدې د ليكوالې ډلې مشر.

ليکوال، شاعر او څېړونکی حبيب الله رفيع د ۱۴۲ په شاوخوا كې چاپ شوي او همدا راز په لسگونو ناچاپ اثار لري، چې چاپ ته چمتو دي. د هغه يو شمېر اثار دلته وړاندې کېږي: 

== چاپ شوي آثار يې ==
#سكروټې (شعري مجموعه) د ۱۳۴۵ كال چاپ. 
#برېښ (شعري مجموعه) د ۱۳۴۶ كال چاپ، افغان ملت. 
#د خلكو سندرې، د ۱۳۴۹ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د هوتكو نارې، د ۱۳۴۹ كال چاپ، پښتون كتابفروشي. 
#د پښتو پخوانۍ تذكرې، د ۱۳۵۰ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د تاريخ ټولنې كتابونه، د ۱۳۵۱ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه. 
#د جمهوريت وږمې، د ۱۳۵۲ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#پښتو پانگه لومړى ټوك د ۱۳۵۳ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#[[ادبي ستوري]] لومړى ټوك د ۱۳۵۳ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#تېر يادونه (شعري مجموعه) د ۱۳۵۴ كال چاپ، تاريخ ټولنه. 
#د روښان ياد (شعري مجموعه)، د ۱۳۵۵ كال چاپ، تاريخ ټولنه. 
#خواجه عبدالله انصاري او د ده مناجاتونه، ۱۳۵۵، د پښتو د انكشاف رياست. 
#پښتو پانگه (دويم ټوك) د ۱۳۵۶ كال چاپ، پښتو ټولنه. 
#پښتو خپرونې، ۱۳۵۶ كال، د پښتو د انكشاف رياست. 
#پښتو كتابښود، ۱۳۵۶ كال، د بيهقي كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د پښتونخوا د شعر هاروبهار (ژباړه او ترتيب) ۱۳۵۶، ننگرهار مجله. 
#معرفة الافغانى (سريزه او ترتيب) ۱۳۵۶، پښتو ټولنه. 
#د [[رحمان بابا]] دېوان (سريزه) ۱۳۵۶، پښتو ټولنه. 
#په افغانستان كې د ژورناليزم تاريخچه ۱۳۵۶، د تاريخ او ادب ټولنه. 
#د سره غره گلونه، ۱۳۵۷، د امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ناسيوناليزم او ملي مسايل ۱۳۵۸، افغان ملت گوند، پېښور. 
#څوب، ۱۳۵۸ امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ادبي ستوري ( دويم ټوك) ۱۳۵۹، د اطلاعاتو او كلتور وزارت. 
#ژبپالنه، ۱۳۶۰، پښتو ټولنه، كابل. 
#زرينې څانگې، ۱۳۶۰ پښتو ټولنه. 
#زنځيرۍ، ۱۳۶۱، پښتو ټولنه، ۱۳۶۵، پښتو اكيډمۍ پېښور. 
#په افغانستان كې د [[سيد جمال الدين افغان]] خدمتونه، سنټرل ايشيا، [[پېښور پوهنتون]] ۱۳۶۲ كال. 
#د استاد ياد، ۱۳۶۴، سنټرل ايشيا، پېښور پوهنتون. 
#اورونه او ويرونه، ۱۳۶۳، امان كتاب، پېښور. 
#د شمال له خوا شمال دى، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#زندان، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د وينو بهير، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#انجام، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#تصوير، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ورك زوى څنگه پيدا شو (سريزه او ترتيب) ۱۳۶۴، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#[[شاه شجاع]] او ببرك د تاريخ په تله كې ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د روسي ښكېلاك رنگونه او نيرنگونه، ۱۳۶۵ پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د استقلال څلورمه جبهه (سريزه او ترتيب) ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وحشيانه تېرى او شرميدلې ماته، ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د [[محمدي صاحبزاده]] ديوان ته ځغلند نظر، ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#فالنامه (د خوشال خان خټك)، سريزه او ترتيب ۱۳۶۵، پېښور پښتو اكيډمۍ. 
#روښاني ليكنې ۱۳۶۷، د ارزاني خويشكي ادبي ټولنه، پېښور. 
#ږلۍ او گولۍ ۱۳۶۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#افغانستان او د روسي دوستۍ داستان، ۱۳۶۸، د افغانستان د آزادو ليكوالو ټولنه. 
#آواره شيدا، ۱۳۶۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ملي زاويه، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#ولونه، ولونه، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د ستوريو كرونده، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#محمود نامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#هوتكنامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#مهاجرت نامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د بتانو هنگامه، ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وصيت نامه (سريزه او سمون) ۱۳۸۰، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#د تمدن سوغات، ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#ارمغان تمدن، ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#د افغانستان لنډكى تاريخ  ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#تاريخ فشردۀ افغانستان ۱۳۷۸، د اريك كتابتون. 
#ليكونه او سرليكونه، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، [[سويډن]] كميټه. 
#نامه ها سرنامه ها، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#مشال، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#مشعل، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#تمه، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#طمع، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#وو نه وو، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه. 
#هره نيشه د زهرو ليشه، ۱۳۷۳، آو، آر ، آى. 
#نښانې او ترانې ، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#كتابونه دريابونه، (لومړى ټوك) ۱۳۷۷، د ساپي د پښتو څېړنو مركز. 
#كتابونه دريابونه (دويم ټوك) ۱۳۷۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#وصيتنامه د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#نسبنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#خټكنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب ) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#هندوكوه نامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#اخلاقنامه، د خوشال بابا، (سريزه او ترتيب) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه. 
#پښتني ودونه، د افغانستان د مرستو مركز، ۱۳۸۱، كابل.

== مقالې ==
تر پېنځو سوو زياتو سمينارونو کی گډون: 

د ۱۰۰ شااوخوا كې علمي، ادبي، ملي او نړيوالو سمينارونو كې گډون، مقالې اورول او دفاع كول.

== سفرونه ==
ايران، عربستان، [[مصر]]، امريكا، كاناډا، [[جرمني]]، [[هالنډ]]، پاكستان او فرانسې ته. 

== باندنۍ تړنې ==
[http://habibullahrafi.bloguna.tolafghan.com د ښاغلې حبيب الله رفيع وېبلاگ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712005714/http://habibullahrafi.bloguna.tolafghan.com/ |date=2009-07-12 }} 
# https://www.spogmairadio.af/index.php/2017-10-04-10-23-29/information-b/chahra/item/9839-2019-06-11-02-21-12 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905071512/https://www.spogmairadio.af/index.php/2017-10-04-10-23-29/information-b/chahra/item/9839-2019-06-11-02-21-12 |date=2019-09-05 }} 

[[وېشنيزه: پښتانه شاعران]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه: پښتانه]] 
[[وېشنيزه: افغانان]]</text>
      <sha1>pf45brmybj5the8onn7xinc4c80tgpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مېډياويکي:Common.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>9381</id>
    <revision>
      <id>364555</id>
      <parentid>350333</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T18:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ABreault (WMF)</username>
        <id>29766</id>
      </contributor>
      <comment>For [[phab:T333031|T333031]]</comment>
      <origin>364555</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="87317" sha1="p695qt8rdrf0gjzbmz4qw3mazr0tmx9" xml:space="preserve">html,body,
#content h1,#content h2,#content #firstHeading,
.mw-body .mw-editsection, .mw-body .mw-editsection-like,.ui-widget,
.mw-body #toc h2, .mw-body .toc h2,
.flow-topic-title,h2.flow-board-header-title,
.mw-collapsible-toggle, .mw-collapsible-toggle &gt; a,.CategoryTreeToggle,.CategoryTreeEmptyBullet,.NavToggle{
font-family: Arial;
}.flow-board-header-title{ font-family:inherit!important} 
button,input,select,option{
font-family:inherit!important;
font-size:100%!important;
}
.mw-content-rtl ul, .mw-content-ltr .mw-content-rtl ul {
    margin-right: 1.4em;
}
.mw-geshi div,.mw-geshi div pre,span.mw-geshi,pre.source-css,pre.source-javascript,pre.source-lua,
#wpTextbox1,textarea,code,pre{
font-family:monospace,courier;
font-size:95%;
}
option,optgroup{
font-family: unset!important;
}
i, em, dfn, var, cite, input, [style=&quot;font-style:italic&quot;],
.m {letter-spacing:.7px;margin-left:-1px}

.suggestions-special .special-query{
font-style: normal!important;
}
.suggestions-special .special-query:after{
content: &quot;“&quot;;
font-weight: 700;
}
.suggestions-special .special-query:before{
content: &quot;”&quot;;
font-weight: 700;
}

div.vectorMenu h3 span{
padding-top: 1em!important;
}


#specialchars{
margin-top: 10px!important;
border: 1px solid silver!important;
text-align: right!important;
background-color: #F0F0F0;
font-family: tahoma;
font-size: 13px;
max-width: none!important;
width: auto!important;
padding: 0 10px!important;
}

#specialchars a:active{
position: relative!important;
top: 2px!important;
}

#specialchars a:hover{
color: silver;
}
#specialchars p{font-size: 11px;line-height: 18px;}

.mw-editsection-bracket{
margin: 0!important;
}
.mw-editsection-divider{
margin: 0 -3px;
}
.mw-editsection-expanded .mw-editsection-link-primary{
margin-right: .25em;
}
.mw-editsection-expanded .mw-editsection-link-secondary{
margin-left: .25em;
}

.mw-body-content {font-size: 0.92em;}
#mw-content-text&gt;#toc{
max-width: 50%!important;
}/*أرقام المراجع بالخط العادي*/
sup.reference {
font-weight:400;
font-style:normal;
font-size:11px;
}/*زيادة المسافة بين السطور في متن الصفحة، وفي العناوين وجدول المحتوبات*/
body,p,ul,ol,dd,#bodyContent,div#bodyContent,h1,h2,.firstHeading,#firstHeading,#toc ul,.toc ul {
line-height:1.6em;
}/*أرقام المراجع تسبب فجوات بين السطور، لذا نقلل ارتفاع أسطرها*/
.mwe-popups.mwe-popups-is-not-tall .mwe-popups-extract {
	max-height:130px;
} /*https://phabricator.wikimedia.org/T182319 */
sub,sup {
line-height:1.3em;
}/*جعل صندوق التحرير أقصر*/
#wpTextbox1,#sandbox-js-area,#sandbox-css-area {
height:20em;
}/*تقليل الفراغ بين وصلات التصنيفات ونهاية المحتوى*/
.catlinks {
margin-top:.3em;
}
/*عدم تداخل القوالب والتصنيفات الفرعية وغيرها*/
#mw-subcategories,#mw-pages,#mw-category-media,#filehistory,#wikiPreview,#wikiDiff {
clear:both;
}

/*[[قالب:خط/عربي]]*/
.script-arabic {
font-family:Amiri,'Sakkal Majalla',Arial!important;
font-size:110%
}

.m{font-style: normal; position: relative; padding-right: 1px; display: inline-block; -webkit-transform: skew(12deg); -moz-transform: skew(12deg); -ms-transform: skew(12deg); /*-o-transform: skew(12deg);*/ transform: skew(12deg);}
.gradient-grey{box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -moz-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -webkit-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); text-align: center; float: left; background-image: -moz-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -ms-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -o-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -webkit-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4);}
.mw-collapsible-header{width:100%;clear: both;display: block;}
.mw-collapsible-toggle &gt; a:anth-child(2){
color: #5a5a5a;
padding-right: 5px;}
.mw-collapsible-bracket{display:none}

div.topicon{
position: absolute;
top: -2em;
margin-left: -15px;
display: block!important;
}
.pre {
display:inline-table;
direction:rtl;
text-align:right!important;
}

.pre2 {
display:inline-table;
}

mark {
background-color:#FFC;
}

.mw-warning-with-logexcerpt {
margin-bottom:0!important;
}

.mw-continue-editing {
display:none;
}

h2#mw-previewheader {
margin-top:5px!important;
}

.previewnote p {
text-indent:0!important;
}

.previewnote {
color:#000!important;
}

.flaggedrevs_editnotice {
background-color:#F9F9F9!important;
padding:0 10px!important;
}

.mw-explainconflict,.flaggedrevs_notice,.userrolesmessage,.mw-warning,.noarticletext,#editingold,.flaggedrevs_editnotice,div#anoneditwarning,.previewnote p,.mw-editinginterface p,#mw-clearyourcache p,#mw-sitecsspreview,#mw-sitejspreview,#mw-usercsspreview,#mw-userjspreview,.small-talk,.sisterproject,.hiddenimg,.mw-translateinterface {
margin:0 0 4px!important;
font-size:96%;
background-color:#F9F9F9;
padding:3px 10px;
border:solid 1px silver!important;
}
.cx-tlitem, .cx-slitem{padding: 1em .2em 2em;}

#mw-protect-cascadeon,.mw-warning-with-logexcerpt,.mw-lag-warn-high,.mw-cascadeprotectedwarning {
margin:0 0 4px!important;
font-size:95%;
background-color:#ffcccc;
padding:3px 10px;
border:solid 1px silver!important;
}
.mw-warning-with-logexcerpt,.mw-lag-warn-high,.mw-cascadeprotectedwarning,#mw-protect-cascadeon {
clear:right;
background:#ffcccc!important;
direction:rtl;
padding:0 .9em .5em 2em!important;
white-space:unset;
}

/*boxes*/
.infobox,
.infobox_v2,
.vertical-navbox,
.hatnote,
.إعلام {
font-size:95%;
background-color:#F9F9F9;
border:solid 1px silver;
overflow-x:auto;}
.إعلام{padding:3px 5px!important;margin:2px 0;}
.infobox,.infobox_v2,.vertical-navbox,
.صغير,.small-talk,.mbox-small,.sisterproject,.hiddenimg {
clear:left;
float:left;}
table + div.commonscat,
*.إعلام:not(.صغير) + div.commonscat{
    display: block;
    width: unset!important;
    float: unset!important;margin: 2px 0!important;
}
.infobox,.infobox_v2,.vertical-navbox{width:250px!important;margin:1px 1em 1px 0!important;}
.صغير,.small-talk,.mbox-small,.sisterproject,.hiddenimg{width:238px!important;margin:0px 2px 2px 0px!important}

.إعلام small {
font-size:100%!important;
}

.إعلام img {
max-width:25px!important;
max-height:25px!important;
}

.إعلام&gt;.صورة {
padding:5px 1px 5px 3px;
}
/*tl:superimpose*/
إعلام&gt;.صورة *{
display:inline;
}
.حذف {
border-color:#B22!important;
}

.محتوى {
border-color:#F28500!important;
}

.أسلوب {
border-color:#F4C430!important;
}

.نقل {
border-color:#8C08A4!important;
}

.حماية {
border-color:#BBA!important;
}

.إعلام:empty,
.مخفي {
display:none;
}

/*قالب:توضيح
*/     .disambig .references:before{content:&quot;مراجع&quot;;    color: rgba(0, 0, 0, 0.35);
    background: none;
    font-weight: normal;
    margin: 0;
    overflow: hidden;
    padding-top: 0.5em;
    padding-bottom: 0.17em; 
    border-bottom: 1px solid #a2a9b1;line-height: 1.6em; font-size: 1.5em;
    display: block;margin-right: 64px;} 
.disambig {
line-height: 27px;}
/*قوالب توضيح ووضح ومفصلة*/
.disambig {
margin-top:1em;
clear:right;
}

.dablink,.rellink {
padding:1px 3px!important;
font-size:96%;
background-color:#F9F9F9;
}

.dablink {
clear:right;
}

.ns-0 h2 + h2::before,
.rellink {
max-width:50%;
clear:right;
margin-bottom:5px;
border-style:solid;
border-color:#e6e6e6;
border-width:1px 0;
overflow-x:auto;
}

.rellink&gt;p {
margin:0;
}

.rellink:not(.hlist)&gt;ul {
margin:0 20px;
}

.external.free {
word-break:break-all;
direction:ltr!important;
}

/*Chrome*/
.plainlinks:after {
content:none!important;
}

/*صيغة إخفاء نص عنوان من فهرس المحتويات*/
.toc sub sup {
display:none;
}
sub sup {
font-size:115%!important;
vertical-align:10%;
}
.mw-headline sub sup {
color:silver;
font-weight:400;
}

/**/
.page-ويكيبيديا_طلبات_مراجعة_التعديلات h2 {
font-weight:700;
font-size:1em!important;
margin-right:.5em;
padding-bottom:.5em!important;
}

/*ويكي الحب*/
.wikilove {
background-image:linear-gradient(left,#f7f7f7,#fdfdfd);
background-color:#f7f7f7;
border:1px solid silver;
padding:2px 10px;
}

.wikiloveimg {
vertical-align:middle;
padding:5px;
}

.wikilovehdr {
font-size:x-large;
padding:1px 5px;
font-weight:700;
}

.wikilovetxt {
vertical-align:middle;
padding:1px 5px;
}

/*[[قالب:عكس صورة]] وغيره*/
.flipimg img,#mw-echo-overlay-moreinfo-link,#mw-echo-moreinfo-link,#wikieditor-toolbar-link-int-target-status-disambig,
#mw-indicator-mw-helplink a,
a[href^=&quot;https://www.wikidata.org&quot;] &gt; img{
-moz-transform:scaleX(-1);
-o-transform:scaleX(-1);
-webkit-transform:scaleX(-1);
transform:scaleX(-1);
filter:FlipH;
-ms-filter:FlipH;
}#mw-indicator-mw-helplink a{color:transparent!important;font-size:0px;background-size: 22px;}

/*[[قالب:أصد]]*/
.IPA {
direction:ltr;
unicode-bidi:embed;
font-size:95%;
}

/*لومړی مخ*/
/**تحسين المظهر**/
body.page-لومړی_مخ #mp-topbanner {
clear:both;
}

/**إخفاء مواد**/
body.page-لومړی_مخ #ca-delete,body.page-لومړی_مخ #deleteconfirm,body.page-لومړی_مخ #t-cite,body.page-لومړی_مخ #lastmod,body.page-لومړی_مخ #siteSub,body.page-لومړی_مخ #contentSub,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ h1.firstHeading,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ #bandeau-portail,body.page-لومړی_مخ #centralNotice,body.page-لومړی_مخ #mw-fr-reviewform {
display:none!important;
}


/*[[قالب:مراجع]]*/
div.reflist + ul,
ol.references,div.reflist,div.refbegin {
font-size:13px;
margin-bottom:.5em;
clear:right;
}

div.reflist ol.references {
list-style-type:decimal;
margin:0 -2.35em 0 0;
list-style-position:inside;
width:100%;
}

.mw-content-ltr ol.references {
margin:0;
}

.references &gt; li &gt; b &gt; a,.mw-cite-backlink {
margin-right:-2px;
}

/*Gadget-refStyle*/
.reflist-options {
display:none;
}

ol.references {
margin:0;
}

ol.references li {
margin:0 3em 0 0;
}

.reflist-cols ol,ol.reflist-cols,.reflist-cols2 ol,ol.reflist-cols2 {
columns:2;
-webkit-columns:2;
-moz-columns:2;
}

.reflist-cols3 ol,ol.reflist-cols3 {
columns:3!important;
-webkit-columns:3!important;
-moz-columns:3!important;
}

.reflist-cols4 ol,ol.reflist-cols4 {
columns:4!important;
-webkit-columns:4!important;
-moz-columns:4!important;
}

ol.reflist-scroll {
max-height:25em;
overflow:auto;
margin:0!important;
}

ol.reflist-hide {
display:none;
}

/*اسم الهدف بلون أزرق بعد الضغط على وصلته*/
:target {
background-color:#DEF;
}


/*Allow hidden ref errors to be shown by user CSS*/
span.brokenref {
display:none;
}

/*Styling for citations (CSS3). Breaks long urls,etc.,rather than overflowing box*/
.citation,.reference-text {
word-wrap:break-word;
}

/*[[قالب:لائحة مسطحة]]*/
/*Style for horizontal lists (separator following item)*/
.skin-monobook .hlist dl,.skin-modern .hlist dl,.skin-vector .hlist dl {
line-height:1.6em;
}

.hlist dl,.hlist ol,.hlist ul {
margin:0;
}

.hlist dd,.hlist dt,.hlist li {
display:inline;
margin:0;
}

/*Display nested lists inline*/
.hlist dl dl,.hlist ol ol,.hlist ul ul {
display:inline;
}

/*Generate interpuncts*/
.hlist dt:after {
content:&quot;:&quot;;
}

.hlist dd:after,.hlist li:after {
content:&quot; ·&quot;;
font-weight:700;
}

.hlist dd:last-child:after,.hlist dt:last-child:after,.hlist li:last-child:after {
content:none;
}

/*for IE 8*/
.hlist dd.hlist-last-child:after,.hlist dt.hlist-last-child:after,.hlist li.hlist-last-child:after {
content:none;
}

/*Add parens around nested lists*/
.hlist dl dl dd:first-child:before,.hlist ol ol li:first-child:before,.hlist ul ul li:first-child:before {
content:&quot;(&quot;;
}

.hlist dl dl dd:last-child:after,.hlist ol ol li:last-child:after,.hlist ul ul li:last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*For IE8*/
.hlist dl dl dd.hlist-last-child:after,.hlist ol ol li.hlist-last-child:after,.hlist ul ul li.hlist-last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*Put numbers in ordered lists*/
.hlist.hnum ol li {
counter-increment:level1;
}

.hlist.hnum ol li:before {
content:counter(level1) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li {
counter-increment:level2;
}

.hlist.hnum ol ol li:first-child:before {
content:&quot;(&quot; counter(level2) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li:before {
content:counter(level2) &quot; &quot;;
}

/*Unbulleted lists*/
.plainlist ul {
line-height:inherit;
list-style:none none;
margin:0;
}

.plainlist ul li {
margin-bottom:0;
}

/**/
.usermessage {
vertical-align:middle;
}

/*[[قالب:خطأ]]*/
p.error {
font-weight:700;
}

/**/
span#edit-for-sysops {
display:none;
}

/**/
div.sharedUploadNotice {
font-style:normal;
}

/**/
input#wpUploadFile,input#wpDestFile,input#wpLicense {
float:right;
}

/*־Site Notice*/
div#siteNotice {
padding-top:5px;
text-align:center;
}

/*لا سطر تحت الوصلات المؤشرة*/
.nounderlines a,.IPA a:link,.IPA a:visited {
text-decoration:none;
}

/* Pie chart test:Transparent borders */
.transborder {
border:solid transparent;
}

* html .transborder {
/* IE6 */
border:solid #000001;
filter:chroma(color=#000001);
}

/*[[قالب:صندوق معلومات]]*/
.infobox {
border:solid 1px silver;
border-radius:1px;
color:#000;
float:left;
clear:left;
}

.infobox td,.infobox th {
vertical-align:top;
padding-right:2px;
}

.infobox th {
border-radius:2px;
}

.infobox caption {
font-size:larger;
margin-left:inherit;
}

.infobox.bordered {
border-collapse:collapse;
}

.infobox.bordered td,.infobox.bordered th {
border:1px solid #aaa;
}

.infobox.bordered .borderless td,.infobox.bordered .borderless th {
border:0;
}

/*Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]]*/
div.columns-2 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:50%;
min-width:300px;
}

div.columns-3 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:33.3%;
min-width:200px;
}

div.columns-4 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:25%;
min-width:150px;
}

div.columns-5 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:20%;
min-width:120px;
}

/* Prevent line breaks in silly places:
   1) Where desired
   2) Links when we don't want them to
   3) Bold &quot;links&quot; to the page itself
   4) Ref tags with group names &lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt; --&gt; &quot;[Note 1]&quot; */
.nowrap,
.nowraplinks a,
.nowraplinks .selflink,
sup.reference a {
    white-space: nowrap;
}
.nowrap pre {
    white-space: pre;
}
/* But allow wrapping where desired: */
.wrap,
.wraplinks a {
    white-space: normal;
}

/*[[قالب:مرتب مخفي]]*/
td .sortkey,th .sortkey {
display:none;
speak:none;
}

/*The backgrounds for galleries.*/
div#content .gallerybox div.thumb {
background-color:#F9F9F9;
/*Light gray padding*/
}

/**/
div.NavFrame + div.NavFrame {
border-top-style:none;
border-top-style:hidden;
}

div.NavPic {
background-color:#FFF;
float:left;
margin:0;
margin-top:.5em;
padding:2px;
}

div.NavFrame div.NavHead {
background-color:#ccf;
font-size:100%;
font-weight:700;
height:1.6em;
position:relative;
}
div.NavFrame p {
font-size:100%;
}

div.NavFrame div.NavContent {
font-size:100%;
}

div.NavFrame div.NavContent p {
font-size:100%;
}

.NavEnd {
clear:both;
line-height:1px;
margin:0;
padding:0;
}

a.NavToggle {
text-align: left;
position: absolute;
top: 0;
left: 5px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
}

/*[[قالب:ص.م/موقع جغرافي متعدد]]*/
.NavContent .img_toogle {
zoom:1;
clear:both;
}

.img_toogle,.img_toogle * {
margin:0 auto!important;
padding:0!important;
}

.img_toogle .a_toogle {
display:block;
text-align:center!important;
font-size:.96em;
}

.img_toogle .geobox {
position:relative;
}

.img_toogle .geobox+.geobox {
border-top:5px solid #aaa;
}

.img_toogle .geopoint {
position:absolute;
width:5px;
height:5px;
font-size:1px;
border:1px solid #000;
background:red;
}

.img_toogle ul {
list-style-type:none!important;
list-style-image:none!important;
list-style-position:outside!important;
text-align:center;
}

/*Disable the automatic text-size adjust of WebKit on iPhones etc. It scales some text,and not the other.Use none,or fixed percentage instead. Use media selector,because defining a value,overwrites platform defaults.*/
@media only screen and max-device-width 480px{
body {
-webkit-text-size-adjust:none;
}
}

/*خواص الطباعة*/
@media print{
#privacy,#about,#disclaimer,printfooter {
display:none;
}
}

@media print{
pre,.reflist4 {
overflow:visible!important;
height:auto!important;
}
}

/*Audiolink*/
.audiolink a {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Loudspeaker.png) center right no-repeat!important;
padding-left:16px!important;
padding-right:0!important;
}

html &gt; body .audiolink a {
background:none!important;
padding-left:0!important;
}

/*Table classes*/
table.prettytable {
margin:1em 0 1em 1em;
/*background-color:#F9F9F9;*/
border:1px silver solid;
border-collapse:collapse;
}

table.prettytable th,table.prettytable td {
border:1px silver solid;
padding:0.2em 0.3em /*!important*/;
}

table.prettytable th {
background-color:#E1E1E1;
text-align:center;
}

.ntable {
counter-reset:line-number;
}

.ntable td:first-child:before {
content:counter(line-number) &quot;.&quot;;
counter-increment:line-number;
padding-left:.3em;
}

.btable {
border-collapse:collapse;
border:1px solid #aaa;
}

.btable th,.btable td {
padding:.2em;
border:1px solid #aaa;
}

/*hiddenStructure - allows selective hiding of markup in templates*/
.hiddenStructure {
display:none;
speak:none;
}

/**/
#p-logo {
height:165px;
}

#p-logo a,#p-logo a:hover {
height:165px;
}


/*لإظهار ما إذا كانت خلفية أي صورة شفافة*/
#file img {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Checker-16x16.png) repeat;
}

/*خلفية شفافة*/
.same-bg {
background:none;
}

/*[[قالب:صندوق المعلومات 2]]*/
.infobox_v2 {
background:#f9f9f9;
color:#000;
font-size:96%;
line-height:1.6em;
float:left;
clear:left;
border:1px solid #aaa;
}

.infobox_v2 th {
vertical-align:top;
text-align:left;
}

.infobox_v2 .entete {
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-size:150%;
font-weight:bolder;
line-height:1.6em;
color:#000;
}

.infobox_v2 .media {
height:35px;
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-weight:bolder;
color:#000;
}

.entete {
background-size:contain!important;
}

.entete.aerostat {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7e/Picto_infobox_aerostat.png) no-repeat top right;
}

.entete.artiste {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f3/Picto_infobox_artiste.png) no-repeat top right;
}

.entete.artsmartiauxjap {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Picto_infobox_samourai.png) no-repeat top right;
}

.entete.association {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Collaboration_logo_infobox.svg/50px-Collaboration_logo_infobox.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.athletisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_Infobox_Athletisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.auteur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/Picto_infobox_auteur.png) no-repeat top right;
}

.entete.baseball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Baseball_pictogram.svg/35px-Baseball_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.basket-ball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f4/Picto_Infobox_Basketball.png) no-repeat top right;
}

.entete.bd {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Picto_infobox_comicballoon.png) no-repeat top right;
}

.entete.biere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Picto_infobox_beer.png) no-repeat top right;
}

.entete.canada {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Picto_infobox_Canada.png) no-repeat top right;
}

.entete.calendrier {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Almanacco.png) no-repeat top right;
}

.entete.cardinal {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/Picto_infobox_cardinal.png) no-repeat top right;
}

.entete.chateau {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Picto_infobox_chateau.png) no-repeat top right;
}

.entete.catch {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Picto_infobox_catch.png) no-repeat top right;
}

.entete.cinema {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Picto_infobox_cinema.png) no-repeat top right;
}

.entete.communication {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Picto_infobox_antenna.png) no-repeat top right;
}

.entete.cyclisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Cycling_%28road%29_pictogram.svg/45px-Cycling_%28road%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.deportation {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_Infobox_deportation.png) no-repeat top right;
}

.entete.disney {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Picto_infobox_Disney.png) no-repeat top right;
}

.entete.diplomatie {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_infobox_ambassade.png) no-repeat top right;
}

.entete.egypte-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Picto_infobox_ancient_Egypt.png) no-repeat top right;
}

.entete.eveque {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_bishop.png) no-repeat top right;
}

.entete.football {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Infobox_Football_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.footballblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Picto_infobox_fotbal_2.png) no-repeat top right;
}

.entete.grappe {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Picto_info_grape.png) no-repeat top right;
}

.entete.gymnastique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg/35px-Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.helicoptere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Picto_infobox_helicopter.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Picto_Infobox_Ice_hockey.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey-sur-gazon {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Field_hockey_pictogram.svg/35px-Field_hockey_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.humain {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Picto_infobox_manwoman.png) no-repeat top right;
}

.entete.informatique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/Picto-infoboxinfo.png) no-repeat top right;
}

.entete.israel-judaisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Picto_infobox_israel-judaisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Picto_infobox_Game.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu-role {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d8/Picto_infobox_Jeu_de_rôle.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeuvideo {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/Picto_infobox_gamepad.png) no-repeat bottom right;
}

.entete.macintosh {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/Picto_infobox_Macintosh.png) no-repeat top right;
}

.entete.map {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Picto_infobox_map.png) no-repeat top right;
}

.entete.medecine {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_med.png) no-repeat top right;
}

.entete.mets {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Picto_infobox_mets.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-metro {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/Picto_infobox_Mtl_metro.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_infobox_Mtl_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.moteur-avion {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9c/Picto_Infobox_moteur_d%27avion.png) no-repeat top right;
}

.entete.musee {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ac/Infobox_museum_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.musique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/60/Picto_infobox_music.png) no-repeat top right;
}

.entete.papyrus {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Picto_infobox_papyrus.png) no-repeat top right;
}

.entete.paralympique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/Picto_infobox_Paralympics.png) no-repeat top right;
}

.entete.persofiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Picto_infobox_masks.png) no-repeat top right;
}

.entete.planeur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Picto_infobox_planeur.png) no-repeat top right;
}

.entete.pretendant {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5f/Picto_infobox_pr%C3%A9tendant_%C3%A0_un_tr%C3%B4ne.png) no-repeat top right;
}

.entete.presse {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_journal.png) no-repeat top right;
}

.entete.projet {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Picto_infobox_tools.png) no-repeat top right;
}

.entete.quebec {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Picto_infobox_Quebec.png) no-repeat top right;
}

.entete.recherche {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c1/Picto_infobox_detective.png) no-repeat top right;
}

.entete.rome-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/Picto_infobox_Roman_military_banner.png) no-repeat top right;
}

.entete.route {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Infobox_road_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugby {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/Picto_Infobox_Rugby.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugbyblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Rugby_union_pictogram.svg/35px-Rugby_union_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.science-fiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Picto_infobox_fliyingsaucer.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/Picto_infobox_Olympic.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport-automobile {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Picto_infobox_sport_auto.png) no-repeat top right;
}

.entete.television {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Picto_infobox_TV-T%26PC.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Tennis_pictogram.svg/35px-Tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-table {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Table_tennis_pictogram_white.svg/40px-Table_tennis_pictogram_white.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-tableblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Table_tennis_pictogram.svg/35px-Table_tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.timbre {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_Stamps.png) no-repeat top right;
}

.entete.train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/Picto_infobox_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.union-europeenne {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/Picto_Infobox_Europe.png) no-repeat top right;
}

.entete.universite {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Picto_infobox_book.png) no-repeat top right;
}

.media.audio {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/35px-Gnome-speakernotes.png) no-repeat top left;
}

.media.video {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/35px-Tango-video-x-generic.png) no-repeat top left;
}


.stub {
clear:both;
}

.stub img {
height:25px!important;
width:25px!important;
}

/*صناديق التصفح*/
.navbar {
display:inline;
font-size:88%;
font-weight:400;
}

.navbar ul {
display:inline;
white-space:nowrap;
}

.navbar li {
word-spacing:-.125em;
}

.navbar.mini li span {
font-variant:small-caps;
}

.navbox .navbar {
display:block;
font-size:100%;
}

.navbox-title .navbar {
float:right;
text-align:right;
width:6em;
margin:0px -.5em 0px -6em;
}

.navbox {
border:1px solid silver;
clear:both;
font-size:90%;
margin:auto;
padding:0;
text-align:center;
width:100%;
}

table.navbox + table.navbox {
margin-top:-1px;
}

.navbox-title,.navbox-abovebelow,.navbox th {
text-align:center;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
background-color:#ccf;
}

@media print{
.navbox {
display:none;
}
}

th.navbox-group {
text-align:right;
font-weight:700;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
white-space:nowrap;
}

.navbox,.navbox-subgroup {
background:#f9f9f9;
}

.navbox-inner,.navbox-subgroup {
width:100%;
}

.navbox-list {
border-color:#f9f9f9;
}

.navbox-title,.navbox th {
background:#ccf;
}

.navbox-abovebelow,th.navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-title {
background:#ddf;
}

.navbox-subgroup .navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
background:#ddf;
}

.navbox-even {
background:#f5f5f5;
}

.navbox-odd {
background:#fdfdfd;
}

.navbox .hlist td dl,.navbox .hlist td ol,.navbox .hlist td ul,.navbox td.hlist dl,.navbox td.hlist ol,.navbox td.hlist ul {
padding:.125em;
}

.navbox .hlist dd,.navbox .hlist dt,.navbox .hlist li {
white-space:nowrap;
white-space:normal !ie;
}

.navbox .hlist dd dl,.navbox .hlist dt dl,.navbox .hlist li ol,.navbox .hlist li ul {
white-space:normal;
}

ol + table.navbox,ul + table.navbox {
margin-top:.5em;
}

.hlist li {
white-space:normal!important;
}

.ns--1 .hlist li {
padding-left:4px!important;
}

.collapseButton {
float:left;
}

.navbox-list .collapseButton {
margin-left: -3px;
}
.collapseButton a{
text-align: left;
position: relative;
top: 0;
left: 0px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
padding-right: 222px;
margin-right: -222px;
font-family:arial!important
}
.mw-collapsible-toggle{
font-weight:400;
text-align:left;

}

.plainlinksneverexpand a {
background:none!important;
padding:0!important;
}

/*Geographical coordinates defaults. See [[Template:Coord/link]] for how these are used. The classes &quot;geo&quot;,&quot;longitude&quot;,and &quot;latitude&quot; are used by the [[Geo microformat]].*/
.geo-default,.geo-dms,.geo-dec {
display:inline;
direction:ltr!important;
unicode-bidi:embed;
}

.geo-nondefault,.geo-multi-punct {
display:none;
}

.longitude,.latitude {
white-space:nowrap;
}

/*[[قالب:تبصرة تحرير/لب]]*/
.editnotice{  border-color: rgb(210, 210, 32);}
.editnotice-area {
z-index:1;
}

.editnotice-link {
margin-top:-20px;
clear:both;
float:left;
position:relative;
top:17px;
padding:0;
line-height:1em;
}

.editnotice-namespace {
display:none;
}

/*[[ويكيبيديا:مراجعات معلمة]]*/
.flaggedrevs_short {
float:left;
margin:0 1em 0 0;
}

.fr-watchlist-pending-notice {
padding:1px 1em;
}

.flaggedrevs_preview {
margin-right:-1em;
}

.flaggedrevs_basic,.flaggedrevs_quality,.flaggedrevs_pristine,.flaggedrevs_notice {
margin:5px 0!important;
}

/*FlaggedRevs box walkaround*/
#contentSub {
margin-bottom:1em;
}

/*[[Module:Coordinates]],[[قالب:اخ]]*/
.topleftlink {
position:absolute;
top:5px;
left:0;
float:left;
margin:0;
padding:0;
line-height:1.5em;
text-align:left;
text-indent:0;
font-size:85%;
text-transform:none;
white-space:nowrap;
font-size:13px!important;
}

.skin-monobook .topleftlink {
left:15px;
top:65px;
}

.topleftlink ~ .topleftlink,.ns-10 .topleftlink {
position:relative!important;
top:-.4em!important;
border:solid 1px silver;
padding:0 2px;
margin-top:3px;
}

.skin-monobook .topleftlink ~ .topleftlink,.skin-monobook .ns-10 .topleftlink {
top:-10px!important;
left:0!important;
}

/*[[قالب:شريط بوابات]]*/
#bandeau-portail {
clear:both;
line-height:1.9em;
padding:3px;
margin:2px 0;
background-color:#F9F9F9;
text-align:center;
overflow:auto;
 border:solid 1px silver;
}

#liste-portail {
padding:3px;
text-align:center;
margin-right:0;
clear:both;
}

#liste-portail li {
display:inline;
}

#bandeau-portail li {
display:inline;
}

.bandeau-portail-element {
white-space:nowrap;
margin:auto 1.5em;
}

.bandeau-portail-icone {
margin-left:.5em;
}

/**صغر في التصنيفات**/
.bandeau-portail-texte &gt; a:nth-child(1) {
font-weight:700;
}

.ns-14 #bandeau-portail {
width:242px;
float:left;
font-size:96%;
text-align:right;
margin: 0px;
clear:left;
}

.ns-14 #bandeau-portail li {
margin-right:-17px;
}

/*[[قالب:قائمة أفقية]]*/
.jqueryslidemenu {
font-size:15px;
font-weight:700;
background:#696969;
background-size:100px 100px;
width:100%;
clear:both;
box-shadow:0 1px 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul {
margin:0;
padding:0;
list-style-type:none;
}

.jqueryslidemenu ul li {
position:relative;
z-index:4;
display:inline;
float:right;
display:block;
background:#696969;
color:#FFF;
padding:1px 14px;
text-decoration:none;
border-right:solid 1px silver;
line-height:1.4em!important;
}

.jqueryslidemenu ul li img {
max-height:18px;
}

* html .jqueryslidemenu ul li {
display:inline-block;
}

.jqueryslidemenu ul li a:link,.jqueryslidemenu ul li a:visited {
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li:hover {
background:lightgray;
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li ul {
position:absolute;
right:0;
display:block;
visibility:hidden;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li ul {
top:0;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li {
float:none;
font-size:15px;
font-weight:700;
width:160px;
padding:1px 9px;
margin:0;
border-bottom:1px solid silver;
box-shadow:0 0 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li:hover {
background:lightgray;
color:#696969;
}

.downarrowclass,.leftarrowclass {
position:absolute;
top:4px;
left:4px;
}

/*Colors list*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li,.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li,.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li,.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li,.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li,.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li,.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
display:block;
color:#FFF;
text-decoration:none;
}

/*Colors*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li {
background:#a5c966;
}

.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li {
background:#cf0404;
}

.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li {
background:#febf04;
}

.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li {
background:#c8c8c8;
}

.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li {
background:#0e0e0e;
}

.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li {
background:#ed9017;
}

.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li {
background:#4096ee;
}

.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred ul li {
background:#a90329;
}

.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
background:#de47ac;
}


/*For linked citation numbers and document IDs,where the number need not be shown on a screen or a handheld,but should be included in the printed version.*/
@media screen,handheld{
.citation .printonly {
display:none;
}
}

/* Make it possible to hide checkboxes in &lt;inputbox&gt; */
.inputbox-hidecheckboxes form .inputbox-element {
    display: none !important;
}

/*Tag recreated pages*/
.mw-tag-marker-إعادة_إنشاء_صفحة_محذوفة_من_قبل {
	background-color: black;
	color: white;
}
/* For portals, added 2011-12-07 -bv
   On wide screens, show these as two columns
   On narrow and mobile screens, let them collapse into a single column */
.portal-column-left {
    float: left;
    width: 50%;
}
.portal-column-right {
    float: right;
    width: 49%;
}
.portal-column-left-wide {
    float: left;
    width: 60%;
}
.portal-column-right-narrow {
    float: right;
    width: 39%;
}
.portal-column-left-extra-wide {
    float: left;
    width: 70%;
}
.portal-column-right-extra-narrow {
    float: right;
    width: 29%;
}
@media only screen and (max-width: 800px) {
    /* Decouple the columns on narrow screens */
    .portal-column-left,
    .portal-column-right,
    .portal-column-left-wide,
    .portal-column-right-narrow,
    .portal-column-left-extra-wide,
    .portal-column-right-extra-narrow {
        float: inherit;
        width: inherit;
    }
}
.lirev ol,.lirev ul{display:flex;flex-direction:column-reverse;list-style-type:disc;/*IE قالب:رسائل_للمجتمع*/width:240px}
center &gt; ul {list-style:none}
@media screen{div.thumbinner {border:solid 1px silver;padding: 2px 1px;} div.thumbinner .thumbimage {border:none;} }

.ui-dialog{right: 100px; left:1px; top:132px}

/* Prevent the 'double bold' bug in Firefox when using DirectWrite */
strong.selflink {
    font-weight: 700;
}

/* قالب:تصفح بوابة */
.globegris{
	background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/10/Wikipedia-logo-v2-200px-transparent.png)
}

ace_print-margin{left:unset;right:564px}

.screen-only{display: block;}
.mobile-only {display: none;}
@media screen and (max-width: 480px) {
.screen-only {display: none;}
.mobile-only {display: block;}
}

/*عدم إخفاء زر اعتبر كل الصفحة مراجعة، عند تشغيل تفضيل طي التغييرات حسب الصفحة في أحدث التغييرات وقائمة المراقبة*/
#mw-watchlist-resetbutton{display:block!important}

/*تجنب انقسام شريط المحرر المرئي في الشاشات الحاسوبية الصغيرة */
.ve-ui-toolbar-group-format &gt; span:nth-child(1) {min-width: 4em!important;}.oo-ui-popupToolGroup-handle {padding: .3em 0;}

/*عدم تراكب الحروف لتسهيل التحرير*/
.mw-geshi div, .mw-geshi div pre, span.mw-geshi, pre.source-css, pre.source-javascript, pre.source-lua, #wpTextbox1, textarea, code, pre {
    letter-spacing: .00058em;
}
/**/
#wpSummaryLabel,#wpSummary{display:inline}
/**/
.oo-ui-icon-info{background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Light_bulb_font_awesome.svg/512px-Light_bulb_font_awesome.svg.png)!important;background-size:20px!important}

/*[[قالب:قول]] وغيره*/
u&gt;b{letter-spacing: 1.5px;text-shadow: -0.5px 0;
}
u&gt;b,b&gt;i,u&gt;i{font-weight:normal;font-style:normal;display:inline-block}
b&gt;i::before,u&gt;i::before,
.quot::before{content:open-quote;}
b&gt;i::after,u&gt;i::after,
.quot::after{content:close-quote;}
.quott::before{content:no-open-quote;}
.quott::after{content:no-close-quote;}

.guil::before{content:&quot;«&quot;;}
.guil::after{content:&quot;»&quot;;}

.crnr::before{content:&quot;「&quot;;}
.crnr::after{content:&quot;」&quot;;}

/**/
.brac::before{content:&quot;[&quot;;}
.brac::after{content:&quot;]&quot;;}
.prns::before{content:&quot;(&quot;;}
.prns::after{content:&quot;)&quot;;}
.prns::before,.prns::after,
.brac::before,.brac::after,
b&gt;i::before,b&gt;i::after,
.quot::before,.quot::after,
.quott::before,.quott::after,
.guil::before,.guil::after,
.crnr::before,.crnr::after
{color:darkslategrey;
font-style:normal!important;
font-family:georgia}


/**/
.madd{font-family: monospace;
    font-size: 150%;}
.emph{color:#BC7A00}
.shad{text-shadow: 0 .5px 0, 0 -.5px 0;}


/*style*/
.catlinks,fieldset,
h1, h2, h3, h4, h5, h6{border-color:silver}
div.vectorMenu div.menu{background-color:#f9f9f9}
div.patrollink {
    font-size: 90%;}
/*http://cssdeck.com/labs/pure-css-tree-menu-framework [[قالب:قائمة_شجرية]]*/
.treeview ul {
    padding: 0;
    margin: 0;
}
.treeview li {
    padding: 0;
    margin: 0;
    list-style-type: none;
    list-style-image: none;
}
.treeview li li {
    background-image: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3d/Treeview-grey-line-flipped.png&quot;);
    background-repeat: no-repeat;
    background-position: right 0 top -2981px;
    /* @noflip */
    padding-right: 20px;
    text-indent: 0.3em;
}
.treeview li li.lastline {
    background-position: right 0 top -5971px
}
.treeview li.emptyline &gt; ul {
    /* @noflip */
    margin-right: -1px;
}
.treeview li.emptyline &gt; ul &gt; li:first-child {
    background-position: right 0 top 9px
}

.mw-body-content {font-size: 0.95em;}
#mw-content-text&gt;#toc{
max-width: 50%!important;
}/*أرقام المراجع بالخط العادي*/
sup.reference {
font-weight:400;
font-style:normal;
font-size:11px;
}/*زيادة المسافة بين السطور في متن الصفحة، وفي العناوين وجدول المحتوبات*/
body,p,ul,ol,dd,#bodyContent,div#bodyContent,h1,h2,.firstHeading,#firstHeading,#toc ul,.toc ul {
line-height:1.6em;
}/*أرقام المراجع تسبب فجوات بين السطور، لذا نقلل ارتفاع أسطرها*/
sub,sup {
line-height:1.3em;
}/*جعل صندوق التحرير أقصر*/
#wpTextbox1,#sandbox-js-area,#sandbox-css-area {
height:20em;
}/*تقليل الفراغ بين وصلات التصنيفات ونهاية المحتوى*/
.catlinks {
margin-top:.3em;
}
/*عدم تداخل القوالب والتصنيفات الفرعية وغيرها*/
#mw-subcategories,#mw-pages,#mw-category-media,#filehistory,#wikiPreview,#wikiDiff {
clear:both;
}
 #mw-fr-difftoggle{float: right; padding-left: 1em; color: transparent}#mw-fr-difftoggle::before{content:&quot;[&quot;;color: blue;
    margin-left: -5px;}#mw-fr-difftoggle::after{content:&quot;]&quot;;color: blue;
    margin-right: -5px;}

/*[[قالب:خط/عربي]]*/
.script-arabic {
font-family:Amiri,'Sakkal Majalla',Arial!important;
font-size:110%
}

.m{font-style: normal; position: relative; padding-right: 1px; display: inline-block; -webkit-transform: skew(12deg); -moz-transform: skew(12deg); -ms-transform: skew(12deg); /*-o-transform: skew(12deg);*/ transform: skew(12deg);}
.gradient-grey{box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -moz-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -webkit-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); text-align: center; float: left; background-image: -moz-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -ms-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -o-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -webkit-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4);}
.mw-collapsible-header{width:100%;clear: both;display: block;}
.mw-collapsible-toggle &gt; a:anth-child(2){
color: #5a5a5a;
padding-right: 5px;}
 #fr-rating-controls br,
.mw-collapsible-bracket{display:none}

.pre {
display:inline-table;
direction:rtl;
text-align:right!important;
}

.pre2 {
display:inline-table;
}

mark {
background-color:#FFC;
}

.mw-warning-with-logexcerpt {
margin-bottom:0!important;
}

.mw-continue-editing {
display:none;
}

h2#mw-previewheader {
margin-top:5px!important;
}

.previewnote p {
text-indent:0!important;
}

.previewnote {
color:#000!important;
}

.flaggedrevs_editnotice {
background-color:#F9F9F9!important;
padding:0 10px!important;
}

/*قوالب توضيح ووضح ومفصلة*/
.disambig {
margin-top:1em;
clear:right;
}

.dablink,.rellink {
padding:1px 3px!important;
font-size:95%;
background-color:#F9F9F9;
}

.dablink {
clear:right;
}

.rellink {
max-width:50%;
clear:right;
margin-bottom:5px;
border-style:solid;
border-color:#e6e6e6;
border-width:1px 0;
overflow-x:auto;
}

.rellink&gt;p {
margin:0;
}

.rellink:not(.hlist)&gt;ul {
margin:0 20px;
}

.external.free {
word-break:break-all;
direction:ltr!important;
}

/*Chrome*/
.plainlinks:after {
content:none!important;
}

/*صيغة إخفاء نص عنوان من فهرس المحتويات*/
.toc sub sup {
display:none;
}
sub sup {
font-size:115%!important;
vertical-align:10%;
}
.mw-headline sub sup {
color:silver;
font-weight:400;
}

/**/
.page-ويكيبيديا_طلبات_مراجعة_التعديلات h2 {
font-weight:700;
font-size:1em!important;
margin-right:.5em;
padding-bottom:.5em!important;
}

/*ويكي الحب*/
.wikilove {
background-image:linear-gradient(left,#f7f7f7,#fdfdfd);
background-color:#f7f7f7;
border:1px solid silver;
padding:2px 10px;
}

.wikiloveimg {
vertical-align:middle;
padding:5px;
}

.wikilovehdr {
font-size:x-large;
padding:1px 5px;
font-weight:700;
}

.wikilovetxt {
vertical-align:middle;
padding:1px 5px;
}

/*[[قالب:عكس صورة]] وغيره*/
.flipimg img,#mw-echo-overlay-moreinfo-link,#mw-echo-moreinfo-link,#wikieditor-toolbar-link-int-target-status-disambig,
#mw-indicator-mw-helplink a{
-moz-transform:scaleX(-1);
-o-transform:scaleX(-1);
-webkit-transform:scaleX(-1);
transform:scaleX(-1);
filter:FlipH;
-ms-filter:FlipH;
}#mw-indicator-mw-helplink a{color:transparent!important;font-size:0px;background-size: 22px;}

/*الصفحة الرئيسية*/
/**تحسين المظهر**/
body.page-لومړی_مخ #mp-topbanner {
clear:both;
}

/**إخفاء مواد**/
body.page-لومړی_مخ #ca-delete,body.page-لومړی_مخ #deleteconfirm,body.page-لومړی_مخ #t-cite,body.page-لومړی_مخ #lastmod,body.page-لومړی_مخ #siteSub,body.page-لومړی_مخ #contentSub,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ h1.firstHeading,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ #bandeau-portail,body.page-لومړی_مخ #centralNotice,body.page-لومړی_مخ #mw-fr-reviewform {
display:none!important;
}


/*[[قالب:مراجع]]*/
ol.references,div.reflist,div.refbegin {
font-size:13px;
margin-bottom:.5em;
clear:right;
}

div.reflist ol.references {
list-style-type:decimal;
margin:0 -2.35em 0 0;
list-style-position:inside;
width:100%;
}

.mw-content-ltr ol.references {
margin:0;
}

.references &gt; li &gt; b &gt; a,.mw-cite-backlink {
margin-right:-2px;
}

/*Gadget-refStyle*/
.reflist-options {
display:none;
}

ol.references {
margin:0;
}

ol.references li {
margin:0 3em 0 0;
}

.reflist-cols ol,ol.reflist-cols,.reflist-cols2 ol,ol.reflist-cols2 {
columns:2;
-webkit-columns:2;
-moz-columns:2;
}

.reflist-cols3 ol,ol.reflist-cols3 {
columns:3!important;
-webkit-columns:3!important;
-moz-columns:3!important;
}

.reflist-cols4 ol,ol.reflist-cols4 {
columns:4!important;
-webkit-columns:4!important;
-moz-columns:4!important;
}

ol.reflist-scroll {
max-height:25em;
overflow:auto;
margin:0!important;
}

ol.reflist-hide {
display:none;
}

/*for IE 8*/
.hlist dd.hlist-last-child:after,.hlist dt.hlist-last-child:after,.hlist li.hlist-last-child:after {
content:none;
}

/*Add parens around nested lists*/
.hlist dl dl dd:first-child:before,.hlist ol ol li:first-child:before,.hlist ul ul li:first-child:before {
content:&quot;(&quot;;
}

.hlist dl dl dd:last-child:after,.hlist ol ol li:last-child:after,.hlist ul ul li:last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*For IE8*/
.hlist dl dl dd.hlist-last-child:after,.hlist ol ol li.hlist-last-child:after,.hlist ul ul li.hlist-last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*Put numbers in ordered lists*/
.hlist.hnum ol li {
counter-increment:level1;
}

.hlist.hnum ol li:before {
content:counter(level1) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li {
counter-increment:level2;
}

.hlist.hnum ol ol li:first-child:before {
content:&quot;(&quot; counter(level2) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li:before {
content:counter(level2) &quot; &quot;;
}

/*Unbulleted lists*/
.plainlist ul {
line-height:inherit;
list-style:none none;
margin:0;
}

.plainlist ul li {
margin-bottom:0;
}

/**/
.usermessage {
vertical-align:middle;
}

/*[[قالب:خطأ]]*/
p.error {
font-weight:700;
}

/**/
span#edit-for-sysops {
display:none;
}

/**/
div.sharedUploadNotice {
font-style:normal;
}

/**/
input#wpUploadFile,input#wpDestFile,input#wpLicense {
float:right;
}

/*־Site Notice*/
div#siteNotice {
padding-top:5px;
text-align:center;
}

/*لا سطر تحت الوصلات المؤشرة*/
.nounderlines a,.IPA a:link,.IPA a:visited {
text-decoration:none;
}

/* Pie chart test:Transparent borders */
.transborder {
border:solid transparent;
}

* html .transborder {
/* IE6 */
border:solid #000001;
filter:chroma(color=#000001);
}

/*[[قالب:صندوق معلومات]]*/
.infobox {
border:solid 1px silver;
border-radius:1px;
color:#000;
float:left;
clear:left;
}

.infobox td,.infobox th {
vertical-align:top;
padding-right:2px;
}

.infobox th {
border-radius:2px;
}

.infobox caption {
font-size:larger;
margin-left:inherit;
}

.infobox.bordered {
border-collapse:collapse;
}

.infobox.bordered td,.infobox.bordered th {
border:1px solid #aaa;
}

.infobox.bordered .borderless td,.infobox.bordered .borderless th {
border:0;
}

/*Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]]*/
div.columns-2 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:50%;
min-width:300px;
}

div.columns-3 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:33.3%;
min-width:200px;
}

div.columns-4 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:25%;
min-width:150px;
}

div.columns-5 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:20%;
min-width:120px;
}

/*Disable the automatic text-size adjust of WebKit on iPhones etc. It scales some text,and not the other.Use none,or fixed percentage instead. Use media selector,because defining a value,overwrites platform defaults.*/
@media only screen and max-device-width 480px{
body {
-webkit-text-size-adjust:none;
}
}

/*خواص الطباعة*/
@media print{
#privacy,#about,#disclaimer,printfooter {
display:none;
}
}

@media print{
pre,.reflist4 {
overflow:visible!important;
height:auto!important;
}
}

/*Audiolink*/
.audiolink a {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Loudspeaker.png) center right no-repeat!important;
padding-left:16px!important;
padding-right:0!important;
}

html &gt; body .audiolink a {
background:none!important;
padding-left:0!important;
}

.ntable {
counter-reset:line-number;
}

.ntable td:first-child:before {
content:counter(line-number) &quot;.&quot;;
counter-increment:line-number;
padding-left:.3em;
}

.btable {
border-collapse:collapse;
border:1px solid #aaa;
}

.btable th,.btable td {
padding:.2em;
border:1px solid #aaa;
}

/*hiddenStructure - allows selective hiding of markup in templates*/
.hiddenStructure {
display:none;
speak:none;
}

/**/
#p-logo {
height:165px;
}

#p-logo a,#p-logo a:hover {
height:165px;
}


/*لإظهار ما إذا كانت خلفية أي صورة شفافة*/
#file img {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Checker-16x16.png) repeat;
}

/*خلفية شفافة*/
.same-bg {
background:none;
}

/*[[قالب:صندوق المعلومات 2]]*/
.infobox_v2 {
background:#f9f9f9;
color:#000;
font-size:95%;
line-height:1.6em;
float:left;
clear:left;
border:1px solid #aaa;
}

.infobox_v2 th {
vertical-align:top;
text-align:left;
}

.infobox_v2 .entete {
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-size:150%;
font-weight:bolder;
line-height:1.6em;
color:#000;
}

.infobox_v2 .media {
height:35px;
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-weight:bolder;
color:#000;
}

.entete {
background-size:contain!important;
}

.entete.aerostat {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7e/Picto_infobox_aerostat.png) no-repeat top right;
}

.entete.artiste {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f3/Picto_infobox_artiste.png) no-repeat top right;
}

.entete.artsmartiauxjap {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Picto_infobox_samourai.png) no-repeat top right;
}

.entete.association {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Collaboration_logo_infobox.svg/50px-Collaboration_logo_infobox.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.athletisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_Infobox_Athletisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.auteur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/Picto_infobox_auteur.png) no-repeat top right;
}

.entete.baseball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Baseball_pictogram.svg/35px-Baseball_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.basket-ball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f4/Picto_Infobox_Basketball.png) no-repeat top right;
}

.entete.bd {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Picto_infobox_comicballoon.png) no-repeat top right;
}

.entete.biere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Picto_infobox_beer.png) no-repeat top right;
}

.entete.canada {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Picto_infobox_Canada.png) no-repeat top right;
}

.entete.calendrier {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Almanacco.png) no-repeat top right;
}

.entete.cardinal {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/Picto_infobox_cardinal.png) no-repeat top right;
}

.entete.chateau {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Picto_infobox_chateau.png) no-repeat top right;
}

.entete.catch {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Picto_infobox_catch.png) no-repeat top right;
}

.entete.cinema {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Picto_infobox_cinema.png) no-repeat top right;
}

.entete.communication {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Picto_infobox_antenna.png) no-repeat top right;
}

.entete.cyclisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Cycling_%28road%29_pictogram.svg/45px-Cycling_%28road%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.deportation {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_Infobox_deportation.png) no-repeat top right;
}

.entete.disney {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Picto_infobox_Disney.png) no-repeat top right;
}

.entete.diplomatie {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_infobox_ambassade.png) no-repeat top right;
}

.entete.egypte-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Picto_infobox_ancient_Egypt.png) no-repeat top right;
}

.entete.eveque {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_bishop.png) no-repeat top right;
}

.entete.football {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Infobox_Football_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.footballblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Picto_infobox_fotbal_2.png) no-repeat top right;
}

.entete.grappe {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Picto_info_grape.png) no-repeat top right;
}

.entete.gymnastique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg/35px-Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.helicoptere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Picto_infobox_helicopter.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Picto_Infobox_Ice_hockey.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey-sur-gazon {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Field_hockey_pictogram.svg/35px-Field_hockey_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.humain {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Picto_infobox_manwoman.png) no-repeat top right;
}

.entete.informatique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/Picto-infoboxinfo.png) no-repeat top right;
}

.entete.israel-judaisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Picto_infobox_israel-judaisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Picto_infobox_Game.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu-role {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d8/Picto_infobox_Jeu_de_rôle.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeuvideo {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/Picto_infobox_gamepad.png) no-repeat bottom right;
}

.entete.macintosh {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/Picto_infobox_Macintosh.png) no-repeat top right;
}

.entete.map {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Picto_infobox_map.png) no-repeat top right;
}

.entete.medecine {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_med.png) no-repeat top right;
}

.entete.mets {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Picto_infobox_mets.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-metro {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/Picto_infobox_Mtl_metro.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_infobox_Mtl_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.moteur-avion {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9c/Picto_Infobox_moteur_d%27avion.png) no-repeat top right;
}

.entete.musee {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ac/Infobox_museum_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.musique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/60/Picto_infobox_music.png) no-repeat top right;
}

.entete.papyrus {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Picto_infobox_papyrus.png) no-repeat top right;
}

.entete.paralympique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/Picto_infobox_Paralympics.png) no-repeat top right;
}

.entete.persofiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Picto_infobox_masks.png) no-repeat top right;
}

.entete.planeur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Picto_infobox_planeur.png) no-repeat top right;
}

.entete.pretendant {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5f/Picto_infobox_pr%C3%A9tendant_%C3%A0_un_tr%C3%B4ne.png) no-repeat top right;
}

.entete.presse {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_journal.png) no-repeat top right;
}

.entete.projet {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Picto_infobox_tools.png) no-repeat top right;
}

.entete.quebec {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Picto_infobox_Quebec.png) no-repeat top right;
}

.entete.recherche {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c1/Picto_infobox_detective.png) no-repeat top right;
}

.entete.rome-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/Picto_infobox_Roman_military_banner.png) no-repeat top right;
}

.entete.route {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Infobox_road_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugby {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/Picto_Infobox_Rugby.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugbyblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Rugby_union_pictogram.svg/35px-Rugby_union_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.science-fiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Picto_infobox_fliyingsaucer.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/Picto_infobox_Olympic.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport-automobile {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Picto_infobox_sport_auto.png) no-repeat top right;
}

.entete.television {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Picto_infobox_TV-T%26PC.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Tennis_pictogram.svg/35px-Tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-table {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Table_tennis_pictogram_white.svg/40px-Table_tennis_pictogram_white.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-tableblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Table_tennis_pictogram.svg/35px-Table_tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.timbre {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_Stamps.png) no-repeat top right;
}

.entete.train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/Picto_infobox_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.union-europeenne {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/Picto_Infobox_Europe.png) no-repeat top right;
}

.entete.universite {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Picto_infobox_book.png) no-repeat top right;
}

.media.audio {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/35px-Gnome-speakernotes.png) no-repeat top left;
}

.media.video {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/35px-Tango-video-x-generic.png) no-repeat top left;
}


.stub {
clear:both;
}

.stub img {
height:25px!important;
width:25px!important;
}

/*صناديق التصفح*/
.navbar {
display:inline;
font-size:88%;
font-weight:400;
}

.navbar ul {
display:inline;
white-space:nowrap;
}

.navbar li {
word-spacing:-.125em;
}

.navbar.mini li span {
font-variant:small-caps;
}

.navbox .navbar {
display:block;
font-size:100%;
}

.navbox-title .navbar {
float:right;
text-align:right;
width:6em;
margin:0px -.5em 0px -6em;
}

.navbox {
border:1px solid silver;
clear:both;
font-size:90%;
margin:auto;
padding:0;
text-align:center;
width:100%;
}

table.navbox + table.navbox {
margin-top:-1px;
}

.navbox-title,.navbox-abovebelow,.navbox th {
text-align:center;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
background-color:#ccf;
}

@media print{
.navbox {
display:none;
}
}

th.navbox-group {
text-align:right;
font-weight:700;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
white-space:nowrap;
}

.navbox,.navbox-subgroup {
background:#f9f9f9;
}

.navbox-inner,.navbox-subgroup {
width:100%;
}

.navbox-list {
border-color:#f9f9f9;
}

.navbox-title,.navbox th {
background:#ccf;
}

.navbox-abovebelow,th.navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-title {
background:#ddf;
}

.navbox-subgroup .navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
background:#ddf;
}

.navbox-even {
background:#f5f5f5;
}

.navbox-odd {
background:#fdfdfd;
}

.navbox .hlist td dl,.navbox .hlist td ol,.navbox .hlist td ul,.navbox td.hlist dl,.navbox td.hlist ol,.navbox td.hlist ul {
padding:.125em;
}

.navbox .hlist dd,.navbox .hlist dt,.navbox .hlist li {
white-space:nowrap;
white-space:normal !ie;
}

.navbox .hlist dd dl,.navbox .hlist dt dl,.navbox .hlist li ol,.navbox .hlist li ul {
white-space:normal;
}

ol + table.navbox,ul + table.navbox {
margin-top:.5em;
}

.hlist li {
white-space:normal!important;
}

.ns--1 .hlist li {
padding-left:4px!important;
}

.collapseButton {
float:left;
}

.navbox-list .collapseButton {
margin-left: -3px;
}
.collapseButton a{
text-align: left;
position: relative;
top: 0;
left: 0px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
padding-right: 222px;
margin-right: -222px;
}
.mw-collapsible-toggle {
font-weight:400;
text-align:left;
}

.plainlinksneverexpand a {
background:none!important;
padding:0!important;
}

/*Geographical coordinates defaults. See [[Template:Coord/link]] for how these are used. The classes &quot;geo&quot;,&quot;longitude&quot;,and &quot;latitude&quot; are used by the [[Geo microformat]].*/
.geo-default,.geo-dms,.geo-dec {
display:inline;
direction:ltr!important;
unicode-bidi:embed;
}

.geo-nondefault,.geo-multi-punct {
display:none;
}

.longitude,.latitude {
white-space:nowrap;
}

/*[[قالب:تبصرة تحرير/لب]]*/
.editnotice{  border-color: rgb(210, 210, 32);}
.editnotice-area {
z-index:1;
}

.editnotice-link {
margin-top:-20px;
clear:both;
float:left;
position:relative;
top:17px;
padding:0;
line-height:1em;
}

.editnotice-namespace {
display:none;
}

/*[[ويكيبيديا:مراجعات معلمة]]*/
.flaggedrevs_short {
float:left;
margin:0 1em 0 0;
}

.fr-watchlist-pending-notice {
padding:1px 1em;
}

.flaggedrevs_preview {
margin-right:-1em;
}

.flaggedrevs_basic,.flaggedrevs_quality,.flaggedrevs_pristine,.flaggedrevs_notice {
margin:5px 0!important;
}

/*FlaggedRevs box walkaround*/
#contentSub {
margin-bottom:1em;
}

/*[[Module:Coordinates]],[[قالب:اخ]]*/
.topleftlink {
position:absolute;
top:5px;
left:0;
float:left;
margin:0;
padding:0;
line-height:1.5em;
text-align:left;
text-indent:0;
font-size:85%;
text-transform:none;
white-space:nowrap;
font-size:13px!important;
}

.skin-monobook .topleftlink {
left:15px;
top:65px;
}

.topleftlink ~ .topleftlink,.ns-10 .topleftlink {
position:relative!important;
top:-.4em!important;
border:solid 1px silver;
padding:0 2px;
margin-top:3px;
}

.skin-monobook .topleftlink ~ .topleftlink,.skin-monobook .ns-10 .topleftlink {
top:-10px!important;
left:0!important;
}

/*[[قالب:قائمة أفقية]]*/
.jqueryslidemenu {
font-size:15px;
font-weight:700;
background:#696969;
background-size:100px 100px;
width:100%;
clear:both;
box-shadow:0 1px 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul {
margin:0;
padding:0;
list-style-type:none;
}

.jqueryslidemenu ul li {
position:relative;
z-index:4;
display:inline;
float:right;
display:block;
background:#696969;
color:#FFF;
padding:1px 14px;
text-decoration:none;
border-right:solid 1px silver;
line-height:1.4em!important;
}

.jqueryslidemenu ul li img {
max-height:18px;
}

* html .jqueryslidemenu ul li {
display:inline-block;
}

.jqueryslidemenu ul li a:link,.jqueryslidemenu ul li a:visited {
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li:hover {
background:lightgray;
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li ul {
position:absolute;
right:0;
display:block;
visibility:hidden;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li ul {
top:0;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li {
float:none;
font-size:15px;
font-weight:700;
width:160px;
padding:1px 9px;
margin:0;
border-bottom:1px solid silver;
box-shadow:0 0 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li:hover {
background:lightgray;
color:#696969;
}

.downarrowclass,.leftarrowclass {
position:absolute;
top:4px;
left:4px;
}

/*Colors list*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li,.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li,.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li,.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li,.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li,.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li,.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
display:block;
color:#FFF;
text-decoration:none;
}

/*Colors*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li {
background:#a5c956;
}

.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li {
background:#cf0404;
}

.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li {
background:#febf04;
}

.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li {
background:#c8c8c8;
}

.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li {
background:#0e0e0e;
}

.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li {
background:#ed9017;
}

.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li {
background:#4096ee;
}

.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred ul li {
background:#a90329;
}

.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
background:#de47ac;
}


/*For linked citation numbers and document IDs,where the number need not be shown on a screen or a handheld,but should be included in the printed version.*/
@media screen,handheld{
.citation .printonly {
display:none;
}
}

/* Make it possible to hide checkboxes in &lt;inputbox&gt; */
.inputbox-hidecheckboxes form .inputbox-element {
    display: none !important;
}

/*Tag recreated pages*/
.mw-tag-marker-إعادة_إنشاء_صفحة_محذوفة_من_قبل {
	background-color: black;
	color: white;
}

/*عدم تراكب الحروف لتسهيل التحرير*/
.mw-geshi div, .mw-geshi div pre, span.mw-geshi, pre.source-css, pre.source-javascript, pre.source-lua, #wpTextbox1, textarea, code, pre {
    letter-spacing: .00058em;
}
/**/
#wpSummaryLabel,#wpSummary{display:inline}
/**/
.oo-ui-icon-info{background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Light_bulb_font_awesome.svg/512px-Light_bulb_font_awesome.svg.png)!important;background-size:20px!important}

#mw-fr-revisiontag{display:none}/*redundant and aligns with sidebars */
#contentSub, #contentSub2 {
    font-size: 90%;}
ul.mw-editfooter-list  {columns: 2;
    list-style-type: decimal; list-style-position: inside;margin-right: 1em;
    list-style-image: none;background-color:whitesmoke}
.mw-editfooter-list [title^=وحدة]:first-child{
    border-right: solid 5px cadetblue;
    padding-right: 5px;}
.mw-editfooter-list [title^=قالب]:first-child{
    border-right: solid 5px slateblue;
    padding-right: 5px;}
.mw-editfooter-list [title^=تصنيف]:first-child{
    border-right: solid 5px purple;
    padding-right: 5px}
.mw-editfooter-list [href^=&quot;https://www.wikidata.org/&quot;]:first-child{
    border-right: solid 5px lightblue;
    padding-right: 5px!important;}

/*exemple&lt;ref&gt;*/
sup.reference{direction: rtl; unicode-bidi: isolate;}
/*[[قالب:مشاكل عدة]]*/
.إعلام .إعلام {
    border-width: 1px;
/*    margin: 3px -6px -4px;*/
    background-color: white;
    padding: 5px 30px !important;
}
.ambox-multiple_issues .إعلام {border-width: 0;width: 95%;}
.ambox-multiple_issues .إعلام:nth-child(odd) {background: #f2efef;}
.ambox-multiple_issues .إعلام:nth-child(even) {background: #f9f9f9;}
/*أضف وصلات*/
.ui-button-text{font-weight:bold;}.ui-dialog-buttonpane{background: transparent; position: absolute;
    top: 0em;
    left: 0em; } .ui-dialog-titlebar-close{right:0em}.ui-dialog-title{padding-right:1em}

/* من أجل الصفحات ذات نسخة دقيقة */
.flaggedrevs-color-2 {background-color: #b3ffb3;}

/* من أجل حل مشكلة النصوص في نقاشات الحذف */
.xfd-closed{padding: 1px 10px;}


td.mw-enhanced-rc {
    font-family: sans-serif;
}
abbr:hover {
    color: #578B9E;
    text-decoration: none!important; border-bottom:none!important}

/*ضبط مشاكل الخطوط*/
/*.mw-body h1 {font-size: 1.7em;}*/
/*div#simpleSearch #searchInput {padding: 0 0.3em 0 0;}*/

/*كيلا تخرج الخطوط الفاصلة بين التبويبات العلوية بمظهر فكتر عن إطارها عند تصغير الصفحة بالزوم*/
div.vectorTabs span{background-position: top left;}

/**/
.mw-highlight .c {
    font-family: courier;
    letter-spacing: -0.15ex;
}

/* Messagebox templates */
.messagebox {
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background-color: #f8f9fa;
    width: 80%;
    margin: 0 auto 1em auto;
    padding: .2em;
}
.messagebox.merge {
    border: 1px solid #c0b8cc;
    background-color: #f0e5ff;
    text-align: center;
}
.messagebox.cleanup {
    border: 1px solid #9f9fff;
    background-color: #efefff;
    text-align: center;
}
.messagebox.standard-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #F9F9F9;
    margin: 4px auto;
}
/* For old WikiProject banners inside banner shells. */
.mbox-inside .standard-talk,
.messagebox.nested-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #F9F9F9;
    width: 100%;
    margin: 2px 0;
    padding: 2px;
}
.messagebox.small {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    /* @noflip */
    float: right;
    clear: both;
    /* @noflip */
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em;
}
.messagebox.small-talk {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    /* @noflip */
    float: right;
    clear: both;
    /* @noflip */
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em;
    background: #F9F9F9;
}

/* Cell sizes for ambox/tmbox/imbox/cmbox/ombox/fmbox/dmbox message boxes */
th.mbox-text, td.mbox-text {   /* The message body cell(s) */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 0.25em 0.9em;     /* 0.9em left/right */
    width: 100%;               /* Make all mboxes the same width regardless of text length */
}
td.mbox-image {                /* The left image cell */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.9em;  /* 0.9em left, 0px right */
    text-align: center;
}
td.mbox-imageright {           /* The right image cell */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.9em 2px 0;  /* 0px left, 0.9em right */
    text-align: center;
}
td.mbox-empty-cell {           /* An empty narrow cell */
    border: none;
    padding: 0;
    width: 1px;
}

/* Article message box styles */
table.ambox {
    margin: 0 10%;                  /* 10% = Will not overlap with other elements */
    border: 1px solid #a2a9b1;
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #36c;  /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background: #fbfbfb;
}
table.ambox + table.ambox {      /* Single border between stacked boxes. */
    margin-top: -1px;
}
.ambox th.mbox-text,
.ambox td.mbox-text {            /* The message body cell(s) */
    padding: 0.25em 0.5em;       /* 0.5em left/right */
}
.ambox td.mbox-image {           /* The left image cell */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.5em;    /* 0.5em left, 0px right */
}
.ambox td.mbox-imageright {      /* The right image cell */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.5em 2px 0;    /* 0px left, 0.5em right */
}

table.ambox-notice {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #36c;    /* Blue */
}
table.ambox-speedy {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;                   /* Pink */
}
table.ambox-delete {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #b32424;    /* Red */
}
table.ambox-content {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ambox-style {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.ambox-move {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ambox-protection {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}

/* Image message box styles */
table.imbox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 3px solid #36c;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background: #fbfbfb;
}
.imbox .mbox-text .imbox {  /* For imboxes inside imbox-text cells. */
    margin: 0 -0.5em;       /* 0.9 - 0.5 = 0.4em left/right.        */
    display: block;         /* Fix for webkit to force 100% width.  */
}
.mbox-inside .imbox {       /* For imboxes inside other templates.  */
    margin: 4px;
}

table.imbox-notice {
    border: 3px solid #36c;    /* Blue */
}
table.imbox-speedy {
    border: 3px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.imbox-delete {
    border: 3px solid #b32424;    /* Red */
}
table.imbox-content {
    border: 3px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.imbox-style {
    border: 3px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.imbox-move {
    border: 3px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.imbox-protection {
    border: 3px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}
table.imbox-license {
    border: 3px solid #88a;       /* Dark gray */
    background: #f7f8ff;          /* Light gray */
}
table.imbox-featured {
    border: 3px solid #cba135;    /* Brown-gold */
}

/* Category message box styles */
table.cmbox {
    margin: 3px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background: #DFE8FF;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
}

table.cmbox-notice {
    background: #D8E8FF;    /* Blue */
}
table.cmbox-speedy {
    margin-top: 4px;
    margin-bottom: 4px;
    border: 4px solid #b32424;    /* Red */
    background: #FFDBDB;          /* Pink */
}
table.cmbox-delete {
    background: #FFDBDB;    /* Red */
}
table.cmbox-content {
    background: #FFE7CE;    /* Orange */
}
table.cmbox-style {
    background: #F9F9F9;    /* Yellow */
}
table.cmbox-move {
    background: #E4D8FF;    /* Purple */
}
table.cmbox-protection {
    background: #EFEFE1;    /* Gray-gold */
}

/* Other pages message box styles */
table.ombox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #a2a9b1;       /* Default &quot;notice&quot; gray */
    background: #f8f9fa;
}

table.ombox-notice {
    border: 1px solid #a2a9b1;       /* Gray */
}
table.ombox-speedy {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.ombox-delete {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
}
table.ombox-content {
    border: 1px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ombox-style {
    border: 1px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.ombox-move {
    border: 1px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ombox-protection {
    border: 2px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}

/* Talk page message box styles */
table.tmbox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid silver;    /* Default &quot;notice&quot; silver */
    background: #F9F9F9;
}
.mediawiki .mbox-inside .tmbox { /* For tmboxes inside other templates. The &quot;mediawiki&quot; class ensures that */
    margin: 2px 0;               /* this declaration overrides other styles (including mbox-small above)   */
    width: 100%;                 /* For Safari and Opera */
}
.mbox-inside .tmbox.mbox-small { /* &quot;small&quot; tmboxes should not be small when  */
    line-height: 1.5em;          /* also &quot;nested&quot;, so reset styles that are   */
    font-size: 100%;             /* set in &quot;mbox-small&quot; above.                */
}

table.tmbox-speedy {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.tmbox-delete {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
}
table.tmbox-content {
    border: 2px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.tmbox-style {
    border: 2px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.tmbox-move {
    border: 2px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.tmbox-protection,
table.tmbox-notice {
    border: 1px solid silver;    /* silver */
}

/* Disambig and set index box styles */
table.dmbox {
    clear: both;
    margin: 0.9em 1em;
    border-top: 1px solid #ccc;
    border-bottom: 1px solid #ccc;
    background: transparent;
}

/* Footer and header message box styles */
table.fmbox {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    width: 100%;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background: #f8f9fa;     /* Default &quot;system&quot; gray */
}
table.fmbox-system {
    background: #f8f9fa;
}
table.fmbox-warning {
    border: 1px solid #bb7070;  /* Dark pink */
    background: #ffdbdb;        /* Pink */
}
table.fmbox-editnotice {
    background: transparent;
}

/* These mbox-small classes must be placed after all other
   ambox/tmbox/ombox etc classes. &quot;html body.mediawiki&quot; is so
   they override &quot;table.ambox + table.ambox&quot; above. */
html body.mediawiki .mbox-small {   /* For the &quot;small=yes&quot; option. */
    /* @noflip */
    clear: left;
    /* @noflip */
    float: left;
    /* @noflip */
    margin: 4px 0 4px 1em;
    box-sizing: border-box;
    width: 238px;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}
html body.mediawiki .mbox-small-left {   /* For the &quot;small=left&quot; option. */
    /* @noflip */
    margin: 4px 1em 4px 0;
    box-sizing: border-box;
    overflow: hidden;
    width: 238px;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}

/* Style for compact ambox */
/* Hide the images */
.compact-ambox table .mbox-image,
.compact-ambox table .mbox-imageright,
.compact-ambox table .mbox-empty-cell {
    display: none;
}
/* Remove borders, backgrounds, padding, etc. */
.compact-ambox table.ambox {
    border: none;
    border-collapse: collapse;
    background: transparent;
    margin: 0 0 0 1.6em !important;
    padding: 0 !important;
    width: auto;
    display: block;
}
body.mediawiki .compact-ambox table.mbox-small-left {
    font-size: 100%;
    width: auto;
    margin: 0;
}
/* Style the text cell as a list item and remove its padding */
.compact-ambox table .mbox-text {
    padding: 0 !important;
    margin: 0 !important;
}
.compact-ambox table .mbox-text-span {
    display: list-item;
    line-height: 1.5em;
    list-style-type: square;
    list-style-image: url(/w/skins/MonoBook/bullet.gif);
}
.skin-vector .compact-ambox table .mbox-text-span {
    list-style-type: disc;
    list-style-image: url(/w/skins/Vector/images/bullet-icon.svg);
    list-style-image: url(/w/skins/Vector/images/bullet-icon.png)\9;
}
/* Allow for hiding text in compact form */
.compact-ambox .hide-when-compact {
    display: none;
}

/* Selectively hide headers in WikiProject banners */
.wpb .wpb-header             { display: none; }
.wpbs-inner .wpb .wpb-header { display: block; }     /* for IE */
.wpbs-inner .wpb .wpb-header { display: table-row; } /* for real browsers */
.wpbs-inner .wpb-outside     { display: none; }      /* hide things that should only display outside shells */

/* To Display poems justified in IE and CSS3 (http://www.w3.org/TR/css3-text/) */
.b { /* verse container */
  text-align: justify;
  text-align-last: justify; /* for IE and CSS3 */
  -moz-text-align-last: justify; /* for Firefox 12 */
  -webkit-text-align-last: justify; /* webkit based browsers */
  text-justify: kashida;
  border: 0;
}
 
.beyt {
  white-space: nowrap; 
}

#coordinates.topleftlink{    background: whitesmoke;
    border: solid 1px silver;} 

div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;],
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;] {
	list-style-type: decimal;
    list-style-image: none;
    background-color: #F9F9F9;
    margin-bottom: 0px;
    line-height: 2em;
    padding-right: 5px;
	list-style-position: inside;
	margin-right: 0px;
	border: solid silver;
    border-width: 0 1px;
	overflow: auto;
}
div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:first-of-type,
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:first-of-type {
	border-top:solid 1px silver;
}
div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:last-of-type,
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:first-of-type {
	border-bottom:solid 1px silver;
}

#mw-fr-reviewnotice &gt; a:nth-child(1){letter-spacing: 1px; font-weight: bold; background-color: #feeec8!important; padding: 5px 10px!important;}
div.flaggedrevs_preview { background-color: #eaf3ff; color: #000; text-align: right; padding: 7px 0px;}
.لاتح .mw-prefixindex-body .allpagesredirect {display: none}  .لاتح .mw-prefixindex-body li {list-style-image: none;
    list-style: none;}
.mw-search-createlink,.iw-resultset,.iw-headline{background-color: #f8f9fa; margin-top: 1em; border: 1px solid #c8ccd1;padding: .5em;
    letter-spacing:.5px; }  .mw-search-createlink{    margin-right: -5px !important;margin-bottom:1em!important}
/*قالب:رر/ش*/
.شرح{letter-spacing: -.15ex} .شرح a{color: dodgerblue}
/*قالب:الصور
*/
.imggrp{
/*    display: inline-flex;*/
float: left;
    margin: .5em 1em 1em 0;
    border: solid 1px silver;
    background-color: whitesmoke;}
.imggrp &gt; div{
    margin: 0;
}
.imggrp .thumbinner{border:none;background: transparent}
.imggrp .thumbcaption {font-size: 70%;}
.imggrp .thumb{float:right} 
/* Generic class for Times-based serif, texhtml class for inline math */
.times-serif,
span.texhtml {
    font-family: &quot;Nimbus Roman No9 L&quot;, &quot;Times New Roman&quot;, Times, serif;
    font-size: 110%;
    line-height: 1;
}
span.texhtml {
    white-space: nowrap;
}
span.texhtml span.texhtml {
    font-size: 100%;
}
span.mwe-math-mathml-inline {
    font-size: 110%;
}

u,abbr[title], .explain[title]{text-underline-position: under;}
/*قالب:ض*/
@import url(https://tools-static.wmflabs.org/fontcdn/css?family=Aref+Ruqaa:400,700&amp;subset=arabic);
.ر,
.ر *{font-family: 'cambria math', 'Aref Ruqaa', 'sakkal majalla';}

.ns-0 h2 + h2::before {
content: &quot;دا برخه خالي ده. کوم نظرونه لري؟ لوړه تڼۍ کلیک کړئ او نظرونه مو ورزيات کړئ.&quot;;
    font-size: 70%;
    display: block;
    background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Octicons-pencil.svg/200px-Octicons-pencil.svg.png) no-repeat top right;
background-color:#f9f9f9;
    background-size: 1em;
    text-indent: 1.5em;
}

/* Allow limiting of which header levels are shown in a TOC;
   &lt;div class=&quot;toclimit-3&quot;&gt;, for instance, will limit to
   showing ==headings== and ===headings=== but no further
   (as long as there are no =headings= on the page, which
   there shouldn't be according to the MoS). */
.toclimit-2 .toclevel-1 ul,
.toclimit-3 .toclevel-2 ul,
.toclimit-4 .toclevel-3 ul,
.toclimit-5 .toclevel-4 ul,
.toclimit-6 .toclevel-5 ul,
.toclimit-7 .toclevel-6 ul {
    display: none;
}

/*قالب كود ملون*/
div.shl:before{content:attr(lang);position:absolute;opacity:.5;text-indent:.5em;}
/*لجعل النص الخام في المقالات استعمل قالب:خام*/
.ns-0 .mw-parser-output &gt; pre:not([style]):not([class]){ all:unset!important;font-family:inherit}

.template-documentation {
    clear: both;
    margin: 1em 0 0 0;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background-color: #F5F5F5;
    padding: 1em;
}
/*[[قالب:وضع طلب]]*/
.جار{background-color:#fef2e5}
.مقبول{background-color:#e5f2f2}
.مرفوض{background-color:#FFE5E5}
.انتظار{background-color:#f2f2f2}
.طلب h4,.طلب h3,.طلب h2{background-color:white;margin-bottom: -10px;    margin-right: 0;padding-top: .5em}
.طلب &gt; *:not(h4):not(h3):not(h2){padding-right: 10px!important;}
.وضع-الطلب{position: relative;
    top: -10px;
border: solid;
    float: left;
    border-radius: 0 0 13px;
    border-color: white;
    border-width: 0 2px 2px 0px;margin-right: 1em;
padding: 0 5px}
div.footnote&gt;div.reflist&gt;ol.references {
   list-style-type:lower-alpha;
}

/* شعار 700,000 مقالة */

 
#p-logo a {

background-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Wikipedia-logo-v2-ps2.svg);

}</text>
      <sha1>p695qt8rdrf0gjzbmz4qw3mazr0tmx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>364556</id>
      <parentid>364555</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T18:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ABreault (WMF)</username>
        <id>29766</id>
      </contributor>
      <comment>Fix typo</comment>
      <origin>364556</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="87316" sha1="ana0ra2l1lpt44vjlymp651gv6svi1y" xml:space="preserve">html,body,
#content h1,#content h2,#content #firstHeading,
.mw-body .mw-editsection, .mw-body .mw-editsection-like,.ui-widget,
.mw-body #toc h2, .mw-body .toc h2,
.flow-topic-title,h2.flow-board-header-title,
.mw-collapsible-toggle, .mw-collapsible-toggle &gt; a,.CategoryTreeToggle,.CategoryTreeEmptyBullet,.NavToggle{
font-family: Arial;
}.flow-board-header-title{ font-family:inherit!important} 
button,input,select,option{
font-family:inherit!important;
font-size:100%!important;
}
.mw-content-rtl ul, .mw-content-ltr .mw-content-rtl ul {
    margin-right: 1.4em;
}
.mw-geshi div,.mw-geshi div pre,span.mw-geshi,pre.source-css,pre.source-javascript,pre.source-lua,
#wpTextbox1,textarea,code,pre{
font-family:monospace,courier;
font-size:95%;
}
option,optgroup{
font-family: unset!important;
}
i, em, dfn, var, cite, input, [style=&quot;font-style:italic&quot;],
.m {letter-spacing:.7px;margin-left:-1px}

.suggestions-special .special-query{
font-style: normal!important;
}
.suggestions-special .special-query:after{
content: &quot;“&quot;;
font-weight: 700;
}
.suggestions-special .special-query:before{
content: &quot;”&quot;;
font-weight: 700;
}

div.vectorMenu h3 span{
padding-top: 1em!important;
}


#specialchars{
margin-top: 10px!important;
border: 1px solid silver!important;
text-align: right!important;
background-color: #F0F0F0;
font-family: tahoma;
font-size: 13px;
max-width: none!important;
width: auto!important;
padding: 0 10px!important;
}

#specialchars a:active{
position: relative!important;
top: 2px!important;
}

#specialchars a:hover{
color: silver;
}
#specialchars p{font-size: 11px;line-height: 18px;}

.mw-editsection-bracket{
margin: 0!important;
}
.mw-editsection-divider{
margin: 0 -3px;
}
.mw-editsection-expanded .mw-editsection-link-primary{
margin-right: .25em;
}
.mw-editsection-expanded .mw-editsection-link-secondary{
margin-left: .25em;
}

.mw-body-content {font-size: 0.92em;}
#mw-content-text&gt;#toc{
max-width: 50%!important;
}/*أرقام المراجع بالخط العادي*/
sup.reference {
font-weight:400;
font-style:normal;
font-size:11px;
}/*زيادة المسافة بين السطور في متن الصفحة، وفي العناوين وجدول المحتوبات*/
body,p,ul,ol,dd,#bodyContent,div#bodyContent,h1,h2,.firstHeading,#firstHeading,#toc ul,.toc ul {
line-height:1.6em;
}/*أرقام المراجع تسبب فجوات بين السطور، لذا نقلل ارتفاع أسطرها*/
.mwe-popups.mwe-popups-is-not-tall .mwe-popups-extract {
	max-height:130px;
} /*https://phabricator.wikimedia.org/T182319 */
sub,sup {
line-height:1.3em;
}/*جعل صندوق التحرير أقصر*/
#wpTextbox1,#sandbox-js-area,#sandbox-css-area {
height:20em;
}/*تقليل الفراغ بين وصلات التصنيفات ونهاية المحتوى*/
.catlinks {
margin-top:.3em;
}
/*عدم تداخل القوالب والتصنيفات الفرعية وغيرها*/
#mw-subcategories,#mw-pages,#mw-category-media,#filehistory,#wikiPreview,#wikiDiff {
clear:both;
}

/*[[قالب:خط/عربي]]*/
.script-arabic {
font-family:Amiri,'Sakkal Majalla',Arial!important;
font-size:110%
}

.m{font-style: normal; position: relative; padding-right: 1px; display: inline-block; -webkit-transform: skew(12deg); -moz-transform: skew(12deg); -ms-transform: skew(12deg); /*-o-transform: skew(12deg);*/ transform: skew(12deg);}
.gradient-grey{box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -moz-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -webkit-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); text-align: center; float: left; background-image: -moz-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -ms-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -o-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -webkit-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4);}
.mw-collapsible-header{width:100%;clear: both;display: block;}
.mw-collapsible-toggle &gt; a:anth-child(2){
color: #5a5a5a;
padding-right: 5px;}
.mw-collapsible-bracket{display:none}

div.topicon{
position: absolute;
top: -2em;
margin-left: -15px;
display: block!important;
}
.pre {
display:inline-table;
direction:rtl;
text-align:right!important;
}

.pre2 {
display:inline-table;
}

mark {
background-color:#FFC;
}

.mw-warning-with-logexcerpt {
margin-bottom:0!important;
}

.mw-continue-editing {
display:none;
}

h2#mw-previewheader {
margin-top:5px!important;
}

.previewnote p {
text-indent:0!important;
}

.previewnote {
color:#000!important;
}

.flaggedrevs_editnotice {
background-color:#F9F9F9!important;
padding:0 10px!important;
}

.mw-explainconflict,.flaggedrevs_notice,.userrolesmessage,.mw-warning,.noarticletext,#editingold,.flaggedrevs_editnotice,div#anoneditwarning,.previewnote p,.mw-editinginterface p,#mw-clearyourcache p,#mw-sitecsspreview,#mw-sitejspreview,#mw-usercsspreview,#mw-userjspreview,.small-talk,.sisterproject,.hiddenimg,.mw-translateinterface {
margin:0 0 4px!important;
font-size:96%;
background-color:#F9F9F9;
padding:3px 10px;
border:solid 1px silver!important;
}
.cx-tlitem, .cx-slitem{padding: 1em .2em 2em;}

#mw-protect-cascadeon,.mw-warning-with-logexcerpt,.mw-lag-warn-high,.mw-cascadeprotectedwarning {
margin:0 0 4px!important;
font-size:95%;
background-color:#ffcccc;
padding:3px 10px;
border:solid 1px silver!important;
}
.mw-warning-with-logexcerpt,.mw-lag-warn-high,.mw-cascadeprotectedwarning,#mw-protect-cascadeon {
clear:right;
background:#ffcccc!important;
direction:rtl;
padding:0 .9em .5em 2em!important;
white-space:unset;
}

/*boxes*/
.infobox,
.infobox_v2,
.vertical-navbox,
.hatnote,
.إعلام {
font-size:95%;
background-color:#F9F9F9;
border:solid 1px silver;
overflow-x:auto;}
.إعلام{padding:3px 5px!important;margin:2px 0;}
.infobox,.infobox_v2,.vertical-navbox,
.صغير,.small-talk,.mbox-small,.sisterproject,.hiddenimg {
clear:left;
float:left;}
table + div.commonscat,
*.إعلام:not(.صغير) + div.commonscat{
    display: block;
    width: unset!important;
    float: unset!important;margin: 2px 0!important;
}
.infobox,.infobox_v2,.vertical-navbox{width:250px!important;margin:1px 1em 1px 0!important;}
.صغير,.small-talk,.mbox-small,.sisterproject,.hiddenimg{width:238px!important;margin:0px 2px 2px 0px!important}

.إعلام small {
font-size:100%!important;
}

.إعلام img {
max-width:25px!important;
max-height:25px!important;
}

.إعلام&gt;.صورة {
padding:5px 1px 5px 3px;
}
/*tl:superimpose*/
إعلام&gt;.صورة *{
display:inline;
}
.حذف {
border-color:#B22!important;
}

.محتوى {
border-color:#F28500!important;
}

.أسلوب {
border-color:#F4C430!important;
}

.نقل {
border-color:#8C08A4!important;
}

.حماية {
border-color:#BBA!important;
}

.إعلام:empty,
.مخفي {
display:none;
}

/*قالب:توضيح
*/     .disambig .references:before{content:&quot;مراجع&quot;;    color: rgba(0, 0, 0, 0.35);
    background: none;
    font-weight: normal;
    margin: 0;
    overflow: hidden;
    padding-top: 0.5em;
    padding-bottom: 0.17em; 
    border-bottom: 1px solid #a2a9b1;line-height: 1.6em; font-size: 1.5em;
    display: block;margin-right: 64px;} 
.disambig {
line-height: 27px;}
/*قوالب توضيح ووضح ومفصلة*/
.disambig {
margin-top:1em;
clear:right;
}

.dablink,.rellink {
padding:1px 3px!important;
font-size:96%;
background-color:#F9F9F9;
}

.dablink {
clear:right;
}

.ns-0 h2 + h2::before,
.rellink {
max-width:50%;
clear:right;
margin-bottom:5px;
border-style:solid;
border-color:#e6e6e6;
border-width:1px 0;
overflow-x:auto;
}

.rellink&gt;p {
margin:0;
}

.rellink:not(.hlist)&gt;ul {
margin:0 20px;
}

.external.free {
word-break:break-all;
direction:ltr!important;
}

/*Chrome*/
.plainlinks:after {
content:none!important;
}

/*صيغة إخفاء نص عنوان من فهرس المحتويات*/
.toc sub sup {
display:none;
}
sub sup {
font-size:115%!important;
vertical-align:10%;
}
.mw-headline sub sup {
color:silver;
font-weight:400;
}

/**/
.page-ويكيبيديا_طلبات_مراجعة_التعديلات h2 {
font-weight:700;
font-size:1em!important;
margin-right:.5em;
padding-bottom:.5em!important;
}

/*ويكي الحب*/
.wikilove {
background-image:linear-gradient(left,#f7f7f7,#fdfdfd);
background-color:#f7f7f7;
border:1px solid silver;
padding:2px 10px;
}

.wikiloveimg {
vertical-align:middle;
padding:5px;
}

.wikilovehdr {
font-size:x-large;
padding:1px 5px;
font-weight:700;
}

.wikilovetxt {
vertical-align:middle;
padding:1px 5px;
}

/*[[قالب:عكس صورة]] وغيره*/
.flipimg img,#mw-echo-overlay-moreinfo-link,#mw-echo-moreinfo-link,#wikieditor-toolbar-link-int-target-status-disambig,
#mw-indicator-mw-helplink a,
a[href^=&quot;https://www.wikidata.org&quot;] &gt; img{
-moz-transform:scaleX(-1);
-o-transform:scaleX(-1);
-webkit-transform:scaleX(-1);
transform:scaleX(-1);
filter:FlipH;
-ms-filter:FlipH;
}#mw-indicator-mw-helplink a{color:transparent!important;font-size:0px;background-size: 22px;}

/*[[قالب:أصد]]*/
.IPA {
direction:ltr;
unicode-bidi:embed;
font-size:95%;
}

/*لومړی مخ*/
/**تحسين المظهر**/
body.page-لومړی_مخ #mp-topbanner {
clear:both;
}

/**إخفاء مواد**/
body.page-لومړی_مخ #ca-delete,body.page-لومړی_مخ #deleteconfirm,body.page-لومړی_مخ #t-cite,body.page-لومړی_مخ #lastmod,body.page-لومړی_مخ #siteSub,body.page-لومړی_مخ #contentSub,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ h1.firstHeading,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ #bandeau-portail,body.page-لومړی_مخ #centralNotice,body.page-لومړی_مخ #mw-fr-reviewform {
display:none!important;
}


/*[[قالب:مراجع]]*/
div.reflist + ul,
ol.references,div.reflist,div.refbegin {
font-size:13px;
margin-bottom:.5em;
clear:right;
}

div.reflist ol.references {
list-style-type:decimal;
margin:0 -2.35em 0 0;
list-style-position:inside;
width:100%;
}

.mw-content-ltr ol.references {
margin:0;
}

.references &gt; li &gt; b &gt; a,.mw-cite-backlink {
margin-right:-2px;
}

/*Gadget-refStyle*/
.reflist-options {
display:none;
}

ol.references {
margin:0;
}

ol.references li {
margin:0 3em 0 0;
}

.reflist-cols ol,ol.reflist-cols,.reflist-cols2 ol,ol.reflist-cols2 {
columns:2;
-webkit-columns:2;
-moz-columns:2;
}

.reflist-cols3 ol,ol.reflist-cols3 {
columns:3!important;
-webkit-columns:3!important;
-moz-columns:3!important;
}

.reflist-cols4 ol,ol.reflist-cols4 {
columns:4!important;
-webkit-columns:4!important;
-moz-columns:4!important;
}

ol.reflist-scroll {
max-height:25em;
overflow:auto;
margin:0!important;
}

ol.reflist-hide {
display:none;
}

/*اسم الهدف بلون أزرق بعد الضغط على وصلته*/
:target {
background-color:#DEF;
}


/*Allow hidden ref errors to be shown by user CSS*/
span.brokenref {
display:none;
}

/*Styling for citations (CSS3). Breaks long urls,etc.,rather than overflowing box*/
.citation,.reference-text {
word-wrap:break-word;
}

/*[[قالب:لائحة مسطحة]]*/
/*Style for horizontal lists (separator following item)*/
.skin-monobook .hlist dl,.skin-modern .hlist dl,.skin-vector .hlist dl {
line-height:1.6em;
}

.hlist dl,.hlist ol,.hlist ul {
margin:0;
}

.hlist dd,.hlist dt,.hlist li {
display:inline;
margin:0;
}

/*Display nested lists inline*/
.hlist dl dl,.hlist ol ol,.hlist ul ul {
display:inline;
}

/*Generate interpuncts*/
.hlist dt:after {
content:&quot;:&quot;;
}

.hlist dd:after,.hlist li:after {
content:&quot; ·&quot;;
font-weight:700;
}

.hlist dd:last-child:after,.hlist dt:last-child:after,.hlist li:last-child:after {
content:none;
}

/*for IE 8*/
.hlist dd.hlist-last-child:after,.hlist dt.hlist-last-child:after,.hlist li.hlist-last-child:after {
content:none;
}

/*Add parens around nested lists*/
.hlist dl dl dd:first-child:before,.hlist ol ol li:first-child:before,.hlist ul ul li:first-child:before {
content:&quot;(&quot;;
}

.hlist dl dl dd:last-child:after,.hlist ol ol li:last-child:after,.hlist ul ul li:last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*For IE8*/
.hlist dl dl dd.hlist-last-child:after,.hlist ol ol li.hlist-last-child:after,.hlist ul ul li.hlist-last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*Put numbers in ordered lists*/
.hlist.hnum ol li {
counter-increment:level1;
}

.hlist.hnum ol li:before {
content:counter(level1) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li {
counter-increment:level2;
}

.hlist.hnum ol ol li:first-child:before {
content:&quot;(&quot; counter(level2) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li:before {
content:counter(level2) &quot; &quot;;
}

/*Unbulleted lists*/
.plainlist ul {
line-height:inherit;
list-style:none none;
margin:0;
}

.plainlist ul li {
margin-bottom:0;
}

/**/
.usermessage {
vertical-align:middle;
}

/*[[قالب:خطأ]]*/
p.error {
font-weight:700;
}

/**/
span#edit-for-sysops {
display:none;
}

/**/
div.sharedUploadNotice {
font-style:normal;
}

/**/
input#wpUploadFile,input#wpDestFile,input#wpLicense {
float:right;
}

/*־Site Notice*/
div#siteNotice {
padding-top:5px;
text-align:center;
}

/*لا سطر تحت الوصلات المؤشرة*/
.nounderlines a,.IPA a:link,.IPA a:visited {
text-decoration:none;
}

/* Pie chart test:Transparent borders */
.transborder {
border:solid transparent;
}

* html .transborder {
/* IE6 */
border:solid #000001;
filter:chroma(color=#000001);
}

/*[[قالب:صندوق معلومات]]*/
.infobox {
border:solid 1px silver;
border-radius:1px;
color:#000;
float:left;
clear:left;
}

.infobox td,.infobox th {
vertical-align:top;
padding-right:2px;
}

.infobox th {
border-radius:2px;
}

.infobox caption {
font-size:larger;
margin-left:inherit;
}

.infobox.bordered {
border-collapse:collapse;
}

.infobox.bordered td,.infobox.bordered th {
border:1px solid #aaa;
}

.infobox.bordered .borderless td,.infobox.bordered .borderless th {
border:0;
}

/*Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]]*/
div.columns-2 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:50%;
min-width:300px;
}

div.columns-3 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:33.3%;
min-width:200px;
}

div.columns-4 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:25%;
min-width:150px;
}

div.columns-5 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:20%;
min-width:120px;
}

/* Prevent line breaks in silly places:
   1) Where desired
   2) Links when we don't want them to
   3) Bold &quot;links&quot; to the page itself
   4) Ref tags with group names &lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt; --&gt; &quot;[Note 1]&quot; */
.nowrap,
.nowraplinks a,
.nowraplinks .selflink,
sup.reference a {
    white-space: nowrap;
}
.nowrap pre {
    white-space: pre;
}
/* But allow wrapping where desired: */
.wrap,
.wraplinks a {
    white-space: normal;
}

/*[[قالب:مرتب مخفي]]*/
td .sortkey,th .sortkey {
display:none;
speak:none;
}

/*The backgrounds for galleries.*/
div#content .gallerybox div.thumb {
background-color:#F9F9F9;
/*Light gray padding*/
}

/**/
div.NavFrame + div.NavFrame {
border-top-style:none;
border-top-style:hidden;
}

div.NavPic {
background-color:#FFF;
float:left;
margin:0;
margin-top:.5em;
padding:2px;
}

div.NavFrame div.NavHead {
background-color:#ccf;
font-size:100%;
font-weight:700;
height:1.6em;
position:relative;
}
div.NavFrame p {
font-size:100%;
}

div.NavFrame div.NavContent {
font-size:100%;
}

div.NavFrame div.NavContent p {
font-size:100%;
}

.NavEnd {
clear:both;
line-height:1px;
margin:0;
padding:0;
}

a.NavToggle {
text-align: left;
position: absolute;
top: 0;
left: 5px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
}

/*[[قالب:ص.م/موقع جغرافي متعدد]]*/
.NavContent .img_toogle {
zoom:1;
clear:both;
}

.img_toogle,.img_toogle * {
margin:0 auto!important;
padding:0!important;
}

.img_toogle .a_toogle {
display:block;
text-align:center!important;
font-size:.96em;
}

.img_toogle .geobox {
position:relative;
}

.img_toogle .geobox+.geobox {
border-top:5px solid #aaa;
}

.img_toogle .geopoint {
position:absolute;
width:5px;
height:5px;
font-size:1px;
border:1px solid #000;
background:red;
}

.img_toogle ul {
list-style-type:none!important;
list-style-image:none!important;
list-style-position:outside!important;
text-align:center;
}

/*Disable the automatic text-size adjust of WebKit on iPhones etc. It scales some text,and not the other.Use none,or fixed percentage instead. Use media selector,because defining a value,overwrites platform defaults.*/
@media only screen and max-device-width 480px{
body {
-webkit-text-size-adjust:none;
}
}

/*خواص الطباعة*/
@media print{
#privacy,#about,#disclaimer,printfooter {
display:none;
}
}

@media print{
pre,.reflist4 {
overflow:visible!important;
height:auto!important;
}
}

/*Audiolink*/
.audiolink a {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Loudspeaker.png) center right no-repeat!important;
padding-left:16px!important;
padding-right:0!important;
}

html &gt; body .audiolink a {
background:none!important;
padding-left:0!important;
}

/*Table classes*/
table.prettytable {
margin:1em 0 1em 1em;
/*background-color:#F9F9F9;*/
border:1px silver solid;
border-collapse:collapse;
}

table.prettytable th,table.prettytable td {
border:1px silver solid;
padding:0.2em 0.3em /*!important*/;
}

table.prettytable th {
background-color:#E1E1E1;
text-align:center;
}

.ntable {
counter-reset:line-number;
}

.ntable td:first-child:before {
content:counter(line-number) &quot;.&quot;;
counter-increment:line-number;
padding-left:.3em;
}

.btable {
border-collapse:collapse;
border:1px solid #aaa;
}

.btable th,.btable td {
padding:.2em;
border:1px solid #aaa;
}

/*hiddenStructure - allows selective hiding of markup in templates*/
.hiddenStructure {
display:none;
speak:none;
}

/**/
#p-logo {
height:165px;
}

#p-logo a,#p-logo a:hover {
height:165px;
}


/*لإظهار ما إذا كانت خلفية أي صورة شفافة*/
#file img {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Checker-16x16.png) repeat;
}

/*خلفية شفافة*/
.same-bg {
background:none;
}

/*[[قالب:صندوق المعلومات 2]]*/
.infobox_v2 {
background:#f9f9f9;
color:#000;
font-size:96%;
line-height:1.6em;
float:left;
clear:left;
border:1px solid #aaa;
}

.infobox_v2 th {
vertical-align:top;
text-align:left;
}

.infobox_v2 .entete {
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-size:150%;
font-weight:bolder;
line-height:1.6em;
color:#000;
}

.infobox_v2 .media {
height:35px;
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-weight:bolder;
color:#000;
}

.entete {
background-size:contain!important;
}

.entete.aerostat {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7e/Picto_infobox_aerostat.png) no-repeat top right;
}

.entete.artiste {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f3/Picto_infobox_artiste.png) no-repeat top right;
}

.entete.artsmartiauxjap {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Picto_infobox_samourai.png) no-repeat top right;
}

.entete.association {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Collaboration_logo_infobox.svg/50px-Collaboration_logo_infobox.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.athletisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_Infobox_Athletisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.auteur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/Picto_infobox_auteur.png) no-repeat top right;
}

.entete.baseball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Baseball_pictogram.svg/35px-Baseball_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.basket-ball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f4/Picto_Infobox_Basketball.png) no-repeat top right;
}

.entete.bd {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Picto_infobox_comicballoon.png) no-repeat top right;
}

.entete.biere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Picto_infobox_beer.png) no-repeat top right;
}

.entete.canada {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Picto_infobox_Canada.png) no-repeat top right;
}

.entete.calendrier {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Almanacco.png) no-repeat top right;
}

.entete.cardinal {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/Picto_infobox_cardinal.png) no-repeat top right;
}

.entete.chateau {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Picto_infobox_chateau.png) no-repeat top right;
}

.entete.catch {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Picto_infobox_catch.png) no-repeat top right;
}

.entete.cinema {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Picto_infobox_cinema.png) no-repeat top right;
}

.entete.communication {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Picto_infobox_antenna.png) no-repeat top right;
}

.entete.cyclisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Cycling_%28road%29_pictogram.svg/45px-Cycling_%28road%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.deportation {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_Infobox_deportation.png) no-repeat top right;
}

.entete.disney {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Picto_infobox_Disney.png) no-repeat top right;
}

.entete.diplomatie {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_infobox_ambassade.png) no-repeat top right;
}

.entete.egypte-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Picto_infobox_ancient_Egypt.png) no-repeat top right;
}

.entete.eveque {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_bishop.png) no-repeat top right;
}

.entete.football {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Infobox_Football_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.footballblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Picto_infobox_fotbal_2.png) no-repeat top right;
}

.entete.grappe {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Picto_info_grape.png) no-repeat top right;
}

.entete.gymnastique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg/35px-Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.helicoptere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Picto_infobox_helicopter.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Picto_Infobox_Ice_hockey.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey-sur-gazon {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Field_hockey_pictogram.svg/35px-Field_hockey_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.humain {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Picto_infobox_manwoman.png) no-repeat top right;
}

.entete.informatique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/Picto-infoboxinfo.png) no-repeat top right;
}

.entete.israel-judaisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Picto_infobox_israel-judaisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Picto_infobox_Game.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu-role {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d8/Picto_infobox_Jeu_de_rôle.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeuvideo {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/Picto_infobox_gamepad.png) no-repeat bottom right;
}

.entete.macintosh {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/Picto_infobox_Macintosh.png) no-repeat top right;
}

.entete.map {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Picto_infobox_map.png) no-repeat top right;
}

.entete.medecine {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_med.png) no-repeat top right;
}

.entete.mets {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Picto_infobox_mets.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-metro {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/Picto_infobox_Mtl_metro.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_infobox_Mtl_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.moteur-avion {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9c/Picto_Infobox_moteur_d%27avion.png) no-repeat top right;
}

.entete.musee {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ac/Infobox_museum_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.musique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/60/Picto_infobox_music.png) no-repeat top right;
}

.entete.papyrus {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Picto_infobox_papyrus.png) no-repeat top right;
}

.entete.paralympique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/Picto_infobox_Paralympics.png) no-repeat top right;
}

.entete.persofiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Picto_infobox_masks.png) no-repeat top right;
}

.entete.planeur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Picto_infobox_planeur.png) no-repeat top right;
}

.entete.pretendant {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5f/Picto_infobox_pr%C3%A9tendant_%C3%A0_un_tr%C3%B4ne.png) no-repeat top right;
}

.entete.presse {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_journal.png) no-repeat top right;
}

.entete.projet {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Picto_infobox_tools.png) no-repeat top right;
}

.entete.quebec {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Picto_infobox_Quebec.png) no-repeat top right;
}

.entete.recherche {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c1/Picto_infobox_detective.png) no-repeat top right;
}

.entete.rome-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/Picto_infobox_Roman_military_banner.png) no-repeat top right;
}

.entete.route {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Infobox_road_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugby {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/Picto_Infobox_Rugby.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugbyblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Rugby_union_pictogram.svg/35px-Rugby_union_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.science-fiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Picto_infobox_fliyingsaucer.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/Picto_infobox_Olympic.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport-automobile {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Picto_infobox_sport_auto.png) no-repeat top right;
}

.entete.television {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Picto_infobox_TV-T%26PC.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Tennis_pictogram.svg/35px-Tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-table {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Table_tennis_pictogram_white.svg/40px-Table_tennis_pictogram_white.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-tableblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Table_tennis_pictogram.svg/35px-Table_tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.timbre {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_Stamps.png) no-repeat top right;
}

.entete.train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/Picto_infobox_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.union-europeenne {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/Picto_Infobox_Europe.png) no-repeat top right;
}

.entete.universite {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Picto_infobox_book.png) no-repeat top right;
}

.media.audio {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/35px-Gnome-speakernotes.png) no-repeat top left;
}

.media.video {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/35px-Tango-video-x-generic.png) no-repeat top left;
}


.stub {
clear:both;
}

.stub img {
height:25px!important;
width:25px!important;
}

/*صناديق التصفح*/
.navbar {
display:inline;
font-size:88%;
font-weight:400;
}

.navbar ul {
display:inline;
white-space:nowrap;
}

.navbar li {
word-spacing:-.125em;
}

.navbar.mini li span {
font-variant:small-caps;
}

.navbox .navbar {
display:block;
font-size:100%;
}

.navbox-title .navbar {
float:right;
text-align:right;
width:6em;
margin:0px -.5em 0px -6em;
}

.navbox {
border:1px solid silver;
clear:both;
font-size:90%;
margin:auto;
padding:0;
text-align:center;
width:100%;
}

table.navbox + table.navbox {
margin-top:-1px;
}

.navbox-title,.navbox-abovebelow,.navbox th {
text-align:center;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
background-color:#ccf;
}

@media print{
.navbox {
display:none;
}
}

th.navbox-group {
text-align:right;
font-weight:700;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
white-space:nowrap;
}

.navbox,.navbox-subgroup {
background:#f9f9f9;
}

.navbox-inner,.navbox-subgroup {
width:100%;
}

.navbox-list {
border-color:#f9f9f9;
}

.navbox-title,.navbox th {
background:#ccf;
}

.navbox-abovebelow,th.navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-title {
background:#ddf;
}

.navbox-subgroup .navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
background:#ddf;
}

.navbox-even {
background:#f5f5f5;
}

.navbox-odd {
background:#fdfdfd;
}

.navbox .hlist td dl,.navbox .hlist td ol,.navbox .hlist td ul,.navbox td.hlist dl,.navbox td.hlist ol,.navbox td.hlist ul {
padding:.125em;
}

.navbox .hlist dd,.navbox .hlist dt,.navbox .hlist li {
white-space:nowrap;
white-space:normal !ie;
}

.navbox .hlist dd dl,.navbox .hlist dt dl,.navbox .hlist li ol,.navbox .hlist li ul {
white-space:normal;
}

ol + table.navbox,ul + table.navbox {
margin-top:.5em;
}

.hlist li {
white-space:normal!important;
}

.ns--1 .hlist li {
padding-left:4px!important;
}

.collapseButton {
float:left;
}

.navbox-list .collapseButton {
margin-left: -3px;
}
.collapseButton a{
text-align: left;
position: relative;
top: 0;
left: 0px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
padding-right: 222px;
margin-right: -222px;
font-family:arial!important
}
.mw-collapsible-toggle{
font-weight:400;
text-align:left;

}

.plainlinksneverexpand a {
background:none!important;
padding:0!important;
}

/*Geographical coordinates defaults. See [[Template:Coord/link]] for how these are used. The classes &quot;geo&quot;,&quot;longitude&quot;,and &quot;latitude&quot; are used by the [[Geo microformat]].*/
.geo-default,.geo-dms,.geo-dec {
display:inline;
direction:ltr!important;
unicode-bidi:embed;
}

.geo-nondefault,.geo-multi-punct {
display:none;
}

.longitude,.latitude {
white-space:nowrap;
}

/*[[قالب:تبصرة تحرير/لب]]*/
.editnotice{  border-color: rgb(210, 210, 32);}
.editnotice-area {
z-index:1;
}

.editnotice-link {
margin-top:-20px;
clear:both;
float:left;
position:relative;
top:17px;
padding:0;
line-height:1em;
}

.editnotice-namespace {
display:none;
}

/*[[ويكيبيديا:مراجعات معلمة]]*/
.flaggedrevs_short {
float:left;
margin:0 1em 0 0;
}

.fr-watchlist-pending-notice {
padding:1px 1em;
}

.flaggedrevs_preview {
margin-right:-1em;
}

.flaggedrevs_basic,.flaggedrevs_quality,.flaggedrevs_pristine,.flaggedrevs_notice {
margin:5px 0!important;
}

/*FlaggedRevs box walkaround*/
#contentSub {
margin-bottom:1em;
}

/*[[Module:Coordinates]],[[قالب:اخ]]*/
.topleftlink {
position:absolute;
top:5px;
left:0;
float:left;
margin:0;
padding:0;
line-height:1.5em;
text-align:left;
text-indent:0;
font-size:85%;
text-transform:none;
white-space:nowrap;
font-size:13px!important;
}

.skin-monobook .topleftlink {
left:15px;
top:65px;
}

.topleftlink ~ .topleftlink,.ns-10 .topleftlink {
position:relative!important;
top:-.4em!important;
border:solid 1px silver;
padding:0 2px;
margin-top:3px;
}

.skin-monobook .topleftlink ~ .topleftlink,.skin-monobook .ns-10 .topleftlink {
top:-10px!important;
left:0!important;
}

/*[[قالب:شريط بوابات]]*/
#bandeau-portail {
clear:both;
line-height:1.9em;
padding:3px;
margin:2px 0;
background-color:#F9F9F9;
text-align:center;
overflow:auto;
 border:solid 1px silver;
}

#liste-portail {
padding:3px;
text-align:center;
margin-right:0;
clear:both;
}

#liste-portail li {
display:inline;
}

#bandeau-portail li {
display:inline;
}

.bandeau-portail-element {
white-space:nowrap;
margin:auto 1.5em;
}

.bandeau-portail-icone {
margin-left:.5em;
}

/**صغر في التصنيفات**/
.bandeau-portail-texte &gt; a:nth-child(1) {
font-weight:700;
}

.ns-14 #bandeau-portail {
width:242px;
float:left;
font-size:96%;
text-align:right;
margin: 0px;
clear:left;
}

.ns-14 #bandeau-portail li {
margin-right:-17px;
}

/*[[قالب:قائمة أفقية]]*/
.jqueryslidemenu {
font-size:15px;
font-weight:700;
background:#696969;
background-size:100px 100px;
width:100%;
clear:both;
box-shadow:0 1px 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul {
margin:0;
padding:0;
list-style-type:none;
}

.jqueryslidemenu ul li {
position:relative;
z-index:4;
display:inline;
float:right;
display:block;
background:#696969;
color:#FFF;
padding:1px 14px;
text-decoration:none;
border-right:solid 1px silver;
line-height:1.4em!important;
}

.jqueryslidemenu ul li img {
max-height:18px;
}

* html .jqueryslidemenu ul li {
display:inline-block;
}

.jqueryslidemenu ul li a:link,.jqueryslidemenu ul li a:visited {
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li:hover {
background:lightgray;
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li ul {
position:absolute;
right:0;
display:block;
visibility:hidden;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li ul {
top:0;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li {
float:none;
font-size:15px;
font-weight:700;
width:160px;
padding:1px 9px;
margin:0;
border-bottom:1px solid silver;
box-shadow:0 0 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li:hover {
background:lightgray;
color:#696969;
}

.downarrowclass,.leftarrowclass {
position:absolute;
top:4px;
left:4px;
}

/*Colors list*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li,.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li,.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li,.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li,.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li,.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li,.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
display:block;
color:#FFF;
text-decoration:none;
}

/*Colors*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li {
background:#a5c966;
}

.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li {
background:#cf0404;
}

.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li {
background:#febf04;
}

.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li {
background:#c8c8c8;
}

.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li {
background:#0e0e0e;
}

.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li {
background:#ed9017;
}

.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li {
background:#4096ee;
}

.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred ul li {
background:#a90329;
}

.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
background:#de47ac;
}


/*For linked citation numbers and document IDs,where the number need not be shown on a screen or a handheld,but should be included in the printed version.*/
@media screen,handheld{
.citation .printonly {
display:none;
}
}

/* Make it possible to hide checkboxes in &lt;inputbox&gt; */
.inputbox-hidecheckboxes form .inputbox-element {
    display: none !important;
}

/*Tag recreated pages*/
.mw-tag-marker-إعادة_إنشاء_صفحة_محذوفة_من_قبل {
	background-color: black;
	color: white;
}
/* For portals, added 2011-12-07 -bv
   On wide screens, show these as two columns
   On narrow and mobile screens, let them collapse into a single column */
.portal-column-left {
    float: left;
    width: 50%;
}
.portal-column-right {
    float: right;
    width: 49%;
}
.portal-column-left-wide {
    float: left;
    width: 60%;
}
.portal-column-right-narrow {
    float: right;
    width: 39%;
}
.portal-column-left-extra-wide {
    float: left;
    width: 70%;
}
.portal-column-right-extra-narrow {
    float: right;
    width: 29%;
}
@media only screen and (max-width: 800px) {
    /* Decouple the columns on narrow screens */
    .portal-column-left,
    .portal-column-right,
    .portal-column-left-wide,
    .portal-column-right-narrow,
    .portal-column-left-extra-wide,
    .portal-column-right-extra-narrow {
        float: inherit;
        width: inherit;
    }
}
.lirev ol,.lirev ul{display:flex;flex-direction:column-reverse;list-style-type:disc;/*IE قالب:رسائل_للمجتمع*/width:240px}
center &gt; ul {list-style:none}
@media screen{div.thumbinner {border:solid 1px silver;padding: 2px 1px;} div.thumbinner .thumbimage {border:none;} }

.ui-dialog{right: 100px; left:1px; top:132px}

/* Prevent the 'double bold' bug in Firefox when using DirectWrite */
strong.selflink {
    font-weight: 700;
}

/* قالب:تصفح بوابة */
.globegris{
	background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/10/Wikipedia-logo-v2-200px-transparent.png)
}

ace_print-margin{left:unset;right:564px}

.screen-only{display: block;}
.mobile-only {display: none;}
@media screen and (max-width: 480px) {
.screen-only {display: none;}
.mobile-only {display: block;}
}

/*عدم إخفاء زر اعتبر كل الصفحة مراجعة، عند تشغيل تفضيل طي التغييرات حسب الصفحة في أحدث التغييرات وقائمة المراقبة*/
#mw-watchlist-resetbutton{display:block!important}

/*تجنب انقسام شريط المحرر المرئي في الشاشات الحاسوبية الصغيرة */
.ve-ui-toolbar-group-format &gt; span:nth-child(1) {min-width: 4em!important;}.oo-ui-popupToolGroup-handle {padding: .3em 0;}

/*عدم تراكب الحروف لتسهيل التحرير*/
.mw-geshi div, .mw-geshi div pre, span.mw-geshi, pre.source-css, pre.source-javascript, pre.source-lua, #wpTextbox1, textarea, code, pre {
    letter-spacing: .00058em;
}
/**/
#wpSummaryLabel,#wpSummary{display:inline}
/**/
.oo-ui-icon-info{background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Light_bulb_font_awesome.svg/512px-Light_bulb_font_awesome.svg.png)!important;background-size:20px!important}

/*[[قالب:قول]] وغيره*/
u&gt;b{letter-spacing: 1.5px;text-shadow: -0.5px 0;
}
u&gt;b,b&gt;i,u&gt;i{font-weight:normal;font-style:normal;display:inline-block}
b&gt;i::before,u&gt;i::before,
.quot::before{content:open-quote;}
b&gt;i::after,u&gt;i::after,
.quot::after{content:close-quote;}
.quott::before{content:no-open-quote;}
.quott::after{content:no-close-quote;}

.guil::before{content:&quot;«&quot;;}
.guil::after{content:&quot;»&quot;;}

.crnr::before{content:&quot;「&quot;;}
.crnr::after{content:&quot;」&quot;;}

/**/
.brac::before{content:&quot;[&quot;;}
.brac::after{content:&quot;]&quot;;}
.prns::before{content:&quot;(&quot;;}
.prns::after{content:&quot;)&quot;;}
.prns::before,.prns::after,
.brac::before,.brac::after,
b&gt;i::before,b&gt;i::after,
.quot::before,.quot::after,
.quott::before,.quott::after,
.guil::before,.guil::after,
.crnr::before,.crnr::after
{color:darkslategrey;
font-style:normal!important;
font-family:georgia}


/**/
.madd{font-family: monospace;
    font-size: 150%;}
.emph{color:#BC7A00}
.shad{text-shadow: 0 .5px 0, 0 -.5px 0;}


/*style*/
.catlinks,fieldset,
h1, h2, h3, h4, h5, h6{border-color:silver}
div.vectorMenu div.menu{background-color:#f9f9f9}
div.patrollink {
    font-size: 90%;}
/*http://cssdeck.com/labs/pure-css-tree-menu-framework [[قالب:قائمة_شجرية]]*/
.treeview ul {
    padding: 0;
    margin: 0;
}
.treeview li {
    padding: 0;
    margin: 0;
    list-style-type: none;
    list-style-image: none;
}
.treeview li li {
    background-image: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3d/Treeview-grey-line-flipped.png&quot;);
    background-repeat: no-repeat;
    background-position: right 0 top -2981px;
    /* @noflip */
    padding-right: 20px;
    text-indent: 0.3em;
}
.treeview li li.lastline {
    background-position: right 0 top -5971px
}
.treeview li.emptyline &gt; ul {
    /* @noflip */
    margin-right: -1px;
}
.treeview li.emptyline &gt; ul &gt; li:first-child {
    background-position: right 0 top 9px
}

.mw-body-content {font-size: 0.95em;}
#mw-content-text&gt;#toc{
max-width: 50%!important;
}/*أرقام المراجع بالخط العادي*/
sup.reference {
font-weight:400;
font-style:normal;
font-size:11px;
}/*زيادة المسافة بين السطور في متن الصفحة، وفي العناوين وجدول المحتوبات*/
body,p,ul,ol,dd,#bodyContent,div#bodyContent,h1,h2,.firstHeading,#firstHeading,#toc ul,.toc ul {
line-height:1.6em;
}/*أرقام المراجع تسبب فجوات بين السطور، لذا نقلل ارتفاع أسطرها*/
sub,sup {
line-height:1.3em;
}/*جعل صندوق التحرير أقصر*/
#wpTextbox1,#sandbox-js-area,#sandbox-css-area {
height:20em;
}/*تقليل الفراغ بين وصلات التصنيفات ونهاية المحتوى*/
.catlinks {
margin-top:.3em;
}
/*عدم تداخل القوالب والتصنيفات الفرعية وغيرها*/
#mw-subcategories,#mw-pages,#mw-category-media,#filehistory,#wikiPreview,#wikiDiff {
clear:both;
}
 #mw-fr-difftoggle{float: right; padding-left: 1em; color: transparent}#mw-fr-difftoggle::before{content:&quot;[&quot;;color: blue;
    margin-left: -5px;}#mw-fr-difftoggle::after{content:&quot;]&quot;;color: blue;
    margin-right: -5px;}

/*[[قالب:خط/عربي]]*/
.script-arabic {
font-family:Amiri,'Sakkal Majalla',Arial!important;
font-size:110%
}

.m{font-style: normal; position: relative; padding-right: 1px; display: inline-block; -webkit-transform: skew(12deg); -moz-transform: skew(12deg); -ms-transform: skew(12deg); /*-o-transform: skew(12deg);*/ transform: skew(12deg);}
.gradient-grey{box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -moz-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -webkit-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); text-align: center; float: left; background-image: -moz-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -ms-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -o-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -webkit-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4);}
.mw-collapsible-header{width:100%;clear: both;display: block;}
.mw-collapsible-toggle &gt; a:anth-child(2){
color: #5a5a5a;
padding-right: 5px;}
 #fr-rating-controls br,
.mw-collapsible-bracket{display:none}

.pre {
display:inline-table;
direction:rtl;
text-align:right!important;
}

.pre2 {
display:inline-table;
}

mark {
background-color:#FFC;
}

.mw-warning-with-logexcerpt {
margin-bottom:0!important;
}

.mw-continue-editing {
display:none;
}

h2#mw-previewheader {
margin-top:5px!important;
}

.previewnote p {
text-indent:0!important;
}

.previewnote {
color:#000!important;
}

.flaggedrevs_editnotice {
background-color:#F9F9F9!important;
padding:0 10px!important;
}

/*قوالب توضيح ووضح ومفصلة*/
.disambig {
margin-top:1em;
clear:right;
}

.dablink,.rellink {
padding:1px 3px!important;
font-size:95%;
background-color:#F9F9F9;
}

.dablink {
clear:right;
}

.rellink {
max-width:50%;
clear:right;
margin-bottom:5px;
border-style:solid;
border-color:#e6e6e6;
border-width:1px 0;
overflow-x:auto;
}

.rellink&gt;p {
margin:0;
}

.rellink:not(.hlist)&gt;ul {
margin:0 20px;
}

.external.free {
word-break:break-all;
direction:ltr!important;
}

/*Chrome*/
.plainlinks:after {
content:none!important;
}

/*صيغة إخفاء نص عنوان من فهرس المحتويات*/
.toc sub sup {
display:none;
}
sub sup {
font-size:115%!important;
vertical-align:10%;
}
.mw-headline sub sup {
color:silver;
font-weight:400;
}

/**/
.page-ويكيبيديا_طلبات_مراجعة_التعديلات h2 {
font-weight:700;
font-size:1em!important;
margin-right:.5em;
padding-bottom:.5em!important;
}

/*ويكي الحب*/
.wikilove {
background-image:linear-gradient(left,#f7f7f7,#fdfdfd);
background-color:#f7f7f7;
border:1px solid silver;
padding:2px 10px;
}

.wikiloveimg {
vertical-align:middle;
padding:5px;
}

.wikilovehdr {
font-size:x-large;
padding:1px 5px;
font-weight:700;
}

.wikilovetxt {
vertical-align:middle;
padding:1px 5px;
}

/*[[قالب:عكس صورة]] وغيره*/
.flipimg img,#mw-echo-overlay-moreinfo-link,#mw-echo-moreinfo-link,#wikieditor-toolbar-link-int-target-status-disambig,
#mw-indicator-mw-helplink a{
-moz-transform:scaleX(-1);
-o-transform:scaleX(-1);
-webkit-transform:scaleX(-1);
transform:scaleX(-1);
filter:FlipH;
-ms-filter:FlipH;
}#mw-indicator-mw-helplink a{color:transparent!important;font-size:0px;background-size: 22px;}

/*الصفحة الرئيسية*/
/**تحسين المظهر**/
body.page-لومړی_مخ #mp-topbanner {
clear:both;
}

/**إخفاء مواد**/
body.page-لومړی_مخ #ca-delete,body.page-لومړی_مخ #deleteconfirm,body.page-لومړی_مخ #t-cite,body.page-لومړی_مخ #lastmod,body.page-لومړی_مخ #siteSub,body.page-لومړی_مخ #contentSub,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ h1.firstHeading,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ #bandeau-portail,body.page-لومړی_مخ #centralNotice,body.page-لومړی_مخ #mw-fr-reviewform {
display:none!important;
}


/*[[قالب:مراجع]]*/
ol.references,div.reflist,div.refbegin {
font-size:13px;
margin-bottom:.5em;
clear:right;
}

div.reflist ol.references {
list-style-type:decimal;
margin:0 -2.35em 0 0;
list-style-position:inside;
width:100%;
}

.mw-content-ltr ol.references {
margin:0;
}

.references &gt; li &gt; b &gt; a,.mw-cite-backlink {
margin-right:-2px;
}

/*Gadget-refStyle*/
.reflist-options {
display:none;
}

ol.references {
margin:0;
}

ol.references li {
margin:0 3em 0 0;
}

.reflist-cols ol,ol.reflist-cols,.reflist-cols2 ol,ol.reflist-cols2 {
columns:2;
-webkit-columns:2;
-moz-columns:2;
}

.reflist-cols3 ol,ol.reflist-cols3 {
columns:3!important;
-webkit-columns:3!important;
-moz-columns:3!important;
}

.reflist-cols4 ol,ol.reflist-cols4 {
columns:4!important;
-webkit-columns:4!important;
-moz-columns:4!important;
}

ol.reflist-scroll {
max-height:25em;
overflow:auto;
margin:0!important;
}

ol.reflist-hide {
display:none;
}

/*for IE 8*/
.hlist dd.hlist-last-child:after,.hlist dt.hlist-last-child:after,.hlist li.hlist-last-child:after {
content:none;
}

/*Add parens around nested lists*/
.hlist dl dl dd:first-child:before,.hlist ol ol li:first-child:before,.hlist ul ul li:first-child:before {
content:&quot;(&quot;;
}

.hlist dl dl dd:last-child:after,.hlist ol ol li:last-child:after,.hlist ul ul li:last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*For IE8*/
.hlist dl dl dd.hlist-last-child:after,.hlist ol ol li.hlist-last-child:after,.hlist ul ul li.hlist-last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*Put numbers in ordered lists*/
.hlist.hnum ol li {
counter-increment:level1;
}

.hlist.hnum ol li:before {
content:counter(level1) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li {
counter-increment:level2;
}

.hlist.hnum ol ol li:first-child:before {
content:&quot;(&quot; counter(level2) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li:before {
content:counter(level2) &quot; &quot;;
}

/*Unbulleted lists*/
.plainlist ul {
line-height:inherit;
list-style:none none;
margin:0;
}

.plainlist ul li {
margin-bottom:0;
}

/**/
.usermessage {
vertical-align:middle;
}

/*[[قالب:خطأ]]*/
p.error {
font-weight:700;
}

/**/
span#edit-for-sysops {
display:none;
}

/**/
div.sharedUploadNotice {
font-style:normal;
}

/**/
input#wpUploadFile,input#wpDestFile,input#wpLicense {
float:right;
}

/*־Site Notice*/
div#siteNotice {
padding-top:5px;
text-align:center;
}

/*لا سطر تحت الوصلات المؤشرة*/
.nounderlines a,.IPA a:link,.IPA a:visited {
text-decoration:none;
}

/* Pie chart test:Transparent borders */
.transborder {
border:solid transparent;
}

* html .transborder {
/* IE6 */
border:solid #000001;
filter:chroma(color=#000001);
}

/*[[قالب:صندوق معلومات]]*/
.infobox {
border:solid 1px silver;
border-radius:1px;
color:#000;
float:left;
clear:left;
}

.infobox td,.infobox th {
vertical-align:top;
padding-right:2px;
}

.infobox th {
border-radius:2px;
}

.infobox caption {
font-size:larger;
margin-left:inherit;
}

.infobox.bordered {
border-collapse:collapse;
}

.infobox.bordered td,.infobox.bordered th {
border:1px solid #aaa;
}

.infobox.bordered .borderless td,.infobox.bordered .borderless th {
border:0;
}

/*Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]]*/
div.columns-2 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:50%;
min-width:300px;
}

div.columns-3 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:33.3%;
min-width:200px;
}

div.columns-4 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:25%;
min-width:150px;
}

div.columns-5 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:20%;
min-width:120px;
}

/*Disable the automatic text-size adjust of WebKit on iPhones etc. It scales some text,and not the other.Use none,or fixed percentage instead. Use media selector,because defining a value,overwrites platform defaults.*/
@media only screen and max-device-width 480px{
body {
-webkit-text-size-adjust:none;
}
}

/*خواص الطباعة*/
@media print{
#privacy,#about,#disclaimer,printfooter {
display:none;
}
}

@media print{
pre,.reflist4 {
overflow:visible!important;
height:auto!important;
}
}

/*Audiolink*/
.audiolink a {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Loudspeaker.png) center right no-repeat!important;
padding-left:16px!important;
padding-right:0!important;
}

html &gt; body .audiolink a {
background:none!important;
padding-left:0!important;
}

.ntable {
counter-reset:line-number;
}

.ntable td:first-child:before {
content:counter(line-number) &quot;.&quot;;
counter-increment:line-number;
padding-left:.3em;
}

.btable {
border-collapse:collapse;
border:1px solid #aaa;
}

.btable th,.btable td {
padding:.2em;
border:1px solid #aaa;
}

/*hiddenStructure - allows selective hiding of markup in templates*/
.hiddenStructure {
display:none;
speak:none;
}

/**/
#p-logo {
height:165px;
}

#p-logo a,#p-logo a:hover {
height:165px;
}


/*لإظهار ما إذا كانت خلفية أي صورة شفافة*/
#file img {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Checker-16x16.png) repeat;
}

/*خلفية شفافة*/
.same-bg {
background:none;
}

/*[[قالب:صندوق المعلومات 2]]*/
.infobox_v2 {
background:#f9f9f9;
color:#000;
font-size:95%;
line-height:1.6em;
float:left;
clear:left;
border:1px solid #aaa;
}

.infobox_v2 th {
vertical-align:top;
text-align:left;
}

.infobox_v2 .entete {
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-size:150%;
font-weight:bolder;
line-height:1.6em;
color:#000;
}

.infobox_v2 .media {
height:35px;
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-weight:bolder;
color:#000;
}

.entete {
background-size:contain!important;
}

.entete.aerostat {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7e/Picto_infobox_aerostat.png) no-repeat top right;
}

.entete.artiste {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f3/Picto_infobox_artiste.png) no-repeat top right;
}

.entete.artsmartiauxjap {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Picto_infobox_samourai.png) no-repeat top right;
}

.entete.association {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Collaboration_logo_infobox.svg/50px-Collaboration_logo_infobox.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.athletisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_Infobox_Athletisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.auteur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/Picto_infobox_auteur.png) no-repeat top right;
}

.entete.baseball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Baseball_pictogram.svg/35px-Baseball_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.basket-ball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f4/Picto_Infobox_Basketball.png) no-repeat top right;
}

.entete.bd {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Picto_infobox_comicballoon.png) no-repeat top right;
}

.entete.biere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Picto_infobox_beer.png) no-repeat top right;
}

.entete.canada {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Picto_infobox_Canada.png) no-repeat top right;
}

.entete.calendrier {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Almanacco.png) no-repeat top right;
}

.entete.cardinal {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/Picto_infobox_cardinal.png) no-repeat top right;
}

.entete.chateau {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Picto_infobox_chateau.png) no-repeat top right;
}

.entete.catch {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Picto_infobox_catch.png) no-repeat top right;
}

.entete.cinema {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Picto_infobox_cinema.png) no-repeat top right;
}

.entete.communication {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Picto_infobox_antenna.png) no-repeat top right;
}

.entete.cyclisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Cycling_%28road%29_pictogram.svg/45px-Cycling_%28road%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.deportation {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_Infobox_deportation.png) no-repeat top right;
}

.entete.disney {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Picto_infobox_Disney.png) no-repeat top right;
}

.entete.diplomatie {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_infobox_ambassade.png) no-repeat top right;
}

.entete.egypte-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Picto_infobox_ancient_Egypt.png) no-repeat top right;
}

.entete.eveque {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_bishop.png) no-repeat top right;
}

.entete.football {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Infobox_Football_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.footballblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Picto_infobox_fotbal_2.png) no-repeat top right;
}

.entete.grappe {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Picto_info_grape.png) no-repeat top right;
}

.entete.gymnastique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg/35px-Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.helicoptere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Picto_infobox_helicopter.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Picto_Infobox_Ice_hockey.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey-sur-gazon {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Field_hockey_pictogram.svg/35px-Field_hockey_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.humain {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Picto_infobox_manwoman.png) no-repeat top right;
}

.entete.informatique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/Picto-infoboxinfo.png) no-repeat top right;
}

.entete.israel-judaisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Picto_infobox_israel-judaisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Picto_infobox_Game.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu-role {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d8/Picto_infobox_Jeu_de_rôle.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeuvideo {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/Picto_infobox_gamepad.png) no-repeat bottom right;
}

.entete.macintosh {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/Picto_infobox_Macintosh.png) no-repeat top right;
}

.entete.map {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Picto_infobox_map.png) no-repeat top right;
}

.entete.medecine {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_med.png) no-repeat top right;
}

.entete.mets {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Picto_infobox_mets.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-metro {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/Picto_infobox_Mtl_metro.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_infobox_Mtl_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.moteur-avion {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9c/Picto_Infobox_moteur_d%27avion.png) no-repeat top right;
}

.entete.musee {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ac/Infobox_museum_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.musique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/60/Picto_infobox_music.png) no-repeat top right;
}

.entete.papyrus {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Picto_infobox_papyrus.png) no-repeat top right;
}

.entete.paralympique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/Picto_infobox_Paralympics.png) no-repeat top right;
}

.entete.persofiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Picto_infobox_masks.png) no-repeat top right;
}

.entete.planeur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Picto_infobox_planeur.png) no-repeat top right;
}

.entete.pretendant {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5f/Picto_infobox_pr%C3%A9tendant_%C3%A0_un_tr%C3%B4ne.png) no-repeat top right;
}

.entete.presse {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_journal.png) no-repeat top right;
}

.entete.projet {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Picto_infobox_tools.png) no-repeat top right;
}

.entete.quebec {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Picto_infobox_Quebec.png) no-repeat top right;
}

.entete.recherche {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c1/Picto_infobox_detective.png) no-repeat top right;
}

.entete.rome-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/Picto_infobox_Roman_military_banner.png) no-repeat top right;
}

.entete.route {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Infobox_road_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugby {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/Picto_Infobox_Rugby.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugbyblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Rugby_union_pictogram.svg/35px-Rugby_union_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.science-fiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Picto_infobox_fliyingsaucer.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/Picto_infobox_Olympic.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport-automobile {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Picto_infobox_sport_auto.png) no-repeat top right;
}

.entete.television {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Picto_infobox_TV-T%26PC.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Tennis_pictogram.svg/35px-Tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-table {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Table_tennis_pictogram_white.svg/40px-Table_tennis_pictogram_white.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-tableblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Table_tennis_pictogram.svg/35px-Table_tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.timbre {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_Stamps.png) no-repeat top right;
}

.entete.train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/Picto_infobox_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.union-europeenne {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/Picto_Infobox_Europe.png) no-repeat top right;
}

.entete.universite {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Picto_infobox_book.png) no-repeat top right;
}

.media.audio {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/35px-Gnome-speakernotes.png) no-repeat top left;
}

.media.video {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/35px-Tango-video-x-generic.png) no-repeat top left;
}


.stub {
clear:both;
}

.stub img {
height:25px!important;
width:25px!important;
}

/*صناديق التصفح*/
.navbar {
display:inline;
font-size:88%;
font-weight:400;
}

.navbar ul {
display:inline;
white-space:nowrap;
}

.navbar li {
word-spacing:-.125em;
}

.navbar.mini li span {
font-variant:small-caps;
}

.navbox .navbar {
display:block;
font-size:100%;
}

.navbox-title .navbar {
float:right;
text-align:right;
width:6em;
margin:0px -.5em 0px -6em;
}

.navbox {
border:1px solid silver;
clear:both;
font-size:90%;
margin:auto;
padding:0;
text-align:center;
width:100%;
}

table.navbox + table.navbox {
margin-top:-1px;
}

.navbox-title,.navbox-abovebelow,.navbox th {
text-align:center;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
background-color:#ccf;
}

@media print{
.navbox {
display:none;
}
}

th.navbox-group {
text-align:right;
font-weight:700;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
white-space:nowrap;
}

.navbox,.navbox-subgroup {
background:#f9f9f9;
}

.navbox-inner,.navbox-subgroup {
width:100%;
}

.navbox-list {
border-color:#f9f9f9;
}

.navbox-title,.navbox th {
background:#ccf;
}

.navbox-abovebelow,th.navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-title {
background:#ddf;
}

.navbox-subgroup .navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
background:#ddf;
}

.navbox-even {
background:#f5f5f5;
}

.navbox-odd {
background:#fdfdfd;
}

.navbox .hlist td dl,.navbox .hlist td ol,.navbox .hlist td ul,.navbox td.hlist dl,.navbox td.hlist ol,.navbox td.hlist ul {
padding:.125em;
}

.navbox .hlist dd,.navbox .hlist dt,.navbox .hlist li {
white-space:nowrap;
white-space:normal !ie;
}

.navbox .hlist dd dl,.navbox .hlist dt dl,.navbox .hlist li ol,.navbox .hlist li ul {
white-space:normal;
}

ol + table.navbox,ul + table.navbox {
margin-top:.5em;
}

.hlist li {
white-space:normal!important;
}

.ns--1 .hlist li {
padding-left:4px!important;
}

.collapseButton {
float:left;
}

.navbox-list .collapseButton {
margin-left: -3px;
}
.collapseButton a{
text-align: left;
position: relative;
top: 0;
left: 0px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
padding-right: 222px;
margin-right: -222px;
}
.mw-collapsible-toggle {
font-weight:400;
text-align:left;
}

.plainlinksneverexpand a {
background:none!important;
padding:0!important;
}

/*Geographical coordinates defaults. See [[Template:Coord/link]] for how these are used. The classes &quot;geo&quot;,&quot;longitude&quot;,and &quot;latitude&quot; are used by the [[Geo microformat]].*/
.geo-default,.geo-dms,.geo-dec {
display:inline;
direction:ltr!important;
unicode-bidi:embed;
}

.geo-nondefault,.geo-multi-punct {
display:none;
}

.longitude,.latitude {
white-space:nowrap;
}

/*[[قالب:تبصرة تحرير/لب]]*/
.editnotice{  border-color: rgb(210, 210, 32);}
.editnotice-area {
z-index:1;
}

.editnotice-link {
margin-top:-20px;
clear:both;
float:left;
position:relative;
top:17px;
padding:0;
line-height:1em;
}

.editnotice-namespace {
display:none;
}

/*[[ويكيبيديا:مراجعات معلمة]]*/
.flaggedrevs_short {
float:left;
margin:0 1em 0 0;
}

.fr-watchlist-pending-notice {
padding:1px 1em;
}

.flaggedrevs_preview {
margin-right:-1em;
}

.flaggedrevs_basic,.flaggedrevs_quality,.flaggedrevs_pristine,.flaggedrevs_notice {
margin:5px 0!important;
}

/*FlaggedRevs box walkaround*/
#contentSub {
margin-bottom:1em;
}

/*[[Module:Coordinates]],[[قالب:اخ]]*/
.topleftlink {
position:absolute;
top:5px;
left:0;
float:left;
margin:0;
padding:0;
line-height:1.5em;
text-align:left;
text-indent:0;
font-size:85%;
text-transform:none;
white-space:nowrap;
font-size:13px!important;
}

.skin-monobook .topleftlink {
left:15px;
top:65px;
}

.topleftlink ~ .topleftlink,.ns-10 .topleftlink {
position:relative!important;
top:-.4em!important;
border:solid 1px silver;
padding:0 2px;
margin-top:3px;
}

.skin-monobook .topleftlink ~ .topleftlink,.skin-monobook .ns-10 .topleftlink {
top:-10px!important;
left:0!important;
}

/*[[قالب:قائمة أفقية]]*/
.jqueryslidemenu {
font-size:15px;
font-weight:700;
background:#696969;
background-size:100px 100px;
width:100%;
clear:both;
box-shadow:0 1px 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul {
margin:0;
padding:0;
list-style-type:none;
}

.jqueryslidemenu ul li {
position:relative;
z-index:4;
display:inline;
float:right;
display:block;
background:#696969;
color:#FFF;
padding:1px 14px;
text-decoration:none;
border-right:solid 1px silver;
line-height:1.4em!important;
}

.jqueryslidemenu ul li img {
max-height:18px;
}

* html .jqueryslidemenu ul li {
display:inline-block;
}

.jqueryslidemenu ul li a:link,.jqueryslidemenu ul li a:visited {
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li:hover {
background:lightgray;
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li ul {
position:absolute;
right:0;
display:block;
visibility:hidden;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li ul {
top:0;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li {
float:none;
font-size:15px;
font-weight:700;
width:160px;
padding:1px 9px;
margin:0;
border-bottom:1px solid silver;
box-shadow:0 0 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li:hover {
background:lightgray;
color:#696969;
}

.downarrowclass,.leftarrowclass {
position:absolute;
top:4px;
left:4px;
}

/*Colors list*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li,.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li,.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li,.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li,.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li,.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li,.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
display:block;
color:#FFF;
text-decoration:none;
}

/*Colors*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li {
background:#a5c956;
}

.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li {
background:#cf0404;
}

.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li {
background:#febf04;
}

.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li {
background:#c8c8c8;
}

.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li {
background:#0e0e0e;
}

.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li {
background:#ed9017;
}

.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li {
background:#4096ee;
}

.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred ul li {
background:#a90329;
}

.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
background:#de47ac;
}


/*For linked citation numbers and document IDs,where the number need not be shown on a screen or a handheld,but should be included in the printed version.*/
@media screen,handheld{
.citation .printonly {
display:none;
}
}

/* Make it possible to hide checkboxes in &lt;inputbox&gt; */
.inputbox-hidecheckboxes form .inputbox-element {
    display: none !important;
}

/*Tag recreated pages*/
.mw-tag-marker-إعادة_إنشاء_صفحة_محذوفة_من_قبل {
	background-color: black;
	color: white;
}

/*عدم تراكب الحروف لتسهيل التحرير*/
.mw-geshi div, .mw-geshi div pre, span.mw-geshi, pre.source-css, pre.source-javascript, pre.source-lua, #wpTextbox1, textarea, code, pre {
    letter-spacing: .00058em;
}
/**/
#wpSummaryLabel,#wpSummary{display:inline}
/**/
.oo-ui-icon-info{background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Light_bulb_font_awesome.svg/512px-Light_bulb_font_awesome.svg.png)!important;background-size:20px!important}

#mw-fr-revisiontag{display:none}/*redundant and aligns with sidebars */
#contentSub, #contentSub2 {
    font-size: 90%;}
ul.mw-editfooter-list  {columns: 2;
    list-style-type: decimal; list-style-position: inside;margin-right: 1em;
    list-style-image: none;background-color:whitesmoke}
.mw-editfooter-list [title^=وحدة]:first-child{
    border-right: solid 5px cadetblue;
    padding-right: 5px;}
.mw-editfooter-list [title^=قالب]:first-child{
    border-right: solid 5px slateblue;
    padding-right: 5px;}
.mw-editfooter-list [title^=تصنيف]:first-child{
    border-right: solid 5px purple;
    padding-right: 5px}
.mw-editfooter-list [href^=&quot;https://www.wikidata.org/&quot;]:first-child{
    border-right: solid 5px lightblue;
    padding-right: 5px!important;}

/*exemple&lt;ref&gt;*/
sup.reference{direction: rtl; unicode-bidi: isolate;}
/*[[قالب:مشاكل عدة]]*/
.إعلام .إعلام {
    border-width: 1px;
/*    margin: 3px -6px -4px;*/
    background-color: white;
    padding: 5px 30px !important;
}
.ambox-multiple_issues .إعلام {border-width: 0;width: 95%;}
.ambox-multiple_issues .إعلام:nth-child(odd) {background: #f2efef;}
.ambox-multiple_issues .إعلام:nth-child(even) {background: #f9f9f9;}
/*أضف وصلات*/
.ui-button-text{font-weight:bold;}.ui-dialog-buttonpane{background: transparent; position: absolute;
    top: 0em;
    left: 0em; } .ui-dialog-titlebar-close{right:0em}.ui-dialog-title{padding-right:1em}

/* من أجل الصفحات ذات نسخة دقيقة */
.flaggedrevs-color-2 {background-color: #b3ffb3;}

/* من أجل حل مشكلة النصوص في نقاشات الحذف */
.xfd-closed{padding: 1px 10px;}


td.mw-enhanced-rc {
    font-family: sans-serif;
}
abbr:hover {
    color: #578B9E;
    text-decoration: none!important; border-bottom:none!important}

/*ضبط مشاكل الخطوط*/
/*.mw-body h1 {font-size: 1.7em;}*/
/*div#simpleSearch #searchInput {padding: 0 0.3em 0 0;}*/

/*كيلا تخرج الخطوط الفاصلة بين التبويبات العلوية بمظهر فكتر عن إطارها عند تصغير الصفحة بالزوم*/
div.vectorTabs span{background-position: top left;}

/**/
.mw-highlight .c {
    font-family: courier;
    letter-spacing: -0.15ex;
}

/* Messagebox templates */
.messagebox {
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background-color: #f8f9fa;
    width: 80%;
    margin: 0 auto 1em auto;
    padding: .2em;
}
.messagebox.merge {
    border: 1px solid #c0b8cc;
    background-color: #f0e5ff;
    text-align: center;
}
.messagebox.cleanup {
    border: 1px solid #9f9fff;
    background-color: #efefff;
    text-align: center;
}
.messagebox.standard-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #F9F9F9;
    margin: 4px auto;
}
/* For old WikiProject banners inside banner shells. */
.mbox-inside .standard-talk,
.messagebox.nested-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #F9F9F9;
    width: 100%;
    margin: 2px 0;
    padding: 2px;
}
.messagebox.small {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    /* @noflip */
    float: right;
    clear: both;
    /* @noflip */
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em;
}
.messagebox.small-talk {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    /* @noflip */
    float: right;
    clear: both;
    /* @noflip */
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em;
    background: #F9F9F9;
}

/* Cell sizes for ambox/tmbox/imbox/cmbox/ombox/fmbox/dmbox message boxes */
th.mbox-text, td.mbox-text {   /* The message body cell(s) */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 0.25em 0.9em;     /* 0.9em left/right */
    width: 100%;               /* Make all mboxes the same width regardless of text length */
}
td.mbox-image {                /* The left image cell */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.9em;  /* 0.9em left, 0px right */
    text-align: center;
}
td.mbox-imageright {           /* The right image cell */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.9em 2px 0;  /* 0px left, 0.9em right */
    text-align: center;
}
td.mbox-empty-cell {           /* An empty narrow cell */
    border: none;
    padding: 0;
    width: 1px;
}

/* Article message box styles */
table.ambox {
    margin: 0 10%;                  /* 10% = Will not overlap with other elements */
    border: 1px solid #a2a9b1;
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #36c;  /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background: #fbfbfb;
}
table.ambox + table.ambox {      /* Single border between stacked boxes. */
    margin-top: -1px;
}
.ambox th.mbox-text,
.ambox td.mbox-text {            /* The message body cell(s) */
    padding: 0.25em 0.5em;       /* 0.5em left/right */
}
.ambox td.mbox-image {           /* The left image cell */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.5em;    /* 0.5em left, 0px right */
}
.ambox td.mbox-imageright {      /* The right image cell */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.5em 2px 0;    /* 0px left, 0.5em right */
}

table.ambox-notice {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #36c;    /* Blue */
}
table.ambox-speedy {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;                   /* Pink */
}
table.ambox-delete {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #b32424;    /* Red */
}
table.ambox-content {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ambox-style {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.ambox-move {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ambox-protection {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}

/* Image message box styles */
table.imbox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 3px solid #36c;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background: #fbfbfb;
}
.imbox .mbox-text .imbox {  /* For imboxes inside imbox-text cells. */
    margin: 0 -0.5em;       /* 0.9 - 0.5 = 0.4em left/right.        */
    display: block;         /* Fix for webkit to force 100% width.  */
}
.mbox-inside .imbox {       /* For imboxes inside other templates.  */
    margin: 4px;
}

table.imbox-notice {
    border: 3px solid #36c;    /* Blue */
}
table.imbox-speedy {
    border: 3px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.imbox-delete {
    border: 3px solid #b32424;    /* Red */
}
table.imbox-content {
    border: 3px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.imbox-style {
    border: 3px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.imbox-move {
    border: 3px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.imbox-protection {
    border: 3px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}
table.imbox-license {
    border: 3px solid #88a;       /* Dark gray */
    background: #f7f8ff;          /* Light gray */
}
table.imbox-featured {
    border: 3px solid #cba135;    /* Brown-gold */
}

/* Category message box styles */
table.cmbox {
    margin: 3px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background: #DFE8FF;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
}

table.cmbox-notice {
    background: #D8E8FF;    /* Blue */
}
table.cmbox-speedy {
    margin-top: 4px;
    margin-bottom: 4px;
    border: 4px solid #b32424;    /* Red */
    background: #FFDBDB;          /* Pink */
}
table.cmbox-delete {
    background: #FFDBDB;    /* Red */
}
table.cmbox-content {
    background: #FFE7CE;    /* Orange */
}
table.cmbox-style {
    background: #F9F9F9;    /* Yellow */
}
table.cmbox-move {
    background: #E4D8FF;    /* Purple */
}
table.cmbox-protection {
    background: #EFEFE1;    /* Gray-gold */
}

/* Other pages message box styles */
table.ombox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #a2a9b1;       /* Default &quot;notice&quot; gray */
    background: #f8f9fa;
}

table.ombox-notice {
    border: 1px solid #a2a9b1;       /* Gray */
}
table.ombox-speedy {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.ombox-delete {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
}
table.ombox-content {
    border: 1px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ombox-style {
    border: 1px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.ombox-move {
    border: 1px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ombox-protection {
    border: 2px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}

/* Talk page message box styles */
table.tmbox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid silver;    /* Default &quot;notice&quot; silver */
    background: #F9F9F9;
}
.mediawiki .mbox-inside .tmbox { /* For tmboxes inside other templates. The &quot;mediawiki&quot; class ensures that */
    margin: 2px 0;               /* this declaration overrides other styles (including mbox-small above)   */
    width: 100%;                 /* For Safari and Opera */
}
.mbox-inside .tmbox.mbox-small { /* &quot;small&quot; tmboxes should not be small when  */
    line-height: 1.5em;          /* also &quot;nested&quot;, so reset styles that are   */
    font-size: 100%;             /* set in &quot;mbox-small&quot; above.                */
}

table.tmbox-speedy {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.tmbox-delete {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
}
table.tmbox-content {
    border: 2px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.tmbox-style {
    border: 2px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.tmbox-move {
    border: 2px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.tmbox-protection,
table.tmbox-notice {
    border: 1px solid silver;    /* silver */
}

/* Disambig and set index box styles */
table.dmbox {
    clear: both;
    margin: 0.9em 1em;
    border-top: 1px solid #ccc;
    border-bottom: 1px solid #ccc;
    background: transparent;
}

/* Footer and header message box styles */
table.fmbox {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    width: 100%;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background: #f8f9fa;     /* Default &quot;system&quot; gray */
}
table.fmbox-system {
    background: #f8f9fa;
}
table.fmbox-warning {
    border: 1px solid #bb7070;  /* Dark pink */
    background: #ffdbdb;        /* Pink */
}
table.fmbox-editnotice {
    background: transparent;
}

/* These mbox-small classes must be placed after all other
   ambox/tmbox/ombox etc classes. &quot;html body.mediawiki&quot; is so
   they override &quot;table.ambox + table.ambox&quot; above. */
html body.mediawiki .mbox-small {   /* For the &quot;small=yes&quot; option. */
    /* @noflip */
    clear: left;
    /* @noflip */
    float: left;
    /* @noflip */
    margin: 4px 0 4px 1em;
    box-sizing: border-box;
    width: 238px;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}
html body.mediawiki .mbox-small-left {   /* For the &quot;small=left&quot; option. */
    /* @noflip */
    margin: 4px 1em 4px 0;
    box-sizing: border-box;
    overflow: hidden;
    width: 238px;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}

/* Style for compact ambox */
/* Hide the images */
.compact-ambox table .mbox-image,
.compact-ambox table .mbox-imageright,
.compact-ambox table .mbox-empty-cell {
    display: none;
}
/* Remove borders, backgrounds, padding, etc. */
.compact-ambox table.ambox {
    border: none;
    border-collapse: collapse;
    background: transparent;
    margin: 0 0 0 1.6em !important;
    padding: 0 !important;
    width: auto;
    display: block;
}
body.mediawiki .compact-ambox table.mbox-small-left {
    font-size: 100%;
    width: auto;
    margin: 0;
}
/* Style the text cell as a list item and remove its padding */
.compact-ambox table .mbox-text {
    padding: 0 !important;
    margin: 0 !important;
}
.compact-ambox table .mbox-text-span {
    display: list-item;
    line-height: 1.5em;
    list-style-type: square;
    list-style-image: url(/w/skins/MonoBook/bullet.gif);
}
.skin-vector .compact-ambox table .mbox-text-span {
    list-style-type: disc;
    list-style-image: url(/w/skins/Vector/images/bullet-icon.svg);
    list-style-image: url(/w/skins/Vector/images/bullet-icon.png)\9;
}
/* Allow for hiding text in compact form */
.compact-ambox .hide-when-compact {
    display: none;
}

/* Selectively hide headers in WikiProject banners */
.wpb .wpb-header             { display: none; }
.wpbs-inner .wpb .wpb-header { display: block; }     /* for IE */
.wpbs-inner .wpb .wpb-header { display: table-row; } /* for real browsers */
.wpbs-inner .wpb-outside     { display: none; }      /* hide things that should only display outside shells */

/* To Display poems justified in IE and CSS3 (http://www.w3.org/TR/css3-text/) */
.b { /* verse container */
  text-align: justify;
  text-align-last: justify; /* for IE and CSS3 */
  -moz-text-align-last: justify; /* for Firefox 12 */
  -webkit-text-align-last: justify; /* webkit based browsers */
  text-justify: kashida;
  border: 0;
}
 
.beyt {
  white-space: nowrap; 
}

#coordinates.topleftlink{    background: whitesmoke;
    border: solid 1px silver;} 

div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;],
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;] {
	list-style-type: decimal;
    list-style-image: none;
    background-color: #F9F9F9;
    margin-bottom: 0px;
    line-height: 2em;
    padding-right: 5px;
	list-style-position: inside;
	margin-right: 0px;
	border: solid silver;
    border-width: 0 1px;
	overflow: auto;
}
div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:first-of-type,
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:first-of-type {
	border-top:solid 1px silver;
}
div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:last-of-type,
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:last-of-type {
	border-bottom:solid 1px silver;
}

#mw-fr-reviewnotice &gt; a:nth-child(1){letter-spacing: 1px; font-weight: bold; background-color: #feeec8!important; padding: 5px 10px!important;}
div.flaggedrevs_preview { background-color: #eaf3ff; color: #000; text-align: right; padding: 7px 0px;}
.لاتح .mw-prefixindex-body .allpagesredirect {display: none}  .لاتح .mw-prefixindex-body li {list-style-image: none;
    list-style: none;}
.mw-search-createlink,.iw-resultset,.iw-headline{background-color: #f8f9fa; margin-top: 1em; border: 1px solid #c8ccd1;padding: .5em;
    letter-spacing:.5px; }  .mw-search-createlink{    margin-right: -5px !important;margin-bottom:1em!important}
/*قالب:رر/ش*/
.شرح{letter-spacing: -.15ex} .شرح a{color: dodgerblue}
/*قالب:الصور
*/
.imggrp{
/*    display: inline-flex;*/
float: left;
    margin: .5em 1em 1em 0;
    border: solid 1px silver;
    background-color: whitesmoke;}
.imggrp &gt; div{
    margin: 0;
}
.imggrp .thumbinner{border:none;background: transparent}
.imggrp .thumbcaption {font-size: 70%;}
.imggrp .thumb{float:right} 
/* Generic class for Times-based serif, texhtml class for inline math */
.times-serif,
span.texhtml {
    font-family: &quot;Nimbus Roman No9 L&quot;, &quot;Times New Roman&quot;, Times, serif;
    font-size: 110%;
    line-height: 1;
}
span.texhtml {
    white-space: nowrap;
}
span.texhtml span.texhtml {
    font-size: 100%;
}
span.mwe-math-mathml-inline {
    font-size: 110%;
}

u,abbr[title], .explain[title]{text-underline-position: under;}
/*قالب:ض*/
@import url(https://tools-static.wmflabs.org/fontcdn/css?family=Aref+Ruqaa:400,700&amp;subset=arabic);
.ر,
.ر *{font-family: 'cambria math', 'Aref Ruqaa', 'sakkal majalla';}

.ns-0 h2 + h2::before {
content: &quot;دا برخه خالي ده. کوم نظرونه لري؟ لوړه تڼۍ کلیک کړئ او نظرونه مو ورزيات کړئ.&quot;;
    font-size: 70%;
    display: block;
    background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Octicons-pencil.svg/200px-Octicons-pencil.svg.png) no-repeat top right;
background-color:#f9f9f9;
    background-size: 1em;
    text-indent: 1.5em;
}

/* Allow limiting of which header levels are shown in a TOC;
   &lt;div class=&quot;toclimit-3&quot;&gt;, for instance, will limit to
   showing ==headings== and ===headings=== but no further
   (as long as there are no =headings= on the page, which
   there shouldn't be according to the MoS). */
.toclimit-2 .toclevel-1 ul,
.toclimit-3 .toclevel-2 ul,
.toclimit-4 .toclevel-3 ul,
.toclimit-5 .toclevel-4 ul,
.toclimit-6 .toclevel-5 ul,
.toclimit-7 .toclevel-6 ul {
    display: none;
}

/*قالب كود ملون*/
div.shl:before{content:attr(lang);position:absolute;opacity:.5;text-indent:.5em;}
/*لجعل النص الخام في المقالات استعمل قالب:خام*/
.ns-0 .mw-parser-output &gt; pre:not([style]):not([class]){ all:unset!important;font-family:inherit}

.template-documentation {
    clear: both;
    margin: 1em 0 0 0;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background-color: #F5F5F5;
    padding: 1em;
}
/*[[قالب:وضع طلب]]*/
.جار{background-color:#fef2e5}
.مقبول{background-color:#e5f2f2}
.مرفوض{background-color:#FFE5E5}
.انتظار{background-color:#f2f2f2}
.طلب h4,.طلب h3,.طلب h2{background-color:white;margin-bottom: -10px;    margin-right: 0;padding-top: .5em}
.طلب &gt; *:not(h4):not(h3):not(h2){padding-right: 10px!important;}
.وضع-الطلب{position: relative;
    top: -10px;
border: solid;
    float: left;
    border-radius: 0 0 13px;
    border-color: white;
    border-width: 0 2px 2px 0px;margin-right: 1em;
padding: 0 5px}
div.footnote&gt;div.reflist&gt;ol.references {
   list-style-type:lower-alpha;
}

/* شعار 700,000 مقالة */

 
#p-logo a {

background-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Wikipedia-logo-v2-ps2.svg);

}</text>
      <sha1>ana0ra2l1lpt44vjlymp651gv6svi1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>364559</id>
      <parentid>364556</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T21:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ABreault (WMF)</username>
        <id>29766</id>
      </contributor>
      <comment>Also for [[phab:T333031|T333031]]</comment>
      <origin>364559</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="87387" sha1="menfuy414gl64y9ttko85xrdaiu3gzj" xml:space="preserve">html,body,
#content h1,#content h2,#content #firstHeading,
.mw-body .mw-editsection, .mw-body .mw-editsection-like,.ui-widget,
.mw-body #toc h2, .mw-body .toc h2,
.flow-topic-title,h2.flow-board-header-title,
.mw-collapsible-toggle, .mw-collapsible-toggle &gt; a,.CategoryTreeToggle,.CategoryTreeEmptyBullet,.NavToggle{
font-family: Arial;
}.flow-board-header-title{ font-family:inherit!important} 
button,input,select,option{
font-family:inherit!important;
font-size:100%!important;
}
.mw-content-rtl ul, .mw-content-ltr .mw-content-rtl ul {
    margin-right: 1.4em;
}
.mw-geshi div,.mw-geshi div pre,span.mw-geshi,pre.source-css,pre.source-javascript,pre.source-lua,
#wpTextbox1,textarea,code,pre{
font-family:monospace,courier;
font-size:95%;
}
option,optgroup{
font-family: unset!important;
}
i, em, dfn, var, cite, input, [style=&quot;font-style:italic&quot;],
.m {letter-spacing:.7px;margin-left:-1px}

.suggestions-special .special-query{
font-style: normal!important;
}
.suggestions-special .special-query:after{
content: &quot;“&quot;;
font-weight: 700;
}
.suggestions-special .special-query:before{
content: &quot;”&quot;;
font-weight: 700;
}

div.vectorMenu h3 span{
padding-top: 1em!important;
}


#specialchars{
margin-top: 10px!important;
border: 1px solid silver!important;
text-align: right!important;
background-color: #F0F0F0;
font-family: tahoma;
font-size: 13px;
max-width: none!important;
width: auto!important;
padding: 0 10px!important;
}

#specialchars a:active{
position: relative!important;
top: 2px!important;
}

#specialchars a:hover{
color: silver;
}
#specialchars p{font-size: 11px;line-height: 18px;}

.mw-editsection-bracket{
margin: 0!important;
}
.mw-editsection-divider{
margin: 0 -3px;
}
.mw-editsection-expanded .mw-editsection-link-primary{
margin-right: .25em;
}
.mw-editsection-expanded .mw-editsection-link-secondary{
margin-left: .25em;
}

.mw-body-content {font-size: 0.92em;}
#mw-content-text&gt;#toc{
max-width: 50%!important;
}/*أرقام المراجع بالخط العادي*/
sup.reference {
font-weight:400;
font-style:normal;
font-size:11px;
}/*زيادة المسافة بين السطور في متن الصفحة، وفي العناوين وجدول المحتوبات*/
body,p,ul,ol,dd,#bodyContent,div#bodyContent,h1,h2,.firstHeading,#firstHeading,#toc ul,.toc ul {
line-height:1.6em;
}/*أرقام المراجع تسبب فجوات بين السطور، لذا نقلل ارتفاع أسطرها*/
.mwe-popups.mwe-popups-is-not-tall .mwe-popups-extract {
	max-height:130px;
} /*https://phabricator.wikimedia.org/T182319 */
sub,sup {
line-height:1.3em;
}/*جعل صندوق التحرير أقصر*/
#wpTextbox1,#sandbox-js-area,#sandbox-css-area {
height:20em;
}/*تقليل الفراغ بين وصلات التصنيفات ونهاية المحتوى*/
.catlinks {
margin-top:.3em;
}
/*عدم تداخل القوالب والتصنيفات الفرعية وغيرها*/
#mw-subcategories,#mw-pages,#mw-category-media,#filehistory,#wikiPreview,#wikiDiff {
clear:both;
}

/*[[قالب:خط/عربي]]*/
.script-arabic {
font-family:Amiri,'Sakkal Majalla',Arial!important;
font-size:110%
}

.m{font-style: normal; position: relative; padding-right: 1px; display: inline-block; -webkit-transform: skew(12deg); -moz-transform: skew(12deg); -ms-transform: skew(12deg); /*-o-transform: skew(12deg);*/ transform: skew(12deg);}
.gradient-grey{box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -moz-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -webkit-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); text-align: center; float: left; background-image: -moz-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -ms-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -o-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -webkit-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4);}
.mw-collapsible-header{width:100%;clear: both;display: block;}
.mw-collapsible-toggle &gt; a:anth-child(2){
color: #5a5a5a;
padding-right: 5px;}
.mw-collapsible-bracket{display:none}

div.topicon{
position: absolute;
top: -2em;
margin-left: -15px;
display: block!important;
}
.pre {
display:inline-table;
direction:rtl;
text-align:right!important;
}

.pre2 {
display:inline-table;
}

mark {
background-color:#FFC;
}

.mw-warning-with-logexcerpt {
margin-bottom:0!important;
}

.mw-continue-editing {
display:none;
}

h2#mw-previewheader {
margin-top:5px!important;
}

.previewnote p {
text-indent:0!important;
}

.previewnote {
color:#000!important;
}

.flaggedrevs_editnotice {
background-color:#F9F9F9!important;
padding:0 10px!important;
}

.mw-explainconflict,.flaggedrevs_notice,.userrolesmessage,.mw-warning,.noarticletext,#editingold,.flaggedrevs_editnotice,div#anoneditwarning,.previewnote p,.mw-editinginterface p,#mw-clearyourcache p,#mw-sitecsspreview,#mw-sitejspreview,#mw-usercsspreview,#mw-userjspreview,.small-talk,.sisterproject,.hiddenimg,.mw-translateinterface {
margin:0 0 4px!important;
font-size:96%;
background-color:#F9F9F9;
padding:3px 10px;
border:solid 1px silver!important;
}
.cx-tlitem, .cx-slitem{padding: 1em .2em 2em;}

#mw-protect-cascadeon,.mw-warning-with-logexcerpt,.mw-lag-warn-high,.mw-cascadeprotectedwarning {
margin:0 0 4px!important;
font-size:95%;
background-color:#ffcccc;
padding:3px 10px;
border:solid 1px silver!important;
}
.mw-warning-with-logexcerpt,.mw-lag-warn-high,.mw-cascadeprotectedwarning,#mw-protect-cascadeon {
clear:right;
background:#ffcccc!important;
direction:rtl;
padding:0 .9em .5em 2em!important;
white-space:unset;
}

/*boxes*/
.infobox,
.infobox_v2,
.vertical-navbox,
.hatnote,
.إعلام {
font-size:95%;
background-color:#F9F9F9;
border:solid 1px silver;
overflow-x:auto;}
.إعلام{padding:3px 5px!important;margin:2px 0;}
.infobox,.infobox_v2,.vertical-navbox,
.صغير,.small-talk,.mbox-small,.sisterproject,.hiddenimg {
clear:left;
float:left;}
table + div.commonscat,
*.إعلام:not(.صغير) + div.commonscat{
    display: block;
    width: unset!important;
    float: unset!important;margin: 2px 0!important;
}
.infobox,.infobox_v2,.vertical-navbox{width:250px!important;margin:1px 1em 1px 0!important;}
.صغير,.small-talk,.mbox-small,.sisterproject,.hiddenimg{width:238px!important;margin:0px 2px 2px 0px!important}

.إعلام small {
font-size:100%!important;
}

.إعلام img {
max-width:25px!important;
max-height:25px!important;
}

.إعلام&gt;.صورة {
padding:5px 1px 5px 3px;
}
/*tl:superimpose*/
إعلام&gt;.صورة *{
display:inline;
}
.حذف {
border-color:#B22!important;
}

.محتوى {
border-color:#F28500!important;
}

.أسلوب {
border-color:#F4C430!important;
}

.نقل {
border-color:#8C08A4!important;
}

.حماية {
border-color:#BBA!important;
}

.إعلام:empty,
.مخفي {
display:none;
}

/*قالب:توضيح
*/     .disambig .references:before{content:&quot;مراجع&quot;;    color: rgba(0, 0, 0, 0.35);
    background: none;
    font-weight: normal;
    margin: 0;
    overflow: hidden;
    padding-top: 0.5em;
    padding-bottom: 0.17em; 
    border-bottom: 1px solid #a2a9b1;line-height: 1.6em; font-size: 1.5em;
    display: block;margin-right: 64px;} 
.disambig {
line-height: 27px;}
/*قوالب توضيح ووضح ومفصلة*/
.disambig {
margin-top:1em;
clear:right;
}

.dablink,.rellink {
padding:1px 3px!important;
font-size:96%;
background-color:#F9F9F9;
}

.dablink {
clear:right;
}

.ns-0 h2 + h2::before,
.rellink {
max-width:50%;
clear:right;
margin-bottom:5px;
border-style:solid;
border-color:#e6e6e6;
border-width:1px 0;
overflow-x:auto;
}

.rellink&gt;p {
margin:0;
}

.rellink:not(.hlist)&gt;ul {
margin:0 20px;
}

.external.free {
word-break:break-all;
direction:ltr!important;
}

/*Chrome*/
.plainlinks:after {
content:none!important;
}

/*صيغة إخفاء نص عنوان من فهرس المحتويات*/
.toc sub sup {
display:none;
}
sub sup {
font-size:115%!important;
vertical-align:10%;
}
.mw-headline sub sup {
color:silver;
font-weight:400;
}

/**/
.page-ويكيبيديا_طلبات_مراجعة_التعديلات h2 {
font-weight:700;
font-size:1em!important;
margin-right:.5em;
padding-bottom:.5em!important;
}

/*ويكي الحب*/
.wikilove {
background-image:linear-gradient(left,#f7f7f7,#fdfdfd);
background-color:#f7f7f7;
border:1px solid silver;
padding:2px 10px;
}

.wikiloveimg {
vertical-align:middle;
padding:5px;
}

.wikilovehdr {
font-size:x-large;
padding:1px 5px;
font-weight:700;
}

.wikilovetxt {
vertical-align:middle;
padding:1px 5px;
}

/*[[قالب:عكس صورة]] وغيره*/
.flipimg img,#mw-echo-overlay-moreinfo-link,#mw-echo-moreinfo-link,#wikieditor-toolbar-link-int-target-status-disambig,
#mw-indicator-mw-helplink a,
a[href^=&quot;https://www.wikidata.org&quot;] &gt; img{
-moz-transform:scaleX(-1);
-o-transform:scaleX(-1);
-webkit-transform:scaleX(-1);
transform:scaleX(-1);
filter:FlipH;
-ms-filter:FlipH;
}#mw-indicator-mw-helplink a{color:transparent!important;font-size:0px;background-size: 22px;}

/*[[قالب:أصد]]*/
.IPA {
direction:ltr;
unicode-bidi:embed;
font-size:95%;
}

/*لومړی مخ*/
/**تحسين المظهر**/
body.page-لومړی_مخ #mp-topbanner {
clear:both;
}

/**إخفاء مواد**/
body.page-لومړی_مخ #ca-delete,body.page-لومړی_مخ #deleteconfirm,body.page-لومړی_مخ #t-cite,body.page-لومړی_مخ #lastmod,body.page-لومړی_مخ #siteSub,body.page-لومړی_مخ #contentSub,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ h1.firstHeading,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ #bandeau-portail,body.page-لومړی_مخ #centralNotice,body.page-لومړی_مخ #mw-fr-reviewform {
display:none!important;
}


/*[[قالب:مراجع]]*/
div.reflist + ul,
ol.references,div.reflist,div.refbegin {
font-size:13px;
margin-bottom:.5em;
clear:right;
}

div.reflist ol.references {
list-style-type:decimal;
margin:0 -2.35em 0 0;
list-style-position:inside;
width:100%;
}

.mw-content-ltr ol.references {
margin:0;
}

.references &gt; li &gt; b &gt; a,.mw-cite-backlink {
margin-right:-2px;
}

/*Gadget-refStyle*/
.reflist-options {
display:none;
}

ol.references {
margin:0;
}

ol.references li {
margin:0 3em 0 0;
}

.reflist-cols ol,ol.reflist-cols,.reflist-cols2 ol,ol.reflist-cols2 {
columns:2;
-webkit-columns:2;
-moz-columns:2;
}

.reflist-cols3 ol,ol.reflist-cols3 {
columns:3!important;
-webkit-columns:3!important;
-moz-columns:3!important;
}

.reflist-cols4 ol,ol.reflist-cols4 {
columns:4!important;
-webkit-columns:4!important;
-moz-columns:4!important;
}

ol.reflist-scroll {
max-height:25em;
overflow:auto;
margin:0!important;
}

ol.reflist-hide {
display:none;
}

/*اسم الهدف بلون أزرق بعد الضغط على وصلته*/
:target {
background-color:#DEF;
}


/*Allow hidden ref errors to be shown by user CSS*/
span.brokenref {
display:none;
}

/*Styling for citations (CSS3). Breaks long urls,etc.,rather than overflowing box*/
.citation,.reference-text {
word-wrap:break-word;
}

/*[[قالب:لائحة مسطحة]]*/
/*Style for horizontal lists (separator following item)*/
.skin-monobook .hlist dl,.skin-modern .hlist dl,.skin-vector .hlist dl {
line-height:1.6em;
}

.hlist dl,.hlist ol,.hlist ul {
margin:0;
}

.hlist dd,.hlist dt,.hlist li {
display:inline;
margin:0;
}

/*Display nested lists inline*/
.hlist dl dl,.hlist ol ol,.hlist ul ul {
display:inline;
}

/*Generate interpuncts*/
.hlist dt:after {
content:&quot;:&quot;;
}

.hlist dd:after,.hlist li:after {
content:&quot; ·&quot;;
font-weight:700;
}

.hlist dd:last-child:after,.hlist dt:last-child:after,.hlist li:last-child:after {
content:none;
}

/*for IE 8*/
.hlist dd.hlist-last-child:after,.hlist dt.hlist-last-child:after,.hlist li.hlist-last-child:after {
content:none;
}

/*Add parens around nested lists*/
.hlist dl dl dd:first-child:before,.hlist ol ol li:first-child:before,.hlist ul ul li:first-child:before {
content:&quot;(&quot;;
}

.hlist dl dl dd:last-child:after,.hlist ol ol li:last-child:after,.hlist ul ul li:last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*For IE8*/
.hlist dl dl dd.hlist-last-child:after,.hlist ol ol li.hlist-last-child:after,.hlist ul ul li.hlist-last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*Put numbers in ordered lists*/
.hlist.hnum ol li {
counter-increment:level1;
}

.hlist.hnum ol li:before {
content:counter(level1) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li {
counter-increment:level2;
}

.hlist.hnum ol ol li:first-child:before {
content:&quot;(&quot; counter(level2) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li:before {
content:counter(level2) &quot; &quot;;
}

/*Unbulleted lists*/
.plainlist ul {
line-height:inherit;
list-style:none none;
margin:0;
}

.plainlist ul li {
margin-bottom:0;
}

/**/
.usermessage {
vertical-align:middle;
}

/*[[قالب:خطأ]]*/
p.error {
font-weight:700;
}

/**/
span#edit-for-sysops {
display:none;
}

/**/
div.sharedUploadNotice {
font-style:normal;
}

/**/
input#wpUploadFile,input#wpDestFile,input#wpLicense {
float:right;
}

/*־Site Notice*/
div#siteNotice {
padding-top:5px;
text-align:center;
}

/*لا سطر تحت الوصلات المؤشرة*/
.nounderlines a,.IPA a:link,.IPA a:visited {
text-decoration:none;
}

/* Pie chart test:Transparent borders */
.transborder {
border:solid transparent;
}

* html .transborder {
/* IE6 */
border:solid #000001;
filter:chroma(color=#000001);
}

/*[[قالب:صندوق معلومات]]*/
.infobox {
border:solid 1px silver;
border-radius:1px;
color:#000;
float:left;
clear:left;
}

.infobox td,.infobox th {
vertical-align:top;
padding-right:2px;
}

.infobox th {
border-radius:2px;
}

.infobox caption {
font-size:larger;
margin-left:inherit;
}

.infobox.bordered {
border-collapse:collapse;
}

.infobox.bordered td,.infobox.bordered th {
border:1px solid #aaa;
}

.infobox.bordered .borderless td,.infobox.bordered .borderless th {
border:0;
}

/*Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]]*/
div.columns-2 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:50%;
min-width:300px;
}

div.columns-3 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:33.3%;
min-width:200px;
}

div.columns-4 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:25%;
min-width:150px;
}

div.columns-5 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:20%;
min-width:120px;
}

/* Prevent line breaks in silly places:
   1) Where desired
   2) Links when we don't want them to
   3) Bold &quot;links&quot; to the page itself
   4) Ref tags with group names &lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt; --&gt; &quot;[Note 1]&quot; */
.nowrap,
.nowraplinks a,
.nowraplinks .selflink,
sup.reference a {
    white-space: nowrap;
}
.nowrap pre {
    white-space: pre;
}
/* But allow wrapping where desired: */
.wrap,
.wraplinks a {
    white-space: normal;
}

/*[[قالب:مرتب مخفي]]*/
td .sortkey,th .sortkey {
display:none;
speak:none;
}

/*The backgrounds for galleries.*/
div#content .gallerybox div.thumb {
background-color:#F9F9F9;
/*Light gray padding*/
}

/**/
div.NavFrame + div.NavFrame {
border-top-style:none;
border-top-style:hidden;
}

div.NavPic {
background-color:#FFF;
float:left;
margin:0;
margin-top:.5em;
padding:2px;
}

div.NavFrame div.NavHead {
background-color:#ccf;
font-size:100%;
font-weight:700;
height:1.6em;
position:relative;
}
div.NavFrame p {
font-size:100%;
}

div.NavFrame div.NavContent {
font-size:100%;
}

div.NavFrame div.NavContent p {
font-size:100%;
}

.NavEnd {
clear:both;
line-height:1px;
margin:0;
padding:0;
}

a.NavToggle {
text-align: left;
position: absolute;
top: 0;
left: 5px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
}

/*[[قالب:ص.م/موقع جغرافي متعدد]]*/
.NavContent .img_toogle {
zoom:1;
clear:both;
}

.img_toogle,.img_toogle * {
margin:0 auto!important;
padding:0!important;
}

.img_toogle .a_toogle {
display:block;
text-align:center!important;
font-size:.96em;
}

.img_toogle .geobox {
position:relative;
}

.img_toogle .geobox+.geobox {
border-top:5px solid #aaa;
}

.img_toogle .geopoint {
position:absolute;
width:5px;
height:5px;
font-size:1px;
border:1px solid #000;
background:red;
}

.img_toogle ul {
list-style-type:none!important;
list-style-image:none!important;
list-style-position:outside!important;
text-align:center;
}

/*Disable the automatic text-size adjust of WebKit on iPhones etc. It scales some text,and not the other.Use none,or fixed percentage instead. Use media selector,because defining a value,overwrites platform defaults.*/
@media only screen and max-device-width 480px{
body {
-webkit-text-size-adjust:none;
}
}

/*خواص الطباعة*/
@media print{
#privacy,#about,#disclaimer,printfooter {
display:none;
}
}

@media print{
pre,.reflist4 {
overflow:visible!important;
height:auto!important;
}
}

/*Audiolink*/
.audiolink a {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Loudspeaker.png) center right no-repeat!important;
padding-left:16px!important;
padding-right:0!important;
}

html &gt; body .audiolink a {
background:none!important;
padding-left:0!important;
}

/*Table classes*/
table.prettytable {
margin:1em 0 1em 1em;
/*background-color:#F9F9F9;*/
border:1px silver solid;
border-collapse:collapse;
}

table.prettytable th,table.prettytable td {
border:1px silver solid;
padding:0.2em 0.3em /*!important*/;
}

table.prettytable th {
background-color:#E1E1E1;
text-align:center;
}

.ntable {
counter-reset:line-number;
}

.ntable td:first-child:before {
content:counter(line-number) &quot;.&quot;;
counter-increment:line-number;
padding-left:.3em;
}

.btable {
border-collapse:collapse;
border:1px solid #aaa;
}

.btable th,.btable td {
padding:.2em;
border:1px solid #aaa;
}

/*hiddenStructure - allows selective hiding of markup in templates*/
.hiddenStructure {
display:none;
speak:none;
}

/**/
#p-logo {
height:165px;
}

#p-logo a,#p-logo a:hover {
height:165px;
}


/*لإظهار ما إذا كانت خلفية أي صورة شفافة*/
#file img {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Checker-16x16.png) repeat;
}

/*خلفية شفافة*/
.same-bg {
background:none;
}

/*[[قالب:صندوق المعلومات 2]]*/
.infobox_v2 {
background:#f9f9f9;
color:#000;
font-size:96%;
line-height:1.6em;
float:left;
clear:left;
border:1px solid #aaa;
}

.infobox_v2 th {
vertical-align:top;
text-align:left;
}

.infobox_v2 .entete {
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-size:150%;
font-weight:bolder;
line-height:1.6em;
color:#000;
}

.infobox_v2 .media {
height:35px;
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-weight:bolder;
color:#000;
}

.entete {
background-size:contain!important;
}

.entete.aerostat {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7e/Picto_infobox_aerostat.png) no-repeat top right;
}

.entete.artiste {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f3/Picto_infobox_artiste.png) no-repeat top right;
}

.entete.artsmartiauxjap {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Picto_infobox_samourai.png) no-repeat top right;
}

.entete.association {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Collaboration_logo_infobox.svg/50px-Collaboration_logo_infobox.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.athletisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_Infobox_Athletisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.auteur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/Picto_infobox_auteur.png) no-repeat top right;
}

.entete.baseball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Baseball_pictogram.svg/35px-Baseball_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.basket-ball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f4/Picto_Infobox_Basketball.png) no-repeat top right;
}

.entete.bd {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Picto_infobox_comicballoon.png) no-repeat top right;
}

.entete.biere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Picto_infobox_beer.png) no-repeat top right;
}

.entete.canada {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Picto_infobox_Canada.png) no-repeat top right;
}

.entete.calendrier {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Almanacco.png) no-repeat top right;
}

.entete.cardinal {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/Picto_infobox_cardinal.png) no-repeat top right;
}

.entete.chateau {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Picto_infobox_chateau.png) no-repeat top right;
}

.entete.catch {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Picto_infobox_catch.png) no-repeat top right;
}

.entete.cinema {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Picto_infobox_cinema.png) no-repeat top right;
}

.entete.communication {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Picto_infobox_antenna.png) no-repeat top right;
}

.entete.cyclisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Cycling_%28road%29_pictogram.svg/45px-Cycling_%28road%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.deportation {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_Infobox_deportation.png) no-repeat top right;
}

.entete.disney {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Picto_infobox_Disney.png) no-repeat top right;
}

.entete.diplomatie {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_infobox_ambassade.png) no-repeat top right;
}

.entete.egypte-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Picto_infobox_ancient_Egypt.png) no-repeat top right;
}

.entete.eveque {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_bishop.png) no-repeat top right;
}

.entete.football {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Infobox_Football_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.footballblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Picto_infobox_fotbal_2.png) no-repeat top right;
}

.entete.grappe {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Picto_info_grape.png) no-repeat top right;
}

.entete.gymnastique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg/35px-Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.helicoptere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Picto_infobox_helicopter.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Picto_Infobox_Ice_hockey.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey-sur-gazon {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Field_hockey_pictogram.svg/35px-Field_hockey_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.humain {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Picto_infobox_manwoman.png) no-repeat top right;
}

.entete.informatique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/Picto-infoboxinfo.png) no-repeat top right;
}

.entete.israel-judaisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Picto_infobox_israel-judaisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Picto_infobox_Game.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu-role {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d8/Picto_infobox_Jeu_de_rôle.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeuvideo {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/Picto_infobox_gamepad.png) no-repeat bottom right;
}

.entete.macintosh {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/Picto_infobox_Macintosh.png) no-repeat top right;
}

.entete.map {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Picto_infobox_map.png) no-repeat top right;
}

.entete.medecine {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_med.png) no-repeat top right;
}

.entete.mets {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Picto_infobox_mets.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-metro {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/Picto_infobox_Mtl_metro.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_infobox_Mtl_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.moteur-avion {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9c/Picto_Infobox_moteur_d%27avion.png) no-repeat top right;
}

.entete.musee {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ac/Infobox_museum_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.musique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/60/Picto_infobox_music.png) no-repeat top right;
}

.entete.papyrus {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Picto_infobox_papyrus.png) no-repeat top right;
}

.entete.paralympique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/Picto_infobox_Paralympics.png) no-repeat top right;
}

.entete.persofiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Picto_infobox_masks.png) no-repeat top right;
}

.entete.planeur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Picto_infobox_planeur.png) no-repeat top right;
}

.entete.pretendant {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5f/Picto_infobox_pr%C3%A9tendant_%C3%A0_un_tr%C3%B4ne.png) no-repeat top right;
}

.entete.presse {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_journal.png) no-repeat top right;
}

.entete.projet {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Picto_infobox_tools.png) no-repeat top right;
}

.entete.quebec {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Picto_infobox_Quebec.png) no-repeat top right;
}

.entete.recherche {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c1/Picto_infobox_detective.png) no-repeat top right;
}

.entete.rome-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/Picto_infobox_Roman_military_banner.png) no-repeat top right;
}

.entete.route {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Infobox_road_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugby {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/Picto_Infobox_Rugby.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugbyblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Rugby_union_pictogram.svg/35px-Rugby_union_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.science-fiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Picto_infobox_fliyingsaucer.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/Picto_infobox_Olympic.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport-automobile {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Picto_infobox_sport_auto.png) no-repeat top right;
}

.entete.television {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Picto_infobox_TV-T%26PC.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Tennis_pictogram.svg/35px-Tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-table {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Table_tennis_pictogram_white.svg/40px-Table_tennis_pictogram_white.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-tableblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Table_tennis_pictogram.svg/35px-Table_tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.timbre {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_Stamps.png) no-repeat top right;
}

.entete.train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/Picto_infobox_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.union-europeenne {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/Picto_Infobox_Europe.png) no-repeat top right;
}

.entete.universite {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Picto_infobox_book.png) no-repeat top right;
}

.media.audio {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/35px-Gnome-speakernotes.png) no-repeat top left;
}

.media.video {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/35px-Tango-video-x-generic.png) no-repeat top left;
}


.stub {
clear:both;
}

.stub img {
height:25px!important;
width:25px!important;
}

/*صناديق التصفح*/
.navbar {
display:inline;
font-size:88%;
font-weight:400;
}

.navbar ul {
display:inline;
white-space:nowrap;
}

.navbar li {
word-spacing:-.125em;
}

.navbar.mini li span {
font-variant:small-caps;
}

.navbox .navbar {
display:block;
font-size:100%;
}

.navbox-title .navbar {
float:right;
text-align:right;
width:6em;
margin:0px -.5em 0px -6em;
}

.navbox {
border:1px solid silver;
clear:both;
font-size:90%;
margin:auto;
padding:0;
text-align:center;
width:100%;
}

table.navbox + table.navbox {
margin-top:-1px;
}

.navbox-title,.navbox-abovebelow,.navbox th {
text-align:center;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
background-color:#ccf;
}

@media print{
.navbox {
display:none;
}
}

th.navbox-group {
text-align:right;
font-weight:700;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
white-space:nowrap;
}

.navbox,.navbox-subgroup {
background:#f9f9f9;
}

.navbox-inner,.navbox-subgroup {
width:100%;
}

.navbox-list {
border-color:#f9f9f9;
}

.navbox-title,.navbox th {
background:#ccf;
}

.navbox-abovebelow,th.navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-title {
background:#ddf;
}

.navbox-subgroup .navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
background:#ddf;
}

.navbox-even {
background:#f5f5f5;
}

.navbox-odd {
background:#fdfdfd;
}

.navbox .hlist td dl,.navbox .hlist td ol,.navbox .hlist td ul,.navbox td.hlist dl,.navbox td.hlist ol,.navbox td.hlist ul {
padding:.125em;
}

.navbox .hlist dd,.navbox .hlist dt,.navbox .hlist li {
white-space:nowrap;
white-space:normal !ie;
}

.navbox .hlist dd dl,.navbox .hlist dt dl,.navbox .hlist li ol,.navbox .hlist li ul {
white-space:normal;
}

ol + table.navbox,ul + table.navbox {
margin-top:.5em;
}

.hlist li {
white-space:normal!important;
}

.ns--1 .hlist li {
padding-left:4px!important;
}

.collapseButton {
float:left;
}

.navbox-list .collapseButton {
margin-left: -3px;
}
.collapseButton a{
text-align: left;
position: relative;
top: 0;
left: 0px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
padding-right: 222px;
margin-right: -222px;
font-family:arial!important
}
.mw-collapsible-toggle{
font-weight:400;
text-align:left;

}

.plainlinksneverexpand a {
background:none!important;
padding:0!important;
}

/*Geographical coordinates defaults. See [[Template:Coord/link]] for how these are used. The classes &quot;geo&quot;,&quot;longitude&quot;,and &quot;latitude&quot; are used by the [[Geo microformat]].*/
.geo-default,.geo-dms,.geo-dec {
display:inline;
direction:ltr!important;
unicode-bidi:embed;
}

.geo-nondefault,.geo-multi-punct {
display:none;
}

.longitude,.latitude {
white-space:nowrap;
}

/*[[قالب:تبصرة تحرير/لب]]*/
.editnotice{  border-color: rgb(210, 210, 32);}
.editnotice-area {
z-index:1;
}

.editnotice-link {
margin-top:-20px;
clear:both;
float:left;
position:relative;
top:17px;
padding:0;
line-height:1em;
}

.editnotice-namespace {
display:none;
}

/*[[ويكيبيديا:مراجعات معلمة]]*/
.flaggedrevs_short {
float:left;
margin:0 1em 0 0;
}

.fr-watchlist-pending-notice {
padding:1px 1em;
}

.flaggedrevs_preview {
margin-right:-1em;
}

.flaggedrevs_basic,.flaggedrevs_quality,.flaggedrevs_pristine,.flaggedrevs_notice {
margin:5px 0!important;
}

/*FlaggedRevs box walkaround*/
#contentSub {
margin-bottom:1em;
}

/*[[Module:Coordinates]],[[قالب:اخ]]*/
.topleftlink {
position:absolute;
top:5px;
left:0;
float:left;
margin:0;
padding:0;
line-height:1.5em;
text-align:left;
text-indent:0;
font-size:85%;
text-transform:none;
white-space:nowrap;
font-size:13px!important;
}

.skin-monobook .topleftlink {
left:15px;
top:65px;
}

.topleftlink ~ .topleftlink,.ns-10 .topleftlink {
position:relative!important;
top:-.4em!important;
border:solid 1px silver;
padding:0 2px;
margin-top:3px;
}

.skin-monobook .topleftlink ~ .topleftlink,.skin-monobook .ns-10 .topleftlink {
top:-10px!important;
left:0!important;
}

/*[[قالب:شريط بوابات]]*/
#bandeau-portail {
clear:both;
line-height:1.9em;
padding:3px;
margin:2px 0;
background-color:#F9F9F9;
text-align:center;
overflow:auto;
 border:solid 1px silver;
}

#liste-portail {
padding:3px;
text-align:center;
margin-right:0;
clear:both;
}

#liste-portail li {
display:inline;
}

#bandeau-portail li {
display:inline;
}

.bandeau-portail-element {
white-space:nowrap;
margin:auto 1.5em;
}

.bandeau-portail-icone {
margin-left:.5em;
}

/**صغر في التصنيفات**/
.bandeau-portail-texte &gt; a:nth-child(1) {
font-weight:700;
}

.ns-14 #bandeau-portail {
width:242px;
float:left;
font-size:96%;
text-align:right;
margin: 0px;
clear:left;
}

.ns-14 #bandeau-portail li {
margin-right:-17px;
}

/*[[قالب:قائمة أفقية]]*/
.jqueryslidemenu {
font-size:15px;
font-weight:700;
background:#696969;
background-size:100px 100px;
width:100%;
clear:both;
box-shadow:0 1px 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul {
margin:0;
padding:0;
list-style-type:none;
}

.jqueryslidemenu ul li {
position:relative;
z-index:4;
display:inline;
float:right;
display:block;
background:#696969;
color:#FFF;
padding:1px 14px;
text-decoration:none;
border-right:solid 1px silver;
line-height:1.4em!important;
}

.jqueryslidemenu ul li img {
max-height:18px;
}

* html .jqueryslidemenu ul li {
display:inline-block;
}

.jqueryslidemenu ul li a:link,.jqueryslidemenu ul li a:visited {
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li:hover {
background:lightgray;
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li ul {
position:absolute;
right:0;
display:block;
visibility:hidden;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li ul {
top:0;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li {
float:none;
font-size:15px;
font-weight:700;
width:160px;
padding:1px 9px;
margin:0;
border-bottom:1px solid silver;
box-shadow:0 0 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li:hover {
background:lightgray;
color:#696969;
}

.downarrowclass,.leftarrowclass {
position:absolute;
top:4px;
left:4px;
}

/*Colors list*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li,.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li,.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li,.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li,.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li,.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li,.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
display:block;
color:#FFF;
text-decoration:none;
}

/*Colors*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li {
background:#a5c966;
}

.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li {
background:#cf0404;
}

.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li {
background:#febf04;
}

.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li {
background:#c8c8c8;
}

.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li {
background:#0e0e0e;
}

.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li {
background:#ed9017;
}

.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li {
background:#4096ee;
}

.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred ul li {
background:#a90329;
}

.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
background:#de47ac;
}


/*For linked citation numbers and document IDs,where the number need not be shown on a screen or a handheld,but should be included in the printed version.*/
@media screen,handheld{
.citation .printonly {
display:none;
}
}

/* Make it possible to hide checkboxes in &lt;inputbox&gt; */
.inputbox-hidecheckboxes form .inputbox-element {
    display: none !important;
}

/*Tag recreated pages*/
.mw-tag-marker-إعادة_إنشاء_صفحة_محذوفة_من_قبل {
	background-color: black;
	color: white;
}
/* For portals, added 2011-12-07 -bv
   On wide screens, show these as two columns
   On narrow and mobile screens, let them collapse into a single column */
.portal-column-left {
    float: left;
    width: 50%;
}
.portal-column-right {
    float: right;
    width: 49%;
}
.portal-column-left-wide {
    float: left;
    width: 60%;
}
.portal-column-right-narrow {
    float: right;
    width: 39%;
}
.portal-column-left-extra-wide {
    float: left;
    width: 70%;
}
.portal-column-right-extra-narrow {
    float: right;
    width: 29%;
}
@media only screen and (max-width: 800px) {
    /* Decouple the columns on narrow screens */
    .portal-column-left,
    .portal-column-right,
    .portal-column-left-wide,
    .portal-column-right-narrow,
    .portal-column-left-extra-wide,
    .portal-column-right-extra-narrow {
        float: inherit;
        width: inherit;
    }
}
.lirev ol,.lirev ul{display:flex;flex-direction:column-reverse;list-style-type:disc;/*IE قالب:رسائل_للمجتمع*/width:240px}
center &gt; ul {list-style:none}
@media screen{div.thumbinner {border:solid 1px silver;padding: 2px 1px;} div.thumbinner .thumbimage {border:none;} }

.ui-dialog{right: 100px; left:1px; top:132px}

/* Prevent the 'double bold' bug in Firefox when using DirectWrite */
strong.selflink {
    font-weight: 700;
}

/* قالب:تصفح بوابة */
.globegris{
	background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/10/Wikipedia-logo-v2-200px-transparent.png)
}

ace_print-margin{left:unset;right:564px}

.screen-only{display: block;}
.mobile-only {display: none;}
@media screen and (max-width: 480px) {
.screen-only {display: none;}
.mobile-only {display: block;}
}

/*عدم إخفاء زر اعتبر كل الصفحة مراجعة، عند تشغيل تفضيل طي التغييرات حسب الصفحة في أحدث التغييرات وقائمة المراقبة*/
#mw-watchlist-resetbutton{display:block!important}

/*تجنب انقسام شريط المحرر المرئي في الشاشات الحاسوبية الصغيرة */
.ve-ui-toolbar-group-format &gt; span:nth-child(1) {min-width: 4em!important;}.oo-ui-popupToolGroup-handle {padding: .3em 0;}

/*عدم تراكب الحروف لتسهيل التحرير*/
.mw-geshi div, .mw-geshi div pre, span.mw-geshi, pre.source-css, pre.source-javascript, pre.source-lua, #wpTextbox1, textarea, code, pre {
    letter-spacing: .00058em;
}
/**/
#wpSummaryLabel,#wpSummary{display:inline}
/**/
.oo-ui-icon-info{background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Light_bulb_font_awesome.svg/512px-Light_bulb_font_awesome.svg.png)!important;background-size:20px!important}

/*[[قالب:قول]] وغيره*/
u&gt;b{letter-spacing: 1.5px;text-shadow: -0.5px 0;
}
u&gt;b,b&gt;i,u&gt;i{font-weight:normal;font-style:normal;display:inline-block}
b&gt;i::before,u&gt;i::before,
.quot::before{content:open-quote;}
b&gt;i::after,u&gt;i::after,
.quot::after{content:close-quote;}
.quott::before{content:no-open-quote;}
.quott::after{content:no-close-quote;}

.guil::before{content:&quot;«&quot;;}
.guil::after{content:&quot;»&quot;;}

.crnr::before{content:&quot;「&quot;;}
.crnr::after{content:&quot;」&quot;;}

/**/
.brac::before{content:&quot;[&quot;;}
.brac::after{content:&quot;]&quot;;}
.prns::before{content:&quot;(&quot;;}
.prns::after{content:&quot;)&quot;;}
.prns::before,.prns::after,
.brac::before,.brac::after,
b&gt;i::before,b&gt;i::after,
.quot::before,.quot::after,
.quott::before,.quott::after,
.guil::before,.guil::after,
.crnr::before,.crnr::after
{color:darkslategrey;
font-style:normal!important;
font-family:georgia}


/**/
.madd{font-family: monospace;
    font-size: 150%;}
.emph{color:#BC7A00}
.shad{text-shadow: 0 .5px 0, 0 -.5px 0;}


/*style*/
.catlinks,fieldset,
h1, h2, h3, h4, h5, h6{border-color:silver}
div.vectorMenu div.menu{background-color:#f9f9f9}
div.patrollink {
    font-size: 90%;}
/*http://cssdeck.com/labs/pure-css-tree-menu-framework [[قالب:قائمة_شجرية]]*/
.treeview ul {
    padding: 0;
    margin: 0;
}
.treeview li {
    padding: 0;
    margin: 0;
    list-style-type: none;
    list-style-image: none;
}
.treeview li li {
    background-image: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3d/Treeview-grey-line-flipped.png&quot;);
    background-repeat: no-repeat;
    background-position: right 0 top -2981px;
    /* @noflip */
    padding-right: 20px;
    text-indent: 0.3em;
}
.treeview li li.lastline {
    background-position: right 0 top -5971px
}
.treeview li.emptyline &gt; ul {
    /* @noflip */
    margin-right: -1px;
}
.treeview li.emptyline &gt; ul &gt; li:first-child {
    background-position: right 0 top 9px
}

.mw-body-content {font-size: 0.95em;}
#mw-content-text&gt;#toc{
max-width: 50%!important;
}/*أرقام المراجع بالخط العادي*/
sup.reference {
font-weight:400;
font-style:normal;
font-size:11px;
}/*زيادة المسافة بين السطور في متن الصفحة، وفي العناوين وجدول المحتوبات*/
body,p,ul,ol,dd,#bodyContent,div#bodyContent,h1,h2,.firstHeading,#firstHeading,#toc ul,.toc ul {
line-height:1.6em;
}/*أرقام المراجع تسبب فجوات بين السطور، لذا نقلل ارتفاع أسطرها*/
sub,sup {
line-height:1.3em;
}/*جعل صندوق التحرير أقصر*/
#wpTextbox1,#sandbox-js-area,#sandbox-css-area {
height:20em;
}/*تقليل الفراغ بين وصلات التصنيفات ونهاية المحتوى*/
.catlinks {
margin-top:.3em;
}
/*عدم تداخل القوالب والتصنيفات الفرعية وغيرها*/
#mw-subcategories,#mw-pages,#mw-category-media,#filehistory,#wikiPreview,#wikiDiff {
clear:both;
}
 #mw-fr-difftoggle{float: right; padding-left: 1em; color: transparent}#mw-fr-difftoggle::before{content:&quot;[&quot;;color: blue;
    margin-left: -5px;}#mw-fr-difftoggle::after{content:&quot;]&quot;;color: blue;
    margin-right: -5px;}

/*[[قالب:خط/عربي]]*/
.script-arabic {
font-family:Amiri,'Sakkal Majalla',Arial!important;
font-size:110%
}

.m{font-style: normal; position: relative; padding-right: 1px; display: inline-block; -webkit-transform: skew(12deg); -moz-transform: skew(12deg); -ms-transform: skew(12deg); /*-o-transform: skew(12deg);*/ transform: skew(12deg);}
.gradient-grey{box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -moz-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); -webkit-box-shadow: 0px 1px 2px rgba(0, 0, 0, 0.2); text-align: center; float: left; background-image: -moz-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -ms-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -o-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: -webkit-linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4); background-image: linear-gradient(#FFFFFF, #F2F3F4);}
.mw-collapsible-header{width:100%;clear: both;display: block;}
.mw-collapsible-toggle &gt; a:anth-child(2){
color: #5a5a5a;
padding-right: 5px;}
 #fr-rating-controls br,
.mw-collapsible-bracket{display:none}

.pre {
display:inline-table;
direction:rtl;
text-align:right!important;
}

.pre2 {
display:inline-table;
}

mark {
background-color:#FFC;
}

.mw-warning-with-logexcerpt {
margin-bottom:0!important;
}

.mw-continue-editing {
display:none;
}

h2#mw-previewheader {
margin-top:5px!important;
}

.previewnote p {
text-indent:0!important;
}

.previewnote {
color:#000!important;
}

.flaggedrevs_editnotice {
background-color:#F9F9F9!important;
padding:0 10px!important;
}

/*قوالب توضيح ووضح ومفصلة*/
.disambig {
margin-top:1em;
clear:right;
}

.dablink,.rellink {
padding:1px 3px!important;
font-size:95%;
background-color:#F9F9F9;
}

.dablink {
clear:right;
}

.rellink {
max-width:50%;
clear:right;
margin-bottom:5px;
border-style:solid;
border-color:#e6e6e6;
border-width:1px 0;
overflow-x:auto;
}

.rellink&gt;p {
margin:0;
}

.rellink:not(.hlist)&gt;ul {
margin:0 20px;
}

.external.free {
word-break:break-all;
direction:ltr!important;
}

/*Chrome*/
.plainlinks:after {
content:none!important;
}

/*صيغة إخفاء نص عنوان من فهرس المحتويات*/
.toc sub sup {
display:none;
}
sub sup {
font-size:115%!important;
vertical-align:10%;
}
.mw-headline sub sup {
color:silver;
font-weight:400;
}

/**/
.page-ويكيبيديا_طلبات_مراجعة_التعديلات h2 {
font-weight:700;
font-size:1em!important;
margin-right:.5em;
padding-bottom:.5em!important;
}

/*ويكي الحب*/
.wikilove {
background-image:linear-gradient(left,#f7f7f7,#fdfdfd);
background-color:#f7f7f7;
border:1px solid silver;
padding:2px 10px;
}

.wikiloveimg {
vertical-align:middle;
padding:5px;
}

.wikilovehdr {
font-size:x-large;
padding:1px 5px;
font-weight:700;
}

.wikilovetxt {
vertical-align:middle;
padding:1px 5px;
}

/*[[قالب:عكس صورة]] وغيره*/
.flipimg img,#mw-echo-overlay-moreinfo-link,#mw-echo-moreinfo-link,#wikieditor-toolbar-link-int-target-status-disambig,
#mw-indicator-mw-helplink a{
-moz-transform:scaleX(-1);
-o-transform:scaleX(-1);
-webkit-transform:scaleX(-1);
transform:scaleX(-1);
filter:FlipH;
-ms-filter:FlipH;
}#mw-indicator-mw-helplink a{color:transparent!important;font-size:0px;background-size: 22px;}

/*الصفحة الرئيسية*/
/**تحسين المظهر**/
body.page-لومړی_مخ #mp-topbanner {
clear:both;
}

/**إخفاء مواد**/
body.page-لومړی_مخ #ca-delete,body.page-لومړی_مخ #deleteconfirm,body.page-لومړی_مخ #t-cite,body.page-لومړی_مخ #lastmod,body.page-لومړی_مخ #siteSub,body.page-لومړی_مخ #contentSub,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ h1.firstHeading,body.page-لومړی_مخ #catlinks,body.page-لومړی_مخ #bandeau-portail,body.page-لومړی_مخ #centralNotice,body.page-لومړی_مخ #mw-fr-reviewform {
display:none!important;
}


/*[[قالب:مراجع]]*/
ol.references,div.reflist,div.refbegin {
font-size:13px;
margin-bottom:.5em;
clear:right;
}

div.reflist ol.references {
list-style-type:decimal;
margin:0 -2.35em 0 0;
list-style-position:inside;
width:100%;
}

.mw-content-ltr ol.references {
margin:0;
}

.references &gt; li &gt; b &gt; a,.mw-cite-backlink {
margin-right:-2px;
}

/*Gadget-refStyle*/
.reflist-options {
display:none;
}

ol.references {
margin:0;
}

ol.references li {
margin:0 3em 0 0;
}

.reflist-cols ol,ol.reflist-cols,.reflist-cols2 ol,ol.reflist-cols2 {
columns:2;
-webkit-columns:2;
-moz-columns:2;
}

.reflist-cols3 ol,ol.reflist-cols3 {
columns:3!important;
-webkit-columns:3!important;
-moz-columns:3!important;
}

.reflist-cols4 ol,ol.reflist-cols4 {
columns:4!important;
-webkit-columns:4!important;
-moz-columns:4!important;
}

ol.reflist-scroll {
max-height:25em;
overflow:auto;
margin:0!important;
}

ol.reflist-hide {
display:none;
}

/*for IE 8*/
.hlist dd.hlist-last-child:after,.hlist dt.hlist-last-child:after,.hlist li.hlist-last-child:after {
content:none;
}

/*Add parens around nested lists*/
.hlist dl dl dd:first-child:before,.hlist ol ol li:first-child:before,.hlist ul ul li:first-child:before {
content:&quot;(&quot;;
}

.hlist dl dl dd:last-child:after,.hlist ol ol li:last-child:after,.hlist ul ul li:last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*For IE8*/
.hlist dl dl dd.hlist-last-child:after,.hlist ol ol li.hlist-last-child:after,.hlist ul ul li.hlist-last-child:after {
content:&quot;)&quot;;
font-weight:400;
}

/*Put numbers in ordered lists*/
.hlist.hnum ol li {
counter-increment:level1;
}

.hlist.hnum ol li:before {
content:counter(level1) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li {
counter-increment:level2;
}

.hlist.hnum ol ol li:first-child:before {
content:&quot;(&quot; counter(level2) &quot; &quot;;
}

.hlist.hnum ol ol li:before {
content:counter(level2) &quot; &quot;;
}

/*Unbulleted lists*/
.plainlist ul {
line-height:inherit;
list-style:none none;
margin:0;
}

.plainlist ul li {
margin-bottom:0;
}

/**/
.usermessage {
vertical-align:middle;
}

/*[[قالب:خطأ]]*/
p.error {
font-weight:700;
}

/**/
span#edit-for-sysops {
display:none;
}

/**/
div.sharedUploadNotice {
font-style:normal;
}

/**/
input#wpUploadFile,input#wpDestFile,input#wpLicense {
float:right;
}

/*־Site Notice*/
div#siteNotice {
padding-top:5px;
text-align:center;
}

/*لا سطر تحت الوصلات المؤشرة*/
.nounderlines a,.IPA a:link,.IPA a:visited {
text-decoration:none;
}

/* Pie chart test:Transparent borders */
.transborder {
border:solid transparent;
}

* html .transborder {
/* IE6 */
border:solid #000001;
filter:chroma(color=#000001);
}

/*[[قالب:صندوق معلومات]]*/
.infobox {
border:solid 1px silver;
border-radius:1px;
color:#000;
float:left;
clear:left;
}

.infobox td,.infobox th {
vertical-align:top;
padding-right:2px;
}

.infobox th {
border-radius:2px;
}

.infobox caption {
font-size:larger;
margin-left:inherit;
}

.infobox.bordered {
border-collapse:collapse;
}

.infobox.bordered td,.infobox.bordered th {
border:1px solid #aaa;
}

.infobox.bordered .borderless td,.infobox.bordered .borderless th {
border:0;
}

/*Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]]*/
div.columns-2 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:50%;
min-width:300px;
}

div.columns-3 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:33.3%;
min-width:200px;
}

div.columns-4 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:25%;
min-width:150px;
}

div.columns-5 div.column {
/*@noflip*/
float:left;
width:20%;
min-width:120px;
}

/*Disable the automatic text-size adjust of WebKit on iPhones etc. It scales some text,and not the other.Use none,or fixed percentage instead. Use media selector,because defining a value,overwrites platform defaults.*/
@media only screen and max-device-width 480px{
body {
-webkit-text-size-adjust:none;
}
}

/*خواص الطباعة*/
@media print{
#privacy,#about,#disclaimer,printfooter {
display:none;
}
}

@media print{
pre,.reflist4 {
overflow:visible!important;
height:auto!important;
}
}

/*Audiolink*/
.audiolink a {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Loudspeaker.png) center right no-repeat!important;
padding-left:16px!important;
padding-right:0!important;
}

html &gt; body .audiolink a {
background:none!important;
padding-left:0!important;
}

.ntable {
counter-reset:line-number;
}

.ntable td:first-child:before {
content:counter(line-number) &quot;.&quot;;
counter-increment:line-number;
padding-left:.3em;
}

.btable {
border-collapse:collapse;
border:1px solid #aaa;
}

.btable th,.btable td {
padding:.2em;
border:1px solid #aaa;
}

/*hiddenStructure - allows selective hiding of markup in templates*/
.hiddenStructure {
display:none;
speak:none;
}

/**/
#p-logo {
height:165px;
}

#p-logo a,#p-logo a:hover {
height:165px;
}


/*لإظهار ما إذا كانت خلفية أي صورة شفافة*/
#file img {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Checker-16x16.png) repeat;
}

/*خلفية شفافة*/
.same-bg {
background:none;
}

/*[[قالب:صندوق المعلومات 2]]*/
.infobox_v2 {
background:#f9f9f9;
color:#000;
font-size:95%;
line-height:1.6em;
float:left;
clear:left;
border:1px solid #aaa;
}

.infobox_v2 th {
vertical-align:top;
text-align:left;
}

.infobox_v2 .entete {
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-size:150%;
font-weight:bolder;
line-height:1.6em;
color:#000;
}

.infobox_v2 .media {
height:35px;
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-weight:bolder;
color:#000;
}

.entete {
background-size:contain!important;
}

.entete.aerostat {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7e/Picto_infobox_aerostat.png) no-repeat top right;
}

.entete.artiste {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f3/Picto_infobox_artiste.png) no-repeat top right;
}

.entete.artsmartiauxjap {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Picto_infobox_samourai.png) no-repeat top right;
}

.entete.association {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Collaboration_logo_infobox.svg/50px-Collaboration_logo_infobox.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.athletisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_Infobox_Athletisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.auteur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/Picto_infobox_auteur.png) no-repeat top right;
}

.entete.baseball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Baseball_pictogram.svg/35px-Baseball_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.basket-ball {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f4/Picto_Infobox_Basketball.png) no-repeat top right;
}

.entete.bd {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Picto_infobox_comicballoon.png) no-repeat top right;
}

.entete.biere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Picto_infobox_beer.png) no-repeat top right;
}

.entete.canada {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Picto_infobox_Canada.png) no-repeat top right;
}

.entete.calendrier {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Almanacco.png) no-repeat top right;
}

.entete.cardinal {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/Picto_infobox_cardinal.png) no-repeat top right;
}

.entete.chateau {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Picto_infobox_chateau.png) no-repeat top right;
}

.entete.catch {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/Picto_infobox_catch.png) no-repeat top right;
}

.entete.cinema {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Picto_infobox_cinema.png) no-repeat top right;
}

.entete.communication {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Picto_infobox_antenna.png) no-repeat top right;
}

.entete.cyclisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Cycling_%28road%29_pictogram.svg/45px-Cycling_%28road%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.deportation {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_Infobox_deportation.png) no-repeat top right;
}

.entete.disney {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Picto_infobox_Disney.png) no-repeat top right;
}

.entete.diplomatie {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Picto_infobox_ambassade.png) no-repeat top right;
}

.entete.egypte-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Picto_infobox_ancient_Egypt.png) no-repeat top right;
}

.entete.eveque {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_bishop.png) no-repeat top right;
}

.entete.football {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Infobox_Football_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.footballblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Picto_infobox_fotbal_2.png) no-repeat top right;
}

.entete.grappe {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Picto_info_grape.png) no-repeat top right;
}

.entete.gymnastique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg/35px-Gymnastics_%28artistic%29_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.helicoptere {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Picto_infobox_helicopter.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Picto_Infobox_Ice_hockey.png) no-repeat top right;
}

.entete.hockey-sur-gazon {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Field_hockey_pictogram.svg/35px-Field_hockey_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.humain {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Picto_infobox_manwoman.png) no-repeat top right;
}

.entete.informatique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/Picto-infoboxinfo.png) no-repeat top right;
}

.entete.israel-judaisme {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Picto_infobox_israel-judaisme.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Picto_infobox_Game.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeu-role {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d8/Picto_infobox_Jeu_de_rôle.png) no-repeat top right;
}

.entete.jeuvideo {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/Picto_infobox_gamepad.png) no-repeat bottom right;
}

.entete.macintosh {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/Picto_infobox_Macintosh.png) no-repeat top right;
}

.entete.map {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Picto_infobox_map.png) no-repeat top right;
}

.entete.medecine {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_med.png) no-repeat top right;
}

.entete.mets {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Picto_infobox_mets.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-metro {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/ba/Picto_infobox_Mtl_metro.png) no-repeat top right;
}

.entete.montreal-train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Picto_infobox_Mtl_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.moteur-avion {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9c/Picto_Infobox_moteur_d%27avion.png) no-repeat top right;
}

.entete.musee {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ac/Infobox_museum_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.musique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/60/Picto_infobox_music.png) no-repeat top right;
}

.entete.papyrus {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Picto_infobox_papyrus.png) no-repeat top right;
}

.entete.paralympique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/Picto_infobox_Paralympics.png) no-repeat top right;
}

.entete.persofiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Picto_infobox_masks.png) no-repeat top right;
}

.entete.planeur {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Picto_infobox_planeur.png) no-repeat top right;
}

.entete.pretendant {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5f/Picto_infobox_pr%C3%A9tendant_%C3%A0_un_tr%C3%B4ne.png) no-repeat top right;
}

.entete.presse {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_journal.png) no-repeat top right;
}

.entete.projet {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Picto_infobox_tools.png) no-repeat top right;
}

.entete.quebec {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Picto_infobox_Quebec.png) no-repeat top right;
}

.entete.recherche {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c1/Picto_infobox_detective.png) no-repeat top right;
}

.entete.rome-antique {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/Picto_infobox_Roman_military_banner.png) no-repeat top right;
}

.entete.route {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e7/Infobox_road_pictogram.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugby {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/Picto_Infobox_Rugby.png) no-repeat top right;
}

.entete.rugbyblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Rugby_union_pictogram.svg/35px-Rugby_union_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.science-fiction {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Picto_infobox_fliyingsaucer.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/Picto_infobox_Olympic.png) no-repeat top right;
}

.entete.sport-automobile {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Picto_infobox_sport_auto.png) no-repeat top right;
}

.entete.television {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Picto_infobox_TV-T%26PC.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Tennis_pictogram.svg/35px-Tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-table {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Table_tennis_pictogram_white.svg/40px-Table_tennis_pictogram_white.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.tennis-de-tableblack {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Table_tennis_pictogram.svg/35px-Table_tennis_pictogram.svg.png) no-repeat top right;
}

.entete.timbre {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_Stamps.png) no-repeat top right;
}

.entete.train {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/Picto_infobox_train.png) no-repeat top right;
}

.entete.union-europeenne {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/Picto_Infobox_Europe.png) no-repeat top right;
}

.entete.universite {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Picto_infobox_book.png) no-repeat top right;
}

.media.audio {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/35px-Gnome-speakernotes.png) no-repeat top left;
}

.media.video {
background:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/35px-Tango-video-x-generic.png) no-repeat top left;
}


.stub {
clear:both;
}

.stub img {
height:25px!important;
width:25px!important;
}

/*صناديق التصفح*/
.navbar {
display:inline;
font-size:88%;
font-weight:400;
}

.navbar ul {
display:inline;
white-space:nowrap;
}

.navbar li {
word-spacing:-.125em;
}

.navbar.mini li span {
font-variant:small-caps;
}

.navbox .navbar {
display:block;
font-size:100%;
}

.navbox-title .navbar {
float:right;
text-align:right;
width:6em;
margin:0px -.5em 0px -6em;
}

.navbox {
border:1px solid silver;
clear:both;
font-size:90%;
margin:auto;
padding:0;
text-align:center;
width:100%;
}

table.navbox + table.navbox {
margin-top:-1px;
}

.navbox-title,.navbox-abovebelow,.navbox th {
text-align:center;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
background-color:#ccf;
}

@media print{
.navbox {
display:none;
}
}

th.navbox-group {
text-align:right;
font-weight:700;
padding-left:1em;
padding-right:1em;
white-space:nowrap;
}

.navbox,.navbox-subgroup {
background:#f9f9f9;
}

.navbox-inner,.navbox-subgroup {
width:100%;
}

.navbox-list {
border-color:#f9f9f9;
}

.navbox-title,.navbox th {
background:#ccf;
}

.navbox-abovebelow,th.navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-title {
background:#ddf;
}

.navbox-subgroup .navbox-group,.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
background:#ddf;
}

.navbox-even {
background:#f5f5f5;
}

.navbox-odd {
background:#fdfdfd;
}

.navbox .hlist td dl,.navbox .hlist td ol,.navbox .hlist td ul,.navbox td.hlist dl,.navbox td.hlist ol,.navbox td.hlist ul {
padding:.125em;
}

.navbox .hlist dd,.navbox .hlist dt,.navbox .hlist li {
white-space:nowrap;
white-space:normal !ie;
}

.navbox .hlist dd dl,.navbox .hlist dt dl,.navbox .hlist li ol,.navbox .hlist li ul {
white-space:normal;
}

ol + table.navbox,ul + table.navbox {
margin-top:.5em;
}

.hlist li {
white-space:normal!important;
}

.ns--1 .hlist li {
padding-left:4px!important;
}

.collapseButton {
float:left;
}

.navbox-list .collapseButton {
margin-left: -3px;
}
.collapseButton a{
text-align: left;
position: relative;
top: 0;
left: 0px;
font-size: 85%;
color: #5a5a5a;
width: 100%;
padding-right: 222px;
margin-right: -222px;
}
.mw-collapsible-toggle {
font-weight:400;
text-align:left;
}

.plainlinksneverexpand a {
background:none!important;
padding:0!important;
}

/*Geographical coordinates defaults. See [[Template:Coord/link]] for how these are used. The classes &quot;geo&quot;,&quot;longitude&quot;,and &quot;latitude&quot; are used by the [[Geo microformat]].*/
.geo-default,.geo-dms,.geo-dec {
display:inline;
direction:ltr!important;
unicode-bidi:embed;
}

.geo-nondefault,.geo-multi-punct {
display:none;
}

.longitude,.latitude {
white-space:nowrap;
}

/*[[قالب:تبصرة تحرير/لب]]*/
.editnotice{  border-color: rgb(210, 210, 32);}
.editnotice-area {
z-index:1;
}

.editnotice-link {
margin-top:-20px;
clear:both;
float:left;
position:relative;
top:17px;
padding:0;
line-height:1em;
}

.editnotice-namespace {
display:none;
}

/*[[ويكيبيديا:مراجعات معلمة]]*/
.flaggedrevs_short {
float:left;
margin:0 1em 0 0;
}

.fr-watchlist-pending-notice {
padding:1px 1em;
}

.flaggedrevs_preview {
margin-right:-1em;
}

.flaggedrevs_basic,.flaggedrevs_quality,.flaggedrevs_pristine,.flaggedrevs_notice {
margin:5px 0!important;
}

/*FlaggedRevs box walkaround*/
#contentSub {
margin-bottom:1em;
}

/*[[Module:Coordinates]],[[قالب:اخ]]*/
.topleftlink {
position:absolute;
top:5px;
left:0;
float:left;
margin:0;
padding:0;
line-height:1.5em;
text-align:left;
text-indent:0;
font-size:85%;
text-transform:none;
white-space:nowrap;
font-size:13px!important;
}

.skin-monobook .topleftlink {
left:15px;
top:65px;
}

.topleftlink ~ .topleftlink,.ns-10 .topleftlink {
position:relative!important;
top:-.4em!important;
border:solid 1px silver;
padding:0 2px;
margin-top:3px;
}

.skin-monobook .topleftlink ~ .topleftlink,.skin-monobook .ns-10 .topleftlink {
top:-10px!important;
left:0!important;
}

/*[[قالب:قائمة أفقية]]*/
.jqueryslidemenu {
font-size:15px;
font-weight:700;
background:#696969;
background-size:100px 100px;
width:100%;
clear:both;
box-shadow:0 1px 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul {
margin:0;
padding:0;
list-style-type:none;
}

.jqueryslidemenu ul li {
position:relative;
z-index:4;
display:inline;
float:right;
display:block;
background:#696969;
color:#FFF;
padding:1px 14px;
text-decoration:none;
border-right:solid 1px silver;
line-height:1.4em!important;
}

.jqueryslidemenu ul li img {
max-height:18px;
}

* html .jqueryslidemenu ul li {
display:inline-block;
}

.jqueryslidemenu ul li a:link,.jqueryslidemenu ul li a:visited {
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li:hover {
background:lightgray;
color:#FFF;
}

.jqueryslidemenu ul li ul {
position:absolute;
right:0;
display:block;
visibility:hidden;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li ul {
top:0;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li {
float:none;
font-size:15px;
font-weight:700;
width:160px;
padding:1px 9px;
margin:0;
border-bottom:1px solid silver;
box-shadow:0 0 2px 0 silver;
}

.jqueryslidemenu ul li ul li:hover {
background:lightgray;
color:#696969;
}

.downarrowclass,.leftarrowclass {
position:absolute;
top:4px;
left:4px;
}

/*Colors list*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li,.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li,.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li,.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li,.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li,.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li,.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
display:block;
color:#FFF;
text-decoration:none;
}

/*Colors*/
.jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-green,.jqueryslidemenu-green ul li {
background:#a5c956;
}

.jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-red,.jqueryslidemenu-red ul li {
background:#cf0404;
}

.jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-yellow,.jqueryslidemenu-yellow ul li {
background:#febf04;
}

.jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-grey,.jqueryslidemenu-grey ul li {
background:#c8c8c8;
}

.jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-black,.jqueryslidemenu-black ul li {
background:#0e0e0e;
}

.jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-brown,.jqueryslidemenu-brown ul li {
background:#ed9017;
}

.jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-blue,.jqueryslidemenu-blue ul li {
background:#4096ee;
}

.jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-darkred,.jqueryslidemenu-darkred ul li {
background:#a90329;
}

.jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu .jqueryslidemenu-purple,.jqueryslidemenu-purple ul li {
background:#de47ac;
}


/*For linked citation numbers and document IDs,where the number need not be shown on a screen or a handheld,but should be included in the printed version.*/
@media screen,handheld{
.citation .printonly {
display:none;
}
}

/* Make it possible to hide checkboxes in &lt;inputbox&gt; */
.inputbox-hidecheckboxes form .inputbox-element {
    display: none !important;
}

/*Tag recreated pages*/
.mw-tag-marker-إعادة_إنشاء_صفحة_محذوفة_من_قبل {
	background-color: black;
	color: white;
}

/*عدم تراكب الحروف لتسهيل التحرير*/
.mw-geshi div, .mw-geshi div pre, span.mw-geshi, pre.source-css, pre.source-javascript, pre.source-lua, #wpTextbox1, textarea, code, pre {
    letter-spacing: .00058em;
}
/**/
#wpSummaryLabel,#wpSummary{display:inline}
/**/
.oo-ui-icon-info{background-image:url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Light_bulb_font_awesome.svg/512px-Light_bulb_font_awesome.svg.png)!important;background-size:20px!important}

#mw-fr-revisiontag{display:none}/*redundant and aligns with sidebars */
#contentSub, #contentSub2 {
    font-size: 90%;}
ul.mw-editfooter-list  {columns: 2;
    list-style-type: decimal; list-style-position: inside;margin-right: 1em;
    list-style-image: none;background-color:whitesmoke}
.mw-editfooter-list [title^=وحدة]:first-child{
    border-right: solid 5px cadetblue;
    padding-right: 5px;}
.mw-editfooter-list [title^=قالب]:first-child{
    border-right: solid 5px slateblue;
    padding-right: 5px;}
.mw-editfooter-list [title^=تصنيف]:first-child{
    border-right: solid 5px purple;
    padding-right: 5px}
.mw-editfooter-list [href^=&quot;https://www.wikidata.org/&quot;]:first-child{
    border-right: solid 5px lightblue;
    padding-right: 5px!important;}

/*exemple&lt;ref&gt;*/
sup.reference{direction: rtl; unicode-bidi: isolate;}
/*[[قالب:مشاكل عدة]]*/
.إعلام .إعلام {
    border-width: 1px;
/*    margin: 3px -6px -4px;*/
    background-color: white;
    padding: 5px 30px !important;
}
.ambox-multiple_issues .إعلام {border-width: 0;width: 95%;}
.ambox-multiple_issues .إعلام:nth-child(odd) {background: #f2efef;}
.ambox-multiple_issues .إعلام:nth-child(even) {background: #f9f9f9;}
/*أضف وصلات*/
.ui-button-text{font-weight:bold;}.ui-dialog-buttonpane{background: transparent; position: absolute;
    top: 0em;
    left: 0em; } .ui-dialog-titlebar-close{right:0em}.ui-dialog-title{padding-right:1em}

/* من أجل الصفحات ذات نسخة دقيقة */
.flaggedrevs-color-2 {background-color: #b3ffb3;}

/* من أجل حل مشكلة النصوص في نقاشات الحذف */
.xfd-closed{padding: 1px 10px;}


td.mw-enhanced-rc {
    font-family: sans-serif;
}
abbr:hover {
    color: #578B9E;
    text-decoration: none!important; border-bottom:none!important}

/*ضبط مشاكل الخطوط*/
/*.mw-body h1 {font-size: 1.7em;}*/
/*div#simpleSearch #searchInput {padding: 0 0.3em 0 0;}*/

/*كيلا تخرج الخطوط الفاصلة بين التبويبات العلوية بمظهر فكتر عن إطارها عند تصغير الصفحة بالزوم*/
div.vectorTabs span{background-position: top left;}

/**/
.mw-highlight .c {
    font-family: courier;
    letter-spacing: -0.15ex;
}

/* Messagebox templates */
.messagebox {
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background-color: #f8f9fa;
    width: 80%;
    margin: 0 auto 1em auto;
    padding: .2em;
}
.messagebox.merge {
    border: 1px solid #c0b8cc;
    background-color: #f0e5ff;
    text-align: center;
}
.messagebox.cleanup {
    border: 1px solid #9f9fff;
    background-color: #efefff;
    text-align: center;
}
.messagebox.standard-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #F9F9F9;
    margin: 4px auto;
}
/* For old WikiProject banners inside banner shells. */
.mbox-inside .standard-talk,
.messagebox.nested-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #F9F9F9;
    width: 100%;
    margin: 2px 0;
    padding: 2px;
}
.messagebox.small {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    /* @noflip */
    float: right;
    clear: both;
    /* @noflip */
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em;
}
.messagebox.small-talk {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    /* @noflip */
    float: right;
    clear: both;
    /* @noflip */
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em;
    background: #F9F9F9;
}

/* Cell sizes for ambox/tmbox/imbox/cmbox/ombox/fmbox/dmbox message boxes */
th.mbox-text, td.mbox-text {   /* The message body cell(s) */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 0.25em 0.9em;     /* 0.9em left/right */
    width: 100%;               /* Make all mboxes the same width regardless of text length */
}
td.mbox-image {                /* The left image cell */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.9em;  /* 0.9em left, 0px right */
    text-align: center;
}
td.mbox-imageright {           /* The right image cell */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.9em 2px 0;  /* 0px left, 0.9em right */
    text-align: center;
}
td.mbox-empty-cell {           /* An empty narrow cell */
    border: none;
    padding: 0;
    width: 1px;
}

/* Article message box styles */
table.ambox {
    margin: 0 10%;                  /* 10% = Will not overlap with other elements */
    border: 1px solid #a2a9b1;
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #36c;  /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background: #fbfbfb;
}
table.ambox + table.ambox {      /* Single border between stacked boxes. */
    margin-top: -1px;
}
.ambox th.mbox-text,
.ambox td.mbox-text {            /* The message body cell(s) */
    padding: 0.25em 0.5em;       /* 0.5em left/right */
}
.ambox td.mbox-image {           /* The left image cell */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.5em;    /* 0.5em left, 0px right */
}
.ambox td.mbox-imageright {      /* The right image cell */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.5em 2px 0;    /* 0px left, 0.5em right */
}

table.ambox-notice {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #36c;    /* Blue */
}
table.ambox-speedy {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;                   /* Pink */
}
table.ambox-delete {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #b32424;    /* Red */
}
table.ambox-content {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ambox-style {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.ambox-move {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ambox-protection {
    /* @noflip */
    border-right: 10px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}

/* Image message box styles */
table.imbox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 3px solid #36c;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background: #fbfbfb;
}
.imbox .mbox-text .imbox {  /* For imboxes inside imbox-text cells. */
    margin: 0 -0.5em;       /* 0.9 - 0.5 = 0.4em left/right.        */
    display: block;         /* Fix for webkit to force 100% width.  */
}
.mbox-inside .imbox {       /* For imboxes inside other templates.  */
    margin: 4px;
}

table.imbox-notice {
    border: 3px solid #36c;    /* Blue */
}
table.imbox-speedy {
    border: 3px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.imbox-delete {
    border: 3px solid #b32424;    /* Red */
}
table.imbox-content {
    border: 3px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.imbox-style {
    border: 3px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.imbox-move {
    border: 3px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.imbox-protection {
    border: 3px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}
table.imbox-license {
    border: 3px solid #88a;       /* Dark gray */
    background: #f7f8ff;          /* Light gray */
}
table.imbox-featured {
    border: 3px solid #cba135;    /* Brown-gold */
}

/* Category message box styles */
table.cmbox {
    margin: 3px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background: #DFE8FF;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
}

table.cmbox-notice {
    background: #D8E8FF;    /* Blue */
}
table.cmbox-speedy {
    margin-top: 4px;
    margin-bottom: 4px;
    border: 4px solid #b32424;    /* Red */
    background: #FFDBDB;          /* Pink */
}
table.cmbox-delete {
    background: #FFDBDB;    /* Red */
}
table.cmbox-content {
    background: #FFE7CE;    /* Orange */
}
table.cmbox-style {
    background: #F9F9F9;    /* Yellow */
}
table.cmbox-move {
    background: #E4D8FF;    /* Purple */
}
table.cmbox-protection {
    background: #EFEFE1;    /* Gray-gold */
}

/* Other pages message box styles */
table.ombox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #a2a9b1;       /* Default &quot;notice&quot; gray */
    background: #f8f9fa;
}

table.ombox-notice {
    border: 1px solid #a2a9b1;       /* Gray */
}
table.ombox-speedy {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.ombox-delete {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
}
table.ombox-content {
    border: 1px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ombox-style {
    border: 1px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.ombox-move {
    border: 1px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ombox-protection {
    border: 2px solid #a2a9b1;       /* Gray-gold */
}

/* Talk page message box styles */
table.tmbox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid silver;    /* Default &quot;notice&quot; silver */
    background: #F9F9F9;
}
.mediawiki .mbox-inside .tmbox { /* For tmboxes inside other templates. The &quot;mediawiki&quot; class ensures that */
    margin: 2px 0;               /* this declaration overrides other styles (including mbox-small above)   */
    width: 100%;                 /* For Safari and Opera */
}
.mbox-inside .tmbox.mbox-small { /* &quot;small&quot; tmboxes should not be small when  */
    line-height: 1.5em;          /* also &quot;nested&quot;, so reset styles that are   */
    font-size: 100%;             /* set in &quot;mbox-small&quot; above.                */
}

table.tmbox-speedy {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
    background: #fee7e6;             /* Pink */
}
table.tmbox-delete {
    border: 2px solid #b32424;    /* Red */
}
table.tmbox-content {
    border: 2px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.tmbox-style {
    border: 2px solid #fc3;    /* Yellow */
}
table.tmbox-move {
    border: 2px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.tmbox-protection,
table.tmbox-notice {
    border: 1px solid silver;    /* silver */
}

/* Disambig and set index box styles */
table.dmbox {
    clear: both;
    margin: 0.9em 1em;
    border-top: 1px solid #ccc;
    border-bottom: 1px solid #ccc;
    background: transparent;
}

/* Footer and header message box styles */
table.fmbox {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    width: 100%;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background: #f8f9fa;     /* Default &quot;system&quot; gray */
}
table.fmbox-system {
    background: #f8f9fa;
}
table.fmbox-warning {
    border: 1px solid #bb7070;  /* Dark pink */
    background: #ffdbdb;        /* Pink */
}
table.fmbox-editnotice {
    background: transparent;
}

/* These mbox-small classes must be placed after all other
   ambox/tmbox/ombox etc classes. &quot;html body.mediawiki&quot; is so
   they override &quot;table.ambox + table.ambox&quot; above. */
html body.mediawiki .mbox-small {   /* For the &quot;small=yes&quot; option. */
    /* @noflip */
    clear: left;
    /* @noflip */
    float: left;
    /* @noflip */
    margin: 4px 0 4px 1em;
    box-sizing: border-box;
    width: 238px;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}
html body.mediawiki .mbox-small-left {   /* For the &quot;small=left&quot; option. */
    /* @noflip */
    margin: 4px 1em 4px 0;
    box-sizing: border-box;
    overflow: hidden;
    width: 238px;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}

/* Style for compact ambox */
/* Hide the images */
.compact-ambox table .mbox-image,
.compact-ambox table .mbox-imageright,
.compact-ambox table .mbox-empty-cell {
    display: none;
}
/* Remove borders, backgrounds, padding, etc. */
.compact-ambox table.ambox {
    border: none;
    border-collapse: collapse;
    background: transparent;
    margin: 0 0 0 1.6em !important;
    padding: 0 !important;
    width: auto;
    display: block;
}
body.mediawiki .compact-ambox table.mbox-small-left {
    font-size: 100%;
    width: auto;
    margin: 0;
}
/* Style the text cell as a list item and remove its padding */
.compact-ambox table .mbox-text {
    padding: 0 !important;
    margin: 0 !important;
}
.compact-ambox table .mbox-text-span {
    display: list-item;
    line-height: 1.5em;
    list-style-type: square;
    list-style-image: url(/w/skins/MonoBook/bullet.gif);
}
.skin-vector .compact-ambox table .mbox-text-span {
    list-style-type: disc;
    list-style-image: url(/w/skins/Vector/images/bullet-icon.svg);
    list-style-image: url(/w/skins/Vector/images/bullet-icon.png)\9;
}
/* Allow for hiding text in compact form */
.compact-ambox .hide-when-compact {
    display: none;
}

/* Selectively hide headers in WikiProject banners */
.wpb .wpb-header             { display: none; }
.wpbs-inner .wpb .wpb-header { display: block; }     /* for IE */
.wpbs-inner .wpb .wpb-header { display: table-row; } /* for real browsers */
.wpbs-inner .wpb-outside     { display: none; }      /* hide things that should only display outside shells */

/* To Display poems justified in IE and CSS3 (http://www.w3.org/TR/css3-text/) */
.b { /* verse container */
  text-align: justify;
  text-align-last: justify; /* for IE and CSS3 */
  -moz-text-align-last: justify; /* for Firefox 12 */
  -webkit-text-align-last: justify; /* webkit based browsers */
  text-justify: kashida;
  border: 0;
}
 
.beyt {
  white-space: nowrap; 
}

#coordinates.topleftlink{    background: whitesmoke;
    border: solid 1px silver;} 

div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;],
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;] {
	list-style-type: decimal;
    list-style-image: none;
    background-color: #F9F9F9;
    margin-bottom: 0px;
    line-height: 2em;
    padding-right: 5px;
	list-style-position: inside;
	margin-right: 0px;
	border: solid silver;
    border-width: 0 1px;
	overflow: auto;
}
div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:first-of-type,
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:first-of-type {
	border-top:solid 1px silver;
}
div:not(.reflist) &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:last-of-type,
div:not(.reflist) &gt; section &gt; * &gt; li[id^=&quot;cite_note-&quot;]:last-of-type {
	border-bottom:solid 1px silver;
}

#mw-fr-reviewnotice &gt; a:nth-child(1){letter-spacing: 1px; font-weight: bold; background-color: #feeec8!important; padding: 5px 10px!important;}
div.flaggedrevs_preview { background-color: #eaf3ff; color: #000; text-align: right; padding: 7px 0px;}
.لاتح .mw-prefixindex-body .allpagesredirect {display: none}  .لاتح .mw-prefixindex-body li {list-style-image: none;
    list-style: none;}
.mw-search-createlink,.iw-resultset,.iw-headline{background-color: #f8f9fa; margin-top: 1em; border: 1px solid #c8ccd1;padding: .5em;
    letter-spacing:.5px; }  .mw-search-createlink{    margin-right: -5px !important;margin-bottom:1em!important}
/*قالب:رر/ش*/
.شرح{letter-spacing: -.15ex} .شرح a{color: dodgerblue}
/*قالب:الصور
*/
.imggrp{
/*    display: inline-flex;*/
float: left;
    margin: .5em 1em 1em 0;
    border: solid 1px silver;
    background-color: whitesmoke;}
.imggrp &gt; div{
    margin: 0;
}
.imggrp .thumbinner{border:none;background: transparent}
.imggrp .thumbcaption {font-size: 70%;}
.imggrp .thumb{float:right} 
/* Generic class for Times-based serif, texhtml class for inline math */
.times-serif,
span.texhtml {
    font-family: &quot;Nimbus Roman No9 L&quot;, &quot;Times New Roman&quot;, Times, serif;
    font-size: 110%;
    line-height: 1;
}
span.texhtml {
    white-space: nowrap;
}
span.texhtml span.texhtml {
    font-size: 100%;
}
span.mwe-math-mathml-inline {
    font-size: 110%;
}

u,abbr[title], .explain[title]{text-underline-position: under;}
/*قالب:ض*/
@import url(https://tools-static.wmflabs.org/fontcdn/css?family=Aref+Ruqaa:400,700&amp;subset=arabic);
.ر,
.ر *{font-family: 'cambria math', 'Aref Ruqaa', 'sakkal majalla';}

.ns-0 h2 + h2::before {
content: &quot;دا برخه خالي ده. کوم نظرونه لري؟ لوړه تڼۍ کلیک کړئ او نظرونه مو ورزيات کړئ.&quot;;
    font-size: 70%;
    display: block;
    background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Octicons-pencil.svg/200px-Octicons-pencil.svg.png) no-repeat top right;
background-color:#f9f9f9;
    background-size: 1em;
    text-indent: 1.5em;
}

/* Allow limiting of which header levels are shown in a TOC;
   &lt;div class=&quot;toclimit-3&quot;&gt;, for instance, will limit to
   showing ==headings== and ===headings=== but no further
   (as long as there are no =headings= on the page, which
   there shouldn't be according to the MoS). */
.toclimit-2 .toclevel-1 ul,
.toclimit-3 .toclevel-2 ul,
.toclimit-4 .toclevel-3 ul,
.toclimit-5 .toclevel-4 ul,
.toclimit-6 .toclevel-5 ul,
.toclimit-7 .toclevel-6 ul {
    display: none;
}

/*قالب كود ملون*/
div.shl:before{content:attr(lang);position:absolute;opacity:.5;text-indent:.5em;}
/*لجعل النص الخام في المقالات استعمل قالب:خام*/
.ns-0 .mw-parser-output &gt; pre:not([style]):not([class]),
.ns-0 .mw-parser-output section &gt; pre:not([style]):not([class]) {
	all:unset!important;
	font-family:inherit;
}

.template-documentation {
    clear: both;
    margin: 1em 0 0 0;
    border: 1px solid #a2a9b1;
    background-color: #F5F5F5;
    padding: 1em;
}
/*[[قالب:وضع طلب]]*/
.جار{background-color:#fef2e5}
.مقبول{background-color:#e5f2f2}
.مرفوض{background-color:#FFE5E5}
.انتظار{background-color:#f2f2f2}
.طلب h4,.طلب h3,.طلب h2{background-color:white;margin-bottom: -10px;    margin-right: 0;padding-top: .5em}
.طلب &gt; *:not(h4):not(h3):not(h2){padding-right: 10px!important;}
.وضع-الطلب{position: relative;
    top: -10px;
border: solid;
    float: left;
    border-radius: 0 0 13px;
    border-color: white;
    border-width: 0 2px 2px 0px;margin-right: 1em;
padding: 0 5px}
div.footnote&gt;div.reflist&gt;ol.references {
   list-style-type:lower-alpha;
}

/* شعار 700,000 مقالة */

 
#p-logo a {

background-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Wikipedia-logo-v2-ps2.svg);

}</text>
      <sha1>menfuy414gl64y9ttko85xrdaiu3gzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:مالوماتبکس وګړي</title>
    <ns>10</ns>
    <id>14739</id>
    <revision>
      <id>364577</id>
      <parentid>355085</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T05:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>364577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43595" sha1="pk10jbo46f2khfmdgoemgks0ik8z53g" xml:space="preserve">{{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||$B=&lt;includeonly&gt;{{ص.م/فتح}}
{{ص.م/عنوان فرعي اختياري ويكي بيانات2
|{{{honorific_prefix|{{{دوهم نوم|}}}}}}
|خاصية=P511
|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|خلفية=#f9f9f9
}}

{{#if:{{{أيقونة|{{{إيقونة|{{{ايقونة|}}}}}}}}}
|{{ص.م/عنوان بأيقونة
|{{{الاسم|{{{اسم|{{{name|{{{نوم|{{PAGENAME}}}}} }}} }}} }}}
|{{{لون| C0C0C0}}}
|{{{entete|}}}
|{{{لون الخط|}}}
|{{{co|}}}
}}
|{{ص.م/عنوان
|{{{الاسم|{{{اسم|{{{name|{{{نوم|{{PAGENAME}}}}} }}} }}} }}}
|{{{لون| C0C0C0}}}
|{{{entete|entete humain}}}
|{{{لون الخط|}}}
|{{{co|}}}
}}}}
{{ص.م/عنوان فرعي اختياري ويكي بيانات2
|{{{honorific_suffix|{{{افتخاري سرليک|}}}}}}
|خاصية=P1035
|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|خلفية=#f9f9f9
}}

&lt;!--{{{native_name_lang|}}}{{{لغة الاسم الأصلي|}}} {{{بشپړ نوم|}}} {{{نومژبه|}}}--&gt;
{{ص.م/عنوان فرعي اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|{{{بشپړ نوم|{{{بشپړ نوم|{{{بشپړ نوم|}}} }}} }}}
|&lt;!-- --&gt;
|خلفية={{{لون1|E1E1E1}}}
|لون الخط={{{لون الخط|}}}
|langpref=
|خاصية=P1559
}}
{{ص.م/صورة ويكي بيانات
|{{{انځور|}}}{{{image_skyline|
{{{image|{{{صورة|}}} }}}}}}
|{{#if:{{{image_caption|{{{تعليق صورة|}}} {{{څرګندونه|}}}{{{د انځور څرگندونې|}}} {{{د انځور څرګندونه|}}}{{{caption|}}}{{{د انځور څرگندونې|}}} }}}|{{{image_caption|{{{تعليق صورة|}}} {{{د انځور څرگندونې|}}} {{{caption|}}}{{{څرګندونه|}}} {{{د انځور څرګندونه|}}}}}}| {{#if: {{{name|{{{اسم|}}}}}}|د {{{name|{{{اسم|}}}}}} انځور|{{{official_name|{{{اسم رسمي|}}} }}} }}}}
|{{{imagesize|}}} {{{د انځور غټوالی|}}}
|{{{image_alt|}}} {{{ټول|}}}
| خاصية =P18
|حجم صورة=240
}}
&lt;!--  مناصب من 1 إلى 10 لقالب:معلومات صاحب منصب --&gt;

{{{صناديق مناصب|}}}
&lt;!--  ------- معلومات شخصیت   --------
--------------------------------- --&gt;
{{ص.م/عنوان فرعي
| د شخص مالومات 
|{{{لون1|E1E1E1}}}
|{{{لون الخط|}}}
|{{{co|}}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |  زېږون نوم
 | {{{الاسم عند الولادة|{{{زېږون نوم|{{{birthname|}}} }}} }}}
 | خاصية=P1477
 |langpref=

}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | اصلي نوم
 | {{{الاسم بالكامل|{{{الاسم_الكامل|}}}{{{اصلي نوم|}}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/ميلاد ووفاة|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|ميلاد من ويكي بيانات = {{{ميلاد من ويكي بيانات|}}}
| تاريخ الولادة = {{{زېږون نېټه|{{{د زيږيدنې نيټه|}}} {{{د زېږېدو نېټه|}}} {{{زېږون نېټه|}}}|{{{زېږېدنه|}}} {{{birth_date|}}}|{{{د زېږېدو نېټه|}}} }}}
| مكان الولادة = {{{birth_place|{{{د زېږېدو ځای|}}}{{{د زېږېدنې ځای|}}} {{{زېږون ځای|}}}}}}
| مكان الوفاة = {{{death_place|{{{د مړینې ځای|}}}{{{وفات ځای|}}} }}}
| تاريخ الوفاة = {{{مرګ نېټه|{{{تاريخ الوفاة|}}}{{{وفات نيټه|}}} {{{death_date|}}} {{{مړينې نېټه|}}} }}}
| سبب الوفاة = {{{death_cause|{{{مړينې لامل|}}} }}}
|قتل={{{قتله|}}} {{{وژنه|}}}
|کورډيناټ={{{کورډيناټ|}}}
}}
&lt;!--انډر---&gt;
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |هديره
 | {{{هديره|{{{هديره|{{{ښخولو ځای|}}} }}} }}}
 | خاصية=P119
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري|تاریخ دفن|{{{تاريخ الدفن|}}} }}
&lt;!-- ورکو وګړو لپاره --&gt;
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | د ورکېدلو نېټه
 |{{{تاريخ الاختفاء|{{{disappeared_date|}}} }}}
|||{{{co|}}}
| خاصية=P746
 |تاريخ= نعم
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | د ورکيدلو سيمه
 | {{{مكان الاختفاء|{{{disappeared_place|}}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|خاصية=P2632
 | نظربندۍ مقام
 | {{{مكان الاعتقال|{{{detention_place|}}} }}}
|بداية ونهاية = نعم
| قائمة=نعم
|||{{{co|}}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | د ورکېدنې حيثيت
 | {{{disappeared_status|{{{حالة الاختفاء|}}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | مړي موندل
 | {{{اكتشاف الجثة|{{{body_discovered|}}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
&lt;!--       --&gt;
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | یادگارونه
 | {{{معالم|{{{monuments|{{{النصب التذكارية|}}}}}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | استوګنځای 
 | {{{إقامة|{{{الإقامة|{{{residence|}}} {{{اوسېدنځی|}}}}}} }}}
 | خاصية  = P551
|بداية ونهاية=نعم
|قائمة=نعم
}}
{{#if:{{{جنسية|{{{nationality|{{{الجنسية|}}}}}}}}}
|&lt;!--   لا تظهر خاصية بلد المواطنة عند وجودها في القالب او وجود الجنسية  --&gt;
|
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | تابعیت
 | {{{مواطنة|{{{هېواد غړيتوب|{{{تابعیت|}}} {{{citizenship|}}}}}}}}}
 | خاصية=P27
 |بداية ونهاية=نعم
}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | هېواد غړيتوب
 | {{#switch:{{تقليم|{{{جنسية|{{{nationality|{{{تابعيت|}}}}}}}}}}}
|لا=|{{{جنسية|{{{nationality|{{{ښاروندتوب|}}}}}}}}}}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | نور نومونه 
 | {{{نور نومونه|{{{other_names|}}} }}}
|||{{{co|}}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{#if:{{{كنية|{{{الكنية|{{{nickname|}}} }}} }}}|لقب|بلننوم}}
 | {{{كنية|{{{الكنية|{{{nickname|{{{اسم مستعار|{{{pseudonym|{{{پټنوم|{{{penname|}}} }}} }}} }}} }}} }}} }}}
|||{{{co|}}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | لقب
 | {{{لقب|{{{بلننوم|}}} }}}
|||{{{co|}}}
}}

{{{صناديق أسماء|}}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | نسل
 | {{{الإثنية|{{{العرقية|{{{ethnicity|}}} }}}{{{نسل|}}}{{{قوم|}}} }}}
 | خاصية=P172
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | {{بدل خاصية|پلرنی ټاټوبی|پلرنی ټاټوبی|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
 | {{{پلرنی ټاټوبی|{{{home_town|}}} }}}
 | خاصية=P66
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
|5={{{co|}}}
 |وېښتانو رنګ
 |{{قيمة ويكي بيانات|{{{لون الشعر|{{{hair color|}}}}}}|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |خاصية=P1884
}}}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
|5={{{co|}}}
| قد
| {{قيمة ويكي بيانات|{{{طول|{{{قد|{{{height|}}}{{{لوړوالی|}}}}}}}}}|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
| خاصية=P2048
}}}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
|5={{{co|}}}
 | وزن
 | {{قيمة ويكي بيانات|{{{وزن|{{{وزن|{{{weight|}}}}}}}}}|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
| خاصية=P2067
}}}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
|5={{{co|}}}
 |ټول بدن
 | {{قيمة ويكي بيانات|{{{محيط|{{{المحيط|{{{perimeter|}}}}}}}}}|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |خاصية=P2547
 |قائمة=نعم
 |تصفية=P518
 |سابقة تصفية=
}}}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | کارنلاس
 | {{{يد|{{{plays|{{{اليد المفضلة|{{{کارن‌لاس|}}} }}} }}} }}}
 | خاصية  =P552
}}
{{#if:{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P552|noref=t}}{{{يد|}}}{{{plays|}}}{{{اليد المفضلة|}}}{{{استخدام اليد|}}}|
|
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | لوبلاس
 | {{{لوبلاس|}}}
 | خاصية  =P741
}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | دين
 |{{{religion|{{{الديانة|{{{الدين| {{{دين|}}} }}} }}} }}}
| خاصية=P140
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | [[مذهب]]
 |{{{المذهب|{{{denomination|{{{مذهب|}}} }}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 |د کميس شمېره
 | {{{کميس شمېره|{{{clubnumber |}}}{{{کلب شمېره|}}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | [[گوند|ګوند]] 
 |{{{الحزب|{{{party|{{{الحزب السياسي|}}} {{{ګوند|}}} }}} }}}
 | خاصية=P102
|قائمة=نعم
|بداية ونهاية=نعم
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | {{بدل خاصية|رکن|رکنیت|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
 |{{{عضو|{{{عضو في|{{{غړيتوب|}}} }}} }}}
 | خاصية=P463
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | روغتيايي څرنګوالی
 | {{{مشكلة صحية|{{{طبی کیفیت|}}} {{{روغتيايي څرنګوالی|}}} }}}
 | خاصية=P1050
|بداية ونهاية=نعم
}}
&lt;!-- 
کورنۍ مالومات	
--&gt;
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
| {{بدل خاصية|ښځه|ميړه|مېړه|ژوند شريکان|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
| {{{مېړه|{{{spouse|{{{الزوجة|}}} {{{مېرمن|}}} }}} }}}
| خاصية=P26
|بداية ونهاية=نعم
|قائمة=نعم
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2
  |ژوند ملګری
  |{{{ژوند ملګری|{{{ژوند ملګرې|{{{partner|}}}}}} }}}
  |خاصية = P451
  |بداية ونهاية=نعم
  |قائمة=نعم
  |تصنيف= [[وېشنيزه:د ژوند ملګري معلومات د ويکيډاټا څخه]]
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | اولاد
 | {{{اولاد|{{{الأبناء|{{{children|}}}{{{اولاد|}}}{{{اولادونه|}}}{{{د اولادو شمېر|}}}}}} }}}
 | خاصية=P40
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | [[مور او پلار]]
 | {{{موراوپلار|{{{parents|{{{مور او پلار|{{{مور او پلار|}}} }}} }}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |[[پلار]]
 |{{{پلار|{{{father|}}} }}}
 | خاصية=P22
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |[[مور]]
 |{{{الأم|{{{mother|}}} {{{مور|}}}}}}
 | خاصية=P25
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |خور/ورور
 |{{{وروڼه|{{{وروڼه|}}} }}}
 | خاصية=P3373
 |قائمة شريطية=نعم
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |[[ورور]]
 |{{{ورور|{{{ورور|}}} }}}
 | خاصية=&lt;!-- P7 --&gt;
 |قائمة شريطية=نعم
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2
|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |[[خور|خويندي]]
 |{{{خور|{{{خويندي|}}} }}}
 | خاصية=&lt;!-- P9 --&gt;
 |قائمة شريطية=نعم
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | خپلوان
 |{{{أقارب|{{{الأقارب|{{{relations|}}} }}} {{{خپلوان|}}}}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |[[کورنۍ]]
 |{{{الأسرة|{{{family|{{{العائلة|}}}{{{کورنۍ|}}} }}} }}}
 | خاصية=P53
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{{عنوان1قسم1|}}}
 | {{{قيمة عنوان1قسم1|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{{عنوان2قسم1|}}}
 | {{{قيمة عنوان2قسم1|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{{عنوان3قسم1|}}}
 | {{{قيمة عنوان3قسم1|}}}
}}
&lt;!-- 
منصب
--&gt;
{{#switch:{{{منصب|}}}{{{صناديق مناصب|}}}{{{د واکمنۍ|}}}{{{مدة|}}}{{{المدة|}}}{{{term|}}}{{{سلف|}}}{{{سبقه|}}}{{{predecessor|}}}{{{خلف|}}}{{{خلفه|}}}{{{successor|}}}{{{نهاية منصب|}}}{{{بداية منصب|}}}{{{انتخب في|}}}{{{مؤسسة منصب|}}}
|={{معلومات صاحب منصب/منصب ويكي بيانات|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
|#default=}}
{{ص.م/عنوان فرعي اختياري
 | {{#if:{{{اسم عنوان فرعي|}}}|{{{اسم عنوان فرعي|}}}|عملي ژوند}}
 |{{{زده کړې|}}}{{{التعليم|}}}{{{education|}}}{{{صناديق أخرى|}}}{{{ألما ماتر|}}}{{{خريج|}}}{{{خريج من|}}}{{{لومړنی ښوونځی|}}}{{{المدرسة الأم|}}}{{{alma mater|}}}{{{زدکړې|}}}{{{alma_mater|}}}{{{التخرج|}}}{{{عمل|}}}{{{العمل|}}}{{{مهنة|}}}{{{مسلک|}}}{{{سنوات نشاط|}}}{{{کار کلونه|}}}{{{يو دوه درې|}}}{{{employer|}}}{{{years_active|}}}{{{کار ورکوونکی|}}}{{{منظمات|}}}{{{organization|}}}{{{organizations|}}}{{{وكيل|}}}{{{الوكيل|}}}{{{وكيل الأعمال|}}}{{{وكيل أعمال|}}}{{{agent|}}}{{{سبب شهرة|}}}{{{تأثر|}}}{{{influences|}}}{{{سبب الشهرة|}}}{{{known for|}}}{{{أعمال بارزة|}}}{{{credits|}}}{{{أهم الأعمال|}}}{{{صنف|}}}{{{style|}}}{{{تأثير|}}}{{{influenced|}}}{{{راتب|}}}{{{الراتب|}}}{{{دخل|}}}{{{الدخل|}}}{{{salary|}}}{{{قيمة صافية|}}}{{{الثروة|}}}{{{ثروة|}}}{{{networth|}}}{{{تلفزيون|}}}{{{التلفزيون|}}}{{{television|}}}{{{منصب|}}}{{{المنصب|}}}{{{مدة|}}}{{{المدة|}}}{{{term|}}}{{{سلف|}}}{{{سبقه|}}}{{{predecessor|}}}{{{خلف|}}}{{{خلفه|}}}{{{successor|}}}{{{حزب|}}}{{{الحزب|}}}{{{party|}}}{{{تيار|}}}{{{التيار|}}}{{{movement|}}}{{{خصوم|}}}{{{الخصوم|}}}{{{opponents|}}}{{{إدارة|}}}{{{boards|}}}{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P69|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P812|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P69|justthisqual =P812|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P512|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P69|justthisqual =P512|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P184|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P1066|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P185|noref=t}}
{{#invokr:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P802|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P106|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P101|noref=t}}
{{#inboke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P800|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P737|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P2218|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P135|noref=t}}
{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P108|noref=t}}
 | {{{لون1|E1E1E1}}}
 | {{{لون الخط|}}}
 |{{{co|}}}
}}

&lt;!-- صناديق مواقع من قوالب أخرى مثل قالب:معلومات عالم --&gt;
{{{صناديق أخرى|}}}
&lt;!-- 
تعلیم
--&gt;
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | تعليم
 | {{{تعليم|{{{التعليم|{{{education|}}} }}} }}}
|||{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | [[تعلیم]]
 |{{{المدرسة الأم|{{{alma_mater|}}}{{{زدکړې|}}} }}}
 | خاصية=P69
|بداية ونهاية=نعم
|قائمة=نعم
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | تخصص تعلیم
 | {{قيمة ويكي بيانات
|{{قيمة ويكي بيانات/تصفيات|{{{تخصص أكاديمي|}}}{{{academic_major|}}}{{{academic major|}}}{{{تخصص_أكاديمي|}}}|تصفية=P812|خاصية=P69| تصنيف  = [[وېشنيزه:د تن د تعلیم اړوند د ويکيډاټا څخه]]}}
|خاصية=P812}}
|
|
|{{{co|}}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | تعلیمی اسناد
 | {{قيمة ويكي بيانات
|{{قيمة ويكي بيانات/تصفيات|{{{شهادة جامعية|}}}|تصفية=P512 |خاصية=P69| تصنيف  = [[زمرہ:صفحات مع تعلیمی سند]]}}
|خاصية=P512}}
|
|
|{{{co|}}}

}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | ڈاکٹری مشیر
 |{{{doctoral_advisor|{{{مشرف الدكتوراه|{{{مشرف_الدكتوراه|{{{مشرف الدكتوراة|{{{مشرف_الدكتوراة|}}} }}} }}} }}} }}}
 | خاصية=P184
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | {{بدل خاصية|استاد|استاذہ|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
 | {{{مشرفون أكاديميون|{{{تعلم لدى|{{{academic_advisors|{{{المشرفون الأكاديميون|{{{مشرفون أكاديميون آخرون|}}} }}} }}} }}} }}}
 | خاصية=P1066
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | ڈاکٹری شاگرد
 | {{{doctoral students|{{{doctoral_students|{{{طلاب الدكتوراه|{{{طلاب_الدكتوراه|{{{طلاب الدكتوراة|{{{طلاب_الدكتوراة|}}} }}} }}} }}} }}} }}}
 | خاصية=P185
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | نامتو زده کونکي
 | {{{notable_students|{{{زده کونکي|{{{نامتو شاګردان|}}}{{{مشهوره شاګردان |}}}{{{مشهوره زده کونکي|}}}{{{نامتو زده کونکي|}}} }}} }}}
 | خاصية=P802
}}
&lt;!-- 
العمل والمهن
--&gt;
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | کار/مسلک
 | {{{کاري بڼه|{{{مسلک|{{{occupation|}}}{{{دنده|}}}{{{نورې دندې|}}}{{{مسلکونه|}}} }}} }}}
 | خاصية=P106
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |  [[مورنۍ ژبه]]
 | {{{اللغة الأم|{{{اللغة_الأم| }}} }}}
 | خاصية=P103
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2
  |کاروونکې ژبه
  |{{{language|{{{لغة المؤلفات|}}}{{{کاروونکې ژبه|}}}{{{کاروونکي ژبي|}}}{{{ژبه|}}} }}}
  |خاصية = P1412
  |تصنيف = [[وېشنيزه:ويونکي ژبې د ويکيډاټا څخه]]
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | د فعالیت وخت
 | {{{د فعالیت وخت|{{{years_active|}}}{{{د فعاليت کالونه|}}} {{{د فعالیت کلونه|}}}}}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 |  {{{تسمية مجال العمل|د کړنې څانګه}}}
 |{{{مجال العمل|{{{مجال عمل|{{{الاهتمامات الرئيسية|}}} }}} }}}
 | خاصية=P101
}}
&lt;!-- 
--&gt;
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
 | {{بدل خاصية|کار ورکوونکی|دندې|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
 | {{{کار ورکوونکی|{{{employer|}}} }}}
 | خاصية=P108
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | تنظیم
 | {{{منظمة|{{{منظمات|{{{organization|{{{organizations|}}} }}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | کارندہ
 | {{{وكيل|{{{الوكيل|{{{وكيل الأعمال|{{{agent|}}} }}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | پېژندنې لامل
 | {{{سبب الشهرة|{{{known for|{{{پېژند لامل|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | ځانګړې کړنې
 | {{{أعمال بارزة|{{{credits|{{{أهم الأعمال|{{{ځانګړې کړنې|}}} }}} }}} }}}
| خاصية=P800
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | وروستي کارونه
 | {{{laterwork|{{{أعمال أخرى|{{{وروستي کارونه|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | سټايل
 | {{{الصنف|{{{style|}}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | {{بدل خاصية|مؤثر|مؤثر شخصیات|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
 | {{{تأثر|{{{influences|{{{تأثر بـ| }}} }}} }}}
| خاصية=P737
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{بدل خاصية|متاثر|متاثر شخصیات|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
 | {{{تأثير|{{{influenced|{{{أثر في| }}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | تنخواہ
 | {{{الراتب|{{{الدخل|{{{salary|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2
 | ټوله شتمني
 |{{{الثروة|{{{networth|}}} }}}
 | خاصية=P2218
|نقطة=نعم
|rank=best
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | تلوېزيون
 |{{{التلفزيون|{{{television|}}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | نور ګوندونه
 | {{{otherparty|{{{الأحزاب السابقة|{{{الحزب السابق|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
 | خوځښت
 | {{{التيار|{{{movement|{{{خوځښت|}}} }}} }}}
 |خاصية=P135
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | مخالفین
 | {{{الخصوم|{{{opponents|}}} }}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | نورې دندې
 | {{{اللجان|{{{لجان|}}} }}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | ناره
 | {{{رمز نداء|{{{callsign|}}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|{{{تسمية الرياضة|لوبه}}}
|{{{الرياضة|}}}
|خاصية =P641
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|د لوبې هېواد
|{{{بلد الرياضة|}}}
|خاصية =P1532
}}
{{{صناديق أخرى2|}}}

&lt;!-- 
جرمونه او جزاګانې	
--&gt; 
{{ص.م/عنوان فرعي اختياري
 | تور
 |{{{عقوبة جنائية|{{{العقوبة|{{{عقوبة|{{{criminal penalty|{{{العقوبة الجنائية|}}}}}}}}}}}}}}}{{{تهم|{{{تهمة جنائية|{{{تهم جنائية|{{{تهمة|{{{criminal charge|{{{التهمة الجنائية|}}}}}}}}}}}}}}}}}}{{{حالة جنائية|}}}{{{الحالة الجنائية|}}}{{{criminal status|}}}{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P1399|noref=t}}
 | {{{لون1|E1E1E1}}}
 | {{{لون الخط|}}}
 |{{{co|}}}
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2
 | تورونه
 |{{{تهم|{{{تهمة جنائية|{{{تهم جنائية|{{{تهمة|{{{criminal charge|{{{التهمة الجنائية|}}}}}}}}}}}}}}}}}}
|خاصية=P1399
|قائمة =نعم
|تصفية1={{#if:{{{عقوبة جنائية|{{{العقوبة|{{{عقوبة|{{{criminal penalty|{{{العقوبة الجنائية|}}}}}}}}}}}}}}}||P1596}}
|سابقة تصفية1=&amp;nbsp;'''سزا:'''&amp;nbsp;
|تصفية=P585
|سابقة تصفية=&amp;nbsp;'''في:'''&amp;nbsp;
}}

{{ص.م/سطر مختلط اختياري 
 | جزا
 |{{{criminal penalty|{{{العقوبة الجنائية|}}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | جنايي حالت
 | {{{الحالة الجنائية|{{{criminal status|}}} }}}
}}
{{{صناديق تهم|}}}
&lt;!-- 
پوځي خدمت
--&gt;
{{صندوق معلومات شخص/عسكرية
|لون1={{{لون1|}}}|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|شخصية عسكرية = {{{شخصية عسكرية|}}}
|خدمت کلونه= {{{خدمت کلونه|{{{serviceyears|}}}{{{خدمت کلونه|}}} {{{پوځي خدمت|}}}{{{فعالیت|}}}}}}
|اختتام= {{{servicestart|{{{بداية سنوات الخدمة|}}} }}}
|نهاية سنوات خدمة= {{{serviceend|{{{نهاية سنوات الخدمة|}}} }}}
|وفاداري= {{{وفاداري|{{{allegiance|}}}{{{وفاداري|}}} }}}
|څانګه= {{{branch|{{{څانګه|{{{خدم في|}}} }}} }}}
|يونټ= {{{unit|{{{الوحدة|{{{الوحدة العسكرية|}}} {{{پوځي يونټ|}}}}}} }}}
|مقام= {{{مقام|{{{rank|{{{مقام|{{{آخر_رتبة|}}} }}} }}} }}}
|خدمت ډول= {{{servicenumber|{{{رقم الخدمة|}}} }}}
|مشرتوب= {{{مشرتوب|{{{commands|}}} }}}
|جګړې= {{{battles|{{{جګړې|{{{جګړه/جګړې|{{{جنګونه|}}} }}} }}} }}}
| إصابات ميدانية = {{{fieldinjury|{{{الاصابات الميدانية|{{{إصابات ميدانية|}}} }}} }}}
|battles_label = {{{battles_label|}}}
|عنوان عسكري1 = {{{military_blank1|{{{عنوان عسكري1|{{{العنوان العسكري1|}}} }}} }}}
|بيانات عسكرية1 = {{{military_data1|{{{بيانات عسكرية1|{{{البيانات العسكرية1|}}} }}} }}}
|عنوان عسكري2 = {{{military_blank2|{{{عنوان عسكري2|{{{العنوان العسكري2|}}} }}} }}}
|بيانات عسكرية2 = {{{military_data2|{{{بيانات عسكرية2|{{{البيانات العسكرية2|}}} }}} }}}
|عنوان عسكري3 = {{{military_blank3|{{{عنوان عسكري3|{{{العنوان العسكري3|}}} }}} }}}
|بيانات عسكرية3 = {{{military_data3|{{{بيانات عسكرية3|{{{البيانات العسكرية3|}}} }}} }}}
|عنوان عسكري4 = {{{military_blank4|{{{عنوان عسكري4|{{{العنوان العسكري4|}}} }}} }}}
|بيانات عسكرية4 = {{{military_data4|{{{بيانات عسكرية4|{{{البيانات العسكرية4|}}} }}} }}}
|عنوان عسكري5 = {{{military_blank5|{{{عنوان عسكري5|{{{العنوان العسكري5|}}} }}} }}}
|بيانات عسكرية5 = {{{military_data5|{{{بيانات عسكرية5|{{{البيانات العسكرية5|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{{blank1|{{{عنوان1|{{{العنوان1|}}} }}} }}}
 |{{{data1|{{{بيانات1|{{{البيانات1|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{{blank2|{{{عنوان2|{{{العنوان2|}}} }}} }}}
 |{{{data2|{{{بيانات2|{{{البيانات2|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{{blank3|{{{عنوان3|{{{العنوان3|}}} }}} }}}
 |{{{data3|{{{بيانات3|{{{البيانات3|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{{blank4|{{{عنوان4|{{{العنوان4|}}} }}} }}}
 |{{{data4|{{{بيانات4|{{{البيانات4|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
 | {{{blank5|{{{عنوان5|{{{العنوان5|}}} }}} }}}
 |{{{data5|{{{بيانات5|{{{البيانات5|}}} }}} }}}
}}
{{ص.م/سطر جوائز ويكي بيانات
|{{{جايزې|{{{awards|}}} }}}
|{{{لون1|E1E1E1}}}
|{{{لون الخط|}}}
|تصفية=P1686
|سابقة تصفية=لپاره د:&amp;nbsp; 
|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
}}
{{ص.م/عنوان فرعي اختياري
          | لاسليک
     | {{#ifeq:{{{signature|{{{توقيع|{{{لاسليک|}}}}}}}}}|no||{{{signature|{{{لاسليک|{{{لاسلیک|}}}}}}}}}{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P109|noref=t}}}}
     | {{{لون1|E1E1E1}}}
     |{{{لون الخط|}}}
     |{{{co|}}}
}}
{{ص.م/صورة ويكي بيانات
|{{{signature|{{{لاسليک|{{{لاسلیک|}}}}}}}}}
   | {{{د لاسليک اړوند|{{{د لاسلیک اړوند|}}} {{{د لاسلیک په اړه|}}}{{{د دسخط اړوند|}}}{{{د امضا اړوند|}}}{{{د امضا په اړه|}}}{{{لاسليک اړوند|}}}{{{د لاسيک اړوند|}}}}}}
   | {{{حجم توقيع|{{{لاسليککچه|120}}}}}}
   | {{{signature_alt|{{{لاسليک لمنليک|}}} }}}
|حجم صورة خاصية=120
|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}|مراجع ويكي بيانات={{{مراجع ويكي بيانات|}}}
|خاصية=P109
|تصنيف غير=
|دون فاصل= نعم
}}
{{ص.م/عنوان فرعي اختياري
|وېبپاڼه 
|{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P856|noref=t}}
{{{موقع|}}}{{{website|}}}{{{وېبپاڼه|}}}{{{الموقع|}}}{{{الموقع الرسمي|}}}{{{صفحة_شخصية|}}}{{{صفحة شخصية|}}}{{{مواقع أخرى|}}} {{{الموقع الإلكتروني|}}}{{{الموقع الالكتروني|}}}{{{موقع الكتروني|}}}{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P345|noref=t}}
{{{قاعدة بيانات الأفلام|}}}{{#if:{{{مواقع سينما|}}}|{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P3136|noref=t}}{{{السينما.كوم|}}}|}}
| {{{لون1|E1E1E1}}} 
|{{{لون الخط|}}}
|{{{co|}}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|وېبپاڼه
| {{{الموقع|{{{الموقع الرسمي|{{{ويبپاڼه|}}}{{{website|}}}{{{رسمي وېبپاڼه|}}} }}} }}}
|خاصية=P856
|نمط=[$1 اړوند وېبپاڼه]
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|[[file:IMDb logo.svg|40px|بغیر|ربط=انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس]]
| {{{الرمز||{{{IMDB|}}} }}}
|{{مسار1|http://www.imdb.com/name|/|{{#ifeq:{{Str left|{{{قاعدة بيانات الأفلام|}}}|2}}|nm||nm}}{{تقليم|{{{قاعدة بيانات الأفلام|}}}}}|IMDB پر {{بدل خاصية|صفحہ|صفحات|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}}}
|خاصية = P345
|وصلة = http://www.imdb.com/name/$1/
|تسمية وصلة=مخ پر IMDB {{بدل خاصية|باندې|مخونو|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
}}
{{#if:{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P856|noref=t}}
||
{{ص.م/سطر مختلط اختياري ويكي بيانات2|co={{{co|}}}
|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}
|بلاگ
| {{{المدونة الرسمية|{{{blog|}}} }}}
|خاصية=P1581
}}
}}
{{ص.م/سطر مختلط اختياري
|[[قاعدة بيانات الأفلام العربية|السينما.كوم]]
|{{#if:{{{السينما.كوم|}}}
|{{مسار1|http://www.elcinema.com/person/|{{{السينما.كوم|}}}|/|ویب سائٹ السینما پر {{بدل خاصية|صفحہ|صفحات|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}}}{{#if:{{{السينما.كوم|}}}
|{{#if:{{#invoke:Wikidata2|formatStatements|entityId={{{معرف ويكي بيانات|}}}|property=P3136|noref=t}}
||[[زمرہ:السینما.كوم|{{{السينما.كوم|}}}]]}}}}
|{{#if:{{{مواقع سينما|}}}|{{قيمة ويكي بيانات
|خاصية = P3136
|وصلة=http://www.elcinema.com/person/$1
|تسمية وصلة=السینما۔ کوم پر {{بدل خاصية|صفحہ|صفحات|معرف ويكي بيانات={{{معرف ويكي بيانات|}}}}}
|نوع=وصلة
}}}}}}}}
&lt;!--
noto
--&gt;
{{ص.م/سطر اختياري
|{{{معرض كومنز|}}}{{#property:P935}}
|{{قيمة ويكي بيانات|{{{معرض كومنز|}}}
|قيمة موجودة={{شقيقة/سطر|commons|{{{معرض كومنز|}}}|معرض صور {{اسم_الصفحة}}}}
|pattern={{شقيقة/سطر|commons|$1|معرض صور {{اسم_الصفحة}}}}
|خاصية=P935
|مراجع=لا
|واحد فقط=نعم
}}
|right
}}&lt;!--

 ***سرچينې*** 
--&gt;{{ص.م/سطر مختلط اختياري
|یادښتونه
|{{{footnotes|}}}
}}

{{ص.م/إشارة |صندوق معلومات شخص}}

{{ص.م/غلق}}&lt;/includeonly&gt;&lt;!-- دامتن په خپلکاري ډول د [[کينډۍ:Parameters]] په وسيله جوړ شوی
 --&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check
|template=صندوق معلومات شخص
|unknown=[[Category:مخونه چي ځينې سرچينې يې شاید د منلو وړ نه وي|_VALUE_]]
|preview =د '''_VALUE_''' په نامه په [[کينډۍ:صندوق معلومات شخص]] کي هيڅ هم نسته. 
|معرف ويكي بيانات|language|لغة المؤلفات|تسمية التوقيع|أدب|مكان الاعتقال|detention_place|قالب شخصية خيالية|عرض|co|honorific_prefix|دوهم نوم|أيقونة|إيقونة|ايقونة|الاسم|اسم|name|الإسم|لون|entete|لون الخط|honorific_suffix|native_name_lang|لغة الاسم الأصلي|لغة اسم أصلي|اسم أصلي|الاسم الأصلي|native_name|birth_name|لون1|سطر أعلى الصورة|الصورة|صورة|انځور|image|تعليق|caption|حجم الصورة|imagesize|قياس الصورة|حجم صورة|alt|بدل|صناديق مناصب|الاسم عند الولادة|اسم الولادة|birthname|الاسم بالكامل|الاسم_الكامل|ميلاد من ويكي بيانات|birth_date|د زيږيدنې نيټه|تاريخ الولادة|birth_place|مكان الولادة|death_place|مكان الوفاة|death_date|تاريخ الوفاة|death_cause|سبب الوفاة|هديره|resting_place|قتله|تاريخ الدفن|تاريخ الاختفاء|disappeared_date|مكان الاختفاء|disappeared_place|disappeared_status|حالة الاختفاء|اكتشاف الجثة|body_discovered|معالم|النصب التذكارية|monuments|إقامة|الإقامة|residence|جنسية|nationality|الجنسية|مواطنة|تابعیت|citizenship|أسماء أخرى|other_names|كنية|الكنية|nickname|اسم مستعار|pseudonym|الاسم المستعار|penname|لقب|اللقب|صناديق أسماء|إثنية|العرق|عرق|الإثنية|العرقية|عرقية|ethnicity|منشأ|home_town|الطول|height|الوزن|weight|يد|plays|اليد المفضلة|استخدام اليد|يد اللعب|religion|الديانة|الدين|المذهب|denomination|الطائفة|الحزب|party|الحزب السياسي|عضو|عضو في|عضوية|مشكلة صحية|حالة طبية|الزوج|spouse|الزوجة|الأولاد|الأبناء|children|عدد الأبناء|عدد الأطفال|والدان|parents|الوالدين|والدين|دين|الأب|father|الأم|mother|أخ|الأخ|أخت|الأخت|أقارب|الأقارب|relations|الأسرة|family|العائلة|عنوان1قسم1|قيمة عنوان1قسم1|عنوان2قسم1|قيمة عنوان2قسم1|عنوان3قسم1|قيمة عنوان3قسم1|منصب|المنصب|مدة|المدة|term|سلف|سبقه|predecessor|خلف|خلفه|successor|مؤسسة منصب|انتخب في|بداية منصب|نهاية منصب|اسم عنوان فرعي|تعليم|التعليم|education|صناديق أخرى|ألما ماتر|خريج|خريج من|مدرسة أم|المدرسة الأم|alma mater|alma_mater|التخرج|عمل|العمل|مهنة|المهنة|سنوات نشاط|سنوات النشاط|موظف|employer|years_active|منظمة|منظمات|organization|organizations|وكيل|الوكيل|وكيل الأعمال|وكيل أعمال|agent|سبب شهرة|تأثر|influences|سبب الشهرة|known for|أعمال بارزة|credits|أهم الأعمال|صنف|الصنف|style|تأثير|influenced|راتب|الراتب|دخل|الدخل|salary|قيمة صافية|الثروة|ثروة|networth|تلفزيون|التلفزيون|television|حزب|تيار|التيار|movement|خصوم|الخصوم|opponents|إدارة|boards|تخصص أكاديمي|academic_major|academic major|تخصص_أكاديمي|شهادة جامعية|doctoral_advisor|مشرف الدكتوراه|مشرف_الدكتوراه|مشرف الدكتوراة|مشرف_الدكتوراة|مشرفون أكاديميون|تعلم لدى|academic_advisors|المشرفون الأكاديميون|مشرفون أكاديميون آخرون|doctoral students|doctoral_students|طلاب الدكتوراه|طلاب_الدكتوراه|طلاب الدكتوراة|طلاب_الدكتوراة|notable_students|التلاميذ المشهورون|طلاب|occupation|تسمية مجال العمل|مجال العمل|مجال عمل|الاهتمامات الرئيسية|شريك|الشريك|domestic_partner|partner|اشتهر بـ|أبرز الأعمال|laterwork|أعمال أخرى|الأعمال الأخرى|تأثر بـ|أثر في|otherparty|الأحزاب السابقة|الحزب السابق|الحركة|عضو مجلس إدارة|اللجان|لجان|رمز نداء|callsign|تسمية الرياضة|الرياضة|بلد الرياضة|صناديق أخرى2|عقوبة جنائية|العقوبة|عقوبة|criminal penalty|العقوبة الجنائية|تهم|تهمة جنائية|تهم جنائية|تهمة|criminal charge|التهمة الجنائية|حالة جنائية|الحالة الجنائية|criminal status|صناديق تهم|شخصية عسكرية|serviceyears|سنوات الخدمة العسكرية|servicestart|بداية سنوات الخدمة|serviceend|نهاية سنوات الخدمة|allegiance|الولاء|branch|څانګه|الفرع|خدم في|unit|الوحدة|الوحدة العسكرية|rank|رتبة|الرتبة|آخر_رتبة|servicenumber|رقم الخدمة|commands|القيادات|battles|المعارك|المعارك/الحروب|الحروب|fieldinjury|الاصابات الميدانية|battles_label|military_blank1|عنوان عسكري1|العنوان العسكري1|military_data1|بيانات عسكرية1|البيانات العسكرية1|military_blank2|عنوان عسكري2|العنوان العسكري2|military_data2|بيانات عسكرية2|البيانات العسكرية2|military_blank3|عنوان عسكري3|العنوان العسكري3|military_data3|بيانات عسكرية3|البيانات العسكرية3|military_blank4|عنوان عسكري4|العنوان العسكري4|military_data4|بيانات عسكرية4|البيانات العسكرية4|military_blank5|عنوان عسكري5|العنوان العسكري5|military_data5|بيانات عسكرية5|البيانات العسكرية5|blank1|عنوان1|العنوان1|data1|بيانات1|البيانات1|blank2|عنوان2|العنوان2|data2|بيانات2|البيانات2|blank3|عنوان3|العنوان3|data3|بيانات3|البيانات3|blank4|عنوان4|العنوان4|data4|د انځور څرګندونه|بيانات4|البيانات4|blank5|عنوان5|العنوان5|data5|بيانات5|البيانات5|الجوائز|awards|signature|توقيع|التوقيع|عنوان توقيع|عنوان التوقيع|حجم توقيع|حجم التوقيع|signature_alt|بدل التوقيع|موقع|website|الموقع|الموقع الرسمي|صفحة_شخصية|صفحة شخصية|مواقع أخرى|الموقع الإلكتروني|الموقع الالكتروني|موقع الكتروني|مواقع سينما|قاعدة بيانات الأفلام|السينما.كوم|هوامش|ملاحظة|ملاحظات|footnotes|مراجع|ويكي مصدر|سطر أخير|إشارة|إصابات ميدانية|المدونة الرسمية|جايزې|بشپړ نوم|زېږون نېټه|term_start3|blog|کاروونکي ژبي|کاروونکې ژبه}}&lt;!-- 
 --&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
{{لاسوند}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pk10jbo46f2khfmdgoemgks0ik8z53g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تاجیکان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14876</id>
    <revision>
      <id>364557</id>
      <parentid>363244</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T20:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zubair Majeedi</username>
        <id>38416</id>
      </contributor>
      <comment>دا مخ د '[[وېشنيزه:تاجکيان]] [[وېشنيزه:د افغانستان توکمونه]]' پرځای راوستل</comment>
      <origin>364557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="4llzv6jo33tsdmnicg6cy6tbdayunwr" xml:space="preserve">[[وېشنيزه:تاجکيان]]
[[وېشنيزه:د افغانستان توکمونه]]</text>
      <sha1>4llzv6jo33tsdmnicg6cy6tbdayunwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رجب طیب اردوغان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15821</id>
    <revision>
      <id>364591</id>
      <parentid>358515</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T10:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30604" sha1="079g3npu9r09cuhr6ko0xm7qj2ie9bc" xml:space="preserve">{{Infobox person
|birth_date     = {{birth date and age|df=yes|1954|2|26}}
}} 
[[دوتنه:Recep Tayyip Erdogan 2010.jpg|بټنوک|رجب طيب اردوغان]]
رجب طیب اردوغان (چې د ۱۹۵۴ ز کال د فبروري په ۲۶ نېټه زېږیدلی) یو ترک سیاستوال دی چې له ۲۰۱۴ ز کال راهیسې د ترکیې د ولسمشر په توګه دنده ترسره کوي. نوموړي له ۲۰۰۳ ز کال څخه تر ۲۰۱۴ ز کال پورې د ترکیې د لومړي وزیر او له ۱۹۹۴ ز کال څخه تر ۱۹۹۸ ز کال پورې د استانبول د ښاروال په توګه خدمت وکړ. نوموړي په ۲۰۰۱ ز کال د عدالت او پراختیا ګوند (AKP) بنسټ کېښود او د ۲۰۱۴ ز کال څخه وړاندې چې د ولسمشر په توګه وټاکل شي، نوموړی ګوند یې د ۲۰۰۲، ۲۰۰۷ او ۲۰۱۱ ز کلونو په ټاکنو کې یې بریالیتوب ته ورساوه. نوموړي په ۲۰۱۷ ز کال کې د اساسي قانون له ټولپوښتنې څخه وروسته د AKP مشرتابه ته بېرته راستون شو. اردوغان چې اسلامپاله سیاسي شالید لري او ځان د محافظه کاره دیموکرات په توګه ښیي، د خپلې ادارې په اوږدو کې هغه له ټولنیز پلوه محافظه کاره او عوام پلوه پالیسو ته وده ورکړې ده.  &lt;ref name=&quot;foxnews.com&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2014/08/21/turkey-davutoglu-expected-to-be-docile-prime-minister-with-erdogan-calling/|title=Turkey's Davutoglu expected to be a docile Prime Minister with Erdogan calling the shots|agency=Associated Press|work=Fox News|date=21 August 2014|access-date=27 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/12/08/is-there-still-hope-for-turkish-democracy/|title=Is there still hope for Turkish democracy?|last1=Yildirim|first1=A. Kadir|date=8 December 2016|work=The Washington Post|access-date=27 June 2018|last2=Lynch|first2=Marc|language=en-US|issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=From Fascism to Populism in History|page=152|year=2019|publisher=University of California Press|first=Federico|last=Finchelstein}}&lt;/ref&gt;

د اسلامپاله سوکالۍ ګوند د نوماند په توګه د ۱۹۹۴ ز کال په ټاکنو کې د استانبول ښاروال وټاکل شو. نوموړي د ضیا ګوک آلپ د شعر لوستلو له امله، وروسته له خپلې دندې څخه ګوښه، له سیاسي دفتر څخه منع او د مذهبي نفرت د هڅولو په تور په څلورو میاشتو بند محکوم شو. وروسته اردوغان اسلامپاله ښکاره سیاست پرېښود او په ۲۰۰۱ ز کال کې یې منځلاری محافظه کاره AKP ګوند تاسیس کړ، چې په ۲۰۰۲ ز کال کې یې لویه بریا ترلاسه کړه. اردوغان چې لا هم له دندې منع و، د AKP ګډ بنسټ ایښودونکی عبدالله ګل د لومړی وزیر په توګه وټاکل شو او وروسته یې د اردوغان سیاسي بندیز لغوه کړ. د ۲۰۰۳ ز کال د سیرت د سمیه ییزو ټاکنو له ګټلو څخه وروسته، اردوغان د ګل پر ځای د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو، او ګل د ولسمشرۍ لپاره د AKP د نوماند په توګه ډګر ته راغی. په ۲۰۰۷ او ۲۰۱۱ ز کلونو کې اردوغان د AKP د مشر په توګه دنده ترسره کړه چې په ۲۰۱۴ ز کال کې ولسمشر وټاکل شو او په ۲۰۱۸ ز کال کې د دویم ځل لپاره د ولسمشر په توګه وټاکل شو.   &lt;ref name=&quot;erdogan-imprisoned&quot;&gt;{{cite journal|title=A Tale of Two Mayors: Courts and Politics in Iran and Turkey|first=Hootan|last=Shambayati|date=May 2004|journal=International Journal of Middle East Studies|publisher=Cambridge University Press|volume=36|issue=2|pages=253–275|doi=10.1017/S0020743804362057|hdl=11693/24287|s2cid=153768860|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Turkey's Most Eluded Prime Minister&quot;&gt;{{cite news|title=Turkey's Powerful Prime Minister: Who Can Challenge Erdogan?|author=Walter Mayr|url=http://www.spiegel.de/international/europe/0,1518,495683,00.html|work=Der Spiegel|date=16 July 2007|access-date=3 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kumbaracibasi2009&quot;&gt;{{cite book|author=Arda Can Kumbaracibasi|title=Turkish Politics and the Rise of the AKP: Dilemmas of Institutionalization and Leadership Strategy|url=https://books.google.com/books?id=tZLL9cg--u0C&amp;pg=PA2|date=24 July 2009|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-87629-9|pages=1–2}}&lt;/ref&gt;

د لومړي وزیر په توګه، د اردوغان د کاري دورې په لومړیو کلونو کې په اروپايي ټولنه کې د ترکیې د غړیتوب په اړه په خبرو کې پرمختګونه راغلل. همدارنګه د ترکیې اقتصاد د ۲۰۰۱ ز کال د مالي سقوط څخه وروسته د رغېدو په حال کې شو او په زیربنایي برخو کې لکه سړکونو، هوايي ډګرونو او د ګړندیو اورګاډو په شبکو کې پانګونه وشوه. نوموړي همدارنګه په ۲۰۰۷ او ۲۰۱۰ ز کلونو کې د اساسي قانون دوه بریالۍ ټولپوښتنې وګټلې. خو د هغه حکومت د فتح الله ګولن او د ګولن غورځنګ سره (چې د ترکیې د دولت له خوا د ترهګریز سازمان په توګه نومول شوی دی) د نږدې اړیکو له امله تر شخړه لاندې پاتې شو چې AKP د ګولن سره یو ځای د بالیوز او ایرګینیکون د محاکمو له لارې د سیکولر بیوروکراټانو او نظامي افسرانو په وړاندې په تصفیه تورن دی. د ۲۰۱۲ ز کال په وروستیو کې، د نوموړي حکومت د کردستان د کارګرانو ګوند (PKK) سره د کرد - ترکي د شخړې (۱۹۷۸ – تر اوسه) د پای ته رسولو لپاره د سولې خبرې پیل کړې. په ۲۰۱۵ ز کال کې اوربند مات شو، چې د شخړو او جګړو د زیاتوالي لامل شو. د اردوغان بهرنی سیاست د نوي عثماني سیاست په توګه انګېرل شوی دی او د سوریې په کورنۍ جګړه کې د ترکیې د ښکېلتیا لامل شو، چې د سوریې د کورنۍ جګړې پرمهال یې د دې هېوادونو په ګډه پوله د سوریې دیموکراتیکو ځواکونو له خوا د خاورې ترلاسه کولو مخه نیوله.  &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-constitution-idUSBRE91H0C220130218|title=Erdogan's ambition weighs on hopes for new Turkish constitution|author=Nick Tattersall|date=28 February 2013|publisher=Stratejik Boyut|access-date=9 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.metrogroup.de/internet/site/ts_turkey/print/234842/Len/index.html|title=Growing consumption|date=24 November 2011|work=Metro Group|access-date=28 July 2012|خونديځ نېټه=2 February 2012|نښه=https://web.archive.org/web/20120202234347/http://www.metrogroup.de/internet/site/ts_turkey/print/234842/Len/index.html|url-status=dead|خونديځ نېټه=2 February 2012|نښه=https://web.archive.org/web/20120202234347/http://www.metrogroup.de/internet/site/ts_turkey/print/234842/Len/index.html|نښه=https://web.archive.org/web/20120202234347/http://www.metrogroup.de/internet/site/ts_turkey/print/234842/Len/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202234347/http://www.metrogroup.de/internet/site/ts_turkey/print/234842/Len/index.html}}&lt;/ref&gt;

ترکیې د اردوغان د واک په وروستیو کلونو کې ډیموکراټیک شاتګ او فساد تجربه کړی دی. په ۲۰۱۳ ز کال کې د حکومت پر وړاندې د لاریونونو له پیل راهیسې، حکومت په مطبوعاتو او ټولنیزو رسنیو باندې دوامداره سانسور پلی کړ، د یوټیوب، ټویټر او ویکیپیډیا په څېر وېب پاڼو ته یې لاسرسی محدود کړ. دې کړنو په اروپايي ټولنه کې د ترکیې د غړیتوب په اړه خبرې وځنډولې. په ۲۰۱۳ ز کال کې د ۱۰۰ ملیارد ډالرو د فساد رسوایې د دې لامل شوه چې  د اردوغان نږدې متحدین ونیول شي چې اردوغان هم په کې تورن و ګڼل شو. د ګولن سره د اړیکو له خرابېدو وروسته، اردوغان له قضایي، بیوروکراسۍ او نظامي برخو څخه د هغه د پلویانو تصفیه پیل کړه. د ۲۰۱۶ ز کال د جولای په میاشت کې د بې پایلې پوځي کودتا هڅه د نورو تصفیو او بېړني حالت لامل شوه. حکومت ادعا وکړه چې د کودتا مشران له ګولن سره اړیکې لري، خو هغه په ​​دې کې هر ډول لاس درلودل رد کړل. د اردوغان واکمنۍ په زورواکي، پراخوالي، سانسور او د ګوندونو یا مخالفینو پر تحریم سره پېژندل شوې ده.  &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2016|title=Rising competitive authoritarianism in Turkey|url=http://repository.bilkent.edu.tr/bitstream/11693/36632/1/Rising%20competitive%20authoritarianism%20in%20Turkey.pdf|journal=Third World Quarterly|volume=37|issue=9|pages=1581–1606|doi=10.1080/01436597.2015.1135732|last1=Esen|first1=Berk|last2=Gumuscu|first2=Sebnem|hdl=11693/36632|s2cid=155983134|hdl-access=free}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/turkey|title=Turkey|publisher=Freedom House|language=en|access-date=27 June 2018|date=5 January 2018|خونديځ نېټه=7 July 2019|نښه=https://web.archive.org/web/20190707210506/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/turkey|url-status=dead|خونديځ نېټه=7 July 2019|نښه=https://web.archive.org/web/20190707210506/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/turkey|نښه=https://web.archive.org/web/20190707210506/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/turkey|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707210506/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/turkey}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/theworldpost/wp/2018/06/25/erdogan/?outputType=amp&amp;variant=116ae929826d1fd3|title=Turkey takes a big step toward nationalist fascism|website=Washington Post|access-date=27 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Turkey Blocks Twitter&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-blocks-access-to-twitter/2014/03/20/7bad19d2-b08c-11e3-b8b3-44b1d1cd4c1f_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140321092718/http://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-blocks-access-to-twitter/2014/03/20/7bad19d2-b08c-11e3-b8b3-44b1d1cd4c1f_story.html|url-status=dead|archive-date=21 March 2014|title=Turkey Blocks Twitter|newspaper=The Washington Post|date=21 March 2014|access-date=27 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.zaman.com.tr/gundem_yeni-yolsuzluk-dosyasinin-ekonomik-boyutu-100-milyar-dolar_2189530.html|title=Yeni yolsuzluk dosyasının ekonomik boyutu 100 milyar dolar|trans-title=New economic corruption files valued at $100&amp;nbsp;billion|language=tr|date=27 December 2013|access-date=3 December 2014|work=Zaman|last1=Genç|first1=Göksel|last2=Esit|first2=Elif|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217043626/http://www.zaman.com.tr/gundem_yeni-yolsuzluk-dosyasinin-ekonomik-boyutu-100-milyar-dolar_2189530.html|archive-date=17 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://sozcu.com.tr/2013/gundem/100-milyar-dolarlik-yolsuzluk-430737/|title=100 milyar dolarlık yolsuzluk|language=tr|trans-title=$100&amp;nbsp;billion dollar corruption|work=Sözcü|date=26 December 2013|access-date=3 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.milliyet.com.tr/yolsuzluk-operasyonunun-maliyeti-10/gundem/detay/1809059/default.htm|title=Yolsuzluk operasyonunun maliyeti 100 milyar Euro|language=tr|trans-title=Corruption operation costs 100&amp;nbsp;billion euros|work=Milliyet|date=17 December 2013|access-date=3 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/2016/12/turkey-failed-coup-attempt-161217032345594.html|title=Turkey's failed coup attempt: All you need to know|website=aljazeera.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-eu-italy-idUSKBN2BV2YW|title=Italy's Draghi accuses 'dictator' Erdogan, draws Turkey's condemnation|author=Reuters Staff|newspaper=Reuters|date=8 April 2021|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://foreignpolicy.com/2021/04/08/how-erdogan-got-his-groove-back/|title=How Erdogan Got His Groove Back|first=Steven A.|last=Cook}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://diem25.org/democratic-decay-and-uncertainty-turkey/|title=Democratic decay and uncertainty in Turkey|date=25 March 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/08/18/business/west-democracy-turkey-erdogan-financial-crisis.html|title=The West Hoped for Democracy in Turkey. Erdogan Had Other Ideas.|first=Peter S.|last=Goodman|newspaper=The New York Times|date=18 August 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moderndiplomacy.eu/2020/10/24/erdogans-calamitous-authoritarianism/|title=Erdogan's Calamitous Authoritarianism|first=Dr Alon|last=Ben-Meir|date=24 October 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Turkey's deepening authoritarianism and the fall of electoral democracy|first1=Zafer|last1=Yılmaz|first2=Bryan S.|last2=Turner|date=20 October 2019|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|volume=46|issue=5|pages=691–698|doi=10.1080/13530194.2019.1642662|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Aytaç|first=Selim Erdem|date=2021|title=Effectiveness of Incumbent's Strategic Communication during Economic Crisis under Electoral Authoritarianism: Evidence from Turkey|journal=American Political Science Review|volume=115|issue=4|pages=1517–1523|language=en|doi=10.1017/S0003055421000587|issn=0003-0554|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

اردوغان چې اجرائیوي جمهوري ریاست ته د ترکیې د پارلماني نظام د بدلون اوږد مهاله پلوی ګڼل کېده، په ۲۰۱۷ ز کال کې یې د ښي اړخه محافظه کار ملتپال ګوند (MHP) سره د اتحاد لپاره  اجراییه ریاست رامنځ ته کړ، چې دا بدلون د اساسي قانون د ټولپوښتنې په توګه و منل شو. د حکومت دا نوې بڼه په رسمي توګه د ۲۰۱۸ ز کال له عمومي ټاکنو څخه وروسته رامنځ ته شوه چې په کې اردوغان او د AKP-MHP نوي ایتلاف ټاکنې وګټلې. له هغه وخت راهیسې نوموړی د ترکیې د پولي واحد له ستونزو او د ۲۰۱۸ ز کال د پور له ناورین سره لاس او ګرېوان دی، چې د دې ناورین د لامل په توګه هم تر نیوکو لاندې دی او په پراخه کچه د نوموړي د شهرت د کمښت لامل شوی هم دی. همدارنګه، داسې انګېرل کېږي چې نوموړي د ۲۰۱۹ ز کال په سمیه ییزو ټاکنو کې ونډه درلوده چې په پایله کې یې حاکم ګوند د ۱۵ کلونو په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره د انقرې او استانبول کنټرول له لاسه ورکړ. له ماتې وروسته، د ترکیې حکومت په استانبول کې د بیا ټاکنو امر وکړ، چې په کې واکمن ګوند بیا په لوی توپیر سره ټاکنې و بایللې. د اردوغان لپاره دوه پرله پسې ماتې د پام وړ ماتې ګڼل کېدې، چې یو وخت هغه ویلي وو چې که د هغه ګوند &quot;استانبول له لاسه ورکړي، نو په حقیقت کې به ترکیه له لاسه ورکړي&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-election-factbox-idUSKBN1JI1O1|title=Turkey's powerful new executive presidency|author=Reuters Staff|newspaper=Reuters|date=22 June 2018|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://euobserver.com/foreign/145409|title=Erdogan picks EU fight, as Turkish economy tanks|website=EUobserver|language=en|access-date=29 August 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/turkey/as-turkish-economy-sours-erdogan-s-party-could-lose-grip-on-big-cities-1.6851941|title=As Turkish Economy Sours, Erdogan's Party Could Lose Grip on Big Cities|date=19 January 2019|work=Haaretz|access-date=29 August 2019|language=en|archive-date=2 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202061340/https://www.haaretz.com/middle-east-news/turkey/as-turkish-economy-sours-erdogan-s-party-could-lose-grip-on-big-cities-1.6851941|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/06/23/europe/turkey-istanbul-mayor-election-intl/index.html|title=Istanbul election rerun won by opposition, in blow to Erdogan|author=Isil Sariyuce and Ivana Kottasová|website=CNN|date=23 June 2019|access-date=20 August 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/06/23/world/europe/istanbul-mayor-election-erdogan.html|title=Turkey's President Suffers Stinging Defeat in Istanbul Election Redo|last=Gall|first=Carlotta|date=23 June 2019|work=The New York Times|access-date=20 August 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbcelection&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-48739256|title=Turkey's ruling party loses Istanbul election|date=23 June 2019|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/in-setback-for-erdogan-opposition-candidate-wins-istanbul-mayor-seat-11561309654|title=In Setback for Erdogan, Opposition Candidate Wins Istanbul Mayor Seat|last=Gauthier-Villars|first=David|website=The Wall Street Journal|date=23 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/2019/dunya/son-dakika-financial-timestan-sok-istanbul-secimi-yorumu-5194106|title=Son dakika… Financial Times'tan şok İstanbul seçimi yorumu|website=sozcu.com.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tele1.com.tr&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tele1.com.tr/erdogan-istanbulda-teklersek-turkiyede-tokezleriz-44258/|title=Erdoğan: 'İstanbul'da teklersek, Türkiye'de tökezleriz'|date=2 April 2019|website=Tele1}}&lt;/ref&gt;

== کورنۍ او شخصي ژوند ==

=== د ژوند لومړي کلونه ===
اردوغان د استانبول په یوه بې وزله ګاونډۍ سمیه، کاسمپاسا کې چې کورنۍ یې په ۱۹۳۰ لسیزه کې له ریز ولایت څخه دې ځای ته کډه شوې وه، نړۍ ته سترګې پرانیستې. د اردوغان قبیله په اصل کې د ګرجستان د ادجارا له سیمې څخه ده. د هغه والدین احمد اردوغان (۱۹۰۵ – ۱۹۸۸) او تنزیل اردوغان (د زېږد پر مهال نوم موتلو؛ ۱۹۲۴ – ۲۰۱۱) نومېدل. &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sontag|first1=Deborah|title=The Erdogan Experiment|url=https://www.nytimes.com/2003/05/11/magazine/the-erdogan-experiment.html|access-date=11 January 2020|work=The New York Times|date=11 May 2003}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.ensonhaber.com/recep-tayyip-erdoganin-hayati-2014-07-01.html|title=Recep Tayyip Erdoğan'ın hayatı|date=1 July 2014|language=tr|publisher=Ensonhaber|access-date=22 September 2017|archive-date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612163738/http://m.ensonhaber.com/recep-tayyip-erdoganin-hayati-2014-07-01.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

اردوغان د ماشومتوب خپلې ورځې په ریز کې تېرې کړې، چې پلار یې هلته د ترکیې په ساحلي ګارډ کې د کپتان دنده درلوده. نوموړي د دوبي د رخصتۍ ډېری وختونه د ریز ولایت په ګینیسو کلي کې تېرول. دا سیمه د هغه د کورنۍ اصلي ټاټوبی و. د خپل ژوند په اوږدو کې ډېرې دې معنوي ټاټوبي ته راستنېده او په ۲۰۱۵ ز کال کې يې دې کلي ته نږدې د غره پر سر يو پراخ جومات پرانيست. کله چې اردوغان ۱۳ کلن و، د هغه کورنۍ استانبول ته را کډه شوه.  &lt;ref name=&quot;İşte Ahmet Kaptan'ın bilinmeyen hikayesi&quot;&gt;{{cite web|language=tr|url=http://odatv.com/iste-ahmet-kaptanin-bilinmeyen-hikayesi-0412161200_m.html|title=İşte Ahmet Kaptan'ın bilinmeyen hikayesi|publisher=Odatv|date=4 December 2016|access-date=11 January 2022|خونديځ نېټه=11 January 2022|نښه=https://web.archive.org/web/20220111102551/http://odatv.com/iste-ahmet-kaptanin-bilinmeyen-hikayesi-0412161200_m.html|url-status=dead|خونديځ نېټه=11 January 2022|نښه=https://web.archive.org/web/20220111102551/http://odatv.com/iste-ahmet-kaptanin-bilinmeyen-hikayesi-0412161200_m.html|نښه=https://web.archive.org/web/20220111102551/http://odatv.com/iste-ahmet-kaptanin-bilinmeyen-hikayesi-0412161200_m.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111102551/http://odatv.com/iste-ahmet-kaptanin-bilinmeyen-hikayesi-0412161200_m.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;charismatic&quot;&gt;{{cite news|title=Turkey's charismatic pro-Islamic leader|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2270642.stm|work=[[BBC News]]|date=4 November 2002|access-date=23 July 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hurriyet.com.tr/kible-dagi-caminin-insaati-bitti-acilisi-erdogan-yapacak-29732329 Kıble Dağı Cami'nin inşaatı bitti, açılışı Erdoğan yapacak] Hürriyet, 5 August 2015&lt;/ref&gt;

د ځوانۍ په دوران کې، پلار یې هغه ته د اونۍ ۲.۵ لېرې خرڅ ورکولو  چې له یو ډالر څخه لږ ارزښت لري. په دې پیسو باندې هغه پوسټ کارډونه اخیستل او په سړکونو یې بېرته پلورل. هغه همدارنګه په ټرافیکي ګڼه ګوڼه کې بند پاتې شوو چلوونکو ته اوبه پلورلې. اردوغان همدارنګه د سړک سر د پلورونکي په توګه سمیټ (د کنجدو د دانو کلچې) پلورلې. هغه سپین پیش بند اغوسته او په ښیښه یي چوکاټ کې چې د دری-ټایره ګادۍ په سر جوړ شوی و، دا کلچې پلورلې. په ځوانۍ کې اردوغان همدارنګه په یو سیمه ییز لوبغالي کې د فوټبال نیمه مسلکي لوبه کوله. فنرباغچه ټیم غوښتل چې هغه کلپ ته جذب کړي خو پلار یې و نه منله. په ولسوالۍ کې د فوټبال هغه ځایی لوبغالی چې نوموړي په کې لوبې کولې د قسیم پاچا د سپورت د لوبغالي په نوم یادېده چې وروسته د اردوغان په نوم و نومول شو.  &lt;ref name=&quot;bbcerdogan&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6900616.stm|title=Profile: Recep Tayyip Erdogan|work=BBC News|access-date=29 August 2008|date=18 July 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;akperdogan&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.akparti.org.tr/english/yonetim/genel-baskan|title=Life story|publisher=AK Parti Official Web Site|access-date=29 August 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;britannicaerdogan&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/913988/Recep-Tayyip-Erdogan|title=Recep Tayyip Erdoğan|encyclopedia=[[Britannica Online Encyclopedia]]|access-date=29 August 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://siyaset.milliyet.com.tr/fenerbahce-erdogan-i-transfer-etmek-istemis/siyaset/siyasetdetay/01.04.2013/1687933/default.htm|title=Fenerbahçe Erdoğan'ı transfer etmek istemiş|work=Milliyet|date=1 April 2013|access-date=9 July 2013|language=tr|trans-title=Fenerbahçe wanted to transfer Erdoğan|خونديځ نېټه=25 May 2013|نښه=https://web.archive.org/web/20130525001143/http://siyaset.milliyet.com.tr/fenerbahce-erdogan-i-transfer-etmek-istemis/siyaset/siyasetdetay/01.04.2013/1687933/default.htm|url-status=dead|خونديځ نېټه=25 May 2013|نښه=https://web.archive.org/web/20130525001143/http://siyaset.milliyet.com.tr/fenerbahce-erdogan-i-transfer-etmek-istemis/siyaset/siyasetdetay/01.04.2013/1687933/default.htm|نښه=https://web.archive.org/web/20130525001143/http://siyaset.milliyet.com.tr/fenerbahce-erdogan-i-transfer-etmek-istemis/siyaset/siyasetdetay/01.04.2013/1687933/default.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20130525001143/http://siyaset.milliyet.com.tr/fenerbahce-erdogan-i-transfer-etmek-istemis/siyaset/siyasetdetay/01.04.2013/1687933/default.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=klaiber-it.de|first=Timo Klaiber|title=Recep Tayyip Erdoğan Stadyumu|url=https://www.europlan-online.de/recep-tayyip-erdo%2526%2523287an-stadyumu/stadion-5616.html|access-date=30 October 2020|website=Europlan-Online|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101155138/https://www.europlan-online.de/recep-tayyip-erdo%2526%2523287an-stadyumu/stadion-5616.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

اردوغان د سکندرپاچا د ټولنې غړی دی، چې د ترکیې د نقشبندي تګلارې د تصوف ټولنه ده.  &lt;ref&gt;[http://www.eurasiareview.com/05092015-the-naqshbandi-khalidi-order-and-political-islam-in-turkey-analysis/ Eurasia Review: &quot;The Naqshbandi-Khalidi Order And Political Islam In Turkey – Analysis&quot; By Hudson Institute] 5 September 2015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://file.insightturkey.com/Files/Pdf/15_2_2013_heper.pdf Insight Turkey: &quot;Islam, Conservatism, and Democracy in Turkey: Comparing Turgut Özal and Recep Tayyip Erdoğan&quot; by METİN HEPER] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304095616/http://file.insightturkey.com/Files/Pdf/15_2_2013_heper.pdf|date=4 March 2016}} 15 February 2013&lt;/ref&gt;

== مخينه ==
[[دوتنه:Isaac Herzog state visit to Turkey, March 2022 (GPOHA1 0925).jpg|بټنوک]]
اردوغان د تورکيې لوېديځ کې د [[استانبول]] په گڼ ملتيز ښار کې د [[رسمپاشا]] په سیمه کې وزېږېد. خو کورنۍ یې د ريزه ولایت پورې تړاؤ لري چې له هغه سیمې يې استنبول ته کډه وکړله . ښاغلی اردوغان ډېر کلک هېوادپالی او ولسپالی تورکی دی چې خپلې څرگندونې يې د اېن ټي وي په نوم چاینل ته داسې کړې وې . ٫٫ تاسو به هېڅ باور ونه کړئ چې زما په هکله ځینو تنگنظرو داسې وېلي و ، گواکې زه گورجی يم ، ځينو بيا راته ارمنی وېلې ، خو زه باید په ډاگه کړم چې زه الحمد الله تورکی يم ،، 
اردوغان خپل ماشومتوب د تورکيې په [[ريزه ولایت (تورکيه)|ريزه ولایت]] کې تېر کړی ، هلته يې پلار د سیمې د سايل (سیند غاړې) څارونکی پوځي و . د اردغان کورنۍ استنبول ته اله ورکډه شول چې کله اردغان د ۱۳ کالو و . په ټيټ کلنۍ (ځلميتوب) کې اردغان د استنبول په گڼ ملتیز او ډېر مېشته ښار کې د لیمو زوښا (جوس) او خوږې وړې ډوډۍ يې خرڅولې . دغه خرڅلاؤ يې پدې ترسره کول چې خپلې نورې اړتياوې پخپله پوره کړي ، گنې د منځوي کچې ژوند يې په ټه ييزه توگه درلود  .

اردغان په عملي توگه متوازنې مسلمانې کورنۍ کې لوی شو او خپلې زده کړې یې په لومړي ځل د پيالې لومړنيو زده کړو ښوونځي کې چې يو شپېغالی (لیليه) یې هم درلوده په اسلامي اصولو ولاړ کال ۱۹۶۵م زېږدي کې پیل کړې . په ۱۹۷۳م زېږدي کې ده خپله د دوهمې کچې لوړو زده کړو ديپلوم له ايوپ لوړو زده کړو ښوونځي څخه ترلاسه کړ. همدارنگه ورپسې د سوداگرۍ او ادارې په برخه کې لوړې زدهع کړې د لسانس په کچې د اکثريې ښوونځي او د ټه ييزې او خبرتيايي ساينس پوهنځي کې ترلاسه کړلې چې وروسته یې همدې پوهنځي ته د مرمرې پوهنتون نوم ورکړ. 
اردغان خپل په ځوانۍ کې ډېر تکړه فوټبالر هم و چې په سیمه ییزه کچه د دوهمې ـ کچې لوړ کلب و . فینربېهچې غوښتل چې دی نور هم پرمخ ولاړ شي خو پلار یې فوټبال ته نور پرېنښود . 
اردوغان د اېمينې گلباران په نوم ښوې پېغلې سره واده وکړ چې په کال ۱۹۷۸ زېږدي کې ۴م د جولای زېږېدلې وه . دواړه د دوه ځامنو خاوندان دي چې احمت (احمد) بوراک او نېکميدين بلال نومېږي او همدارنگه یې دوه لوڼې هم وشوې چې نومان یې اسره او صوميه نومېږي . د اردغان د پلار نوم احمت اردغان و چې په کال ۱۹۸۸م زېږدي کې ومړ او مور بي بي یې چې تنزله نومېده د ۸۸ کالو په عمر کال ۲۰۱۱م زېږدي مړه شوه .

== زده کړې == 
ښاغلی اردوغان په کال ۱۹۸۱م زېږيز کې د [[مرمره پوهنتون]] څخه د [[وټپوهنه|وټپوهنې]] پوهنځۍ د خبرتيايي پوهنې له څانگې څخه زده کړې ترلاسه کړي .

== سیاست کې ښکېلتيا ==

== بندي کېدل ==

== له گوند مشرۍ څخه تر صدارت او ارگ پورې ==

== سياسي دريځ == 
== لاسته راوړنې == 
== سرچینې == 
* https://en.wikipedia.org/wiki/Recep_Tayyip_Erdo%C4%9Fan

[[وېشنيزه:د ترکیې وزيران]]
[[وېشنيزه:ترکي سياستوال]]</text>
      <sha1>079g3npu9r09cuhr6ko0xm7qj2ie9bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د هېوادونو لړليک د کورنيو توليداتو د ټوليز ارزښت له مخې</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16118</id>
    <revision>
      <id>364586</id>
      <parentid>357909</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T08:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53403" sha1="lmd4x9ivh2zh183gzi7rhkxx7x9q71n" xml:space="preserve">[[دوتنه:Map of countries by GDP (nominal) in US$.png|بټنوک|کيڼ|350px|Countries by 2011 GDP (nominal) according to the [[CIA World Factbook]].&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2195.html|title=GDP (Official Exchange Rate)|publisher=[[CIA World Factbook]]|accessdate=June 2, 2012|archive-date=December 27, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181227071047/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2195.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;]]
په دې ليکنه کې د نړۍ د هېوادونو د [[د کورنيو توليداتو ټوليز ارزښت|کورنيو توليداتو د ټوليز ارزښت]] له مخې په يو کال کې سره اوډل شوي. دلته ټولې شمېرني د امريکايي ډالر په ارزښت باندې شمېرل شوي 

==لړليک==
{| style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
| width=&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | '''د [[د پيسو نړيوال وجهي صندوق|پيسو د نړيوال وجهي صندوف]] لړليک (۲۰۱۱ کال)'''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=48&amp;pr.y=8&amp;sy=2010&amp;ey=2012&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=512%2C941%2C914%2C446%2C612%2C666%2C614%2C668%2C311%2C672%2C213%2C946%2C911%2C137%2C193%2C962%2C122%2C674%2C912%2C676%2C313%2C548%2C419%2C556%2C513%2C678%2C316%2C181%2C913%2C682%2C124%2C684%2C339%2C273%2C638%2C921%2C514%2C948%2C218%2C943%2C963%2C686%2C616%2C688%2C223%2C518%2C516%2C728%2C918%2C558%2C748%2C138%2C618%2C196%2C522%2C278%2C622%2C692%2C156%2C694%2C624%2C142%2C626%2C449%2C628%2C564%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C184%2C132%2C524%2C646%2C361%2C648%2C362%2C915%2C364%2C134%2C732%2C652%2C366%2C174%2C734%2C328%2C144%2C258%2C146%2C656%2C463%2C654%2C528%2C336%2C923%2C263%2C738%2C268%2C578%2C532%2C537%2C944%2C742%2C176%2C866%2C534%2C369%2C536%2C744%2C429%2C186%2C433%2C925%2C178%2C869%2C436%2C746%2C136%2C926%2C343%2C466%2C158%2C112%2C439%2C111%2C916%2C298%2C664%2C927%2C826%2C846%2C542%2C299%2C967%2C582%2C443%2C474%2C917%2C754%2C544%2C698&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|publisher=[[International Monetary Fund]]|accessdate=June 2, 2012}}&lt;/ref&gt;
| width=&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | '''د [[نړيوال بانک]] لړليک (۱۹۹۰–۲۰۱۰)'''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD/countries|title=GDP (current US$) Data in 2010|publisher=[[World Bank]]|accessdate=June 2, 2012}}&lt;/ref&gt;
| width=&quot;33%&quot; align=&quot;center&quot; | '''د [[CIA World Factbook]] لړليک (۲۰۰۰–۲۰۱۱)'''&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;
! style=&quot;width:2em;&quot; | رتبه !! هېواد/سيمه !! [[د کورنيو توليداتو ټوليز ارزښت|GDP]] (ميليون په امريکايي ډالر)
|-
!||{{left}}{{noflag}}'''''[[Gross world product|نړۍ]]'''''||{{left}}'''69,659,626'''&lt;ref name=&quot;imf2011gdp-world-eu&quot;&gt;{{Cite web
 |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=2011&amp;ey=2011&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=94&amp;pr1.y=8&amp;c=001%2C998&amp;s=NGDPD&amp;grp=1&amp;a=1
 |title=Nominal 2011 GDP for the world and the European Union (EU).
 |accessdate=2012-04-17
 |work=[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/index.aspx World Economic Outlook Database, April 2012]
 |publisher=[[International Monetary Fund]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|اروپايي اتحاديه}}''||{{nts|17,577,691}}&lt;ref name=&quot;imf2011gdp-world-eu&quot; /&gt;
|-
|1||{{بيرغ|د امريکا متحده ايالات}}||{{nts|15,094,025}}
|-
|2||{{بيرغ|چين}}||{{nts|7,298,147}}{{ref|2|n2}}
|-
|3||{{بيرغ|جاپان}}||{{nts|5,869,471}}
|-
|4||{{بيرغ|جرمني}}||{{nts|3,577,031}}
|-
|5||{{بيرغ|فرانسه}}||{{nts|2,776,324}}
|-
|6||{{بيرغ|برازيل}}||{{nts|2,492,908}}
|-
|7||{{بيرغ|بريتانيا}}||{{nts|2,417,570}}
|-
|8||{{بيرغ|ايټاليا}}||{{nts|2,198,730}}
|-
|9||{{بيرغ|روسيه}}||{{nts|1,850,401}}
|-
|10||{{بيرغ|کاناډا}}||{{nts|1,736,869}}
|-
|11||{{بيرغ|هند}}||{{nts|1,676,143}}
|-
|12||{{بيرغ|اسپانيا}}||{{nts|1,493,513}}
|-
|13||{{بيرغ|اسټراليا}}||{{nts|1,488,221}}
|-
|14||{{بيرغ|مکسيکو}}||{{nts|1,154,784}}
|-
|15||{{بيرغ|سويلي کوريا}}||{{nts|1,116,247}}
|-
|16||{{بيرغ|اندونيزيا}}||{{nts|845,680}}
|-
|17||{{بيرغ|هالنډ}}||{{nts|840,433}}
|-
|18||{{بيرغ|ترکيه}}||{{nts|778,089}}
|-
|19||{{بيرغ|سويس}}||{{nts|636,059}}
|-
|20||{{بيرغ|سعودي عربستان}}||{{nts|577,595}}
|-
|21||{{بيرغ|سويډن}}||{{nts|538,237}}
|-
|22||{{بيرغ|پولنډ}}||{{nts|513,821}}
|-
|23||{{بيرغ|بلجيم}}||{{nts|513,396}}
|-
|24||{{بيرغ|ناروې}}||{{nts|483,650}}
|-
|25||{{بيرغ|ايران}}||{{nts|482,445}}
|-
|26||{{بيرغ|ټايوان}}&lt;!-- Per the guidelines [Wikipedia:NC-TW#Republic of China, Taiwan, and variations thereof], names here are NOT to be changed. --&gt;||{{nts|466,832}}
|-
|27||{{هېواد بيرغ|Argentina}}||{{nts|447,644}}
|-
|28||{{هېواد بيرغ|Austria}}||{{nts|419,243}}
|-
|29||{{هېواد بيرغ|South Africa}}||{{nts|408,074}}
|-
|30||{{هېواد بيرغ|United Arab Emirates}}||{{nts|360,136}}
|-
|31||{{هېواد بيرغ|Thailand}}||{{nts|345,649}}
|-
|32||{{هېواد بيرغ|Denmark}}||{{nts|333,238}}
|-
|33||{{هېواد بيرغ|Colombia}}||{{nts|328,422}}
|-
|34||{{هېواد بيرغ|Venezuela}}||{{nts|315,841}}
|-
|35||{{هېواد بيرغ|Greece}}||{{nts|303,065}}
|-
|36||{{هېواد بيرغ|Malaysia}}||{{nts|278,680}}
|-
|37||{{هېواد بيرغ|Finland}}||{{nts|266,553}}
|-
|38||{{هېواد بيرغ|Singapore}}||{{nts|259,849}}
|-
|39||{{هېواد بيرغ|Chile}}||{{nts|248,411}}
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Hong Kong}}''||{{nts|243,302}}
|-
|40||{{هېواد بيرغ|Israel}}||{{nts|242,897}}
|-
|41||{{هېواد بيرغ|Nigeria}}||{{nts|238,920}}
|-
|42||{{هېواد بيرغ|Portugal}}||{{nts|238,880}}
|-
|43||{{هېواد بيرغ|Egypt}}||{{nts|235,719}}
|-
|44||{{هېواد بيرغ|Ireland}}||{{nts|217,669}}
|-
|45||{{هېواد بيرغ|Czech Republic}}||{{nts|215,265}}
|-
|46||{{هېواد بيرغ|Philippines}}||{{nts|213,129}}
|-
|47||{{هېواد بيرغ|Pakistan}}||{{nts|210,566}}
|-
|48||{{هېواد بيرغ|Algeria}}||{{nts|190,709}}
|-
|49||{{هېواد بيرغ|Romania}}||{{nts|189,776}}
|-
|50||{{هېواد بيرغ|Kazakhstan}}||{{nts|178,312}}
|-
|51||{{هېواد بيرغ|Kuwait}}||{{nts|176,667}}
|-
|52||{{هېواد بيرغ|Qatar}}||{{nts|173,847}}
|-
|53||{{هېواد بيرغ|Peru}}||{{nts|173,502}}
|-
|54||{{هېواد بيرغ|Ukraine}}||{{nts|164,960}}
|-
|55||{{هېواد بيرغ|New Zealand}}||{{nts|161,851}}
|-
|56||{{هېواد بيرغ|Hungary}}||{{nts|140,303}}
|-
|57||{{هېواد بيرغ|Vietnam}}||{{nts|122,722}}
|-
|58||{{هېواد بيرغ|Iraq}}||{{nts|115,388}}
|-
|59||{{هېواد بيرغ|Bangladesh}}||{{nts|113,032}}
|-
|60||{{هېواد بيرغ|Angola}}||{{nts|100,948}}
|-
|61||{{هېواد بيرغ|Morocco}}||{{nts|99,241}}
|-
|62||{{هېواد بيرغ|Slovakia}}||{{nts|96,089}}
|-
|63||{{هېواد بيرغ|Oman}}||{{nts|71,888}}
|-
|64||{{هېواد بيرغ|Ecuador}}||{{nts|66,381}}
|-
|65||{{هېواد بيرغ|Sudan}} + {{هېواد بيرغ|South Sudan}}||{{nts|64,750}}
|-
|66||{{هېواد بيرغ|Croatia}}||{{nts|63,842}}
|-
|67||{{هېواد بيرغ|Azerbaijan}}||{{nts|62,321}}
|-
|68||{{هېواد بيرغ|Sri Lanka}}||{{nts|59,095}}
|-
|69||{{هېواد بيرغ|Luxembourg}}||{{nts|58,412}}
|-
|70||{{هېواد بيرغ|Dominican Republic}}||{{nts|56,700}}
|-
|71||{{هېواد بيرغ|Belarus}}||{{nts|55,483}}
|-
|72||{{هېواد بيرغ|Bulgaria}}||{{nts|53,514}}
|-
|73||{{هېواد بيرغ|Burma}}||{{nts|51,925}}
|-
|74||{{هېواد بيرغ|Slovenia}}||{{nts|49,588}}
|-
|75||{{هېواد بيرغ|Guatemala}}||{{nts|46,897}}
|-
|76||{{هېواد بيرغ|Uruguay}}||{{nts|46,872}}
|-
|77||{{هېواد بيرغ|Tunisia}}||{{nts|46,360}}
|-
|78||{{هېواد بيرغ|Uzbekistan}}||{{nts|45,353}}
|-
|79||{{هېواد بيرغ|Serbia}}||{{nts|45,064}}
|-
|80||{{هېواد بيرغ|Lithuania}}||{{nts|42,718}}
|-
|81||{{هېواد بيرغ|Costa Rica}}||{{nts|40,947}}
|-
|82||{{هېواد بيرغ|Lebanon}}||{{nts|39,039}}
|-
|83||{{هېواد بيرغ|Ghana}}||{{nts|37,158}}
|-
|84||{{هېواد بيرغ|Libya}}||{{nts|36,874}}
|-
|85||{{هېواد بيرغ|Kenya}}||{{nts|34,796}}
|-
|86||{{هېواد بيرغ|Yemen}}||{{nts|33,675}}
|-
|87||{{هېواد بيرغ|Ethiopia}}||{{nts|31,256}}
|-
|88||{{هېواد بيرغ|Panama}}||{{nts|30,569}}
|-
|89||{{هېواد بيرغ|Jordan}}||{{nts|29,233}}
|-
|90||{{هېواد بيرغ|Latvia}}||{{nts|28,252}}
|-
|91||{{هېواد بيرغ|Bahrain}}||{{nts|26,108}}
|-
|92||{{هېواد بيرغ|Cameroon}}||{{nts|25,759}}
|-
|93||{{هېواد بيرغ|Turkmenistan}}||{{nts|25,742}}
|-
|94||{{هېواد بيرغ|Cyprus}}||{{nts|24,949}}
|-
|95||{{هېواد بيرغ|Bolivia}}||{{nts|24,604}}
|-
|96||{{Hs|Cote d'Ivoire}}{{هېواد بيرغ|Côte d'Ivoire}}||{{nts|24,096}}
|-
|97||{{هېواد بيرغ|Tanzania}}||{{nts|23,333}}
|-
|98||{{هېواد بيرغ|El Salvador}}||{{nts|22,761}}
|-
|99||{{هېواد بيرغ|Trinidad and Tobago}}||{{nts|22,707}}
|-
|100||{{هېواد بيرغ|Estonia}}||{{nts|22,225}}
|-
|101||{{هېواد بيرغ|Paraguay}}||{{nts|21,236}}
|-
|102||{{هېواد بيرغ|Equatorial Guinea}}||{{nts|19,805}}
|-
|103||{{هېواد بيرغ|Zambia}}||{{nts|19,206}}
|-
|104||{{هېواد بيرغ|Nepal}}||{{nts|18,580}}
|-
|105||{{هېواد بيرغ|Afghanistan}}||{{nts|18,181}}
|-
|106||{{هېواد بيرغ|Bosnia and Herzegovina}}||{{nts|17,965}}
|-
|107||{{هېواد بيرغ|Botswana}}||{{nts|17,570}}
|-
|108||{{هېواد بيرغ|Honduras}}||{{nts|17,381}}
|-
|109||{{هېواد بيرغ|Uganda}}||{{nts|16,810}}
|-
|110||{{هېواد بيرغ|Gabon}}||{{nts|16,176}}
|-
|111||{{هېواد بيرغ|Congo, Democratic Republic of the}}||{{nts|15,668}}
|-
|112||{{هېواد بيرغ|Brunei}}||{{nts|15,533}}
|-
|113||{{هېواد بيرغ|Jamaica}}||{{nts|14,807}}
|-
|114||{{هېواد بيرغ|Congo, Republic of the}}||{{nts|14,769}}
|-
|115||{{هېواد بيرغ|Senegal}}||{{nts|14,461}}
|-
|116||{{هېواد بيرغ|Georgia}}||{{nts|14,347}}
|-
|117||{{هېواد بيرغ|Iceland}}||{{nts|14,048}}
|-
|118||{{هېواد بيرغ|Cambodia}}||{{nts|12,861}}
|-
|119||{{هېواد بيرغ|Albania}}||{{nts|12,847}}
|-
|120||{{هېواد بيرغ|Mozambique}}||{{nts|12,827}}
|-
|121||{{هېواد بيرغ|Papua New Guinea}}||{{nts|12,655}}
|-
|122||{{هېواد بيرغ|Namibia}}||{{nts|12,461}}
|-
|123||{{هېواد بيرغ|Mauritius}}||{{nts|11,313}}
|-
|124||{{هېواد بيرغ|Mali}}||{{nts|10,600}}
|-
|125||{{هېواد بيرغ|Macedonia, Republic of}}||{{nts|10,327}}
|-
|126||{{هېواد بيرغ|Armenia}}||{{nts|10,106}}
|-
|127||{{هېواد بيرغ|Madagascar}}||{{nts|10,025}}
|-
|128||{{هېواد بيرغ|Burkina Faso}}||{{nts|9,981}}
|-
|129||{{هېواد بيرغ|Chad}}||{{nts|9,344}}
|-
|130||{{هېواد بيرغ|Zimbabwe}}||{{nts|9,323}}
|-
|131||{{هېواد بيرغ|Malta}}||{{nts|8,896}}
|-
|132||{{هېواد بيرغ|Mongolia}}||{{nts|8,506}}
|-
|133||{{هېواد بيرغ|Bahamas, The}}||{{nts|8,074}}
|-
|134||{{هېواد بيرغ|Laos}}||{{nts|7,891}}
|-
|135||{{هېواد بيرغ|Haiti}}||{{nts|7,388}}
|-
|136||{{هېواد بيرغ|Benin}}||{{nts|7,306}}
|-
|137||{{هېواد بيرغ|Nicaragua}}||{{nts|7,297}}
|-
|138||{{هېواد بيرغ|Moldova}}||{{nts|7,003}}
|-
|139||{{هېواد بيرغ|Tajikistan}}||{{nts|6,523}}
|-
|140||{{هېواد بيرغ|Kosovo}}||{{nts|6,452}}
|-
|141||{{هېواد بيرغ|Rwanda}}||{{nts|6,179}}
|-
|142||{{هېواد بيرغ|Niger}}||{{nts|6,022}}
|-
|143||{{هېواد بيرغ|Kyrgyzstan}}||{{nts|5,920}}
|-
|144||{{هېواد بيرغ|Malawi}}||{{nts|5,673}}
|-
|145||{{هېواد بيرغ|Guinea}}||{{nts|5,212}}
|-
|146||{{هېواد بيرغ|Montenegro}}||{{nts|4,536}}
|-
|147||{{هېواد بيرغ|Barbados}}||{{nts|4,478}}
|-
|148||{{هېواد بيرغ|Timor-Leste}}||{{nts|4,315}}
|-
|149||{{هېواد بيرغ|Mauritania}}||{{nts|4,200}}
|-
|150||{{هېواد بيرغ|Swaziland}}||{{nts|3,947}}
|-
|151||{{هېواد بيرغ|Suriname}}||{{nts|3,790}}
|-
|152||{{هېواد بيرغ|Togo}}||{{nts|3,611}}
|-
|153||{{هېواد بيرغ|Fiji}}||{{nts|3,546}}
|-
|154||{{هېواد بيرغ|Eritrea}}||{{nts|2,609}}
|-
|155||{{هېواد بيرغ|Guyana}}||{{nts|2,480}}
|-
|156||{{هېواد بيرغ|Lesotho}}||{{nts|2,453}}
|-
|157||{{هېواد بيرغ|Burundi}}||{{nts|2,356}}
|-
|158||{{هېواد بيرغ|Sierra Leone}}||{{nts|2,196}}
|-
|159||{{هېواد بيرغ|Central African Republic}}||{{nts|2,165}}
|-
|160||{{هېواد بيرغ|Maldives}}||{{nts|1,944}}
|-
|161||{{هېواد بيرغ|Cape Verde}}||{{nts|1,903}}
|-
|162||{{هېواد بيرغ|Bhutan}}||{{nts|1,488}}
|-
|163||{{هېواد بيرغ|Belize}}||{{nts|1,474}}
|-
|164||{{هېواد بيرغ|Djibouti}}||{{nts|1,239}}
|-
|165||{{هېواد بيرغ|Saint Lucia}}||{{nts|1,239}}
|-
|166||{{هېواد بيرغ|Antigua and Barbuda}}||{{nts|1,187}}
|-
|167||{{هېواد بيرغ|Liberia}}||{{nts|1,154}}
|-
|168||{{هېواد بيرغ|Seychelles}}||{{nts|1,014}}
|-
|169||{{هېواد بيرغ|Gambia, The}}||{{nts|977}}
|-
|170||{{هېواد بيرغ|Guinea-Bissau}}||{{nts|969}}
|-
|171||{{هېواد بيرغ|Solomon Islands}}||{{nts|840}}
|-
|172||{{هېواد بيرغ|Grenada}}||{{nts|822}}
|-
|173||{{هېواد بيرغ|Vanuatu}}||{{nts|743}}
|-
|174||{{هېواد بيرغ|Saint Kitts and Nevis}}||{{nts|715}}
|-
|175||{{هېواد بيرغ|Saint Vincent and the Grenadines}}||{{nts|695}}
|-
|176||{{هېواد بيرغ|Samoa}}||{{nts|630}}
|-
|177||{{هېواد بيرغ|Comoros}}||{{nts|614}}
|-
|178||{{هېواد بيرغ|Dominica}}||{{nts|489}}
|-
|179||{{هېواد بيرغ|Tonga}}||{{nts|439}}
|-
|180||{{Hs|Sao Tome and Principe}}{{هېواد بيرغ|São Tomé and Príncipe}}||{{nts|248}}
|-
|181||{{هېواد بيرغ|Kiribati}}||{{nts|167}}
|-
|182||{{هېواد بيرغ|Tuvalu}}||{{nts|35}}
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||{{هېواد بيرغ|Syria}}||{{Hs|{{nts|0}}}} n/a
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;
! style=&quot;width:2em;&quot; | Rank !! Country/Region !! GDP (millions of US$) 
! Year
|-
!||{{left}}{{noflag}}'''''[[Gross world product|World]]'''''||{{left}}'''63,123,888'''||{{left}}'''2010'''
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|European Union}}''||{{nts|16,222,855}}||2010
|-
|1||{{هېواد بيرغ|United States}}||{{nts|14,586,736}}||2010
|-
|2||{{هېواد بيرغ|China}}||{{nts|5,926,612}}{{ref|2|n2}}||2010
|-
|3||{{هېواد بيرغ|Japan}}||{{nts|5,458,837}}||2010
|-
|4||{{هېواد بيرغ|Germany}}||{{nts|3,280,530}}||2010
|-
|5||{{هېواد بيرغ|France}}||{{nts|2,560,002}}{{ref|4|n4}}||2010
|-
|6||{{هېواد بيرغ|United Kingdom}}||{{nts|2,261,713}}||2010
|-
|7||{{هېواد بيرغ|Brazil}}||{{nts|2,087,890}}||2010
|-
|8||{{هېواد بيرغ|Italy}}||{{nts|2,060,965}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Arab League}}''||{{nts|1,894,679}}||2010
|-
|9||{{هېواد بيرغ|India}}||{{nts|1,727,111}}||2010
|-
|10||{{هېواد بيرغ|Canada}}||{{nts|1,577,040}}||2010
|-
|11||{{هېواد بيرغ|Russia}}||{{nts|1,479,819}}||2010
|-
|12||{{هېواد بيرغ|Spain}}||{{nts|1,407,405}}||2010
|-
|13||{{هېواد بيرغ|Australia}}||{{nts|1,131,623}}||2010
|-
|14||{{هېواد بيرغ|Mexico}}||{{nts|1,035,871}}||2010
|-
|15||{{هېواد بيرغ|South Korea}}||{{nts|1,014,483}}||2010
|-
|16||{{هېواد بيرغ|Netherlands}}||{{nts|779,356}}||2010
|-
|17||{{هېواد بيرغ|Turkey}}||{{nts|734,364}}||2010
|-
|18||{{هېواد بيرغ|Indonesia}}||{{nts|706,558}}||2010
|-
|19||{{هېواد بيرغ|Switzerland}}||{{nts|527,920}}||2010
|-
|20||{{هېواد بيرغ|Poland}}||{{nts|469,440}}||2010
|-
|21||{{هېواد بيرغ|Belgium}}||{{nts|469,374}}||2010
|-
|22||{{هېواد بيرغ|Sweden}}||{{nts|458,973}}||2010
|-
|23||{{هېواد بيرغ|Saudi Arabia}}||{{nts|434,666}}||2010
|-
|24||{{هېواد بيرغ|Norway}}||{{nts|412,990}}||2010
|-
|25||{{هېواد بيرغ|Venezuela}}||{{nts|391,817}}||2010
|-
|26||{{هېواد بيرغ|Austria}}||{{nts|379,069}}||2010
|-
|27||{{هېواد بيرغ|Argentina}}||{{nts|368,736}}||2010
|-
|28||{{هېواد بيرغ|South Africa}}||{{nts|363,704}}||2010
|-
|29||{{هېواد بيرغ|Iran}}||{{nts|331,015}}||2009
|-
|30||{{هېواد بيرغ|Thailand}}||{{nts|318,522}}||2010
|-
|31||{{هېواد بيرغ|Denmark}}||{{nts|309,866}}||2010
|-
|32||{{هېواد بيرغ|Greece}}||{{nts|301,083}}||2010
|-
|33||{{هېواد بيرغ|United Arab Emirates}}||{{nts|297,648}}||2010
|-
|34||{{هېواد بيرغ|Colombia}}||{{nts|288,189}}||2010
|-
|35||{{هېواد بيرغ|Finland}}||{{nts|238,746}}||2010
|-
|36||{{هېواد بيرغ|Malaysia}}||{{nts|237,797}}||2010
|-
|37||{{هېواد بيرغ|Portugal}}||{{nts|228,872}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Hong Kong}}''||{{nts|223,347}}||2010
|-
|38||{{هېواد بيرغ|Egypt}}||{{nts|218,894}}||2010
|-
|39||{{هېواد بيرغ|Israel}}||{{nts|217,333}}||2010
|-
|40||{{هېواد بيرغ|Chile}}||{{nts|212,741}}||2010
|-
|41||{{هېواد بيرغ|Ireland}}||{{nts|211,390}}||2010
|-
|42||{{هېواد بيرغ|Singapore}}||{{nts|208,765}}||2010
|-
|43||{{هېواد بيرغ|Philippines}}||{{nts|199,589}}||2010
|-
|44||{{هېواد بيرغ|Nigeria}}||{{nts|193,669}}||2010
|-
|45||{{هېواد بيرغ|Czech Republic}}||{{nts|192,032}}||2010
|-
|46||{{هېواد بيرغ|Pakistan}}||{{nts|165,760}}||2010
|-
|47||{{هېواد بيرغ|Romania}}||{{nts|161,624}}||2010
|-
|48||{{هېواد بيرغ|Algeria}}||{{nts|159,426}}||2010
|-
|49||{{هېواد بيرغ|Peru}}||{{nts|157,053}}||2010
|-
|50||{{هېواد بيرغ|Kazakhstan}}||{{nts|149,059}}||2010
|-
|51||{{هېواد بيرغ|Ukraine}}||{{nts|137,929}}||2010
|-
|52||{{هېواد بيرغ|Hungary}}||{{nts|128,632}}||2010
|-
|53||{{هېواد بيرغ|New Zealand}}||{{nts|126,679}}||2009
|-
|54||{{هېواد بيرغ|Kuwait}}||{{nts|109,463}}||2009
|-
|55||{{هېواد بيرغ|Vietnam}}||{{nts|106,427}}||2010
|-
|56||{{هېواد بيرغ|Bangladesh}}||{{nts|100,357}}||2010
|-
|57||{{هېواد بيرغ|Qatar}}||{{nts|98,313}}||2009
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Puerto Rico}}''||{{nts|96,261}}||2010
|-
|58||{{هېواد بيرغ|Morocco}}||{{nts|90,805}}{{ref|8|n8}}||2010
|-
|59||{{هېواد بيرغ|Slovakia}}||{{nts|87,268}}||2010
|-
|60||{{هېواد بيرغ|Angola}}||{{nts|84,391}}||2010
|-
|61||{{هېواد بيرغ|Iraq}}||{{nts|82,150}}||2010
|-
|62||{{هېواد بيرغ|Cuba}}||{{nts|62,705}}||2008
|-
|63||{{هېواد بيرغ|Libya}}||{{nts|62,360}}||2009
|-
|64||{{هېواد بيرغ|Sudan}} + {{هېواد بيرغ|South Sudan}}||{{nts|62,046}}||2010
|-
|65||{{هېواد بيرغ|Croatia}}||{{nts|60,852}}||2010
|-
|66||{{هېواد بيرغ|Syria}}||{{nts|59,147}}||2010
|-
|67||{{هېواد بيرغ|Ecuador}}||{{nts|57,978}}||2010
|-
|68||{{هېواد بيرغ|Belarus}}||{{nts|54,713}}||2010
|-
|69||{{هېواد بيرغ|Luxembourg}}||{{nts|53,334}}||2010
|-
|70||{{هېواد بيرغ|Azerbaijan}}||{{nts|51,774}}||2010
|-
|71||{{هېواد بيرغ|Dominican Republic}}||{{nts|51,766}}||2010
|-
|72||{{هېواد بيرغ|Sri Lanka}}||{{nts|49,552}}||2010
|-
|73||{{هېواد بيرغ|Bulgaria}}||{{nts|47,714}}||2010
|-
|74||{{هېواد بيرغ|Slovenia}}||{{nts|46,908}}||2010
|-
|75||{{هېواد بيرغ|Oman}}||{{nts|46,866}}||2009
|-
|76||{{هېواد بيرغ|Tunisia}}||{{nts|44,291}}||2010
|-
|77||{{هېواد بيرغ|Guatemala}}||{{nts|41,186}}||2010
|-
|78||{{هېواد بيرغ|Uruguay}}||{{nts|40,265}}||2010
|-
|79||{{هېواد بيرغ|Lebanon}}||{{nts|39,006}}||2010
|-
|80||{{هېواد بيرغ|Uzbekistan}}||{{nts|38,982}}||2010
|-
|81||{{هېواد بيرغ|Serbia}}||{{nts|38,423}}||2010
|-
|82||{{هېواد بيرغ|Lithuania}}||{{nts|36,306}}||2010
|-
|83||{{هېواد بيرغ|Costa Rica}}||{{nts|35,831}}||2010
|-
|84||{{هېواد بيرغ|Kenya}}||{{nts|31,409}}||2010
|-
|85||{{هېواد بيرغ|Ghana}}||{{nts|31,306}}||2010
|-
|86||{{هېواد بيرغ|Yemen}}||{{nts|31,270}}||2010
|-
|87||{{هېواد بيرغ|Ethiopia}}||{{nts|29,717}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Macau}}''||{{nts|27,850}}||2010
|-
|88||{{هېواد بيرغ|Jordan}}||{{nts|27,574}}||2010
|-
|89||{{هېواد بيرغ|Panama}}||{{nts|26,689}}||2010
|-
|90||{{هېواد بيرغ|Cyprus}}||{{nts|23,132}}{{ref|9|n9}}||2010
|-
|91||{{هېواد بيرغ|Latvia}}||{{nts|24,010}}||2010
|-
|92||{{هېواد بيرغ|Tanzania}}||{{nts|23,057}}{{ref|10|n10}}||2010
|-
|93||{{Hs|Cote d'Ivoire}}{{هېواد بيرغ|Côte d'Ivoire}}||{{nts|22,780}}||2010
|-
|94||{{هېواد بيرغ|Cameroon}}||{{nts|22,394}}||2010
|-
|95||{{هېواد بيرغ|El Salvador}}||{{nts|21,215}}||2010
|-
|96||{{هېواد بيرغ|Trinidad and Tobago}}||{{nts|20,715}}||2010
|-
|97||{{هېواد بيرغ|Bahrain}}||{{nts|20,595}}||2009
|-
|98||{{هېواد بيرغ|Turkmenistan}}||{{nts|20,001}}||2010
|-
|99||{{هېواد بيرغ|Bolivia}}||{{nts|19,650}}||2010
|-
|100||{{هېواد بيرغ|Estonia}}||{{nts|19,217}}||2010
|-
|101||{{هېواد بيرغ|Paraguay}}||{{nts|18,333}}||2010
|-
|102||{{هېواد بيرغ|Afghanistan}}||{{nts|17,243}}||2010
|-
|103||{{هېواد بيرغ|Uganda}}||{{nts|17,011}}||2010
|-
|104||{{هېواد بيرغ|Bosnia and Herzegovina}}||{{nts|16,578}}||2010
|-
|105||{{هېواد بيرغ|Zambia}}||{{nts|16,193}}||2010
|-
|106||{{هېواد بيرغ|Nepal}}||{{nts|15,722}}||2010
|-
|107||{{هېواد بيرغ|Honduras}}||{{nts|15,400}}||2010
|-
|108||{{هېواد بيرغ|Botswana}}||{{nts|14,857}}||2010
|-
|109||{{هېواد بيرغ|Jamaica}}||{{nts|14,252}}||2010
|-
|110||{{هېواد بيرغ|Equatorial Guinea}}||{{nts|14,007}}||2010
|-
|111||{{هېواد بيرغ|Congo, Democratic Republic of the}}||{{nts|13,145}}||2010
|-
|112||{{هېواد بيرغ|Gabon}}||{{nts|13,011}}||2010
|-
|113||{{هېواد بيرغ|Senegal}}||{{nts|12,954}}||2010
|-
|114||{{هېواد بيرغ|Iceland}}||{{nts|12,574}}||2010
|-
|115||{{هېواد بيرغ|Namibia}}||{{nts|12,170}}||2010
|-
|116||{{هېواد بيرغ|Congo, Republic of the}}||{{nts|11,898}}||2010
|-
|117||{{هېواد بيرغ|Albania}}||{{nts|11,786}}||2010
|-
|118||{{هېواد بيرغ|Georgia}}||{{nts|11,667}}{{ref|11|n11}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Guernsey}}'', ''{{هېواد بيرغ|Jersey}}''||{{nts|11,515}}||2007
|-
|119||{{هېواد بيرغ|Cambodia}}||{{nts|11,242}}||2010
|-
|120||{{هېواد بيرغ|Brunei}}||{{nts|10,732}}||2009
|-
|121||{{هېواد بيرغ|Mauritius}}||{{nts|9,839}}||2010
|-
|122||{{هېواد بيرغ|Mozambique}}||{{nts|9,586}}||2010
|-
|123||{{هېواد بيرغ|Papua New Guinea}}||{{nts|9,480}}||2010
|-
|124||{{هېواد بيرغ|Armenia}}||{{nts|9,371}}||2010
|-
|125||{{هېواد بيرغ|Mali}}||{{nts|9,251}}||2010
|-
|126||{{هېواد بيرغ|Macedonia, Republic of}}||{{nts|9,189}}||2010
|-
|127||{{هېواد بيرغ|Burkina Faso}}||{{nts|8,820}}||2010
|-
|128||{{هېواد بيرغ|Madagascar}}||{{nts|8,721}}||2010
|-
|129||{{هېواد بيرغ|Malta}}||{{nts|8,256}}||2010
|-
|130||{{هېواد بيرغ|Chad}}||{{nts|7,588}}||2010
|-
|131||{{هېواد بيرغ|Bahamas, The}}||{{nts|7,538}}||2010
|-
|132||{{هېواد بيرغ|Laos}}||{{nts|7,492}}||2010
|-
|133||{{هېواد بيرغ|Zimbabwe}}||{{nts|7,474}}||2010
|-
|134||{{هېواد بيرغ|Haiti}}||{{nts|6,710}}||2010
|-
|135||{{هېواد بيرغ|Benin}}||{{nts|6,633}}||2010
|-
|136||{{هېواد بيرغ|Monaco}}||{{nts|6,581}}|||2010
|-
|137||{{هېواد بيرغ|Nicaragua}}||{{nts|6,551}}||2010
|-
|138||{{هېواد بيرغ|Mongolia}}||{{nts|6,083}}||2010
|-
|139||{{هېواد بيرغ|Moldova}}||{{nts|5,809}}{{ref|7|n7}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Bermuda}}''||{{nts|5,765}}||2010
|-
|140||{{هېواد بيرغ|Tajikistan}}||{{nts|5,640}}||2010
|-
|141||{{هېواد بيرغ|Rwanda}}||{{nts|5,628}}||2010
|-
|142||{{هېواد بيرغ|Kosovo}}||{{nts|5,591}}||2010
|-
|143||{{هېواد بيرغ|Niger}}||{{nts|5,549}}||2010
|-
|144||{{هېواد بيرغ|Malawi}}||{{nts|5,106}}||2010
|-
|145||{{هېواد بيرغ|Liechtenstein}}||{{nts|5,101}}||2010
|-
|146||{{هېواد بيرغ|Kyrgyzstan}}||{{nts|4,616}}||2010
|-
|147||{{هېواد بيرغ|Guinea}}||{{nts|4,511}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Isle of Man}}''||{{nts|4,076}}||2007
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|West Bank and Gaza}}''||{{nts|4,016}}||2005
|-
|148||{{هېواد بيرغ|Montenegro}}||{{nts|4,004}}||2010
|-
|149||{{هېواد بيرغ|Andorra}}||{{nts|3,712}}||2008
|-
|150||{{هېواد بيرغ|Swaziland}}||{{nts|3,645}}||2010
|-
|151||{{هېواد بيرغ|Mauritania}}||{{nts|3,636}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|French Polynesia}}''||{{nts|3,448}}||2000
|-
|152||{{هېواد بيرغ|Suriname}}||{{nts|3,363}}||2009
|-
|153||{{هېواد بيرغ|Barbados}}||{{nts|3,203}}||2010
|-
|154||{{هېواد بيرغ|Togo}}||{{nts|3,153}}||2010
|-
|155||{{هېواد بيرغ|Fiji}}||{{nts|3,119}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|New Caledonia}}''||{{nts|2,682}}||2000
|-
|156||{{هېواد بيرغ|Guyana}}||{{nts|2,333}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Faroe Islands}}''||{{nts|2,198}}|||2009
|-
|157||{{هېواد بيرغ|Lesotho}}||{{nts|2,132}}||2010
|-
|158||{{هېواد بيرغ|Eritrea}}||{{nts|2,117}}||2010
|-
|159||{{هېواد بيرغ|Central African Republic}}||{{nts|2,013}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Virgin Islands, U.S.}}''||{{nts|1,996}}||1993
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Aruba}}''||{{nts|1,911}}||2002
|-
|160||{{هېواد بيرغ|Sierra Leone}}||{{nts|1,905}}||2010
|-
|161||{{هېواد بيرغ|San Marino}}||{{nts|1,900}}||2008
|-
|162||{{هېواد بيرغ|Cape Verde}}||{{nts|1,648}}||2010
|-
|163||{{هېواد بيرغ|Burundi}}||{{nts|1,611}}||2010
|-
|164||{{هېواد بيرغ|Bhutan}}||{{nts|1,527}}||2010
|-
|165||{{هېواد بيرغ|Maldives}}||{{nts|1,491}}||2010
|-
|166||{{هېواد بيرغ|Belize}}||{{nts|1,432}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Greenland}}''||{{nts|1,268}}||2009
|-
|167||{{هېواد بيرغ|Djibouti}}||{{nts|1,049}}||2009
|-
|168||{{هېواد بيرغ|Antigua and Barbuda}}||{{nts|1,015}}||2010
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Cayman Islands}}''||{{nts|1,012}}||1996
|-
|169||{{هېواد بيرغ|Liberia}}||{{nts|986}}||2010
|-
|170||{{هېواد بيرغ|Seychelles}}||{{nts|937}}||2010
|-
|171||{{هېواد بيرغ|Saint Lucia}}||{{nts|932}}||2010
|-
|172||{{هېواد بيرغ|Somalia}}||{{nts|917}}||1990
|-
|173||{{هېواد بيرغ|Guinea-Bissau}}||{{nts|879}}||2010
|-
|174||{{هېواد بيرغ|Gambia, The}}||{{nts|807}}||2010
|-
|175||{{هېواد بيرغ|Vanuatu}}||{{nts|729}}||2010
|-
|176||{{هېواد بيرغ|Timor-Leste}}||{{nts|701}}||2010
|-
|177||{{هېواد بيرغ|Solomon Islands}}||{{nts|679}}||2010
|-
|178||{{هېواد بيرغ|Grenada}}||{{nts|628}}||2010
|-
|179||{{هېواد بيرغ|Samoa}}||{{nts|565}}||2010
|-
|180||{{هېواد بيرغ|Saint Vincent and the Grenadines}}||{{nts|562}}||2010
|-
|181||{{هېواد بيرغ|Comoros}}||{{nts|541}}||2010
|-
|182||{{هېواد بيرغ|Saint Kitts and Nevis}}||{{nts|526}}||2010
|-
|183||{{هېواد بيرغ|Dominica}}||{{nts|383}}||2010
|-
|184||{{هېواد بيرغ|Tonga}}||{{nts|357}}||2010
|-
|185||{{هېواد بيرغ|Micronesia, Federated States of}}||{{nts|287}}||2010
|-
|186||{{Hs|Sao Tome and Principe}}{{هېواد بيرغ|São Tomé and Príncipe}}||{{nts|197}}||2010
|-
|187||{{هېواد بيرغ|Palau}}||{{nts|170}}||2010
|-
|188||{{هېواد بيرغ|Marshall Islands}}||{{nts|156}}||2010
|-
|189||{{هېواد بيرغ|Kiribati}}||{{nts|151}}||2010
|-
|190||{{هېواد بيرغ|Tuvalu}}||{{nts|27}}||2010
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;
! style=&quot;width:2em;&quot; | Rank !! Country/Region !! GDP (millions of US$) 
! Year
|-
!||{{left}}{{noflag}}'''''[[Gross world product|World]]'''''||{{left}}'''70,160,000'''||{{left}}'''2011'''
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|European Union}}''||17,720,000||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|1||{{هېواد بيرغ|United States}}||{{nts|15,060,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|2||{{هېواد بيرغ|China}}||{{nts|6,989,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|3||{{هېواد بيرغ|Japan}}||{{nts|5,855,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|4||{{هېواد بيرغ|Germany}}||{{nts|3,629,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|5||{{هېواد بيرغ|France}}||{{nts|2,808,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|6||{{هېواد بيرغ|Brazil}}||{{nts|2,518,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|7||{{هېواد بيرغ|United Kingdom}}||{{nts|2,481,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|8||{{هېواد بيرغ|Italy}}||{{nts|2,246,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|9||{{هېواد بيرغ|India}}||{{nts|1,843,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|10||{{هېواد بيرغ|Russia}}||{{nts|1,791,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|11||{{هېواد بيرغ|Canada}}||{{nts|1,759,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|12||{{هېواد بيرغ|Spain}}||{{nts|1,537,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|- 
|13||{{هېواد بيرغ|Australia}}||{{nts|1,507,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|14||{{هېواد بيرغ|Mexico}}||{{nts|1,185,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|15||{{هېواد بيرغ|South Korea}}||{{nts|1,164,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|16||{{هېواد بيرغ|Netherlands}}||{{nts|858,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|17||{{هېواد بيرغ|Indonesia}}||{{nts|834,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|18||{{هېواد بيرغ|Turkey}}||{{nts|763,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|19||{{هېواد بيرغ|Switzerland}}||{{nts|665,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|20||{{هېواد بيرغ|Sweden}}||{{nts|571,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|21||{{هېواد بيرغ|Saudi Arabia}}||{{nts|560,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|22||{{هېواد بيرغ|Poland}}||{{nts|531,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|23||{{هېواد بيرغ|Belgium}}||{{nts|529,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|24||{{هېواد بيرغ|Taiwan}}||{{nts|504,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|25||{{هېواد بيرغ|Iran}}||{{nts|480,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|26||{{هېواد بيرغ|Norway}}||{{nts|479,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|27||{{هېواد بيرغ|Argentina}}||{{nts|435,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|28||{{هېواد بيرغ|Austria}}||{{nts|425,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|29||{{هېواد بيرغ|South Africa}}||{{nts|422,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|30||{{هېواد بيرغ|United Arab Emirates}}||{{nts|358,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|31||{{هېواد بيرغ|Denmark}}||{{nts|349,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|32||{{هېواد بيرغ|Thailand}}||{{nts|339,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|33||{{هېواد بيرغ|Colombia}}||{{nts|321,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|34||{{هېواد بيرغ|Greece}}||{{nts|312,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|35||{{هېواد بيرغ|Venezuela}}||{{nts|309,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|36||{{هېواد بيرغ|Finland}}||{{nts|270,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|37||{{هېواد بيرغ|Singapore}}||{{nts|266,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|38||{{هېواد بيرغ|Malaysia}}||{{nts|247,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|39||{{هېواد بيرغ|Nigeria}}||{{nts|247,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Hong Kong}}''||{{nts|246,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|40||{{هېواد بيرغ|Israel}}||{{nts|245,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|41||{{هېواد بيرغ|Chile}}||{{nts|243,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|42||{{هېواد بيرغ|Portugal}}||{{nts|241,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|43||{{هېواد بيرغ|Egypt}}||{{nts|231,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|44||{{هېواد بيرغ|Ireland}}||{{nts|222,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|45||{{هېواد بيرغ|Czech Republic}}||{{nts|220,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|46||{{هېواد بيرغ|Philippines}}||{{nts|216,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|47||{{هېواد بيرغ|Pakistan}}||{{nts|204,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|48||{{هېواد بيرغ|Romania}}||{{nts|185,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|49||{{هېواد بيرغ|Algeria}}||{{nts|183,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|50||{{هېواد بيرغ|Kazakhstan}}||{{nts|180,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|51||{{هېواد بيرغ|Qatar}}||{{nts|173,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|52||{{هېواد بيرغ|Kuwait}}||{{nts|171,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|53||{{هېواد بيرغ|New Zealand}}||{{nts|168,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|54||{{هېواد بيرغ|Peru}}||{{nts|168,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|55||{{هېواد بيرغ|Ukraine}}||{{nts|162,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|56||{{هېواد بيرغ|Hungary}}||{{nts|147,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|57||{{هېواد بيرغ|Vietnam}}||{{nts|121,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|58||{{هېواد بيرغ|Bangladesh}}||{{nts|115,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|59||{{هېواد بيرغ|Iraq}}||{{nts|108,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|60||{{هېواد بيرغ|Morocco}}||{{nts|101,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|61||{{هېواد بيرغ|Angola}}||{{nts|99,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|62||{{هېواد بيرغ|Slovakia}}||{{nts|97,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Puerto Rico}}''||{{nts|93,520}}||2010&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|63||{{هېواد بيرغ|Azerbaijan}}||{{nts|68,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|64||{{هېواد بيرغ|Oman}}||{{nts|66,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|65||{{هېواد بيرغ|Ecuador}}||{{nts|65,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|66||{{هېواد بيرغ|Syria}}||{{nts|64,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|67||{{هېواد بيرغ|Croatia}}||{{nts|64,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|68||{{هېواد بيرغ|Sudan}}||{{nts|63,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|69||{{هېواد بيرغ|Luxembourg}}||{{nts|62,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|70||{{هېواد بيرغ|Sri Lanka}}||{{nts|58,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|71||{{هېواد بيرغ|Belarus}}||{{nts|57,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|72||{{هېواد بيرغ|Cuba}}||{{nts|57,490}}||2010&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|73||{{هېواد بيرغ|Dominican Republic}}||{{nts|54,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|74||{{هېواد بيرغ|Bulgaria}}||{{nts|54,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|75||{{هېواد بيرغ|Slovenia}}||{{nts|52,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|76||{{هېواد بيرغ|Burma}}||{{nts|50,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|77||{{هېواد بيرغ|Uruguay}}||{{nts|49,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|78||{{هېواد بيرغ|Tunisia}}||{{nts|48,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|79||{{هېواد بيرغ|Guatemala}}||{{nts|46,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|80||{{هېواد بيرغ|Serbia}}||{{nts|43,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|81||{{هېواد بيرغ|Uzbekistan}}||{{nts|43,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|82||{{هېواد بيرغ|Lithuania}}||{{nts|43,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|83||{{هېواد بيرغ|Lebanon}}||{{nts|41,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|84||{{هېواد بيرغ|Costa Rica}}||{{nts|40,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|85||{{هېواد بيرغ|Ghana}}||{{nts|38,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|86||{{هېواد بيرغ|Yemen}}||{{nts|36,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|87||{{هېواد بيرغ|Kenya}}||{{nts|36,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|88||{{هېواد بيرغ|Ethiopia}}||{{nts|30,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|89||{{هېواد بيرغ|Panama}}||{{nts|30,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|90||{{هېواد بيرغ|Jordan}}||{{nts|28,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|91||{{هېواد بيرغ|North Korea}}||{{nts|28,000}}||2009&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|92||{{هېواد بيرغ|Latvia}}||{{nts|27,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|93||{{هېواد بيرغ|Bahrain}}||{{nts|26,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|94||{{هېواد بيرغ|Cameroon}}||{{nts|25,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|95||{{هېواد بيرغ|Cyprus}}||{{nts|25,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|96||{{هېواد بيرغ|Turkmenistan}}||{{nts|24,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|97||{{هېواد بيرغ|Bolivia}}||{{nts|23,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|98||{{هېواد بيرغ|Cote d'Ivoire}}||{{nts|23,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|99||{{هېواد بيرغ|Tanzania}}||{{nts|23,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|100||{{هېواد بيرغ|El Salvador}}||{{nts|22,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|101||{{هېواد بيرغ|Estonia}}||{{nts|22,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|102||{{هېواد بيرغ|Paraguay}}||{{nts|22,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Macau}}''||{{nts|22,100}}||2009&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|103||{{هېواد بيرغ|Trinidad and Tobago}}||{{nts|22,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|104||{{هېواد بيرغ|Equatorial Guinea}}||{{nts|19,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|105||{{هېواد بيرغ|Zambia}}||{{nts|18,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|106||{{هېواد بيرغ|Bosnia and Herzegovina}}||{{nts|18,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|107||{{هېواد بيرغ|Nepal}}||{{nts|18,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|108||{{هېواد بيرغ|Afghanistan}}||{{nts|17,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|109||{{هېواد بيرغ|Honduras}}||{{nts|17,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|110||{{هېواد بيرغ|Gabon}}||{{nts|16,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|111||{{هېواد بيرغ|Botswana}}||{{nts|16,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|112||{{هېواد بيرغ|Uganda}}||{{nts|16,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|113||{{هېواد بيرغ|Brunei}}||{{nts|15,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|114||{{هېواد بيرغ|Congo, Democratic Republic of the}}||{{nts|15,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|115||{{هېواد بيرغ|Congo, Republic of the}}||{{nts|15,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|116||{{هېواد بيرغ|Jamaica}}||{{nts|14,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|117||{{هېواد بيرغ|Senegal}}||{{nts|14,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|118||{{هېواد بيرغ|Iceland}}||{{nts|14,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|119||{{هېواد بيرغ|Georgia}}||{{nts|13,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|120||{{هېواد بيرغ|Albania}}||{{nts|13,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|121||{{هېواد بيرغ|Cambodia}}||{{nts|13,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|122||{{هېواد بيرغ|Namibia}}||{{nts|13,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|123||{{هېواد بيرغ|Mozambique}}||{{nts|12,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|124||{{هېواد بيرغ|Papua New Guinea}}||{{nts|11,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|125||{{هېواد بيرغ|Mali}}||{{nts|11,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|126||{{هېواد بيرغ|Mauritius}}||{{nts|11,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|127||{{هېواد بيرغ|Macedonia}}||{{nts|10,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|128||{{هېواد بيرغ|Armenia}}||{{nts|10,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|129||{{هېواد بيرغ|Burkina Faso}}||{{nts|10,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|130||{{هېواد بيرغ|Chad}}||{{nts|9,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|131||{{هېواد بيرغ|Madagascar}}||{{nts|9,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|132||{{هېواد بيرغ|Malta}}||{{nts|9,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|133||{{هېواد بيرغ|Zimbabwe}}||{{nts|9,200}}||
|-
|134||{{هېواد بيرغ|Mongolia}}||{{nts|8,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|135||{{هېواد بيرغ|Bahamas, The}}||{{nts|8,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|136||{{هېواد بيرغ|Laos}}||{{nts|7,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|137||{{هېواد بيرغ|Benin}}||{{nts|7,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|138||{{هېواد بيرغ|Haiti}}||{{nts|7,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|139||{{هېواد بيرغ|Moldova}}||{{nts|7,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|140||{{هېواد بيرغ|Nicaragua}}||{{nts|7,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|141||{{هېواد بيرغ|Tajikistan}}||{{nts|6,800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Kosovo}}''||{{nts|6,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|West Bank and Gaza}}''||{{nts|6,641}}||2,008
|-
|142||{{هېواد بيرغ|Niger}}||{{nts|6,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|French Polynesia}}''||{{nts|6,100}}||2004
|-
|143||{{هېواد بيرغ|Rwanda}}||{{nts|6,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|144||{{هېواد بيرغ|Malawi}}||{{nts|5,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|145||{{هېواد بيرغ|Monaco}}||{{nts|5,470}}||
|-
|146||{{هېواد بيرغ|Kyrgyzstan}}||{{nts|5,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Jersey}}''||{{nts|5,100}}||2005&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|147||{{هېواد بيرغ|Liechtenstein}}||{{nts|5,080}}||2008
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Curacao}}''||{{nts|5,080}}||2008&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|148||{{هېواد بيرغ|Guinea}}||{{nts|4,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|149||{{هېواد بيرغ|Barbados}}||{{nts|4,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|150||{{هېواد بيرغ|Montenegro}}||{{nts|4,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|151||{{هېواد بيرغ|Mauritania}}||{{nts|4,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|152||{{هېواد بيرغ|Suriname}}||{{nts|3,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|153||{{هېواد بيرغ|Swaziland}}||{{nts|3,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|154||{{هېواد بيرغ|Togo}}||{{nts|3,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|155||{{هېواد بيرغ|Fiji}}||{{nts|3,400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|New Caledonia}}''||{{nts|3,300}}||2003&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Guam}}''||{{nts|2,773}}||2001
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Guernsey}}''||{{nts|2,742}}||2005
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Isle of Man}}''||{{nts|2,719}}||2005&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|156||{{هېواد بيرغ|Lesotho}}||{{nts|2,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|157||{{هېواد بيرغ|Eritrea}}||{{nts|2,600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|158||{{هېواد بيرغ|Guyana}}||{{nts|2,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Faroe Islands}}''||{{nts|2,450}}||2008&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|159||{{هېواد بيرغ|Somalia}}||{{nts|2,372}}||2010&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|160||{{هېواد بيرغ|Central African Republic}}||{{nts|2,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Aruba}}''||{{nts|2,258}}||2005&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Cayman Islands}}''||{{nts|2,250}}||2008&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|161||{{هېواد بيرغ|Maldives}}||{{nts|2,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|162||{{هېواد بيرغ|Sierra Leone}}||{{nts|2,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Greenland}}''||{{nts|2,030}}||2008
|-
|163||{{هېواد بيرغ|Cape Verde}}||{{nts|1,900}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|164||{{هېواد بيرغ|Bhutan}}||{{nts|1,830}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|165||{{هېواد بيرغ|Burundi}}||{{nts|1,700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|166||{{هېواد بيرغ|San Marino}}||{{nts|1,611}}||2011
|-
|167||{{هېواد بيرغ|Belize}}||{{nts|1,500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|168||{{هېواد بيرغ|Antigua and Barbuda}}||{{nts|1,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|169||{{هېواد بيرغ|Djibouti}}||{{nts|1,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|170||{{هېواد بيرغ|Saint Lucia}}||{{nts|1,300}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|171||{{هېواد بيرغ|Liberia}}||{{nts|1,200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Gibraltar}}''||{{nts|1,106}}||2006&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|172||{{هېواد بيرغ|Gambia, The}}||{{nts|1,100}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|British Virgin Islands}}''||{{nts|1,095}}||2008
|-
|173||{{هېواد بيرغ|Guinea-Bissau}}||{{nts|1,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|174||{{هېواد بيرغ|Seychelles}}||{{nts|1,000}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|175||{{هېواد بيرغ|Grenada}}||{{nts|800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|176||{{هېواد بيرغ|Solomon Islands}}||{{nts|800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|177||{{هېواد بيرغ|Vanuatu}}||{{nts|800}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Sint Maarten}}''||{{nts|794.7}}||2008
|-
|178||{{هېواد بيرغ|Saint Kitts and Nevis}}||{{nts|700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|179||{{هېواد بيرغ|Saint Vincent and the Grenadines}}||{{nts|700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|180||{{هېواد بيرغ|Timor-Leste}}||{{nts|700}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Northern Mariana Islands}}''||{{nts|633.4}}||2000
|-
|181||{{هېواد بيرغ|Comoros}}||{{nts|600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|183||{{هېواد بيرغ|Samoa}}||{{nts|600}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|184||{{هېواد بيرغ|Dominica}}||{{nts|500}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|American Samoa}}''||{{nts|462.2}}||2005
|-
|185||{{هېواد بيرغ|Tonga}}||{{nts|400}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|186||{{هېواد بيرغ|Micronesia, Federated States of}}||{{nts|238.1}}||2008
|-
|187||{{هېواد بيرغ|Kiribati}}||{{nts|200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|188||{{هېواد بيرغ|Sao Tome and Principe}}||{{nts|200}}||2011&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Cook Islands}}''||{{nts|183.2}}||2005&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Anguilla}}''||{{nts|175.4}}||2009&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|189||{{هېواد بيرغ|Palau}}||{{nts|164}}||2008
|-
|190||{{هېواد بيرغ|Marshall Islands}}||{{nts|161.7}}||2008&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Falkland Islands}}''||{{nts|105.1}}||2002&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|191||{{هېواد بيرغ|Tuvalu}}||{{nts|32}}||2010&amp;nbsp;&lt;small&gt;est.&lt;/small&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;9999999&lt;/span&gt;||''{{هېواد بيرغ|Niue}}''||{{nts|10.01}}||2003
|}
|- valign=&quot;top&quot;
| colspan=3 |
|}

==Graphical Depictions of the Largest Economies by Nominal GDP in 2011==

{{Bar chart|float=left
| title       = List of Largest Economies by Nominal GDP in 2011
| table_width = 
| bar_width   = 50 &lt;!-- must be an unformatted number --&gt;
| data_max    = 17,600&lt;!-- Upper bound on the values in the data fields --&gt;
| label_type  = Economy
| data_type   = {{center|Nominal GDP (billions in [[USD]])}}
| label1      = '''''{{EU}}''''' | data1 = 17,578
| label2      = (01) '''{{USA}}''' | data2 = 15,094
| label3      = (02) '''{{CHN}}''' | data3 = 7,298
| label4      = (03) '''{{JPN}}''' | data4 = 5,869
| label5      = (04) '''{{DEU}}''' | data5 = 3,577
| label6      = (05) '''{{FRA}}''' | data6 = 2,776
| label7      = (06) '''{{BRA}}''' | data7 = 2,493
| label8      = (07) '''{{GBR}}''' | data8 = 2,418
| label9      = (08) '''{{ITA}}''' | data9 = 2,199
| label10    = (09) '''{{RUS}}''' | data10 = 1,850
| label11    = (10) '''{{CAN}}''' | data11 = 1,737
| label12    = (11) '''{{IND}}''' | data12 = 1,676
| label13    = (12) '''{{ESP}}''' | data13 = 1,494
| label14    = (13) '''{{AUS}}''' | data14 = 1,488
| label15    = (14) '''{{MEX}}''' | data15 = 1,155
| label16    = (15) '''{{KOR}}''' | data16 = 1,116
| label17    = (16) '''{{IDN}}''' | data17 = 846
| label18    = (17) '''{{NED}}''' | data18 = 840
| label19    = (18) '''{{TUR}}''' | data19 = 778
| label20    = (19) '''{{CHE}}''' | data20 = 636
| label21    = (20) '''{{SAU}}''' | data21 = 578
| label22    = '''''Rest of the World''''' | data22 = 13,741
| caption = {{resize|88%|The twenty largest economies by nominal GDP in 2011&lt;ref&gt;Figures from the April 2012 update of the International Monetary Fund's ''World Economic Outlook Database''. [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&amp;ey=2010&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=001%2C998&amp;s=NGDP_RPCH%2CNGDPD%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH&amp;grp=1&amp;a=1&amp;pr.x=69&amp;pr.y=7 Figure for EU], accessed 3 June 2012. [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&amp;ey=2011&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=193%2C273%2C223%2C156%2C924%2C922%2C534%2C158%2C111%2C542&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=71&amp;pr.y=6=Figures for the countries of the world], accessed 3 June 2012.&lt;/ref&gt;}}
}}
&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;

==يادښتونه==
{{Refbegin|colwidth=30em}}
:1.&amp;nbsp;{{Note|1}} The GDP figure for some countries is an IMF estimate.
:2.&amp;nbsp;{{Note|2}} Figures exclude [[Taiwan]], and [[Special administrative region (People's Republic of China)|special administrative region]]s of [[Hong Kong]] and [[Macau]].
:4.&amp;nbsp;{{Note|4}} Data include the French overseas departments of French Guiana, Guadeloupe, Martinique, and Réunion.
:5.&amp;nbsp;{{Note|5}} Excludes [[Kosovo]].
:6.&amp;nbsp;{{Note|6}} Hyperinflation and the plunging value of the Zimbabwean dollar makes Zimbabwe's nominal GDP a highly inaccurate statistic.
:7.&amp;nbsp;{{Note|7}} Excludes data for [[Transnistria]].
:8.&amp;nbsp;{{Note|8}} Includes Former Spanish Sahara.
:9.&amp;nbsp;{{Note|9}} Data are for the area controlled by the Government of the Republic of Cyprus.
:10.&amp;nbsp;{{Note|10}} Covers mainland Tanzania only.
:11.&amp;nbsp;{{Note|11}} Excludes Abkhazia and South Ossetia.
{{Refend}}

==سرچينې==
{{reflist}}

==باندنۍ تړنې==
* [http://www.google.com/publicdata/explore?ds=wb-wdi&amp;met=ny_gdp_pcap_cd&amp;tdim=true&amp;dl=en&amp;hl=en&amp;q=gdp+per+capita+world#ctype=l&amp;strail=false&amp;bcs=d&amp;nselm=h&amp;met_y=ny_gdp_mktp_cd&amp;scale_y=lin&amp;ind_y=false&amp;rdim=country&amp;ifdim=country&amp;tdim=true&amp;hl=en&amp;dl=en History charts of GDP in current US$] by Google, World Bank data.


{{DEFAULTSORT:List Of Countries By Gdp (Nominal)}}
[[Category:Lists by economic indicators|GDP (nominal)]]
[[Category:Economics lists by country|GDP (nominal)]]
[[Category:Gross domestic product]]</text>
      <sha1>lmd4x9ivh2zh183gzi7rhkxx7x9q71n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د پیسو نړیوال صندق</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23252</id>
    <revision>
      <id>364587</id>
      <parentid>330238</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T08:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9121" sha1="lplpfi8sjz7dis58syyzudatae6jjwy" xml:space="preserve">{{مالومات
| image          = International Monetary Fund logo.svg
| image_size     = 150px
| caption        = Coat of arms
| map            =
| motto          =
| formation      = 27 ډسمبر 1945
| extinction     =
| type           = [[International financial institutions|International financial institution]]
| status         =
| purpose        = Promote international monetary cooperation, facilitate [[international trade]], foster sustainable [[economic growth]], make resources available to members experiencing [[balance of payments]] difficulties&lt;ref name=&quot;about&quot;/&gt;
| headquarters   = [[Washington, D.C.]], United States
| coords         = {{Coord|38|53|56.42|N|77|2|39.21|W|display=inline,title}}
| language       = English&lt;ref name = &quot;Boughton 2001 7n5&quot;&gt;{{Harvnb|Boughton|2001|p=[https://books.google.co.uk/books?id=dY8Wm4-8yGYC&amp;pg=PA7 7 n.5]}}.&lt;/ref&gt;
| leader_title   = Managing Director
| leader_name    = [[Christine Lagarde]]
| main_organ     = Board of governors
| parent_organization = [[United Nations]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imf.org/external/np/exr/facts/imfwb.htm|title=Factsheet: The IMF and the World Bank|date=21 September 2015|accessdate=1 December 2015|publisher=IMF}}&lt;/ref&gt;
| affiliations   =
| budget         =
| remarks        =
| name           = د پیسو نړیوال صندق
| image_border   =
| size           = 200px
| msize          =
| mcaption       =
| abbreviation   = IMF
| location       =
| region         = نړیوال
| membership     = 189 هېوادونه
| num_staff      = 2,600&lt;ref name=&quot;about&quot;/&gt;
| num_volunteers =
| website        = {{URL|http://www.imf.org}}
}}

'''د پیسو نړیوال صندق'''  {{Lang-en|International Monetary Fund}} یا '''IMF''' یو نړیوال سازمان دي چې په ۱۹۴۵ میلادي کال یې بنسټ په [[امريکې متحده ايالتونه|امریکې]] کې کیښودل شو چې اوس 189 غړي لري. ددې صندق موخې په مختلفو جهتونو کې شتون لري یعنې د نړیوالې پولي همکارۍ پیاوړتیا، مالي ثبات ساتنه، نړیواله سوداگري اسانول، کار او اشتغال کچه لوړول، باثباته اقتصادي پرمختگ رامنځ ته کول او د نړۍ په سطح د غربت کچه راټیټول.

==د صندق دندې==
د دولتونو اقتصادي، مالي او پولي سیاستونو جوړونه او ارزونه ، د تسهیلاتو ( پور ) ورکړه. کله چې د تادیاتو بیلانس توازن موجود نه وي، د غړي هیواد د اړتیا او غوښتنې په اساس لازم تسهیلاتو ( پور ) ورکول کیږي خو شرایط لري. متقاضي هیواد باید د صندق غوښتنې او شرایط ومني او کړنې د صندق د شرایطو په اساس عیارې کړي او ددې ترڅنگ دریېمه دنده یې تخنیکي او فني مرستې او روزنیز پروگرامونه د دولتونو مرکزي بانکونو او اړونده ادارو ته دي. ددې په خواکې، ځینې نورې اهمې دندې هم پرمخ  وړي. د مالي او پولي ثبات او پرمختگ لپاره لازمې مشورې او توصې کول، له اړونده چارو څارنه کول، د اړونده مقرراتو او بانکي ساختارونو بیا کتنه او سمون، د ارزي عملیاتو سمبالښت او د تادیاتو د سیستمونو سمون او پرمختگ او هم په مالي نظام کې د سیستمونو ملاتړ او داسې توصې وړاندې کول ترڅو مالیاتي او گمرکي امور، بودجه جوړونه، د مخارجو مدیریت او د کورنیو او بهرنیو قرضو سمبالښت او په ټوله کې د اقتصادي او مالې قوانینو او طرحو سمون او ترتیب د پیسو د نړیوال صندق بنسټیزې دندې او موخې دي.
ددې چارو پر مخ بیولو کې، د پیسو نړیوال صندق د دولتونو په چارو کې لاسوهنه کوي او د واکمنۍ د نقض سبب گرځي. د بیلگې په توگه، دا صندق د پیسو د تبادلې رژیمونه ټاکي.  د اساس نامې پر بنسټ یې، Floating  Regime  منلی دی چي د بازار د قووتونو له لوري ټاکل کیږي او غړو هیوادونو دا ورسره منلي دي که کوم تغیر په کې راوړي د صندق خوښه او سلا به مني او هم د پولي سیاستونو په ابزارو کې گوتې وهي یعنې که معین مبلغ ډالر لیلامیږي ترڅو د ملي پیسو ارزښت وساتل شي، د پیسو مبلغ چې باید لیلام شي، د صندق له خوا ټاکل کیږي.

==شرایط او توصې==
د پیسو د نړیوال صندق شرایط او توصې په مختلفو برخو سرخي لکه دولتونه باید مصارف کم کړي او په عام المنفع پروژو ډېره پانگونه ونه کړي، د لیبرال سوداگرۍ اصول او پرنسیپ باید ومنل شي، بهرنۍ مستقیمې پانگې اچونې ته لاره پرانستل شي، د قیموتونو کنټرول له منځه ولاړ شي او د حکومت له لوري سبسایډي موجوده نه وي، دولتي تصدۍ باید خصوصي شي او ښه حکومتوالي رامنځ ته شي او د فساد پر وړاندې مبارزه وشي او دې ته ورته نور شرایط لري چې غړي دولتونه او د مرستو متقاضي هیوادونه اړ دي چې دا شرایط و مني.
د پیسو نړیوال صندق د غړو هیوادونو په سهم روان دی. د یو دولت چې څومره سهم وي په هماغه اندازه یې رایه وي. د امریکا متحده ایالات ډېر سهم لري ځکه خو یې تصامیم هم منل کیږي خو له اروپايي ټولنې سره داسې یو غیر رسمي تفاهم شته چې د صندق مشري اروپا وکړي او د نړیوال بانک مشر امریکايي واوسي.
==نور ولولئ==
* [[نړیوال بانک]]

==سرچينې==
{{سرچينې}}

==بهرنۍ تړنې==
{{Commons category|International Monetary Fund|پیسو نړیوال صندق}}
* {{Official website|http://www.imf.org/}}
** [http://www.imf.org/external/publications/index.htm IMF Publications page]
*** [http://www.imf.org/external/ns/cs.aspx?id=29 World Economic Outlook] - quarterly staff periodical
*** recurrent [http://www.imf.org/external/pubs/ft/reo/reorepts.aspx Regional Economic Reports] - published annually
*** biennial [http://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/index.htm Global Financial Stability Report]
*** [http://www.imf.org/external/pubs/cat/createx/Publications.aspx?page=sdn Staff Discussion Notes] - publication as and when desired
*** [http://www.imf.org/external/ns/cs.aspx?id=262 Fiscal Monitor] publication as and when desired
*** [http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2013/12/index.htm Finance and Development] - quarterly academic journal
* {{Dmoz|Society/Government/Multilateral/International_Monetary_Fund}}
* [http://ifiwatchnet.org/ IFIWatchNet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819065057/http://www.ifiwatchnet.org/ |date=2007-08-19 }} (Web resource for analysis and commentary critical of the IMF and similar institutions)
* [http://www.cepr.net/documents/publications/imf-2009-10.pdf &quot;IMF-Supported Macroeconomic Policies and the World Recession: A Look at Forty-One Borrowing Countries&quot;], from the [[Center for Economic and Policy Research]], October 2009
* [https://fraser.stlouisfed.org/title/430 &quot;Proceedings and Documents of the United Nations Monetary and Financial Conference, Bretton Woods, New Hampshire, July 1–22, 1944&quot;]
* [http://hdl.handle.net/10822/552581 &quot;IMF's Effect on Third World Countries&quot;] from the [https://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494 Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives]
* [http://bi3on.info/uk/main-page/articles/translation/1685-imf-and-ukraine-found-a-compromise.html &quot;IMF and Ukraine found a compromise&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228141616/http://bi3on.info/uk/main-page/articles/translation/1685-imf-and-ukraine-found-a-compromise.html |date=2011-12-28 }}

{{Trade}}
{{Central banks|Bretton Woods}}
{{International organizations|state=collapsed}}
{{United Nations|state=collapsed}}
{{Economics}}
{{Authority control}}
{{Portal bar|Economy}}

[[Category:International Monetary Fund| ]]
[[Category:International finance institutions]]
[[Category:United Nations specialized agencies]]
[[Category:Global policy organizations]]
[[Category:International development]]
[[Category:United Nations Development Group]]
[[Category:United Nations Economic and Social Council]]
[[Category:Organizations established in 1945]]
[[Category:Organizations based in Washington, D.C.]]
[[Category:1945 in economics]]</text>
      <sha1>lplpfi8sjz7dis58syyzudatae6jjwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جمال الدين فالح كيلاني</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26486</id>
    <revision>
      <id>364567</id>
      <parentid>364253</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T02:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26626" sha1="oi9ve3ue95y3asr2jvjq5d7ni2s2qjv" xml:space="preserve">{{ړنگول|ماشيني او نه پوهېدونکې ژباړه}} {{چا صندوق معلومات
| نوم = جمال Faleh al-Kilani
| د انځور = دوتنه:. ډاکټر Jamal al-Kilani JPG
| د انځور نوم = d. جمال Faleh al-Kilani
| د سپارلو نېټې = [[1972]]
| د زېږېدو ځای = [[عراق]]
| د مړينې نېټه =
| د مړينې ځای =
| کړنه = [[استاد]]، [[تاريخ]]، [[څېړونکی]]
| تابعیت = {{بېرغ انځورن | عراق}} [[عراق]]
| دین = [[مسلمانانو]]

| Oamal_hamh = [[جغرافیایي باز عقابانو (کتاب)]] &lt;br/&gt; [[روح انقلاب (کتاب)]] &lt;br/&gt; [[له شک ته په ډاډ (کتاب)]] &lt;br/&gt; [[په دې توگه خبرې وکړې شیخ عبدالقادر Kilani (کتاب)]] &lt;br/&gt; [[په اسلامي تاريخ سفرونو او مسافرينو (کتاب)]]

| تر اغېز لاندې = [[Abdul-Qadir گیلاني]]، [[عماد Raouf Abdel-Salam]]، [[مصطفی جواد]]

| ورنارې =
| مور او پلار =
| د ماشومانو =
| وېبپاڼه =
| لاسلیک =
}}

'' 'جمال Faleh al-Kilani' ''، څېړونکی او [[تاريخ]] [[عراق]].

== == ژباړه

&quot;په تخصص [[نېټه|نېټې]] [[تمدن]] [[د عربو|عربي]] [[اسلام|مسلمان]] _ عمومي او په زده کړو [[Kadriye|د قادريه]] _ کره&quot;، لري څو د علمي زده کړو، تر ټولو مشهوره کتاب [[جغرافیایي باز Ashhab (کتاب)|باز جغرافيايي Ashhab]]، د [[کورنۍ]] Kilanyia چې په راستنېدو سره مل ښاغلي شیخ [[Abdul-Qadir گیلاني]]، &quot;القاعده حسني، و عراق کې د [[زېږېدلی]]، [ [بغداد]] [[1972]]، د لمسي امام [[ولیعهد El Kadiri]] &lt;دسرچینی یادونه&gt; قلمي نسخې: د یحیی بن Hossam Eddin al-Kilani او د هغه د اولادې، 1790 نسبتونه یو لړ، خوندي دي کله چې Kilanyia کورنۍ، د 0.7 متره په اوږدوالي، د رسیدو: انجنير عبدالستار هاشم سعيد Al-Kilani، 1999. &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;، د [[سوچه]] په ولسوالۍ کې زيږدلی، او د بشپړ لومړني ښوونځي او ثانوي ښوونځيو، او د هغه د ماشومتوب د Oola مينه تاريخ، او د مختلفو کتابونو د لوستلو، د هغه پلار، [[صحیح Faleh له خوا تر اغېز لاندې را|صحیح Kilani Faleh]] [[شاعر|. شاعر]] په نامه &lt;دسرچینی یادونه&gt; په حافظه د بلد روزمحمد کتاب، Faleh صحیح Kilani، مصطفی کړی قاهره، مخ 241. &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;، هماغه دی د ډاکټر [[عماد عبدالسلام عبدالروف]] تاريخي ښوونځي مریدانو یو &lt; دسرچینی یادونه&gt; ^ Al-بیان، 4 کال، 867 شمیره، 2، 2012 &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;، او په لومړني، منځني او ثانوي ښوولي، هم د [[د پوهنتون د] د بغداد] او [[Al-Mustansiriya] پوهنتون]، او د تاريخ د اتحاد [[د عربو تدریس]] او پوهنتونونو [[موصل]]، Qadisiyah او [[بصره]] او [[له ستور]] &lt;دسرچینی نوم = &quot;ReferenceA&quot;&gt; تاريخ Jad:. جمال Faleh al-Kilani، ډاکټر Zakaria Malkawi، د آزاد فکر ژورنال، اردن 0،2012 &lt; / دسرچینی یادونه&gt; همدا شان په [[په نړيوال اسلامي پوهنتون (مالیزیا)]] او [[[د بيجينگ پوهنتون]] او [[[Ningxia پوهنتون]] او [[Aligarh مسلمان پوهنتون]] او [[ديوبند ديوبند]] او [[سکندريې پوهنتون]] او [[پوهنتون کلیوال]] او [[اسراء پوهنتون]] &lt;دسرچینی یادونه&gt; د خدای عبدالباقي څراغ (2014 متر). په نړۍ کې د اسلامي ښوونځیو او استادانو (د لومړۍ گڼه). قاهره: Madbouly کړی. Page 116. &lt;/ گروف&gt;.

هغه د [[د پوهنې کالج، ابن رشد (د بغداد په پوهنتون)]] په تاریخ کې د یو سند [[BS]] ترلاسه کړ، هم د سند د [[دیپلوم]] په [انگلیسي [| د انگليسي ژبې د] وگټله] ښوونکو انسټیټوټ او د سند د [ترلاسه کړ [هيلته]] [[فلسفې]] په تاريخ کې [[اسلام|مسلمان]]، او د یو سند [[بادار]] په تاريخ او اسلامي تمدن عرب د [[عربي تاريخ څخه د هنر، د علمي ميراثونو د انستیتوت|انستیتوت د عربي د تاريخچې او په بغداد کې د علمي د فراغت د زده میراث]] &lt;دسرچینی یادونه&gt; کتاب: Mhazerat په اسلامي تاريخ، d / جمال الدين Faleh al-Kilani، مصطفی د کتابتون، قاهره، 2011، مخ 672. &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;.. په 1998 &lt;دسرچینی یادونه&gt; ^ د نړۍ د پوهې د المعارف يوه مقاله د تاريخ څيړنو، اسنادو او د په بغداد کې د عرب تاريخ د اتحاد قلمي نسخو له مرکز څخه &quot;جمال Faleh al-Kilani،&quot; &lt;/ گروف&gt; | د هغه د &quot;علمي څیړونکې] [[څیړونکې&quot; په لقب ترلاسه کړ..

پر genealogical پاملرنه او د زده کړو چې باید د شیان پوه شي چې دا مهم رنگ اشغال ځان &lt;دسرچینی یادونه&gt; ^ کتاب:. په عراق کې Genealogy Hashemite، عبدالقادر فتحی سلطان، د بيت المقدس، د هیلو د کتابتون، بیروت، ج 3، 242،2010 مخ &lt;کپتان څارنې / دسرچینی یادونه&gt;. دا د د د عراق د استادانو لپاره د ډاکټر په څېر [[عماد عبدالسلام عبدالروف]] &lt;دسرچینی یادونه&gt; د نوم او د نېټې کتاب Alehialeon عزت، طارق al-Hayali، Dar Al-Warraq، بغداد، 2014، pp.&amp;nbsp;76–124 &lt;/ دسرچینی یادونه&gt; په نامه د يوې ډلې د مطالعې او کره کتنې lineages په برخه کې تصویب شو او پوهاند [[سالم al-Alusi]] او د ښاغلي تورن جنرال احمد خضر عباسي او پروفیسور شیخ خلیل الدلیمی، او د ښاغلي Jamal al-Rawi او د شيخ هر ناست [[عبدالکریم محمد ښوونکي]]، ډاکټر [[حسين علي Mahfouz]]، ډاکټر [[علي گلابي] ] ډاکټر [[حسين امین]]، او شیخ [[Jalal al-حنفي]]، ډاکټر [[صالح احمد علي]] او ښاغلی [[Abdul-رزاق al-Hasani]] &lt;دسرچینی یادونه&gt; د عراقیانو تاريخ المعارف، ډاکټر ابراهيم al-Allaf، موصل 0،2010. ، P. 33 &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;، په څو نړيوال علمي او فرهنگي کنفرانسونو کې گډون د څيړنې په وړاندې او مطالعات دي توپير لري، په څو ساینسي ژورنالونو، د اکاډمۍ او د محکمې د څيړنې په لسگونو د ځای. &lt;گروف&gt; ابراهيم خليل Allaf،. &quot;تاريخ Jamal al-Din al-Kilani او په عربي او اسلامي تاريخ د خدمت د هغه د هڅو.&quot; Blog ډاکټر ابراهيم Allaf. په 2012-05-03 معلومات ورکړل شو. &lt;/ گروف&gt;.

== د هغه د کتابونو ==
[[دوتنه:. د بغداد د پوهنتون JPG د علمي ميراثونو مرکز د راژوندي علمي ارزونې|Decrease | 250 ستاسو | علمي په بغداد پوهنتون &lt;دسرچینی یادونه&gt; د علمي ميراثونو مرکز د راژوندي ارزونې ^ «Jamal al-Din al-Kilani ur د اسلامي علومو په موخه تر لاسه کړي (په علمي څيړنو Jamal al-Kilani او خدمات اسلامي) »ډاکټر محمود هاشم Ghasemi، يو اسلامي مجلې تحقیقاتو، ډاروونکو، هند، د جنورۍ او مارچ 2014، p. 21. &lt;/ گروف&gt;]]
* د ډيرو او کتابونه خپاره لري. په شمول د:
* 1. د کتاب [[جغرافیایي باز Ashhab (کتاب)]]: د د شيخ [[Abdul-Qadir گیلاني د ژوند دوهم لوست]] او د علمي څيړنې &quot;تاریخي&quot; د ډاکټر [مطالعه [عماد عبدالسلام عبدالروف]] د کتنې او د سپارلو یو میتود له مخې د هغه د زېږېدنې ځای د ترالسه کولو لپاره، په مراکش کې چاپ شوي، د ليکونکي د علمي مطالعې روڼ اندو او د څیړونکو په منځ کې د پام وړ بحث راوپارېده، په حقیقت کې، چې دا کتاب د په Tabrstan امام al-جيلاني د ولادت په گيلان د هغه د زېږېدنې تصديق رد [[عراق]] ته نژدې [[ښارونو]]، د ليکونکي سره وکتل او همدارنگه د [[تاريخ په منځ کې د منلو وړ|تاريخ]] او څېړونکو، چې د کتاب په پراخه هڅونه، او څلور چاپونو کې چاپ شوي او په څو ژبو ژباړل &lt;دسرچینی یادونه&gt; د جمال Faleh په توازن al-Kilani، ډاکټر ماه ناجي د القاعده الخفجی، al بیان، د بغداد په ^، 2011. &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;.
* 2. کتاب [[شيخ عبد Kader al-Kilani تاريخي معاصر لید (کتاب)]]، د ډاکټر معرفي [[عماد Raouf Abdel-Salam]]، مصر مرتضی د عراق د بنسټ لپاره د کتاب - د بغداد په 2011 او په 2014 کال کې په امریکا کې د دوهم گڼه لري.
*، د يوې څېړنې او تحقيق 3. د کتاب [د اشاب al-باز، (کتاب) د فضيلتونو د [خوشحالۍ رازونه او د فلزي څراغونه]: د ډاکټر [[حسين امین]] شیخ تاريخ پریزنټشن - په 2012 کال کې [[مراکش]] چاپ کړي.
* 4. د کتاب [[د اسلامی تاريخ معاصر لید (کتاب)]]، د ډاکټر حسين علي Mahfouz، په 2009 کال کې دار پوهې يوه کتنه.
* 5. د کتاب [[له شک ته په ډاډ (کتاب)]]، په شیخ نسبتونه د يوې څېړنې [[Abdul-Qadir گیلاني]]، د اسلامي تاريخ منځگړي د سرچينو يو مهم وگورو، نو د برابرولو ډاکټر [[حسين علي Mahfouz]]، دار لیلی، [[قاهره]] 0،2013.
* 6. کتاب [[په دې ډول په یو عصري، د نړۍ دار شيخ عبد Kader al-Kilani (کتاب)]]، د امام Al-جيلاني الفاظ خبرې وکړې، ډاکه - [[بنگله]] 0،2013.
* کتاب 7.، امام Abdul-Qadir گیلاني، دار نړۍ، ډاکه کې [[Fattouh غيبو (کتاب)] ترلاسه] - [[بنگله]] 0،2013.
* 8. کتاب [[عثماني تاریخ یو نوی تعبیر (کتاب)]]، د مراکش اداره، رباط 0،2013.
* 9. کتاب کې له ډاکټر Ziad al-Sumaidaie، د مراکش اداره، رباط 0،2013 تړاو [[د امام احمد په Rifai رفورم رغول (کتاب)]]،.
* 10-کتاب، دار لیلی، [[قاهره]] 0،2013 [[په اسلامي تاريخ (کتاب)] سفرونه او مسافرينو].
* 11-کتاب]، دار-مصطفی، [[قاهره]] 0،2012 [د اسلامي فلسفې د تاريخ په (کتاب) ته د داخليدو].
* 12. کتاب [[فلسفې Orientalism (کتاب)]] قاهره، 2011 &lt;دسرچینی یادونه&gt; &quot;جمال Faleh al-Kilani،&quot; د نړۍ د پوهې د المعارف يوه مقاله. &lt;/ گروف&gt;.
* 13-کتاب [[Said Nursî، د عروج (کتاب) د مفکوره چې د نوی لوست]]، دار لیلی، [[قاهره]] 0،2013.
* 14-کتاب [[مطالعاتو په اروپايي history (کتاب)]]، د ډاکتر کمال احمد ظاهري بڼه، [[قاهره]] 0،2010 برابروي.
* 15-کتاب [[روح انقلاب (کتاب)]]، دار لیلی، قاهره &lt;دسرچینی یادونه&gt; «ur اسلامي علومو Jamal al-Din al-Kilani په موخه د (په اسلامي زده کړو د څیړنې Jamal al-Kilani او خدمتونو) ترلاسه» ډاکټر محمود هاشم Ghasemi، يو اسلامي مجلې تحقيقاتو، علي نقطه، هند، د 2014 کال د جنورۍ او مارچ، p.&amp;nbsp;96. &lt;/ گروف&gt;.
* 16 د کتاب [[خراسان تاريخي: د عربي اسلامي سرچينو (کتاب)] رڼا]، دار لیلی، [[قاهره]] 0،2013.

== == د څیړنې او مطالعاتو
د خپل څيړنې په لسگونو او مطالعات او له سلگونو مقالو په ورځپاڼو کې خپور او [[مجلې|مجلو]] د عراق، عربي او نړیوالو، په شمول د:
* د کتاب د امام Abdul-Qadir گیلاني په اړه ماده [[Abdul-Qadir] گیلاني] - په 2009 کال کې د ازاد فکر ژورنال یو نوی تعبیر.
* قلمي Mohja خوښۍ او د حج متنونه article (کتاب) په سهار ورځپاڼه، د 2005 کال خپور ځای دی.
* ماده [[مصطفی] جواد] او په 2006 کال کې د Kilani سهار ورځپاڼې يوه نادره قلمي.
* ماده [[رشيد علي]] _ بن وليو _ [[بغداد]] په عراق کې مشوره، په 2002 کال کې د ورځپاڼې.
* ماده [[Muqdadiyah]] آرپوهه ورځپاڼې په عراق کې په 2002 کال کې خپور شو.
* ماده &quot;[[د منځني ختیځ]] ته نښه د دوام وويل:&quot; د هنرونو په پوهنځي کې، العين شمس پوهنتون، د 2009 کال په ژورنال کې خپور.
* ماده &quot;عملي ښاغلی [[عبد الرحمن Al-گیلاني]]&quot;، د ازادو تفکر کې، د 2009 کال ژورنال.
* &quot;شیخ [مادې [Abdul-Qadir گیلاني]]: گيلان عراق نه Tabaristan گيلان،&quot; د هنرونو په پوهنځي کې، العين شمس پوهنتون، د 2009 کال د ژورنال.
* ماده: &quot;[د گيلاني] [تفسير] - د د د د د لیکوال تفسير په تناسب يوه څېړنه د&quot; د 2010 کال د لید ژورنال.
* د &quot;[[هشام Djait]] - د پيغمبر د ژوند د لرلید په یوه څېړنه،&quot; مادې د 2010 کال په لید ژورنال.
په 2011 کال کې د العين ژورنال شمس پوهنتون - * &quot;يو تاريخي حقيقت، زيارت مقاله [[Ghazali]] او گیلاني سره گوري.&quot;
* فکر او عربي مادې تر منځ د فکر Orientalist [[محمد Arkoun]] او [[Edward Said]]، د پوهنې 0،2008 ژورنال
* کتاب په کتنه مقاله [[د تمدن] کیسه] د [[ظبط کړې]]، د لندن مجلې 0،2012 کور.
* کتاب په کتنه مقاله [[د تاریخ مطالعه]] د [[Arnold Toynbee]]، د پیغام د مجلې، قاهره 0،2010.
* &quot;د امام مرید al-Rifai مقاله [[احمد بن علي Rifai]] پر مخ-جيلاني نوي -hakaiq&quot; د 2011 کال د ميراثونو په مجله &lt;دسرچینی یادونه&gt; د څېړونکي ژوند، &quot;جمال Faleh al-Kilani،&quot; د هر ډول برېښنايي کړی کتاب، مرام عباسي. &lt;/ گروف&gt;.

== == فلسفه
ډاکټر Kilani تاريخ Ronquia، له خپلوانو څخه د آلمان د تاريخ [[Leopold von Ranke]]، چې وايي، د يوه تاريخي پيښه کې د بيا جوړولو کار هم کټ مټ رامنځ ته شوه. &lt;دسرچینی یادونه&gt; Al بیان، کال 4، شمیره 867، 2، 2012 &lt;/ دسرچینی یادونه&gt; چې هغه وويل: او د خپل چلند د دې ترسره سره ډاکټر ماه ناجي د القاعده الخفجی، د يوې ورځپاڼې په خبرپاڼه کې د خبرو اترو د ستونزو د [[د]]، د سرچينې په بدل کې د ستونزې په شمول شته رښتيا ده، د د لوغونی ادب د ستونزې او د مختلفو تحقيقاتو، د قلمي نسخو د تیت او د ستونزو او د توزیعی يې. د ډاکټر Kilani تاريخ تاوان رامنځته هغوی د علمي ميتود د منلو په ځای generalities، او زیاتوی چې د تاريخ د تاريخ په مطالعه او د شرايطو او د پیښو، او نه له مخې، ټاکل شوې ده د اوسني. هغه د مداخلی د احساساتو تاريخ خبرداری او فرقه او صباغ تاريخ رنگ nodosum کنټرول، او د ناول د نغدو پيسو د نيوکو په علمی توگه بې طرفه ... او بيا يو بل ته د خبرونو شرک وکړي، د خپلو برخو قطعات Shada مینځگړي ډول چې ټول مخونه په نښه کوي، او د [[نېټه] د انسان نېټه، چې د ده د واکمنۍ په پام او ] [پالیسۍ]، او سياست د پالیسۍ هر وخت او هغه ځای به نه وي سړي &quot;د سړي څخه توپير لري، او د غږ کوي چې د يو تاريخ، يوه تاريخپوه متفکر نه يوه تاريخپوه کلاسيک، په ناول جمع راپيدا شي، پرته په لټه او د کره کتنې، خو چې علمي ابهام روش څلی د سترگو، اچوي چې د عراق د تاریخي ښوونځي مخکښ تاريخ لپاره د نوم &lt;دسرچینی یادونه&gt; د عراقیانو تاريخ ^ المعارف، ډاکټر ابراهيم Al-Allaf، موصل 0،2010.، مخ 33،1 &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;.

باور دی، &quot;چې د تاريخ نه د پرون او نن او سبا نه پوهيږم خو دا د ژوند يو سيند چې د لنډ مهاله چې د غيبو، تاریخ ټول معاصر تاریخ، هو، د هغه د علمي اختلافات سيلوگانو کې ځي، خو له موږ سره او اندېښنې موږ ژوند کوي او موږ په خپلو ټول ژوند په پرتله Nstvad لري پر محتویات چې د قیاس ته پر بنسټ د تاريخ د تجربو تر ټولو غوره ده، او دا چې د یوې ځانگړې کال د انتخاب، يا په خپله يوه پيښه د د د تاريخ په دورو یا د یو بل داسې دوران پیل د دورې په پای کې معلومه کړي، داسې ښکاري، به تر اوسه پورې د حق او حقیقت څخه وي ځکه چې د تاريخي پرمختگ تل د تدريجي او دوامداره يو بل ته کړۍ_گانې تداخل، او دا چې د لوی تاريخ د حقایقو جوړښتونو لامبو یخ څوکه ظاهر له خوا له ځانگړتياوو څخه د اوبو، او ډله کور د سطحې لاندې او هغه کسان چې غواړي ولټوي دا هيلې ته د تاریکیو، او تاريخ له تمدن د بشري لاره ده، ځکه چې دا د رڼا په تېرو وپیژنی د اوسني او راتلونکي کې وگورئ، زموږ د سياسي نظام، اقتصادي، ټولنیز، مذهبي، علمي، ژوره کې د تېرو نسلونو د خاوري د واټن د ريښو او د توپير زمونږ تر منځ پورته او تر منځ د غرب او موږ اوس هم د پخوا په کې ژوند کوي او دوی د تاریخ اخلي گټه د خپلو گټو په اوسني او راتلونکي کې د خپلو کړو وړو ته خدمت وکړي او مرسته وکړي، &quot;په توازن &lt;دسرچینی یادونه&gt; د جمال Faleh al-Kilani، ډاکټر ماه ناجي د القاعده الخفجی، al بیان، بغداد، 2011. &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;.

{{بیه بکس
| په همغاړیتوب = چپ
| سور = 280
| quote = کله چې موږ په عراق کې زموږ د خلکو، چې ولې موږ هيله من يو او زموږ خوښي ته ورسيږي چې په بین النهرین، چې د یو نوټ توليد او ادبیاتو د انارگل ځمکې Bmchargaha او لویدیځ د نړۍ، او ډاکټر &quot;Jamal al-Din al-Kilani&quot; قوي مرستيال د خالص جدول څخه د ډډ، بغداد، د ساینس مرکز وگورئ د فکري، فرهنگي او علمي محصول تعقیب فکر او ميراث، تاسو په دې هيله چې زموږ ژوند Tbthon چې &quot;موږ اوس هم د يوه ملت د عربو ژوندي.&quot;
| سرچینه = [[Fahmi Jad'aan]] &lt;دسرچینی نوم = &quot;د اسلامي Antiquities جرگې زما په Jad'aan لکچر مستحق« موږ او پرمختگ »&quot;&gt;، [[د پوهنتون د اردن]]، 2014. &lt;/ گروف&gt;
}}

== == غړيتوب
Jamal al-Kilani کې د سازمانونو او د فرهنگي ټولنې، په گډون د یو شمیر:
* په 1996 کال کې د په بغداد کې د عرب تاريخ د اتحاد غړی.
* د 1998 کال د Genealogy د تاريخ په لیکلو کې د عرب ادارې غړی.
د په 1995 کال کې په عراق کې د تاريخ او لرغون د ټولنې غړی دی.
* په 1997 Tarih آثارو د مراکشي د ټولنې غړی.
* په قاهره کې د 2004 &lt;دسرچینی یادونه&gt; څېړونکي په ميراث Kadri جمال Faleh al-Kilani، Bakhti احمد Kilani، مرکز د قادريه زده کړې، د الجزایر 2011. د عرب تاريخ د اتحاد غړی &lt;/ گروف&gt;.

== == جایزې او ویاړونو
کرم د وړتیا څو سندونه او د قدرداني او مننه لیکونه، څو نظرونه په شمول د:

* [[د عراق په 1996 کال کې د علومو د اکاډمۍ]].
* عرب تاريخ اتحاد په 1997 کال کې.
* [[پوهنتون کلیوال]] په 1996 کال کې.
* د 2000 کال د Genealogy د تاريخ په لیکلو کې د عربي مقام.
* د [] [اغیزو] په 1997 کال کې د عمومي ادارې.
* په 1999 کې [[بغداد] پوهنتون].
* [[موصل]] د 2003 کال په پوهنتون کې.
* په 2009 کال کې [[العين شمس] پوهنتون].
* [[د عرب تاريخ او علمي ميراث]] د 2010 کال د انستيتوت.
* [[سامرا]] د 2014 کال په پوهنتون کې.
* په 2011 کال کې [[Salahaddin] پوهنتون].
* د پوهنتون په 2012 کال کې [[] کرالا].
* [[سکندريې]] په 2013 کال کې د پوهنتون.
* [[نړيوال اسلامي پوهنتون (مالیزیا)]] په 2014 کال کې.
* [[Monoufia]] د 2014 کال په پوهنتون کې.
* د اسلامي مطالعاتو د [[Gansu]] په 2014 کال کې د مرکز.
* د اسلامي ادارو اتحاد [[برازیل]] په 2014 کال کې.
* مرکز راژوندي د 2014 کال د عربي علمي ميراثونو &lt;دسرچینی نوم = &quot;ReferenceA&quot; /&gt;.
* [[نړيوال اسلامي پوهنتون (اسلام آباد)]] 2015 &lt;دسرچینی یادونه&gt; رابرټ د پنبي د آيريس مهم پړاو ته رسيدلې: د ودې مداخل پای. جیمز &amp; جیمز Publishers. مخ. 63. ای اېس بي این 1-85383-439-4. &lt;/ گروف&gt;.
* ورکول IIOC د اسلامی مطالعاتو د کالج [[لندن]] _ [[بریتانیا]] شهادت [[افتخاري دوکتورا]]، شمیره 735615/2014 &lt;دسرچینی یادونه&gt; ^ د څېړونکی، &quot;جمال Faleh al-Kilani،&quot; د هر ډول برېښنايي کړی کتاب، مرام ژوندلیک عباسي. &lt;/ دسرچینی یادونه&gt;.

ماخذ == ==
ماخذونه

== باندنۍ تړنې ==
*[http://www.marefa.org/index.php/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A جمال Faleh al-Kilani: تاريخ او متفکر - المعارف.
* {{YouTube | gY8H1jaINDM | سره جمال Faleh al-Kilani -acanutor Mohi هلال Al Sarhan} بحث}.
{؟ {یوټیوب | د لیدو لپاره V = WjkL817UhEE | کتاب په کتنه جمال Faleh al-Kilani - العراقیه}} *.
* {{یوټیوب |؟ لیدو لپاره V = dD3P4ELccY4 | سره جمال Faleh al-Kilani -guenah صلاح} بحث}.
* [Http://aek-al-gilani.blogspot.com/2011/11/blog-post.html مرکز لپاره د مطالعې عبدالقادر جیلاني: جمال الدين Faleh al-Kilani.
* [Http://www.hukam.net/essay/maps.htm د اسلامي تاريخ اطلس.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150715183310/http://www.marefa.org/index.php/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A |date=2015-07-15 }}
* [http://sooqukaz.com/index.php/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A تاريخ پوه ډاکټر Jamal al-Kilani PDF format کړی.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002072448/http://sooqukaz.com/index.php/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A |date=2015-10-02 }}
* [Http://www.alkadriaalalia.com/alkilany/ د تاريخ پوه ډاکټر جمال Faleh al-Kilani رسمي ويب پاڼې.]

{{د اسلامي پېر تاريخ}}
{{ويکيپېډيا}}
{{ويکيپېډيا}}
{{مدافع وکیالنو د دروازې | د منځني ختیځ د تاریخ | د اسلامی تاريخ | عراق | بیرغونه | بغداد}}

[[وېشنيزه:د خلکو احتمال لري چې ژوندی وي]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150715183310/http://www.marefa.org/index.php/%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86_%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A |date=2015-07-15 }}
[[وېشنيزه:کتاب عراقیان]]
[[وېشنيزه:د عراق د پوهانو]]
[[وېشنيزه:تاريخ د عراق]]
[[وېشنيزه:په 1972 کال کې زیږیدلی]]
[[وېشنيزه:د بغداد په خلکو]]
[[وېشنيزه:د بغداد د پوهنتون فارغان]]
[[وېشنيزه:د ماللئ]]
[[وېشنيزه:د خلکو ژوندی]]
[[وېشنيزه:Al Kilani]]
[[وېشنيزه:اسلامي څېړونکو]]
[[وېشنيزه:څېړونکي د عراق]]
[[وېشنيزه:د اسلامي څېړنو د عالمانو]]
[[وېشنيزه:له په بغداد کې د خلکو]]</text>
      <sha1>oi9ve3ue95y3asr2jvjq5d7ni2s2qjv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د مالتوزيان لومه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29970</id>
    <revision>
      <id>364582</id>
      <parentid>198154</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T07:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2972" sha1="m0bp0ntgo3757kphenbnwnitnnvkv2s" xml:space="preserve">د '''مالتوزيان لومه''' یا دام و هغو پوښتونو ته ځواب ورکوي چې یوه ټولنه څنګه باید پرمختګ وکړي او د انساني ټولنې د پرمختګ او ترقي اصلي عوامل څه دي؟ دا نظریه د [[توماس رابرټ مالتوز]] لخوا وړاندي شوي ده او د هغه په نوم نومول شوي ده. 

==د مالتوز د نظريې استددلال==
[[File:Countriesbyfertilityrate.svg|mini|left|400x400px|Карта мира по [[Суммарный коэффициент рождаемости|среднему количеству детей, рожденных женщиной в течение жизни]], с учетом средних показателей для женщин всех возрастов, данные 2013 года (подробнее см. [[Список стран и зависимых территорий по суммарному коэффициенту рождаемости|Список стран]]).&lt;ref name=&quot;cia_tfr&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2127rank.html?countryName=Russia&amp;countryCode=rs&amp;regionCode=cas&amp;rank=197#rs|title=Total fertility rate|publisher=ЦРУ (США)|access-date=2017-01-16|archive-date=2014-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304180643/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2127rank.html?countryName=Russia&amp;countryCode=rs&amp;regionCode=cas&amp;rank=197#rs|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{col-begin}}
{{col-break}}
{{legend|#AE23AE|7-8 детей}}
{{legend|#FF00FF|6-7 детей}}
{{col-break}}
{{legend|#FF0000|5-6 детей}}
{{legend|#FF6600|4-5 детей}}
{{col-break}}
{{legend|#FFFF00|3-4 детей}}
{{legend|#00FF00|2-3 детей}}
{{col-break}}
{{legend|#35B0E3|1-2 детей}}
{{legend|#3555E3|0-1 детей}}
{{col-end}}]]
==سرچينې==
*{{Cite book
 | last = Malthus
 | first = Thomas Robert
 | author-link =Thomas Malthus
 | year = 1826
 | title =An Essay on the Principle of Population: A View of its Past and Present Effects on Human Happiness; with an Inquiry into Our Prospects Respecting the Future Removal or Mitigation of the Evils which It Occasions
 | edition = Sixth
 | publication-place = London
 | publisher =John Murray
 | url =http://www.econlib.org/library/Malthus/malPlong.html
 | accessdate =2008-11-22 }}
*{{Cite book
 | last = Pomeranz
 | first = Kenneth
 | year = 2000
 | title =The Great Divergence:  China, Europe, and the Making of the Modern World Economy
 | isbn =0-691-09010-6
}}
*{{Cite book
 | last = Rosen
 | first = William
 | year = 2010
 | title =The Most Powerful Idea in the World
 | publication-place = New York
 | publisher =Random House
 | isbn =978-1-4000-6705-3
}}

[[Category:Demography]]
[[Category:Human geography]]
[[Category:Demographic economics]]
[[Category:Economic problems]]
[[Category:Economic theories]]
[[Category:Theories of history]]</text>
      <sha1>m0bp0ntgo3757kphenbnwnitnnvkv2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Abdulqahar Hemat</title>
    <ns>3</ns>
    <id>48390</id>
    <revision>
      <id>364561</id>
      <parentid>345306</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T22:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ABreault (WMF)</username>
        <id>29766</id>
      </contributor>
      <origin>364561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2113" sha1="8beetdjdt1bf2qjjgmrumf67z2ojp91" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Abdulqahar Hemat}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420'''&lt;/font&gt;]]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه'''&lt;/font&gt;]] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۰۳:۲۷, ۲۴ نومبر ۲۰۱۹ ([[همغږي نړیوال وخت|ہ ن و]])

== Abdulqahar Hemat ==

'''Abdulqahar Hemat is a prominent figure involved with the Pashtun Tahafuz Movement (PTM), particularly within the German chapter. He was born on October 26, 1992, and lives near Hamburg, Germany. Abdulqahar is the Vice President of PTM Germany and a member of its central committee. He also holds responsibility for PTM’s social media and information departments, where he is well-known for his expertise in handling Twitter trends and social media strategies.'''

'''In addition to his role within PTM, Abdulqahar Hemat manages the Afghan Youth Social Media Team (#AfghanYouthSocialMediaTeam), a platform designed to raise awareness and discuss the issues faced by Afghan youth. He has organized numerous protests, seminars, and events across Europe, especially in Germany, to support the goals of the Pashtun Tahafuz Movement.'''

'''Abdulqahar is known for his humble and respectful personality, showing care and kindness to others, particularly the younger generation. His activism focuses on advocating for the rights and justice of Pashtuns and Afghan people.'''

'''He has been placed on Pakistan’s intelligence agency (ISI) blacklist multiple times. One significant incident involved a protest organized by PTM Germany over the martyrdom of Shaheed Gelman, during which some participants removed and set fire to the Pakistan consulate flag. In response, ISI accused Abdulqahar Hemat and tried to isolate him, though they were unsuccessful.''' [[ځانگړی:ونډې/185.44.4.92|185.44.4.92]] ۰۵:۰۷, ۲۶ جنوري ۲۰۲۵ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړیوال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>8beetdjdt1bf2qjjgmrumf67z2ojp91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د سقط تاريخچه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57951</id>
    <revision>
      <id>364579</id>
      <parentid>349271</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T06:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22334" sha1="gu6adno1rgz6l84qprdc8cmlg07kz7n" xml:space="preserve">د '''ميندوارۍ ختمول'''( د جنين له منځه وړل) يا '''زينول''' له ډېرو پخوانيو زمانو راهيسې پېژندل شوی. د جنين د له منځه وړلو ( سقط ) لپاره بېلابېل مېتودونه کارول شوي دي، چې له دې ډلې د سقط‌ کوونکو بوټو، تېرو وسايلو کارول، پر خېټه فشار او ځينې نور تکنیکونه يادولی شو. 

د جنين د سقط قوانين او پلي کېدل يې په بېلابېلو پړاوونو کې د نوسان په حال کې وو، د يووېشتمې پېړۍ په اوږدو کې په ډېری لویديځو هېوادونو کې د سقط د حقونو غورځنګونه، پر سقط د بنديز دلغوه کولو په برخه کې بريالي وو. په داسې حال کې چې په ډېری لویديځو هېوادونو کې سقط قانوني دی او دا قانون په مرتب ډول د سقط د مخالفو ډلو له ګواښ سره مخامخ شوی.
{{د ښځو روغتيا څنګپټه}}
== پخوانۍ دوره ==
د هند ويديک او سمرټي قوانينو د درېيو کاسټونو (په هندوستان کې ارثي مذهبي فرقې: هغه نظام چې خلك په كې دشتمني، نسب او ټولنیز درېځ پر بنسټ وېشل شوي وي.) څخه پورته نارينه نطفې د ساتلو په اړه اندېښنه راپورته کړې وه او مذهبي محکمو د ښځو لپاره بېلابېلې سزاګانې ټاکلې وې. هغو کشيشانو چې د سقط عمل يې تر سره کاوه، تکفير کېدل. په رامايانه حماسه (د هند تر ټولو لرغونی حماسي اثر) کې راغلي دي چې، په هغه وخت کې سقط جراحانو او سينګاروونکو (ډم او نايي ) کاوه. يوازينۍ نښانه چې ښيي، په پخوانيو قوانينو کې د جنين د سقط په سبب د اعدام سزا ورکول کېده، د اشورا قانون دی، چې تر ميلاد وړاندې په ۱۰۷۵کال کې  اشورا ليکلی او دا يوازې د هغو ښځو لپاره د پلي کېدو وړ و چې، د خاوند له خوښې پرته يې خپل جنين سقط کاوه. د لومړني جبري سقط ثبت شوي شواهد تر ميلاد وړاندې په ۱۵۵۰ کال کې د مصريانو له اېبرېس پاپيروس (د لرغوني مصر ترټولو مهم او لرغونی طبي پاپيروس) څخه تر لاسه شوي دي.     &lt;ref&gt;{{cite journal|author=Constantin-Iulian Damian|title=Abortion from the Perspective of Eastern Religions: Hinduism and Buddhism|journal=Romanian Journal of Bioethics|volume=8|issue=1|date=January–March 2010|url=http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120903233020/http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf|url-status=dead|archive-date=2012-09-03|access-date=2021-11-11|archivedate=2012-09-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903233020/http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Valmiki Ramayana Sunderkand 28th Sarga 6th Shlok https://www.valmiki.iitk.ac.in/sloka?field_kanda_tid=5&amp;language=dv&amp;field_sarga_value=28&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.fordham.edu/halsall/ancient/1075assyriancode.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111191530/http://www.fordham.edu/Halsall/ancient/1075assyriancode.html |date=2014-11-11 }} Ancient History Sourcebook: The Code of the Assura, c. 1075 BC&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Cite book|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|author2=Martha Campbell|year=2002|chapter=History of Contraception|title=Gynecology and Obstetrics|volume=6|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01|access-date=2013-09-12}}{{Cite journal|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|author2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt;

په لومړنيو کلتورونو کې ډېری کارول شوي څېړندودونه(مېتودونه )جراحي نه وو. بدني فعاليتونه، لکه: درانده کارونه، غرونو ته ختل، پارو وهل (د بېړۍ پارو) او لامبو تر ټولو عام تکنیکونه وو. نور تکنیکونه يې د پاروونکو پاڼو کارول، روژه نيول، وينه ایستل [حجامت]، پرخېټه د ګرمو اوبو اچول او د کوپرې(ناريال) پر ګرم شوي پوستکي پرېوتل(څملاستل) وو. نږدې په ټولو کلتورونو کې د سقط تکنیکونو د کتنې، د زیږون له لاروچارو سره  توافق او ترانس کلچرېشن (د بېلابېلو فرهنګونو ادغام او همپالنې) له لارې وده کړې ده. بېټرۍ (د نا قانوني فزيکي اړیکو(تماس) جنايي جرم)، ورزش او د کمربند کلک تړل د سقط لپاره فزيکي وسايل وو چې، د کمربند کلک تړل د مډرنې دورې په پای کې انګرېزمېرمنو کاراوه. &lt;ref name=&quot;devereux&quot;&gt;{{Cite book|last=Devereux|first=G|editor=Harold Rosen|title=Abortion in America: Medical, psychiatric, legal, anthropological, and religious considerations|year=1967|publisher=[[Beacon Press]]|location=[[Boston, Massachusetts]]|oclc=187445|chapter=A typological study of abortion in 350 primitive, ancient, and pre-industrial societies}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Devereux|first=George|title=A Study of Abortion in Primitive Societies|publisher=International Universities Press|year=1976|isbn=978-0823662456|url=https://archive.org/details/studyofabortioni00deve}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mcfarlane&quot;&gt;{{Cite book|first=Alan|last=Macfarlane|author-link=Alan Macfarlane|year=2002|chapter=Abortion methods in England|chapter-url=http://www.alanmacfarlane.com/savage/A-ABORT.PDF|title=The Savage Wars of Peace|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|location=[[Basingstoke]]|isbn=1-4039-0432-4|oclc=50714989|access-date=2008-12-13}}&lt;/ref&gt;

د لرغون‌ پېژندنې اړوند موندنې، د جنين اېستلو لپاره هڅې لومړني جراحي پرمختګونه ښيي. که څه هم دا ډول لاروچارو ته په لرغونو طبي متنونو کې لږ پاملرنه شوې او ډېر عام نه وو.  &lt;ref name=&quot;doerfler1997&quot;&gt;{{cite web|first=Stephanie|last=Doerfler|title=Abortion|url=http://www.unc.edu/courses/rometech/public/content/special/Stephanie_Doerfler/Abortion.html|access-date=2008-12-10|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070629085332/http://www.unc.edu/courses/rometech/public/content/special/Stephanie_Doerfler/Abortion.html|archive-date=June 29, 2007}}&lt;/ref&gt;

د اتمې پېړۍ يو سانسکرېټي متن، هغو ښځو ته چې سقط ته ميل لري، داسې لارښوونه کوي چې د بخار يا سور کړي پياز پر يو لوښي کېني. خېټې ته د مساج ورکولو تکنیک له پېړيو راهيسې په سوېلي اسيا کې پر بلارب نس د فشار اچولو له لارې د سقط لپاره کارول کېږي. په کمبوديا کې د انګکورا واټ معبد چې تر ميلاد وړاندې په ۱۱۵۰ کال کې جوړ شوی، يوه مجسمه داسې ډيزاين شوې ده چې، يوه ښځه په ياده طريقه د خپل جنين د سقط په حال کې هدیرې ته لېږل شوې ده. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{cite web|first=Kathleen|last=London|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|year=1982|title=The History of Birth Control|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|access-date=2008-12-10|publisher=[[Yale University]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;potts2&quot;&gt;{{Cite book|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|author2=Martha Campbell|year=2002|chapter=History of Contraception|title=Gynecology and Obstetrics|volume=6|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01|access-date=2013-09-12}}{{Cite journal|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|author2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt;

جاپاني سندونه، د جنين د جبري سقط ريکارډ د دولسمې پېړۍ په لومړيو کې ښيي. د اېډو دور (له ۱۶۰۳ څخه تر ۱۸۶۸ پورې د جاپان د تاريخ برخه) په لړ کې د بزګرې طبقې ترمنځ ډېر عام و چې قحطۍ او پرله پسې مالياتو  زيانمنول. د بوډيساتوا جيزو مجسمې چې د سقط، اولاد لرې کولو، مړه‌زیږون او يا په جنيني پړاو کې د مړينې په ياد جوړې شوې وې، لږترلږه په ۱۷۱۰ کال کې د يوکوهاما په معبد کې څرګندې شوې (مذهب او د جنين سقط وګورئ).&lt;ref name=&quot;japan1&quot;&gt;{{Cite journal|author=Obayashi M|title=[Historical background of the acceptance of induced abortion]|language=ja|journal=Josanpu Zasshi|volume=36|issue=12|pages=1011–6|date=December 1982|pmid=6759734}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;japan2&quot;&gt;{{Cite journal|first=Anne Page|last=Brookes|date=September–December 1981|title=Mizuko kuyō and Japanese Buddhism|journal=Japanese Journal of Religious Studies|volume=8|issue=3–4|pages=119–47|url=http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf|access-date=2008-12-13|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040503125604/http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf|archive-date=2004-05-03|archivedate=2004-05-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040503125604/http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf}}&lt;/ref&gt;

د نیوزلنډ په مستعمره کې د مايوري ځايي ښځو به، د پاروونکو درملو، تشريفاتي ميتودونو او کمربند له تړلو سره خپله امېندواري ختموله. د يوې سرچینې د ادعا پر بنسټ:  د مايوري خلکو به د مارکوتو (په نيوزلنډۍ ژبه کې سحر او جادو ته ويل کېږي) له وېرې خپل جنين نه سقط کاوه، بلکې د مصنوعي القاح او له وخت څخه مخکې زېږون په سبب يې سقط کاوه. &lt;ref name=&quot;maori1&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hunton RB|title=Maori abortion practices in pre and early European New Zealand|journal=[[The New Zealand Medical Journal]]|volume=86|issue=602|pages=567–70|date=December 1977|pmid=273782}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;maori2&quot;&gt;{{Cite journal|author=Gluckman LK|title=Abortion in the nineteenth century Maori: a historical and ethnopsychiatric review|journal=[[The New Zealand Medical Journal]]|volume=93|issue=685|pages=384–6|date=June 1981|pmid=7019788}}&lt;/ref&gt;

=== د روم يوناني نړۍ ===
ديونان او روم په تاريخ کې ډېری هغه برخې او لارې چارې چې د سقط په اړه پېژندل شوې دي، له لومړنيو کلاسيکو متنونو څخه دي. سقط يو ګيناکولوژيک (د امېندوارۍ او زېږون اړوندې څېړنې) عمل دی، په لومړيو کې له هغو ښځو سره تړلی و چې يا قابلې او يا هم دعادي پوهې ښځې وې. اپلاتون په خپل تيېياتيتوس (د اثر نوم) کې په لومړيو پړاوونو کې د جنين د سقط په باب د يوې قابلې وړتيا ته اشاره کوي. ناشوني برېښي چې، په يونان کې به د سقط په سبب چاته سزاورکړل شوې وي. په هر حال، يوه ټوټه چې شاعر ليسياس ته منسوبېږي، ښيي چې په اتن (د يونان پلازمېنه) کې سقط د خاوند د خوښې خلاف جرم و، ځکه که چېرې هغه مړ وی او مېرمنه يې امېندواره وی، د هغه نه زیږېدلي ماشوم د مال د غوښتنې ادعا کولی شي. &lt;ref name=&quot;past&quot;&gt;{{Cite journal|last=Depierri|first=Kate P.|date=March 1968|title=One Way of Unearthing the Past|journal=The American Journal of Nursing|volume=68|issue=3|pages=521–524|doi=10.2307/3453443|pmid=4865614|publisher=Lippincott Williams &amp;#38|jstor=3453443}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Plato]] (1921) [{{circa|369&amp;nbsp;BC}}]. [https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Plat.+Theaet.+149d &quot;149d&quot;]. ''[[Theaetetus (dialogue)|Theaetetus]]''. in Harold North Fowler. ''Plato in Twelve Volumes''. '''12'''. [[Cambridge, Massachusetts]]: [[Harvard University Press]].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;christianperspectives&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=fVZXBeNCffwC Johannes M. Röskamp, ''Christian Perspectives On Abortion-Legislation In Past And Present'' (GRIN Verlag 2005] {{ISBN|978-3-640-56931-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OCD&quot;&gt;{{Citation|last=Sallares|first=J. Robert|contribution=abortion|pages=1|editor-last1=Hornblower|editor-first1=Simon|editor-last2=Spawforth|editor-first2=Anthony|title=The Oxford Classical Dictionary|publisher=OxfordUP|place=Oxford|date=2003|edition=3rd|isbn=978-0-19-860641-3}}&lt;/ref&gt;

لرغونی يونان، د سېلفيوم (د دوديزو طبی بوټي نوم) پر بوټي متکي و، چې د امېندوارۍ د پای ته رسولو او سقط لپاره کارېده. ياد بوټی د سېرين (د روم د تر ټولو لرغونو پنځو ښارونو څخه و چې اوس‌مهال د ليبيا هېواد دی) له عمده صادراتو څخه و چې مخ په ورکېدو روان و، خو ويل کېږي چې د اپي يېسې (د دوديزو دارو درمل بوټو د کورنۍ نوم) په کورنۍ کې شته نور درمل‌بوټي، چې د دوی له کورنۍ سره نږدې اړيکې لري، سقط کوونکي ځانګړتیاوې لري. د سېلفيوم بوټی د سېرين په اقتصاد کې دومره مهم و چې، ان پر سیکو د ياد بوټي انځور کښل شوی و. ستر پيليني (رومي طبيب او فیلسوف) تر ميلاد وروسته له ۲۳ څخه تر ۷۹ کالونو تر منځ، د روم معمولي تصفيه شوي غوړ، د تر ټولو پياوړي سقط کوونکي په توګه ياد کړي دي. سېرينوس سامونيکوس (رومي پوه(عالم)) د رېو ( يو ډول درمل‌بوټي)، هګيو او ډېل (يو ډول درمل‌بوټی) د يوه ترکيب په اړه ليکنه کړې. سورانوس ډايوسکرويډ اوريباسيوس (يوناني طبي ليکوال) هم د بوټو دا ډول کارول تشرېح کړي دي. اوسنیوعلمي څېړنو تاييد کړې ده چې، د ريو بوټی درې سقط کوونکي خواص لري. هغه بوټی چې د زېږون د اسانۍ لپاره کارېږي، د جنين د سقط لپاره هم کارول کېږي. جالينوس د ډي انتي ډيوتېس د فارمول په جوړښت کې ځای په ځای کړل، حال دا چې ډايوسکرويډس وويل چې: د خولې له لارې او يا د وجينال شیاف په بڼه،  له مرچو او (کنډو) سره کارول کېږي. &lt;ref name=&quot;PlinyXXII&quot;&gt;Pliny, [https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Plin.+Nat.+22.49 XXII, Ch. 49]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rue&quot;&gt;{{cite web|first=W. Jeffrey|last=Hurst|author2=Deborah J. Hurst|url=http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/sa_rue.html|title=Rue (Ruta Graveolens)|access-date=2008-12-10|work=Medicina Antiqua|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|archive-date=2018-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102005839/http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Riddle|first=John M.|author-link=John M. Riddle|title=Eve's Herbs: A History of Contraception and Abortion in the West|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge|year=1999|isbn=0-674-27026-6|oclc=46766844}}{{Page needed|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;

يوناني ډرامه ‌ليکونکي ارېستوفانس تر ميلاد وړاندې په ۴۲۱ کال کې، په طنزي توګه د پنيرويال (يو ډول درمل‌بوټی) مسقط خواص ته اشاره کړې. يوناني طبيب هېپوکرات تر ميلاد وړاندې له ۳۷۰ څخه تر ۴۶۰ کالونو تر منځ يوې بدکارې ښځې ته چې امېندواره کېده، داسې مشوره ورکړه چې ښکته او پورته ټوپونه واچوي او هر ځل له ټوپ وهلو سره خپل کوناټي له پوندو سره لمس کړي، چې جنين يې سقط شي. هغه ته منسوبې ټولې ليکنې داسې وسايل يادوي چې د رحم‌ بند (د ښځينه جنسي غړو اړوند) د پراخوالي او رحم د کورېټ تراشلو(پاکولو) لامل شي. &lt;ref name=&quot;pennyroyal&quot;&gt;{{Cite news|first=Gordon|last=Young|title=Lifestyle on Trial|url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.14.95/pennyroyal-9550.html|work=[[Metro Silicon Valley|Metro]]|date=December 1995|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lefkowitz1992&quot;&gt;{{Cite book|last=Lefkowitz|first=Mary R.|author2=Maureen R. Fant|title=Women's life in Greece &amp; Rome: A source book in translation|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore|year=1992|page=341|isbn=0-8018-4475-4|chapter=Intercourse, conception and pregnancy|chapter-url=http://www.stoa.org/diotima/anthology/wlgr/wlgr-medicine341.shtml|access-date=2008-09-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hippocrates&quot;&gt;{{Cite book|last=Klotz|first=John William|title=A Christian view of abortion|publisher=[[Concordia Publishing House]]|location=[[St. Louis, Missouri]]|year=1973|isbn=0-570-06721-9|oclc=750046|chapter=A Historical Summary of Abortion from Antiquity through Legalization|chapter-url=http://www.lcms.org/graphics/assets/media/WRHC/187_A%20Historical%20Summary%20of%20Abortion.PDF|access-date=2008-09-21}}&lt;/ref&gt;

سورانوس د دویمې پېړۍ يوناني ډاکټر ډيوروټيک (ادرار راوستونکي)، اېميناګوګوس (هغه درمل‌بوټي چې د حوصلې او رحم شاوخوا د وينې جريان تحريکوي)، انېماس (د عفونت او امېندوارۍ څخه د مخنيوي محلول، چې په واجن کې تطبيقيږي)، روژه نيول او وينه ایستل، د سقط لپاره تر ټولو اغېزمن او خوندي مېتودونه ګڼي. هغو ښځو ته چې غواړي خپل جنين سقط کړي، سپارښتنه کوي چې له تېرو څوکو لرونکو وسايلو څخه کار وانخلي، ځکه د غړي د سوري کېدلو له خطر سره مل دي. همداراز هغو ښځو ته چې غواړي، خپله امېندواري ختمه کړي، سپارښتنه کوي چې په ځواکمن ډول قدم ووهي، درانده وسايل ولېږدوي، څاروي وځغلوي او ښکته پورته ټوپونه ووهي. داسې چې پونده يې له کوناټیو سره ولګېږي، هغه ياد حرکت لاکډيمونين ترپ نومولی. همداراز يې د نباتي بوټو د حمام، د موښلو او مساج او پېساريو [شیاف] (يوه پلاستيکي ښويه وسيله چې د رحم د ملاتړ لپاره په واجن کې ځای پر ځای کېږي) لپاره څو کړنلارې وړاندې کړې. په De Materia Medica Libri Quinque (د لرغوني يونان د ډاکتر ډايسوکورېډېس د اثر نوم دی چې، د روغتيا پالنې لپاره د هر ډول درمل‌بوټو د خواصو په اړه په کې معلومات راټول شوي) کې يوناني درمل‌پېژندونکي ډايسوکورېډېس د يو ډول موادو د ترکيب له وړاندې تيار شوی لېست جور کړ، چې هلېبور (يو ډول بوټی چې رېښې يې په درمل جوړولو کې کارېږي)، اوبه ‌لرونکی بادرنګ او سکاموني (يو ډول بوټی) په کې شامل وو او دا يې د سقط شراب ونومول، خو په دقيق ډول چمتو کولو کې يې پاتې راغی. د جنين د سقط په برخه کې د هلېبور ځانګړتيا دا بوټی په سقط کوونکي مشهور کړی دی. &lt;ref&gt;Soranus. ''Gynaecology.'' 1.59–65.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hellebore&quot;&gt;{{cite web|first=W. Jeffrey|last=Hurst|author2=Deborah J. Hurst|url=http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/sa_hellebore.html|title=Hellebore|access-date=2008-12-10|work=Medicina Antiqua|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|archive-date=2018-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105214924/http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;riddle1992&quot;&gt;{{Cite book|last=Riddle|first=John M.|author-link=John M. Riddle|title=Contraception and abortion from the ancient world to the Renaissance|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge|year=1992|isbn=0-674-16875-5|oclc=24428750}}{{Page needed|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lefkowitz19922&quot;&gt;{{Cite book|last=Lefkowitz|first=Mary R.|author2=Maureen R. Fant|title=Women's life in Greece &amp; Rome: A source book in translation|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore|year=1992|page=341|isbn=0-8018-4475-4|chapter=Intercourse, conception and pregnancy|chapter-url=http://www.stoa.org/diotima/anthology/wlgr/wlgr-medicine341.shtml|access-date=2008-09-21}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې او ياداښتونه ==</text>
      <sha1>gu6adno1rgz6l84qprdc8cmlg07kz7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د هم‌جنس پالونکو ودونه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58032</id>
    <revision>
      <id>364585</id>
      <parentid>346109</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T08:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30743" sha1="0qilokotm5oarujcf156dl9mljyivit" xml:space="preserve">د هم‌جنس پاله واده چې د نارينه‌وو د واده او يا له خپل جنس سره د واده کولو په نوم هم يادېږي، د دوو هغو کسانو واده دی چې په يو جنس او يو جنډر پورې تړلي وي. د هم‌جنسانو د واده ريکارډ له تاريخي پلوه لومړۍ پېړۍ ته رسېږي، په معاصره دوره کې د لومړي ځل لپاره د ۲۰۰۱ زکال  د اپریل مياشتې په لومړۍ نېټه، د هم‌جنس پالو جوړو د ودونو لپاره برابري په قانوني ډول په رسميت وپېژندل شوه. 

[[File:World marriage-equality laws.svg|upright=2|thumb|{{legend|#025|د هم‌جنس پالونکو ودونه}}]]

تر۲۰۲۱ ز کال پورې د هم‌جنس پالانو ودونه، په ۲۹ هېوادنو (په ټول هېواد يا ځينې قضايي سيمو) کې ترسره او په رسميت پېژندل شوي دي چې، تر ټولو نوی يې د کاستاريکا هېواد دی، چې په ۲۰۲۰ ز کې يې دا حق ترلاسه کړی دی. سويس هېواد، د ۲۰۲۱ ز کال په سپتمبر مياشت کې يوه ټول ‌پوښتنه وکړه چې ، په ۶۴ سلنه تايید رايو سره، د ۲۰۲۲ ز کال د جون مياشتې تر لومړۍ نېټې پورې هم‌جنس پاله جوړو ته د واده اجازه ورکوي. 

په مقابل کې تر۲۰۲۱ ز کال پورې ۳۳ هېوادونو، په خپل اساسي قانون کې د واده په اړه ځينې تعريفونه په پام کې نيولي دي چې د هم‌جنس پالانو له ودونو څخه مخنيوی کوي او ډېری يې په وروستيو لسيزو کې د مخنيوي په پار تصويب شوي دي. ځينې نورو هېوادونو بيا خپل اساسي قانون، د اسلام په چوکاټ کې جوړ کړی دی، چې په ټوله کې د هم‌جنس پالانو له ودونو سره مخالف دی. که ياد قوانين د يو درجن په توګه فرض کړل شي، نيمو پخوانيو او نيمو وروستيو کې هم‌جنس پالنه، په خپله د يوه جرم په توګه پېژندل شوې ده.  

له هم‌جنس او مخالف جنس سره د واده د برابرۍ قانون غوښتنليک، چې د واده د برابرۍ په نوم هم يادېږي، په بېلابېلو قضايي حوزو کې له يو بل سره توپير لري او د اساسي قانون په رڼا کې د محکمو په قانون کې د قانوني بدلون پر بنسټ د واده د برابرۍ او د هم‌جنسانو د رسمي پېژندلو لپاره تصويب شوی دی. د هم‌جنس پالونکو ودونه، د ودونو د شته قانون له مخې، چې د خلکو د مستقيمو رايو، ټول ‌پوښتنو او نوښتونو له لارې تصويب شوی مجاز دي. د هم‌جنس پالونکو د ودونو تر ټولو ښکاره ملاتړي، د انساني او مدني حقونو سازمانونه، طبي او علمي ټولنې دي، په داسې حال کې چې ترټولو څرګند مخالفین يې مذهبي بنسټ‌پالان دي. ټول‌ پوښتنو په پرله پسې ډول ښودلې ده چې، د هم‌جنس پالانو د ودونو د رسميت پېژندلو ملاتړ، مخ‌ پرودې او ټولو نورو دموکراسيو کې پراختيا موندلې ده.  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.koco.com/news/oklahomanews/around-oklahoma/samesex-oklahoma-couple-marries-legally-under-tribal-law/-/12530084/22553184/-/101ihp0z/-/index.html|title=Same-sex Oklahoma couple marries legally under tribal law|publisher=KOCO|date=26 September 2013|access-date=22 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Multiple sources:

* {{Cite news|title=Inter-American Human Rights Court backs same-sex marriage|journal=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-42633891|date=10 January 2018|access-date=6 April 2018}}
* {{cite web|title=Obergefell v. Hodges, 576 U.S. ___ (2015)|url=https://supreme.justia.com/cases/federal/us/576/14-556/opinion3.html|publisher=[[Justia]]|date=26 June 2015|access-date=6 April 2018}}
* {{cite news|last=Smith|first=Susan K.|title=Marriage a Civil Right, not Sacred Rite|url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/susan_k_smith/2009/07/marriage_a_civil_right_not_sacred_rite.html|access-date=20 September 2012|newspaper=[[The Washington Post]]|date=30 July 2009|archive-date=3 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121003083717/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/panelists/susan_k_smith/2009/07/marriage_a_civil_right_not_sacred_rite.html|url-status=dead}}
* {{cite web|title=Decision in Perry v. Schwarzenegger|url=https://ecf.cand.uscourts.gov/cand/09cv2292/files/09cv2292-ORDER.pdf|access-date=6 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130316191210/https://ecf.cand.uscourts.gov/cand/09cv2292/files/09cv2292-ORDER.pdf|archive-date=16 March 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

علمي څېړنو ښودلې ده چې، له واده سره د هم‌جنس پالونکو مالي، رواني او جسمي هوساینې کچه لوړېږي. د واده شوو په اتحاديه کې چې قانون په رسميت پېژندلې، هغه ماشومان چې هم‌جنس‌ پالان یې روزي، د هم‌جنس پاله والدينو له روزنې ګټه اخلي او ټولنيز بنسټونه يې ملاتړ کوي. د ټولنيزو علومو څېړنې ښيي چې، له واده څخه د هم‌جنس پالانو محروميت ننګ دی او د دوی پر وړاندې عمومي توپيريز چلند( تبعيض) ته لار هواروي. څېړنې دا هم ردوي چې، ګواکي د هم‌جنس پالونکو د ودونو محدوديت د نورو جنس پالونکو (مخالف جنس ته ميل لرونکي) له تمدن يا د ټولنيزو نظمونو له پايښت سره اړيکه لري. د هم‌جنس پالانو ودونه، د هغو کسانو لپاره چې هم‌جنسه اړيکو ته ژمن وي، ټول هغه څه چې د هم‌جنسه واده اړوند دي ،لکه:  د دولتي خدمتونو وړاندې کول او مالياتي غوښتنې، د مخالف جنس له واده سره په برابرۍ وړاندې کولی شي. هغوی ته بايد قانوني ملاتړ، لکه ميراث او په روغتونو کې د کتنې حق ورکړل شي. 

د هم‌جنس پالونکو له ودونو سره مخالفت له هغو ادعاګانو سره تړلی دی چې وايې:  د هم‌جنس پالونکو واده غير طبیعي او غير نارمل دی، د هم‌جنس پالونکو ودونه په ټولنه کې د هم‌جنس پالنې د ودې لامل کېږي او هغه ماشومان چې مخالف جنسه جوړو روزلي، ښه حالت لري. علمي څېړنې هغه ادعاوې ردوي چې وايي، هم‌جنس پالنه د انسان په جنسي تمايلاتو کې يو طبیعي او عادي بدلون دی او جنسي تمايل يوه ټاکنه نه ده. ډېری مطالعات ښيي چې، د هم‌جنس پالو جوړو د ماشومانو پالنه د مخالف جنسه جوړو د ماشومانو له پالنې سره ورته ده. ځينو څېړنو بيا د هم‌جنس پاله جوړو د روزنې ګټې ښودلې دي.    &lt;ref&gt;Multiple sources:

* {{cite web|url=http://www.apa.org/about/governance/council/policy/gay-marriage.pdf|title=Resolution on Sexual Orientation and Marriage|year=2004|author=American Psychological Association|access-date=10 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511190536/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/gay-marriage.pdf|archive-date=11 May 2011|author-link=American Psychological Association}}
* {{cite web|url=http://www2.asanet.org/public/marriage_res.html|author=American Sociological Association|title=American Sociological Association Member Resolution on Proposed U.S. Constitutional Amendment Regarding Marriage|access-date=10 November 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070812175917/http://www2.asanet.org/public/marriage_res.html|archive-date=12 August 2007|author-link=American Sociological Association}}
* {{cite web|url=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf|title=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, the American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as amici curiae in support of plaintiff-appellees&amp;nbsp;– Appeal from United States District Court for the Northern District of California Civil Case No. 09-CV-2292 VRW (Honorable Vaughn R. Walker)|access-date=5 November 2010|archive-date=26 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf|url-status=dead}}
* {{cite web|title=Marriage of Same-Sex Couples &amp;nbsp;– 2006 Position Statement|url=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Practice_Page/Marriage_SameSex_Couples_PositionStatement.pdf|publisher=[[Canadian Psychological Association]]|access-date=28 September 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120707191052/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Practice_Page/Marriage_SameSex_Couples_PositionStatement.pdf|archive-date=7 July 2012}}
* {{Cite journal|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM|display-authors=etal|title=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children|journal=[[Pediatrics (journal)|Pediatrics]]|volume=118|issue=1|pages=349–64|date=July 2006|pmid=16818585|doi=10.1542/peds.2006-1279|doi-access=free}}
* {{Cite journal|url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/118/1/349|last9=Smith|last6=Del Monte|first6=M.|last7=Kaufman|first7=M.|last8=Klein|first8=J. D.|first9=K.|last5=Crawford|last10=Springer|first10=S.|last11=Tanner|first11=J. L.|last12=Vickers|first12=D. L.|first5=J. E.|first4=C. E.|title=The Effects of Marriage, Civil Union, and Domestic Partnership Laws on the Health and Well-being of Children|pmid=16818585|journal=Pediatrics|volume=118|issue=1|pages=349–364|access-date=7 July 2017|doi=10.1542/peds.2006-1279|year=2006|last4=Allen|last1=Pawelski|first1=J. G.|last2=Perrin|first2=E. C.|last3=Foy|first3=J. M.|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Handbook of Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Administration and Policy&amp;nbsp;— Page 13, Wallace Swan – 2004&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.thoughtco.com/moral-and-religious-arguments-250095|title=Common Arguments Against Gay Marriage|date=16 July 2017|access-date=26 September 2017|author=Cline, Austin|archive-date=9 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220709201414/https://www.learnreligions.com/marriage-is-for-having-children-250076|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;science&quot;&gt;Multiple sources:

* {{cite web|first=Andy|last=Coghlan|url=https://www.newscientist.com/article/dn14146-gay-brains-structured-like-those-of-the-opposite-sex|title=Gay brains structured like those of the opposite sex|work=[[New Scientist]]|date=16 June 2008|access-date=5 April 2018}}
* {{cite web|url=https://www.americananthro.org/ConnectWithAAA/Content.aspx?ItemNumber=2602|title=Statement on Marriage and the Family|publisher=[[American Anthropological Association]]|access-date=9 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228200229/https://www.americananthro.org/ConnectWithAAA/Content.aspx?ItemNumber=2602|archive-date=28 December 2019|url-status=dead}}
* {{cite book|author1=Mary Ann Lamanna|first2=Agnes|last2=Riedmann|author3=Susan D Stewart|title=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-1305176898|year=2014|page=82|access-date=11 February 2016|url=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&amp;pg=PA82|quote=[T]he APA says that sexual orientation is not a choice [...]. ([[American Psychological Association]], 2010).}}
* {{cite journal|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/118/1/349.full|last11=Tanner|last8=Klein|first8=J. D.|last9=Smith|first9=K.|last10=Springer|first10=S.|first11=J. L.|last7=Kaufman|last12=Vickers|first12=D. L.|volume=118|issue=1|pages=349–364|pmid=16818585|first7=M.|first6=M.|title=The Effects of Marriage, Civil Union, and Domestic Partnership Laws on the Health and Well-being of Children|last2=Perrin|journal=[[Pediatrics (journal)|Pediatrics]]|year=2006|doi=10.1542/peds.2006-1279|access-date=2 November 2013|last1=Pawelski|first1=J. G.|first2=E. C.|last6=Del Monte|last3=Foy|first3=J. M.|last4=Allen|first4=C. E.|last5=Crawford|first5=J. E.|doi-access=free}}
* {{cite web|author=[[American Medical Association]], [[American Academy of Pediatrics]], [[American Psychological Association]], [[American Psychiatric Association]], [[American Association for Marriage and Family Therapy]], [[National Association of Social Workers]], [[American Psychoanalytic Association]], [[American Academy of Family Physicians]]|display-authors=etal|url=https://www.supremecourt.gov/ObergefellHodges/AmicusBriefs/14-556_American_Psychological_Association.pdf|title=Brief of [medical organizations] as ''Amici Curiae'' in Support of Petitioners|website=[[supremecourt.gov]]|access-date=5 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412074914/https://www.supremecourt.gov/ObergefellHodges/AmicusBriefs/14-556_American_Psychological_Association.pdf|archive-date=12 April 2019|url-status=dead}}
* {{cite news|first=Annie|last=Davis|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2017/oct/23/children-raised-by-same-sex-parents-do-as-well-as-their-peers-study-shows|title=Children raised by same-sex parents do as well as their peers, study shows|work=[[The Guardian]]|date=22 October 2017|access-date=28 March 2018}}
* {{cite news|first=Lindsey|last=Bever|url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2014/07/07/children-of-same-sex-couples-are-happier-and-healthier-than-peers-research-shows|title=Children of same-sex couples are happier and healthier than peers, research shows|work=[[The Washington Post]]|date=7 July 2014|access-date=12 December 2018}}
* {{cite web|url=https://www.aamft.org/Consumer_Updates/Same-sex_Parents_and_Their_Children.aspx|title=Same-sex Parents and Their Children|access-date=16 June 2019|publisher=[[American Association for Marriage and Family Therapy]]|quote=Most research studies show that children with two moms or two dads fare just as well as children with heterosexual parents... Where research differences have been found, they have sometimes favored same-sex parents.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616203540/https://www.aamft.org/Consumer_Updates/Same-sex_Parents_and_Their_Children.aspx|archive-date=16 June 2019|url-status=dead}}
* {{cite web|url=https://www.mother.ly/news/lesbian-parents-impact-kids-mental-health?rebelltitem=1#rebelltitem1|title=Major long-term study:Kids with lesbian parents grow up to be happy adults|last=Marcoux|first=Heather|date=23 July 2018|access-date=16 June 2019|quote=The researchers note that the kids in same-sex homes actually reported fewer difficulties than those born to heterosexual couples.}}{{Dead link|date=February 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}
* {{cite journal|url=https://pediatrics.aappublications.org/content/118/1/349.full|date=July 2006|first10=Sarah|last11=Tanner|first11=J. Lane|last12=Vickers|first12=Dennis L.|quote=In fact, growing up with parents who are lesbian or gay may confer some advantages to children.|access-date=16 June 2019|first9=Karen|journal=[[Pediatrics (journal)|Pediatrics]]|publisher=[[American Academy of Pediatrics]]|volume=118|issue=1|pages=349–64|pmid=16818585|doi=10.1542/peds.2006-1279|last10=Springer|last9=Smith|title=The Effects of Marriage, Civil Union, and Domestic Partnership Laws on the Health and Well-being of Children|last4=Allen|last1=Pawelski|first1=James G.|last2=Perrin|first2=Ellen C.|last3=Foy|first3=Jane M.|first4=Carole E.|first8=Jonathan D.|last5=Crawford|first5=James E.|last6=Del Monte|first6=Mark|last7=Kaufman|first7=Miriam|last8=Klein|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus39.pdf|title=Brief of Amici Curiae American Anthropological Association et al., supporting plaintiffs-appellees and urging affirmance&amp;nbsp;– Appeal from United States District Court for the Northern District of California Civil Case No. 09-CV-2292 VRW (Honorable Vaughn R. Walker)|access-date=5 November 2010}}&lt;/ref&gt;

== اصطلاحات (ترمينالوژي) ==

=== بديل شرايط ===
د هم‌جنس پالانو د ودنو قانون د رسميت پېژندلو ځينې پلويان د يادې موضوع اړوند اصطلاحات کاروي لکه (په ۱۹۹۸ کال) په امريکا کې د واده برابري او په (2003 کال کې د واده خپلواکي) رامنځته شوې. کاناډايان له ډېر وخت راهيسې د برابر واده لپاره د واده برابري او برابر واده اصطلاحات د هم‌جنسه ودونو لپاره د رسميت تر لاسه کولو په موخه د يو سېګنال په توګه کاروي. په مقابل کې د هم‌جنس پالونکو د ودونو مخالفانو به هم‌جنس پاله جوړې د ځانګړو حقوقو د ترلاسه کولو لپاره هڅولې. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gardenstateequality.org/issues/marriageequality/|title=Marriage Equality|publisher=Garden State Equality|access-date=24 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.freedomtomarry.org/pages/marriage-101#faq3|archive-url=https://web.archive.org/web/20100216021129/http://www.freedomtomarry.org/pages/marriage-101#faq3|url-status=dead|archive-date=16 February 2010|title=Marriage 101|publisher=[[Freedom to Marry]]|access-date=28 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pratt&quot;&gt;{{cite news|url=http://docs.newsbank.com/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&amp;rft_id=info:sid/iw.newsbank.com:AWNB:AENN&amp;rft_val_format=info:ofi/fmt:kev:mtx:ctx&amp;rft_dat=13F21B414EDA8168&amp;svc_dat=InfoWeb:aggregated5&amp;req_dat=0FB3382EE6AD1E46|title=Albany area real estate and the Marriage Equality Act|date=29 May 2012|work=Albany Examiner|access-date=25 December 2012|author=Pratt, Patricia|quote=On July 24, 2011 the Marriage Equality Act became a law in New York State forever changing the state's legal view of what a married couple is.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Vote on Illinois marriage equality bill coming in January: sponsors|url=http://chicagophoenix.com/2012/12/13/illinois-marriage-equality-vote-january|access-date=23 December 2012|newspaper=Chicago Phoenix|date=13 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Commission endorses marriage and adoption equality|url=http://www.hrc.co.nz/human-rights-environment/sexual-orientation-and-gender-identity/commission-endorses-marriage-and-adoption-equality|publisher=Human Right Commission New Zealand|access-date=23 December 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121202132031/http://www.hrc.co.nz/human-rights-environment/sexual-orientation-and-gender-identity/commission-endorses-marriage-and-adoption-equality|archive-date=2 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mulholland|first=Helene|title=Ed Miliband calls for gay marriage equality|url=https://www.theguardian.com/politics/2012/sep/27/ed-miliband-gay-wedding-equality|access-date=23 December 2012|newspaper=The Guardian|location=London, UK|date=27 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ring&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.advocate.com/politics/marriage-equality/2012/12/20/newt-gingrich-accepts-marriage-equality-inevitable|title=Newt Gingrich: Marriage Equality Inevitable, OK|author=Ring, Trudy|work=The Advocate|location=Los Angeles|date=20 December 2012|quote=He [Newt Gingrich] noted to HuffPo that he not only has a lesbian half-sister, LGBT rights activist Candace Gingrich, but has gay friends who've gotten married in Iowa, where their unions are legal. Public opinion has shifted in favor of marriage equality, he said, and the Republican Party could end up on the wrong side of history if it continues to go against the tide.}}&lt;/ref&gt;

د AP Stylebook(دامريکايي انګليسي ګرامر لارښود) د هم‌جنس پالانو او لېزبينانو لپاره د واده اصطلاح يوازې د سرليک په محدوده فضا کې يادوي. اسوشېتډپرېس (پورته ياد شوی ژونال) خبرداری ورکوي چې د هم‌جنس پالونکو د ودونو وده په دې معنا ده چې د هم‌جنسه جوړو واده په يو ډول د مخالفو جوړو له ودونو سره توپير لري. &lt;ref&gt;{{cite news|last=Harper|first=Robyn|title=When I Get Married, Will It Be a 'Gay Marriage'?|url=https://www.huffingtonpost.com/robyn-harper/marriage-equality_b_1572611.html|access-date=28 September 2012|newspaper=[[Huffington Post]]|date=6 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Harper|first=Robyn|title=My Marriage Won't Be a 'Gay Marriage'|url=http://voices.yahoo.com/my-marriage-wont-gay-marriage-11514384.html?cat=41|access-date=28 September 2012|publisher=Yahoo!|date=30 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120928202736/http://voices.yahoo.com/my-marriage-wont-gay-marriage-11514384.html?cat=41|archive-date=28 September 2012}}&lt;/ref&gt;

=== د واده اصطلاح کارول ===
انسان پېژندونکو د واده لپاره د ټولې نړۍ له ګډ کلتوري جوړښت سره برابر تعريف د ټاکلو هڅه کړې، ډېری وړاندې شوي تعريفونه،  په ځينو کلتورونو کې د هم‌جنس پالونکو د ودونو د تشخيص په برخه کې د ناکامۍ په سبب له نيوکو سره مخامخ شوي دي چې، له دې ډلې يې ۳۰ افريقايي کلتورونه، لکه: کېکويا (په کينيا کې يو ټبر) او ني‌يور (په سويلي سوډان کې يو ټبر) يادولی شو.  &lt;ref name=&quot;Fedorak&quot;&gt;{{cite book|last=Fedorak|first=Shirley A.|title=Anthropology matters!|year=2008|publisher=[[University of Toronto Press]]|location=[Toronto], Ont.|isbn=978-1442601086|pages=Ch. 11; p. 174}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gough&quot;&gt;{{cite journal|last=Gough|first=Kathleen E.|title=The Nayars and the Definition of Marriage|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|date=Jan–Jun 1959|volume=89|issue=1|pages=23–34|doi=10.2307/2844434|jstor=2844434}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gough2&quot;&gt;{{cite journal|last=Gough|first=Kathleen E.|title=The Nayars and the Definition of Marriage|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|date=Jan–Jun 1959|volume=89|issue=1|pages=23–34|doi=10.2307/2844434|jstor=2844434}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Africa&quot;&gt;{{cite book|last=Murray|first=Stephen O.|title=Boy-wives and female husbands : studies of African homosexualities|year=2001|publisher=St. Martin's|location=New York|isbn=978-0312238292|url=https://books.google.com/books?id=ZjbESL6YWU0C&amp;q=%22Woman-woman+marriage+in+Africa%22&amp;pg=PA255|edition=1st pbk.|author2=Roscoe, Will}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kikuyu&quot;&gt;{{cite journal|last=Njambi|first=Wairimu|author2=O'Brien, William|title=Revisiting &quot;Woman-Woman Marriage&quot;: Notes on Gikuyu Women|journal=[[NWSA Journal]]|date=Spring 2001|volume=12|issue=1|pages=1–23|url=http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/nwsa_journal/v012/12.1njambi.html|access-date=28 September 2012|doi=10.1353/nwsa.2000.0015|s2cid=144520611}}&lt;/ref&gt;

له دې سره چې په يووېشتمه پېړۍ کې ډېری هېوادونو د هم‌جنس پالونکو جوړو د رسمي پېژندلو لپاره د واده اړوند په خپلو قوانينو بياکتنه وکړه. ټولو اصلي انګليسي قاموسونو د واده د کلمې په اړه خپل تعريف اصلاح کړی، تر څو د جندر ځانګړنې پاکې کړي او يا يې د ثانويه تعريفونو په مرسته بشپړ کړي، چې ژبه د جندر او يا د هم‌جنس پالونکو اتحاديو له رسميت پېژندلو څخه بې پرې پاتې شي. د (اکسفورډ قاموس) د هم‌جنس پالونکو ودونه، له۲۰۰۰ زکال راهيسې په رسميت پېژندلي دي.   &lt;ref&gt;{{cite news|title=Dictionaries take lead in redefining modern marriage|url=http://www.washingtontimes.com/news/2004/may/24/20040524-103201-1169r|access-date=25 September 2012|newspaper=[[The Washington Times]]|date=24 May 2004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABA&quot;&gt;{{cite web|title=Webster Makes It Official: Definition of Marriage Has Changed|url=http://www.abajournal.com/news/webster_makes_it_official_definition_of_marriage_has_changed|publisher=[[American Bar Association]]|access-date=28 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;slate&quot;&gt;{{cite news|last=Redman|first=Daniel|title=Noah Webster Gives His Blessing: Dictionaries recognize same-sex marriage—who knew?|url=http://www.slate.com/id/2215628|access-date=28 September 2012|newspaper=[[Slate (magazine)|Slate]]|date=7 April 2009}}&lt;/ref&gt;

د هم‌جنس پالونکو د ودونو مخالفان، لکه د عيسی (ع) د کليسا د وروستۍ زمانې سپېڅلي خلک (هغه ډله چې ځانونه د عيسی (ع) ريښتيني پيروان ګڼي)، د کاتوليک کليسا (په نړۍ کې د مسيحيت تر ټولو لويه کليسا) او د سویلي باپ ټېست کنوانسيون (په متحده ايالاتو کې مېشت مسيحي مذهب)  چې غواړي واده يوازې په ښځينه او نارينه جوړو پورې محدودشي. د دوديز واده اصطلاح کاروي، چې له مخالف جنس سره د واده په معنا ده. &lt;ref name=&quot;religion&quot;&gt;{{cite web|title=The Divine Institution of Marriage|url=https://newsroom.churchofjesuschrist.org/article/the-divine-institution-of-marriage|publisher=[[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints]]|access-date=28 September 2012|date=13 August 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bpnews.net/bpnews.asp?id=23282|work=Baptist Press|title=Marriage Protection Sunday: Churches encouraged to address 'gay marriage'|date=19 May 2006|access-date=30 September 2011|archive-date=26 July 2014|archive-url=https://www.webcitation.org/6RMM7eFRS?url=http://www.bpnews.net/bpnews.asp?id=23282|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== تاريخچه ==

=== لرغونی ===
د هم‌جنس پالونکو د ودونو اړوند يو مأخذ په سېفرا کې (د مذهبي کتاب نوم دی) چې په درېيمه ميلادي پېړۍ کې ليکل شوی دی راغلی دی او هغه یې لولي  (Book of Leviticus)، د هم‌جنس پالنې پر اړیکو بنديز ولګاوه او يهودانو ته يې خبرداری ورکړ چې، د مصر او کنعان خلکو له کړنو څخه پيروي ونه کړي (Lev. 18:22, 20:13). سېفرا ټینګار کوي چې:  دا کړنې پېچلې دي او د هم‌جنس پالونکو ودونه هم په کې شاملېږي. نر له نر سره، ښځه له ښځې سره، نر له ښځې او د هغې له لور سره او يوه ښځه له دوو نارينه وو سره واده کوي. &lt;ref&gt;Rabbi Joel Roth. [https://www.rabbinicalassembly.org/sites/default/files/assets/public/halakhah/teshuvot/19912000/roth_homosexual.pdf Homosexuality] ''rabbinicalassembly.org'' 1992.&lt;/ref&gt;

د تاريخ پوه جان بولسن له نظره: هغه څه چې د هم‌جنس پالونکو د واده د لومړنۍ تاريخي يادونې په اړه د بحث وړ دي، د روم سترواکۍ په لومړيو کې رامنځته شول. هغه مهال يادې کړنې د مسخرې( نندارې) او نيوکې په ډول خپرېدلې.   &lt;ref name=&quot;Shaw&quot;&gt;Shaw criticizes Boswell's methodology and conclusions as disingenuous {{cite magazine|last=Shaw|first=Brent|author-link=Brent Shaw|date=July 1994|title=A Groom of One's Own?|magazine=[[The New Republic]]|pages=43–48|url=http://www.learnedhand.com/shaw_boswell.htm|access-date=25 June 2009|archive-url=https://archive.today/20060507014622/http://www.learnedhand.com/shaw_boswell.htm|archive-date=7 May 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;boswell&quot;&gt;{{cite book|last=Boswell|first=John|title=Same-sex unions in premodern Europe|year=1995|publisher=Vintage Books|location=New York|isbn=978-0-679-75164-9|pages=80–85|url=https://books.google.com/books?id=iRL9cXA1m1IC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Frier|first=Bruce|title=Roman Same-Sex Weddings from the Legal Perspective|url=http://www.umich.edu/~classics/news/newsletter/winter2004/weddings.html|publisher=[[University of Michigan]]|access-date=25 September 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111230041201/http://www.umich.edu/~classics/news/newsletter/winter2004/weddings.html|archive-date=30 December 2011}}&lt;/ref&gt;

کوچني سترواک اېلاګابالاس، د هېروکليس په نوم ژېړ وېښتان لرونکي د ارابې (دوه ارابه یي بګۍ چې په پخوا وختونو كې په جګړو او لوبو كې استعمالېدې) چلوونکی غلام، د خپل خاوند په نوم ياد کړ. هغه د روم په ښار کې د زوتيکوس په نوم له يوه ورزشکار سره، د خلکو تر منځ په عام ډېر لګښت لرونکي جشن کې واده وکړ. &lt;ref&gt;Bunson, M., ''Encyclopedia of the Roman Empire'', Infobase Publishing, 2009, p. 259.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/80*.html|title=Cassius Dio — Epitome of Book 80|website=Penelope.uchicago.edu|access-date=7 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Herodian|url=http://www.tertullian.org/fathers/herodian_05_book5.htm|title=Herodian of Antioch, History of the Roman Empire (1961) pp.135-152. Book 5|website=Tertullian.org|access-date=7 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scarre&quot;&gt;{{cite book|last=Scarre|first=Chris|title=Chronicles of the Roman Emperors|year=1995|publisher=Thames and Hudson Ltd|location=London|isbn=978-0-500-05077-4|page=151|url=https://books.google.com/books?id=s1tspwAACAAJ}}&lt;/ref&gt; 

== سرچينې او ياداښتونه ==</text>
      <sha1>0qilokotm5oarujcf156dl9mljyivit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د سپين نسل د وژنې د دسيسې شنډولو تيوري</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58056</id>
    <revision>
      <id>364580</id>
      <parentid>352702</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T06:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35034" sha1="lv6n3xdlt842od4limzg3hrlsmw5c4f" xml:space="preserve">د سپین پوستو نسل وژنه،د سپین پوستو نسل محو کول، یا د سپین پوستو د عوض/ بدل کولو د دسیسې تيوري/نظریه د سپين پوستو د برترۍ غوښتنې یوه دسیسه ده، داسې بیانوي چې یوه قصدي دسیسه شته، چې تر ډېره یهودان ګرم/ملامت ګڼي چې له نورو نژادونو سره د سپين پوستو ودونو، له سپین پوستو پرته د نورو نژادونو ډله‌ییز مهاجرت، نژادي ادغام، د بارورۍ ټيټې کچې، د جنین سقط، د سپين پوستو د دولتي ځمکو غصب،پلان شوی تاوتريخوالی او د سپين پوستو هېوادونو له منځه وړلو ته د سپین پوستو د محوه کولو په موخه وده ورکوي، چې د جبري اسېمېلشن / assimilation(همګون سازي /یوډول کول) له تاوتريخوالي سره نسل وژنې او ډله‌ييز مهاجرت له لارې يې سرته رسوي.  ډېر لږ تور پوستي، هسپانویان او مسلمانان ملامت دي، خو د پټې دسیسې د ګټورو او فکري نبوغ لرونکو مهاجرینو په توګه نه صرفاً د یرغلګرو او تاوتریخوالي کوونکو مهاجرو په توګه.&lt;ref&gt;{{bulleted list|{{cite news|title=How Deeply Has Germany's Murderous Far Right Penetrated the Security Forces? |url=https://www.thedailybeast.com/germanys-murderous-far-right-how-deeply-has-it-penetrated-the-security-forces |first=Josephine |last=Huetlin |work=[[The Daily Beast]] |date=June 19, 2019 |quote=Andre S. (Hannibal) has views that echo the white extinction conspiracy that the Christchurch shooter propagated: when officials went to his barracks in 2017 to question him, he told them that &quot;Islam will be the No. 1 state religion in the Netherlands in 10 years time.&quot;}}|{{cite news|title=Alabama's Abortion Bill Is Great News For White Supremacists |url=https://www.huffpost.com/entry/alabama-abortion-bill-white-supremacists_n_5cdc4247e4b066205c602829 |first=Andy |last=Campbell |work=[[HuffPost]] |date=May 15, 2019 |quote=Many white supremacists subscribe to the bogus conspiracy theory that white people are going extinct due to immigration and falling birthrates among white women.}}|{{cite news|title=Hateful graffiti turns up in Winnipeg, alarming residents, Jewish group |url=https://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/anti-semitic-graffiti-1.4248969 |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |date=August 16, 2017 |quote=The words under 'Soros' in the graffiti are 'white extinction,' and this refers to a conspiracy theory that is common on the far right. One might even say on the alt-right, and among white supremacists and neo-Nazis, that George Soros is the frontman for some sort of Jewish plot to exterminate the white race.}}|{{cite news|title=US higher ed: A system of meritocracy that never was |url=https://mg.co.za/article/2019-03-27-00-us-higher-ed-a-system-of-meritocracy-that-never-was |work=[[Mail &amp; Guardian]] |date=March 27, 2019 |quote=The Trump administration – supported by many adherents to the white supremacist conspiracy theory that whites are threatened with extinction due to an assault by inferior people of colour through immigration, affirmative action and demographic changes}}|{{cite news|title=Far right groups have Winnipeg supporters and must be opposed, says activist, former professor |url=https://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/manitoba-professor-hate-groups-1.4250745 |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |date=August 17, 2017 |quote=One of the graffiti here mentions Soros and then spoke about white extinction, and that's a very interesting trope which is being used by a number of far-right groups these days, to claim that there is a so-called white genocide that is being orchestrated by the government through immigration policies, by anti-racists, human rights activists and so on.}}}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title='These People Aren't Coming From Norway': Refugees in a Minnesota City Face a Backlash|url=https://www.nytimes.com/2019/06/20/us/politics/minnesota-refugees-trump.html|first=Astead W.|last=Herndon|work=[[New York Times]]|date=June 20, 2019|quote=But for others, the changes have fueled talk about 'white replacement,' a racist conspiracy theory tied to the declining birthrates of white Americans that has spread in far-right circles and online chat rooms and is now surfacing in some communities.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=A splintered movement: How the far-right found a foothold on campus|url=https://www.ubyssey.ca/features/a-splintered-movement-far-right-on-campus/|work=[[The Ubyssey]]|date=April 20, 2019|quote='White replacement' does not just refer to a demographic change. It is a conspiracy theory spread by white supremacists who believe international governments are intentionally 'replacing' white people with non-white immigrants through liberal immigration policies.|access-date=November 17, 2021|archive-date=July 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730182254/https://www.ubyssey.ca/features/a-splintered-movement-far-right-on-campus/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GQ - white replacement&quot;&gt;{{cite news|title=How the &quot;White Replacement&quot; Conspiracy Theory Spread Around the Globe|url=https://www.gq.com/story/white-replacement-conspiracy-theory|work=[[GQ]]|date=June 21, 2019|quote=The &quot;great replacement,&quot; also known as &quot;white genocide,&quot; is summed up by its name: a secretive cabal of elites, often Jewish, is trying to deliberately destroy the white race through demographic change in importing immigrants and refugees.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal|last1=Wilson|first1=Andrew Fergus|title=#whitegenocide, the alt-right and conspiracy theory: How secrecy and suspicion contributed to the mainstreaming of hate|journal=Secrecy and Society|date=February 16, 2018|volume=1|issue=2|doi=10.31979/2377-6188.2018.010201|hdl=10545/622321|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Kelly|first1=Annie|title=The alt-right: reactionary rehabilitation for white masculinity|journal=Soundings|date=August 15, 2017|volume=66|issue=66|pages=68–78|doi=10.3898/136266217821733688|s2cid=149076795}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|first1=Kevin C.|last1=Thompson|title=WATCHING THE STORMFRONT: White Nationalists and the Building of Community in Cyberspace|jstor=23169989|journal=Social Analysis: The International Journal of Social and Cultural Practice|date=April 2001|pages=32–52|volume=45|issue=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.abc.net.au/religion/white-genocide-is-incitement-to-murder/10442966|title='White Genocide' and the Pittsburgh synagogue massacre|last=Nathan|first=Julie|date=October 29, 2018|website=ABC Religion &amp; Ethics|language=en|access-date=May 8, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;urlThe alt-right is fueled by toxic masculinity — and vice versa&quot;&gt;{{cite web|last=Futrelle|first=David|date=April 1, 2019|title=The 'alt-right' is fueled by toxic masculinity — and vice versa|url=https://www.nbcnews.com/think/opinion/alt-right-fueled-toxic-masculinity-vice-versa-ncna989031|url-status=live|publisher=[[NBC News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smh&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.smh.com.au/world/oceania/the-high-price-of-white-genocide-politics-for-australia-20180724-p4zt9k.html|title=The high price of 'white genocide' politics for Australia|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=August 12, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kaplan|first1=Jeffrey|title=Encyclopedia of White Power: A Sourcebook on the Radical Racist Right|date=2000|publisher=AltaMira Press|isbn=9780742503403|page=539|url=https://books.google.com/books?id=nNWbbhUYv8oC&amp;pg=PA539|access-date=May 1, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title='White Genocide' Billboard Removed|url=https://www.nbcnews.com/video/white-genocide-billboard-removed-384737859715|work=[[NBC News]]|access-date=May 1, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Eager|first=Paige Whaley|title=From Freedom Fighters to Terrorists: Women and Political Violence|year=2013|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=9781409498575|page=[https://books.google.com/books?id=WQ2UytrgOkIC&amp;pg=PA90 90]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KivistoRundblad&quot;&gt;{{cite book|last1=Kivisto|first1=Peter|last2=Rundblad|first2=Georganne|title=Multiculturalism in the United States: Current Issues, Contemporary Voices|date=2000|publisher=SAGE Knowledge|isbn=9780761986485|pages=57–60|url=https://books.google.com/books?id=Co-4x6OXLiIC&amp;pg=PA59|access-date=May 1, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pogue&quot;&gt;{{cite news|last1=Pogue|first1=James|title=The Myth of White Genocide: An unfinished civil war inspires a global delusion|url=https://harpers.org/archive/2019/03/the-myth-of-white-genocide-in-south-africa/|date=March 28, 2019|work=Harper's Magazine|access-date=November 3, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;white baby challenge&quot;&gt;{{cite news|last1=Stern|first1=Alexandra Minna|title=Alt-right women and the 'white baby challenge'|url=https://www.salon.com/2019/07/14/alt-right-handmaidens-and-the-white-baby-challenge/|access-date=November 3, 2019|work=Salon|date=July 14, 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ABC - white replacement&quot;&gt;{{cite news|title=The far right, the 'White Replacement' myth and the 'Race War' brewing|url=https://www.ecaj.org.au/the-far-right-the-white-replacement-myth-and-the-race-war-brewing/|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|date=February 12, 2019|quote=What is new is the concept of 'White Replacement' (sometimes called 'White Genocide') which claims that there is a global Jewish plot to 'import' non-Europeans ― especially [[Africa]]ns, [[Asian people|Asians]] and [[Arabs]] ― into [[Europe]], [[North America]] and [[Australasia]] for the express purpose of 'destroying' [[Culture of Europe|European culture]], subjugating and ultimately decimating people who are of European ethnicity.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;debunking&quot;&gt;{{cite news|last1=Saletan|first1=William|title=White Nationalists Are Debunking White Supremacy|url=https://slate.com/news-and-politics/2019/08/white-nationalists-debunking-white-supremacy.html|access-date=August 15, 2019|work=Slate Magazine|date=August 7, 2019|language=en|quote=Crusius claimed to be fighting a 'Hispanic invasion of Texas. They are the instigators, not me,' he wrote. 'I am simply defending my country from cultural and ethnic replacement brought on by an invasion.'}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;common&quot;&gt;{{cite news|title=NY Times reporter: The white nationalist &quot;great replacement&quot; theory is &quot;startlingly common&quot; in right-wing media|url=https://www.mediamatters.org/fox-news/ny-times-reporter-white-nationalist-great-replacement-theory-startlingly-common-right-wing|access-date=August 17, 2019|work=Media Matters for America|date=August 12, 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;echoed&quot;&gt;{{cite news|last1=Peters|first1=Jeremy W.|last2=Grynbaum|first2=Michael M.|last3=Collins|first3=Keith|last4=Harris|first4=Rich|last5=Taylor|first5=Rumsey|title=How the El Paso Killer Echoed the Incendiary Words of Conservative Media Stars|url=https://www.nytimes.com/interactive/2019/08/11/business/media/el-paso-killer-conservative-media.html|access-date=August 12, 2019|work=[[The New York Times]]|date=August 12, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ADirkMoses&quot;&gt;{{cite journal|last1=Moses|first1=A. Dirk|title='White Genocide' and the Ethics of Public Analysis|journal=Journal of Genocide Research|date=March 29, 2019|volume=21|issue=2|pages=201–213|doi=10.1080/14623528.2019.1599493|s2cid=132394485}}&lt;/ref&gt;

دسپین پوستانو نسل وژنه د دروغي تاریخ، دروغي ساینس او قومي کرکې پر بنسټ ولاړه یوه سیاسي افسانه ده، له یو ډول رواني وېرې څخه چې د سپین پوستانو د محوې وېره /اضطراب په نوم یادیږي رامنځته شوې. هېڅ داسې شواهد نشته چې د سپین پوستانو د وژنې یا امحا (محوه کول) ښکارندویي وکړي. د سپين پوستانو د وژلو تيوري موخه له تاوتريخوالي څخه ملاتړ او د سپین پوستو د ملي پالنې (white nationalist) د اجنډا په اړه د ټولنې باوري کول دي.&lt;ref name=&quot;PerryB&quot;&gt;{{cite book|last1=Perry|first1=Barbara|editor1-last=Ferber|editor1-first=Abby L.|title=Home-grown hate: gender and organized racism|date=November 2003|publisher=Routledge|isbn=0415944155|chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/books/e/9781135946005/chapters/10.4324/9780203644058-9|chapter='White Genocide': White Supremacists and the Politics of Reproduction|pages=75–95|doi=10.4324/9780203644058-9|doi-broken-date=October 31, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;myth&quot;&gt;{{cite news|date=August 23, 2018|title=The dangerous myth of 'white genocide' in South Africa|publisher=[[Southern Poverty Law Center]]|url=https://www.splcenter.org/hatewatch/2018/08/23/dangerous-myth-white-genocide-south-africa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RisingE&quot;&gt;{{cite book|last1=Saslow|first1=Eli|title=Rising out of hatred: the awakening of a former white nationalist|date=September 2018|publisher=Penguin Random House|isbn=978-0385542876|url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/557516/rising-out-of-hatred-by-eli-saslow/9780385542869/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;White Extinction Panic&quot;&gt;{{cite web|url=https://reason.com/2018/06/26/stoking-white-ethnic-fears-about-immigra//|title=We Are in the Midst of the Third Bogus 'White Extinction' Panic in Just as Many Centuries|publisher=[[Reason (magazine)|Reason]]|date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MarcotteA&quot;&gt;{{cite news|last1=Marcotte|first1=Amanda|title=Donald Trump's &quot;white genocide&quot; rhetoric: A dangerous escalation of racism|url=https://www.salon.com/2018/08/27/donald-trumps-white-genocide-rhetoric-a-dangerous-escalation-of-racism/|work=Salon|date=August 27, 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NewStatesmanNoWhiteGenocide&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.newstatesman.com/world/2018/05/no-katie-hopkins-there-no-white-genocide-south-africa|first=Joe|last=Walsh|date=May 22, 2018|newspaper=[[New Statesman]]|access-date=September 30, 2021|title=No, Katie Hopkins, there is no white genocide in South Africa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DeVegaC&quot;&gt;{{cite news|last1=DeVega|first1=Chauncy|title=Author and activist Tim Wise: 'The Republican Party is a white identity cult'|url=https://www.salon.com/2018/09/05/author-and-activist-tim-wise-the-republican-party-is-a-white-identity-cult/|work=Salon|date=September 5, 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TaylorK&quot;&gt;{{cite journal|last1=Taylor|first1=Keeanga-Yamahtta|title=The White Power Presidency: Race and Class in the Trump Era|journal=New Political Science|date=February 16, 2018|volume=40|issue=1|pages=103–112|doi=10.1080/07393148.2018.1420555|s2cid=149300385}}&lt;/ref&gt;

یاده تيوري په ۱۱۹۵ کال کې د سپین پوستو د جلاغوښتونکي نيو نازي ډېوېډ لان له خوا را منځته شوه او د يوې اغېزمنې پروپاګانډا په توګه په اروپا، شمالي امريکا، سويلي افریقا او استراليا کې وکارول شوه. د ورته دسيسو تيورۍ د جرمني په نازي کې عامې وې. اوس مهال د دې پرځای  رېنوډ کاموس(Renaud Camus) ورژن/نسخه چې له لوی، پراخ او افراطی بدلون سره په ۲۰۱۱ کال کې د پخواني تيوري د ځای ناستي په توګه رامنځته او د فرانسې د سپین پوستو پر ټولنه  تمرکز لري،کارول کېږي. د کرېست چرچ(Christchurch) او اېل پاسو (El Paso)  د ۲۰۱۹ کال تر فیرونو وروسته، چې فیر کوونکو به  «د سپین پوستو د عوض/ بدل »شعارونه غندل او د لوی ځای ناستي تيوري ته یې اشاره کوله، چې په ۲۰۱۲ کال کې د  کاموس تیوري په مفهموم رامنځته شوه او د ټولیزځای ناستي یا د ځای ناستي تیوري په نوم یاديږي،چې دبات یېیور/ Bat Ye'or' (بريتانوي‌الاصله مصرۍ ليکواله) د ۲۰۰۲ کال د اېرابیا (Eurabia) او د ګرېډ هانسېک/ Gerd Honsik (د جرمني په نازي کې زېږدلی شاعر او لیکوال )  د ۱۹۷۰ کال د کالرګي پلان (Kalergi plan) د تيوريو له مفهوم سره ورته وه، دا ټول د سپین پوستو د نسل وژنې لپاره په مترادف ډول کارول شوي، چې د دسیسې  تيوريو د ډولونو په توګه یې پېژندنه مخ پر زیاتېدو ده.  &lt;ref name=&quot;DrFB&quot;&gt;{{cite book|last1=Burgdörfer|first1=Friedrich|title=Sterben die weissen Völker: die Zukunft der weissen und farbigen Völker im Lichte der biologischen Statistik|trans-title=The white peoples die: the future of the white and colored peoples in the light of biological statistics|language=de|date=1934|publisher=G.D.W. Callwey|oclc=938037846}}{{page needed|date=July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Day trope&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.splcenter.org/hatewatch/2018/04/19/day-trope-white-nationalist-memes-thrive-reddits-rthedonald|title=Day of the trope: White nationalist memes thrive on Reddit's r/The_Donald|date=April 19, 2018|publisher=[[Southern Poverty Law Center]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Overland&quot;&gt;{{cite news|url=https://overland.org.au/2018/07/why-the-alt-right-want-to-call-australia-home|title=Why the alt-right want to call Australia home|date=July 18, 2018|publisher=[[Overland (magazine)|Overland]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;New face&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.vice.com/en_uk/article/wj45zy/meet-the-snowflakes-who-are-the-new-face-of-race-hate|title=Meet the Snowflakes Who Are the New Face of Race Hate|date=March 12, 2018|publisher=[[Vice Media]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Spinoff - eurabia&quot;&gt;{{cite news|title=How the swarm of white extremism spreads itself online|url=https://thespinoff.co.nz/media/28-03-2019/how-the-swarm-of-white-extremism-spreads-itself-online/|work=[[The Spinoff]]|date=March 28, 2019|quote=In French, introduced by Renaud Camus, it is called Le Grand Remplacement (The Great Replacement). It comes in different guises, such as the Eurabia thesis that argues that Muslims are &quot;invading&quot; Europe and are a fifth column waiting to take control of the continent. In English, the most famous iteration is &quot;white genocide&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BI - eurabia&quot;&gt;{{cite news|date=March 15, 2019|title=A white nationalist conspiracy theory was at the heart of the New Zealand shooting. This isn't the first time it's been associated with terror attacks.|work=[[Business Insider]]|url=https://www.businessinsider.sg/white-genocide-racist-conspiracy-theory-fueled-new-zealand-shooting-2019-3/|quote=Breivik wrote in his 1,518-page manifesto that Islamic immigrants and the European Union were on a mission to create &quot;Eurabia.&quot; The idea was a variation on the white genocide conspiracy theory, which purported that anti-Israel powers were attempting to &quot;Arabise&quot; Europe.}}&lt;/ref&gt;

د ۲۰۱۸ کال په اګېست میاشت کې د متحده ايالاتو جمور رییس ډولانډ ټرمپ په دې تورن شو چې د خارجي سیاست په یوه ټویټ کې یې د  دسیسې تیوري تأیید کړې، چې د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپيو (Mike Pompeo) ته یې امر کړی و چې په سویلي افریقا کې د ځمکو او فارمونو د غصب او تصرف او په لویه کچه  د کروندګرو /بزګرانو د وژنې په اړه څېړنه وکړي. دوی ادعا کوله چې د سويلي افريفا دولت اوس‌مهال ځمکې له سپین پوستو  بزګرانو څخه غصب کوي. سویلي افریقا غالباٌ د ځينو خیالي کیسوپر بنسټ لکه پر فارمونو بریدونه او په سویلي افریقا کې د ځمکو اصلاح/سموونه له نیوکو سره مخ ده، دا دسيسې تيورۍ د موضوعاتو له ډلې څخه یوه فرعي موضوع  ده چې لويديځو  رسنیو په پراخ مفهوم د سپین پوستانو د وژنې ددروازې او یا نیابتي مسئلې په توګه انځور کړې . په سويلي افریقا او زېمبابوې کې د فارمونو د غصب موضوع د سپينو ملت پالو /نېشنالېستانو د غونډوالو او نوروښي پلوي / الټ-رایټ ګروپونو [alt-right](د سپین پوستانو په پلوۍ سیاسي غورځنګ) دي چې د خپل ليدلوري د توجه لپاره، چې  white supremacy /سپين پوستانو ته لومړیتوب دی کاروي. &lt;ref&gt;{{cite tweet|user=realDonaldTrump|number=1032454567152246785|first=Donald|last=Trump|title=I have asked Secretary of State @SecPompeo to closely study the South Africa land and farm seizures and expropriations and the large scale killing of farmers. South African Government is now seizing land from white farmers @TuckerCarlson @FoxNews|date=August 22, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180823022929/https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1032454567152246785|archivedate=August 23, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Washington Post&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/world/la-fg-south-africa-trump-farmers-land-20180823-story.html|newspaper=Los Angeles Times|title=South Africa blasts Trump over racially divisive tweet|date=August 23, 2018|agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WP1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/dangerous-and-poisoned-critics-blast-trump-for-endorsing-white-nationalist-conspiracy-theory-on-south-africa/2018/08/23/6c3b160e-a6df-11e8-a656-943eefab5daf_story.html|first1=David|last1=Nakamura|first2=John|last2=Hudson|first3=Isaac|last3=Stanley-Becker|title='Dangerous and poisoned': Critics blast Trump for endorsing white nationalist conspiracy theory on South Africa|date=August 23, 2018|work=[[The Washington Post]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYmag&quot;&gt;{{cite magazine|title=Trump Echoes Neo-Nazi Propaganda About South Africa (That He Heard on Fox News)|url=https://nymag.com/daily/intelligencer/2018/08/south-african-farmers-land-trump-tweet-white-genocide.html|magazine=[[New York (magazine)|New York]]|date=August 23, 2018|quote=White nationalists in the West love the idea that their 'people' are facing imminent threat of oppression and/or genocide. This fantasy serves to justify white supremacy, by positing white dominance as the only alternative to white subjugation.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/education/2018/10/02/castrate-their-corpses-professor-says-gop-senators-white-genocide-tucker-carlson-cries|title='Castrate their corpses', professor says of GOP senators. White 'genocide!' Tucker Carlson cries.|date=October 2, 2018|work=[[The Washington Post]]|quote=Carlson had been flogging the issue of land seizures in South Africa – a known proxy issue for those who believe in 'white genocide'.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{cite news|title=Trump under fire for claim of 'large scale killing' of white farmers in South Africa|url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-under-fire-claim-large-scale-killing-white-farmers-south-n903171|work=[[NBC News]]|date=August 23, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vox explained&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2018/8/23/17772056/south-africa-trump-tweet-afriforum-white-farmers-violence|title=Trump's tweet echoing white nationalist propaganda about South African farmers, explained|work=Vox|access-date=September 4, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;far-right idea&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/aug/23/white-farmers-trump-south-africa-tucker-carlson-far-right-influence|title=White farmers: how a far-right idea was planted in Donald Trump's mind|last=Wilson|first=Jason|date=August 24, 2018|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|access-date=September 4, 2018|quote=...South Africa and Zimbabwe in particular have exerted a fascination on the racist far right because in the mind of white nationalists, they show what happens to a white minority after they lose control of countries they once ruled.}}&lt;/ref&gt;

== تاریخچه ==
په انساني نژاد کې د سپین پوستو د تمایز نظریه له جرمني ډاکتر او انسان پېژندونکې يوهان بلومېنباک(Johann Blumenbach) سره پیل شوه، هغه په ۱۱۷۵ کال کې ادعا وکړه چې دا ډول پنځه نژادونه شته چې؛ قفقازي، مغولي/منګولیایي، مالايي، ايتوپيايي یا تورپوستي او امريکايي سور پوستي په کې شامل دي.  تر دې وړاندې فرانسيوس بېرنییر  (François Bernier) په ۱۶۸۴ کال کې د یوې مقالې څلور مخیزه ضمیمه (پوست‌سکرېپت/ postscript) خپره کړه. چې پنځه نژادونه یې ښودل چې اروپایان (د ماسکوې Muscovy له یوې برخې پرته،چې تزاري روسیې برخه وه) يې دشمالي افريقا دسمندري سیمو او عربستان، فارس/ایران، او مغولستان له اوسېدونکو سره ترکیبول، هند، د چين ځينو برخو، سوماترا(Sumatra)، بانتام (Bantam) او بورنيه (Borneo) د پوستکي رنګ صرف تصادفي یادوه. مخکینۍ نژادي او کلتوري طبقه بندۍ د لرغونتوب له لارې محدودې او د بدلون وړ وې او د قبیلو او کورنیو تر منځ توپيرونه یې د چاپېریالي لاملونو، جغرافعې، اوبو، هوا، ظاهري بڼې، فېزیولوژۍ او زده‌کړل شوې رویې لکه ژبې او خوراکې رژيم پر بنست سره نږدې کول. اوسني نژادي او  قومي توپیرونه یوازې له هغه جنیتیکي نسب سره کمزورې اړیکه لري چې په روغتیايي علومو کې ځای ناستی شوی. &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Walrath|first1=Dana|title=White genocide: A dangerous myth employed by racists|url=https://www.irishtimes.com/opinion/white-genocide-a-dangerous-myth-employed-by-racists-1.3981739|date=August 10, 2019|access-date=August 26, 2019|work=The Irish Times|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Bernier|first1=François|title=A New Division of the Earth|journal=History Workshop Journal|date=2001|volume=51|issue=1|pages=247–250|doi=10.1093/hwj/2001.51.247|jstor=4289731|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Graves|first1=Joseph L.|title=The Emperor's New Clothes: Biological Theories of Race at the Millennium|date=2001|publisher=Rutgers University Press|pages=13–22|url=https://books.google.com/books?id=TXv7KfkomI8C&amp;pg=PA13|access-date=August 27, 2019|isbn=9780813533025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hunt|first1=Linda M.|last2=Megyesi|first2=Mary S.|title=The ambiguous meanings of the racial/ethnic categories routinely used in human genetics research|journal=Social Science &amp; Medicine|date=January 2008|volume=66|issue=2|pages=349–361|doi=10.1016/j.socscimed.2007.08.034|pmid=17959289|pmc=2213883}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Gannon|first1=Megan|title=Race Is a Social Construct, Scientists Argue|url=https://www.scientificamerican.com/article/race-is-a-social-construct-scientists-argue/|access-date=August 27, 2019|work=Scientific American|date=February 5, 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== شالید ===

==== مډېسون ګراڼټ ====
د دسیسې تیورۍ د شلمې پېړۍ په لومړيو کې د نژادي اصلاح/سمونې په تيوريو کې مخکښې وې،پ ه  ډېری سپین پوستو لرونکو هېوادونو لکه استرالیا او نيوزیلاند کې دود وې، هلته دا وېره موجوده وه چې په پای کې به نورنژادونو/غیر سپین پوستي مهاجرین د سپین پوستو د ټولي ځای ناستي شي.  &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://washingtonmonthly.com/2019/03/15/when-the-president-inspires-violence/|title=When the President Inspires Violence|date=March 15, 2019|work=[[Washington Monthly]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Paul|first1=Diane|last2=Stenhouse|first2=John|last3=Spencer|first3=Hamish|date=2018|title=Eugenics at the Edges of Empire: New Zealand, Australia, Canada and South Africa|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-3-319-64685-5}}&lt;/ref&gt;

په ۱۹۱۶ کال کې نژادپېژندونکي او امریکايي حقوق‌پوه مډېسون ګرانټ Madison Grant)) له لوی نژاد څخه د تېرېدلو په نوم يو کتاب ولیک چې د لومړي خپراوي پر مهال یې په پراخه کچه له پامه وغورځول شو بیاهم څلور ځلې چاپ/اېډېټ شو او په ۱۹۲۰ لسیزه کې د امریکا د عامه کلتور يوه برخه وګرځېد  او د دغه تدريجي او دوامدار پرمختګ په لړ کې يې دا ايډيولوژي رامنځته کړه چې د امريکا بنسټ اېښودونکی یعنې نوروډیک نژاد ،د غیر سپین پوستو سره د سپین پوستانو د تشبیه کولو/همسان‌سازۍ په وجه دورکېدوله خطر سره مخ دی. ګرانټ په دې اړه ولیکل:&lt;blockquote&gt;په جګړه کې نه تور،نه قهويي، نه سور او نه هم زېړ، سپین فتح کولی نه شي. خو که په نورډيک نژاد کې ارزښتمن عناصر له ټيټو ډولونو سره ترکیب شي یا د نژادي ځان وژنې له امله له منځه ولاړ شي، هغه مهال به د تمدن قلعه یوازې د مدافعينو د نشتوالي له امله سقوط وکړي. &lt;ref name=&quot;VoxIdeology&quot; /&gt;&lt;/blockquote&gt;ګرانټ ادعا وکړه هغه نسل چې امریکا یې جوړه کړې د ورکېدو له خطر سره مخ دی. مګر دا چې متحده ایالات د يهودانو او نورو پر مهاجرت بندیز ولګوي. لیکوال فېټزجېرالډ (F. Scott Fitzgerald) په لوی ګتسبي/ Gatsby (دامریکایی ناول نوم) کې ګرانټ ته په څرګنده اشاره کړې،چې په هغه کې ټام بوکانین (Tom Buchanan) کرېګټر د دې سړي ګودراډ (Goddard) له خوا درنګينو امپراتوریو ظهور په نوم کتاب لوستلو په حال کې دی، چې د ګرانټ اود هغه د همکار لوتروپ اېسټوډارډ Lothrop Stoddard)) د ليکنو ترکیب دی.  ګرانټ د اېسټوډارد کتاب ته چې دسپین پوستو د لومړيتوب نړۍ پر وړاندې د رنګونو  مدوجذرپه نوم و سریزه لیکلې. بوکانین وویل هر څوک باید هغه مطالعه کړي،نظریه داده که چېرې موږ خپل نژادته پام ونه کړوپه بشپړ ډول به غرق شي. دا هر څه علمي او ثابت شوي دي. &lt;ref name=&quot;Serwer2&quot;&gt;{{cite news|title=Harvard fellow examines rise — and roots — of white supremacy|url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2019/03/harvard-fellow-examines-rise-and-roots-of-white-supremacy/|access-date=August 27, 2019|work=Harvard Gazette|date=March 18, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Atlantic&quot;&gt;{{cite news|last1=Serwer|first1=Adam|title=White Nationalism's Deep American Roots|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2019/04/adam-serwer-madison-grant-white-nationalism/583258/|access-date=March 24, 2019|work=The Atlantic|date=April 2019|quote=Warnings from conservative pundits on Fox News about the existential threat facing a country overrun by immigrants meet with a similar response. &quot;Massive demographic changes,&quot; Laura Ingraham has proclaimed, mean that &quot;the America we know and love doesn’t exist anymore&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|first1=Andrew S.|last1=Winston|title=&quot;Jews will not replace us!&quot;: Antisemitism, Interbreeding and Immigration in Historical Context|url=https://muse.jhu.edu/article/804146|journal=American Jewish History|date=April 2021|issn=1086-3141|pages=1–24|volume=105|issue=1|doi=10.1353/ajh.2021.0001|s2cid=239725899}}&lt;/ref&gt;

==== نازي جرمني ====
اډولف هېټلر له ګرانټ څخه مننه وکړه چې د لوی نژاد څخه تېریدل کتاب یې ليکلی او هغه ته يې زما انجیل نوم ورکړ. نازیانو د دسیسې تیوري په پراخ ډول د یوې پروپاګانډا /تبلیغاتو په توګه وکاروله، د مثال په ډول  د ۱۹۳۴ کال د رسالې بېلګه چې د یهودانود پوښتنو لپاره څېړنیزې څانګې، له رایش انسټیټیوټ(Reich Institute) څخه  والټرفرانک (Walter Frank's) لیکلې وه،له  «ایا سپین پوستي ملتونه د مړینې په حال کې دي؟» سرلیک سره، د سپين پوستانو راتولونکی، د بیولوژیکي احصایو په رڼا کې رنګ شوي ملتونه په کې لیکل شوي وو. نازیانو دا تیوري د کلتوري تسلط او اوږد‌مهاله تاریخي تعصبونو له کارولو سره د یهودانو د وژلو له لارې واک ته رسېدو په موخه د وسلې په توګه وګاروله.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kühl|first1=Stefan|title=Nazi Connection: Eugenics, American Racism, and German National Socialism|date=2002|publisher=Oxford University Press|page=85}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Serwer1&quot;&gt;{{cite news|title=Nazis Have Always Been Trolls|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2019/03/mosque-shooter-troll-like-original-nazis/585415/|work=[[The Atlantic]]|author=Serwer, Adam|author-link=Adam Serwer|date=March 21, 2016}}&lt;/ref&gt;

د نازیانو تر واکمنۍ د مخه الماني سمون غوښتونکو لکه روغتیايي متخصصینو او اروايي ډاکترانو چې یهودان وو، یهودان به یې له سپین پوستو اروپایانو څخه جلا ګڼل، خو په دومره بد چلندۍ یا نامناسب‌والي هم نه، هغوی ته به د مورثي ناروغیو د مخنیوي او هغه څه ته چې د واده په لومړیو پړاوونو کې ورته اړتیا وه مشورې ورکول کېدې. په ۱۹۱۸ کال کې د هغو یهودانو سکریننګ  وشو چې فلسطین ته په مهاجرت کولو سره لېواله وو. &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Feldman|first1=Yotam|title=Eugenics in Israel: Did Jews Try to Improve the Human Race Too?|url=https://www.haaretz.com/1.5052629|work=Haaretz|date=May 14, 2009|access-date=November 17, 2021|archive-date=April 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415124803/https://www.haaretz.com/1.5052629|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې او ياداښتونه ==</text>
      <sha1>lv6n3xdlt842od4limzg3hrlsmw5c4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د شواهدو پر بنسټ زده کړې</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58675</id>
    <revision>
      <id>364581</id>
      <parentid>335553</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T06:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14451" sha1="6093um07q1gcr6smbkh909gqtgb4umn" xml:space="preserve">{{Infobox person}}

د شواهدو پر بنسټ زده کړه هغه اصل دی چې ښوونیزې چارې باید د دودونو، شخصي قضاوت او نورو اغیزو پر ځای د موجودو علمي شواهدو پر بنسټ وي. د شواهدو پر بنسټ زده کړې د شواهدو پر بنسټ تدریس، د شواهد پر بنسټ زده کولو او د ښوونځي د اغېزمنتیا په اړه د څېړنو سره اړیکه لري. د بېلګې په توګه، څېړنې ښيي چې په واټن یا فاصله کې تکرار (همدارنګه په فاصله کې روزنه، د فاصلې اغیزې او په فاصله کې زده کول) &quot;په زیاته کچه د روزنې پر ځای چې لنډ واټن او یا هم هېڅ واټن په منځ کې نلري د قوي حافظې په جوړلو کې ونډه لري&quot;.&lt;ref&gt;{{citation|url=https://eppi.ioe.ac.uk/cms/Portals/0/PDF%20reviews%20and%20summaries/TTA%20Hargreaves%20lecture.pdf|title=Teaching as a research-based profession: possibilities and prospects|author=David H. Hargreaves|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.understood.org/en/school-learning/partnering-with-childs-school/instructional-strategies/what-does-it-take-for-instruction-to-be-evidence-based|title=Instructional strategies, Understood|access-date=2021-12-19|archive-date=2024-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240105043655/https://www.understood.org/en/school-learning/partnering-with-childs-school/instructional-strategies/what-does-it-take-for-instruction-to-be-evidence-based|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.education.vic.gov.au/school/teachers/management/improvement/Pages/dimension1evidence.aspx#link55|title=Dimension: evidence-based, high impact teaching strategies|publisher=Government of Australia|access-date=2021-12-19|تاريخ الأرشيف=2021-12-19|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20211219114517/https://www.education.vic.gov.au/school/teachers/management/improvement/Pages/dimension1evidence.aspx#link55|url-status=dead|خونديځ نېټه=2021-12-19|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20211219114517/https://www.education.vic.gov.au/school/teachers/management/improvement/Pages/dimension1evidence.aspx#link55|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20211219114517/https://www.education.vic.gov.au/school/teachers/management/improvement/Pages/dimension1evidence.aspx#link55|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219114517/https://www.education.vic.gov.au/school/teachers/management/improvement/Pages/dimension1evidence.aspx#link55}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://teaching.cornell.edu/evidence-based-teaching|title=Evidence-based teaching|publisher=Cornell University}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://research.acer.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1013&amp;context=research_conference_2005|title=An evidence-based approach to teaching and learning, Australian Council for Educational Research (ACER), 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/233295398|title=School Effectiveness Research, DOI: 10.1080/09243450500114884, September 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.edu.gov.on.ca/eng/literacynumeracy/SEF2013.pdf|title=School Effectiveness Framework, Government of Ontario, Canada, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Smolen|volume=17|arxiv=1606.08370|pmc=5126970|pmid=26806627|doi=10.1038/nrn.2015.18|pages=77–88|issue=2|date=25 January 2016|first1=Paul|journal=Nature Reviews Neuroscience|title=The right time to learn: mechanisms and optimization of spaced learning|first3=John H.|last3=Byrne|first2=Yili|last2=Zhang|bibcode=2016arXiv160608370S}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ctlt.ubc.ca/files/2011/02/eich_cogscience.pdf|title=The Cognitive Science of Learning Enhancement: Optimizing Long-Term Retention}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Enhancing human learning via spaced repetition optimization|last4=Zarezade|pmc=6410796|pmid=30670661|doi=10.1073/pnas.1815156116|first6=Manuel|last6=Gomez-Rodriguez|first5=Bernhard|last5=Schölkopf|first4=Ali|first3=Abir|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|last3=De|first2=Utkarsh|last2=Upadhyay|first1=Behzad|last1=Tabibian|pages=3988–3993|issue=10|volume=116|date=5 March 2019|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

د شواهدو پر بنسټ د زده کړو خوځښت د شواهدو پر بنسټ چارو په لوی خوځښت کې ریښه لري چې له ۱۹۹۰ مې لسیزې راهیسې د پام وړ بحثونو موضوع ده. په داسې حال کې چې، په ۲۰۲۰ ز کال کې یوه خپره شوې څېړنه ښيي چې تر اوسه د تدریس بې اغېزه تکتیکونه لکه د ښوونیزو سبکونو او د ښوونیز مخروط سره د ښوونیزو چارو همغږي کول د روزونکو ترمنځ پراخ ملاتړ لري.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Promoting evidenced based education|website=leeds.ac.uk|url=http://www.leeds.ac.uk/educol/documents/00001592.htm|تاريخ الوصول=2021-12-19|تاريخ الأرشيف=2020-07-03|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200703083911/http://www.leeds.ac.uk/educol/documents/00001592.htm|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2021-12-19|خونديځ نېټه=2020-07-03|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200703083911/http://www.leeds.ac.uk/educol/documents/00001592.htm|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200703083911/http://www.leeds.ac.uk/educol/documents/00001592.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703083911/http://www.leeds.ac.uk/educol/documents/00001592.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Newton|first=Philip M.|last2=Salvi|first2=Atharva|date=2020|title=How Common Is Belief in the Learning Styles Neuromyth, and Does It Matter? A Pragmatic Systematic Review|url=https://www.frontiersin.org/article/10.3389/feduc.2020.602451|journal=Frontiers in Education|volume=5|pages=270|doi=10.3389/feduc.2020.602451|issn=2504-284X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Masters|first=Ken|date=2020|title=Edgar Dale's Pyramid of Learning in medical education: Further expansion of the myth|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/medu.13813|journal=Medical Education|language=en|volume=54|issue=1|pages=22–32|doi=10.1111/medu.13813|issn=1365-2923}}&lt;/ref&gt;

== تاریخچه ==
بریتانوي لیکوال او عالم ډېوېډ اېچ. هارګریوېس (David H. Hargreaves) په ۱۹۹۶ ز کال کې یو لکچر ورکړ چې په هغه کې یې څرګنده کړه &quot;اوس مهال تدریس د څېړنو پر بنسټ مسلک نه دی. زه شک نه لرم که چېرې داسې وای دا به ډېر اغېزمن او د رضایت وړ و&quot;. هغه طبابت او تدریس پرتله کړل، هغه وویل چې تمه کېږي ډاکټران د طبي څېړنو اړوند تازه معلومات ولري، په داسې حال کې چې امکان لري ډېری ښوونکي آن په خپل مسلک کې د څېړنو په اهمیت و نه پوهېږي. هغه د دې لپاره چې تدریس د څېړنو پر بنسټ شي، وړاندیز یې وکړ چې روزنیزې څېړنې  &quot;اساسي بدلونونو&quot; ته اړتیا لري او ښوونکي باید تر ډېره د څېړنو په جوړلو او کارولو کې ونډه ولري.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/271952371|title=Teaching as a research-based profession|author=David H. Hargreaves|year=1996}}&lt;/ref&gt;

له دغې وینا وروسته، د زده کړو په برخو کې انګلیسي پالیسي جوړونکو هڅه وکړه چې تیوري له عمل سره نږدې کړي. ورته مهال د زده کړو په برخه کې موجودې څېړنې د کیفیت، ډاډ او ټولو ته د لاسرسي په برخه کې د نیوکو سره مخ شوې.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.voced.edu.au/content/ngv%3A15631|title=Educational Research: a critique|authors=James Tooley and Doug Darby}}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۰۰ او ۲۰۰۱ ز کلونو کې د شواهدو پر بنسټ، دوه نړیوالې څېړنې ترسره شوې څو په ټوله نړۍ کې د ښوونځي د زده کړو اغېزمنتیا تحلیل او د هغو له مخې راپور وړاندې کړي: په ۲۰۰۰ ز کال کې د نړیوالو زده کوونکو د ارزونې پروګرام (Programme for International Student Assessment) یا (PISA) او په ۲۰۰۱ ز کال کې د نړیوالې لوستنې په سواد زده کړو کې وده (Progress in International Reading Literacy Study) یا (PIRLS).

په علمي بنسټ ولاړې څېړنې ('''Scientifically based research) یا''' (SBR) (همدارنګه په زده کړو کې د شواهدو پر بنسټ عملي چارې) د لومړي ځل لپاره د امریکا د متحده ایالاتو په فدرال قوانینو او د لوستلو په عالي قانون (Reading Excellence Act) کې څرګندې شوې او ورپسې یې د ښوونځیو د اصلاحاتو جامع پروګرام ته هم لار ومونده. په ۲۰۰۲ ز کال کې د امریکا د متحده ایالاتو د پوهنې وزارت د ښوونیزو چارو او پالیسیو د رهبري په موخه د روزنیزو علومو انستیتیوت (Institute of Education Sciences) یا (IES) جوړ کړ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sedl.org/pubs/sedl-letter/v15n01/2.html|title=What Does Scientifically Based Research Mean for Schools?}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www2.ed.gov/pubs/promisinginitiatives/rea.html|title=Reading Excellence Act, USA,2000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www2.ed.gov/programs/compreform/2pager.html|title=Comprehensive School Reform Program, Title I, Part F, USA, 2002|date=4 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ed.gov/essa?src=rn|title=Every Student Succeeds Act (ESSA), USA 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www2.ed.gov/policy/elsec/leg/esea02/107-110.pdf|title=NCLB ACT PUBLIC LAW 107–110, Section 1202-1203, JAN. 8, 2002}}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۰۹ ز کال کې د امریکا په متحده ایالاتو کې د ایالتي معیارونو د مرکزي مشترکې هستې (Common Core State Standards Initiative) په نوښتونو سره د ښوونیزو اصولو او چارو د معیاري کولو په برخه کې هڅو پراختیا ومونده. داسې ښکاري چې د شواهدو پر بنسټ لارو چارو د رامنځته کولو په موخه هڅې شوي. د بېلګې په توګه، د معیارونو د هستې ویب پاڼه د انګلیسي ژبې د هنر په برخه کې د معیارونو جامع شرحه او د هغو ځانګړي جزیات وړاندې کوي چې په کې الفابیټیک اصول، چاپي مفاهیم، د فونولوژي اړوند معلومات، د غږونو او کلماتو پېژندل او د هغو روان بیانول شامل دي. خو له دې سره دا هر یو ایالت او سیمه ییزو ښوونځیو ته اړوند کېږي څو د دغو معیارونو د کارولو په موخه پلانونه جوړ کړي. تر ۲۰۲۰ ز کال پورې په ډېری ایالتونو کې دغه معیارونه کارول شوي و، چې په ډېری مواردو کې یې له دریو کالو څخه زیات مهال نیولی چې پلي شي. د بېلګې په توګه ویسکانسین دغه معیارونه په ۲۰۱۰ ز کال کې منلي و خو د ښوونځیو په ۲۰۱۴- ۲۰۱۵ روزنیز کال کې یې پلي کړل، له دې سره په ۲۰۲۰ ز کال کې د عامه روزنې وزارت له دغه معیارونو څخه د ملاتړ په موخه د غږیزې روزنې د موادو په پراختیا کار کوي.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.corestandards.org/|title=Common Core State Standards Initiative|لاسرسي نېټه=2021-12-19|خونديځ نېټه=2017-09-13|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20170913201409/http://www.corestandards.org/|url-status=dead|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20170913201409/http://www.corestandards.org/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913201409/http://www.corestandards.org/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.corestandards.org/ELA-Literacy/RF/introduction/|title=English Language Arts Standards, Reading – Foundational Skills, K-5|access-date=2021-12-19|تاريخ الأرشيف=2020-05-14|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20200514204551/http://www.corestandards.org/ELA-Literacy/RF/introduction/|url-status=dead|خونديځ نېټه=2020-05-14|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20200514204551/http://www.corestandards.org/ELA-Literacy/RF/introduction/|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20200514204551/http://www.corestandards.org/ELA-Literacy/RF/introduction/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514204551/http://www.corestandards.org/ELA-Literacy/RF/introduction/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nga.org/wp-content/uploads/2019/02/NGA-Governors-Guide-to-Early-Literacy-Oct-20132.pdf|title=A Governor's Guide to Early Literacy, NGA, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.corestandards.org/standards-in-your-state/|title=Standards in your state|access-date=2021-12-19|تاريخ الأرشيف=2019-06-10|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190610015351/http://www.corestandards.org/standards-in-your-state/|url-status=dead|خونديځ نېټه=2019-06-10|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190610015351/http://www.corestandards.org/standards-in-your-state/|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20190610015351/http://www.corestandards.org/standards-in-your-state/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610015351/http://www.corestandards.org/standards-in-your-state/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jsonline.com/story/news/education/2020/01/22/wisconsin-dpi-endorses-explicit-phonics-instruction-reading/4543737002/|title=DPI endorses 'explicit phonics instruction' as critical component of reading instruction|work=Milwaukee Journal Sentinel|date=2020-01-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dpi.wi.gov/standards|title=Wisconsin Department of Public Instruction|date=10 April 2015}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>6093um07q1gcr6smbkh909gqtgb4umn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بیاځنګل کول</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58775</id>
    <revision>
      <id>364563</id>
      <parentid>275219</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T01:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19087" sha1="lu3a5q9p1r85o8f55ft1m6nxskiu2a5" xml:space="preserve">بیاځنګل کول) Reforestation) کله ناکله، په شاړه ځمکه د ځنګل بیاځلي جوړول ( reafforestation) د شته ځنګلونو او ځنګلي سیمو طبیعي یا لاسي بیاډکول (ځنګل کول  یا forestation) دي چې معمولاً د ونو پریکولو او د ځنګلي ونو له منځه وړلو ( deforestation ) نه وروسته تش شوي دي.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/Reforestation|title=Reforestation - Definitions from Dictionary.com|publisher=dictionary.reference.com|access-date=2008-04-27}}&lt;/ref&gt;

له بیاځنګل کولو نه کولای شو چې د دغو مواردو لپاره ګټه واخلو: د ځنګلي ونو له منځه وړلو د اغېزو له منځه وړل او راسمول او له هوا نه د ککړتیا او دوړو د جذب له لارې د انساني ژوند د کیفیت لاښه کول، د طبیعي اوسېدوځایونو او اکوسیسټم بیارغونه، د اتموسفیري کاربن ډای اکسایډ د بیولوژیکي جلاوالي (biosequestration) له لارې د نړیوالې تودوخې راکمول او د سرچینو حاصل، په ځانګړې توګه چهارتراش لرګي، او پرته له چهارتراش لرګیو نور ځنګلي محصولات. د ۲۱مې پېړۍ د پیل راهیسې، بیاځنګلي کولو ته د اقلیمي بدلون د راکمولو د یوې تر ټولو غورې چارې په توګه په ستره کچه پاملرنه شوې ده. له همدې امله، نړیوالې ټولنې د پایدارې پراختیا هدفونو پر ۱۵ ام هدف هوکړه وکړه چې د ځنګلونو د ټولو ډولونو د پایداره مدیریت اجرا، د ځنګلي ونو له منځه وړلو درول، د ویجاړو شوو ځنګلونو بیاراژوندي کول او بیا ځنګل کول او په شاړه ځمکه د ځنګل جوړولو ډېرول دود کړي. &lt;ref&gt;{{cite news|last=Gillis|first=Justin|title=In Latin America, Forests May Rise to Challenge of Carbon Dioxide|newspaper=NYT|date=2016-05-16|url=https://www.nytimes.com/2016/05/17/science/forests-carbon-dioxide.html|access-date=2016-05-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite news|last1=Rosane|first1=Olivia|title=Planting Billions of Trees Is the 'Best Climate Change Solution Available Today,' Study Finds|url=https://www.ecowatch.com/climate-change-planting-trees-2639092782.html|access-date=25 November 2019|agency=Ecowatch|date=5 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite news|title=Planting 1 trillion trees could stop climate change, argues study|url=https://www.dw.com/en/planting-1-trillion-trees-could-stop-climate-change-argues-study/a-49478494|access-date=25 November 2019|agency=AP, Reuters, AFP|publisher=Deutsche Welle|date=4 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-15-life-on-land/targets.html|title=Goal 15 targets|website=UNDP|access-date=2020-09-24|archive-date=2017-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904001634/https://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-15-life-on-land/targets.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

که څه هم د ۱۹۹۰ز کال راهیسې د ځنګلي سیمې خالص تاوان(ضرر) په پام وړ کچه راټيټ شوی دی، خو نړۍ بیا هم هغه هدف ترلاسه کړی نه دی چې د ځنګلونو لپاره د ملګرو ملتونو په ستراتیژیک پلان کې ټاکل شوی و. هدف دا دی چې تر ۲۰۳۰ز کال پورې باید ځنګلي سیمه ۳ سلنه ډېره شي. که څه هم په ځینو سیمو کې ځنګلي ونې له منځه وړل کېږي، خو په نورو سیمو کې بیا د طبیعي پراختیا یا ارادي هڅو له لاري نوي ځنګلونه جوړېږي. په پایله کې، د ځنګلي سیمو خالص ضرر د ځنګلي ونو له منځه وړلو د کچې نه هم لږ دی او هم د لږېدو په حال کې دی. په ۱۹۹۰ ام  ز کال کې له ۷,۸ میلیونه هکتاره پر کال نه په ۲۰۱۰-۲۰۲۰ کې ۴,۷ میلیونه هکتاره پر کال ته راټیټ شوی دی. په مطلق ډول، د ۱۹۹۰ او ۲۰۲۰ ز کلونو تر منځ د نړۍ ځنګلي سیمه ۱۷۸ میلیونه هکتاره راکمه شوې ده چې د لیبیا هېواد نیمايي مساحت جوړوي. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=United Nations Forum on Forests » UN Strategic Plan for Forests|url=https://www.un.org/esa/forests/documents/un-strategic-plan-for-forests-2030/index.html#:~:text=The%20Strategic%20Plan%20features%20a,twice%20the%20size%20of%20France.|access-date=2020-11-30|website=www.un.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://doi.org/10.4060/ca8985en|title=The State of the World's Forests 2020. In brief – Forests, biodiversity and people|publisher=FAO &amp; UNEP|year=2020|isbn=978-92-5-132707-4|location=Rome|pages=12|doi=10.4060/ca8985en|s2cid=241416114}}&lt;/ref&gt;

== مدیریت ==
په مدیریت شوو بیاځنګلي کولو کې دا مسئله د بحث وړ ده چې ایا راتلونکي ځنګلونه به د هغو اصلي په څېر ورته حیاتي تنوع (biodiversity) ولري که نه. که د یو ډول ونې یو ځنګل جوړ شي او د نورو ټولو بوټو د راټوکېدو مخ ډب شي، نو دا مونوکلچر (monoculture) ځنګل به کرنیزو محصولاتو کښت ته ورته پایله ولري، خو بیا هم، د ځنګلونو په بیا راژوندي کولو کې ډېری مهال ډول ډول نیالګي له بېلابېلو سیمو نه راوړل او کېنول کېږي. بل مهم عامل د بېلابېلو بوټو او ژویو د ډولونو طبیعي بیاژوند موندنه (regeneration) ده چې ښايي د ځنګلونو نه د سیمو تشېدلو پرمهال ترسره شي. به ځینو سیمو کې د سلګونو کلونو لپاره ځنګلي اورلېږدنې فشار د دې لامل شوی چې تر ډېره د یوه عمر او یو ډول ونو لرونکی ځنګل واوسي. په کوچنۍ اندازه د ونو پریکول او له سپارښتنې سره سم سوځول، په حقیقت کې په دغو سیمو کې د ونو د عمر او ډولونو  د ستر ګڼوالي په رامنځته کولو سره حیاتي تنوع ډېروي. &lt;ref name=&quot;kennethmarendefoundation.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://kennethmarendefoundation.com/index.php/reforestation-problem|title=Archived copy|access-date=2013-03-27|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111185724/http://kennethmarendefoundation.com/index.php/reforestation-problem|archive-date=2014-11-11}}&lt;/ref&gt;

== د محصول اخیستلو لپاره ==
بیاځنګلي کول یوازې د ناڅاپه ویجاړو شوو ځنګلونو د بیاراژوندي کولو لپاره نه کارول کارول کېږي. په ځینو هېوادونو کې، لکه فنلنډ، ډېری ځنلګونه د لرګیو د تولید، د بوټواو کاغذ د صنعت له خوا مدیریت کېږي. په دې ډول، د نورو زراعتي محصولاتو په څېر، نوي کېنول کېږي، چې د پرې کړل شوو هغو ځای ونیسي. له ۱۹۹۶ز کال نه د فنلنډ د ځنګلونو قانون ایجابوي چې په ځنګلونو کې باید د ونو پرې کولو نه وروسته نورې ونې کېنول شي. په دې ډول شرایطو کې، صنعت په داسې طریقه ونې پرې کوي چې بیا يې بیاځنګلي کول آسان وي. د لرګیو تولید صنعت په سیستماټیکه توګه د هغو ونو پر ځای نورې ونې کینوي چې دوی يې پرې کوي او د اوړي په موسم کې د ونو د کېنولوچارې لپاره ستر شمېر کارګران ګوماري، د بېلګې په ډول: په ۲۰۱۰ز کال کې، وېیرهایسر (Weyerhaeuser) راپور ورکړ چې: ۵۰ میلیونه نیالګي يې کېنولي دي، خو بیا هم په یوه زاړه ځنګل کې د ونو کېنولو سره نوې ونې د زړو هغو په شان کټ مټ ځانګړتیاوې نه شي لرلی.  &lt;ref name=&quot;kennethmarendefoundation.com2&quot;&gt;{{cite web|url=http://kennethmarendefoundation.com/index.php/reforestation-problem|title=Archived copy|access-date=2013-03-27|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111185724/http://kennethmarendefoundation.com/index.php/reforestation-problem|archive-date=2014-11-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sustainable Forest Management|work=Key Timberland Statistics|publisher=Weyerhaeuser|date=10 June 2011|url=http://www.weyerhaeuser.com/Sustainability/Planet/SustainableForestManagement|access-date=7 January 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111229213132/http://www.weyerhaeuser.com/Sustainability/Planet/SustainableForestManagement|archive-date=29 December 2011}}&lt;/ref&gt;

یوازې په ۲۰ مو کلونو کې، په کوستاریکا هېواد کې د سګوان (teak) ونو کېنول کولای شي، په یوه هکټار ځمکې تر څلورسوه مترمکعبه لرګی تولید کړي. لکه څرنګه چې په آسیا کې د سګوانو ځنګلونه زښته کم شوي یا لاسرسی ورته ستونزمن دی، همدا ده چې هر کال د کېنول شوو سګوان ونو بیه پورته روانه ده. نور ډولونه، لکه: د شیشم (mahogany) ونه، په استوايي امریکا کې د سګوان په پرتله ډېره ورو وده کوي، خو بیا هم زښته ډېره قیمته ده. په چټکو وده کوونکو ونو کې صنوبر (pine)، اوکالیپتوس (eucalyptus) او ګمېلینا (Gmelina) ونې راځي. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Forest plantation yields in the tropical and subtropical zone|url=http://www.fao.org/docrep/003/x8423e/X8423E08.htm|work=Forestry Department|access-date=15 February 2014}}&lt;/ref&gt;

که ګڼې ډول ډول وطني ونې کېنول شي، نو بیاځنګلي کول په اقتصادي عاید سربېره نورې ګټې هم لرلای شي لکه: د خاورې بېرته جوړول، د ځايي بوټو او ژویو بیاراځوانېدل او په کال کې د هکټار پر سر د ۴۸ ټنه کاربن ډای اکسایډ جذبول.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Henkel|first=Marlon|url=https://books.google.com/books?id=s2HxCQAAQBAJ&amp;q=Reforestation,+of+several+indigenous+species+are+used,+can+provide+other+benefits+in+addition+to+financial+returns,&amp;pg=PA126|title=21st Century Homestead: Sustainable Agriculture III: Agricultural Practices|date=22 February 2015|publisher=Lulu.com|isbn=978-1-312-93975-2|pages=126|language=en}}&lt;/ref&gt;

د ځنګلونو بیاراژوندي کول یوازې ساده ونې کېنول نه دي. ځنګلونه د بېلابېلو ډولونو نه جوړشوي دي او د وخت په تېرېدو سره په خاوره کې مړه ارګانیک مواد جوړوي. په ستره کچه د ونو کېنولو پروګرام کولای شي، ځايي اقلیم لاښه کړي او د اوړي په موسم کې د هوا سړې ساتلو لپاره د فوسیل سون توکو د سوځولو د سترې کچې تقاضا راټيټه کړې ده. &lt;ref name=&quot;Wood well&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Wood well|first1=G.M.|last2=North|first2=WJ|title=CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; Reduction and Reforestation|journal=Science|volume=242|issue=4885|pages=1493–1494|date=1988-12-16|pmid=17788407|doi=10.1126/science.242.4885.1493-a}}&lt;/ref&gt;

== د اقلیمي بدلون [اغېزې] رالږولو لپاره ==
[[File:Climate_change_mitigation_icon.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Climate_change_mitigation_icon.png|بټنوک|د اقلیمي بدلون [اغېزې] رالږولو نښه]]


ځنګلونه د نړۍ د کاربن څرخ یوه مهمه برنه ده، ځکه ونې او بوټي د فوټوسینتیزیس له لارې کاربن ډاي اکسایډ جذبوي. له هوا نه د دې ګلخانه يي ګازونو په لرې کولو سره، ځنګلونه د کاربن  د ځمکنیو څاه ګانو په توګه عمل کوي او په ستره کچه کاربن ذخیره کوي. په هر وخت کې، د اتموسفیر په پرتله په ځنګلونو کې د کاربن کچه دوه چنده وي. ځنګلونه هر کال شاوخوا درې میلیارډه ټنه کاربن له منځه وړي. دا کچه د انسان له خوا رامنځته شوي کاربن ډای اکسایډ ٪۳۰ جوړوي. له همدې امله، په نړۍ کې د ځنګلي پوښښ ډېرېدل کولای شي، د نړیوالې تودوخې اغېزې راکمې کړي. &lt;ref name=&quot;Canadell&quot;&gt;{{Cite journal|last=Canadell|first=J.G.|author2=M.R. Raupach|title=Managing Forests for Climate Change|journal=Science|volume=320|issue=5882|pages=1456–1457|date=2008-06-13|pmid=18556550|url=http://www.globalcarbonproject.org/global/pdf/canadell%26raupach2008_managingforests.science.pdf|doi=10.1126/science.1155458|citeseerx=10.1.1.573.5230|bibcode=2008Sci...320.1456C|s2cid=35218793}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Bellassen|first1=Valentin|last2=Luyssaert|first2=Sebastiaan|date=2014-02-13|title=Carbon sequestration: Managing forests in uncertain times|journal=Nature News|language=en|volume=506|issue=7487|pages=153–5|doi=10.1038/506153a|pmid=24527499|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book|last=Henkel|first=Marlon|url=https://books.google.com/books?id=s2HxCQAAQBAJ&amp;q=Reforestation,+of+several+indigenous+species+are+used,+can+provide+other+benefits+in+addition+to+financial+returns,&amp;pg=PA126|title=21st Century Homestead: Sustainable Agriculture III: Agricultural Practices|date=22 February 2015|publisher=Lulu.com|isbn=978-1-312-93975-2|pages=126|language=en}}&lt;/ref&gt;

په ۲۱مه پېړۍ کې، په بیاځنګل کولو کې لېوالتیا ځکه ډېره شوه، چې دا چاره د اقلیمي بدلون د اغېزو رالږولو ظرفیت لري. د کرنې او ښارونو له بې ځایه کولو پرته هم، په ځمکه کې یو میلیارډ هکتاره نوي ځنګلونه جوړېدلای شي. دا کار به له اتموسفیر نه ٪۲۵ کاربن ډای اکسایډ له منځه یوسي او تکاثف به يې د ۲۰مې پېړي په لومړیو کې شته کچې ته راټيټ کړي. که د تودوخې کچه ۱,۵ درجه لوړه شي، نو په ۲۰۵۰ز کال کې به د ځنګلونو لپاره وړ سیمه ٪۲۰ راکمه شي، ځکه استوايي سیمې به ډېرې ګرمې وي. هغه هېوادونه چې د ځنګلونو لپاره تر ټولو ډېرې تیارې ځمکې لري دا دي: روسیه، کاناډا، برازیل، اسټرالیا، د امریکا متحده یالتونه او چین. &lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite news|title=Planting 1 trillion trees could stop climate change, argues study|url=https://www.dw.com/en/planting-1-trillion-trees-could-stop-climate-change-argues-study/a-49478494|access-date=25 November 2019|agency=AP, Reuters, AFP|publisher=Deutsche Welle|date=4 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto12&quot;&gt;{{cite news|last1=Rosane|first1=Olivia|title=Planting Billions of Trees Is the 'Best Climate Change Solution Available Today,' Study Finds|url=https://www.ecowatch.com/climate-change-planting-trees-2639092782.html|access-date=25 November 2019|agency=Ecowatch|date=5 July 2019}}&lt;/ref&gt;

څلور سترې سټراتیژۍ دا دي:

* د بیاځنګل کولو له لارې د ځنګلي ځمکو د کچې لوړول.
* د ونو کېنولو او ځمکې چمتوکولو د سره د شته ځنګلونو د ګڼوالي (تراکم) د کچې لوړول
* د ځنګلي محصولاتو د کارونې پراخول، چې په پر له پسې توګه د فوسیل سون توکو د خپراوي ځای ونیسي.
* د ځنګلي ونو د له منځه وړلو او تخریب له امله د کاربن خپراوی راکمول.&lt;ref name=&quot;Canadell2&quot;&gt;{{Cite journal|last=Canadell|first=J.G.|author2=M.R. Raupach|title=Managing Forests for Climate Change|journal=Science|volume=320|issue=5882|pages=1456–1457|date=2008-06-13|pmid=18556550|url=http://www.globalcarbonproject.org/global/pdf/canadell%26raupach2008_managingforests.science.pdf|doi=10.1126/science.1155458|citeseerx=10.1.1.573.5230|bibcode=2008Sci...320.1456C|s2cid=35218793}}&lt;/ref&gt;

په ټوله نړۍ کې ډېری سازمانونه د لومړنۍ سټراتیژۍ د پلي کولو ملاتړ کوي. د نمونې په توګه: په چین کې، د جین ګوډال انستتوټ (Jane Goodall Institute) د دوی د شانګهای د روټز او شوټز (Shanghai Roots &amp; Shoots) د څانګې نه د داخلي مغولستان  په کولون قي (Kulun Qi) سیمه کې د یو میلیون ونو کېنولو په موخه د میلیون ونو پروژه (Million Tree Project) په لاره واچوله. په ۲۰۰ز کال کې چین په ۲۴ میلیونه هکتاره ځمکه کې نوي ځنګلونه جوړ کړل، چې د چین  له لوري د فوسیل سون توکو د خپراوي ٪۲۱ [تاوان] جبران کړي. &lt;ref name=&quot;intelligentliving.co&quot;&gt;{{cite web|last1=Steffen|first1=Andrea D.|title=Costa Rica Doubled Its Forest Cover In Just 30 Years!|url=https://www.intelligentliving.co/costa-rica-forest-cover/|website=Intelligent Living|date=4 June 2019|access-date=18 June 2019|archive-date=5 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605074933/https://www.intelligentliving.co/costa-rica-forest-cover/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Five tree fee for a Java wedding|newspaper=BBC News|date=2007-12-03|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7124680.stm|access-date=2010-08-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Shanghai Roots &amp; Shoots&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.jgi-shanghai.org|title=Shanghai Roots &amp; Shoots -|work=jgi-shanghai.org|access-date=2019-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224030000/http://www.jgi-shanghai.org/|archive-date=2017-02-24|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Million Tree Project&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mtpchina.org|title=Million Tree Project :: Home|work=mtpchina.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Canadell3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Canadell|first=J.G.|author2=M.R. Raupach|title=Managing Forests for Climate Change|journal=Science|volume=320|issue=5882|pages=1456–1457|date=2008-06-13|pmid=18556550|url=http://www.globalcarbonproject.org/global/pdf/canadell%26raupach2008_managingforests.science.pdf|doi=10.1126/science.1155458|citeseerx=10.1.1.573.5230|bibcode=2008Sci...320.1456C|s2cid=35218793}}&lt;/ref&gt;

== سرچینې ==</text>
      <sha1>lu3a5q9p1r85o8f55ft1m6nxskiu2a5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بیلي هیوز</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60181</id>
    <revision>
      <id>364564</id>
      <parentid>277956</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T01:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17241" sha1="6c20vpc92szgaqu4r8sc1ybgwm4ceop" xml:space="preserve">ویلیم موریس هیوز (د ۱۸۶۲ز کال د سپټمبر له ۲۵مې- د ۱۹۵۲ز کال د اکټوبر له ۲۸مې) یو اسټرالیایي سیاستوال و، چې له ۱۹۱۵ز کال نه تر ۱۹۲۳ز کال پورې یې د اسټرالیا د اووم لومړي وزیر په توګه دنده ترسره کړې. هغه د لومړۍ نړیوالې جګړې په لړ کې د هېواد د رهبرۍ له امله ډېر ښه وپېژندل شو، خو پر ملي سیاست یې اغېزو څو لسیزې ونیولې. هیوز تر مړینې پورې، یعنې له ۱۹۰۱ز کال نه وروسته، له فدراسیون نه د فډرالي پارلمان غړی شو. دی یوازینی کس و، چې تر ۵۰ کلونو یې ډېر خدمت کړی دی. هغه په خپله سیاسي مخینه کې د شپږو سیاسي ګوندونو استازیتوب وکړ، د پینځو ګوندونو یې مشري وکړه، څلور یې تر پایه ورسول او له دریوو نه واېستل شو.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Billy Hughes — Prime Ministers|url=http://primeministers.moadoph.gov.au/prime-ministers/billy-hughes|access-date=4 March 2021|website=Australian Prime Ministers|archive-date=24 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524054834/https://primeministers.moadoph.gov.au/prime-ministers/billy-hughes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ParlInfo – Biography for HUGHES, the Rt. Hon. William (Billy) Morris, CH|url=https://parlinfo.aph.gov.au/parlInfo/search/display/display.w3p;query=Id:%22handbook/allmps/DQC%22|access-date=4 March 2021|website=parlinfo.aph.gov.au}}&lt;/ref&gt;

هیوز په لندن کې له ویلزي مور و پلار نه زېږېدلی و. په ۲۲ کلنۍ کې اسټرالیا ته کډوال شو او د کارګرانو په نوي خوځښت کې شامل شو. هغه په ۱۸۹۴ز کال کې د نوي سویلي ویلز مقننه مجلس ته د ویلز د کارګر ګوند د غړي په توګه وټاکل شو او بیا په ۱۹۰۱ز کال کې نوي فډرالي پارلمان ته لاړ. هغه د خپلې لومړۍ سیاسي مخینه په اړه نیمه ورځ حقوقي مطالعې کولې، چې په ۱۹۰۳ز کال کې د واټسن په لنډمهال حکومت کې په کابینه کې شامل شو. وروسته د اندریو فیشر په حکومتونو کې لوی څارنوال شو. په ۱۹۱۴ز کال کې د اسټرالیا د کارګر ګوند مرستیال وټاکل شو.&lt;ref name=&quot;unitedaustraliaparty.org.au&quot;&gt;{{Cite web|title=Billy Hughes – United Australia Party|url=https://www.unitedaustraliaparty.org.au/team_members/billy-hughes/|access-date=4 March 2021|language=en-AU}}&lt;/ref&gt;

کله چې فیشر د ۱۹۱۵ز کال په اکټوبر کې د ناروغۍ له امله تقاعد شو؛ نو هیوز لومړی وزیر شو. جګړه د هغه مهال مهمه مسئله وه او بهر ته د اجباري سرتېرو د لېږلو په اړه یې ملاتړ د دې لامل شو، چې د کارګرو په لیکو کې وېش رامنځته شي. هیوز او ملاتړي يې په ۱۹۱۶ز کال کې له ګوند نه وشړل شول، خو هغه وتوانېد، چې د نوي ملي کارګر په ګوند کې واکمن پاتې شي. دغه ګوند له څو میاشتو  وروسته له لیبرالانو سره یوځای شو او ملتپال ګوند یې رامنځته کړ. د هغه حکومت له ۱۹۱۷ز کال نه تر ۱۹۱۹ز کال پورې د ټاکنو په لوی اکثریت سره بیا وټاکل شو. هیوز د جګړې په لړ کې د اسټرالیا فډرالي پولیس او CSIRO رامنځته کړل او تر جګړې وروسته یې د اقتصادي مرستې لپاره یو شمېر دولتي شرکتونه هم جوړ کړل.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Subscribe to The Australian {{!}} Newspaper home delivery, website, iPad, iPhone &amp; Android apps|url=https://www.theaustralian.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=TAWEB_WRE170_a&amp;dest=https%3A%2F%2Fwww.theaustralian.com.au%2Fthe-great-war%2F1917-the-most-terrible-year-in-australias-history%2Fnews-story%2F9e5e327a190a864368adf6b2ac6f24cc&amp;memtype=anonymous&amp;mode=premium&amp;nk=dcb783dfb1dfb4f88fdb724678c0716b-1614888349|access-date=4 March 2021|website=www.theaustralian.com.au}}&lt;/ref&gt;

نشنلستانو د ۱۹۲۲ز کال په ټاکنو کې په پارلمان کې خپل اکثریت له لاسه ورکړ او اړ شول، چې د هېواد له ګوند سره ائتلاف جوړ کړي. د هیوز استعفا د هېواد ګوند لپاره ګرانه تمامه شوه او سټینلي بروس د لومړي وزیر په توګه د هغه ځایناستی شو. هغه د وخت په تېرېدو سره د بروس غټ مخالف شو او په ۱۹۲۸ز کال کې د صنعتي اړیکو پر سر هغه او ملاتړو یې خپل باور مات کړ او حکومت یې راوپرځاوه. هیوز له یوې خپلواکې دورې وروسته د اسټرالیا د ګوند په نامه یو سازمان جوړ کړ، چې په ۱۹۳۱ز کال کې د متحدې اسټرالیا له ګوند  (UAP)سره یوځای شو. هغه په ۱۹۳۴ز کال کې کابینې ته راستون شو او د جاپاني امپریالیزم پر وړاندې یې د خبرداریو له امله وپېژندل شو. د ۱۹۳۹ز کال په وروستیو کې هغه د لومړي وزیر په توګه خپله دویمه دوره د څو رایو په کمښت له لاسه ورکړه او د UAP د مشرتابه رایې رابرټ مینزیس ته ورکړل شوې. &lt;ref name=&quot;adb&quot;&gt;{{cite book|first=L.F.|last=Fitzhardinge|title=Hughes, William Morris (Billy) (1862–1952)|publisher=Australian National University|work=Australian Dictionary of Biography|url=http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A090395b.htm|access-date=25 July 2014|archive-url=https://www.webcitation.org/66MS6kEyT?url=http://adb.anu.edu.au/biography/hughes-william-morris-billy-6761|archive-date=22 March 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Fitzhardinge|1964|p=2}}{{sfn|Fitzhardinge|1964|p=1}}

په ټوله کې هیوز د شلمې پېړۍ یو له ډېرو بانفوذو اسټرالیایي سیاستوالو په توګه پېژندل کېږي. هغه په خپل ژوند کې یو بحث کوونکی شخصیت و او میراث یې هم د مؤرخینو تر بحث لاندې دی. د هغه پیاوړی نظر او یرغلیز چلند په دې معنا و، چې هغه په مکرر ډول په خپلو ګوندونو کې دننه خپل ځان ته سیاسي دښمنان پیدا کړي دي. د هیوز مخالفینو هغه په استبداد او پاپیولیزم کې ښکېل وباله او همدارنګه دوی ویل چې: هیوز فرقه پالنې ته وده ورکړې ده. په ۱۹۱۴ز کال کې د جګړې لپاره د هیوز د اقداماتو احتیاطي قانون مخالفتونه وزېږول. په کارګر ګوند کې د هغه پخوانیو همکارانو هیوز ته خاین وویل، په داسې حال کې چې محافظه کارانو د هیوز پر سوسیالیستي اقتصادي تګلارو شکمن وو.  په هر حال هغه د عامو وګړو په ځانګړي ډول د پخوانیو سرتېرو په منځ کې ډېر محبوبیت درلود او په مینه یې هغه ته د «کوچني کیندونکي» لقب ورکړ.{{sfn|Fitzhardinge|1964|p=4}}{{sfn|Fitzhardinge|1964|p=3}}

== زېږېدنه او کورنۍ مخینه ==
هیوز د ۱۸۶۲ز کال د سپټمبر په ۲۵مه د لندن د پملیکو په ۷م مورټن پلېس کې زېږېدلی و. هغه د ویلیم هیوز او جین موریس زوی و. د هغه پلار و مور دواړه ویلزي وو. پلار یې د ویسټ مینسټر په ماڼۍ کې د ترکاڼ په توګه کار کاوه او د شمالي ویلز نه و او په ویلزي ژبه یې خبرې کولې. مور یې د کور خدمتکاره وه او لهLlansantffraid-ym-Mechain  (د انګريزانو پولې ته نږدې) کوچني کلي نه وه، چې په انګلیسي یې خبرې کولې. هیوز د خپل پلار و مور یوازینی ماشوم و. پلار و مور یې په ۱۸۶۱ز کال کې واده وکړ، چې دواړه د واده پر مهال ۳۷ کلن وو. &lt;ref name=&quot;adb3&quot;&gt;{{cite book|first=L.F.|last=Fitzhardinge|title=Hughes, William Morris (Billy) (1862–1952)|publisher=Australian National University|work=Australian Dictionary of Biography|url=http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A090395b.htm|access-date=25 July 2014|archive-url=https://www.webcitation.org/66MS6kEyT?url=http://adb.anu.edu.au/biography/hughes-william-morris-billy-6761|archive-date=22 March 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Fitzhardinge|1964|p=1}}{{sfn|Fitzhardinge|1964|p=2}}

== د نشنلست ګوند لومړی وزیر ۱۹۱۶ز- ۱۹۲۳ز ==
هیوز او ملاتړو یې ځان د ملي کارګر په نامه یاد کړ، چې د کارګرانو زیاتره مشران په کې شامل وو او د داسې ګوند پر جوړولو یې فکر کاوه چې په ښکاره ډول به ملتپال او ټولنیز راډیکال وي. هیوز په خپل دریځ کې د پاتې کېدولو لپاره اړ شو، چې د اپوزیسیون له مشترک المنافع لبیرال ګوند سره د باور او اکمالاتو تړون پای ته ورسوي.&lt;ref name=&quot;adb2&quot;&gt;{{cite book|first=L.F.|last=Fitzhardinge|title=Hughes, William Morris (Billy) (1862–1952)|publisher=Australian National University|work=Australian Dictionary of Biography|url=http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A090395b.htm|access-date=25 July 2014|archive-url=https://www.webcitation.org/66MS6kEyT?url=http://adb.anu.edu.au/biography/hughes-william-morris-billy-6761|archive-date=22 March 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

څو میاشتې وروسته ټولواک سر رونالډ منرو فرګوسن، هیوز او د لیبرال ګوند مشر جوزف کوک (چې د کارګر ګوند پخوانی غړی و) وهڅول، ترڅو د دوی د جګړې پرمهال ائتلاف پر رسمي ګوند بدل کړي. 

د اسټرالیا نشنلست ګوند په رسمي ډول په فبرورۍ کې پیل شو. که څه هم لیبرال ګوند یې لوی شریک و، خو هیوز د نوي ګوند د مشر په توګه راڅرګند شو او کوک یې د مرستیال په توګه وټاکه. &lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Dictionary of Australian Biography|title=Ronald Munro Ferguson|url=http://gutenberg.net.au/ebooks15/1500721h/0-dict-biogMu-My.html#munro-ferguson1|access-date=5 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20150726211818/http://gutenberg.net.au/ebooks15/1500721h/0-dict-biogMu-My.html#munro-ferguson1|archive-date=26 July 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

د ۱۹۱۷ز کال د می په فډرالي ټاکنو کې هیوز او نشنلیستانو لویه بریا خپله کړه، چې د کارګر ګوند له ډېرو غړو سره، چې له هیوز نه وروسته له ګوند نه وتلي وو، پراختیا وموندله. هیوز په دغو ټاکنو کې د کارګرې طبقې سیډني چوکۍ پرېښوده او د ویکټوریا بینډیګو ته وټاکل شو او د هغو کسانو له ډلې یو هم هیوز و، چې په پارلمان کې یې له یوه ایالت یا سیمې نه د ډېرو استازیتوب کړی دی. 

هیوز په بینډیګو کې د کارګر ګوند استازي الفرډ همپسون ته ماتې ورکړه او چوکۍ یې لاسته راوړه. دا لومړی ځل دی، چې حاضر لومړی وزیر د خپلې چوکۍ لپاره بل استازی ګواښلی او ګوښه کړی دی.

== ۱۹۳۰ مه ز لسیزه ==
UAP د ۱۹۳۱ز کال په ټاکنو کې غټه بریا ترلاسه کړه. هیوز د لیونز له خوا په ۱۹۳۲ز کال کې په جینوا کې د ملګرو ملتونو په مجلس کې د اسټرالیا د استازیتوب لپاره واستول شو. هیوز په ۱۹۳۴ز کال کې د لیونز په حکومت کې د روغتیا او هېواد ته د راستنېدو وزیر شو. وروسته لیونز هغه د بهرنیو چارو وزیر وټاکه، خو هیوز په ۱۹۳۵ز کال کې وروسته تر هغه استعفا ورکړه، چې خپل کتاب یې خپور کړ. د هیوز کتاب «اسټرالیا او نننۍ جګړه» و، چې په اسټرالیا کې د هغه څه لپاره د چمتوالي نشتوالی په ګوته کوي، چې هیوز یې د راتلونکې جګړې په اړه فکر کاوه. وروسته ډېر ژر د لیونز حکومت دفاعي بودیجه درې چنده کړه. هیوز په «اسټرالیا او نننۍ جګړه» کې لیکلي، چې ملتونه مات شوي او په هغه حالت کې یې کار کولای شو، چې د یوه ځواک له خوا یې ملاتړ شوی وای. هغه باوري و، چې هر ملت باید له ځانه دفاع وکړي او لکه څنګه چې بریټانیا په اروپایي امورو کې ښکېله وه؛ نو اسټرالیا هم باید د ځان دفاع وکړي.&lt;ref name=&quot;autogenerated1978&quot;&gt;Brian Carroll; From Barton to Fraser; Cassell Australia; 1978.&lt;/ref&gt;

په ۱۹۳۱ز کال کې جاپان پر منچوریا یرغل وکړ، نو هیوز وویل، چې: بریتانویان دې بې طرفي اختیار کړي او په ۱۹۳۵ز کال کې یې پر حبشې د انګلستان د یرغل په اړه هم ورته چلند غوره کړ. هیوز په دې باور و، چې د بریتانیې سترواکي په مدیترانه کې د کمزورتیا له امله له خطر سره مخامخ ده.&lt;ref name=&quot;Jones1612&quot;&gt;Jones, 'The Foreign Policy of William Morris Hughes of Australia', p. 161.&lt;/ref&gt;

هیوز په ۱۹۳۷ز کال کې د لیونز له خوا د بهرنیو چارو وزیر په توګه بېرته اسټرالیا ته راوستل شو. المان په ۱۹۳۸ز کال کې د ارام سمندر د مستعمرو غوښتونکی شو، خو هیوز اعلان وکړ، چې اسټرالیا باید نوې ګینه وساتي او د ۱۹۳۹ز کال په اپرېل کې یې وویل چې: که المان خپله مستعمره غواړي؛ نو باید پر وړاندې یې جګړه وشي. &lt;ref name=&quot;Jones161&quot;&gt;Jones, 'The Foreign Policy of William Morris Hughes of Australia', p. 161.&lt;/ref&gt;

هیوز په ۱۹۳۹ز کال کې د لیونز د مړینې پرمهال د لوی څارنوال او د صنعت وزیر په توګه هم دنده ترسره کوله. هیوز د لیونز د ځایناستي رابرټ مینزیز په حکومت کې د سمندري ځواکونو د وزیر، د صنعت وزیر او د لوی څاروال په توګه هم پاتې شوی دی.&lt;ref name=&quot;autogenerated19782&quot;&gt;Brian Carroll; From Barton to Fraser; Cassell Australia; 1978.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;adb4&quot;&gt;{{cite book|first=L.F.|last=Fitzhardinge|title=Hughes, William Morris (Billy) (1862–1952)|publisher=Australian National University|work=Australian Dictionary of Biography|url=http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A090395b.htm|access-date=25 July 2014|archive-url=https://www.webcitation.org/66MS6kEyT?url=http://adb.anu.edu.au/biography/hughes-william-morris-billy-6761|archive-date=22 March 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== مړینه او جنازه ==
هیوز د ۱۹۵۲ز کال د اکټوبر په ۲۸مه د ۹۰ کلونو په عمر په لینډفیلد کې په خپل کور کې مړ شو. د هغه د جنازې دولتي مراسم د سیډني په سینټ انډریو کلیسا کې ترسره شول او دا د اسټرالیا یو له لویو مراسمو نه و، چې شاوخوا ۴۵۰۰۰۰ نندارچیانو یې پر سړک ننداره کوله. هغه وروسته له خپلې لور هیلن سره د مکواري پارک هدیره کې خاورو ته وسپارل شو. د هغه مېرمن ډیم ماري هم په ۱۹۵۸ز کال کې مړه شوه.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://nla.gov.au/nla.news-article18288355|title=Family Notices|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|issue=35,836|location=New South Wales, Australia|date=29 October 1952|page=24|via=Trove}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Sydney Morning Herald]], 1952: farewell to the &quot;Little Digger&quot;[https://www.smh.com.au/national/65-years-on-sydney-farewells-the-little-digger-20171024-gz75wr.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://nla.gov.au/nla.news-article91246934|title=Death of Dame Mary Hughes|newspaper=[[The Canberra Times]]|volume=31|issue=9,445|location=Australian Capital Territory, Australia|date=3 April 1958|page=2|via=Trove}}&lt;/ref&gt;

== سرچینې ==</text>
      <sha1>6c20vpc92szgaqu4r8sc1ybgwm4ceop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د متحده ایالاتو تاریخ (۱۹۶۴- ۱۹۸۰ زکال)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60297</id>
    <revision>
      <id>364583</id>
      <parentid>360536</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T07:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15374" sha1="r5a94wovtl1llkgmhaxwelvz5swzt0v" xml:space="preserve">له ۱۹۶۴ ز کال څخه تر ۱۹۸۰ ز کال پورې د متحده ایالاتو په تاریخ کې د مدني حقونو د خوښت اوج او پای، د ویتنام د جګړې زور اخیستل او پای، د جنسي آزادۍ او د نشه یي توکو څخه د ګټنې اړوند د نسلي یاغیتوب ډرامه، د سړې جګړې دوام او د سپوږمۍ سطحې ته د یوه انسان د رسولو پر سر فضايي سیالۍ شاملېږي. اقتصاد د ۱۹۶۹-۱۹۷۰ ز کال تر کړکېچ پورې وده لرله چې وروسته د بهرنۍ سیالۍ او په ۱۹۷۳ ز کال کې د نفتي کړکېچونو له امله له تزلزل سره مخامخ شو. امریکايي ټولنه د بې ګټې جګړې، د جګړې او په جګړه کې د ګډون ضد اعتراضاتو او هم  د واټرګېټ له لړزونکې پېښې وروسته چې د دولت په لوړو کچو کې یې د فاحش فساد او ناوړه چلن څخه لمن پورته کړه، په دوو برخو ووېشل شوه. په ۱۹۸۰ ز کال کې په [[ايران|ایران]] کې د امریکا په سفارت کې د یرغمل نیولو او له دغه یرغمل نیولو څخه د امریکايي دیپلماتانو د خلاصولو اړوند د امریکايي ځواکونو ناکامو هڅو په ملي کچه په مخ پر زیاتېدوني ډول د ناخوښۍ احساس رامنځته کړ.  

دغه دوره، د محافظه کاره جمهوري غوښتونکي رونالډ ریګان په بریا سره پای ته ورسېده، د «ریګان دورې» په ملي کچه ډراماتیک بدلون ته زمینه برابره کړه. دیموکراتیک ګوند د ویتنام د جګړې او بهرنۍ پالیسۍ اړوند موضوعاتو پر سر، د ځوانو رایو ورکوونکو په عنصر باندې اتکا ته خپل لوری بدل کړ. د لیبرال دیموکراتانو ګڼ شمېر «هاواکان»/مخکښان له نوي محافظه کار خوځښت سره مل شول او له جمهوري غوښتونکو په ځانګړې توګه له ریګان څخه یې د هغه د بهرني سیاست اړوند ملاتړ پیل کړ. په ورته مهال، جمهوري غوښتونکي په ټولیزه توګه د جګړه غوښتونکې سختې امریکايي ملت پالنې، له کمونیزم سره د کلک مخالفت، د دیموکراسي او بشري حقونو د ترویج او له اسرائیلو څخه د کلک ملاتړ پر سر یو موټی شول.&lt;ref&gt;Steven F. Hayward, ''The Age of Reagan, 1964–1980: The Fall of the Old Liberal Order'' (2001)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Seymour Martin Lipset, &quot;[http://www.diss.fu-berlin.de/docs/servlets/MCRFileNodeServlet/FUDOCS_derivate_000000001215/fraenkelvortraege01.pdf Neoconservatism: Myth and reality.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170213134024/http://www.diss.fu-berlin.de/docs/servlets/MCRFileNodeServlet/FUDOCS_derivate_000000001215/fraenkelvortraege01.pdf |date=2017-02-13 }}&quot; ''Society'' 25.5 (1988): pp 9–13.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Colin  Dueck, ''Hard Line: The Republican Party and U.S. Foreign Policy since World War II'' (2010).&lt;/ref&gt;

د ۱۹۶۰ مې ز لسیزې د دویمې نیمایي او د ۱۹۷۰ مې ز لسیزې د لومړیو وختونو خاطراتو د راتلونکې نیمې پېړۍ سیاسي لیدلوری رامنځته کړ. هغه ډول چې د ارکنزاس والي بېل کلینټون په ۱۹۹۰ ز کال کې تشرېح کړ:«که چېرې شپیتمې لسیزې ته وګورئ او فکر وکړئ چې له بدو ښه ډېر و، تاسو کېدای شۍ یو دیموکرات وۍ. که چېرې فکر کوئ چې له ښو څخه بد زیات و، نو تاسو هرومرو جمهوري غوښتونکی یاست».

== د جانسن اداره ==

=== د مدني حقونو خوځښت ===
۱۹۶۰ مه لسیزه په واټونو کې د لاریونونو، اعتراضاتو، بغاوتونو، مدني ناخوښۍ، جګړې ضد اعتراضونو او کلتوري انقلاب له مخې ځانګړې کېږي. د مدني حقونو اړوند په محاکمو کې له بریا وروسته افریقايي امریکایانو د ډاکټر مارتین لوتر کینګ، جیمز بیول او د رنګین پوستو د پراختیايي ملي ټولنې تر مشرۍ لاندې په واټونو کې په لاریونونو پیل کړ. کینګ او بیویل په ډېر مهارت سره د تاوتریخوالي نه کوونکو افریقايي امریکايي لاریون کوونکو پر وړاندې د وحشیانه ګامونو اخیستلو د ثبت په موخه له رسنیو کار واخیست، څو عامه وجدان را بیدار کړي. د یو شمېر زیانمنو ډلو، لکه: د افریقايي امریکایانو یا فیمنیسټانو او یا هم همجنس پلوو، چې له اوږد مهال څخه یې له دغوبدو پالیسیو د ناخوښۍ احساس کاوه او د هغو کسانو تحرکاتو، چې د پراخو اعتراضيه لاریونو او رسنیز کمپاین په مرسته یې د عامه لیدلوري او د محاکمو له خوا د پالیسو د بدلون هڅه کوله، په بریالي ډول سیاسي بدلونونو ته لار برابره کړه.&lt;ref name=&quot;tws06dec16&quot;&gt;{{cite news|author=Arthur Marwick|title=The Sixties–Cultural Revolution in Britain, France, Italy, and the United States, c. 1958 – c. 1974 (excerpt from book)|quote=...black civil rights; youth culture and trend-setting by young people; idealism, protest, and rebellion; the triumph of popular music based on Afro-American models and the emergence of this music as a universal language, with the Beatles as the heroes of the age...|work=The New York Times: Books|year=1998|url=https://www.nytimes.com/books/first/m/marwick-sixties.html|access-date=2009-12-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tws06dec21&quot;&gt;{{cite news|author=Katy Marquardt|title=10 Places to Relive the '60s|quote=Many of the most crucial events of the 1960s—including the civil rights victories, antiwar protests, and the sweeping cultural revolution—left few physical traces.|work=U.S. News &amp; World Report|date=August 13, 2009|url=https://www.usnews.com/money/personal-finance/real-estate/articles/2009/08/13/10-places-to-relive-the-60s.html|access-date=2009-12-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hugh Davis Graham, ''The Civil Rights Era: Origins and Development of National Policy, 1960–1972'' (1990)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tws06dec22&quot;&gt;{{cite news|author=Sanford D. Horwitt|title=The Children|quote=He notes that in the 1950s, black protests were pursued mainly through the courts and led by the National Association for the Advancement of Colored People. In the 1960s, the emphasis was on direct action led not only by Martin Luther King Jr. but also by an unlikely array of young activists, many of them college students in Nashville, where Halberstam was a young reporter for the Tennessean at the time.|work=San Francisco Chronicle|date=March 22, 1998|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/1998/03/22/RV73114.DTL|access-date=2009-12-06|archive-date=2007-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20071031001215/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F1998%2F03%2F22%2FRV73114.DTL|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

په ۱۹۶۳ ز کال کې د جان اف کنډې ترور، د دغه هېواد د سیاسي لیدلوري په بدلون کې مرسته وکړه. نوي ولسمشر لینډون بي جانسون د ملي حالت او خپلې شخصي سیاسي پالیسي له ترکیب څخه په کار اخیستو سره، له دغه وضعیت ګټنه وکړه چې تر ټولو مهم ګام یې د ۱۹۶۴ زکال د مدني حقونو قانون و.په دې سربېره د ۱۹۶۵ ز کال کې د رایو ورکولو د حقونو قانون په فدرال، ایالتي او سیمه يیزو ټاکنو چټک اغېز درلود. د ۱۹۶۵ ز کال د اګست په ۶ مه د دغه قانون له تصویب یوازې څو میاشتې وروسته، یو پر څلور نویو تورپوستو رایو ورکوونکو د یو په درې فدرال نوم ثبتونکو پر وړاندې د رایو ورکولو په موخه ځانونه ثبت کړل. د څلورو کلونو په اږودو کې په سویل کې د ثبت شویو رایوورکوونکو شمېر دوه چنده شوه. په ۱۹۶۵ ز کال کې ميسي سیپي د ۷۴ سلنه تورپوستو رایو ورکوونکو د نوم ثبتونې او ټاکنو ته د ګڼ شمېر تورپوستو مشرانو د درېدلو له مخې له ټولو ایالتونو مخکښ و. په ۱۹۶۹ ز کال کې په ټینسیس کې ۹۲ سلنه ، په ارکنزاس کې ۷۷.۹ سلنه او په تکزاس کې ۷۷.۳ سلنه تورپوستو رایو ورکوونکو په ټاکنو کې ونډه واخیسته.&lt;ref&gt;Thomas E. Cavanagh, &quot;Changes in American voter turnout, 1964–1976.&quot; ''Political Science Quarterly'' (1981): 53–65. [https://www.jstor.org/stable/2149676 in JSTOR]&lt;/ref&gt;

=== د ویتنام جګړه ===
د مهارکولو سیاست په هر ځای کې د کمونیزم د پراختیا پر ضد د مبارزې په معنا و، کمونیستانو به هم هر هغه ځای چې امریکايي متحدین به په کې کمزوري وو، په نښه کاوه. داخلي سیاستونو د جانسون په لومړیتوبونو کې ځای درلود، له همدې امله هغه هڅه وکړه چې د جګړې د عملیاتو اړوند عمومي اګاهي او د کانګرس څار را کم کړي. د هغه ډېری سلاکارانو د دغو چارو له اوږد مهاله شونتیاوو وېره لرله، جانسون له دې وېریده چې که چېرې کانګرس کنټرول په لاس کې واخلي، د بري ګولډواټر په خبرې د کنټرول پرځای «ولې د بریا» په لټه کې نه شي. په داسې حال کې چې په دغه جګړه کې د امریکا ښکېلتیا ورځ تر بلې زیاتېده، خو جانسون اجازه ورنه کړه چې ریزرف ځواکونه او ملي ګارد دې په ویتنام کې خدمت وکړي، ځکه دغه چارې د کانګرس څار ته اړتیا لرله. د ۱۹۶۴ ز کال په اګست میاشت کې جانسون وکولای شول، په کانګرس کې د تونکین خلیج د پرېکړه لیک اړوند اکثریت رایې ترلاسه کړې، هغه پرېکړه لیک چې ولسمشر ته یې د اړتیا په حالت کې له نظامي ځواکونو څخه د هر ډول ګټنې اجازه ورکوله. &lt;ref&gt;Gary Donaldson, ''America at war since 1945'' (1996) p. 96&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Niels Bjerre-Poulsen, ''Right face: organizing the American conservative movement 1945–65'' (2002) p. 267&lt;/ref&gt;

د ۱۹۶۵ زکال په جولای میاشت کې جانسون له پراخه پټو سلا مشورو وروسته په پام وړ ډول جګړې ته زور ورکړ، هغه له ویټ کونګ سره د ځمکنۍ جګړې په موخه ځانګړي امریکايي ځواکونه ولېږل او په دې سربېره یې د متحده ایالاتو هوايي ځواک ته د هغه په اکمالاتي لارو باندې د بمبارد مسئولیت وروسپاره. په ۱۹۶۸ ز کال کې نیم میلیون امریکايي پوځیان په سویلي ویتنام کې و، په داسې حال کې چې د هوايي ځواکونو اضافي واحدونو په [[تایلنډ]] او نورو اډو کې ځای پرځای شوي وو. د ۱۹۶۸ زکال په فبروري میاشت کې ویټ کونګ د تت په برید سره د سویلي ویتنام پر ځواکونو هر اړخیز برید پیل کړ. د سویلي ویتنام ځواکونو په بریالي ډول د ویټ کونګ د بریدونو ځواب ورکړ او ویټ کونګ یې بې اغېزه ځایګي ته وغورځاوه، له دې وروسته یوازې د شمالي ویتنام ځواکونه د اصلي سیال په توګه پاتې شول. په داسې حال کې چې تت جګړې د جانسن لپاره د عمومي اړیکو یوه فاجعه رامنځته کړه او عامو وګړو په مخ پر زیاتېدونکي ډول دا درک کوله چې متحده ایالات په سخت ډول په جګړه کې ښکېل دي، هغه چاره چې یوازې ډېر لږ کسان لا له وړاندې ورباندې پوهېدل. جمهوري غوښتونکو، لکه: د کالیفورنیا والي رونالډ ریګان د بریا او یا د ځواکونو د اېستلو غوښتنه کوله، په داسې حال کې چې د کین اړخو له لوري بیا په کلکه سره د ځواکونو په اېستلو ټینګار زیات شو. تر ټولو د بحث وړ خو دا وه چې له هغو دوو میلیونو امریکايانو څخه چې په ویتنام کې یې خدمت وکړ، (د عسکري خدمت په شرایطو برابرو ۲۷ میلیونو کسانو څخه) ۸۰ سلنه یې د بېوزله او کاریګري طبقې مخینې لرونکي و. &lt;ref&gt;Mark W. Woodruff, ''Unheralded Victory: The Defeat of the Viet Cong and the North Vietnamese Army, 1961–1973'' (2006) p. 56&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=John E. Bodnar|title=Bonds of Affection: Americans Define Their Patriotism|url=https://books.google.com/books?id=uEhzm_Jwk84C&amp;pg=PA262|year=1996|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-04396-8|page=262}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Herbert Y. Schandler, ''America in Vietnam: The War That Couldn't Be Won'' (2009)&lt;/ref&gt;

== د نیکسون اداره ==
په داسې حال کې چې ولسمشر ریچارډ نیکسون په بشپړه توګه د یوه محافظه کاره په توګه په پام کې نیول کېده، خو هغه په ځانګړې توګه د روغتیا پالنې، د هوساینې د لګښتونو، چاپېریال پالنې او د هنرونو او انساني علومو څخه د ملاتړ په برخه کې ګڼ شمېر لیبرال درېځونه غوره کړل. هغه د نیوډیل د مهال لوړ مالیات اوسخت اقتصادي مقرارت وساتل او په کلکه سره یې په اقتصاد کې لاسوهنه کوله. د ۱۹۷۱ ز کال په اګست میاشت کې، هغه هېواد د بریټون ووډز سیسټم د سروزرو له معیارونو ویوست او د یو مهال لپاره یې د بیو او معاش کنټرول په لاس کې واخیست (نیکسن شاک). هغه د ولسمشر په توګه د خپلې دندې په وروستي کال کې د روغتیا پالنې د ملي سیسټم وړاندیز هم وکړ. &lt;ref&gt;John C.  Whitaker, &quot;Nixon's domestic policy: Both liberal and bold in retrospect&quot;, ''Presidential Studies Quarterly'', Winter 1996, Vol. 26 Issue 1, pp. 131–53&lt;/ref&gt;

== سرچینې ==</text>
      <sha1>r5a94wovtl1llkgmhaxwelvz5swzt0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جوډيت بټلر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60632</id>
    <revision>
      <id>364568</id>
      <parentid>335288</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T03:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23001" sha1="cynd6lq5cf61chl377o5e8h6lu8d1vq" xml:space="preserve">{{Infobox person}}

جوډيټ پاميلا بټلر (د ۱۹۵۶ ز کال د فبرورۍ په ۲۴ مه زېږېدلې) یوه امريکايۍ فيلسوفه او د جنسيت نظرياتي پوهانده ده، د چا آثارو په سياسي فلسفې، اخلاقياتو او د ښځمنپالنې د درېیمې څپې، «کوير» اند (کوير نظريه د هغو باورونو ټولګه ده چې وايي هويتونه ثابت نه دي او د يو انسان ځانګړتياوې نه شي ټاکلې) او ادبي اند يې اغېز پرېښي. په ۱۹۹۳ز کال کې، بټلر د کلیفورنيا پوهنتون، «برکلي» کې په استادۍ پيل وکړ، چېرې چې هغې له ۱۹۹۸ز کال راهيسې د «ماکسين اليوت» د پروفيسر په توګه د پرتليزو ادبياتو په څانګه او انتقادي نظريې په پروګرام کې خدمت وکړ. هغه د اروپايي بشپړيزو زده کړو په ښوونځي کې د «هانا انډريت» مشري هم کوي.&lt;ref name=&quot;Duignan 2018&quot;&gt;{{cite encyclopedia|last=Duignan|first=Brian|year=2018|title=Judith Butler|url=https://www.britannica.com/biography/Judith-Butler|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=November 2, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Halberstam|first=Jack|title=An audio overview of queer theory in English and Turkish by Jack Halberstam|url=https://archive.org/details/HalberstamQueerTheory-AnkaraTurkey|access-date=29 May 2014|date=2014-05-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kearns&quot;&gt;{{cite journal|last=Kearns|first=Gerry|s2cid=144967142|title=The Butler affair and the geopolitics of identity|journal=Environment and Planning D: Society and Space|year=2013|volume=31|issue=2|pages=191–207|doi=10.1068/d1713|url=http://eprints.maynoothuniversity.ie/7638/1/GK_Butler.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Judith Butler, European Graduate School|url=http://egs.edu/faculty/judith-butler|access-date=14 July 2015}}&lt;/ref&gt;

بټلر د خپلو کتابونو له امله هم شهرت لري چې هغه دا دي: د جنسيت ستونزه: ښځمنپالنه او د پېژندګلوي تخريب (ز کال) او مهم بدلونونه: د جنس د منطقي حدودو په اړه (۱۹۹۳ز کال)، په کوم کې چې هغې د جنس دوديز مفاهيم ګواښلي دي او د جنسيت د فعاليت په اړه يې خپل اند جوړ کړی دی. دې اند په ښځمنپالو او نااشنا پوهې ستر اغېز غورځولی. د هغې د کار په اړوند زیاتره د فلمي زده کړو په بحثونو کې مطالعه او تر بحث لاندې نيول کېږي، په کوم کې چې د جنسيت په مطالعو او په خبرو اترو کې د فعاليت په اړوند ټينګار کېږي.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Thulin|first=Lesley|title=Feminist theorist Judith Butler rethinks kinship|url=http://www.columbiaspectator.com/2012/04/19/feminist-theorist-judith-butler-rethinks-kinship|access-date=9 October 2013|newspaper=Columbia Spectator|date=19 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925124558/http://columbiaspectator.com/2012/04/19/feminist-theorist-judith-butler-rethinks-kinship|archive-date=September 25, 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

بټلر د ښځينه او نارينه همجنسبازانو د حقوقو د خوځښتونو ملاتړ کړی او هغه د اسرائيلي سياستونو په ګډون، د ګڼو اوسنيو سياسي موضوعاتوپه اړوند غږېدلې ده.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Review of Judith Butler's &quot;Parting Ways: Jewishness and the Critique of Zionism&quot;|url=http://ndpr.nd.edu/news/36335-parting-ways-jewishness-and-the-critique-of-zionism/|last=Gans|first=Chaim|journal=Notre Dame Philosophical Reviews|date=December 13, 2013|access-date=September 23, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920005416/http://ndpr.nd.edu/news/36335-parting-ways-jewishness-and-the-critique-of-zionism/|archive-date=September 20, 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mcgill&quot;&gt;{{cite web|title=Judith Butler|url=http://publications.mcgill.ca/reporter/2013/05/judith-butler/|work=McGill Reporter|publisher=McGill|access-date=9 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925091656/http://publications.mcgill.ca/reporter/2013/05/judith-butler/|archive-date=September 25, 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== د ژوند لومړي کلونه او زده کړه ==
جوډت بټلر د ۱۹۵۶ز کال د فبرورۍ په ۲۴ مه نېټه د اوهايو په «کليورلينډ» کې زېږېدلې، کورنۍ يې د هنګري يهودي او روسي يهودي نسل څخه ده. د هغې د مورنۍ انا د کورنۍ ډېره برخه غړي په هالوکاسټ کې له منځه تللي. د بټلر مور او پلار پر اصلاحي يهوديت عمل کاوه. مور يې ارتودوکس مذهبه راستره شوې وه، خو بيا محافظه کاره او په پای کې سمونپاله شوه، په داسې حال کې چې پلار يې له لومړي سره سمونپال يهودي و. په ماشومتوب او تنکۍ ځوانۍ کې بټلر هم عبري ښوونځي ته ولاړه او هم د يهودي اخلاقو ځانګړو ښوونځيو ته، په همدې ځای کې يې د فلسفې لومړۍ روزنې تر لاسه کړې. بټلر په ۲۰۱۰ز کال کې له «هاريټز» سره په مرکه کې وويل چې: په څوالس کلنۍ کې يې د اخلاقياتو ټولګيو ته تګ پيل کړ او دا ښوونځي د بټلر د عبري ښوونځي د حاخام له خوا د سزا په توګه جوړ شوي وو، ځکه چې هغې په ټولګي کې ډېرې زياتې خبرې کولې. بټلر همدا راز روښانه کړې چې هغه په دې درسونو خوشحاله وه او کله چې له هغې پوښتنه وشوه، چې څه يې غوښتل په دې ځانګړو ناستو کې يې زده کړي، هغې په درې پوښتنو ځواب ورکړ چې، هغه وخت يې هغه مصروفه کړې وه: سپينوزا له عبادځای څخه ولې و ايستل شو؟ شونې ده چې الماني اندپالنه د نازيزم لپاره محاسبه کېدای شي؟ او يو څوک څه ډول په وجودي الاهياتو (اللاهوت الوجودي) پوهېدای شي، د مارتين ببر د کار په ګډون؟&lt;ref name=&quot;Duignan 20182&quot;&gt;{{cite encyclopedia|last=Duignan|first=Brian|year=2018|title=Judith Butler|url=https://www.britannica.com/biography/Judith-Butler|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=November 2, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2001int&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lolapress.org/elec2/artenglish/butl_e.htm|title=Interview with Judith Butler|author=Regina Michalik|work=Lola Press|date=May 2001|access-date=March 1, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20061219151830/http://www.lolapress.org/elec2/artenglish/butl_e.htm|archive-date=December 19, 2006|url-status=dead|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;taught&quot;&gt;{{cite journal|last=Udi|first=Aloni|title=Judith Butler: As a Jew, I was taught it was ethically imperative to speak up|journal=Haaretz|date=24 February 2010|url=http://www.haaretz.com/news/judith-butler-as-a-jew-i-was-taught-it-was-ethically-imperative-to-speak-up-1.266243|access-date=9 October 2013|archive-date=2 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130902022153/http://www.haaretz.com/news/judith-butler-as-a-jew-i-was-taught-it-was-ethically-imperative-to-speak-up-1.266243|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Judith Butler and Michael Roth: A Conversation at Wesleyan University's Center for Humanities|url=https://www.youtube.com/watch?v=Rf4px4KyqbY|publisher=Wesleyan University}}&lt;/ref&gt;

«يال» پوهنتون ته له تګ مخکې بټلر «بيننګټن کالج» کې درسونه وويل، په يال پوهنتون کې يې فلسفه وويله او په ۱۹۷۸ز کال کې يې په هنر کې د لېسانس سند تر لاسه کړ، په ۱۹۸۴ز کال کې يې په فلسفه کې د دوکتورا سند تر لاس کړ. يو کال يې په «هيډلبرګ» پوهنتون کې د فولبرايټ استادې په توګه تېر کړ. بټلر په «ويسلاين پوهنتون، جورج واشنټګن پوهنتون او جان هوپکين پوهنتون» کې استادي وکړه، په ۱۹۹۳ز کال کې د برکلي، کلیفورنيا له پوهنتون سره يو ځای شوه. په ۲۰۰۲ز کال کې يې په امسټرډام پوهنتون کې د «سپينوزا» فلسفې مشري واخسته. سربېره پر دې يې د کولمبيا پوهنتون د انګليسي او پرتليزو ادبياتو په څانګه کې د ۲۰۱۲، ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ز کلونو کې د بشري علومو د « Wun Tsun Tam Mellon » مېلمه پروفيسر په توګه کار وکړ، د دې تر څنګ يې په دې ځای کې د بشپړ وخت پوهنځي د استادې اختيار هم درلود.&lt;ref name=&quot;tanner&quot;&gt;{{cite web|url=http://grad.berkeley.edu/tanner/0405.shtml|title=Tanner Lecture on Human Values: 2004–2005 Lecture Series|date=March 2005|work=UC Berkeley|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20041211053930/http://grad.berkeley.edu/tanner/0405.shtml|archive-date=2004-12-11|access-date=March 1, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=von Redecker|first1=Eva|title=Zur Aktualität von Judith Butler|year=2011|doi=10.1007/978-3-531-93350-4|isbn=978-3-531-16433-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;chronicle&quot;&gt;{{cite news|url=http://chronicle.com/blogs/ticker/judith-butler-plans-to-move-from-berkeley-to-columbia-u/28217|title=Judith Butler to Join Columbia U. as a Visiting Professor.|date=November 20, 2010|newspaper=[[Chronicle of Higher Education]]|access-date=February 1, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101117020532/http://chronicle.com/blogs/ticker/judith-butler-plans-to-move-from-berkeley-to-columbia-u/28217|archive-date=2010-11-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;capital&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.capitalnewyork.com/article/culture/2010/11/760690/professor-trouble-post-structuralist-star-judith-butler-headed-columb|title=Professor trouble! Post-structuralist star Judith Butler headed to Columbia.|publisher=[[Capital New York]]|author=Woolfe, Zachary|location=New York, New York|date=October 10, 2010|access-date=February 1, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110113174417/http://www.capitalnewyork.com/article/culture/2010/11/760690/professor-trouble-post-structuralist-star-judith-butler-headed-columb|archive-date=January 13, 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://columbialion.com/blog/two-hours-in-the-shadow-of-judith-butler/|title=Archived copy|access-date=2014-09-20|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20140920064137/http://columbialion.com/blog/two-hours-in-the-shadow-of-judith-butler/|archive-date=September 20, 2014|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://socialdifference.columbia.edu/people/judith-butler|archive-url=https://web.archive.org/web/20121221031510/http://socialdifference.columbia.edu/people/judith-butler|url-status=dead|archive-date=December 21, 2012|title=Judith Butler – Center for the Study of Social Difference|date=December 21, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mellon&quot;&gt;{{cite web|url=http://berkeley.edu/news/media/releases/2009/03/19_butler.shtml|title=Judith Butler wins Mellon Award|author=Maclay, Kathleen|date=March 19, 2009|publisher=[[UC Berkeley]] News. Media Relations|access-date=March 1, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uva.nl/en/disciplines/philosophy/home/components-centrecolumn/the-spinoza-chair.html|title=The Spinoza Chair – Philosophy – University of Amsterdam|last=Amsterdam|first=Universiteit van|website=Uva.nl|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141128205552/http://www.uva.nl/en/disciplines/philosophy/home/components-centrecolumn/the-spinoza-chair.html|archive-date=2014-11-28|access-date=December 4, 2017}}&lt;/ref&gt;

بټلر د ګڼو اکاډميکو جریدو د لیکنو يا سلاکارۍ په پلاوو کې دندې تر سره کړې، د «جانس انباونډ: د تنقيدي مطالعاتو مجله، جی.ای.سي: د ريټوريک، کلتور او سياست مجله او ساينس: په کلتور او ټولنه کې د ښځو مجله.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jaconlinejournal.com/editorialstaff.html|title=Editorial Board {{!}} Editorial Staff|website=Jaconlinejournal.com|access-date=2017-08-31|خونديځ نېټه=2019-07-03|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190703221953/http://www.jaconlinejournal.com/editorialstaff.html|url-status=dead|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20190703221953/http://www.jaconlinejournal.com/editorialstaff.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703221953/http://www.jaconlinejournal.com/editorialstaff.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://signsjournal.org/about-signs/masthead/|title=Masthead|date=2012-08-22|work=Signs: Journal of Women in Culture and Society|access-date=2017-08-31|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Judith Butler|url=https://journals.library.mun.ca/ojs/index.php/JU/about/editorialTeam|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== د سترو کارونو ټولګتنه ==

=== اجرائيوي قوانين او د جنسيت اساسي قانون (۱۹۸۸ز کال) ===
د « اجرائيوي قوانين او د جنسيت اساسي قانون: د ښکارنده پېژندنې او ښځمنپالنې اړوند يوه مقاله» په سرليک کې په یوه لیکنه کې جوډت بټلر وړانديز وکړ چې: جنسيت اجرائيوي دی. له دې امله چې، د جنيست پېژندنه د چلند له لارې منځ ته راغلې، د دې شونتيا شته چې د جلا جلا چلندونو په مټ جلا جلا جنسیتونه جوړ شي.&lt;ref name=&quot;Jones2018&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.openculture.com/2018/02/judith-butler-on-gender-performativity.html|first=Josh|last=Jones|date=7 February 2018|title=Theorist Judith Butler Explains How Behavior Creates Gender: A Short Introduction to &quot;Gender Performativity&quot;|website=Open Culture|url-status=live|access-date=8 July 2021}}&lt;/ref&gt;

=== جنسيتي ستونزه (۱۹۹۰ز کلونه) ===
جنسيتي ستونزه: ښځمنپالنه او د پېژندګلوي تخريب، په لومړي ځل په ۱۹۹۰ز کال کې خپور شو، په نړیواله کچه، په ګڼو ژبو يې له ۱۰۰۰۰۰ څخه زياتې نسخې وپلورل شوې. د « Sigmund Freud, Simone de Beauvoir, Julia Kristeva, Jacques Lacan, Luce Irigaray, Monique Wittig, Jacques Derrida» او « Michel Foucault» په اثارو کې د جنسیتي سونزې څېړنې.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Loizidou|first=Elena|date=2007-04-11|title=Judith Butler: Ethics, Law, Politics|pages=1|doi=10.4324/9780203945186|isbn=978-0-203-94518-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Direk-2020&quot;&gt;{{cite book|last=Direk|first=Zeynep|title=Ontologies of Sex: Philosophy in Sexual Politics|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ep7pDwAAQBAJ&amp;pg=PA112|series=Reframing the boundaries|date=15 June 2020|publisher=Rowman &amp; Littlefield|pages=112|isbn=978-1-78660-664-8|oclc=1122448218|chapter=4. Different Ontologies in Queer Theory}}&lt;/ref&gt;

بټلر د «جنسيت» او «جنس» د اصطلاحاتو پر هغه کارونه د نیوکې وړانديز کړی، کوم ډول يې چې ښځمنپالنې کاروي. بټلر وايي چې: ښځمنپالنې تېروتنه کړې چې «ښځې» يې د شریکو ځانګړتياوو سره سره يوه جلا کمه تاريخي ډله ګرځولې. بټلر ليکي چې دا اند د جنسيتي اړيکو دوه اړخيز نقطه نظر پياوړی کوي. بټلر باور لري چې ښځمنپالان بايد «ښځې» تعريف نه کړي، هغه همدا راز باور لري چې ښځمنپالان بايد «په دې خبره توجه وکړي چې ځواک څه ډول کار کوي او د ښځې په اړه زموږ پوهې ته نه يواځې په ټولنه کې بڼه ورکوي، بلکې د ښځمنپالو خوځښتونو په داخل کې هم». په پايله کې د بټلر موخه دا ده چې د جنس او جنسيت تر منځ منل شوې اړيکه وشکوي، تر څو جنس او هيله د «انعطافي، ازاده ګرځېدونکې او د نورو ثابتو لاملونو زېږنده نه وي». پېژندګلو د آزادې او انعطافي په توګه او جنسيت د عمل په توګه اند، نه د يو جوهر په توګه، کوم چې د کوير اند يو له بنسټونو څخه دی. &lt;ref&gt;{{cite book|title=Judith Butler|url=http://www.oxfordreference.com/views/ENTRY.html?entry=t306.e100&amp;srn=1&amp;ssid=460269119#FIRSTHIT|publisher=Oxford reference Online Premium|isbn=978-0-19-953291-9|date=January 2010|doi=10.1093/acref/9780199532919.001.0001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Feminist Perspectives on Sex and Gender|url=http://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/|publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy|year=2017}}&lt;/ref&gt;

=== تقليد او جنسيتي سرغړونه (۱۹۹۱ز کلونه) ===
دا له «انسايډ/اوټ» سره د بټلر همکاري ده: د ښځينه همجنسبازانو اندونه، د نارينه همجنسبازانو اندونه، د ښځینه او نارینه همجنسبازانو د مفکرينو د ليکنو يوه ټولګه. بټلر وايي چې:«ښځینه يا نارينه همجنسباز» اصطلاحاتو څخه کومه رڼه موندنه شونې نه ده، بلکې د دې کار د تر سره کولو لپاره سياسي اړتیا شته. بټلر «د جنسيت او جنس د منځ ته راوړلو د تشرېح کولو لپاره لوبه،عمل کول، کش کول او د تقليد تصورات کاروي، ځکه چې په پرله پسې ډول منځ ته راغلی ذاتيت د تل لپاره د نه کار کولو له امله د منځه تګ له ګواښ سره مخامخ وي.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Imitation and Gender Insubordination|url=http://artsites.ucsc.edu/faculty/gustafson/FILM%20165A.W11/film%20165A%5BW11%5D%20readings%20/Judith_Butler__Imitation_and_Gender_Insubordination.pdf|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2022-04-02|خونديځ نېټه=2022-04-01|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220401031510/http://artsites.ucsc.edu/faculty/gustafson/FILM%20165A.W11/film%20165A%5BW11%5D%20readings%20/Judith_Butler__Imitation_and_Gender_Insubordination.pdf|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220401031510/http://artsites.ucsc.edu/faculty/gustafson/FILM%20165A.W11/film%20165A%5BW11%5D%20readings%20/Judith_Butler__Imitation_and_Gender_Insubordination.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401031510/http://artsites.ucsc.edu/faculty/gustafson/FILM%20165A.W11/film%20165A%5BW11%5D%20readings%20/Judith_Butler__Imitation_and_Gender_Insubordination.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ellis|first=Jason W.|date=2014-04-14|title=Recovered Writing, PhD in English, Queer Studies, Presentation on Judith Butler's &quot;Imitation and Gender Insubordination&quot; and Introduction to Bodies That Matter Feb. 6, 2008|url=https://dynamicsubspace.net/2014/04/14/recovered-writing-phd-in-english-queer-studies-presentation-on-judith-butlers-imitation-and-gender-insubordination-and-introduction-to-bodies-that-matter-feb-6-2008/|access-date=2021-11-29|website=Dynamic Subspace|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== مهم جسمونه (۱۹۹۳ ز کلونه) ===
مهم جسمونه: د جنس د منطقي حدودو په اړه، هڅه کوي چې لوستنې او د اداء اټکل شوې تېروتنې روښانه کړي، کوم چې جنسي عمل ته د ورځني غوراوي په سترګه ګوري. د «ډيريډا» د تکرار د نظريې په کارولو سره، کومه چې د حواله ورکولو يوه بڼه ده، بټلر په عمل کولو کې د تکرار پر ونډه ټينګار کوي.&lt;ref&gt;For example, {{Cite journal|last=Jeffreys|first=Sheila|author-link=Sheila Jeffreys|title=The queer disappearance of lesbians: Sexuality in the academy|journal=[[Women's Studies International Forum]]|volume=17|issue=5|pages=459–472|doi=10.1016/0277-5395(94)00051-4|date=September–October 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;blockquote&gt;اداء د تکرار له پروسې څخه دباندې د پېژندنې وړ نه ده، کوم چې د معيارونو منظم او محدود تکرار دی او دا تکرار د فاعل په مټ نه شي تر سره کېدای؛ دا تکرار هغه څه دي چې يو فاعل ته وړتیا ورکوي او فاعل (د یو عمل تر سره کوونکي) لپاره لنډمهالی حالت منځ ته راوړي. دا تکرار د دې ښودنه کوي چې عمل کول فردي کار، يا پېښه نه ده، بلکې یو رسمي تولید دی، يو دود دی چې د ممنوعیت لاندې او د ممنوعيت او ممنوعیت د ځواک له مخې او د هغې په مټ، د شړلو د ګواښ او ان د مړينې د مديريت تر څنګ او تر څنګ يې د توليد د بڼې په مجبورولو سره، خو نه، زه به ټينګار وکړم، او له مخکې څخه به يې په بشبړ ډول وټاکم.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Butler|first=Judith|author-link=Judith Butler|title=Bodies That Matter: On the Discursive Limits of &quot;Sex&quot;|url=https://archive.org/details/bodiesthatmatter00butl|url-access=registration|year=1993|publisher=Routledge|location=New York|page=[https://archive.org/details/bodiesthatmatter00butl/page/95 95]|isbn=978-0-415-90365-3}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== ولوله انګېزه وينا (۱۹۹۷ ز کلونه) ===
په ولوله انګېزه وينا کې: د عملي کوونکي سياستونه، بټلر د کرکې د وینا او سانسور کولو د ستونزو په اړه سروی کړې. هغه وايي چې د سانسور کولو ارزونه ستونزمنه ده او دا چې په ځينو حالاتو کې کېدای شي ګټوره او ان اړينه وي، په داسې حال کې چې په ځينو حالاتو کې کېدای شي، له زخم څخه هم بده وي&lt;ref name=&quot;Jagger&quot;&gt;{{cite book|last=Jagger|first=Gill|title=Judith Butler: Sexual politics, social change and the power of the performative|url=https://archive.org/details/judithbutlersexu00jagg|url-access=limited|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|pages=[https://archive.org/details/judithbutlersexu00jagg/page/n121 115]–8|isbn=978-0-415-21975-4|ol=OL10187608M|lccn=2007032458}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>cynd6lq5cf61chl377o5e8h6lu8d1vq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رونالد دورکین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61038</id>
    <revision>
      <id>364592</id>
      <parentid>361429</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T10:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15388" sha1="tu56915r8hys8licwnx1bzf7sag90qy" xml:space="preserve">{{مالومات}}
رونالد مایلز دورکین (په انګلیسي: Ronald Myles Dworkin؛ پیدایښت: ۱۱-ډسمبر-۱۹۳۱؛ مړینه: ۱۴-فبروري-۲۰۱۳ز) د QC ویاړ ګټونکی او د بریتانیا د اکاډمۍ غړی، یو امریکایي فیلسوف، حقوقپوه او د متحده ایالاتو اساسي قانون څېړونکی ؤ. د مړینې پر مهال، په نیویارک پوهنتون کې د فرانک هنري سومر د حقوقو او فلسفې استاد او د لندن پوهنتون په کالج کې د حقوقپوهنې پروفیسور ؤ. دورکین پخوا د یالې په حقوقو پوهنځي او د آکسفورډ په پوهنتون کې تدریس کړی دی او هلته د حقوقپوهنې پروفیسور او د نامتو فیلسوف «هربرت لیونل ادولفوس هارت» ځایناستی ؤ. دا چې دورکین هم په حقوقي او هم په سیاسي فلسفه کې اغېزناکه ونډه درلوده، په ۲۰۰۷ز کې یې د «ابتکاري علمي فعالیت» په پار، د هولبِرګ د یاد په ویاړ نړیواله جایزه وګټله. د حقوقي مطالعاتو مجلې د یوې پلټنې له‌مخې، دورکین د شلمې پېړۍ په لړ کې دوه‌یم ستر او مطرح حقوقي څېړونکی دی. له مړینې وروسته یې، د هاروارډ حقوقي څېړونکی «کاس سنستین» څرګنده کړه چې، «دورکین په وروستیو سلو کلنو کې تر ټولو مهم او ستر حقوقي فیلسوف پاتې شو، او کېدای شي د دغه نوملړ په سر کې پاتې شي». &lt;ref&gt;{{cite web|last=Khouryyesterday|first=Jack|url=http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/ronald-dworkin-dies-at-81-1.503643|title=Ronald Dworkin dies at 81 – Haaretz – Israel News|website=Haaretz.com|date=February 15, 2013|access-date=May 31, 2017|archive-date=February 18, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218232411/http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/ronald-dworkin-dies-at-81-1.503643|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nybooks.com/authors/90 &quot;Ronald Dworkin&quot;]. ''New York Review of Books''. Nybooks.com. Accessed September 29, 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Shapiro|first=Fred R.|year=2000|title=The Most-Cited Legal Scholars|journal=Journal of Legal Studies|volume=29|issue=1|pages=409–426|doi=10.1086/468080|s2cid=143676627}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-02-15/the-most-important-legal-philosopher-of-our-time|title=The Most Important Legal Philosopher of Our Time|publisher=Bloomberg|date=February 15, 2013|access-date=May 31, 2017}}&lt;/ref&gt;

د هغه «حقوق د یوې بشپړتیا په توګه» تیوري، څرنګه چې د «قانون ټولواکمني» تر سرلیک لاندې کتاب کې یې وړاندې شوې ده، څرګندوي چې قضات قانون د منطقي اخلاقي اصولو پر بنسټ، په ځانګړې توګه عدالت او انصاف له‌مخې ژباړي، چې دغه نظریه د قانون د ماهیت په هکله تر ټولو اغېزناکه نومهاله تیوري ده. دورکین د متحده ایالاتو د اساسي قانون له «اخلاقي لوستلو» او د قانون او اخلاقو له تفسیرپالې تګلارې څخه ملاتړ ښوده. هغه په وار، وار سره پر نومهالو سیاسي او حقوقي سکالوګانو، په ځانګړې توګه د متحده ایالاتو د سترې محکمې پر اړوند مسایلو باندې تبصره کړې ده، چې ډېري یې د «The New York Review of Books» په مجله کې د موندلو وړ دي.&lt;ref&gt;''[https://books.google.com/books?id=yeUg-wglsK0C&amp;dq=ronald+dworkin Freedom's Law: The Moral Reading of the American Constitution]''. Ronald Dworkin. Cambridge, Massachusetts: [[Harvard University Press]]. 1996. via Google Books.&lt;/ref&gt;

== د ژوند لومړي کلونه او زده‌کړې ==
رونالد دورکین په کال ۱۹۳۱ز د امریکا د رود ایسلند په پرووېدنس کې زېږېدلی ؤ؛ پلار یې دېوېډ دورکین او مور یې مادلین (تالامو) نومېده. کورنۍ یې یهوده وه. هغه په ۱۹۵۳ز کې د هاروارډ له پوهنتون څخه د A.B. سند په ترلاسه کولو سره فارغ شو، چېرې چې په فلسفه کې یې تخصص ترلاسه کړ او د ځلمیتوب په کلونو کې «فای بېتا کپا» ته لاره ومونده. وروسته د آکسفورډ مګدالن کالج کې شامل شو او هلته د رودز څېړونکی او د «سېر روپرت کراس» او «ژ. ھ. ک. موریس» شاګرد ؤ. په آکسفورډ کې د وروستیو ازموینو په سرته رسولو سره، ازمویونکي د هغه د لیکنې تر اغېزې لاندې راغلل او لوستلو ته یې د حقوقپوهنې پروفېسور (ھ. ل. ا. هارت) راوبلل شو. وروسته ورته د لومړۍ درجې B.A سند ورکړل شو. له هغو وروسته، دورکین د هاروارډ حقوقو پوهنځي ته لاړ او په ۱۹۵۷ز کې یې د حقوقپوهنې ډوکتورا سره له ستاینلیک ترلاسه کړل. وروسته د متحده ایالاتو د دوه‌یمې حوزې په استیناف محکمه کې د قاضي «لِرند هند» منشي شو. قاضي «هند» له دورکین څخه د داسې یوه «حقوقي منشي» په توګه نوم اخلي «چې ټولو منشیانو ته یې ماته ورکړه» او دورکین هم قاضي هند خورا اغېزناک او ښه لارښود په نامه یادوي.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/law/2013/feb/14/ronald-dworkin|title=Ronald Dworkin obituary|last=Hodgson|first=Godfrey|date=February 14, 2013|work=The Guardian|access-date=April 16, 2017|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dworkin, Ronald (1996), Freedom's Law: The Moral Reading of the American Constitution, Oxford: Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-826470-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Liptak&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/02/15/us/ronald-dworkin-legal-philosopher-dies-at-81.html?pagewanted=all|title=Ronald Dworkin, Scholar of the Law, Is Dead at 81|first=Adam|last=Liptak|date=February 14, 2013|newspaper=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

== کاري ژوند ==
دورکین ته، وروسته له‌دې چې د قاضي لِرند هَند منشي شو، وړاندیز وشو ترڅو له قاضي فلیکس فرانکفورتر سره د منشي په توګه کار وکړي. هغه دغه وړاندیز رد کړ او د نیویارک ښار له ستر حقوقي شرکت «سولیوان او کروم‌وېل» سره یې کار پیل کړ. وروسته دورکین د یالې په حقوقو پوهنځي کې د استاد په توګه وګومارل شو او هلته یې د وېسلي ن. هوهفېلډ پر حقوقي مسند کښېناست.&lt;ref name=&quot;Liptak2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/02/15/us/ronald-dworkin-legal-philosopher-dies-at-81.html?pagewanted=all|title=Ronald Dworkin, Scholar of the Law, Is Dead at 81|first=Adam|last=Liptak|date=February 14, 2013|newspaper=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

په ۱۹۶۹ز کې، دورکین د آکسفورډ د حقوقپوهنې بست ته وګومارل شو او هلته د ھ. ل. ا. هارت ځایناستی ؤ (چا چې په آکسفورډ کې د دورکین ازموینه په یاد وه او هغه سره یې د دغه بست په اخېستلو کې مرسته وکړه) او وروسته یې د آکسفورډ پوهنتون د کالج غړیتوب ترلاسه کړ. له آکسفورډ څخه له تقاعد وروسته د لندن پوهنتون په کالج کې د حقوقپوهانو پروفېسور په توګه وټاکل شو او هلته یې د حقوقپوهنې بېنتام پروفېسور لقب ترلاسه کړ. دورکین د نیویارک پوهنتون په حقوقو پوهنځي کې د فرانک هنري سومر د حقوقو استاد او په نیویارک پوهنتون کې د فلسفې استاد ؤ او هلته یې تر ۱۹۷۰ز لسیزې پورې تدریس وکړ. هغه له ټوماس نېګل سره په حقوقي، سیاسي او ټولنیزو سیمینارونو کې د ښوونکي او روزونکي په توګه ونډه واخېسته. دورکین د څوګونو لسیزو په اوږدو کې د «The New York Review of Books» له مجلې سره همکار پاتې شو. هغه د اولیور وندل هومز لکچرونه هاروارډ، د ستورز لکچرونه یالې، د انساني ارزښتونه په هکله د «تانر» لکچرونه ستنفورډ او د سکرېبنر لکچرونه یې په پرېنستون کې تدریس کړل. د ۲۰۱۱ز په جون کې هغه د لندن یوه خصوصي کالج «د انساني علومو نیوکالج» سره کار پیل کړ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nchum.org/who-we-are/the-professoriate|title=Archived copy|access-date=June 8, 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110608234526/http://www.nchum.org/who-we-are/the-professoriate|archive-date=June 8, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://its.law.nyu.edu/faculty/profiles/index.cfm?fuseaction=cv.main&amp;personID=19891|title=Ronald M. Dworkin – NYU School of Law – Overview|publisher=Its.law.nyu.edu|access-date=February 14, 2013|archive-date=December 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061218133406/http://its.law.nyu.edu/faculty/profiles/index.cfm?fuseaction=cv.main&amp;personID=19891|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== خصوصي ژوند او مړینه ==
له قاضي «لرند هند» سره د دندې ترسره کولو پر مهال، دورکین له خپلې راتلونکې مېرمن «بتسي رُس» سره وپېژندل او د آنتوني او جنیفر په نومونو یې دوه‌ګوني زامن وزېږېدل. بتسي د نیویارک د یوه تکړه سوداګر لور وه او له دورکین سره یې په ۱۹۵۸ز کې واده وکړ او په ۲۰۰۰ز کې د سرطان له‌امله مړه شوه. د بتسي له مړینې وروسته، دورکین د نامتو پیانوغږوونکي آلفرېد برندل له کونډې مېرمن «اېرېنه برندل» سره واده وکړ. &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/law/2013/feb/14/ronald-dworkin|title=Ronald Dworkin obituary|last=Hodgson|first=Godfrey|date=February 14, 2013|work=The Guardian|access-date=April 16, 2017|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Williamson&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-ronald-dworkin-legal-philosopher-acclaimed-as-the-finest-of-his-generation-8497540.html|title=Professor Ronald Dworkin: Legal philosopher acclaimed as the finest of his generation|first=Marcus|last=Williamson|date=February 15, 2013|newspaper=The Independent|location=London}}&lt;/ref&gt;

دورکین د وینې سرطان له‌امله، د ۲۰۱۳ز کال د فبروري پر ۱۴&lt;sup&gt;مه&lt;/sup&gt; نېټه، د ۸۱ کلونو په عمر، په لندن کې مړ شو او له هغه څخه دوه‌یمه مېرمن، دوه ماشومان او دوه لمسي پاتې شول.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/law-obituaries/9873847/Professor-Ronald-Dworkin.html|title=Professor Ronald Dworkin|date=February 15, 2013|newspaper=The Telegraph|location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Ronald Dworkin, Legal Scholar, Dies at 81|url=https://www.nytimes.com/aponline/2013/02/14/world/europe/ap-eu-britain-obit-dworkin.html?partner=rss&amp;emc=rss&amp;smid=tw-nytimes&amp;_r=0|work=New York Times|access-date=February 14, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;obit&quot;&gt;{{cite web|author=The Associated Press|url=http://www.miamiherald.com/2013/02/14/3233930/us-legal-scholar-ronald-dworkin.html|title=LONDON: US legal scholar Ronald Dworkin dies in UK aged 81|publisher=MiamiHerald.com|date=February 14, 2013|access-date=February 14, 2013}}&lt;/ref&gt;

== چاپ شوي آثار ==

=== د لیکوال په توګه ===

* حقونه جدي وګڼئ؛ کمبرېج، ماساچوست: د هاروارډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۱۹۷۷ز.
* یوه اصولي سکالو؛ کمبرېج، ماساچوست: د هاروارډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۱۹۸۵ز.
* د قانون ټولواکمني؛ کمبرېج، ماساچوست: د هاروارډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۱۹۸۶ز.
* په زړښت کې د عقل د زوال فلسفي مسایل؛ واشنګټن، ډي‌سي: د متحده ایالاتو دولتي مطبعه؛ ۱۹۸۷ز.
* بریتانیا لپاره یو حقوقي منشور؛ آن آربور، میشیګان: د میشیګان پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۱۹۹۰ز.
* د ژوند حاکمیت: د جنین سقط، اتانازي او فردي ازادۍ په هکله یو استدلال؛ نیویارک: آلفرېد ا. نوپف؛ ۱۹۹۳ز.
* د ازادۍ قانون: د امریکا د اساسي قانون اخلاقي لوستنه؛ کمبرېج، ماساچوست: د هاروارډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۱۹۹۶ز.
* حاکم فضیل: برابري په تیوري او عمل کې؛ کمبرېج، ماساچوست: د هاروارډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۲۰۰۰ز.
* قضات د چپنې دننه؛ کمبرېج، ماساچوست: د هاروارډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۲۰۰۶ز.
* ایا دلته د دېموکراسي امکان شته؟: د یوه نوي سیاسي بحث اصول؛ پرېنستون، نیوجرسي: د پرېنستون پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۲۰۰۶ز.
* د سترې محکمې ډله: د سترې محکمي نوی ښي‌اړخه بلوک؛ نیویارک: د New York Review Books مجله؛ ۲۰۰۸ز.
* د چيژګي لپاره عدالت؛ کمبرېج، ماساچوست؛ د هاروارډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۲۰۱۱ز.
* دین پرته له خدایه؛ کمبرېج، ماساچوست؛ د هاروارډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۲۰۱۳.

=== د اېډېټور په توګه ===

* د حقوقو فلسفه (په فلسفه کې د آکسفورډ مطالعات)؛ اېډېټور؛ نیویارک: د آکسفورډ پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۱۹۷۷ز.
* نیمګړې او بدې ټاکنې: د بوش او ګور مناظره، ستره محکمه او امریکایي دېموکراسي؛ اېډېټور؛ نیویارک: نیوپرېس خپرندویه ټولنه؛ ۲۰۰۲ز.
* له لېبرال ارزښتونه څخه دېموکراتیکو ارزښتونه ته اوښتنه: د ژانوس کیس په ویاړ د مقالو ټوله؛ اېډېټور؛ بوداپِست: د مرکزي اروپا پوهنتون خپرندویه ټولنه؛ ۲۰۰۴ز.

== سرچينې ==</text>
      <sha1>tu56915r8hys8licwnx1bzf7sag90qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د اسرايلو اقتصاد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62468</id>
    <revision>
      <id>364570</id>
      <parentid>360250</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T03:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26121" sha1="haiqj35q0wvtr5jv92hmz3f7qz27uu2" xml:space="preserve">'''د اسرايلو اقتصاد''' پرمختللی د ازاد بازار اقتصاد دی. د نړيوال بانک د سوداګرۍ په برخه کې د اسانۍ د شاخص په درجه بندۍ کې اسرايلو پنځه دېرشم ځای خپل کړی. اسرايل له متحده ايالاتو وروسته د د شرکتونو د پيل له نظره دويم ستر هېواد دی او له متحده ايالاتو او چين وروسته د « NASDAQ» په فهرست کې درېيم ستر مقام لري. د « Intel، Microsoft» او « Apple» په څېر امريکايي شرکتونو له هېواده بهر خپلې لومړۍ څېړنېزې او پرمختيايي مرکزونه په اسرايلو کې جوړ کړي. د « IBM, Google, Hewlett-Packard, Cisco Systems, Facebook» او « Motorola» په څېر د پرمختللې معلوماتې ټيکنالوژۍ نورو ګڼ ملتي شرکتونو خپل څېړنيز او پرمختياي مرکزونه په اسرايلو کې پرانيستي دي.&lt;ref name=&quot;Chua 2003 219–220&quot;&gt;{{cite book|title=World On Fire|last=Chua|first=Amy|publisher=Knopf Doubleday Publishing|year=2003|isbn=978-0385721868|pages=[https://archive.org/details/worldonfirehowex00chua_0/page/219 219–220]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/worldonfirehowex00chua_0/page/219}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.heritage.org/index/ranking|title=Country Rankings: World &amp; Global Economy Rankings on Economic Freedom|website=www.heritage.org|access-date=29 October 2019|تاريخ الأرشيف=5 July 2018|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180705085015/https://www.heritage.org/index/ranking|url-status=dead|خونديځ نېټه=26 October 2017|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20180705085015/https://www.heritage.org/index/ranking|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181124020846/https://www.heritage.org/index/ranking|archive-url=https://web.archive.org/web/20171026110910/http://www.heritage.org/index/ranking}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.luzzatto.co.il/en/learn/thought-pieces/the-israeli-innovation-economy|title=Israel's shift towards a knowledge-based economy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Intellectual Capital for Communities: Nations, Regions, and Cities|last=Bounfour|first=Ahmed|author2=Edvinsson, Leif|year=2005|publisher=Butterworth-Heinemann|isbn=0-7506-7773-2|page=47 (368 pages)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/sites/richardbehar/2016/05/11/inside-israels-secret-startup-machine/|title=Inside Israel's Secret Startup Machine|magazine=Forbes|date=11 May 2016|access-date=30 October 2016|author=Richard Behar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.jpost.com/Business/BusinessNews/Article.aspx?id=52876|newspaper=The Jerusalem Post|date=27 February 2007|access-date=20 March 2012|title=Intel to expand Jerusalem R&amp;D|last=Krawitz|first=Avi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.microsoftrnd.co.il/about/leadership|publisher=Microsoft|access-date=19 March 2012|title=Microsoft Israel R&amp;D center: Leadership|quote=Avi returned to Israel in 1991, and established the first Microsoft R&amp;D Center outside the US&amp;nbsp;...|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313223906/http://www.microsoftrnd.co.il/about/leadership|archive-date=13 March 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite news|last=Shelach|first=Shmulik|title=Apple to set up Israel development center|url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000706928|access-date=10 February 2013|newspaper=[[Globes (newspaper)|Globes]]|date=14 December 2011|archive-date=1 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101032416/http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000706928|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite news|last=Shelach|first=Shmulik|title=Apple opens Ra'anana development center|url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000820961|access-date=10 February 2013|newspaper=[[Globes (newspaper)|Globes]]|date=10 February 2013|archive-date=1 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101033756/http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000820961|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;{{cite news|title=Berkshire Announces Acquisition|work=The New York Times|date=6 May 2006|access-date=15 May 2010|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C02E7DB1F3FF935A35756C0A9609C8B63}}&lt;/ref&gt;

د دې هېواد سترې  اقتصادي برخې ټيکنالوژي او صنعتي تولیدات دي. د اسرايلو د الماسو صنعت د الماسو د توږلو او تصفيې لپاره يو له نړيوالو مرکزونو څخه دی چې د ټولو صادراتو کچه يې ۲۳.۲٪ ته رسېږي. اسرايل په پرتليز ډول د طبيعي سرچينو له اړخه کمزوری هېواد دی، له همدې امله د نفطو، خامو موادو، غنمو، ماشيني موټرو، ناتراشل شويو الماسو او توليدي سامان الاتو په برخه کې په وارداتو متکي دی. شونې ده چې د توانايۍ په وارداتو د هېواد ټول انتحصار په راتلونکي کې بدل شي. د دې هېواد په ساحلي سيمو کې په  وروستیو کې تازه په تازه د طبيعي ګازونو زېرمې موندل شوي او د اسرايلو د لمريزې انرژۍ صنعت مخکښ ځای خپل کړی.&lt;ref name=&quot;OEC&quot;&gt;{{cite web|url=https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/isr/|title=OEC - Israel (ISR) Exports, Imports, and Trade Partners|website=atlas.media.mit.edu|access-date=19 January 2019|archive-date=7 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190607073631/https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/isr/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

د سيمه ييزو معيارونو سره سم د دې هېواد د پرمختللې ټيکنالوژۍ بريا او چټکې اقتصادي ودې لامل تر ډېره بريده  د اسرايلو د لوړ معيار پوهنتوني زده کړې او په پراخه کچه د هڅول شوي او باسواده نفوس شتون دی. دې هېواد يوه پیاوړی تعلیمي زېربناء جوړه کړې او د نرخونو پر بنسټ د توکو او چوپړتياوو د پيدا کولو په موخه د نويو او پرمختللو اندونو لپاره يې د لوړ معيار پرمختګ سيستم منځ ته راوړی. دې پرمختګونو مرسته کړې چې د هېواد په ټولو سيمو کې د پرمختللې ټيکنالوژۍ شرکتونه تمرکز پيدا کړي. له مالي اړخه دا شرکتونه د لوړ خطر منونکې پانګونې د صنعت له ملاتړ څخه برخمن دي. د « Silicon Wadi» په نوم د دې هېواد مرکزي پرمختللې ټيکنالوژۍ مرکز د اهميت له اړخه دويم ځای لري، لمړی يې د دې مرکز سيال د کلفورنيا مرکز دی. ډېری اسرايلي شرکتونه نړيوالو ادارو له دې امله خپل کړي چې دوی باوري او معياري شرکتي کارکوونکي لري.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://monitor.icef.com/2014/03/ambitious-israeli-students-look-to-top-institutions-abroad/|title=Ambitious Israeli students look to top institutions abroad|publisher=ICEF|date=10 March 2014|access-date=20 January 2015|author=David Adler}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Karr, Steven&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/rabbi-steven-carr-reuben-phd/imagine-a-world-without-i_1_b_5706935.html|title=Imagine a World Without Israel - Part 2|work=Huffington Post|date=24 October 2014|access-date=29 October 2016|author=Karr, Steven}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=World On Fire|last=Chua|first=Amy|publisher=Knopf Doubleday Publishing|year=2003|isbn=978-0385721868|page=[https://archive.org/details/worldonfirehowex00chua_0/page/31 31]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/worldonfirehowex00chua_0/page/31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;moital.gov.il&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.moital.gov.il/NR/rdonlyres/C80F623B-65AD-41E3-AA8D-98A1B8A2D28A/0/intellectualcapital.pdf|title=The Intellectual Capital of the State of Israel|publisher=State of Israel Ministry of Industry, Trade, and Labor|date=November 2007|access-date=18 March 2013|page=27|archive-date=16 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316082942/http://www.moital.gov.il/NR/rdonlyres/C80F623B-65AD-41E3-AA8D-98A1B8A2D28A/0/intellectualcapital.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tech&quot;&gt;{{cite news|title=Israel's technology cluster|url=http://www.economist.com/node/10881264|newspaper=The Economist|date=19 March 2008|access-date=17 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Israeli innovators build new 'Silicon Valley'|first=Katia|last=Dolmadjian|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j-gDRug6JWGMEkwHh7h9Li7gB8fA|agency=Agence France-Presse|date=28 June 2011|access-date=17 October 2012|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222233312/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j-gDRug6JWGMEkwHh7h9Li7gB8fA|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STEM Israel&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.jfunders.org/sites/default/files/docs/events/briefing_book_final.pdf|archive-url=https://www.webcitation.org/6GdtMwljK?url=http://www.jfunders.org/sites/default/files/docs/events/briefing_book_final.pdf|url-status=dead|archive-date=15 May 2013|title=FUNDING THE FUTURE: Advancing STEM in Israeli Education|publisher=STEM Israel|date=4 December 2012|access-date=18 March 2013}}&lt;/ref&gt;

د اسرايلو اقتصادي توان د نړيوالو سوداګريزو مشرانو پام ځان ته را اړولی، لکه د مايکروسافټ بنسټګر «بل ګيټس»، پانګوال «وارن بفيت»، د ځمکو او ودانيو سوداګر او د متحده ايالاتو پخوانی ولسمشر ډونالډ ټرمپ، تر څنګ يې د مخابراتي ټيکنالوژۍ لوړ سوداګر «کارلوس سليم». هر متشبث له خپلو دوديزو سوداګريزو فعالیتونو او په خپلو هېوادونو کې له پانګونې څخه ورهاخوا په ګڼو اسرايليو صنعتونو کې پانګونه کړې. په ۲۰۰۶ز کال کې، « Berkshire Hathaway» (د امريکايي پانګوال وارن بفيټ يو شرکت) د « ISCAR Metalworking» په نوم یو اسرايلي شرکت په څلور مليارده ډالر وپيرو. دا له متحده ايالاتو څخه دباندې د « ISCAR Metalworking» لومړي رانيول و.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jerusalemonline.com/finance/carlos-slim-investing-60-million-dollars-in-an-israeli-startup-2231|title=Carlos Slim investing 60 million dollars in an Israeli startup|date=6 November 2013|publisher=Israel News|access-date=12 April 2015|archive-date=23 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223140127/http://www.jerusalemonline.com/finance/carlos-slim-investing-60-million-dollars-in-an-israeli-startup-2231|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.haaretz.com/business/.premium-1.560788|title=Mexican mogul Carlos Slim eyes investments in Israel|work=Haaretz|access-date=12 April 2015|author=Ora Coren}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globes.co.il/en/article-1000897512|title=Carlos Slim: We want to invest more in Israel|work=Globes|date=28 November 2013|access-date=12 April 2015|archive-date=23 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223140353/http://www.globes.co.il/en/article-1000897512|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.algemeiner.com/2013/05/17/donald-trump-plans-world-class-golf-course-in-israel/|title=Donald Trump Plans World-Class Golf Course in Israel|publisher=Algemeiner|date=17 May 2013|access-date=9 August 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://israel21c.org/technology/microsofts-bill-gates-israel-is-a-vital-resource-for-us/|title=Microsoft's Bill Gates: Israel is a vital resource for us|publisher=Israel 21|date=2 December 2002|access-date=9 August 2013|author=Allison Kaplan Sommer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wistv.com/Global/story.asp?S=4031794|title=Bill Gates pledges new investment in Israel|publisher=Wis TV|date=26 October 2005|access-date=9 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101140309/http://www.wistv.com/Global/story.asp?S=4031794|archive-date=1 November 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wisemoneyisrael.com/2013/06/21/donald-trump-to-us-youre-fired/|title=Donald Trump to U.S. – &quot;You're fired!&quot;|publisher=Wise Money Israel|date=21 June 2013|access-date=9 August 2013|archive-date=27 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127010736/http://www.wisemoneyisrael.com/2013/06/21/donald-trump-to-us-youre-fired/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/167650|title=Buffett: Israel a Top Place for Ideas, Investments|publisher=Israel National News|date=2 May 2013|access-date=9 August 2013|author=David Lev}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.israelbusinessinvestment.com/business-climate/multinationals-investing-in-israel/|title=Israeli Business Investments|publisher=Israeli Business Investment.com|access-date=9 August 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130702133722/http://www.israelbusinessinvestment.com/business-climate/multinationals-investing-in-israel/|archive-date=2 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto32&quot;&gt;{{cite news|title=Berkshire Announces Acquisition|work=The New York Times|date=6 May 2006|access-date=15 May 2010|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C02E7DB1F3FF935A35756C0A9609C8B63}}&lt;/ref&gt;

د ۲۰۱۰ز کال د سپتمبر په مياشت کې، اسرايلو  ته له « OECD» (يو نړيوال شرکت دی) سره د يو ځای کېدو بلنه ورکړل شوې وه. اسرايلو همدا راز له اروپايي اتحاديې، متحده ايالاتو، اروپايي ازاد تجارت ټولنې، ترکيې، مکسیکو، کاناډا، اوکراين، اردن او مصر سره د ازاد تجارت تړونونه لاسليک کړي دي. د ۲۰۰۷ز کال د ديسمبر په ۱۸مه نېټه، اسرايل له لاتيني امريکا دباندې لومړی هېواد وګرځېد چې له «مرکوسور» (د سويلي امریکا د سوداګرۍ يو بلاک دی) سوداګريز بلاک سره د ازادې سوداګرۍ تړون لاسليک کړي. اسرايل د سياحت يو ستر مرکز هم دی، په ځانګړي ډول د هغو لپاره چې له يهودي نسل څخه دي، په ۲۰۱۹ز کال کې ۴.۵۵ ميليونه بهرنيو ګرځندويانو له دې هېواد لېدنې کړې وه (د دوه اسرايليانو پر سر نږدې یو ګرځندوی).&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.tamas.gov.il/NR/exeres/A01F7E09-0217-47F9-B04F-5D0DEE3D91FB.htm|title=Israel's Free Trade Area Agreements|publisher=Tamas|place=IL|access-date=8 September 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003060204/http://www.tamas.gov.il/NR/exeres/A01F7E09-0217-47F9-B04F-5D0DEE3D91FB.htm|archive-date=3 October 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/MFA+events/Around+the+world/Israel+signs+free+trade+agreement+with+MERCOSUR+18-Dec-2007.htm|title=Israel signs free trade agreement with Mercosur|date=19 December 2007|publisher=Israel Ministry of Foreign Affairs|access-date=15 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OECD&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.oecd.org/israel/israelsaccessiontotheoecd.htm|title=Israel's accession to the OECD|publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development|access-date=15 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web|title=Israel welcomes record-breaking 4.55 million tourists in 2019|url=https://www.jpost.com/israel-news/israel-welcomes-record-breaking-455-million-tourists-in-2019-612456|access-date=19 February 2021|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web|date=29 December 2019|title=Israel Welcomes Record 4.55 Million Tourists In 2019, Says Ministry|url=https://nocamels.com/2019/12/israel-record-4-55-million-tourists-2019/|access-date=19 February 2021|website=NoCamels}}&lt;/ref&gt;

== تاریخ ==
د [[فلسطین|فلسطين]] لپاره په ۱۹۲۰ز کال کې د برتانيې منځ ته راغلې واکمنۍ موخه دا وه چې د يهودي کډوالو له خوا د ځمکې د رانيولو چاره محدوده کړي. له همدې امله، يهوديان په لومړي سر کې تر ډېره بريده ښار مېشتي وو او په صنعتي دندو کې يې زياته ونډه درلوده. له اقتصادي اړخه د دې ځانګړې ودې پايله د سيمې د ودې له څو معجزو څخه يوه وه، په دې ډول چې د شرکتونو جوړښت په بنسټيز ډول د دولت پر ځای د متشبثينو له خوا پر مخ وړل کېدو. په ۱۹۱۱ز کال کې د مړ سمندرګي لومړۍ څېړنې په پايله کې يې په ۱۹۳۰ز کال کې د فلسطين «پوټاش لمټيډ» منځ ته راوست، کومه څېړنه چې روسي يهودي انجنیر «موشي نووميسکي» کړې وه، وروسته د «پوټاش لمټيډ» نوم د «مړه سمندرګي کارکوونکي» کېښودل شو. په ۱۹۲۳ز کال کې، « Pinhas Rutenberg» ته د برېښنا د توليد او وېشلو لپاره ځانګړې تخفيف ورکړل شوی و. هغه د فلسطين برېښنايي شرکت چې ووسته يې نوم اسرايلي برېښنايۍ شرکت شو، بنسټ کېښود. د ۱۹۲۰ او ۱۹۲۴ز کلونو تر منځ، د دې هېواد ځينې سترې کارخانې جوړې شوې، په دې کارخانو کې «شيمين د تيلو شرکت، سوسايټ ډيس ګرينډ مولنز، فلسطين سليکيټ شرکت» او «فلسطين سالټ شرکت» شامل دي.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Baten, Jörg|title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present.|date=2016|publisher=Cambridge University Press|page=227|isbn=9781107507180}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=Sdje6L7rrRsC&amp;pg=PA72&amp;lpg=PA72 ''The political economy of Israel: From ideology to stagnation''], Yakir Plessner, p.72. Google Books. Retrieved on 8 September 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=The Seventh Dominion?|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,737478,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001004224/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,737478,00.html|url-status=dead|archive-date=1 October 2007|magazine=Time|date=4 March 1929|access-date=24 May 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=dEm8hueO88QC&amp;q=lodzia+textile&amp;pg=PA177|title=The Roots of Separatism in Palestine: British Economic Policy, 1920-1929|first=Barbara Jean|last=Smith|date=19 January 1993|publisher=Syracuse University Press|access-date=19 January 2019|via=Google Books|isbn=9780815625780}}&lt;/ref&gt;

په ۱۹۳۷ز کال کې، په ټول هېواد کې ۸۶ د تار جوړولو او اوبدلو کارخانې وې، ۱۵۰۰ کارکوونکي يې استخدام کړي وو، پانګه او تخنیکي ماهرين ورته له [[اروپا]] څخه د يهودي متخصصینو له خوا برابر کړای شوي وو. په «کريات اتا» کې د «اتا» ټوکر جوړولو کارخانه، کومه چې د اسرايلو د ټوکر جوړولو يوه بېلګه ګرځېدلې، په ۱۹۳۴ز کال کې جوړه شوې. په ۱۹۳۹ز کال کې، د «کيبوتيز» د صنعت د لومړيو کارخانو د بنسټ ډبره اېښودل شوې وه: د نامان خښتو کارخانه، کومې چې د ودانيزو توکو د مخ پر زياتېدو اړتيا پوره کړه.&lt;ref&gt;Tsur, Doron. (12 October 2010) [http://www.haaretz.com/print-edition/business/when-the-guns-fell-silent-1.321522 &quot;When the guns fell silent&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171022193526/https://www.haaretz.com/print-edition/business/when-the-guns-fell-silent-1.321522 |date=2017-10-22 }}, ''Haaretz''. Retrieved on 8 September 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3671806,00.html|title=Naaman factory: Settlement's building blocks|date=15 February 2009|website=Ynetnews|last1=Man|first1=Nadav}}&lt;/ref&gt;

د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال په ټوکر جوړولو کې چټکتيا راغله، دا هغه مهال و کله چې له اروپا څخه د توکو رسېدل بند شول، په داسې حال کې چې د پوځ د اړتياوو پوره کولو لپاره سیمه يیزو تولیدونکو ته کميشن ورکول کېدو. تر ۱۹۴۳ز کال پورې، د کارخانو شمېر تر ۲۵۰ پورې ورسېد، کاري ځواک يې ۵۶۳۰ ته ورسېد او توليدات يې لس ځله زيات شول.&lt;ref&gt;Encyclopaedia Judaica&lt;/ref&gt;

له ۱۹۲۴ز کال راهيسې، په تل ابيب کې سوداګريز نندارتونونه تر سره کېدل. «لیونټ» نندارتون په ۱۹۳۲ز کال کې پرانيستل شوی و.&lt;ref&gt;[http://lib.stanford.edu/eliasaf-robinson-tel-aviv-collection/city-work-and-prosperity-levant-fair &quot;City of Work and Prosperity&quot;: The Levant Fair] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114205/http://lib.stanford.edu/eliasaf-robinson-tel-aviv-collection/city-work-and-prosperity-levant-fair|date=24 December 2013}}&lt;/ref&gt;

=== له خپلواکۍ وروسته ===
د يو دولت په توګه له جوړېدو وروسته اسرايل له سخت اقتصادي بحران سره مخ شو. تر څنګ يې د ۱۹۴۸ز کال د عرب-اسرايلو له ويجاړونکې جګړې بايد بېرته راوتلای وای، همدا راز اسرايل اړ و چې له اروپا څخه د سلګونه زره  او له عرب نړۍ څخه نږدې يو ملیون يهودي کډوالو لپاره ځای برابر کړي. له مالي اړخه اسرايل خرابه او له ژور اقتصادي بحران سره مخ و، د کوم له امله چې له ۱۹۴۹ څخه تر ۱۹۵۹ زکال پورې د سختۍ تګلاره غوره کړه. وزګارتيا پکې زياته او د بهرنۍ دودپيسې زېرمې ډېرې کمې وې.&lt;ref name=&quot;shilumim&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mezia.co.il/articles/?idmsg=1663|script-title=he:הויכוח סביב הסכם השילומים|language=he|access-date=15 October 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111217093126/http://mezia.co.il/articles/?idmsg=1663|archive-date=17 December 2011}}&lt;/ref&gt;

په ۱۹۵۲ز کال کې، اسرايلو او لويديځ [[المان]] يو تړون لاسليک کړ، په کوم تړون کې چې شرط اېښودل شوی و چې لوېديځ المان به اسرايلو ته د هالوکاسټ پر مهال د يهوديانو په وړاندې د شوي ظلم په بدل کې تاوان ورکوي او د يهوديانو د هغو شتمنيو تاوان به تاديه کوي چې نازیانو غلا کړې وې. په راتلونکو څوارلسو کلونو کې، لويديځ المان اسرايلو ته درې ميليارده مارکه (اوسمهال له ۱۱۱.۵ مليارده امريکايي ډالرو سره برابر) تاديه کړل. دا تاوان د اسرايلو د عايد پرېکنده برخه وګرځېده، کوم چې په ۱۹۵۶ز کال کې د اسرايلو د عايد ۸۷.۵٪ برخه جوړوله. په ۱۹۵۰ز کال کې،اسرايلو د امريکايي او کاناډايي يهوديانو د رانيولو لپاره بانډونه (د پورپاڼې) خپاره کړل. په ۱۹۵۱ز کال کې، د بانډونو د پروګرام وروستۍ پايلې له ۵۲ ميلیونه امريکايي ډالرو څخه زياتې شوې. سربېره پر دې امريکايي يهوديانو د اسرايلو لپاره شخصي بسپنې ورکړې، کومې چې په ۱۹۵۶ز کال کې د اټکل تر مخې په کلني ډول سل ميليونه ډالرو ته ورسېدې. په ۱۹۵۷ز کال کې، د پورپاڼو (بانډونو) پلور د اسرايلو د خصوصي پرمختيايي بوديجې ۳۵٪ ته ورسېد. د همدې پېړۍ په وروستيو کې، اسرائيل تر ډېره بريده د متحده ايالاتو په اقتصادي مرسته متکي وګرځېد، متحده ايالات هغه هېواد و چې په نړیواله کچه د اسرايلو د سياسي ملاتړ يوه مهمه سرچينه هم وګرځېده.&lt;ref name=&quot;shilumim2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mezia.co.il/articles/?idmsg=1663|script-title=he:הויכוח סביב הסכם השילומים|language=he|access-date=15 October 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111217093126/http://mezia.co.il/articles/?idmsg=1663|archive-date=17 December 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,865644,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20111101013614/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,865644,00.html|url-status=dead|archive-date=1 November 2011|magazine=Time|title=ORGANIZATIONS: Dollars for Israel|date=21 January 1957}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Mark|first=Clyde|title=Israel: US Foreign Assistance|url=https://fas.org/man/crs/IB85066.pdf|publisher=[[Congressional Research Service]]|access-date=19 July 2012|date=12 July 2004|archive-date=17 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317033210/https://fas.org/man/crs/IB85066.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>haiqj35q0wvtr5jv92hmz3f7qz27uu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کويټ اقتصاد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62783</id>
    <revision>
      <id>364589</id>
      <parentid>363608</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T09:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41571" sha1="06oi9gcgsx87458te6zs1o0lldjjcn6" xml:space="preserve">[[دوتنه:Kuwait city cityscape.jpg|بټنوک|327x327px]]
'''د کویټ اقتصاد''' پر پټرولیمو ولاړ یو بډای اقتصاد دی. کویټ په نړۍ کې یو له بډایو هیوادونو څخه دی. د کویټ دینار په نړۍ کې تر ټولو زیات ارزښت لرونکې دودپيسه ده. د نړیوال بانک له نظره، کویټ په نړۍ کې د سړي سر ناخالص ملي عاید کې پنځم بډای هیواد دی. د کویټ اقتصاد د سړي سر «جي ډي پي» کې د نړۍ تر ټولو لوی شلم اقتصاد دی. د بېلا بېلو متنوع کونکو تګلارو په پایله کې، پټرولیم اوس د ټولې جي ډي پي ۴۳٪ او د صادراتو د عاید ۷۰٪ برخه جوړوي. د فولادو تولید د کویټ دویم تر ټولو لوی صنعت دی. کویټ په فولادو کې په خپل ځان بسیا دی.&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{cite web |date=10 April 2015 |title=Kuwait |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |website=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=16 July 2022 |archive-date=10 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;worldbank&quot;&gt;[http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2014+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&amp;sort=desc &quot;GDP per capita, PPP (current international $)&quot;, World Development Indicators database], World Bank. Database updated on 14 April 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html GDP – per capita (PPP)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130424075526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html |date=2013-04-24 }}, [[The World Factbook]], Central Intelligence Agency.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/02/weodata/weorept.aspx?sy=2014&amp;ey=2014&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=16&amp;pr1.y=7&amp;c=512%2C668%2C914%2C672%2C612%2C946%2C614%2C137%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C624%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C135%2C321%2C716%2C243%2C456%2C248%2C722%2C469%2C942%2C253%2C718%2C642%2C724%2C643%2C576%2C939%2C936%2C644%2C961%2C819%2C813%2C172%2C199%2C132%2C733%2C646%2C184%2C648%2C524%2C915%2C361%2C134%2C362%2C652%2C364%2C174%2C732%2C328%2C366%2C258%2C734%2C656%2C144%2C654%2C146%2C336%2C463%2C263%2C528%2C268%2C923%2C532%2C738%2C944%2C578%2C176%2C537%2C534%2C742%2C536%2C866%2C429%2C369%2C433%2C744%2C178%2C186%2C436%2C925%2C136%2C869%2C343%2C746%2C158%2C926%2C439%2C466%2C916%2C112%2C664%2C111%2C826%2C298%2C542%2C927%2C967%2C846%2C443%2C299%2C917%2C582%2C544%2C474%2C941%2C754%2C446%2C698%2C666&amp;s=PPPPC&amp;grp=0&amp;a=World Economic Outlook Database, October 2015], [http://www.imf.org/external/ns/cs.aspx?id=28 International Monetary Fund]. Database updated on 6 October 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;curr&quot;&gt;{{cite web |date=21 March 2012 |title=10 Most Valuable Currencies in the World |url=http://www.siliconindia.com/finance/news/10-Most-Valuable-Currencies-in-the-World-nid-109953.html |website=Silicon India |access-date=16 July 2022 |archive-date=10 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200310124050/https://www.siliconindia.com/finance/news/10-Most-Valuable-Currencies-in-the-World-nid-109953.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel&quot;&gt;{{cite web |date=2019 |title=Faisal Awwad Al Khaldi: Go Big or Go Home |url=https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview |work=The Business Year |access-date=2022-07-16 |تاريخ الأرشيف=2022-02-02 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220202054418/https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview |url-status=dead |خونديځ نېټه=2022-02-02 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220202054418/https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220202054418/https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview |archive-url=https://web.archive.org/web/20220202054418/https://www.thebusinessyear.com/kuwait-2019/go-big-or-go-home/interview }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel1&quot;&gt;{{cite web |date=13 November 2018 |title=KWT Steel: Our ultimate goal is to become a fully-integrated steel manufacturer |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/interviews/kwt-steel-our-ultimate-goal-is-to-become-a-fully_integrated-steel-manufacturer-1065742.htm |work=Steel Orbis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel4&quot;&gt;{{cite web |date=6 February 2007 |title=United Steel Industries covers Kuwait's demand for steel -- Chairman |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=1708673&amp;language=en |work=[[Kuwait News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel2&quot;&gt;{{cite web |date=19 November 2019 |title=New rebar capacity coming up in Kuwait |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/latest-news/new-rebar-capacity-coming-up-in-kuwait-1120965.htm |work=Steel Orbis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel3&quot;&gt;{{cite web |date=19 August 2019 |title=United Steel Industrial Co. (KWTSTEEL) |url=https://www.epicos.com/company/11120/united-steel-industrial-co-kwtsteel |work=Epicos |access-date=16 July 2022 |archive-date=27 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127183806/https://www.epicos.com/company/11120/united-steel-industrial-co-kwtsteel |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;usatoday&quot;&gt;{{cite web |author=Grant Suneson |date=7 July 2019 |title=These are the 25 richest countries in the world |url=https://www.usatoday.com/story/money/2019/07/07/richest-countries-in-the-world/39630693/ |website=[[USA Today]]}}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۱۹ز کال کې، د کویټ عمده صادراتي تولیدات کاني تیل و چې په صادراتو کې تیل (د ټولو صادراتو ۸۹.۱٪)، الوتکې او فضايی بیړۍ (۴.۳٪)، عضوي کیمیاوي مواد (۳.۲٪)، پلاستیک (۱.۲٪)، وسپنه او فولاد (۰.۲٪)، ارزښتمن غمي او قیمتي فلزات (۰.۱٪)، د کمپیوټر په ګډون ماشینونه (۰.۱٪)، المونیم (۰.۱٪)، مس (۰.۱٪)، او مالګه، سلفر، ډبره او سیمینټ (۰.۱٪) شامل دي. په ۲۰۱۹ز کال کې کویټ د «سلفوني، نايټريډ او نايټروس» شوي «هايدروکاربن» تر ټولو لوی صادرونکی هېواد و. د ۲۰۱۹ز کال د اقتصادي پیچلتیا شاخص (لړیال) کې کویټ د ۱۵۷ هیوادونو له منځه دري شپېتم مقام خپل کړ. په ۲۰۱۹ز کال کې عراق د کویټ د صادراتو مخکښ بازار و او خواړه/کرنیز تولیدات د ټولو صادراتي توکو ۹۴.۲٪ برخه جوړوله.&lt;ref name=&quot;exports&quot;&gt;{{cite web |title=Kuwait's Top 10 Exports |url=https://www.worldstopexports.com/kuwaits-top-10-exports/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;exports1&quot;&gt;{{cite web |title=Kuwait |url=https://oec.world/en/profile/country/kwt |website=[[The Observatory of Economic Complexity]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hktdc&quot;&gt;{{cite web |date=30 April 2021 |title=Kuwait: Market Profile |url=https://research.hktdc.com/en/article/MzU3OTgyNjcw |website=[[Hong Kong Trade Development Council]]}}&lt;/ref&gt;

== پتروليم او طبيعي ګاز ==
په ۱۹۳۴ز کال کې، د کویټ امیر، د کویټ د تیلو شرکت (Kuwait Oil Co. (KOC)) ته د تیلو امتیاز ورکړ چې د «انګلو- پارس» د تیلو شرکت (وروسته د برتانیا د پترولیم شرکت) او د خلیج د تیلو اتحادیې یې ګډ ملکیت درلود، په ۱۹۷۶ز کال کې د کویټ حکومت « KOC » دولتي کړ.

د کویټ د پټرولیم شرکت (KPC) چې یو نړیوال يو ځای شوی د تيلو شرکت دی، د پټرولیم په سکتور کې د دولتي چارو بنسټيز شرکت دی، په دې کې د کویټ د تیلو شرکت، کوم چې تیل او ګاز تولیدول؛ د کویټ ملي پټرولیم شرکت، تصفیه او کورنی پلور؛ پټروکیمیکل صنعتونو شرکت، کوم چې «امونیا» او «یوریا» تولیدوي؛ د کویټ بهرني پټرولیم لټونې شرکت، په مخ پر وده هیوادنو کې د ځینو نورو امتیازاتو سره، د کویټ تیلو ټانکر شرکت (Kuwait Oil Tanker Co) او «سانټافي» نړیواله اتحادیه، شامل دي. وروستي شرکت چې په ۱۹۸۲ز کال کې بشپړ رانیول شوی، د پټرولیمو په صنعت کې د کویټ د پټرولیمو اتحادیې ته په ټوله نړۍ کې موجوديت ورکوي.

د کویټ د پټرولیمو اتحادیې د خلیج د تیلو شرکت څخه په «بینیلکس» هیوادونو او سکینډینویا کې د تصفیه کولو او اړوندو خدماتو مرکزونه او همدراراز په ایټالیه کې د زېرمه کولو ځايونه او د خدماتو د مرکزونو شبکه هم رانیولي دي. په ۱۹۸۷ز کال کې، د کویټ د پټرولیمو اتحادیې په برتانيه پترولیم کې ۱۹٪ سهم واخیست، کوم چې وروسته ۱۰٪ ته راټیټ شو. د کویټ پټرولیمو اتحادیه خپل توليد په اروپا کې د «کیو-۸» توليد نوم (برانډ) لاندې بازار ته وړاندې کوي او د متحده ایالاتو او جاپان په بازارونو کې لېوالتيا لري.

کویټ د شاوخوا ۹۴ میلیارده بیلرو (۱۴.۹ کیلو متر مربع) د تر لاسه کېدو وړ تیلو زیرمې لري. تر جګړې د مخه، اټکل شوې ظرفیت يې د یوې ورځې پر سر شااو خوا ۲.۴ میلیون بیلره و (پر ورځ کې ۳۸۰× ۱۰&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt; متر مکعب). د عراقي نېواک پر مهال، د کویټ د تیلو د تولید وړتیا په عملي توګه هیڅ ته راښکته شوه. همدارنګه، له هغه وروسته خورا ښه بیا رغونه او پرمختګونه وشول. د تیلو تولید د ۱۹۹۲ز کال په پای کې په یوه ورځ کې ۱.۵ میلیون بیلره (۲۴۰×۱۰&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt; متر مکعب پر ورځ) و او په ۱۹۹۳ز کال کې تر جګړې مخکې ظرفيت حالت ته ورسېد. د کویټ د تولید وړتیا ۲.۵ میلیون بیلره په یو ورځ (۴۰۰×۱۰&lt;sup&gt;۳ &lt;/sup&gt; متر مکعب پر ورځ) کې اټکل شوې ده. کويټ په پام کې  درلوده چې تر ۲۰۰۵ز کال پورې د دوی وړتيا پر یوه ورځ کې ۳.۵ میلیون بیلره ته لوړه کړي. 

== چاپېريالي پايښت ==
د کویټ د ۲۰۳۵ز کال د لرید د برخې په توګه، د کويټ موخه دا ده چې ځان ته د «پیټروکیمیکل» (هغه مواد چې د طبيعي ګاز يا پيتروليمو له تصفيې يا پروسس څخه تر لاسه کېږي) صنعت د نړیوال مرکز په توګه ځای ورکړي. الزور تصفیه ځای په منځني ختیځ کې تر ټولو لویه تصفیه خونه ده. دا د کویټ تر ټولو لويه له چاپیریال سره برابره د تیلو تصفیه خونه ده. الزور تصفیه خونه د یو کمربند او یوې لارې نوښت تر مخې د کویټ – چین د همکارۍ پروژه ده.&lt;ref name=&quot;kuwaitvision&quot;&gt;{{cite web |author=Ellie Pritchard |date=22 June 2021 |title=Al-Zour: Kuwait's vision of becoming an international hub in the Middle East |url=https://www.valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |website=Valve World |access-date=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=21 January 2022 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=21 January 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;chambers&quot;&gt;{{cite web |title=KUWAIT: An Introduction |url=https://chambers.com/content/item/3216 |website=[[Chambers and Partners]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zour1&quot;&gt;{{cite web |date=16 December 2019 |title=Sinopec completes main unit of the Middle East's largest refinery |url=https://www.hydrocarbonprocessing.com/news/2019/12/sinopec-completes-main-unit-of-the-middle-easts-largest-refinery |work=Hydrocarbon Processing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zour2&quot;&gt;{{cite web |date=24 August 2016 |title=Largest Refinery Project in the Middle East |url=https://www.process-worldwide.com/largest-refinery-project-in-the-middle-east-a-547741/ |work=Process Worldwide}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zour3&quot;&gt;{{cite web |date=16 March 2021 |title=Start-up of Kuwait's al-Zour refinery still months off |url=https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off |work=[[Argus Media]] |تاريخ الوصول=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=16 March 2021 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210316153723/https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off |url-status=dead |لاسرسي نېټه=16 July 2022 |خونديځ نېټه=16 March 2021 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20210316153723/https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20210316153723/https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316153723/https://www.argusmedia.com/en/news/2196345-startup-of-kuwaits-alzour-refinery-still-months-off }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alzour_env&quot;&gt;{{cite journal|url=https://onepetro.org/SPEKOGS/proceedings-abstract/19KOGS/3-19KOGS/D033S018R006/218128|title=Site Preparation &amp; Soil remediation for Kuwait's Largest Environmental Friendly oil Refinery, by Utilizing Dredging &amp; Soil Compaction|website=OnePetro|author=Talal Aljiran; Walid Alkandari|date=13 October 2019|doi=10.2118/198101-MS|s2cid=210318313}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kuwaitvision2&quot;&gt;{{cite web |author=Ellie Pritchard |date=22 June 2021 |title=Al-Zour: Kuwait's vision of becoming an international hub in the Middle East |url=https://www.valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |website=Valve World |access-date=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=21 January 2022 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=21 January 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121165954/https://valve-world.net/webarticles/2021/06/22/al-zour-kuwaits-vision-of-becoming-an-international-hub-in-the-middle-east.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;chinakuwaitzour&quot;&gt;{{cite web |date=14 December 2019 |title=Feature: Kuwait's refinery project showcases Chinese concept of &quot;win-win cooperation&quot; |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-12/14/c_138629489.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214024129/http://www.xinhuanet.com/english/2019-12/14/c_138629489.htm |archive-date=14 December 2019 |website=[[Xinhua News Agency]]}}&lt;/ref&gt;

الزور اډه د منځني ختیځ د مایع شوي طبيعي ګاز تر ټولو لویه اډه ده. دا د نړې اوبه شوي ګاز تر ټولو لوی زېرمه ځای او په ګاز د بيا بدلولو تر ټولو لويې شنې سیمې پروژه ده. دې پروژې د درې میلیارده امريکايي ډالرو په ارزښت پانکونه راجلب کړې ده. نورې غټې پروژې یې «بایوفیول» (له عضوي موجوداتو نفط جوړول) او پاک تیل دي. د «سولایبیا» فاضله اوبو تفصيه ځای د نړۍ تر ټولو لوی د فاضله اوبو د پاکولو اډه (تصفيه خانه) ده چې د  قشر د جلا کولو ټیکنالوجۍ انرژي استعمالوي. ام الحیام د فاضله اوبو د تفصيې اډه د نړۍ د لویو ایکولوژیکي دوامداره فاضله موادو د تصفيې له فابریکو څخه يوه ده. د اټکلي ۱.۸ میلیارده امريکايي ډالرو ارزښت په لرلو سره، دا د «پي پي پي» غټو پروژو یوه مخکښه اډه ده. دې په ۲۰۲۰ز کال کې د سیمې په کچه د څلورمې تر ټولو لویې پروژې جایزې ګټلې وه.&lt;ref name=&quot;lng&quot;&gt;{{cite web |date=15 September 2020 |title=Kuwait Aims to Finish Middle East's Biggest LNG Terminal by March |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-09-15/kuwait-aims-to-finish-mideast-s-biggest-lng-terminal-by-march |work=[[Bloomberg News|Bloomberg]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng1&quot;&gt;{{cite web |date=21 September 2020 |title=Middle East's Largest Import Terminal for Liquefied Natural Gas |url=https://cosmopolitantdaily.com/energy/middle-easts-largest-import-terminal-for-liquefied-natural-gas/ |work=Cosmopolitan Daily}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng2&quot;&gt;{{cite web |author=Alex Siow |date=2 October 2020 |title=Kuwait LNG import to rival Pakistan in three years |url=https://www.icis.com/explore/resources/news/2020/10/02/10559376/kuwait-lng-import-to-rival-pakistan-in-three-years |work=[[RELX|ICIS]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng7&quot;&gt;{{cite web |year=2020 |title=AL-ZOUR LNG IMPORT PROJECT |url=https://www.denso.net/al-zour-lng-import-project/ |work=Denso }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng8&quot;&gt;{{cite web |year=2021 |title=Liquefied Natural Gas Import Facility (LNGI) |url=https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 |work=KIPIC |access-date=2022-07-16 |تاريخ الأرشيف=2022-05-26 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220526030202/https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 |url-status=dead |خونديځ نېټه=2022-05-26 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220526030202/https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220526030202/https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526030202/https://kipic.com.kw/OurBusiness/Details/5 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng4&quot;&gt;{{cite web |year=2021 |title=Al-Zour Project |url=https://www.nesfircroft.com/candidates/projects/al-zour-project |work=NES Fircroft |access-date=2022-07-16 |archive-date=2022-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716181844/https://www.nesfircroft.com/candidates/projects/al-zour-project |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lng3&quot;&gt;{{cite web |year=2017 |title=Al-Zour LNG Import Terminal Project, Kuwait |url=https://www.hydrocarbons-technology.com/projects/al-zour-lng-import-terminal-project/ |work=Hydrocarbons Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;argus&quot;&gt;{{cite web |date=30 May 2021 |title=Kuwait completes work on $16bn Clean Fuels Project |url=https://www.argusmedia.com/en/news/2220011-kuwait-completes-work-on-16bn-clean-fuels-project |work=[[Argus Media]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;biofuel&quot;&gt;{{cite web |date=27 May 2021 |title=Kuwait completes biofuel project |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2979519&amp;language=en |work=[[Kuwait News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya5&quot;&gt;{{cite web |date=2 May 2017 |title=Sulaibiya sewage plant |url=https://www.meed.com/sulaibiya-sewage-plant/ |work=[[MEED]] |quote=The Sulaibiya wastewater treatment plant is the largest facility in the world to use energy-efficient reverse osmosis and ultrafiltration membrane technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya2&quot;&gt;{{cite web |date=18 February 2015 |title=Kuwait-based wastewater treatment plant to become world's largest facility of its kind |url=https://www.watertechonline.com/directory/article/15547477/kuwaitbased-wastewater-treatment-plant-to-become-worlds-largest-facility-of-its-kind |work=Water Technology Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya4&quot;&gt;{{cite web |date=17 February 2015 |title=Sulaibiya to be world's largest RO treatment plant |url=https://www.utilities-me.com/article-3357-sulaibiya-to-be-worlds-largest-ro-treatment-plant |work=Utilities Middle East}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya3&quot;&gt;{{cite web |date=17 February 2015 |title=Kuwait's Sulaibiya Plant to Set New Global Benchmark after Upgrade with GE's Advanced Water Reuse Technology |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2015/02/17/707102/10120540/en/Kuwait-s-Sulaibiya-Plant-to-Set-New-Global-Benchmark-after-Upgrade-with-GE-s-Advanced-Water-Reuse-Technology.html |work=Global News Wire}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sulaibiya&quot;&gt;{{cite web |title=Sulaibiya Wastewater Treatment |url=https://www.water-technology.net/projects/sulaibiya/ |work=Water Technology |access-date=2022-07-16 |archive-date=2022-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701232048/https://www.water-technology.net/projects/sulaibiya/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hog&quot;&gt;{{cite web |date=19 August 2020 |title=Hogan Lovells advises on financial close for Kuwait's megaproject Umm Al-Hayman |url=https://www.hoganlovells.com/en/news/financial-close-umm-al-hayman-mit-hogan-lovells |work=[[Hogan Lovells]] |access-date=16 July 2022 |archive-date=16 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716180341/https://www.hoganlovells.com/en/news/financial-close-umm-al-hayman-mit-hogan-lovells |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ipex&quot;&gt;{{cite web |date=29 January 2019 |title=KfW IPEX-Bank, Al Ahli Bank of Kuwait and the Commercial Bank of Kuwait finance Umm Al Hayman wastewater treatmant plant |url=https://www.kfw-ipex-bank.de/Presse/News/Pressemitteilungsdetails_563968-2.html |work=[[KfW IPEX-Bank]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ummalhayman&quot;&gt;{{cite web |year=2021 |title=Umm Al Hayman Project |url=https://uahpc.com/index.html |website=UAHPC |access-date=2022-07-16 |تاريخ الأرشيف=2022-07-05 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220705215215/https://uahpc.com/index.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2022-07-05 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220705215215/https://uahpc.com/index.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220705215215/https://uahpc.com/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705215215/https://uahpc.com/index.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;uhw&quot;&gt;{{cite web |date=25 December 2020 |title=أحمد الصالح لـ الجريدة•: توسعة &quot;أم الهيمان&quot; تضع الكويت على خريطة المياه العالمية |url=https://www.aljarida.com/articles/1608819297112090300/ |website=[[Al-Jarida]] |language=ar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wte&quot;&gt;{{cite web |date=2 June 2020 |title=Umm Al Hayman Wastewater Project |url=https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |work=WTE Wassertechnik |access-date=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=1 October 2022 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |url-status=dead |خونديځ نېټه=1 October 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ppp&quot;&gt;{{cite web |date=2020 |title=Kuwait: Wastewater Treatment |url=https://www.thebusinessyear.com/al-ahli-bank-umm-al-hayman-wastewater-treatment-plant/focus |work=The Business Year }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hog2&quot;&gt;{{cite web |date=19 August 2020 |title=Hogan Lovells advises on financial close for Kuwait's megaproject Umm Al-Hayman |url=https://www.hoganlovells.com/en/news/financial-close-umm-al-hayman-mit-hogan-lovells |work=[[Hogan Lovells]] |access-date=16 July 2022 |archive-date=16 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220716180341/https://www.hoganlovells.com/en/news/financial-close-umm-al-hayman-mit-hogan-lovells |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ppp_project&quot;&gt;{{cite web |date=30 June 2021 |title=WTE Wassertechnik GmbH's UMM AL Hayman Kuwait Project |url=https://www.lawyer-monthly.com/2021/06/wte-wassertechnik-gmbhs-umm-al-hayman-wastewater-treatment-plant-ppp-project-in-kuwait/ |work=Lawyer Monthly}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ipex2&quot;&gt;{{cite web |date=29 January 2019 |title=KfW IPEX-Bank, Al Ahli Bank of Kuwait and the Commercial Bank of Kuwait finance Umm Al Hayman wastewater treatmant plant |url=https://www.kfw-ipex-bank.de/Presse/News/Pressemitteilungsdetails_563968-2.html |work=[[KfW IPEX-Bank]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asar&quot;&gt;{{cite web |date=7 February 2020 |title=ASAR – Al Ruwayeh &amp; Partners act as Kuwait Legal counsel to the consortium of WTE Wassertechnik GMBG and International Financial Advisors Holdings KSCP on the UMM Al Hayman Wastewater Treatment Plant PPP Project in Kuwait |url=https://www.asarlegal.com/asar-al-ruwayeh-partners-acts-as-kuwait-legal-counsel-to-theconsortium-of-wte-wassertechnik-gmbh-and-international-financialadvisors-holding-kscp-on-the-umm-al-hayman-wastewater-treatmentp/ |work=Al Ruwayeh &amp; Partners (ASAR)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wte2&quot;&gt;{{cite web |date=2 June 2020 |title=Umm Al Hayman Wastewater Project |url=https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |work=WTE Wassertechnik |access-date=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=1 October 2022 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |url-status=dead |خونديځ نېټه=1 October 2022 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001144856/https://www.wte.de/WTE/Aktuell/Umm-Al-Hayman-Wastewater-Project.aspx?lang=en-US }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ppp2&quot;&gt;{{cite web |date=2020 |title=Kuwait: Wastewater Treatment |url=https://www.thebusinessyear.com/al-ahli-bank-umm-al-hayman-wastewater-treatment-plant/focus |work=The Business Year }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kamco1&quot;&gt;{{cite web |date=30 May 2021 |title=GCC Projects Market Update |url=https://www.kamcoinvest.com/sites/default/files/research/pdf/GCC%20Projects%20Market%20Update%20-%20May-2021-English.pdf |work=Kamco Invest |page=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kamco&quot;&gt;{{cite web |date=30 May 2021 |title=GCC Projects Market Update |url=https://www.kamcoinvest.com/sites/default/files/research/pdf/GCC%20Projects%20Market%20Update%20-%20May-2021-English.pdf |work=Kamco Invest |page=3}}&lt;/ref&gt;

د کویټ د چاپیریال ساتنې پروګرام په نړۍ کې تر ټولو لوی د چاپیریال ساتنې پروژو څخه يو دی. د کویټ د ۲۰۳۵ز کال لرلید تر مخې نورې مختلفې لویې زیربنايي پروژې هم شته. اوس مهال کویټ په منځني ختيځ کې د نړۍ تر ټولو لويه قضايي ودانۍ جوړوي، دا نوي قضايي ودانۍ له چاپیریال ساتنې سره برابرې دي. په نورو لويو پرمختګونو کې يې د حصة المبارک «KIPCO» سيمه هم شامله ده.&lt;ref name=&quot;remediation1&quot;&gt;{{cite web |author=Wil Crisp |date=3 June 2021 |title=Kuwait awards remediation scheme contracts |url=https://www.meed.com/kuwait-awards-remediation-scheme-contracts |work=[[MEED]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;remediation2&quot;&gt;{{cite web |date=9 May 2021 |title=Kuwait Quarterly Newsletter - Issue 17 |url=https://www.rsm.global/kuwait/sites/default/files/media/publications/Kuwait%20Quarterly/kuwait_quarterly_newsletter_-_issue_5.pdf |work=[[RSM International]] |page=17 |quote=KERP is the largest environmental remediation project in the world}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;remediation3&quot;&gt;{{cite web |author=Wil Crisp |date=18 November 2020 |title=Contractors submit Kuwait remediation bids |url=https://www.meed.com/contractors-submit-kuwait-remediation-bids |work=[[MEED]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kuwaitvision2035&quot;&gt;{{cite web |date=1 June 2021 |title=Eyeing the private sector |url=http://80.241.146.114/gulfconstruction/news/1625946_Eyeing-the-private-sector.html |work=Gulf Construction}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rsm&quot;&gt;{{cite web |date=4 November 2020 |title=Kuwait Quarterly Newsletter – Issue 3 |url=https://www.rsm.global/kuwait/sites/default/files/media/news/Publications/kuwait_quarterly_newsletter_-_issue_3.pdf |work=[[RSM International]] |page=15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;newkuw&quot;&gt;{{cite web |title=New Kuwait (Kuwait Vision 2035) |url=https://www.newkuwait.gov.kw/ |website=New Kuwait }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zour5&quot;&gt;{{cite web |date=1 May 2017 |title=Al-Zour refinery strategic project of Kuwait 2035 Vision |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2607941&amp;Language=en |work=Kuwait News Agency (KUNA)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pace&quot;&gt;{{cite web |author=Ranju Warrier |date=18 February 2021 |title=Pace on being a 'repeat choice' for judicial complexes' projects |url=https://www.constructionweekonline.com/projects-and-tenders/270729-pace-on-being-a-repeat-choice-for-judicial-complexes-projects |work=Construction Week}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smartcourt&quot;&gt;{{cite web |date=1 March 2021 |title=Smart Kuwait courts complex ready |url=http://80.241.146.114/gulfconstruction/news/1625744_Smart-Kuwait-courts-complex-ready.html |work=Gulf Construction}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ta&quot;&gt;{{cite web |date=2 June 2016 |title=New Kuwait court complexes opened |url=http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html |work=[[Trade Arabia]] |تاريخ الوصول=16 July 2022 |تاريخ الأرشيف=28 May 2023 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230528074050/http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html |url-status=dead |لاسرسي نېټه=16 July 2022 |خونديځ نېټه=28 May 2023 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20230528074050/http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20230528074050/http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528074050/http://www.tradearabia.com/news/CONS_308033.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gsas&quot;&gt;{{cite web |date=18 April 2019 |title=GSAS to be adopted in Kuwait following a strategic partnership between GORD and NTEC. |url=https://www.e-mc2.gr/el/news/gsas-be-adopted-kuwait-following-strategic-partnership-between-gord-and-ntec |website=e-mc2.gr |access-date=16 July 2022 |archive-date=20 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220161834/https://www.e-mc2.gr/el/news/gsas-be-adopted-kuwait-following-strategic-partnership-between-gord-and-ntec |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dme&quot;&gt;{{cite web |date=14 February 2021 |title=Pace delivers Hawalli Smart Courts Complex in Kuwait |url=https://design-middleeast.com/pace-delivers-hawalli-smart-courts-complex-in-kuwait/ |work=Design Middle East}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;urc&quot;&gt;{{cite web |date=1 June 2021 |title=Landmark set to dominate horizon |url=http://80.241.146.114/gulfconstruction/news/1625947_Landmark-set-to-dominate-horizon.html |work=Gulf Construction}}&lt;/ref&gt;

=== د نوې کېدو وړ انرژي ===
د کویټ ۲۰۳۵ز کال د ليدلوري د یوې برخې په توګه، کویټ د بيا نوې کېدو وړ انرژۍ يو لوی پارک پرانیست چې «شقايا د نوې کېدو وړ انرژۍ پارک نومېږي»، په کوم کې چې متمرکزه لمريزه انرژي، لمریز فوتوولټیک او د هوا انرژۍ اډې (فابريکې) شاملې دي. دا پارک څلور برخې لري او هدف يې د ۴۰۰۰ ميګاواټه ظرفيت تر لاسه کول دي. دا به په نړۍ کې د نوي کیدونکې انرژۍ تر ټولو لويو پارکونو څخه يو وي.&lt;ref name=&quot;shagaya2&quot;&gt;{{cite web |date=24 February 2019 |title=Kuwait launches Phase One of Shagaya Renewable Energy Park |url=https://meconstructionnews.com/33566/kuwait-launches-phase-one-of-shagaya-renewable-energy-park |work=ME Construction News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;renewable&quot;&gt;{{cite web |date=2021 |title=Kuwait Solar Energy Market – Growth, Trends, COVID-19 Impact, and Forecasts (2021–2026) |url=https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/kuwait-solar-energy-market |work=Mordor Intelligence}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shagaya&quot;&gt;{{cite web |date=20 February 2019 |title=Shagaya power plant 1st phase launched |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2778772&amp;language=en |work=Kuwait News Agency (KUNA)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shagaya1&quot;&gt;{{cite web |date=25 February 2019 |title=First Phase Of Kuwait's Shagaya Renewable Energy Park Launched |url=https://www.utilities-me.com/news/12453-first-phase-of-kuwaits-shagaya-renewable-energy-park-launched |work=Utilities Middle East}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;renewable2&quot;&gt;{{cite web |date=2021 |title=Kuwait Solar Energy Market – Growth, Trends, COVID-19 Impact, and Forecasts (2021–2026) |url=https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/kuwait-solar-energy-market |work=Mordor Intelligence}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shagaya5&quot;&gt;{{cite web |date=23 June 2021 |title=Kuwait extends renewable advisory deadline |url=https://www.meed.com/kuwait-extends-renewable-advisory-deadline |work=[[MEED]] |quote=Various phases of the Shagaya renewable energy project will have a combined capacity of 4GW once completed}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;shagaya4&quot;&gt;{{cite web |date=18 May 2021 |title=PROJECTS: Kuwait to invite consultancy bids for renewable energy project |url=https://www.zawya.com/mena/en/projects/story/PROJECTS_Kuwait_to_invite_consultancy_bids_for_renewable_energy_project-ZAWYA20210518081129/ |work=Zawya}}&lt;/ref&gt;

== د فولادو توليد ==
د فولادو تولید د کویټ دویم تر ټولو لوی صنعت دی. متحده فولادو صنعتي شرکت، د کويټ د فولادو عمده توليدونکی شرکت دی، دا  شرکت د ټول کویټ کورني بازار تقاضا (په ځانګنړي ډول ابادول) پوره کوي. کویټ په فولادو کې پر خپل ځان بسیا هېواد دی.&lt;ref name=&quot;steel12&quot;&gt;{{cite web |date=13 November 2018 |title=KWT Steel: Our ultimate goal is to become a fully-integrated steel manufacturer |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/interviews/kwt-steel-our-ultimate-goal-is-to-become-a-fully_integrated-steel-manufacturer-1065742.htm |work=Steel Orbis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel42&quot;&gt;{{cite web |date=6 February 2007 |title=United Steel Industries covers Kuwait's demand for steel -- Chairman |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=1708673&amp;language=en |work=[[Kuwait News Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel22&quot;&gt;{{cite web |date=19 November 2019 |title=New rebar capacity coming up in Kuwait |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/latest-news/new-rebar-capacity-coming-up-in-kuwait-1120965.htm |work=Steel Orbis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steel32&quot;&gt;{{cite web |date=19 August 2019 |title=United Steel Industrial Co. (KWTSTEEL) |url=https://www.epicos.com/company/11120/united-steel-industrial-co-kwtsteel |work=Epicos |access-date=16 July 2022 |archive-date=27 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127183806/https://www.epicos.com/company/11120/united-steel-industrial-co-kwtsteel |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== کرنه ==
په ۲۰۱۶ز کال کې، په سبزیو کې د خوړو په برخه کې د کویټ پر ځان بسیاينې تناسب ۴۹.۵٪، په غوښه کې ۳۸.۷٪، په لبنیاتو کې ۱۲.۴٪، په میوو کې ۲۴.۹٪ او په غلو دانو کې ۸.۵٪ و. د کویټ په ټوله سیمه کې ۸.۵٪ کرنیزه ځمکه شامله ده، په داسې حال کې چې د کرنې وړ ځمکه د کویټ د ټولې سیمې ۰.۶٪ برخه پوښي. له تاريخي اړخه جاهرا تر ټولو زياته کرنيزه ځمکه وه. اوس مهال په جاهرا کې ډول ډول کروندځایونه شته.&lt;ref name=&quot;food_selfsufficient&quot;&gt;{{cite web |date=26 August 2020 |title=Food self-sufficiency ratio in Kuwait in 2016, by type |url=https://www.statista.com/statistics/678034/kuwait-food-self-sufficiency-ratio-by-type/ |work=Statista}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.aidanbrooks.co.uk/farmers-of-jahra/nyrzyh4fvwxx7o49vf4ynub8vyfbrq Farmers of Jahra]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;agri2&quot;&gt;{{cite web |author=Choi Moon-hee |date=18 May 2021 |title=South Korean Companies Building Smart Farms in the Middle East |url=http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=67375 |work=Business Korea}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;agri3&quot;&gt;{{cite web |title=Land use - The World Factbook - CIA |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/land-use/ |access-date=2022-07-16 |archive-date=2021-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814084025/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/land-use |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۱۷ز کال کې، کرڼه (د کبانو په ګډون) د ناخالص کورني توليد نږدې ٪۰.۴ سلنه جوړوله. له اقتصادي پلوه شاوخوا څلور سلنه نفوس په کرنه کې کار کوي چې نږدې ټول یې بهرنیان دي. د کروندو مالکان نږدې ټول پانګوال دي. په ۲۰۱۴ز کال کې ټوله کرنیزه ځمکه ۱،۵۲۱ کلیو متر مربع وه.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Employment in agriculture (% of total employment) (modeled ILO estimate) {{!}} Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS?name_desc=true |access-date=2018-04-24 |website=data.worldbank.org |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=general profile |url=http://www.fao.org/countryprofiles/index/en/?iso3=KWT |access-date=2018-04-22 |website=Food and Agriculture Organization of the United Nations |language=en}}&lt;/ref&gt;

د اوبو رسېدو محدوديت او د کرنې وړ ځمکې د کرنې صنعت ته له ستونزو سره مخ کړی. دولت د «هایدروپونیک» او په احتیاط سره اداره شويو کروندو له لارې د خوړو کرل تجربه کړي. همداراز، کله چې عراقي عسکرو په سیمه کې د تیلو څاګانو ته اور ورته کړ او د تیلو لوی ډنډونه یې جوړ کړل، په سويلي مرکزي کویټ کې د کرنې لپاره برابره ډېره برخه ځمکه له منځه ولاړه. کب او «شریمپ» په سیمه يیزو اوبو کې ډیر دي او په لویه پیمانه سوداګریزه کب نیونه په داخلي توګه او د هند په بحر کې تر سره کیږي. 

== مالي تمويل ==
کویټ د مالي تمويل په صنعت کې په «GCC» (د خليج د همکاريو شورا) کې مخکښ ځای لري. امیر دا نظریه وړاندې کړې چې کویټ باید خپله انرژي د اقتصادي پراختیا په برخه کې په مالي صنعت متمرکزه کړي.&lt;ref name=&quot;wages&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=laODBQAAQBAJ|title=The Wages of Oil: Parliaments and Economic Development in Kuwait and the UAE|work=Michael Herb|isbn=9780801454684|last1=Herb|first1=Michael|date=18 December 2014}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>06oi9gcgsx87458te6zs1o0lldjjcn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د مونیخ عامه وژنه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63132</id>
    <revision>
      <id>364584</id>
      <parentid>301546</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T07:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17632" sha1="0jq07jziosc00il0eakvpvze4y2ej0z" xml:space="preserve">د مونیخ عامه وژنه هغه برید وو چې په لوېدیځ آلمان، مونیخ کې د ۱۹۷۲م کال اوړي المپیک سیالیو په لړ کې د تور سپټمبر فلسطیني ترهګرې ډلې اتو غړو لخوا ترسره شو چې په هغه کې یې د اسرائیل المپیک ټیم اته غړي د دوه غړو له وژلو وروسته یرغمل ونیول. تور سپټمبر ډلې دا عملیات د «اقریت او بیرام» په نوم نومولي دي، پس له هغه چې دا دوه فلسطیني مسیحي کلي چې وګړي یې د اسرائیل دفاعي ځواکونو له لوري په ۱۹۴۸م کال کې د عربانو او اسرائیل ترمنځ جګړې په اوږدو کې وویستل شول. د تور سپټمبر قومندان لوتیف عفیف وو څوک چې یو مذاکره کوونکی هم وو. د لوېدیځ آلمان نوي نازیانو له دې ډلې سره لوجسټیکي مرسته وکړه.&lt;ref name=&quot;Sanchez2007&quot;&gt;{{cite book|author=Juan Sanchez|title=Terrorism &amp; Its Effects|url=https://books.google.com/books?id=AK6QA_WotRYC&amp;pg=PT144|access-date=16 December 2012|date=7 August 2007|publisher=Global Media|isbn=978-81-89940-93-5|page=144}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VJJG14mHbGAC&amp;pg=PA34|title=The New Dimension of International Terrorism|date=11 September 2001|isbn=9783728129499|access-date=22 June 2010|last1=Aubrey|first1=Stefan M.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780761924081|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/isbn_9780761924081/page/248 248]|title=Encyclopedia of terrorism|year=2003|via=[[Internet Archive]]|publisher=SAGE Publications|isbn=9780761924081|access-date=22 June 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=AWzieu562dQC&amp;pg=PA107|title=The Terrorist Trap: America's Experience with Terrorism|date=18 July 1976|isbn=0253214777|access-date=22 June 2010|last1=Simon|first1=Jeffrey David}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4LAXixXUu5wC&amp;pg=RA1-PA224|title=Terrorism: A Global Scourge|isbn=9781425905309|access-date=7 June 2010|last1=Sylas|first1=Eluma Ikemefuna|year=2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Benveniśtî, Mêrôn (2000). ''Sacred landscape: the buried history of the Holy Land since 1948''. University of California Press. {{ISBN|978-0-520-23422-2}}. pp. 325–326.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.haaretz.com/justice-for-ikrit-and-biram-1.71628 &quot;Justice for Ikrit and Biram&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012101848/https://www.haaretz.com/justice-for-ikrit-and-biram-1.71628 |date=2017-10-12 }}, ''Haaretz'', 10 October 2001.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Elias Chacour with David Hazard: ''Blood Brothers: A Palestinian Struggles for Reconciliation in the Middle East''. {{ISBN|0-8007-9321-8}}. Foreword by Secretary James A. Baker III. 2nd Expanded ed. 2003. pp. 44–61.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|first1=Gunther|last1=Latsch|first2=Klaus|last2=Wiegrefe|title=Files Reveal Neo-Nazis Helped Palestinian Terrorists|date=18 June 2012|url=http://www.spiegel.de/international/germany/files-show-neo-nazis-helped-palestinian-terrorists-in-munich-1972-massacre-a-839467.html|newspaper=Spiegel Online}}&lt;/ref&gt;

له یرغمل نیولو لږ ځنډ وروسته، عفیف د اسرائیل په زندانونو کې د ۲۳۴ فلسطیني زندانیانو او د لوېدیځ آلمان د سره پوځ بنسټ ایښودونکو، آنډریاس باډر او اولریکه ماینهوف د خوشې کېدو غوښتنه وکړه. د یرغملو خوشې کېدو په ناکامه هڅه کې د تور سپټمبر له اتو غړو څخه پنځه یې ووژل شول، چې ټول یرغمل بیا ووژل شول. د لوېدیځ آلمان یو پولیس هم په دې ډزو کې ووژل شو. د لوېدیځ آلمان دولت د ژغورنې لپاره د ضعیفې هڅې او د دې پېښې نا سم مدیریت له امله تر نیوکې لاندې راغی. درې پاتې ترهګر عدنان القاشي، جمال القاشي او محمد صفدي وو چې ونیول شول. په هرحال، بله میاشت، د لوفت هانزا ۶۱۵ پرواز غلا کېدو وروسته، د لوېدیځ آلمان دولت هغوی د یرغملو په بدل کې آزاد کړل. د اسرائیل دولت د خدای غضب عملیات پیل کړل چې موساد ته یې اجازه ورکړه ترڅو د مونیخ عامه وژنې کې ښکېل کسان تعقیب او ووژني.&lt;ref&gt;{{citation|first=Simon|last=Reeve|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/olympics-massacre-munich--the-real-story-524011.html|title=Olympics Massacre: Munich&amp;nbsp;– The real story|newspaper=The Independent|date=22 January 2006|access-date=3 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120316084844/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/olympics-massacre-munich--the-real-story-524011.html|archive-date=16 March 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Fleisher, Malkah |date=22 July 2012 |title='Baffled' Bob Costas to Call Own Minute of Silence During Olympic Broadcast for Slain Israeli Team |url=http://www.jewishpress.com/news/baffled-bob-costas-to-call-own-minute-of-silence-during-olympic-broadcast-for-slain-israeli-team/2012/07/22/0/?print |access-date=23 July 2012 |newspaper=The Jewish Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Montague&quot;&gt;{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2012/07/27/sport/olympics-2012-munich-shaul-ladany-survivor|author=James Montague|title=The Munich massacre: A survivor's story|publisher=CNN|date=5 September 2012|access-date=25 February 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2010-02-20 |title=The Mossad’s secret wars |url=https://www.aljazeera.com/news/2010/2/20/the-mossads-secret-wars |url-status=live |access-date=2022-07-26 |website=www.aljazeera.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

د ۲۰۱۶م کال اوړي المپیکي لوبو څخه دوه ورځې مخکې، د المپیک نړیوالې کمیټې د برازیلي او اسرائیلي چارواکو په مشرۍ مراسمو کې د یوولسو اسرائیلي او یوه آلماني څخه چې په مونیخ کې ووژل شول، تقدیر وکړ. د ۲۰۲۰م کال اوړي المپیکي لوبو کې، په پرانېست غونډه کې یوه دقیقه چوپتیا ونیول شوه.&lt;ref&gt;[http://www.jpost.com/Israel-News/Sports/First-official-IOC-ceremony-in-memory-of-Munich-victims-463185 &quot;First official Olympic ceremony held in memory of Munich victims&quot;], jpost.com; accessed 5 September 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Spungin&quot;&gt;{{Cite web |last=Spungin |first=Tal |date=2021-07-23 |title=Olympics: Moment of silence for Munich massacre victims for first time |url=https://www.jpost.com/breaking-news/tokyo-olympics-moment-of-silence-held-for-israeli-munich-massacre-victims-674722 |url-status=live |access-date=2021-07-23 |website=The Jerusalem Post |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== پیشنهاد ==
د ۱۹۷۲م کال اوړي المپیکي لوبو په دوهمه اونۍ کې هغوی یرغمل ونیول شول. د لوېدیځ آلمان د المپیک تنظیموونکې کمیټه هیله‌منده وه چې د آلمان نظامي انځور لرې کړي. دا کمیټه د هغه انځور په نسبت چې د ۱۹۳۶م کال اوړي المپیکي لوبو کې څرګند شوی وو، چې آډولف هټلر، نازي ډیکټاټور د خپلو تبلیغاتو لپاره له هغه څخه کار واخیسته، محتاط وو. د Olys په نوم امنیتي پرسونل ناڅرګند وو، خو ډېری د ټکټونو درغلۍ او شرابيانو سره مقابلې لپاره چمتو وو. په سپټمبر کې یوه ورځ مستند فلم ادعا کوي چې د لوبغاړو په کلي کې امنیت د لوبو لپاره د ډاډ وړ نه وو او لوبغاړي هرډول چې وغواړي دلته تګ راتګ کولی شي. لوبغاړو کولی شول په اسانۍ سره د امنیتي پوسټو څخه تېر شي او د لوبغاړو کلي کې نیول شویو کټارو څخه په تېرېدلو سره یې کولی شول چې د نورو هېوادونو کوټو ته هم لاړ شي.&lt;ref name=&quot;began&quot;&gt;{{citation|author1=Alexander Wolff|author-link1=Alexander Wolff|author2=Don Yaeger|author-link2=Don Yaeger|title=When the Terror Began|url=https://www.si.com/vault/2002/08/26/328187/when-the-terror-began-thirty-years-later-the-hostage-drama-that-left-11-israeli-olympians-dead-seems-even-more-chilling-and-offers-grim-reminders-to-todays-security-experts|work=[[Sports Illustrated]]|access-date=16 November 2015|date=26 August 2002|volume=97|issue=8|pages=58–72|archive-url=https://web.archive.org/web/20021004071720/http://sportsillustrated.cnn.com/si_online/news/2002/08/20/main/|archive-date=4 October 2002|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

مونیخ ته د هغه د ټیم له د ننه کېدو مخکې د وسله‌وال پرسونل ناڅرګند توب، د اسرائیلي هیات مشر، شموئل لالکین اندیښمن کړی وو. لالکین له خبریالانو سرژ ګروسارډ او آرون جي کلاین سره په وروستیو مرکو کې وویل چې له اړونده چارواکو سره یې د خپل ټیم د مېشت ځای په هکله اندېښنه ښکاره کړې ده. دا ټیم د المپیک کلي په نسبتاً جلا شوې برخه کې، د یوې ودانۍ په لومړي پوړ کې دروازې ته نږدې مېشت شوی وو، چې لالکین احساس کاوه چې دا ځای د هغه ټیم په ځانګړې توګه د بهرني برید په وړاندې زیان منونکی کوي. د لوېدیځ آلمان چارواکو په ظاهري بڼه لالکین ته ډاډ ورکړ چې د اسرائیلي ټیم خوندیتوب لپاره به لا ډېر امنیت ونیول شي، خو لالکین شک لري چې کوم اضافي ګام به اخیستل شوي وي.&lt;ref name=&quot;began&quot; /&gt;

د المپیک تنظیم کوونکو د لوېدیځ آلمان له عدلي ارواپوه، ګئورګ سایبر، څخه وغوښتل ترڅو د امنیتي برنامې جوړولو لپاره تنظیم کوونکو ته ۲۶ ترهګریزې سناریوګانې وړاندې کړي. د هغه «۲۱ وضعیت» په دقیق ډول وړاندوینه وکړه چې وسله‌وال فلسطینیان به د اسرائیلي ټیم په سیمو برید وکړي، خلک به ووژني او یرغمل به ونیسي او د اسیرانو د آزادېدو او د لوېدیځ آلمان څخه وتلو لپاره به د چورلکې غوښتنه وکړي. تنظیم کوونکو د ۲۱م وضعیت او نورو سناریوګانو لپاره له چمتووالي څخه ډډه وکړه، ځکه د هغوی په وړاندې د لوبو کلک امنیت نیول به نورو لوبو ته د «بې پروا لوبې» موقف ورکړي چې دوی دا نغوښتل.&lt;ref name=&quot;began&quot; /&gt;

=== په آلمان باندې له وړاندې د برید په هکله د پوهېدو تور ===
په ۲۰۱۲م کال کې آلمانۍ اشپیګل مجلې ولیکل چې د لوېدیځ آلمان چارواکو له عامه وژنې څخه درې اونۍ مخکې په بیروت کې له یوه فلسطیني خبرورکوونکي څخه دا معلومات په لاس کې لرل. دې خبرورکوونکي لوېدیځ آلمان ته وویل چې فلسطینیان د المپیک په لوبو کې د یوې «پېښې» د پلان کولو په حال کې دي او د بن بهرنیو چارو وزارت دا خبر په کافي اندازه جدي ونیوه ترڅو هغه د مونیخ پټو خدمتونو ادارې ته ورسوي او له هغوی یې وغوښتل تر څو «ټول اړین امنیتي اقدامات» په پام کې ونیسي.

خو د اشپیګل په وینا، چارواکي بریالي نشول چې په دې ټکي عمل وکړي او تر ۴۰ کلونو یې هیڅکله هم دا خبره تصدیق کړې نه وه. دا مجله وایي دا د آلماني چارواکو ۴۰ کلونو پټ کارونو یوازې یوه برخه ده چې د عامې وژنې په ځواب کې د دې هېواد ناسم مدیریت ښکاروي.&lt;ref name=&quot;Knew&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.timesofisrael.com/germany-had-a-tip-off-three-weeks-in-advance-that-palestinians-were-planning-incident-at-munich-olympics-but-failed-to-act-der-spiegel-claims|title=Germany had a tip-off three weeks ahead of Munich massacre, Der Spiegel claims|newspaper=[[The Times of Israel]]|date=22 July 2012|access-date=22 July 2012|author=Ahren, Raphael}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Bohr|first1=Felix|last2=Frohn|first2=Axel|last3=Latsch|first3=Gunther|last4=Neumann|first4=Conny|others=Wiegrefe, Klaus|title=Die angekündigte Katastrophe|journal=Der Spiegel|number=30|date=23 July 2012|url=http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-87508597.html}}&lt;/ref&gt;

== یرغمل – نیول ==
د سپټمبر ۴مه، د دوشنبې ورځې په ماښام، د المپیک کلي ته له راتګ څخه مخکې، اسرائیلي ورزشکارانو له یوې تفریحي شپې خوند واخیست، چې هلته یې د بام په سر فیډلر اجرا ولیدله او د هغې شپې د ستوري، اسرائیلي لوبغاړي (ممثل) شموئل روډنسکي، سره یې د شپې خواړه وخوړل. په ټیمي ملي بس کې د بېرته راتګ په سفر کې، لالکین خپل ۱۳ کلن زوی ته – چې له وزن پورته کوونکي یوسف رومانو او غېږنیوونکي الیزر هالفین سره ملګری شوی وو – اجازه ورنکړه چې په ۳۱مه Connollystraße کې د هغوی په اپارټمان کې ورسره شپه وکړي، کوم کار چې په لوړ ګومان به یې د هلک ژوند ژغورلی وو.&lt;ref&gt;Reeve, Klein and Groussard.{{Page needed|date=February 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Klein, pp. 35–36.&lt;/ref&gt;

په ځایي وخت د سپټمبر ۵مې سهار ۴:۳۰ بجې، کله چې ورزشکاران په خوب کې وو، د فلسطین آزادۍ سازمان د تور سپټمبر برخې ۸ غړي چې ورزشي جامې یې اغوستې وې، او ډفیل کڅوړې یې لېږدولې چې په کې AKM بریدګر ټوپک، توکارف تمانچې او لاسي بمونه وو، ۲-مټره (۶+۱/۲ (شپږ نیم) فوټه) زنځیري دیوال څخه د ناپوهه ورزشکارانو په مرسته واوښتل، چې هغوی هم غوښتل په پټه د المپیک کلي ته د ننه شي. په لومړیو کې دا ورزشکاران امریکایان مشخص شوي وو خو څو لسیزې وروسته ادعا وشوه چې کاناډایان وو.&lt;ref&gt;{{citation|author=Kelly, Cathal|title=Munich massacre helped unwittingly by Canadians in 1972 Olympic atrocity|newspaper=The Toronto Star|url=https://www.thestar.com/sports/olympics/article/1169848--kelly-munich-massacre-terrorists-helped-by-canadians-in-1972-olympic-atrocity?bn=1|date=28 April 2012}}&lt;/ref&gt;

کله چې د ننه شول، دې ډلې له غلا شویو کیلي ګانو څخه کار واخیست ترڅو په ۳۱مه Connollystraße کې هغو دوه اپارټمانو ته د ننه شي چې اسراییلي ټیم کارول. یوسف ګوټفرونډ، د غېږنیونې لوبڅار، ۱ اپارتمان په دروازه کې، چېرته چې اسرائیلي چارواکي او روزونکي اوسېدل، له ټیټ غږ سره راویښ شو. کله چې هغه څېړنه وکړه، وې لیدل چې دروازه خلاصه شوه او هاخوا وسله وال او مخ پټي کسان ولاړ دي. هغه له چغې سره د کوټې ملګرو ته چې په خوب کې وو خبر ورکړ، خپله ۱۳۵ کیلویي وزنه یې دروازې خوا ته وغورځوله، ترڅو د بریدګرو مخه ونیسي ترڅو د ننه رانشي. د ګوټفرونډ دې کارونو د هغه ملګري، توویا سوکولوفسکي ته، چې د وزن پورته کونې روزونکی وو، کافي فرصت ورکړ ترڅو یوه کړکۍ ماته کړي او له هغې لارې وتښتي. د غېږنیونې روزنکي، موشه وینبرګ له بریدګرو سره وجنګېد، بریدګرو هغه مخ ته په مرمۍ وواهه او وروسته یې هغه مجبور کړ له هغوی سره مرسته وکړي ترڅو لا ډېر یرغمل پیدا کړي.&lt;ref name=&quot;jewsinsports1&quot;&gt;{{cite web |title=Ladany, Shaul |url=http://www.jewsinsports.org/Olympics.asp?sport=olympics&amp;ID=413 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205218/http://www.jewsinsports.org/Olympics.asp?sport=olympics&amp;ID=413 |archive-date=3 March 2016 |access-date=24 February 2013 |publisher=Jewsinsports.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burnton&quot;&gt;{{cite web |last=Burnton |first=Simon |date=2 May 2012 |title=50 stunning Olympic moments No 26: The terrorist outrage in Munich in 1972 |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2012/may/02/50-stunning-olympic-moments-munich-72 |access-date=27 July 2012 |publisher=Guardian News and Media Limited}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>0jq07jziosc00il0eakvpvze4y2ej0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زابلون سیمینتوف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70085</id>
    <revision>
      <id>364593</id>
      <parentid>298384</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T10:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17830" sha1="7glvzolxcs21p8mtkzcdd3ru5woezzy" xml:space="preserve">زابلون سیمینتوف (په عبراني:: זבולון סימן-טוב؛ زېږون: ۱۹۵۹ زکال) چې د زیبولون سیمنتوف په نوم هم پېژندل کېږي یوازنی افغان یهودي دی چې پخوا یې په افغانستان کې د غالیو سوداګري کوله او هوټل یې درلود. وړاندې له دې چې نوموړی په ۲۰۲۱ زکال کې له افغانستان څخه اسرائیلو ته وویستل شي، په ټول افغانستان کې یې د یوازني استوګن یهودي وګړي په توګه شهرت درلود او په پلازمېنه کابل ښار کې یې د یوې کنیسې مشري هم کوله. نوموړی د طالبانو له واکمنۍ وروسته د ۲۰۲۱ زکال د سپټمبر په اوومه د یوه اسرائيلي الاصله امریکايي سوداګر مردخای کاهانا او د تزدک ټولنې د مارګارېتن موشي خاخام د خصوصي امنیتي کمپنۍ په مرسته له افغانستان څخه وویستل شو؛ له دې وروسته څرګنده شوه چې د تووا مرادي په نامه د سیمینتوف لرې خپلوانه په افغانستان کې وروستۍ استوګنه یهودي ده؛ مرادي هم د ۲۰۲۱ زکال په اکتوبر میاشت کې له افغانستان څخه البانیا ته وتښتېده. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.vice.com/da/article/9bnwx3/front-of-the-book-v18n9|publisher=[[Vice (magazine)|Vice]]|title=The Last Jew in Afghanistan|access-date=2021-08-17|date=2011-11-02|first=Henry|last=Langston}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;post&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A39702-2005Jan26.html|title=Afghan Jew Becomes Country's One and Only|work=[[The Washington Post]]|first=N.C.|last=Aizenman|date=January 27, 2005|page=A10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-1460727,00.html|title=Now I’m the only Jew in the city|work=The Times|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070311010243/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-1460727,00.html|archive-date=March 11, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4206909.stm|title='Only one Jew' now in Afghanistan|date=January 25, 2005|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://worldblog.msnbc.msn.com/archive/2008/06/14/1140379.aspx|title=The last Jew in Afghanistan|date=June 14, 2008|author=Martin Fletcher|work=NBC News|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080616004253/http://worldblog.msnbc.msn.com/archive/2008/06/14/1140379.aspx|archive-date=June 16, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Jerusalem Post | JPost.com&quot;&gt;{{cite web |last=Sharon |first=Jeremy |date=8 September 2021 |title=Last Jew leaves Afghanistan |url=https://www.jpost.com/breaking-news/the-last-jew-in-afghanistan-is-en-route-to-the-united-states-678882 |access-date=14 September 2021 |work=The Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |date=7 September 2021 |title=Afghanistan’s last Jew finally leaves the country, reportedly headed to US |url=https://www.timesofisrael.com/afghanistans-last-jew-finally-leaves-the-country-reportedly-headed-to-us/amp/ |access-date=14 September 2021 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |last=Ben Zion |first=Ilan |last2=Semini |first2=Llazar |date=29 October 2021 |title=The last, last Jew? Simentov relative flees Afghanistan after Taliban takeover |url=https://www.timesofisrael.com/the-last-last-jew-simentov-relative-flees-afghanistan-after-taliban-takeover/ |access-date=28 November 2021 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;

== لومړنی ژوند ==
سیمینتوف (چې د زابلون سیمینتوف په نوم پېژندل کېږي) په ۱۹۵۹ زکال کې د هرات ښار په یوه ارتدوکس یهودي کورنۍ وزېږېد چې کابل ته له کډې کولو وړاندې یې خپل ماشومتوب په هرات کې تېر کړ. د هغه د استوګنې ځای د افغانستان د دویمې کورنۍ جګړې پر مهال وروسته له هغه چې طالبان واک ته ورسېدل په شدیده توګه ویجاړ شو او هغه اړ شو په کابل ښار کې د یهودانو په یوازنۍ کنیسې کې استوګن شي. په داسې حال کې چې دغه مهال ډیری یهودان له هېواده وتلي و او په اسرائیلو کې استوګن شوي و؛ سیمینتوف د تل لپاره له هېواد څخه بهر استوګن نه شو. هغه د لنډې مودې لپاره په ترکمنستان کې ژوند وکړ او په ۱۹۹۸ زکال کې بېرته کابل ته راوګرځېد. دغه مهال طالبانو په رسمي ډول د افغانستان اسلامي امارت تاسیس کړی و. له دې وروسته سیمینتوف څو ځله د طالب ملیشه کسانو له خوا ونیول شو، بندي کړای شو او وځورول شو، همدارنګه په ۲۰۰۱ زکال کې د دغې ډلې له خوا د غالیو په یوه ګدام کې د هغه زیاته شتمني په زور ترې واخیستل شوه. &lt;ref&gt;{{cite web |title='Last Afghani Jews' kicked out of Taliban prison for being too annoying |url=https://www.jpost.com/middle-east/taliban-kicked-arguing-last-afghani-jews-out-of-prison-stole-torah-606457 |access-date=15 July 2023 |website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com}}&lt;/ref&gt;

== وروسته ژوند ==
سیمینتوف له اسحاق لوین سره چې په افغانستان کې یوازنی پاتې یهودی ګڼل کېده د کابل په کنیسه کې یوځای ژوند کاوه. لوین د ۲۰۰۵ زکال د جنوري په ۲۶مه د ۸۰ کلونو په عمر ومړ. د سیمینتوف او لوین اړوند، په افغانستان کې د یوازې پاتې دوه یهودانو کیسه د یوې بریتانوۍ نمایشنامې بنسټ جوړوي. سیمینتوف له بریتانوي خبریال مارتین فیچر سره په مرکه کې لوین ته په داسې حال کې سپکاوی وکړ، چې لوین وروسته له هغه چې سیمینتوف په ۱۹۹۸ زکال کې له ترکمنستان څخه هېواد ته راوګرځېد د کابل په کنیسه کې یې د هغه هرکلی وکړ او هلته یې ځای ورکړ؛ دوی دواړو د شخصي او مذهبي اختلافاتو له امله په شدیده توګه له یو بل څخه کرکه لرله. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=12005855|work=[[National Public Radio|NPR]]|title=In Afghanistan, a Jewish Community of One|first=Soraya Sarhaddi|last=Nelson|date=July 19, 2007|access-date=November 28, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Hannah Schraer |date=August 15, 2006 |title=Fringe benefits |url=http://www.totallyjewish.com/entertainment/features_and_reviews/?content_id=4097 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061103130253/http://www.totallyjewish.com/entertainment/features_and_reviews/?content_id=4097 |archive-date=November 3, 2006 |work=TotallyJewish.com}}&lt;/ref&gt;

سیمینتوف د ټبلېټ په نامه د یهودو امریکایانو له یوې مجلې سره په مرکه کې په افغانستان کې د یهودیت د یوازني پیرو ستونزې او پر وړاندې یې خنډونه څرګند کړل. هغه څرګنده کړه چې د خپلو دامونو د څارویو د حلالولو لپاره به یې د ازبکستان په تاشکند کې له تر ټولو نږدې خاخام څخه ځانګړې اجازه اخیسته، ځکه چې دغه چاره په معمول ډول د یو روزل شوي یهودي قصاب له خوا ترسره کېږي. هغه د پسح د اختر په ورځ (د فرعونانو له غلامۍ څخه د یهودانو د آزادۍ ورځ) د کوشر ځانګړو وسایلو یوه منظمه محموله په نیویارک کې د استوګنو افغان یهودانو له خوا ترلاسه کړه. هغه ویلي چې خپله قیفه یې په یوازیتوب کې اغوسته او په زړه نا زړه توګه به یې اجازه ورکوله سیلانیان یې له کنیسې لیدنه وکړي.  &lt;ref&gt;{{cite web |last=Garfinkel |first=Jonathan |date=May 29, 2013 |title=A Congregation of One |url=http://www.tabletmag.com/jewish-life-and-religion/132099/a-congregation-of-one/2 |access-date=November 28, 2020 |work=[[Tablet (magazine)|Tablet]]}}&lt;/ref&gt;

سیمینتوف په یوازې ځان د دغې کنیسې په یوه کوچنۍ خونه کې اوسېده او له هېواده بهر یهودانو او همدارنګه سیمه ییزو زړه سواندو مسلمانانو به ورسره مالي مرسته کوله. د هغه مېرمن چې ترې جلا شوې له خپلو دوه لوڼو سره په اسرائیلو کې ژوند کوي. هغه مهال چې ترې وپوښتل شول چې آیا غواړي اسرائیلو ته کډه وکړي او له خپلې کورنۍ سره یوځای شي، ځواب یې ورکړ: «اسرائیلو ته لاړ شه؟ زه هلته څه کار لرم؟ ولې باید زه له دې ځایه لاړ شم؟». په ۲۰۰۷ زکال کې هغه له الجزیرې ټلویزیون سره په مرکه کې وویل چې کېدای شي اسرائیلو ته له دې امله له تګ سره لیوالتیا ومومي څو له خپله دوه لوڼو سره یوځای شي. له دې سره نوموړي په ۲۰۱۹ زکال کې له افغانستان څخه وتل رد کړل او څرګنده یې کړه: «زه عبري خبرې نشم کولای. زه یو افغان یم». سیمینتوف همدارنګه څرګنده کړه چې هغه له افغان ولسمشر محمد اشرف غني سره له نږدې پېژني. &lt;ref&gt;[https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Afghanistan.html The Virtual Jewish History Tour (Afghanistan)] by Alden Oreck, Jewish Virtual Library&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{YouTube|Dj8tqcFyPtU|The last Jew in Afghanistan - 12 Sep 07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=February 4, 2019 |title=„When the Taliban realized, I was a Jew, they let me go“ |url=https://www.bild.de/politik/international/bild-international/zaboab-simintov-the-only-jew-who-lives-in-kabul-when-the-taliban-realized-i-was-61003116.bild.html |access-date=November 28, 2020 |work=[[Bild]]}}&lt;/ref&gt;

سیمینتوف د ۲۰۱۳ زکال په نومبر میاشت کې څرګنده کړه چې غواړي د ۲۰۱۴ زکال په مارچ میاشت کې خپل د کبابو رسټورانټ په افغانستان کې د امریکايي او ناټو ځواکونو د شمېر د کمېدو په خاطر په سوداګریزو چارو کې د کمښت له امله وتړي. &lt;ref&gt;{{cite web |last=Donati |first=Jessica |last2=Harooni |first2=Mirwais |date=November 12, 2013 |title=Last Jew in Afghanistan faces ruin as kebabs fail to sell |url=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-jews/last-jew-in-afghanistan-faces-ruin-as-kebabs-fail-to-sell-idUSBRE9AB0A120131112 |access-date=November 28, 2020 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;

== د طالبانو واک ته رسېدل او د سیمینتوف وتل ==
د ۲۰۲۱ زکال په اپرېل میاشت کې سیمینتوف څرګنده کړه چې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو له بشپړ وتو وروسته به د طالبانو په څېر نورو ډلو د واکمنۍ له ویرې د سپټمبر میاشتې له سپېڅلو ورځو وروسته اسرائیلو ته کډه شي. طالبان د یهودانو د دغو سپېڅلو ورځو څخه درې اونۍ وړاندې د اګست په ۱۵مه کابل ته ننوتل. سیمینتوف له دې سربېره چې له کابل څخه د وتو فرصتونه ورته برابر شول په کابل کې پاتې شو. سوداګر مردخای کاهانا هم ورته وړاندیز کړی و چې یوه ځانګړې الوتکه به ورته ونیسي څو دی اسرائیلو ته ولېږدوي. په اسلامي هېوادونو کې د خاخامانو د ټولنې غړي خاخام مندی چیتریک په دغه چاره کې د ترکیې د دولت د مشارکت غوښتنه وکړه او هغه یې له کابل څخه ویوست. په داسې حال کې چې هغه ټینګار درلود، د افغانستان د وروستۍ کنیسې څخه د ساتنې په موخه په کابل کې پاتې کېږي، خو وروسته راپورونه خپاره شول چې د وتو پرېکړه یې کېدای شي خپلې ښځې ته د طلاق (د یهودانو د مذهبي طلاق) له ورکولو څخه د ډډې کولو تر اغېز لاندې راغلې وي. د طلاق له ورکړې ډډه کول په اسرائیلو کې د بندي کېدو لامل ګرځېدای شي. د یو بل راپور پر بنسټ د هغه د نه وتو لامل دا و چې هغه د خپلو ګاونډیو پوروړی و او غوښتل یې خپل پورونه ورکړي. &lt;ref&gt;{{cite web |last=Poyet |first=Stanislas |date=20 August 2021 |title=Zébulon Simantov, le dernier juif d'Afghanistan, ne quittera pas le pays malgré les talibans |url=https://www.lefigaro.fr/international/zebulon-simantov-dernier-juif-d-afghanistan-ne-quittera-pas-le-pays-malgre-les-talibans-20210820 |access-date=14 September 2021 |work=[[Le Figaro]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite video|url=https://www.youtube.com/watch?v=g6c-xAxQ_yY|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/g6c-xAxQ_yY|archive-date=2021-12-21|url-status=live|title=Afghanistan's last Jew Zebulon Simentov had decided to stay on amid humanitarian crisis|publisher=[[WION (TV channel)|WION]]|date=2021-08-17|access-date=2021-08-17}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 August 2021 |title=Last Afghan Jew will be safe, Taliban spokesman (unwittingly) tells Israeli TV |url=https://www.timesofisrael.com/last-jew-in-afghanistan-will-be-safe-taliban-official-tells-israeli-news/ |access-date=14 September 2021 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rosenfeld |first=Arno |date=17 August 2021 |title=As Taliban take charge, uncertain future for Afghanistan’s Jewish heritage sites |url=https://forward.com/news/474297/taliban-jewish-heritage-afghanistan-herat/ |access-date=14 September 2021 |work=Forward}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dw.com/en/afghanistan-taliban-declare-victory-after-president-ghani-leaves-kabul/a-58868915|publisher=[[Deutsche Welle]]|title=Afghanistan: Taliban declare victory after President Ghani leaves Kabul|date=2021-08-15|access-date=2021-08-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pasko |first=Simcha |date=2021-08-18 |title=Last Jew in Afghanistan refuses to give wife Jewish divorce |url=https://www.jpost.com/international/the-last-jew-in-afghanistan-is-staying-report-677002 |url-status=live |access-date=2021-08-18 |website=The Jerusalem Post |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

بلاخره نوموړی د ۲۰۲۱ زکال په سپټمبر میاشت کې له خپلو څو نورو ګاونډیانو سره یوځای له هېواده ووت او څرګنده یې کړه چې د طالبانو له خوا نه، بلکې د داعش په څېر نورو سخت دریځو اسلام پالو ډلو له خوا د یرغمل کېدو له ډاره یې هېواد پرېښې. وروسته له هغه چې سیمینتوف له افغانستان څخه ووت خپلې ښځې ته یې طلاق ورکړ. یوه میاشت وروسته د ۲۰۲۱ زکال په اکتوبر میاشت کې د هغه لرې بله خپلوانه، ۸۳ کلنه تووا مرادي هم له افغانستان څخه البانیا ته وتښتېده. په دې توګه داسې ښکاري چې مرادي «په افغانستان کې وروستۍ یهوده» وه. &lt;ref&gt;{{cite web |date=8 September 2021 |title=Afghanistan's Last Jew Leaves After Taliban Takeover |url=https://www.haaretz.com/world-news/asia-and-australia/afghanistan-s-last-jew-leaves-after-taliban-takeover-1.10191647 |access-date=14 September 2021 |work=Haaretz |agency=The [[Associated Press]] |archive-date=13 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210913230317/https://www.haaretz.com/world-news/asia-and-australia/afghanistan-s-last-jew-leaves-after-taliban-takeover-1.10191647 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{cite web |date=7 September 2021 |title=Afghanistan’s last Jew finally leaves the country, reportedly headed to US |url=https://www.timesofisrael.com/afghanistans-last-jew-finally-leaves-the-country-reportedly-headed-to-us/amp/ |access-date=14 September 2021 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=26 September 2021 |title=Last Jew to leave Afghanistan divorces wife after refusing for over 20 years |url=https://www.timesofisrael.com/last-jew-to-leave-afghanistan-divorces-wife-after-refusing-for-over-20-years/ |access-date=3 October 2021 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.jpost.com/diaspora/not-the-last-jew-in-afghanistan-after-all-683879 'Last Jew in Afghanistan' loses title to hidden Jewish family]. December 1, 2021. ''The Jerusalem Post''. Retrieved May 21, 2022.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite web |last=Ben Zion |first=Ilan |last2=Semini |first2=Llazar |date=29 October 2021 |title=The last, last Jew? Simentov relative flees Afghanistan after Taliban takeover |url=https://www.timesofisrael.com/the-last-last-jew-simentov-relative-flees-afghanistan-after-taliban-takeover/ |access-date=28 November 2021 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>7glvzolxcs21p8mtkzcdd3ru5woezzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جان هالډین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70204</id>
    <revision>
      <id>364566</id>
      <parentid>362763</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T02:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16546" sha1="n1zmal09gqlvcw4vh8q5v1dj5koqw33" xml:space="preserve">جان برتون ساندرسون هالډین (زوکړه: د ۱۸۹۲ زکال د نومبر ۵مه – مړینه: د ۱۹۶۴ زکال د ډسمبر لومړۍ نېټه) چې د «جک» یا «جي بي اس» په مستعارو نومونو پېژندل کېږي د فزیولوژي، ژنېټیک، تکاملي ژوند پوهنې او ریاضي په برخو کې بریتانوي الاصله هندي عالم و. هغه د آماري ژوند پوهنې په برخه کې له نوښتونو څخه په ګټنې د نیو داروینېزم یو له بنسټګرو څخه ګڼل کېږي. نوموړي په لومړۍ نړیواله جګړه کې خدمت وکړ او د تورنۍ رتبه یې ترلاسه کړه. په داسې حال کې چې د ژوند پوهنې (بیولوژي) په برخه کې یې کوم علمي سند نه درلود خو په کمبرېج پوهنتون، سلطنتي انستیتیوت او د لندن په یونیورسیټي کالج کې یې د دغې څانګې تدریس کاوه. نوموړي په ۱۹۶۱ زکال کې بریتانوي تابعیت له لاسه ورکړ او هندي تابعیت یې واخیست په دې سره یې د خپل ژوند تر پایه د هند په ستاتیکي انستیتیوت کې کار وکړ. &lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite journal|author=Pirie, N. W.|title=John Burdon Sanderson Haldane. 1892–1964|journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]]|year=1966|volume=12|pages=218–249|doi=10.1098/rsbm.1966.0010|s2cid=73216473|url=http://dialnet.unirioja.es/servlet/oaiart?codigo=4331308|author-link=Norman Pirie}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite journal|last=Rao|first=Veena|date=2015|title=J. B. S. Haldane, an Indian scientist of British origin|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/109/03/0634.pdf|journal=Current Science|volume=109|issue=3|pages=634–638|jstor=24906123|url-access=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dronamraju-Recollections&quot;&gt;{{cite journal|last1=Dronamraju|first1=Krishna R|date=2012|title=Recollections of J.B.S. Haldane, with special reference to Human Genetics in India|journal=Indian Journal of Human Genetics|volume=18|issue=1|pages=3–8|doi=10.4103/0971-6866.96634|pmc=3385175|pmid=22754215}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LG&quot;&gt;{{London Gazette|issue=32445|supp=y|page=7036|date=2 September 1921}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Dronamraju|first=Krishna R.|date=1986|title=Possible worlds: contributions of J. B. S. Haldane to genetics|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/016895258690288X|journal=Trends in Genetics|language=en|volume=2|pages=322–324|doi=10.1016/0168-9525(86)90288-X}}&lt;/ref&gt;

نوموړي په ۱۹۲۹ زکال کې د ابیوژنېزس اړوند مقاله کې د بنسټیز سوپ (primordial soup) نظریه وړاندې کړه، چې د ژوندانه د کیمیاوي ریښې د مفهوم بنسټ یې رامنځته کړ. هغه په ایکس کروموزومونو (X chromosome) کې د هموفیلیا (haemophilia) او رنګي ړونډوالي (colour blindness) د ژنېټیکي ناروغیو اړوند ژنېټیکي نقشه رامنځته کړه، سربېره پر دې یې د نوعو په هایبرډي (hybrids) هټروګاماټیکي جنسیت (heterogametic sex) کې د عقامت (sterility) اړوند د هالډین قاعده (Haldane's rule) رامنځته کړه. هغه په سمه توګه څرګنده کړه چې د لور (داس) ډوله کم خونۍ (sickle-cell disease) ناروغي د ملاریا د وایرس د خوندیتوب لپاره زمینه برابروي. نوموړی لومړنی کس و چې د مصنوعي القاح (in vitro fertilisation) مرکزي نظریه یې وړاندې کړه او همدارنګه یې د هایدروجني اقتصاد، د سیس او د ناهمسو تنظیماتو قاعده (cis and trans-acting)، د جفت کېدو کیمیاوي غبرګون(coupling reaction)، مالیکولي دفع (molecular repulsion)، د تکامل د دارویني واحد او د ارګانېزمونو د ورته والی په څېر نور مفاهیم مطرح کړل. &lt;ref&gt;[https://nationalpost.com/news/canada/ontario-researchers-testing-origins-of-life-theory-in-new-planet-simulator-2 New research in this field began in 2018 in Canada]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''nationalpost.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Turelli|first1=M|last2=Orr|first2=HA|date=1995|title=The dominance theory of Haldane's rule|journal=Genetics|volume=140|issue=1|pages=389–402|doi=10.1093/genetics/140.1.389|pmc=1206564|pmid=7635302}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Haldane1922&quot;&gt;{{cite journal|last1=Haldane|first1=J. B. S.|year=1922|title=Sex ratio and unisexual sterility in hybrid animals|url=https://zenodo.org/record/1428440|journal=Journal of Genetics|volume=12|issue=2|pages=101–109|doi=10.1007/BF02983075|s2cid=32459333}}&lt;/ref&gt;

هالډین په ۱۹۵۷ زکال کې د هالډین معما یعنې د ګټمن تکامل په چټکتیا کې د محدودیت نظریه تشرېح کړه؛ هغه نظریه چې نن ورځ هم د بحثونو موضوع جوړوي. هغه خپل وجود د طبي څېړنو په موخه وقف کړ ځکه چې غوښتل یې له مړینې وروسته یې هم خلکو ته ګټه ورسېږي. ورته مهال نوموړی په انساني ژوند پوهنه کې «د انساني ورته والي»، «د ورته والي د رامنځته کولو» او په«مصنوعي چاپېریال کې د ارګانېزمونو د ودې» (ectogenesis) د اختراع له امله پېژندل کېږي. نوموړي له خپلې خور نائومي میچیسون سره په ګډه د لومړي ځل لپاره په تي لرونکو حیواناتو کې ژنېټیکي اړیکه وښووله. وروسته یې بیا د طبیعي انتخاب پر بنسټ د مندلي ژنېټیک او دارویني تکامل ترمنځ یووالی رامنځته کړ؛ ورته مهال یې د معاصر سنتز لپاره زمینه برابره کړه او مرسته یې وکړه څو د ډلو د ژنېټیک څانګه (population genetics) رامنځته کړي. &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Barton|first1=N.H.|last2=Briggs|first2=D.E.G.|last3=Eisen|first3=J.A.|last4=Goldstein|first4=D.B.|last5=Patel|first5=N.H.|year=2007|title=Evolution|publisher=Cold Spring Harbor Laboratory Press|location=Cold Spring Harbor, New York}}&lt;/ref&gt;

هالډین سوسیالېست، مارکسېست، آتئیست او سیکولر بشرپالونکی و چې سیاسي مخالفتونه یې لامل وګرځېدل په ۱۹۵۶ زکال کې انګلستان پرېږدي او په هند کې ژوند پیل کړي؛ هغه په ۱۹۶۱ زکال کې هندي تابعیت ترلاسه کړ. ارتور سي. کلارک نوموړی «په خپل پېر کې د ساینس تر ټولو مخکښ بیانونکی او وړاندې کوونکی» بللی دی. برازیلي الاصله بریتانوي ژوند پوه او د نوبل د جایزې ګټونکي پیټر مداوار، هالډین هغه «ځیرک کس باله چې پر باور یې تر اوسه بل هغسې نه دی لیدلی». د تئودوسیوس دوبژانسکي په خبره «هالډین تل د یو ځانګړي کس په توګه پېژندل کېده»؛ ارنست مایر هغه یو «نابغه» باله؛ مایکل جي. ډي. وایټ نوموړی «په خپل نسل او آن پېړۍ کې تر ټولو مخکښ ژوند پوه» توصیف کړی؛ جیمز واټسل بیا هغه «د انګلستان تر ټولو ځیرک او غیرعادي ژونده پوه» بللی؛ همدارنګه ساهوترا سرکار ویلي چې «نوموړی د [شلمې] پېړۍ تر ټولو مخکښ ژوند پوه و». د کمبرېج پوهنتون د زده کړیالانو په خبره «داسې ښکاري چې نوموړی وروستی کس و چې په ټولو هغو شیانو پوهېده چې باید نړۍ پرې پوهېدلې وای». &lt;ref&gt;{{cite book|last=Clarke|first=Arthur C.|title=What I Require From Life: Writings on Science and Life from J.B.S. Haldane|year=2009|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-923770-8|page=ix|chapter-url=https://books.google.com/books?id=5233gQF1kBEC|editor=John Burdon Sanderson Haldane|chapter=Foreword|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308021407/https://books.google.com/books?id=5233gQF1kBEC&amp;pg|archive-date=8 March 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dronamjaru1992&quot;&gt;{{cite journal|last=Dronamraju|first=KR|title=J.B.S. Haldane (1892–1964): centennial appreciation of a polymath|journal=American Journal of Human Genetics|year=1992|volume=51|issue=4|pages=885–9|pmid=1415229|pmc=1682816}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Gould|first=Stephen Jay|title=The Lying Stones of Marrakech : Penultimate Reflections in Natural History|year=2011|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|location=Cambridge, Mass.|isbn=978-0-674-06167-5|page=305|url=https://books.google.com/books?id=wApMpVmi-5gC|edition=1st Harvard University Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite journal|last1=Adams|first1=Mark B.|date=2000|title=Last judgment: the visionary biology of J.B.S. Haldane|journal=Journal of the History of Biology|volume=33|issue=3|pages=457–491|doi=10.1023/A:1004891323595|jstor=4331611|pmid=13678078|s2cid=46244914}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite journal|last1=Crow|first1=JF|date=1992|title=Centennial: J. B. S. Haldane, 1892–1964|journal=Genetics|volume=130|issue=1|pages=1–6|doi=10.1093/genetics/130.1.1|pmc=1204784|pmid=1732155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Watson|first=James D.|date=1968|title=The Double Helix: A Personal Account of the Discovery of the Structure of DNA|isbn=0-689-70602-2|oclc=6197022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite journal|last=Sarkar|first=Sahotra|date=1992|title=A Centenary Reassessment of J. B. S. Haldane, 1892–1964|url=https://academic.oup.com/bioscience/article-lookup/doi/10.2307/1311997|journal=BioScience|volume=42|issue=10|pages=777–785|doi=10.2307/1311997|jstor=1311997}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{cite journal|last1=Adams|first1=Mark B.|date=2000|title=Last judgment: the visionary biology of J.B.S. Haldane|journal=Journal of the History of Biology|volume=33|issue=3|pages=457–491|doi=10.1023/A:1004891323595|jstor=4331611|pmid=13678078|s2cid=46244914}}&lt;/ref&gt;

== سیاسي لیدلوري ==
هالډین د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال سوسیالېست شو او د هسپانیا د کورنۍ جګړې پر مهال یې د هسپانیا له دویم جمهوریت څخه ملاتړ وکړ، وروسته له دې د ۱۹۳۷ زکال پر مهال د لویې بریتانیا د کمونېست ګوند له ښکاره ملاتړو څخه شو. د یو عملګرا دیالکتیکي – ماتریالېستي مارکسېست په توګه هغه د ډایلي ورکر په نامه اخبار ته ګڼ شمېر مقالې ولیکلې. &lt;ref name=&quot;cochran&quot;&gt;{{cite web |last1=Cochran |first1=Gregory |last2=Harpending |first2=Henry |date=10 January 2009 |title=J.B.S. Haldane |url=http://the10000yearexplosion.com/jbs-haldanes/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609222810/http://the10000yearexplosion.com/jbs-haldanes/ |archive-date=9 June 2016 |access-date=5 May 2016 |website=The 10,000 Year Explosion |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

په ۱۹۳۸ زکال کې هالډین په ډیرې لیوالتیا سره څرګنده کړه: «زه فکر کوم چې مارکسېزم صحیح دی». نوموړی په ۱۹۴۲ زکال کې د بریتانیا له کمونیست ګوند سره یوځای شو. &lt;ref&gt;{{cite book|first=Peter|last=Wright|title=Spycatcher|url=https://archive.org/details/spycatcher00wrig|url-access=registration|publisher=Heinemann|year=1987|page=[https://archive.org/details/spycatcher00wrig/page/236 236]|isbn=978-0-85561-098-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Pincher|first=Chapman|title=Treachery: Betrayals, Blunders and Cover-Ups: Six Decades of Espionage|url=https://books.google.com/books?id=32xlXpcaBCIC&amp;pg=PT52|year=2011|publisher=Mainstream|isbn=978-1-84596-811-3|page=52|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111142103/https://books.google.com/books?id=32xlXpcaBCIC&amp;pg=PT52|archive-date=11 November 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== جایزې او ویاړونه ==
هالډین په ۱۹۳۲ زکال کې د سلطنتي ټولنې غړی وټاکل شو. د فرانسې دولت په ۱۹۳۷ زکال کې نوموړي ته د فرانسې تر ټولو عالي نښان، لژیون دونور ورکړ. په ۱۹۵۲ زکال کې یې له سلطنتي ټولنې څخه د داروین مډال ترلاسه کړ. په ۱۹۵۶ زکال کې د بریتانیا انتروپولوژیکي انستیتیوت ورته د هاکسلي د یاد مډال ورکړ. په ۱۹۶۱ زکال کې د لینسیان ملي اکاډمۍ هغه ته د فلترینلي جایزه ورکړه. سربېره پر دې نوموړي د ساینس په برخه کې افتخاري دوکتورا، د اکسفورډ له نیوکالج څخه افتخاري فیلوشېپ او د متحده ایالاتو د علومو له ملي اکاډمۍ څخه د کیمبر جایزه ترلاسه کړه. په ۱۹۵۸ زکال کې د لندن لینه یي ټولنې ورته د داروین – والاس معتبره مډال ورکړ.  &lt;ref name=&quot;ucl&quot;&gt;{{cite web |title=Full view of record [of Haldane] |url=http://archives.ucl.ac.uk/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqApp=Archive&amp;dsqCmd=Show.tcl&amp;dsqSearch=RefNo==%27HALDANE%27&amp;dsqDb=Catalog |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170302074310/http://archives.ucl.ac.uk/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqApp=Archive&amp;dsqCmd=Show.tcl&amp;dsqSearch=RefNo==%27HALDANE%27&amp;dsqDb=Catalog |archive-date=2 March 2017 |access-date=3 February 2017 |work=UCL Archives |publisher=University College London |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vigyan&quot;&gt;{{cite web |last=Mahanti |first=Subodh |title=John Burdon Sanderson Haldane: The Ideal of a Polymath |url=http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/JBSHaldane.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130414044023/http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/JBSHaldane.htm |archive-date=14 April 2013 |access-date=19 February 2014 |work=Vigyan Prasar Science Portal |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== میراث ===
په جان اینس مرکز کې چېرې چې هالډین له ۱۹۲۷ زکال څخه تر ۱۹۳۷ زکال پورې کار کړی د هالډین د لکچر په نامه د هغه په ویاړ کلنۍ غونډه جوړېږي. ورته مهال هر کال د جی بي اس هالډین د لکچر په نامه بله غونډه په لندن کې د ژنېټیک ټولنه جوړوي. &lt;ref name=&quot;jic&quot;&gt;{{cite web |last=Sponge |first=Creative |title=The Haldane Lecture – John Innes Centre |url=https://www.jic.ac.uk/news-and-events/whats-on/friday-seminars/haldane-lecture/ |website=www.jic.ac.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wilmot2017&quot;&gt;{{cite journal|last1=Wilmot|first1=Sarah|title=J. B. S. Haldane: the John Innes years|journal=Journal of Genetics|volume=96|issue=5|year=2017|pages=815–826|issn=0022-1333|doi=10.1007/s12041-017-0830-7|pmid=29237891|s2cid=39998560}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;geneticsorguk&quot;&gt;{{Cite web |title=JBS Haldane Lecture |url=https://genetics.org.uk/medals-and-prizes/genetics-society-medals-and-lectures/jbs-haldane-lecture/ }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

د هغه ملګري آلدوس هاکسلي په خپل ناول انتیک هې (Antic Hay؛ ۱۹۲۳ زکال) کې هالډن د یو وسواسي تجربه کوونکي په توګه ښوولې او د داسې «یو ژوند پوه په توګه یې توصیف کړی چې په خپلو ازموینو کې دومره بوخت پاتې شوی چې دې ته یې پام کېږي چې د ده پر ځای یې ملګري له ښځې سره ویده کېږي». &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Kevles|first=Daniel J.|url=https://books.google.com/books?id=8esnhRxBomMC&amp;q=the+biologist+too+absorbed+in+his+experiments+to+notice+his+friends+bedding+his+wife&amp;pg=PA186|title=In the Name of Eugenics: Genetics and the Uses of Human Heredity|date=1995|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-05763-0|pages=186|language=en}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>n1zmal09gqlvcw4vh8q5v1dj5koqw33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کمبودیا او ویتنام جګړه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70943</id>
    <revision>
      <id>364588</id>
      <parentid>321673</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T09:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15262" sha1="klwauiuqwu6orp1zfqaqfoclzsoftbm" xml:space="preserve">د کمبودیا او ویتنام جګړه چې په ویتنام کې په جنوب غربي سرحد باندې د یرغل ضد جګړه نومیږی او کمبودیايي نشنلستان یې په کمبودیا باندې د ویتنام یرغل بولي  د پولپوت د سرو خمریانو تر کنترول لاندې دیموکراتیکې کمپوچیا او د ویتنام سوسیالیستې  جمهوریت تر منځ وسله واله جګړه وه. داجګړه د کمپوچیا د آزادۍ د پوځ له لورې د ویتنام په جنوب غربي سرحد باندې د مکررو یرغلونو او په ځانګړې توګه د با چوک عام قتل له امله چې ۳۰۰۰ ویتنامي عام وګړي په کې ووژل شول پیل شوه. د کال ۱۹۷۸ د ددسمبر په ۲۳، د سروخمریانو له ۱۹ فرقو څخه ۱۰ نظامي فرقو له ویتنام سره په جنوب غربې ګډ سرحد باندې د ویتنام  د دانګ تاپ، ان ګیانګ او کین ګیانګ ولایتونو باندې د یرغل په موخه ډزې پیل کړي. د کال ۱۹۷۸ ددسمبر په ۲۵، ویتنام په کمپوچیا باندې یو بشپړ یرغل پیل کړ، چې په پایله کې یې دا هېواد ونیو او د کمپوچیا د کمونست ګوند حکومت یې له قدرت څخه ګوښه کړ. &lt;ref name=&quot;seven&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.warhistoryonline.com/instant-articles/7-facts-didnt-know-cambodian-vietnamese-war.html|website=War History Online|title=A Terrible Conflict – The Cambodian-Vietnamese War|date=4 November 2016|access-date=12 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221007173814/https://www.warhistoryonline.com/instant-articles/7-facts-didnt-know-cambodian-vietnamese-war.html?firefox=1|archive-date=October 7, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;qdnd&quot;&gt;https://en.qdnd.vn/military/war-files/part-3-collapse-of-the-genocidal-regime-a-joint-victory-of-vietnam-and-cambodia-501808{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |عنوان=آرشیف کاپي |نښلېدنه=https://vufo.org.vn/Cuoc-chien-dau-bao-ve-To-quoc-tren-bien-gioi-Tay-Nam-cua-nhan-dan-Viet-Nam-tu-ngay-30--4--1977-den-7-1-1979-41-4088.html?lang=vn |تاريخ الوصول=2023-09-10 |تاريخ الأرشيف=2023-08-14 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20230814121352/https://vufo.org.vn/Cuoc-chien-dau-bao-ve-To-quoc-tren-bien-gioi-Tay-Nam-cua-nhan-dan-Viet-Nam-tu-ngay-30--4--1977-den-7-1-1979-41-4088.html?lang=vn |url-status=dead |سرليک=آرشیف کاپي |لاسرسي نېټه=2023-09-10 |خونديځ نېټه=2023-08-14 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20230814121352/https://vufo.org.vn/Cuoc-chien-dau-bao-ve-To-quoc-tren-bien-gioi-Tay-Nam-cua-nhan-dan-Viet-Nam-tu-ngay-30--4--1977-den-7-1-1979-41-4088.html?lang=vn }}&lt;/ref&gt;

د ویتنام په جګړه کې، ویتنامي او کمبودیایي کمونستان یو ائتلاف جوړ کړي و چې په خپلو اړوندو هېوادونو کې د امریکا تر ملاتړلاندې هېوادونو سره وجنګیږي. له ویتنامیانو سره د همکاری سره سره، د سروخمریانومشري ویرېدله چې ویتنامي کمونستان پلان لري چې یو هندو چيني فیدرېشن جوړوي چې د ویتنام ترحاکمیت لاندې به وي. هغوی همدارنکه د میکونګ د دلتا د سیمې په اړوند نامعمول احساسات درلودل. د دې لپاره چې د ویتنامیانو له خوا په هغوی د هر ډول حاکمیت  د هڅې مخه ونیول شي، د سرو خمریانو مشرتابه په کال۱۹۷۵ کې د لیون نال د حکومت له تسلیمیدو سره سم په خپلو لیکو کې د ويتنام له خوا د روزل شوو پرسونل په پاکولو لاس پورې کړ. د کال ۱۹۷۵ د مې په میاشت کې، نوې جوړې شوې دیموکراتیکې کمپوچیا د ویتنامي جزیرې پوکوک باندې په یرغل سره په ویتنام حمله پیل کړه.  &lt;ref name=&quot;Young&quot;&gt;Young, p. 305&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Farrell&quot;&gt;Farrell, p. 195&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2YY0DwAAQBAJ&amp;q=Ph%C3%BA+Qu%E1%BB%91c+1975+attack&amp;pg=PA315|title=The Macabresque: Human Violation and Hate in Genocide, Mass Atrocity and Enemy-making|isbn=9780190677886|last1=Weisband|first1=Edward|year=2018|publisher=Oxford University Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=isuDDwAAQBAJ&amp;q=Ph%C3%BA+Qu%E1%BB%91c+1975+attack&amp;pg=PA284|title=Sustainable Development Goals in Southeast Asia and ASEAN: National and Regional Approaches|date=14 January 2019|publisher=BRILL|isbn=9789004391949}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kiên Giang soldiers recount a decade in Cambodia |url=https://vietnamnews.vn/politics-laws/483295/kien-giang-soldiers-recount-a-decade-in-cambodia.html |archive-date=August 4, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200804200502/https://vietnamnews.vn/politics-laws/483295/kien-giang-soldiers-recount-a-decade-in-cambodia.html}}&lt;/ref&gt;

له جګړې سره سره، د بیا یوځای شوي کمبودیا او ویتنام مشرانو په کال ۱۹۷۶ کې  یو شمېرعمومي دپلوماتيک تبادلات تر سره کړل تر څو فرضي غښتلې اړيکې په نښه کړي، که څه هم د دې صحنې تر شا کمپوچیایي مشران  لاهم دهغه څه څخه چې دوی د ویتنام له خوا د پرختیا غوښتنه انګیرله په  وېره کې و. له همدې امله، د کال ۱۹۷۷ د اپرېل په ۳۰، کمپوچیایانو په ویتنام باندې یو بل ستر یرغل تر سره کړ. د کمپوچیا یرغل له امله ټکان خوړلي ویتنام د کال ۱۹۷۷ په پای کې  په کمپوچیا باندې په متقابل یرغل لاس پورې کړ تر څود کمپوچیا حکومت خبرو اترو ته اړ کړي. ویتنامي نظامیان د کال ۱۹۷۸ په جنورۍ کې له ووتل که څه هم د هغوی سیاسي موخې تر لاسه شوې نه وې او سره خمریان لاهم په جدې توګه د خبرو اترو طرفدار نه و. 

د کال ۱۹۷۸ په لړ کې، د دواړو هېوادونو تر منځ کوچنۍ جګړې په داسې حال کې روانې وې چې چين هڅه کوله د دواړو خواوو تر منځ د سولې د خبرو منځګړتوب وکړي، خو دواړه هېوادونه کومې روغې جوړې ته ونه رسېدل. د کال ۱۹۷۸ تر پایه، ویتنامي مشرانو و پتیله چې د سرو خمریانو تر حاکمیت لاندې د کمپوچیا دیموکراتیک  حکومت په دې انګیرنه ړنګ کړي چې دا حکومت د چین  طرفدار او د ویتنام دښمن دي. د کال ۱۹۷۸ د دسمبر په ۲۵، څه ناڅه ۱۵۰۰۰۰۰ ویتنامې ځواکونو په دیموکراتیکه کمپوچیا باندې یرغل وکړ، او یواځې په دوو اونیو کې یې کمبودیایي انقلابي پوځ مات او د پول پوت حکومت یې چې د ۱۹۷۵ او ۱۹۷۸ کلونو تر منځ  دکمبودیایي ننسل وژنې په مهال د کمبودیایانو د څلورمې برخې خلکو د وژنې مسؤل و پای ته ورساوه. د ویتنامي نظامیانو مداخلې او د اشغال کوونکو ځواکونو له خوا  د نړیوالو خوراکې مرستو تسهیل ستره قحطي کمه کړه او نسل وژنه یې پای ته ورسوله.   &lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1979/08/08/archives/225-million-cambodians-are-said-to-face-starvation-plight-held.html 2.25 Million Cambodians Are Said to Face Starvation]''The New York Times'', August 8, 1979. ([https://web.archive.org/web/20230313100935/https://www.nytimes.com/1979/08/08/archives/225-million-cambodians-are-said-to-face-starvation-plight-held.html Archive])&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/printout/0,8816,912511,00.html|title=CAMBODIA: Help for the Auschwitz of Asia|date=November 5, 1979|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://archive.today/20120913105748/http://www.time.com/time/magazine/printout/0,8816,912511,00.html|archive-date=September 13, 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

د کال ۱۹۷۹ د جنورۍ په ۸، ویتنام پلوه د کمپوچیا د خلکو جمهوریت په پنوم پن کې جوړ شو چې د ويتنام لس کلن اشغال د پیل ټکی و. په دې دوره کې د سروخمریانو دیموکراتیکه جمهوریت د ملګرو ملتونو ل خوا د قانوني حکومت په توګه  په رسمیت و پېژندل شو، په داسې حال کې چې د مقاومت څو وسله والې ډالې جوړې شوې چې د ویتنام د اشغال په وړاندې وجنګیږي. د جګړې په مهال، دا ډلې په تایلند کې د برتانیا د پوځ د ځانکړیو هوایي خدمتونو له خوا روزنه ترلاسه کوله. د صحنې تر شا، د کمپوچیاد خلکو جمهوریت لومړي وزیر هن سن، د کمپوچیا د ائتلافي د یموکراتیک دولت پورې اړوند ډلو ته ځان نژدې کړ تر څو د سولې خبرې بیل کړي. د نړیوال دپلوماتیک او اقتصادي فشار لاندې، ویتنامې حکومت یو لړ اقتصادي او په بهرنۍ پالیسي پورې اړوند سمونونه عملي کړل او له کمپوچیا څخه د کال ۱۹۸۹ په سپتمبر کې بهر شوه. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 January 2000 |title=Butcher of Cambodia set to expose Thatcher's role |url=https://www.theguardian.com/world/2000/jan/09/cambodia |archive-date=April 16, 2023 |website=[[TheGuardian.com]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230416072921/https://www.theguardian.com/world/2000/jan/09/cambodia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=How Thatcher gave Pol Pot a hand|url=https://www.newstatesman.com/politics/politics/2014/04/how-thatcher-gave-pol-pot-hand|access-date=29 June 2018|work=[[New Statesman]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140622/https://www.newstatesman.com/politics/politics/2014/04/how-thatcher-gave-pol-pot-hand|archive-date=2018-06-12|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

په کال ۱۹۹۰ کې د جاکارتا په نارسمې ناسته کې او د استرلیا تر په ملاتړ د کمبودیا د سولې تر پلان لاندې، د د کمپوچیا د خلکو جمهوریت د کمپوچیا د ائتلافي د یموکراتیک دولت استاذي د ملي عالي شورا په نامه د متحد حکومت له لارې د قدرت په شريکولو سلا شول. د ملي عالي شورا رول دا و چې نړیوال دریځ کې د کمبودیا د حاکمیت استاذولي وکړي په داسې حال کې چې په کمودیا کې د ملګرو ملتونو انتقالي اداره په دې توظیف شوه چې د خلکو له خوا د کمبودیا د حکومت تر ټاکلو د هېواد کورنۍ پالیسیانې وڅاري. سولې ته د کمبودیا د رسیدو لاره ستونځمنه وه ځکه د سرو خمریانو مشرانو نه غوښتل په عمومي ټاکنو کې  برخه واخلې بلکې په ځای یې د ملګرو ملتونو په سوله ساتو ځواکونو د نظامي حملو د په لاره اچولو له لارې او د ویتنامې نژادي مهاجرینو د وژلو له لارې یې ټاکنیزه پروسه اخلالوله. د کال ۱۹۹۳ د مې په میاشت کې، د سیهانوک فنساپیک خوزښت د کمبودیا د خلکو ګوند ته چې پخوا د کمپو چیا د خلکو انقلابې ګوند په نامه و ماته ورکړه. که څه هم د کمپوچیا د خلکو ګوند د ماتې له منلو ډډه وکړه ا و اعلان یې وکړ چې د کمبودیا په ختیځه برخه چېرته چې د کمبودیا ډېرې رأیې کارول شوې وې به له کمبودیا څخه جلا شي. ددې لپاره چې د داسې یوې پایلې حخه مخنیو وشي، د فونسینبېک مشرنورودوم رانیريد په دې سلا شو چې د کمبودیا د خلکو له ګوند سره ائتلافي حکومت جوړ کړي. لږ موده وروسته، مشروطه سلطنت جوړ شو او سره خمریان  د نوي کمبودیاي حکومت له خوا غیرقانوني اعلان شول.  

== مخینه ==

=== د کمبودیا او ویتنام تاریخ ===
'''ا'''نګکور د خمر سترواکۍ مرکز او د دیارلسمې پېړۍ په پیل کې د ویتنامیانو د نفوذ تابع و. د ویتنامیانو نفوذ په تدریجې او مستقیم ډول  پراخ شو او  د ۱۹ پیړۍ د مخه یې پرې بشپړ کنترول پیدا کړ. که څه هم ویتنامیانو ارداه هڅه کوله چې کمبودیا چې د ۱۷ پېړۍ څخه را په دې خوا جوړه شوې وه هغه وخت الحاق کړي چې د کوچینچینا د نګوین په قلمرو کې ویتنامې ځواکونو کمبودیايي مخالفینو سره مرسته وکړه چې خپل یواځينی مسلمان پاچا لومړی رامتيپادي را وپرځوي. له هغه وروسته، د نګوین مشرانو او دهغوی ځای ناستو، د نګوین سترواکو په کمبودیا کې څو ځله مداخله وکړه. په کال ۱۸۱۳ کې، د ناک اونګ چان د ویتنام په مرسته د کمبودیا تخت ترلاسه کړ او د هغه حاکمیت په وخت کې کمبودیا یو تر ملاتړ لاندې هېواد و. د هغه له مرګ وروسته په ۱۸۳۴ کې، د مینها مانګ  تر حاکمیت لاندې چې قوي کانفیوشني ( د ټولنیز عدالت سولې او نور ښو ارزښتونو یوه ټولګه وه چې هغه څه مه کوه چې نه غواړې خلک یې ستا په وړاندې وکړي یې بنسټ جوړاوه) يې عقاید درلودل کمبودیا الحاق کړه او تر استعمار لاندې یې راوسته.  کمبودیا د یوې ویتنامي ادارې لاندې په پنوم پن کې اداره کېده او د یوه ویتنامي ولایت په نامه ونومول شوه. ویتنامي سترواک هڅه کوله چې د خمر کلتور له منځه يوسی چې د کمبودیاي ټولنې، جامو او مذهب بنسټ یې د چین په پرتله له هند څخه نشأت کړی و. &lt;ref&gt;Thus-Huong, p. 6&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morris, p. 25&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;SarDesai, p. 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morris, p. 32&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Young2&quot;&gt;Young, p. 305&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>klwauiuqwu6orp1zfqaqfoclzsoftbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د ایران د اټومي پروګرام اړوند لیدلوري</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72800</id>
    <revision>
      <id>364571</id>
      <parentid>339815</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T04:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29384" sha1="6t2qz6rbpd922s4g5spww3su60lihdz" xml:space="preserve">د ایران د اټومي پروګرام اړوند بېلابېل لېدلوري شتون لري ځکه چې د ایران اټومي پروګرام یوه بحث پارونکې جیوپولټیکي موضوع ده. اوریل ابولوف د ایران د اټومي پروګرام تر شا پنځه احتمالي لاملونه ښوولي: (۱) اقتصاد، تر ډېره د انرژۍ په برخه کې اړتیاوې؛ (۲) هویتي سیاست، غرور او ځایګی؛ (۳) له بهرنۍ لاسوهنې څخه مخنیوی؛ (۴) سیالي څو خپل منطقوي نفوذ پراخ کړي؛ او (۵) داخلي سیاست، څو «د اټومي انحراف» پر مټ د رژیم د داخلي مشروعت اړوند کړکېچ راکم کړي. په لاندې کې د ایران د اټومي پروګرام اړوند بېلابېل لیدلوري راوړل شوي دي.&lt;ref&gt;Abulof, Uriel. 2014. &quot;Revisiting Iran’s Nuclear Rationales.&quot; International Politics 51 (3):404–415.&lt;/ref&gt;

== د ایرانیانو خپل دریځ ==
ایرانیان د خپل پخواني پاچا د هغه دریځ په غوره کولو سره چې په ۱۹۸۶ زکال کې یې د هغو اړوند څرګندونې کړې وې، احساس کوي چې د دغه هېواد ارزښتمن نفت باید د با ارزښته محصولاتو لپاره وکارول شي، نه د برېښنا د ساده تولید په موخه. پاچا وړاندې ویلي وو چې «نفت یوه ارزښتمنه ماده ده، له هغو ډېره ارزښتمنه ده چې باید وسوزول شي.... موږ تصور کوو چې ډیر ژر کولای شو ۲۳۰۰۰ میګاواټه برېښنا د اټومي بټیو پر مټ تولید کړو». په ۲۰۰۸ زکال کې اټکل وشو چې که چېرې د ایران د تېلو د تولید کچه په همدې ډول ثابته پاتې شي ایران یوازې دومره نفت لري چې کولای شي «۷۵ کاله او یا هم له هغو لږ زیات» دوام راوړي. ایران همدارنګه له مالي بندیزونو سره مخ دی او ادعا کوي چې د دغه هېواد د نفتو په صنعت کې د اضافي ظرفیت رامنځته کول پرته له دې چې په هغو کې د انرژۍ د تولید د کارخونو د جوړښت لګښت په پام کې ونیسي، ۴۰ میلیارده ډالر لګښت به ولري. د جان هاپکینز پوهنتون څخه راجر سټرن هم تر یوه بریده له دغه لیدلوري سره موافق و او په ۲۰۰۶ زکال کې یې وړاندوینه وکړه چې «د انرژۍ په برخه کې سبسایډي، له بهرنۍ پانګونې سره مخالفت او د [ایران] د پلان شوي اقتصاد ناکامي» لامل ګرځي چې تر ۲۰۱۴ یا ۲۰۱۵ زکال پورې د دغه هېواد د نفتو صادرات په ټپه ودرېږي، په داسې حال کې چې نوموړي څرګنده کړه دغه چاره «د نفتو د اعظمي کچې له تولید سره هېڅ اړیکه نه لري». له دې وړاندې د متحده ایالاتو د ولسمشر جرالډ فورډ اداره هم ورته ارزونې ته رسېدلې وه؛ همدارنګه د بریتانیا د پارلمان د بهرنیو اړیکو منتخبې کمېټې او د متحده ایالاتو د علومو ملي اکاډمۍ له خوا ترسره شوو خپلواکو څېړنو هم دا تائید کړې وه چې ایران د خپل اټومي پروګرام لپاره پام وړ اقتصادي امکانات لري. &lt;ref&gt;{{cite web|title=World Politics Review|url=http://www.worldpoliticsreview.com/article.aspx?id=524|access-date=24 February 2008|year=2008|archive-date=26 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826164250/http://www.worldpoliticsreview.com/article.aspx?id=524|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.irvl.net/iran-and-nuclear-energy/ Iran and Nuclear Energy] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215143412/http://www.irvl.net/iran-and-nuclear-energy/|date=15 December 2010}} Iran Virtual Library&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Roger Stern|title=The Iranian petroleum crisis and United States national security—PNAS|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=104|issue=1|pages=377–382|doi=10.1073/pnas.0603903104|pmid=17190820|pmc=1749323|year=2007|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Past Arguments Don't Square With Current Iran Policy|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A3983-2005Mar26.html|access-date=24 February 2008|newspaper=The Washington Post|first=Dafna|last=Linzer|date=27 March 2005}}&lt;/ref&gt;

ایران په ۱۹۹۵ زکال کې اعلان وکړ چې هوډ لري د چین هېواد په مرسته د هګزافلوراید یورانیمو د تجزیې یوه بټۍ د اصفهان د اټومي ټکنالوژۍ په مرکز کې جوړه کړي. د ۱۹۹۶ زکال په نومبر میاشت کې د نړیوال اټومي اژانس یو پلاوي د ایران اصفهان ته سفر وکړ، ایراني چارواکو د دغه آژانس د خوندیتوب برخې ته راپور ورکړ چې ایران هوډ لري د خپلې اټومي ټکنالوژۍ په مرکز کې د هګزافلوراید یورانیمو د تجزیې کولو بټۍ جوړه کړي. په پام کې وه چې دغه بټۍ به په ۲۰۰۰ زکال کې پرانیستل شي، خو دغه پروژه د چینايي اړخ له خوا د متحده ایالاتو د فشارونو له امله د ۱۹۹۷ زکال په اکتوبر میاشت کې نیمګړې پرېښودل شوه. په ۲۰۰۰ زکال کې ایرانیانو د یورانیمو د تجزیې دغه پروژه د هغو نقشو پرمټ بشپړه کړه چې چینایانو ورته سپارلې وې او په دې سره یې د خپلې دغې پروژې د بشپړوالي راپور د اټومي انرژۍ نړیوال آژانس ته وړاندې کړ. دغه تاسیسات د آراک په اټومي تاسیساتو کې د درنو اوبو د یو ریکټور لپاره د سون توکو په توګه د یورانیم اوکساید د برابرولو او همدارنګه د نطنز د بډایه کوونکو تاسیساتو لپاره د اړتیا وړ هګزافلوراید یورانیمو د چمتو کولو په موخه جوړ شول. &lt;ref&gt;[http://www.un.int/iran/statements/securitycouncil/articles/Dr.%20Zarif%20Statement%20befor%20the%20Security%20Council.%20Dec.%2023.2006.pdf Statement by H.E. Dr. M. Javad Zarif Permanent Representative of the Islamic Republic of Iran before the Security Council] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120926105759/http://www.un.int/iran/statements/securitycouncil/articles/Dr.%20Zarif%20Statement%20befor%20the%20Security%20Council.%20Dec.%2023.2006.pdf|date=26 September 2012}}, 23 December 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IC657&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iaea.org/Publications/Documents/Infcircs/2005/infcirc657.pdf|title=IAEA INFCIRC657: Communication dated 12 September 2005, from the Permanent Mission of the Islamic Republic of Iran to the Agency|quote=In official consultations with the Agency and member-states throughout the 1990s, Iran underlined its plan to acquire, for exclusively peaceful purposes, various aspects of nuclear technology, including fuel enrichment.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327013224/http://www.iaea.org/Publications/Documents/Infcircs/2005/infcirc657.pdf|archive-date=27 March 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090207122814/http://geocities.com/thelasian/nucleafuel_iran.html &quot;U.S. in 1983 stopped IAEA from helping Iran make UF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;&quot;] by Mark Hibbs, Nuclear Fuel, 4 August 2003, Vol. 28, No. 16; p. 12&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://web.archive.bibalex.org/web/20111208161334/http://www.iranaffairs.com/iran_affairs/2007/12/irans-not-so-hi.html &quot;Iran's not-so-hidden enrichment program&quot;] IranAffairs.com, 13 December 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.unwire.org/unwire/20030210/31961_story.asp Government Mines Uranium For What It Calls Peaceful Nuclear Use, Monday, 10 February 2003] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100101151821/http://www.unwire.org/unwire/20030210/31961_story.asp|date=1 January 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=John Pike|url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/iran/esfahan-nuke.htm|title=Esfahan (Isfahan) Nuclear Technology Center|publisher=Globalsecurity.org|access-date=28 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://meria.idc.ac.il/journal/1998/issue2/jv2n2a7.html MERIA: Chinese Arms Exports to Iran, Volume 2, No. 2 – May 1998] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229035814/http://meria.idc.ac.il/journal/1998/issue2/jv2n2a7.html|date=29 February 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iranwatch.org/wmd/wmd-nukemilestones.htm|title=Iran Nuclear Milestones|publisher=Iranwatch.org|access-date=28 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cns.miis.edu/reports/pdfs/iranrpt.pdf|title=Iran's Nuclear Facilities: a Profile|author=Andrew Koch|author2=Jeanette Wolf|publisher=Center for Nonproliferation Studies|year=1998|access-date=28 December 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309085002/http://cns.miis.edu/reports/pdfs/iranrpt.pdf|archive-date=9 March 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/3119_3150.html NTI Iran Profile, Nuclear Facilities.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411115257/http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/3119_3150.html|date=11 April 2010}}&lt;/ref&gt;

ایران استدلال کوي چې د خپلو پروګرامونو اړوند یې اطلاعات خپاره کړي له دې سره چې «په نږدې ټولو مواردو کې دغه هېواد د اټومي انرژۍ د نړیوال آژانس سره د خوندیتوب د هوکړې له مخې د هغو په افشا کولو موظف نه دی». ایران څرګندوي چې د خپلو باور رامنځته کوونکو اقداماتو په ځواب کې یې «د مقابل لوري څخه دروغینې ژمنې او پریمانه غوښتنې ترلاسه کړې» او همدارنګه اروپايي ټولنې «له هغوی سره په سادګۍ د اوږد مهاله او بې ګټې مذاکراتو غوښتنه لرله» څو ایران د سوله ییزې اټومي ټکنالوژۍ په برخه کې له خپل مسلم حق راوګرځوي. &lt;ref name=&quot;a2005&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iaea.org/Publications/Documents/Infcircs/2005/infcirc648.pdf|title=IAEA INFCIRC648: Communication dated August&amp;nbsp;1, 2005, received from the Permanent Mission of the Islamic Republic of Iran to the Agency|access-date=20 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IC6572&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iaea.org/Publications/Documents/Infcircs/2005/infcirc657.pdf|title=IAEA INFCIRC657: Communication dated 12 September 2005, from the Permanent Mission of the Islamic Republic of Iran to the Agency|quote=In official consultations with the Agency and member-states throughout the 1990s, Iran underlined its plan to acquire, for exclusively peaceful purposes, various aspects of nuclear technology, including fuel enrichment.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327013224/http://www.iaea.org/Publications/Documents/Infcircs/2005/infcirc657.pdf|archive-date=27 March 2009}}&lt;/ref&gt;

== د منځني ختیځ لیدلوري ==

=== د عربي نړۍ لیدلوري ===

==== د دیپلماتیکو اسنادو خپرېدل ====
په ۲۰۱۰ زکال کې خپرو شوو دیپلماتیکو اسنادو څرګنده کړه چې د سعودي عربستان او بحرین په څېر د فارس خلیج د یو شمېر هېوادونو چارواکو د ایران د اټومي پروګرام د درولو په موخه له پوځي برید ملاتړ کاوه. دغه دیپلماتیکو اسنادو څرګندوله چې د سعودي عربستان پاچا ملک عبدالله څو ځله له امریکایانو غوښتي و چې په ایران باندې برید وکړي او د هغو اټومي پروګرام له منځه یوسي؛ د هغه په خپله په خبره «د مار سر پرې کړي». اردني او بحریني چارواکي هم له نظامي اقدام څخه په ګټنې د ایران د اټومي پروګرام د پای ته رسولو غوښتونکي و، په داسې حال کې چې د سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو او مصر مشرانو ایران، «شیطان» او «موجود ګواښ» بللی و چې پر باور یې دوی په جګړه کې ښکېل کوي. &lt;ref&gt;[http://www.haaretz.com/news/international/wikileaks-exposed-iran-s-weak-foreign-policies-says-opposition-1.330191 Wikileaks exposed Iran's weak foreign policies, says opposition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119172251/http://www.haaretz.com/news/international/wikileaks-exposed-iran-s-weak-foreign-policies-says-opposition-1.330191 |date=2011-01-19 }}, Ha'aretz, 12 December 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Guardian SA&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/nov/28/us-embassy-cables-saudis-iran|title=Saudi Arabia urges US attack on Iran to stop nuclear programme|work=The Guardian|date=28 November 2010|access-date=2 October 2012|author1=Black, Ian|author2=Tisdall, Simon|location=London}}&lt;/ref&gt;

د دغو خپرو شوو دیپلماتیکو اسنادو څخه په یوه کې د بهرین پاچا حمد بن عیسی بن  سلمان آل خلیفه ویلي و چې د افغانستان او عراق د ستونزو سرچینه باید په ایران کې ولټول شي او زیاته کړې یې وه چې د ایران اټومي پروګرام باید ودرول شي، آن که چېرې نظامي اقدام ته اړتیا ولري. حمد څرګنده کړې وه چې «د هغو د پرېښودو ګواښ د هغو د درولو له ګواښ څخه زیات دی». &lt;ref name=&quot;Guardian Hamad&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/us-embassy-cables-documents/232927|title=US embassy cables: Bahrain king says Iranian nuclear programme must be stopped|work=The Guardian|date=28 November 2010|access-date=2 October 2012|location=London}}&lt;/ref&gt;

=== اسرائیلي لیدلوري ===
یو شمېر اسرائیلي چارواکو په ښکاره بڼه د ایران اټومي پروګرام د اسرائیلو پر وړاندې «موجود ګواښ» باله او ټینګار یې کاوه چې د ایران پر وړاندې یې له ټولو لارو چارو څخه په کار اخیستو کې لاس خلاص دی. دغه ګواښ د هغه ګواښ سره پرتله کېده چې له هلوکاسټ وړاندې په اروپا کې یهودان ورسره مخ و. ورته مهال یو شمېر اسرائیلي چارواکو په خصوصي او یا هم څرګنده بڼه د ایران له اټومي پروګرام څخه دغه ډول توصیف رد کاوه. د اکونومېسټ ورځپاڼې په خبره «ګڼ شمېر اسرائیلي کارپوهان چې له خبرو سره لیوالتیا لري، د ایران د اټومي برید ګواښ ډیر لږ ارزوي».&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSL14267899|title=Olmert says &quot;all options&quot; open against Iran|publisher=Reuters|date=14 January 2008|access-date=20 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.adl.org/PresRele/IslME_62/4712_62.htm|title=Iran Poses Dangerous Threat, Peres Tells ADL – ADL Press Release, May&amp;nbsp;9, 2005|publisher=Adl.org|access-date=20 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408230700/http://www.adl.org/PresRele/IslME_62/4712_62.htm|archive-date=8 April 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goodman, Hirsh. [http://fullcomment.nationalpost.com/2011/09/03/hirsh-goodman-israel-has-no-margin-for-error-when-it-comes-to-iran/ &quot;Hirsh Goodman: Israel has no margin for error when it comes to Iran&quot;.]  {{webarchive|url=http://web.archive.bibalex.org/web/20111208153409/http://fullcomment.nationalpost.com/2011/09/03/hirsh-goodman-israel-has-no-margin-for-error-when-it-comes-to-iran/|date=8 December 2011}} ''National Post''. 3 September 2011. 6 September 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/reuters/2009/09/17/world/international-uk-israel-iran.html Israel Defence Chief: Iran Not An Existential Threat, Reuters 17 September 2009]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/916758.html|title=Livni behind closed doors: Iran nukes pose little threat to Israel|author=Gidi Weitz|author2=Na'ama Lanski|date=25 October 2007|work=Haaretz|access-date=20 September 2009|archive-date=8 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090608085222/http://www.haaretz.com/hasen/spages/916758.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.ynetnews.com/Ext/Comp/ArticleLayout/CdaArticlePrintPreview/1,2506,L-3461175,00.html|title=Israel cannot be destroyed, says former Mossad chief|publisher=Ynetnews.com|date=5 April 2009|access-date=20 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.economist.com/specialreports/displaystory.cfm?story_id=9466890|title=Bombs away|newspaper=The Economist|date=19 July 2007|access-date=20 September 2009}}&lt;/ref&gt;

په ۲۰۱۷ زکال کې د موساد پخواني مرستیال، رام بن باراک څرګنده کړه چې دی «فکر نه کوي ایران دې له اټومي بم څخه ګټنه وکړي، خو په دې سره کولای شي ځان له بهرني فشار څخه خوندي وساتي. همدارنګه به په نړۍ کې بې ثباتي په داسې توګه خپره کړي چې د هغو له عواقبو څخه به اندېښمن هم نه وي». &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jpost.com/International/Decision-time-485709|title=Top Israeli Spy: Israel can no longer avoid making strategic choices - International news - Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;

== د شمالي امریکا او اروپايي اتحادیي دریځ ==

=== جي ۸ هېوادونه ===
له ۲۰۰۳ زکال را وروسته هغه مهال چې د اټومي انرژۍ نړیوال آژانس د ایران د وړاندې نه اعلان شوو اټومي چارو اړوند څېړنې پیل کړې د جي ۸ هېوادونو ډلې (کاناډا، فرانسه، جرمني، ایټالیا، روسیه، جاپان، بریتانیا او متحده ایالات) څو ځله د ایران د اټومي پروګرام اړوند خپلې اندېښنې څرګندې کړې. په ۲۰۰۳ زکال کې په فرانسې کې د جي ۸ هېوادونو په سر مشریزه غونډه کې دغو مشرانو وویل: «موږ به د ایران د اټومي پروګرام پرمختللې چارې له پامه وه نه غورځوو». په ۲۰۰۵ زکال کې د دغې ډلې مشران دې پایلې ته ورسېدل چې « اړینه ده ایران باید نړیوالې ټولنې ته عیني ضمانتونه وړاندې کړي او وښيي چې اټومي پروګرام یې یوازې د سوله ییزو موخو لپاره دی څو نړیوال باور رامنځته کړي».&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.g8.fr/evian/english/navigation/2003_g8_summit/summit_documents/non_proliferation_of_weapons_of_mass_destruction_-_a_g8_declaration.html|title=Non Proliferation of Weapons of Mass Destruction: A G8&amp;nbsp;Declaration|publisher=G8.fr|date=2 June 2003|access-date=20 September 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20030608041355/http://www.g8.fr/evian/english/navigation/2003_g8_summit/summit_documents/non_proliferation_of_weapons_of_mass_destruction_-_a_g8_declaration.html|archive-date=8 June 2003}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2004/06/20040609-28.html|title=G-8 Action Plan on Nonproliferation|publisher=Georgewbush-whitehouse.archives.gov|date=9 June 2004|access-date=20 September 2009}}&lt;/ref&gt;

== آسیایي دریځ ==

=== د چین دریځ ===
د ۲۰۱۲ زکال په جنوري میاشت کې د چین لومړي وزیر ون جیابائو په کلکه سره د ایران اټومي پروګرام وغانده او څرګنده یې کړه چې چین «په کلکه مخالف دی چې ایران دې خپل اټومي پروګرام پراخه کړي او اټومي وسلو ته دې لاسرسی ومومي»، ورته مهال ایران د دغې موضوع په غبرګون کې د هرمز تنګي د تړلو خبرداری ورکړ چې د ډیرو هېوادونو له خوا د یو متجاوزانه اقدام په توګه وګڼل شو. له ایران سره د سوداګریزو اړیکو اړوند، لومړي وزیر ون څرګنده کړه چې دغه معاملات له دیپلماتیکو معاملاتو جلا دي. &lt;ref name=&quot;NYT China&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/01/21/world/asia/chinese-leader-wen-criticizes-iran-on-nuclear-program.html?_r=0|title=China Leader Warns Iran Not to Make Nuclear Arms|work=The New York Times|date=20 January 2012|access-date=2 October 2012|author=Wines, Michael}}&lt;/ref&gt;

=== د جاپان دریځ ===
د ۲۰۱۰ زکال په اګست میاشت کې جاپان په ایران باندې د هغو د اټومي پروګرام له امله یو لړ بندیزونه ولګول چې پر مټ یې له یو شمېر ایراني بانکونو سره د دغه هېواد معاملات منع شول او همدارنګه یې د انرژۍ په برخه کې پانګونې په نښه کړې. &lt;ref name=&quot;BBC News&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11173774|title=Japan imposes new Iran sanctions over nuclear programme|work=BBC News|date=3 September 2010|access-date=20 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kantei&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.kantei.go.jp/foreign/noda/statement/201201/13kaiken_e.html|title=Press Conference by Prime Minister Yoshihiko Noda|publisher=Prime Minister of Japan and his Cabinet|date=13 January 2012|access-date=2 October 2012}}&lt;/ref&gt;

=== د هند دریځ ===
له متحده ایالاتو سره د هند چټکو وده لرونکو اړیکو د هند د بهرنۍ پالیسۍ جوړونکي له ستونزمنو حالاتو سره مخ کړي. هند یو له هغو اټومي هېوادونو څخه دی چې د اټومي وسلو د نه پراختیا په تړون کې شامل نه دی، خو په خپل ګاونډ کې یې په اټومي وسلو باندې د سمبال یو هېواد د شتون له احتمال څخه اندېښنه څرګنده کړه. لومړي وزیر مانموهان سېنګ څرګنده کړه چې دی اټومي وسلو ته د ایران د لاسرسي سره مخالف دی. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.antiwar.com/bidwai/?articleid=10501|title=India-Iran Ties Jeopardized by US Threats|publisher=Antiwar.com|author=Praful Bidwai|date=10 February 2007|access-date=26 October 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dailytimes.com.pk/print.asp?page=2005\09\17\story_17-9-2005_pg4_14|title=India doesn't want Iran to become nuclear state|date=17 September 2005|work=Daily Times|location=Pakistan|access-date=26 October 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;a1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.forbes.com/finance/feeds/afx/2005/09/26/afx2243008.html|title=India defends Iran nuclear vote, denies bowing to US pressure|work=Forbes|access-date=26 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814010143/http://www.forbes.com/finance/feeds/afx/2005/09/26/afx2243008.html|archive-date=14 August 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle.asp?xfile=data/subcontinent/2006/February/subcontinent_February717.xml&amp;section=subcontinent&amp;col=|title=India wants closer ties with Iran, despite nuclear vote|publisher=Khaleejtimes.com|access-date=26 October 2008|archive-date=29 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929220434/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticle.asp?xfile=data/subcontinent/2006/February/subcontinent_February717.xml&amp;section=subcontinent&amp;col=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;a12&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.forbes.com/finance/feeds/afx/2005/09/26/afx2243008.html|title=India defends Iran nuclear vote, denies bowing to US pressure|work=Forbes|access-date=26 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814010143/http://www.forbes.com/finance/feeds/afx/2005/09/26/afx2243008.html|archive-date=14 August 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.voanews.com/english/NewsAnalysis/2008-06-13-voa27.cfm|title=U.S. Concerns Over India-Iran Gas Pipeline|publisher=Voanews.com|author=Subhash Vohra|access-date=26 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013204536/http://www.voanews.com/english/NewsAnalysis/2008-06-13-voa27.cfm|archive-date=13 October 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== نور هېوادونه ==
د ایران د اټومي انرژۍ د پروګرام سره د یو شمېر هېوادونو له مخالفت سربېره یو شمېر هېوادونو د ایران له اټومي پروګرام څخه خپل ملاتړ اعلان کړ. په دغو هېوادونو کې عراق، الجزایر او اندونیزیا شامل و. ترکیې هم د سوله ییزو چارو لپاره د ایران د اټومي انرژۍ له پروګرام څخه خپل ملاتړ اعلان کړ؛ ورته مهال مصر د دغه کړکېچ لپاره د سوله ئیزې حل لارې غوښتنه وکړه. د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین هم د ایران له خوا د لا روڼتیا غوښتنه وکړه او څرګنده یې کړه چې هېڅ داسې عیني شواهد شتون نه لري چې وښيي ایران د اټومي وسلو د جوړولو په هڅه کې دی. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/05/26/iraq.iran/index.html|title='Every country has right' to nuclear technology, Zebari says|publisher=CNN|date=26 May 2006|access-date=20 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601116&amp;sid=awB7OVsYWMW0&amp;refer=africa|title=Algeria Supports Iran's Pursuit of Nuclear Power, APS Says|publisher=Bloomberg|date=12 August 2008|access-date=20 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.spacewar.com/2006/060510111320.dn4qvpvl.html|title=Indonesia backs Iran's claim of peaceful nuclear program|date=10 May 2006|publisher=Spacewar.com|access-date=16 October 2013}}&lt;!-- not found in reference |agency=Agence France-Presse --&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://web.israelinsider.com/Articles/Briefs/7033.htm|title=Turkey supports Iran's nuclear program for peaceful means|agency=Associated Press|publisher=Web.israelinsider.com|date=15 November 2005|access-date=20 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100409114321/http://web.israelinsider.com/Articles/Briefs/7033.htm|archive-date=9 April 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://english.people.com.cn/90001/90777/6339003.html|title=Egypt, Turkey call for peaceful solution to Iranian nuclear dispute|publisher=Xinhua People's Daily|date=16 January 2008|access-date=20 September 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/10/iran.russia|title=Putin: no proof Iran is trying to make nuclear weapons|work=The Guardian|date=10 October 2007|access-date=20 September 2009|location=London|first=Mark|last=Tran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1114003.html|title=Putin: Russia opposes force, sanctions on Iran|work=Haaretz|location=Israel|access-date=20 September 2009|archive-date=15 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915003129/http://haaretz.com/hasen/spages/1114003.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldpublicopinion.org/pipa/articles/international_security_bt/455.php?lb=btis&amp;pnt=455&amp;nid=&amp;id=|title=Declining Support for Tough Measures against Iran's Nuclear Program: Global Poll March&amp;nbsp;11, 2008|publisher=Worldpublicopinion.org|access-date=20 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090213043819/http://www.worldpublicopinion.org/pipa/articles/international_security_bt/455.php?lb=btis&amp;pnt=455&amp;nid=&amp;id=|archive-date=13 February 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sadat.umd.edu/surveys/index.htm|title=2008 Arab Public Opinion Survey, Anwar Sadat Chair for Peace and Development, University of Maryland|publisher=Sadat.umd.edu|access-date=20 September 2009|تاريخ الأرشيف=12 December 2009|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20091212061810/http://sadat.umd.edu/surveys/index.htm|url-status=dead|خونديځ نېټه=12 December 2009|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20091212061810/http://sadat.umd.edu/surveys/index.htm|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20091212061810/http://sadat.umd.edu/surveys/index.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20091212061810/http://sadat.umd.edu/surveys/index.htm}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>6t2qz6rbpd922s4g5spww3su60lihdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د بیت المقدس تاریخ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73222</id>
    <revision>
      <id>364573</id>
      <parentid>352740</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T05:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14739" sha1="5x0jb82r4xg45frsg973ske4vx76y0o" xml:space="preserve">اورشلیم (بیت المقدس) د خپل اوږده تاریخ په بهیر کې ۵۲ ځله له برید سره مخامخ شوی، ۴۴ ځله ولکه شوی او بېرته ترلاسه شوی، ۲۳ ځله محاصره شوی او دوه ځله ویجاړ شوی. د ښار تر ټولو لرغونې سیمه له ميلاد څخه مخکې په ۴مه زریزه کې مېشته شوې چې بیت المقدس یې د نړۍ په تر ټولو لرغوني ښار بدل کړی. &lt;ref name=&quot;Moment&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.momentmag.com/Exclusive/2008/2008-03/200803-Jerusalem.html|publisher=Moment Magazine|title=Do We Divide the Holiest Holy City?|access-date=5 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080603214950/http://www.momentmag.com/Exclusive/2008/2008-03/200803-Jerusalem.html|archive-date=3 June 2008}}. According to Eric H. Cline's tally in Jerusalem Besieged.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/cities/2015/feb/16/whats-the-oldest-city-in-the-world|title=What is the oldest city in the world?|work=The Guardian|date=16 February 2015}}&lt;/ref&gt;

د ښار مرکزي موقعیت ته له پام سره د اسرائیلي ملتپالنې او فلسطیني ملتپالنې د مېشتېدلو له ۵۰۰۰ کلونو څخه زیات تاریخ د لنډیز لپاره د اړتیا وړ انتخاب معمولاً له اېډیولوژیکي مخینې څخه اغېزمن شوی («تاریخ لیکنې او ملتپالنې ته مراجعه وکړئ»). د مثال په ډول د ښار د تاریخ یهودي دورې د اسرائیلي ملتپالانو لپاره مهمې دي، د هغوی خبرې اترې دا څرګندوي چې معاصر یهودیان له اسرائیلي ټبر او سرچینې څخه دي، په داسې حال کې چې د ښار د تاریخ اسلامي دورې د فلسطیني ملتپالانو لپاره مهمې دي او د هغوی له خبرو اترو دا څرګندیږي چې معاصر فلسطینیان د هغو ټولو خلکو له ټبر څخه دي چې په دې سیمه کې یې ژوند کړی. په پایله کې دواړه لوري ادعا کوي چې د ښار تاریخ د یو بل له خوا سیاسي شوی تر څو د ښار اړوند خپلې نسبي ادعاوې پیاوړې کړي او دا چاره د بېلابېلو تمرکزونو په‌واسطه د ښار د بېلابېلو تاریخي دورو او پېښو په اړه د بېلابېلو لیکوالانو له لیکنو څخه ثابتیږي. &lt;ref name=&quot;bishara&quot;&gt;{{cite web|url=http://weekly.ahram.org.eg/2010/995/focus.htm|title=A brief note on Jerusalem|author=[[Azmi Bishara]]|access-date=22 September 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205220744/http://weekly.ahram.org.eg/2010/995/focus.htm|archive-date=5 December 2010|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hnn.us/articles/7257.html|title=How Jews and Arabs Use (and Misuse) the History of Jerusalem to Score Points|author=[[Eric H. Cline]]|access-date=22 September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mythsandfacts.com/conflict/3/jerusalem.pdf|title=One Nation's Capital Throughout History|author=Eli E. Hertz|access-date=22 September 2010|تاريخ الأرشيف=29 January 2011|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20110129015627/http://www.mythsandfacts.com/Conflict/3/Jerusalem.pdf|url-status=dead|خونديځ نېټه=29 January 2011|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20110129015627/http://www.mythsandfacts.com/Conflict/3/Jerusalem.pdf|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20110129015627/http://www.mythsandfacts.com/Conflict/3/Jerusalem.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20110129015627/http://www.mythsandfacts.com/Conflict/3/Jerusalem.pdf}}&lt;/ref&gt;

== لرغونې دوره ==

=== پروتو کنعاني دوره ===
د لرغونپوهنې شواهد ښيي چې تر ټولو لومړی مېشت‌ځای له میلاد څخه مخکې د ۳۰۰۰ او ۲۸۰۰ کال تر منځ  ګیهون چینې ته نږدې جوړ شوی دی. د دغې ښار لومړۍ پېژندل شوې یادونه له ميلاد څخه تقریباً په ۲۰۰۰ کال کې د مصر د منځ‌مهاله پاچاهۍ د کرکې په متنونو کې د روسالیوم/ ''Rusalimum'' په نوم راغلی. داسې اټکل کېږي چې په دغه نوم کې د S-L-M ریښې یا «سولې» (په اوسنیو عبراني او عربي ژبو کې له سلام یا شالوم سره په پرتله) ته اشاره ده یا هم د کنعانیانو په دین کې د تیارې ماښام د خدای شالیم ته اشاره کوي. '' '' &lt;ref name=&quot;Slavik2001 p.60&quot;&gt;Slavik, Diane. 2001. ''Cities through Time: Daily Life in Ancient and Modern Jerusalem''. Geneva, Illinois: Runestone Press, p. 60. {{ISBN|978-0-8225-3218-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MazarB p.45&quot;&gt;Mazar, Benjamin. 1975. ''The Mountain of the Lord''. Garden City, New York: Doubleday &amp; Company, Inc., p. 45. {{ISBN|0-385-04843-2}}&lt;/ref&gt;

=== کنعاني او مصري دوره ===
د لرغونپوهنې شواهد ښيي چې له میلاد څخه مخکې تر ۱۷مې پېړۍ پورې کنعانیانو د اورشلیم په ختيځه برخه کې یو ستر دېوال (چې له ۴-۵ ټنه وزن لرونکې او ۲۶ فوټه ارتفاع لرونکې سترې ډبرې يې په کې کارولې) جوړو کړی و چې د خپلو اوبو لرغونی سیستم خوندي کړي. &lt;ref&gt;{{cite news|title='Massive' ancient wall uncovered in Jerusalem|publisher=[[CNN]]|url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/meast/09/04/israel.wall.discovered/index.html|date=7 September 2009|access-date=18 April 2015|archive-date=2 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200402223402/http://edition.cnn.com/2009/WORLD/meast/09/04/israel.wall.discovered/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

له میلاد څخه مخکې تقریباً په ۱۴۰۰-۱۵۱۵۰ کال کې وروسته له هغې چې د مصر نوې پاچاهي د لومړي اهمسه او لومړي تحوتموس مصر له سره متحد کړ او د شام په لور يې پراختیا ومونده، بیت المقدس د مصر تابع شو. د عمارنه په لیکونو کې د بیت المقدس د رئیس عبدي هیبا او د هغه د ارباب درېیم امونهوتپ لیکونه شامل وو. &lt;ref&gt;Donald B. Redford, ''Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times,'' Princeton University Press, 1992 pp. 268, 270.&lt;/ref&gt;

په دغه سیمه کې د مصریانو ځواک له میلاد څخه مخکې په ۱۲مه پېړۍ کې د برونزو دورې د له‌منځه تللو په دوران په زوال شروع وکړه. له ميلاد څخه مخکې په ۱۱۷۸ کال کې د درېیم رامسس او سمندري خلکو تر منځ د دجي (دجي/Djahy د کنعان لپاره مصری نوم) جګړه ښيي چې دغه د واک له لاسه ورکول له میلاد څخه مخکې په ۱۲۷۴ کال کې د کادش تر جګړې مخکې تر سره شوی چې په پراختیايي ډول داسې ویل کېدی شي چې دا د مصریانو او هېټیانو د زوال د پیل نښه (په ځانګړي توګه بیا د اناتولي د ښاري ایالتونو هااتوسا-ویلس سرکټ) ده. د دغو مرکزي قدرتونو زوال په سیمه کې د ډېرو خپلواکو پاچاهيو د رامنځته کېدلو لامل شو. د سپېڅلي کتاب (انجیل) په اساس بیت المقدس هغه مهال د یبوس او خپلواک کنعاني اوسېدونکي يې د یبوسیانو په نوم یادېدل.  

=== د اسرائیلو دوره ===
د انجیل پر اساس د ښار اسرئیلي دوره له میلاد څخه مخکې تقریباً په ۱۰۰۰ کال کې د پاچا داوود په‌واسطه د بیت المقدس له تالا کولو سره پیل شوې او ورپسې بیت المقدس د داوود په ښار او د اسرائیلو د متحده پاچاهۍ په پلازمېنه بدل شو. د ساموئیل د کتابونو له مخې یبوسیان په دې بریالي شول چې بني اسرائیلو د ښار د ولکه کولو لپاره مقاومت وکړي او د پاچا داوود د واکمنۍ پر مهال یې پر دغه ډول هڅو ملنډې وهلې او ادعا یې کوله چې ان ړانده او ګوډ هم د اسرائیل پوځ ته ماته ورکول شي. له دې سره د ساموئیل کتابونو لپاره د ماسورتیک متنونه دا تشرېح کوي چې داوود په پټ ډول د ښار په ولکه کولو کې بریالی شو، خپل پوځیان یې د «اوبو د یو څاه» له لارې واستول او د ښار له داخل څخه يې پر ښار برید وکړ. اوس لرغونپوهان دا د منلو وړ نه بولي ځکه د ګیهون چینه – یوازیني پېژندل شوی ځای دی چې له هغې څخه د اوبو څاه ګان په ښار کې پای ته رسېږي- چې اوس دا درک شوې چې هغه په سخت ډول دفاع شوې وه (له دې امله د برید لور پټ نه بلکې ښکاره و). که څه هم د سپتواګینتا (د تورات ۷۰ګونې نسخه) پخوانی متن ښيي چې هغوی یبوسیان د تورې په زور مات کړل نه د هغه تونلونو له لارې چې له ګیهون چینې څخه راتلل. د انجیل د نورو روایتونو پر اساس په بیت المقدس کې د ارونه په نوم یو بل پاچا و چې په احتمالي ډول د داوود له‌خوا د ښار تر کنترول مخکې د بیت المقدس یبوسي پاچا و. د انجیل د روایت پر اساس ښار د افل د لوړې سیمې پر سر موقعیت درلود چې داوود په واسطه يې سویل لور ته پراختیا ومونده او د اسرائیلو پاچاهۍ د پلازېینې په توګه اعلان شو. د سموئیل کتابونو پر اساس داوود هم د یو څپر په ځای چې له ارونه څخه یې اخیستي و محراب جوړ کړ؛ یوه برخه انجیل پوهان دا داستان د لیکوال له خوا مخکې موجود سپېڅلي ځای ته د اسرائیلي بنسټ د ورکولو هڅه بولي. &lt;ref name=&quot;Slavik2001 p.602&quot;&gt;Slavik, Diane. 2001. ''Cities through Time: Daily Life in Ancient and Modern Jerusalem''. Geneva, Illinois: Runestone Press, p. 60. {{ISBN|978-0-8225-3218-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;2 Samuel 24:23, which literally has &quot;Araunah the King gave to the King [David]&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Biblical Archaeology Review]], ''Reading David in Genesis'', Gary A. Rendsburg.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Peake's commentary on the Bible''.&lt;/ref&gt;

وروسته د انجیل له روایت سره سم پاچا سلیمان د سلیمان د معبد په نوم په هغه ځای کې یو ډېر اساسي معبد جوړ کړ چې د تاریخ په کتاب کې له داوودي محراب سره برابر دی. په نهایت کې معبد په سیمه کې په یو ستر فرهنګي مرکز بدل شو، په ځانګړې توګه د حزقیا او یوشیا اصلاحاتو په څېر مذهبي سمونو وروسته د بیت المقدس معبد د شیلو او بیت ئیل په څېر پخوانیو ځواکمنو مذهبي مرکزونو په لګښت د عبادت په اصلي ځای بدل شو. که څه هم K. L. Noll د کنعان او اسرائیل په لرغوني وخت کې په نوم د دین او تاریخ درسي کتاب کې په بیت المقدس کې د عبادت د تمرکز په اړه د انجیل روایت يوه خيالي کیسه بولي، که څه هم د یوشیا په وخت کې هغه خاوره ډېره کوچنۍ وه چې هغه پرې واکمني کوله او د بیت المقدس معبد د یوازیني پاتې شوي زیارت په توګه دیفاکتو شو. همدارنګه ویل کېږي چې سلیمان په بیت المقدس کې د ماڼۍ او میلو/دفاعي کلا (پر پېژندګلوۍ یې تر یوه حده بحث دی) څو نورې مهمې ودانۍ جوړې کړې دي. لرغونپوهان په دې تړاو چې ایا د کیندنو شواهد د انجیل له روایتونو څخه ملاتړ کوي که نه سره اختلاف لري. ایلات مزار داسې ادعا کوي چې د هم‌هغې  سمې مهالنۍ دورې اړوند د هغې شویو کېندنو د سترو ډبریزو ودانیو پاتې‌شوني رابرسېره کړي په داسې حال کې چې د اسرئیلي لرغونپوه فینکلسټین د موندنو تفسیر او نېټې دواړه سره په ټکر کې دي.  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bookreviews.org/pdf/9701_10717.pdf|title=From Creation to Babel: Studies in Genesis 1–11|first=Jesse|last=Rainbow|publisher=RBL|access-date=22 April 2017}}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Asaf Shtull-Trauring|title=The Keys to the Kingdom|newspaper=Haaretz|date=6 May 2011|url=http://www.haaretz.com/weekend/magazine/the-keys-to-the-kingdom-1.360222|access-date=25 December 2023|archive-date=27 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927135455/http://www.haaretz.com/weekend/magazine/the-keys-to-the-kingdom-1.360222|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Amihai Mazar|title=One God, One Cult, One Nation|editor=Reinhard G. Kratz and Hermann Spieckermann|publisher=De Gruyter|chapter=Archaeology and the Biblical Narrative: The Case of the United Monarchy|year=2010|url=http://rehov.org/Rehov/publications/Mazar%20-%20The%20United%20%20Monarchy-BZAW2010.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101126232950/http://rehov.org/Rehov/publications/Mazar%20-%20The%20United%20%20Monarchy-BZAW2010.pdf|url-status=dead|archive-date=2010-11-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Israel Finkelstein|title=One God, One Cult, One Nation|editor=Reinhard G. Kratz and Hermann Spieckermann|publisher=De Gruyter|chapter=A Great United Monarchy?|year=2010|url=http://isfn.skytech.co.il/articles/UM%20One%20God%20One%20Cult%20book.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928062456/http://isfn.skytech.co.il/articles/UM%20One%20God%20One%20Cult%20book.pdf|archive-date=28 September 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>5x0jb82r4xg45frsg973ske4vx76y0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د بنګلادېش اقتصاد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78039</id>
    <revision>
      <id>364572</id>
      <parentid>354074</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T05:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26642" sha1="qzjc9z8vj2wacssspww6wrniu6qkgws" xml:space="preserve">بنګلادېش لوی او مخ پر ودې د بازار اقتصاد لري. په سویلي اسیا کې د دویم لوی اقتصاد په توګه د دغه هېواد اقتصاد له اسمي پلوه د نړۍ ۳۳م لوی او د پېرلو د توان له مخې ۲۵ لوی اقتصاد دی. دغه هېواد ته بېلابېل مالي بنسټونه د راتلونکو یوولسو لویو اقتصادونو د غړي په توګه ګوري. بنګلادېش د یو پوله ئیز بازار څخه د یو نوي رامنځته کېدونکي بازار پر لور د تېرېدو په حال کې دی. دغه هېواد د سویلي اسیا د آزادې سوداګرۍ د سیمې او همدارنګه د نړیوالې سوداګرۍ د سازمان غړیتوب لري. په ۲۰۲۱ – ۲۰۲۲ مالي کال کې بنګلادېش د کوېډ- ۱۹ وبا څخه وروسته په ناخالص داخلي تولید کې ۷.۲٪ وده لرله. بنګلادېش اوس مهال د نړۍ یو له تر ټرلو چټک وده کوونکو اقتصادونو څخه دی. &lt;ref name=&quot;Eco_info&quot;&gt;—{{cite book |last1=Riaz |first1=Ali |author-link1=Ali Riaz |url=https://books.google.com/books?id=4y5-CwAAQBAJ&amp;q=bangladesh+market+economy |title=Routledge Handbook of Contemporary Bangladesh |last2=Rahman |first2=Mohammad Sajjadur |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-317-30876-8 |page=165}}

—{{cite journal|title=Bangladesh, Bangladesh!—A Review Article|volume=45|doi=10.2307/2056087|number=4|journal=[[The Journal of Asian Studies]]|publisher=[[Cambridge University Press]]|author=Thorp, John P.|year=1986|pages=789–796|jstor=2056087|s2cid=159085593}}

—Siddiqi, Dina M. “Miracle Worker or Womanmachine? Tracking (Trans)National Realities in Bangladeshi Factories.” [[Economic and Political Weekly]], vol. 35, no. 21/22, [[Economic and Political Weekly]], 2000, pp. L11–17, {{JSTOR|4409325}}.

—Paksha Paul, B. (2010), &quot;Does corruption foster growth in Bangladesh?&quot;, International Journal of Development Issues, Vol. 9 No. 3, pp. 246-262. {{doi|10.1108/14468951011073325}}

—Chowdhury, M.S. (2007), &quot;Overcoming entrepreneurship development constraints: the case of Bangladesh&quot;, Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy, Vol. 1 No. 3, pp. 240-251. {{doi|10.1108/17506200710779549}}

—Bashar, Omar K. M. R., and Habibullah Khan. “Liberalisation and Growth in Bangladesh: An Empirical Investigation.” The Bangladesh Development Studies, vol. 32, no. 1, [[Bangladesh Institute of Development Studies]], 2009, pp. 61–76, {{JSTOR|40795710}}.

—Ahamed, Md Mostak. “Market Structure and Performance of Bangladesh Banking Industry: A Panel Data Analysis.” The Bangladesh Development Studies, vol. 35, no. 3, [[Bangladesh Institute of Development Studies]], 2012, pp. 1–18, {{JSTOR|41968823}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/bangladesh/bangladesh-ranked-41st-largest-economy-in-2019-all-over-the-world-study-1684078|title=Bangladesh ranked 41st largest economy in 2019 all over the world|publisher=Thedailystar.net|date=2019-01-08|access-date=2022-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scroll.in&quot;&gt;{{cite web|author=Sayeed Iftekhar Ahmed|url=https://scroll.in/article/1019006/where-do-bangladesh-and-pakistan-stand-after-50-years-of-separation#:~:text=Bangladesh%20outpaces%20Pakistan%20across%20all,the%20world's%20fastest%2Dgrowing%20economies|title=Where do Bangladesh and Pakistan stand after 50 years of separation?|publisher=Scroll.in|date=2022-03-18|access-date=2022-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://country.eiu.com/bangladesh|title=Bangladesh Economy, Politics and GDP Growth Summary - The Economist Intelligence Unit|website=country.eiu.com}}&lt;/ref&gt;

د کارګري اصلاحاتو او نوو صنایعو له امله د هند له تجزیې وروسته بنګلادېش د صنعتي کېدو په موخه پیاوړې انګېزه ترلاسه کړه. له ۱۹۴۷ زکال څخه تر ۱۹۷۱ زکال پورې ختیځ پاکستان د ټول پاکستان د صادراتو له ۵۰٪ څخه تر ۷۰٪ برخه جوړوله. معاصر بنګلادېش د ۱۹۷۰مې لسیزې له وروستیو څخه اقتصادي اصلاحاتو ته مخه کړه چې په دغو کې یې د آزاد بازار د ترویج او د مستقیمې بهرنۍ پانګونې د جلب کولو لپاره کار وکړ. دغه هېواد په ۱۹۹۰مه لسیزه کې د نساجۍ ښه ګټمن صنعت درلود. د بنګلادېشي ډیاسپورا له خوا لېږل کېدونکې مالي مرستې یې د بهرنیو اسعارو د زېرمو په حیاتي منبع واوښتې. د کرهڼې په برخه کې دولتي سبسایډۍ وړاندې شوې او په دې سره یې د خوراکي توکو له اړخه خپله پر ځان بساینه تضمین کړه. بنګلادېش اوس مهال د صادرات محوره صنعتي سازۍ پر کړنلار مخته روان دی.&lt;ref name=&quot;auto6&quot;&gt;[http://kaushikbasu.org/wp-content/uploads/2021/09/Bangladesh-at-50-5.pdf The Bangladesh Economy Navigating the Turning Point]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://countrystudies.us/bangladesh/15.htm|title=Bangladesh - The &quot;Revolution&quot; of Ayub Khan, 1958-66|website=countrystudies.us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Major Commodities of Pakistan: A Review|year=1960|journal=Economic Digest|volume=3|issue=3|pages=44–52|jstor=41243217}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2024-03-16|title=2 more factories get LEED Gold certification|url=https://www.tbsnews.net/economy/2-more-factories-get-leed-gold-certification-809786|access-date=2024-03-28|website=The Business Standard|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2024-03-06|title=LEED certification: 2 more factories in Bangladesh recognised as 'green'|url=https://www.tbsnews.net/economy/rmg/leed-certification-2-more-factories-bangladesh-recognised-green-804338|access-date=2024-03-28|website=[[The Business Standard]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Chakma|first=Jagaran|date=2024-04-27|title=Starting from nowhere, pharma sector becomes a lifesaver|url=https://www.thedailystar.net/business/economy/news/starting-nowhere-pharma-sector-becomes-lifesaver-3596251|access-date=2024-04-27|website=The Daily Star|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-10-02|title=Big drops in remittance, exports make reserves struggle harsher|url=https://www.tbsnews.net/economy/big-drops-remittance-exports-make-reserves-struggle-harsher-710382|access-date=2024-04-27|website=[[The Business Standard]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/eybiil9rfk#:~:text=The%20government%20will%20provide%20Tk,aid%20to%20enhance%20the%20productivity.|title=Govt focuses on food security in new action plan amid global crisis|date=15 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/opinion/macro-mirror/news/ensuring-food-security-all-1929281|title=Ensuring food security for all|first=Fahmida|last=Khatun|date=13 July 2020|website=The Daily Star}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Export-led growth in Bangladesh: a time series analysis|first1=K. A.|last1=Al Mamun|first2=H. K.|last2=Nath *|date=15 May 2005|journal=Applied Economics Letters|volume=12|issue=6|pages=361–364|doi=10.1080/13504850500068194|s2cid=218640035}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/supplements/celebrating-50-years-bangladesh/news/50-years-bangladesh-accelerating-export-led-industrialisation-2067125|title=50 Years of Bangladesh: Accelerating export-led industrialisation|first=Fahmida|last=Khatun|date=26 March 2021|website=The Daily Star}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://flow.db.com/trade-finance/booming-bangladesh?language_id=1|title=Booming Bangladesh – Deutsche Bank|website=flow.db.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.trade.gov/country-commercial-guides/bangladesh-market-overview|title=Bangladesh - Market Overview|date=20 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tbsnews.net/economy/banking/huge-defaulted-loans-acute-risk-bangladeshs-banking-sector-imf-522898|title=Huge defaulted loans an acute risk for Bangladesh's banking sector: IMF|date=30 October 2022|website=The Business Standard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tbsnews.net/supplement/public-sector-needs-keep-pace-private-sector-359749|title=Public sector needs to keep pace with private sector|date=20 January 2022|website=The Business Standard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thefinancialexpress.com.bd/national/next-gen-growth-hinges-on-timely-policies-for-private-sector-1653205925|title=Next-gen growth hinges on timely policies for private sector|first=The Financial|last=Express|website=The Financial Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dsebd.org/|title=Dhaka Stock Exchange|website=www.dsebd.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icab.org.bd/news/sme%E2%80%99s-contribution-to-gdp|title=ICAB|website=www.icab.org.bd}}&lt;/ref&gt;

== اقتصادي تاریخچه ==
د هند تجزیې د سیمې په اقتصادي جغرافیا کې بدلون راووړ. د پاکستان دولت په ختیځ بنګال کې د جوت (سنۍ)، پنبې او چرم په څېر د سیمه ئیزو خامو موادو صنایعو ته لومړیتوب ورکړ. د کوریا جګړې د جوتو تولیداتو ته اړتیا زیاته کړه. همدا و چې د ناریان ګنج په بندر کې د آدمجي د جوتو د کارخونې په نامه د نړۍ تر ټولو لویه د جوتو کارخونه جوړه شوه. دغه کارخانه د ختیځ پاکستان د صنعتي کېدو نمونه وه. په دې سره د ژوندانه معیارونه ورځ تر بلې مخ په ښه کېدو شول. په ۱۹۵۸ زکال کې کاري اصلاحاتو د راتلونکي خپلواک بنګلادېش سره د صنعت په پراختیا کې مرسته وکړه. د آزاد بازار اصول تر ډېره منل شوي و. دولت داسې یو صنعتي سیاست ته کار وکړ چې موخه یې وارداتو ته له اړوندتیا پرته په تر ټولو لنډ شوني مهال کې د مصرفي توکو تولید و. ورته مهال د عمومي خدمتونو په څېر یو شمېر سکتورونه بیا دولت تر خپل مالکیت لاندې راوړل. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Punch_Marked_Coins|title=Punch Marked Coins|website=Banglapedia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bb.org.bd/museum/collections/ancient.php|title=About Taka Museum|website=www.bb.org.bd}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.archaeology.org/issues/112-1311/letter-from/1406-wari-bateshwar-ptolemy-sounagoura-indo-pacific-beads#art_page2|title=A Family's Passion - Archaeology Magazine|website=www.archaeology.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-28431|title=Wari-Bateshwar one of earliest kingdoms|first1=Emran|last1=Hossain|date=19 March 2008|website=The Daily Star}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hp2&quot;&gt;Lawrence B. Lesser. &quot;Historical Perspective&quot;. [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/bdtoc.html ''A Country Study: Bangladesh''] (James Heitzman and Robert Worden, editors). [[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] (September 1988). ''This article incorporates text from this source, which is in the public domain.''[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html About the Country Studies / Area Handbooks Program: Country Studies – Federal Research Division, Library of Congress]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite thesis|author=Kamrunnesa Islam|title=Economic History of Bengal|url=https://eprints.soas.ac.uk/29147/|location=SOAS, University of London|degree=PhD|doi=10.25501/SOAS.00029147|year=1996|access-date=2024-07-22|archive-date=2022-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221222095653/https://eprints.soas.ac.uk/29147/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto52&quot;&gt;{{cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Arabs,_The|title=Arabs, The – Banglapedia|website=en.banglapedia.org}} {{better source needed|date=December 2022}}&lt;/ref&gt;

د بنګلادېش په سلهت ایالت کې طبیعي ګاز په ۱۹۵۵ زکال کې د برما د نفتو د شرکت له خوا کشف شول. د ۱۹۶۰مې لسیزې په وروستیو کې د پاکستان په صادراتو کې د ختیځ پاکستان د ونډې کچه له ۷۰٪ څخه ۵۰٪ ته راکمه شوه. پاکستاني حاکمانو د «پراختیا لسیزه» پیل کړه چې له امله یې ګڼ شمېر اقتصادي او ټولنیز مخالفتونه رامنځته شول؛ دغه مخالفتونه یوازې د ۱۹۶۰مې لسیزې پر مهال نه و، آن تر دې چې له هغو وروسته هم د ایوب خان په دولت کې رامنځته شوي ټولنیز او اقتصادي شرایط لامل وګرځېدل څو ختیځ پاکستان جلا شي. د نړیوال بانک د راپور له مخې د ختیځ پاکستان پر وړاندې په اقتصادي تبعیض کې لویدیځ پاکستان ته د بهرنیو مرستو او نورو مالي منابعو لېږدول، د ختیځ پاکستان د بهرنیو اسعارو له ګټې څخه د لویدیځ پاکستان د وارداتو په تامین کولو کې ګټنه او همدارنګه د ختیځ پاکستان لپاره د ځانګړې شوې بودیجې له ورکولو څخه د مرکزي دولت ډډه شاملېږي. &lt;ref&gt;María Dolores Elizalde; Wang Jianlang (6 November 2017). China's Development from a Global Perspective. Cambridge Scholars Publishing. p. 68. {{ISBN|978-1-5275-0417-2}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Habib20112&quot;&gt;{{cite book |author=Irfan Habib |author-link=Irfan Habib |url=https://books.google.com/books?id=K8kO4J3mXUAC&amp;pg=PA185 |title=Economic History of Medieval India, 1200-1500 |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=978-81-317-2791-1 |page=185}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2b2&quot;&gt;{{cite book |title=The Cambridge Economic History of India |publisher=Cambridge University Press |year=1982 |isbn=978-0-521-22692-9 |editor1=Tapan Raychaudhuri |editor1-link=Tapan Raychaudhuri |volume=I |page=130 |editor2=Irfan Habib |editor2-link=Irfan Habib}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Boomgaard |first=P. |url=https://books.google.com/books?id=TXphAAAAQBAJ |title=Linking Destinies: Trade, Towns and Kin in Asian History |date=1 January 2008 |publisher=BRILL |isbn=9789004253995 |access-date=23 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106131821/https://books.google.com/books?id=TXphAAAAQBAJ |archive-date=6 January 2017 |url-status=live |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/097194580400700101|title=The Giraffe of Bengal: A Medieval Encounter in Ming China|first=Sally K.|last=Church|date=25 April 2004|journal=The Medieval History Journal|volume=7|issue=1|pages=1–37|doi=10.1177/097194580400700101|s2cid=161549135}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chowdhury |first=Mohammed Ali |url=https://books.google.com/books?id=rohuAAAAMAAJ |title=Bengal-Arakan Relations, 1430-1666 A.D. |date=25 November 2004 |publisher=Firma K.L.M. |isbn=9788171021185 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ghiyasia_Madrasa|title=Ghiyasia Madrasa|website=Banglapedia}}&lt;/ref&gt;

له پاکستان څخه له خپلواکۍ وروسته، بنګلادېش په پیل کې د پنځو کلونو لپاره له یو سوسیالېستي اقتصاد څخه پیروي وکړه چې وروسته بیا مالومه شوه دا د عوامي لیګ د حکومت لویه تېروتنه وه. دولت ټول بانکونه، د بیمې شرکتونه او ۵۸۰ صنعتي کارخونې ملي کړې. خصوصي شرکتونه اړ و چې باید د سختو مقرراتو او محدودیتونو لاندې یې کار کړی وای. د بېلګې په توګه په شرکتونو باندې د ګټې محدودیت ولګول شول. هر هغه شرکت چې له مجاز حد څخه یې زیاته ګټه کوله د ملي کېدو په شرایطو برابر ګڼل کېده. د جګړې پر مهال په ډېری ملي صنایعو کې د لویدیځ پاکستان کارکوونکو له کاره لاس واخیست؛ په داسې حال کې چې د عوامي لیګ ډیری ملاتړي شرکتونه او نورې بنګالي سوداګرۍ د املاکو او صنایعو له ملي کېدو څخه رنځېدلې. د ځمکو د مالکیت کچه ۲۵ بیګهاوو ته را لږ شوه. هغه ځمکې لرونکي چې له ۲۵ بېګهاوو څخه به یې زیاته ځمکه لرله د مالیاتو په ورکړې مکلف و. بزګران مکلف و چې خپل محصولات د بازار له مخې نه بلکې د دولت له خوا د ټاکل شوي نرخ پر بنسټ وپلوري. له دې امله چې بنګلادېش د یو سوسیالېستي اقتصاد څخه پیروي کوله، د کارجوړونکو، مدیرانو، انجینرانو، تخنیک کارانو او نورو حرفوي متخصصینو د تولید په برخه کې یې ډېره کراره وده وکړه. &lt;ref name=&quot;hp&quot;&gt;Lawrence B. Lesser. &quot;Historical Perspective&quot;. [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/bdtoc.html ''A Country Study: Bangladesh''] (James Heitzman and Robert Worden, editors). [[Library of Congress]] [[Federal Research Division]] (September 1988). ''This article incorporates text from this source, which is in the public domain.''[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/about.html About the Country Studies / Area Handbooks Program: Country Studies – Federal Research Division, Library of Congress]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Prakash&quot;&gt;{{cite book |last=Prakash |first=Om |author-link=Om Prakash (historian) |title=History of World Trade Since 1450 |publisher=Macmillan Reference USA |year=2006 |editor=John J. McCusker |volume=1 |pages=237–240 |chapter=Empire, Mughal |access-date=3 August 2017 |chapter-url=http://link.galegroup.com/apps/doc/CX3447600139/WHIC?u=seat24826&amp;xid=6b597320 |via=Gale in Context: World History}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;richards95&quot;&gt;{{cite book |last=Richards |first=John F. |author-link=John F. Richards |url=https://books.google.com/books?id=HHyVh29gy4QC&amp;pg=PA202 |title=The Mughal Empire |publisher=Cambridge University Press |year=1995 |isbn=9780521566032 |page=202}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Parthasarathi38&quot;&gt;{{cite book |last=Parthasarathi |first=Prasannan |url=https://books.google.com/books?id=1_YEcvo-jqcC&amp;pg=PA38 |title=Why Europe Grew Rich and Asia Did Not: Global Economic Divergence, 1600–1850 |publisher=Cambridge University Press |year=2011 |isbn=978-1-139-49889-0 |pages=39–45}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Prakash2&quot;&gt;{{cite book |last=Prakash |first=Om |author-link=Om Prakash (historian) |title=History of World Trade Since 1450 |publisher=Macmillan Reference USA |year=2006 |editor=John J. McCusker |volume=1 |pages=237–240 |chapter=Empire, Mughal |access-date=3 August 2017 |chapter-url=http://link.galegroup.com/apps/doc/CX3447600139/WHIC?u=seat24826&amp;xid=6b597320 |via=Gale in Context: World History}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Eaton |first=Richard Maxwell |url=https://books.google.com/books?id=gKhChF3yAOUC&amp;pg=PA202 |title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760 |publisher=University of California Press |year=1996 |isbn=9780520205079 |page=202}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;richards&quot;&gt;{{cite book |last=Richards |first=John F. |author-link=John F. Richards |url=https://books.google.com/books?id=HHyVh29gy4QC&amp;pg=PA190 |title=The Mughal Empire |publisher=Cambridge University Press |year=1995 |isbn=9780521566032 |page=190}}&lt;/ref&gt;

د جګړې د مهال د اختلالاتو له امله د ضروري خوراکي او نورو لومړنیو موادو شدید کمښت شتون درلود. د جوتو (سنۍ) خارجي بازار د هغو په عرضه کې د بې ثباتۍ او همدارنګه د هغو د مصنوعي ځای نیونکو د راوتو له امله له منځه تللی و. د بهرنیو اسعارو په زیرمه کې یې هم څه نه لرل، همدا و چې په بانکي او مالي سیسټمونو یې هم ډېر باور نه کېده. په داسې حال کې چې بنګلادېش پریمانه کاري قوه لرله، خو د روزل شوو او لږ معاش لرونکو کارګرانو تر لاس لاندې ډیری کارګران بې سواده، بې تجربې او د لږ کار د کولو وړتیا لرونکي وو. یوازې له طبیعي ګازو پرته د سوداګریزې ګټنې وړ په نورو ټولو صنعتي منابعو کې کمښت شتون درلود. د اړینو مصرفي توکو په برخه کې پړسوب/انفلاسیون له ۳۰۰ څخه تر ۴۰۰ سلنه و. د خپلواکۍ جګړې ټرانسپورټي سیسټم هم فلج کړی و. په سلګونو پلونه ویجاړ او د اوسپنې پټلۍ یې کافي زیان لیدلی و، په داسې حال کې چې د بیارغونې چارې یې هم ناکافي او ډېرې کرارې وې. دغه نوی هېواد د داسې یو شدید طوفان څخه د رغېدو په حال کې و چې په ۱۹۷۰ زکال کې دلته ورسېد او له امله یې ۲۵۰ زره تنه ووژل شول. وروسته له هغه چې بنګلادېش له پاکستان څخه خپلواکي واخیسته هند ورته په لومړنیو میاشتو کې په کلکه سره محاسبه شوې اقتصادي مرستې ولېږلې. د ۱۹۷۱ زکال د ډسمبر او د ۱۹۷۲ زکال د جنوري میاشتې ترمنځ هند هغه ۲۳۲ میلیون ډالر سیاسي او اقتصادي مرستې له بنګلادېش سره وکړې چې له متحده ایالاتو او شوروي اتحاد څخه یې ترلاسه کړې وې. عوامي لیګ د غورشال د کیمیاوي سرې او د آشوګنج د برېښنا په بند کار پیل کړ. له دې سره چې محدودیتونو هم شتون درلود، خو په دغه دوره کې څو مخکښ بنګلادېشي شرکتونه تاسیس شول چې BEXIMCO او ACI یې بېلګې دي. 

په وروستۍ لسیزه کې د انساني پراختیا په شاخص، د سواد، ژوندانه ته د هیلو او همدارنګه د سړي سر خوراکي مصرف په کچه کې پام وړ پرمختګ لامل ګرځېدلی په دغه هېواد کې یو په دریمه برخه بېوزلي کمه شي. ورته مهال له یوې اوږدې دورې وروسته په منځنۍ کچه د ۶٪ کلنۍ اقتصادي ودې له امله له ۱۹۹۲ زکال راهیسې ۱۵ میلیونه کسان له بېوزلۍ څخه وتلي دي. د بې وزلۍ کچه د ۱۹۷۱ زکال له ۸۰٪ څخه په ۱۹۹۱ زکال کې ۴۴.۲٪ او په ۲۰۲۱ زکال کې ۱۲.۹٪ ته راکمه شوه. په وروستیو کلونو کې بنګلادېش د سیمه ئیزې سوداګرۍ او ټرانسپورټي اړیکو په پراختیا تمرکز کړی. د بنګلادېش بوتان هند نیپال د موټري نقلیه وسایطو هوکړه د نړیوالو پولو هاخوا د ازادې ځمکنۍ سوداګرۍ د رامنځته کولو په لټه کې ده؛ ورته مهال له هند سره د بېړۍ چلونې هوکړه هم لري. په داسې حال کې چې بنګلادېش په داخلي بازار کې د غذايي توکو امنیت ته لومړیتوب ورکوي، خو له دې سره هم د یو میلیارډ ډالرو څخه زیات پروسس شوي خوراکي توکي بهر ته صادروي. 

نړیوال بانک د دغه هېواد اقتصادي ودې ته په اشارې سره څرګندوي «هغه مهال چې د بنګلادېش نوی خپلواکي موندلی هېواد د ۱۹۷۱ زکال د ډسمبر په ۱۶مه نېټه وزیږېد، د نړۍ دویم بېوزله هېواد و – خو دغه هېواد په راتلونکو ۵۰ کلونو کې د پراختیا په یوې لویې کیسې واوښت. له هغه مهال راوروسته بېوزلي په بې مخینې ډول په نیمايي کچه کمه شوې ده. ښوونځیو ته تګ دود ګرځېدلی. په سلګونو زره ښځې په کاري قوه کې په کار بوختې دي. د مور او ماشوم د روغتیا په برخه کې ثابته وده رامنځته شوې او همدارنګه د اقلیمي تغیراتو د ناوړه اغېزو او طبیعي افاتو پر وړاندې د مبارزې په برخه کې کافي چمتووالي لري. د بنګلادېش په بریا کې پریمانه محرکې قوې شاملې دي – په انساني شتمنۍ باندې د پانګونې څخه رانیولې په لوی اقتصاد کې د ثبات تر رامنځته کېدو پورې. په دغه بریا باندې په اتکا سره، دغه هېواد اوس مهال د انرژۍ، داخلي اتصال، ښاري پروژو او ټرانسپورټي زیربناوو په برخه کې د پانګونو په زیاتوالي سره اقتصادي ودې او د کاري فرصتونو زیاتوالي او همدارنګه یې د اقلیمي بدلونونو سره په ځان برابرولو او د طبیعي پېښو پر وړاندې چمتووالي ته په لومړیتوب ورکولو دوامداره ودې ته لار برابره کړې ده. &lt;ref name=&quot;ray174&quot;&gt;{{cite book |last=Ray |first=Indrajit |url=https://books.google.com/books?id=CHOrAgAAQBAJ&amp;pg=PA174 |title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757-1857) |publisher=Routledge |year=2011 |isbn=978-1-136-82552-1 |pages=174}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.dhakatribune.com/bangladesh/2021/01/26/from-a-school-kitchen-to-a-household-name-the-history-of-fakhruddin-biryani|title=From a school kitchen to a household name, the history of Fakhruddin Biryani|date=26 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ucd.ie/t4cms/WP17_11.pdf|title=Technological Dynamism in a Stagnant Sector: Safety at Sea during the Early Industrial Revolution|access-date=2024-07-22|archive-date=2019-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211214530/http://www.ucd.ie/t4cms/WP17_11.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>qzjc9z8vj2wacssspww6wrniu6qkgws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د بیتکوین تاریخچه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83650</id>
    <revision>
      <id>364574</id>
      <parentid>352421</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T05:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>364574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29124" sha1="aqo6bjwfqgqg6u3xlwrnvrye7oekbme" xml:space="preserve">بیت ‌کوین یک ارز دیجیتال است، یک دارایی دیجیتال که از رمزنگاری برای کنترول ایجاد و مدیریت خود استفاده می ‌کند، بدون اینکه به مقامات مرکزی متکی باشد. بیت ‌کوین در ابتدا به عنوان یک وسیله مبادله طراحی شده بود، اما اکنون عمدتاً به عنوان یک ذخیره ارزش شناخته می‌ شود. تاریخچه بیت ‌کوین با اختراع و اجرای آن توسط ساتوشی ناکاموتو آغاز شد، که بسیاری از نظریات موجود را از جامعه رمزنگاری ادغام کرد. بیت ‌کوین در طول تاریخ خود رشد سریعی داشته و به یک ذخیره ارزش مهم در فضای آنلاین و آفلاین تبدیل شده است. از اواسط دهه ۲۰۱۰، بعضی از کسب‌ وکارها شروع به پذیرش بیت ‌کوین علاوه بر ارزهای سنتی کردند.&lt;ref name=&quot;mercatus&quot;&gt;{{cite web|url=http://mercatus.org/sites/default/files/Brito_BitcoinPrimer.pdf|title=Bitcoin: A Primer for Policymakers|publisher=George Mason University|work=Mercatus Center|year=2013|access-date=22 October 2013|author1=Jerry Brito|author2=Andrea Castillo|archive-date=21 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060724/http://mercatus.org/sites/default/files/Brito_BitcoinPrimer.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History of Bitcoin: Simple Story of Bitcoin|url=https://bitcoinpriceanalysis.site/2025/05/24/a-history-of-bitcoin-simple-story-of-bitcoin/|website=Bitcoin Price Analysis|date=May 24, 2025|access-date=May 24, 2025|archive-date=July 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250703145047/https://bitcoinpriceanalysis.site/2025/05/24/a-history-of-bitcoin-simple-story-of-bitcoin/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

بیتکوین یو ډول کریپټو اسعار ده، یو ډیجیټل شتمني چې د کریپتوګرافي له لارې د جوړولو او مدیریت کنټرول تر سره کوي او  پر مرکزي ادارو تکیه نه لري. په اصلي ډول د تبادلې د وسیلې په توګه طرحه شوی، خو اوس تر ډیره د ارزښت ذخیره ګڼل کیږي. د بیتکوین تاریخ د ساتوشي ناکاموتو له خوا په اختراع او عملي کیدو سره پیل شو، چې د کریپتوګرافي ټولنې ګڼې موجودې نظریې یې پکې شاملې کړې. بیتکوین د تاریخ په اوږدو کې، په چټکۍ سره وده وکړه، ترڅو د آنلاین او آف‌لاین ارزښت ذخیرې مهم عنصر و پېژندل شي. د ۲۰۱۰ لسیزې له نیمايي څخه، ځینو سوداګریزو شرکتونو له دودیزو اسعارو سره د بیتکوین منل هم پیل کړل&lt;ref&gt;[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3047875 A History of Bitcoin.] ''Monetary Economics: International Financial Flows, Financial Crises, Regulation &amp; Supervision eJournal''. Social Science Research Network (SSRN). Accessed 8 January 2018.&lt;/ref&gt;

== شالید ==
مخکې له دې چې بیتکوین خپور شي، ګڼ '''ډیجیټل نغدي تکنالوژۍ''' موجودې وې، چې د'''David Chaum'''  او '''Stefan Brands'''  له خوا '''د صادرونکي پراساس ecash پروتوکولونه''' په کې شامل وو. '''د محاسبوي معماوو د حل ارزښت''' لومړی '''کریپټوګرافانو Cynthia Dwork او Moni Naor''' په '''۱۹۹۲''' کال کې مطرح کړ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Chaum |first=David |title=Advances in Cryptology |year=1983 |isbn=978-1-4757-0604-8 |volume=82 |pages=199–203 |chapter=Blind Signatures for Untraceable Payments |doi=10.1007/978-1-4757-0602-4_18 |chapter-url=http://www.hit.bme.hu/~buttyan/courses/BMEVIHIM219/2009/Chaum.BlindSigForPayment.1982.PDF |issue=3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chaum |first1=David |url=http://blog.koehntopp.de/uploads/chaum_fiat_naor_ecash.pdf |title=Untraceable Electronic Cash |last2=Fiat |first2=Amos |last3=Naor |first3=Moni |series=Lecture Notes in Computer Science |access-date=22 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903023027/http://blog.koehntopp.de/uploads/chaum_fiat_naor_ecash.pdf |archive-date=3 September 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Chaum|first1=David|last2=Brands|first2=Stefan|title='Minting' electronic cash|url=https://spectrum.ieee.org/minting-electronic-cash|access-date=17 September 2018|work=IEEE Spectrum special issue on electronic money, February 1997|publisher=IEEE|date=4 January 1999}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Dwork|first=Cynthia|title=Pricing via Processing or Combatting Junk Mail|date=1993|work=Advances in Cryptology — CRYPTO’ 92|volume=740|pages=139–147|editor-last=Brickell|editor-first=Ernest F.|url=http://link.springer.com/10.1007/3-540-48071-4_10|access-date=2025-01-02|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer Berlin Heidelberg|language=en|doi=10.1007/3-540-48071-4_10|isbn=978-3-540-57340-1|last2=Naor|first2=Moni|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

=== د NSA مقاله: د ۱۹۹۵ کال د اکټوبر ۳۱مه ===
د بیتکوین له جوړیدو ۱۲ کاله وړاندې، د امریکا د ملي امنیت ادارې (NSA) د &quot;How To Make A Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash&quot; تر نوم لاندې یوه مقاله خپره کړه.&lt;ref&gt;https://groups.csail.mit.edu/mac/classes/6.805/articles/money/nsamint/nsamint.htm&lt;/ref&gt;

=== اډم بک ===
دا مفکوره په مستقل ډول د'''Adam Back'''  له خوا بیا وموندل شوه، چې '''هش‌کیش (hashcash)''' یې په ۱۹۹۷ کال کې جوړ کړ، یو '''د کار ثبوت (proof-of-work) میتود''' چې د '''سپم د کنټرول''' لپاره و. '''د توزیع شوې ډیجیټل کمښت پر اساس کریپټو اسعارو''' لومړني وړاندیزونه '''Wei Dai'''  د '''b-money''' او '''Nick Szabo'''  د '''bit gold'''  له خوا شوي وو. '''Hal Finney''' د '''هش‌کیش''' په کارولو سره '''د کار ثبوت بیا کارېدونکی سیسټم (RPOW)''' جوړ کړ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Narayanan |first1=Arvind |title=Bitcoin and Cryptocurrency Technologies: A Comprehensive Introduction |last2=Bonneau |first2=Joseph |last3=Felten |first3=Edward |last4=Miller |first4=Andrew |last5=Goldfeder |first5=Steven |publisher=Princeton University Press |year=2016 |isbn=978-0-691-17169-2 |location=Princeton and Oxford}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Dai|first=W|title=b-money|year=1998|url=http://www.weidai.com/bmoney.txt|access-date=5 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105071114/http://www.weidai.com/bmoney.txt|archive-date=5 November 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Szabo|first=Nick|title=Bit Gold|url=http://unenumerated.blogspot.com/2005/12/bit-gold.html|work=Unenumerated|date=27 December 2008|publisher=Blogspot|access-date=5 December 2013|author-link=Nick Szabo|archive-url=https://web.archive.org/web/20110922000422/http://unenumerated.blogspot.com/2005/12/bit-gold.html|archive-date=22 September 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TsoSch2015&quot;&gt;{{cite web|url=http://eprint.iacr.org/2015/464.pdf|first1=Florian|last1=Tsorsch|first2=Bjorn|last2=Scheuermann|title=Bitcoin and Beyond: A Technical Survey of Decentralized Digital Currencies|date=15 May 2015|access-date=24 June 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rpow.net/|title=Reusable Proofs of Work|archive-url=https://web.archive.org/web/20071222072154/http://rpow.net/|archive-date=22 December 2007}}&lt;/ref&gt;

د'''Bit Gold  په وړاندیز''' کې، چې د '''انفلاسیون کنټرول لپاره د بازار پراساس راټولېدونکي میکانیزم''' وړاندیز یې وکړ، '''Nick Szabo'''  ځینې '''اضافي اړخونه''' هم وڅیړل. هغه '''د بیزانس تېروتنو زغمونکې توافق پروتوکول''' مطالعه کړ، چې د '''Quorum  ادرسونو''' له مخې '''د سلسله‌یې کاري ثبوت حل لارې''' ذخیره او انتقالوي، '''خو دا پروتوکول د Sybil بریدونو پر وړاندې زیانمن و. &lt;ref name=&quot;TsoSch20152&quot;&gt;{{cite web|url=http://eprint.iacr.org/2015/464.pdf|first1=Florian|last1=Tsorsch|first2=Bjorn|last2=Scheuermann|title=Bitcoin and Beyond: A Technical Survey of Decentralized Digital Currencies|date=15 May 2015|access-date=24 June 2015}}&lt;/ref&gt;'''

== د بیتکوین رامنځته کېدل ==
د ۲۰۰۸ کال د اګسټ په ۱۸مه د '''bitcoin.org'''  ډومین نوم ثبت شو. '''د ۲۰۰۸ کال د اکټوبر په ۳۱مه'''، یو لینک د '''ساتوشي ناکاموتو''' له خوا لیکل شوې مقالې ''Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System'' ته، د '''کریپټوګرافي بریښنالیک لیست''' ته واستول شو. دغې مقالې د peer-to-peer '''شبکې''' د کارولو میتودونه توضیح کول، ترڅو '''د باور له اړتیا پرته د برېښنايي معاملو سیستم''' رامنځته کړي. ''' د ۲۰۰۹''' کال د جنوري په ۳مه، د '''بیتکوین شبکه''' رامنځته شوه، چې '''ساتوشي ناکاموتو''' د '''بیتکوین اصلي بلاک (block 0)''' ماین کړ، چې '''د ۵۰ بیتکوینونو جایزه''' یې لرله. د جنسیس په بلاک کې دا متن حک شوی و:&lt;ref&gt;{{cite web|title=ICANN Lookup|url=https://lookup.icann.org/en/lookup}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;whitepaper&quot;&gt;{{cite web|last=Nakamoto|first=Satoshi|date=31 October 2008|title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System|url=http://bitcoin.org/bitcoin.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100704213649/https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|archive-date=4 July 2010|access-date=20 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|last1=Finley|first1=Klint|title=After 10 Years, Bitcoin Has Changed Everything—And Nothing|url=https://www.wired.com/story/after-10-years-bitcoin-changed-everything-nothing/|access-date=9 November 2018|magazine=Wired|date=31 October 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wired:RFB&quot;&gt;{{cite news|author=Wallace, Benjamin|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/|publisher=Wired|date=23 November 2011|access-date=13 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031043919/http://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin|archive-date=31 October 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://article.gmane.org/gmane.comp.encryption.general/12588/|title=Bitcoin P2P e-cash paper|date=31 October 2008|access-date=2 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20161213081707/http://article.gmane.org/gmane.comp.encryption.general/12588/|archive-date=13 December 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mail-archive.com/search?l=cryptography@metzdowd.com&amp;q=from:%22Satoshi+Nakamoto%22|title=Satoshi's posts to Cryptography mailing list|publisher=Mail-archive.com|access-date=26 March 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Block 0&amp;nbsp;– Bitcoin Block Explorer|url=http://blockexplorer.com/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015154613/http://blockexplorer.com/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f|archive-date=15 October 2013|url-status=live|access-date=2 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;blockquote&gt;ټایمز ورځپاڼه، د ۲۰۰۹ کال د جنوري ۳: لومړی وزیر له بانکونو سره د دویمې مالي مرستې په درشل کې&lt;ref name=&quot;NY2011&quot;&gt;{{cite magazine|last=Davis|first=Joshua|title=The Crypto-Currency|url=https://www.newyorker.com/reporting/2011/10/10/111010fa_fact_davis|magazine=[[The New Yorker]]|date=10 October 2011|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130918090443/http://www.newyorker.com/reporting/2011/10/10/111010fa_fact_davis|archive-date=2013-09-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;دا متن د'''The Times'''  ورځپاڼې د '''۲۰۰۹''' کال د جنوري په ۳مه خپور شوي سرلیک ته اشاره کوي. دا یادښت '''د بیتکوین د ابتدا نیټې د وخت نښه''' ګڼل شوی، او همداراز '''د جزئي-ذخیرې بانکي نظام د بې‌ثباتۍ''' په اړه '''طنزیه تبصره''' بلل کېږي.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Elliott|first1=Francis|last2=Duncan|first2=Gary|title=Chancellor Alistair Darling on brink of second bailout for banks|url=https://www.thetimes.com/business-money/companies/article/chancellor-alistair-darling-on-brink-of-second-bailout-for-banks-n9l382mn62h|access-date=27 April 2018|work=The Times|date=3 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Pagliery |first1=Jose |url=https://books.google.com/books?id=_-wuBAAAQBAJ |title=Bitcoin: And the Future of Money |date=2014 |publisher=Triumph Books |isbn=9781629370361 |language=en |access-date=20 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180121071329/https://books.google.com.au/books?id=_-wuBAAAQBAJ |archive-date=21 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

د لومړۍ پرانیستي سرچینې (open source) بیتکوین کلاینت د ۲۰۰۹ کال د جنوري په ۹مه نېټه خپور شو، او په SourceForge  کې یې کوربه توب وشو.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mail-archive.com/cryptography@metzdowd.com/msg10142.html|author=Nakamoto, Satoshi|date=9 January 2009|title=Bitcoin v0.1 released|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326174921/http://www.mail-archive.com/cryptography@metzdowd.com/msg10142.html|archive-date=26 March 2014|url-status=dead|access-date=2 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sourceforge.net/news/?group_id=244765|title=SourceForge.net: Bitcoin|archive-url=https://web.archive.org/web/20130316013625/http://sourceforge.net/news/?group_id=244765|archive-date=16 March 2013|url-status=live|access-date=2 November 2013}}&lt;/ref&gt;

د بیتکوین لپاره یو له '''لومړیو ملاتړ کوونکو، منونکو او مرسته کوونکو'''، او د '''لومړۍ بیتکوین معاملې''' ترلاسه کونکی، '''پروگرامر Hal Finney''' و. ''' Finney''' د بیتکوین سافټویر '''په هماغه ورځ دانلود کړ''' چې خپور شو. ''' د ۲۰۰۹ کال د جنوري په ۱۲مه،''' (block 170)  کې یې '''له ساتوشي ناکاموتو څخه ۱۰ بیتکوینونه''' ترلاسه کړل، چې دا '''د نړۍ لومړۍ بیتکوین معامله''' وه. '''نور لومړني ملاتړ کوونکي''' عبارت و له'''Wei Dai'''  (د b-money جوړونکی) او'''Nick Szabo'''  (د bit gold جوړونکی). '''یو له لومړیو ماینرانو څخهJames Howells'''  و، چې وروسته یې په '''زرګونه بیتکوینونه د نیوپورټ په کثافاتو کې له لاسه ورکړل.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/|title=Hal Finney received the first Bitcoin transaction. Here's how he describes it.|last=Peterson|first=Andrea|newspaper=The Washington Post|date=3 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Popper|first1=Nathaniel|title=Hal Finney, Cryptographer and Bitcoin Pioneer, Dies at 58|url=https://www.nytimes.com/2014/08/31/business/hal-finney-cryptographer-and-bitcoin-pioneer-dies-at-58.html?_r=1|access-date=2 September 2014|work=[[The New York Times]]|date=30 August 2014}}&lt;/ref&gt;'''&lt;ref name=&quot;Wired:RFB2&quot;&gt;{{cite news|author=Wallace, Benjamin|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/|publisher=Wired|date=23 November 2011|access-date=13 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031043919/http://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin|archive-date=31 October 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Max-2021&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Max|first=D. T.|date=2021-12-06|title=Half a Billion in Bitcoin, Lost in the Dump|url=https://www.newyorker.com/magazine/2021/12/13/half-a-billion-in-bitcoin-lost-in-the-dump|access-date=2024-11-23|magazine=The New Yorker|language=en-US|issn=0028-792X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Molloy-2017&quot;&gt;{{Cite news|last=Molloy|first=Mark|date=2017-12-03|title=The unlucky man who accidentally threw away bitcoin worth $100 million|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2017/12/03/unlucky-man-accidentally-threw-away-bitcoin-worth-100-million/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009171041/https://www.telegraph.co.uk/technology/2017/12/03/unlucky-man-accidentally-threw-away-bitcoin-worth-100-million/|archive-date=2024-10-09|access-date=2024-11-22|work=The Telegraph|language=en-GB|issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;

په لومړیو ورځو کې، ساتوشي ناکاموتو اټکل کیږي چې شاوخوا ۱ میلیون بیتکوینونه یې ماین کړي وو. '''مخکې له دې چې له بیتکوین سره اړیکه پرې کړي'''، ناکاموتو ظاهراً '''رهبري Gavin Andresen ته وسپارله'''.  Andresen وروسته '''د بیتکوین بنسټ''' کې '''مشر پراختیا ورکوونکی''' شو، چې د '''خودمختاره (anarchic) بیتکوین ټولنې''' لپاره تر ټولو '''نږدې رسمي استازیتوب''' ګڼل کیږي.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Naeem|first1=Hassan|title=Who Owns the World's Biggest Bitcoin Wallet?|work=Service is Online|publisher=Zohaib|url=https://www.serviceisonline.com/who-owns-the-worlds-biggest-bitcoin-wallet/|access-date=8 February 2022|archive-date=8 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208091912/https://www.serviceisonline.com/who-owns-the-worlds-biggest-bitcoin-wallet/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bosker|first1=Bianca|title=Gavin Andresen, Bitcoin Architect: Meet The Man Bringing You Bitcoin (And Getting Paid In It)|url=https://www.huffingtonpost.com/2013/04/16/gavin-andresen-bitcoin_n_3093316.html|access-date=21 October 2016|work=The Huffington Post|date=16 April 2013}}&lt;/ref&gt;

=== ساتوشي ناکاموتو ===
&quot;ساتوشي ناکاموتو&quot; اټکل کیږي چې مستعار نوم وي، د هغه شخص یا ډله لپاره چې '''د بیتکوین اصلي پروتوکول''' یې په '''۲۰۰۷''' کې طرح کړ، چې وروسته یې '''سپینه پاڼه په ۲۰۰۸ کال کې خپره کړه'''، او بالاخره یې '''شبکه په ۲۰۰۹ کې پرانیسته'''. '''ناکاموتو''' د '''رسمی بیتکوین سافټویر اکثریت''' جوړ کړ، او '''د تعدیلاتو، تخنیکي معلوماتو پوسټونو''' کې فعال و. د '''ناکاموتو اصلي هویت''' په اړه '''زیات اټکلونه''' شوي، چې '''Wei Dai، Nick Szabo او Hal Finney''' یې له مشکوک نوماندانو څخه ګڼل شوي، '''خو ټولو دا شکونه رد کړي'''. پر دې امکان هم بحث شوی چې '''ناکاموتو د اروپایي مالي سکتور د کمپیوټرې ډلې''' برخه وه.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.uk/bitcoin-creator-satoshi-nakamoto-value-digital-currency-530480|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217221103/http://www.ibtimes.co.uk/bitcoin-creator-satoshi-nakamoto-value-digital-currency-530480|url-status=dead|title=Bitcoin Inventor Satoshi Nakamoto is Anonymous-style Cell from Europe|first=Vasudevan|last=Sridharan|date=16 December 2013|archive-date=17 December 2013|work=[[International Business Times]]|access-date=21 October 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LikeInAMirror1&quot;&gt;{{cite web|title=Satoshi Nakamoto is (probably) Nick Szabo|url=https://likeinamirror.wordpress.com/2013/12/01/satoshi-nakamoto-is-probably-nick-szabo/#%21|work=LikeInAMirror|date=December 2013|publisher=WordPress|access-date=5 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413135108/https://likeinamirror.wordpress.com/2013/12/01/satoshi-nakamoto-is-probably-nick-szabo/|archive-date=13 April 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Weisenthal|first=Joe|url=http://www.businessinsider.com/did-shinichi-mochizuki-invent-bitcoin-2013-5|title=Here's The Problem With The New Theory That A Japanese Math Professor Is The Inventor Of Bitcoin|publisher=Business Insider|date=19 May 2013|access-date=19 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103105304/http://www.businessinsider.com/did-shinichi-mochizuki-invent-bitcoin-2013-5|archive-date=3 November 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wired:RFB3&quot;&gt;{{cite news|author=Wallace, Benjamin|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/|publisher=Wired|date=23 November 2011|access-date=13 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031043919/http://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin|archive-date=31 October 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

د ساتوشي ناکاموتو حقیقي هویت د New Yorker او Fast Company له خوا پلټل شوی. ''' New Yorker''' لږ تر لږه '''دوه احتمالي نوماندان''' معرفي کړل: '''Michael Clear''' او '''Vili Lehdonvirta. Fast Company''' د '''چاپیریالي شواهدو''' له لارې د '''Neal King، Vladimir Oksman او Charles Bry''' له خوا د '''رمز کولو امتیاز غوښتنلیک''' سره ارتباط پیدا کړ، چې '''د ۲۰۰۸''' کال د اګسټ په ۱۵مه کې ثبت شوی و، او '''د''' bitcoin.org '''ډومین نوم''' چې '''۷۲ ساعته وروسته ثبت شوی و'''. دغه '''امتیاز غوښتنلیک (#20100042841)''' د '''شبکۍ او رمز کولو تخنیکونه''' لرل، چې د '''بیتکوین تکنالوژۍ سره مشابه''' وو، او د متن تحلیل څرګنده کړه چې د '''&quot;... computationally impractical to reverse&quot;'''  عبارت د '''امتیاز غوښتنلیک او د بیتکوین سپینې ‌پاڼې''' دواړو کې موجود و. ''' دواړه نوماندانو او درې سره مخترعینو''' ټولو '''دا احتمال رد کړی، چې هغوی دي ساتوشي ناکاموتو وي.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Penenberg|first=Adam|title=The Bitcoin Crypto-Currency Mystery Reopened|date=11 October 2011|url=http://www.fastcompany.com/1785445/bitcoin-crypto-currency-mystery-reopened|publisher=[[FastCompany]]|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006235216/http://www.fastcompany.com/1785445/bitcoin-crypto-currency-mystery-reopened|archive-date=6 October 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Greenfield|first=Rebecca|title=The Race to Unmask Bitcoin's Inventor(s)|url=http://www.theatlanticwire.com/technology/2011/10/race-unmask-bitcoins-inventors/43535/|publisher=[[The Atlantic]]|date=11 October 2011|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101052346/http://www.theatlanticwire.com/technology/2011/10/race-unmask-bitcoins-inventors/43535/|archive-date=1 November 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;'''&lt;ref name=&quot;whitepaper2&quot;&gt;{{cite web|last=Nakamoto|first=Satoshi|date=31 October 2008|title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System|url=http://bitcoin.org/bitcoin.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100704213649/https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|archive-date=4 July 2010|access-date=20 December 2012}}&lt;/ref&gt;

د ۲۰۱۳ کال د مۍ په میاشت کې،'''Ted Nelson'''  ګومان وکړ چې '''جاپاني ریاضي پوه Shinichi Mochizuki''' ممکن '''ساتوشي ناکاموتو''' وي. '''وروسته په ۲۰۱۳ کال کې'''، اسرائیلي څیړونکو'''Dorit Ron  او Adi Shamir''' اشاره وکړه چې '''Ross William Ulbricht، چې له Silk Road سره تړاو لري'''، ممکن '''د بیتکوین د پردې تر شا شخصیت وي'''. دوی دا شکونه '''د بیتکوین د معاملو شبکې تحلیل''' پر بنسټ مطرح کړل. '''دا ادعاوې د نورو له خوا رد شوې'''، او'''Ron  او Shamir''' وروسته '''خپله ادعا بېرته واخیسته.&lt;ref&gt;{{cite web|date=18 May 2013|url=https://www.youtube.com/watch?v=emDJTGTrEm0|title=I Think I Know Who Satoshi Is|publisher=YouTube TheTedNelson Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414151824/http://www.youtube.com/watch?v=emDJTGTrEm0|archive-date=14 April 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;'''&lt;ref&gt;{{cite news|author=John Markoff|title=Study Suggests Link Between Dread Pirate Roberts and Satoshi Nakamoto|work=[[The New York Times]]|date=23 November 2013|url=http://bits.blogs.nytimes.com/2013/11/23/study-suggests-link-between-dread-pirate-roberts-and-satoshi-nakamoto|author-link=John Markoff}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Trammell|first=Dustin D.|title=I Am Not Satoshi|url=http://blog.dustintrammell.com/2013/11/26/i-am-not-satoshi/|access-date=27 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131205042132/http://blog.dustintrammell.com/2013/11/26/i-am-not-satoshi/|archive-date=5 December 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/silk-road-satoshi-paper-retraction-2013-11|title=Researchers Retract Claim Of Link Between Alleged Silk Road Mastermind And Founder Of Bitcoin|work=Business Week|access-date=17 December 2013|author=Wile, Rob|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326211601/http://www.businessinsider.com/silk-road-satoshi-paper-retraction-2013-11|archive-date=26 March 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

د ناکاموتو دخالت په بیتکوین کې داسې ښکاري چې د ۲۰۱۰ کال له نیمایي څخه وروسته دوام نه لري. '''د ۲۰۱۱ کال د اپریل په میاشت''' کې، ناکاموتو د '''بیتکوین یوه همکار''' سره اړیکه ونیوله، او ویې ویل چې '''&quot;زه نورو کارونو پسې تللی یم&quot;.&lt;ref name=&quot;Wired:RFB4&quot;&gt;{{cite news|author=Wallace, Benjamin|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/|publisher=Wired|date=23 November 2011|access-date=13 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031043919/http://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin|archive-date=31 October 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;'''&lt;ref name=&quot;NY20112&quot;&gt;{{cite magazine|last=Davis|first=Joshua|title=The Crypto-Currency|url=https://www.newyorker.com/reporting/2011/10/10/111010fa_fact_davis|magazine=[[The New Yorker]]|date=10 October 2011|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130918090443/http://www.newyorker.com/reporting/2011/10/10/111010fa_fact_davis|archive-date=2013-09-18|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

'''سویسۍ کوډجوړونکي او د بیتکوین ټولنې فعال غړي Stefan Thomas، د ناکاموتو د ۵۰۰+ فورم پوسټونو د وخت نښانې ترتیب کړې'''. '''چارټ''' وښودله چې د '''سهار له ۵ بجو بیا د غرمې تر ۱۱ بجو GMT''' د پوسټونو شمیر '''په شدیده توګه کم شوی و'''، چې معنی لري ناکاموتو '''د دې وخت په جریان کې ویده و'''. دا '''الګو''' د '''شنبې او یکشنبې په ورځو''' هم '''ثابت''' و، چې '''د شرقي معیاري وخت (EST) له نیمې شپې بیا د سهار تر ۶ بجو سره''' برابر دی. '''نور شواهد''' دا اشاره کوي چې ناکاموتو ممکن '''بریتانوي وي'''، ځکه چې: هغه د '''بیتکوین اصل بلاک''' کې '''د UK خپره شوې The Times ورځپاڼې سرلیک''' ضمیمه کړی و. '''د فورم پوسټونه او د کوډ تبصرې''' یې د '''بریتانوي انګلیسي املا، لکه &quot;optimise&quot; او &quot;colour&quot; کارولې'''.&lt;ref name=&quot;Wired:RFB5&quot;&gt;{{cite news|author=Wallace, Benjamin|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/|publisher=Wired|date=23 November 2011|access-date=13 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131031043919/http://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin|archive-date=31 October 2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.slate.com/blogs/future_tense/2014/03/06/the_real_satoshi_nakamoto_newsweek_finds_mysterious_bitcoin_creator_in_los.html|title=Newsweek Thinks It Found the Real &quot;Satoshi Nakamoto&quot; ... and His Name Is Satoshi Nakamoto|work=slate.com|date=6 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429180701/http://www.slate.com/blogs/future_tense/2014/03/06/the_real_satoshi_nakamoto_newsweek_finds_mysterious_bitcoin_creator_in_los.html|archive-date=29 April 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>aqo6bjwfqgqg6u3xlwrnvrye7oekbme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Mufti javid haqqani ibadrahman All madani</title>
    <ns>3</ns>
    <id>86785</id>
    <revision>
      <id>364558</id>
      <parentid>362328</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T21:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34032-33</username>
        <id>39771</id>
      </contributor>
      <comment>/* شہید شیخ الحدیث مولانا سمیع الحق: علم و جہاد کا مینار جب اکوڑہ خٹک کی سرزمین پر صبح کی پہلی کرن پڑتی ہے تو دارالعلوم حقانیہ کے میناروں سے حدیث کی صدائیں گونجتی ہیں۔ اسی درسگاہ کے صحن میں ایک صدی کا وہ مردِ قلندر کھڑا نظر آتا ہے جس نے قلم کو تلوار اور منبر کو محاذ بنا دیا — **مولانا سمیع الحق شہید**۔ وہ کمرہ جہاں تاریخ لکھی گئی دارالعلوم حقانیہ کا &quot;دارالحدیث&quot; صرف ایک کمرہ نہیں تھا۔ یہاں 30 سال تک شیخ الحدیث کی کرسی پر بیٹھ کر مولانا نے صحیح بخاری کا درس دیا تو لگتا تھا الفاظ نہیں، چنگاریاں...</comment>
      <origin>364558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10230" sha1="pc4aiw7srr57zby6kpw1vyos22ogw3i" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Mufti javid haqqani ibadrahman All madani}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۱۸:۳۶, ۱۸ مارچ ۲۰۲۶ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])

== شہید شیخ الحدیث مولانا سمیع الحق: علم و جہاد کا مینار  جب اکوڑہ خٹک کی سرزمین پر صبح کی پہلی کرن پڑتی ہے تو دارالعلوم حقانیہ کے میناروں سے حدیث کی صدائیں گونجتی ہیں۔ اسی درسگاہ کے صحن میں ایک صدی کا وہ مردِ قلندر کھڑا نظر آتا ہے جس نے قلم کو تلوار اور منبر کو محاذ بنا دیا — **مولانا سمیع الحق شہید**۔  وہ کمرہ جہاں تاریخ لکھی گئی دارالعلوم حقانیہ کا &quot;دارالحدیث&quot; صرف ایک کمرہ نہیں تھا۔ یہاں 30 سال تک شیخ الحدیث کی کرسی پر بیٹھ کر مولانا نے صحیح بخاری کا درس دیا تو لگتا تھا الفاظ نہیں، چنگاریاں برس رہی ہیں۔ ہزاروں تشنگانِ علم نے ان کے سامنے زانوئے تلمذ تہہ کیا۔ آج افغانستان کے وزیر، پاکستان کے مفتی، اور دنیا بھر کے شیوخ جب &quot;حدثنا&quot; کہتے ہیں تو اس سند کی ایک کڑی سمیع الحق سے جا ملتی ہے۔  ان کے شاگرد کہتے ہیں: &quot;شیخ کا درس سن کر لگتا تھا کہ ہم چودہ سو سال پیچھے مدینہ کی مسجد نبوی میں بیٹھے ہیں۔&quot;   قلم کا مجاہد مولانا کی تلوار صرف زبان نہیں تھی، قلم بھی تھا۔ ان کی انگلیوں سے نکلنے والی سیاہی نے لائبریریاں آباد کر دیں:  تفسیر لاہوری : جب قرآن کی آیات پر قلم اٹھایا تو ایسا لگا کہ الفاظ میں جان پڑ گئی زین المحافل شرح الشمائل الترمذی: نبی کریم ﷺ کے حلیہ مبارک پر 2 جلدوں میں محبت کی داستان قادیانی فتنہ اور ملت اسلامیہ کا موقف: ایک کتاب نہیں، عقیدہ ختم نبوت کا فولادی قلعہ صلیبی دہشت گردی اور عالم اسلام:  جب دنیا &quot;دہشت گردی&quot; کا الزام مسلمانوں پر لگا رہی تھی، شیخ نے آئینہ دکھا دیا خطبات مشاہیر 10 جلدیں: منبر کی وہ گرج جو ایوانوں تک سنی گئی ۔  ماہنامہ الحق: ایک تحریک کا نام &quot;ماہنامہ الحق&quot; صرف رسالہ نہیں تھا، ایک تحریک تھی۔ اس کے صفحات پر مولانا کے دروس، فتوے، اور حالات حاضرہ پر تبصرے چھپتے تو لگتا تھا کہ اکوڑہ خٹک سے پوری امت سے خطاب ہو رہا ہے۔   وہ وژن جو مرتا نہیں مولانا حامد الحق نے کیا خوب کہا تھا: &quot;سمیع الحق نے اپنا سینہ چھلنی کروا دیا لیکن سامراج کے سامنے جھکے نہیں۔&quot;   ان کی علمی خدمات کو 3 لفظوں میں سمیٹا جائے تو: دینی، سیاسی، تصنیفی**۔ وہ بیک وقت شیخ الحدیث بھی تھے، دفاع پاکستان کونسل کے چیئرمین بھی، اور وفاق المدارس کے نائب صدر بھی۔ سراج الحق جیسے مخالف سیاسی رہنما بھی گواہی دیتے ہیں: **&quot;وہ ساری زندگی مظلوم مسلمانوں کی توانا آواز رہے۔ اتحاد بین المسلمین کے داعی رہے۔&quot;   آج بھی زندہ نصاب 2 نومبر 2018 کو قاتل نے سمجھا کہ ایک بوڑھے عالم کو ختم کر دیا۔ مگر وہ بھول گیا کہ نظریات گولی سے نہیں مرتے۔   آج بھی دارالعلوم حقانیہ میں &quot;خدمات مولانا سمیع الحق شہید کانفرنس&quot; ہوتی ہے۔ آج بھی ان کے شاگرد مولانا انوار الحق اور مولانا راشد الحق سمیع اسی کرسی سے درس بخاری دے رہے ہیں۔ آج بھی افغانستان کے پہاڑوں سے لے کر کراچی کے مدارس تک جب کوئی طالب علم &quot;قال الشیخ سمیع الحق&quot; کہتا ہے تو ایک عہد تازہ ہو جاتا ہے۔  سمیع الحق ایک نام نہیں، ایک عہد تھا۔  وہ عہد جس میں قلم اور کتاب، مدرسہ اور منبر، علم اور عمل سب ایک ساتھ چلتے تھے۔ وہ چلے گئے، مگر ان کا لگایا ہوا چراغ ہر صبح دارالعلوم کے میناروں پر روشن ہوتا ہے اور اعلان کرتا ہے: **&quot;علم مرتا نہیں، شہید زندہ رہتا ہے&quot;**۔ ==

شہید شیخ الحدیث مولانا سمیع الحق: علم و جہاد کا مینار

جب اکوڑہ خٹک کی سرزمین پر صبح کی پہلی کرن پڑتی ہے تو دارالعلوم حقانیہ کے میناروں سے حدیث کی صدائیں گونجتی ہیں۔ اسی درسگاہ کے صحن میں ایک صدی کا وہ مردِ قلندر کھڑا نظر آتا ہے جس نے قلم کو تلوار اور منبر کو محاذ بنا دیا — **مولانا سمیع الحق شہید**۔

وہ کمرہ جہاں تاریخ لکھی گئی

دارالعلوم حقانیہ کا &quot;دارالحدیث&quot; صرف ایک کمرہ نہیں تھا۔ یہاں 30 سال تک شیخ الحدیث کی کرسی پر بیٹھ کر مولانا نے صحیح بخاری کا درس دیا تو لگتا تھا الفاظ نہیں، چنگاریاں برس رہی ہیں۔ ہزاروں تشنگانِ علم نے ان کے سامنے زانوئے تلمذ تہہ کیا۔ آج افغانستان کے وزیر، پاکستان کے مفتی، اور دنیا بھر کے شیوخ جب &quot;حدثنا&quot; کہتے ہیں تو اس سند کی ایک کڑی سمیع الحق سے جا ملتی ہے۔

ان کے شاگرد کہتے ہیں: &quot;شیخ کا درس سن کر لگتا تھا کہ ہم چودہ سو سال پیچھے مدینہ کی مسجد نبوی میں بیٹھے ہیں۔&quot; 

قلم کا مجاہد

مولانا کی تلوار صرف زبان نہیں تھی، قلم بھی تھا۔ ان کی انگلیوں سے نکلنے والی سیاہی نے لائبریریاں آباد کر دیں:

تفسیر لاہوری : جب قرآن کی آیات پر قلم اٹھایا تو ایسا لگا کہ الفاظ میں جان پڑ گئی

زین المحافل شرح الشمائل الترمذی: نبی کریم ﷺ کے حلیہ مبارک پر 2 جلدوں میں محبت کی داستان

قادیانی فتنہ اور ملت اسلامیہ کا موقف: ایک کتاب نہیں، عقیدہ ختم نبوت کا فولادی قلعہ

صلیبی دہشت گردی اور عالم اسلام: 

جب دنیا &quot;دہشت گردی&quot; کا الزام مسلمانوں پر لگا رہی تھی، شیخ نے آئینہ دکھا دیا

خطبات مشاہیر 10 جلدیں: منبر کی وہ گرج جو ایوانوں تک سنی گئی ۔

ماہنامہ الحق: ایک تحریک کا نام

&quot;ماہنامہ الحق&quot; صرف رسالہ نہیں تھا، ایک تحریک تھی۔ اس کے صفحات پر مولانا کے دروس، فتوے، اور حالات حاضرہ پر تبصرے چھپتے تو لگتا تھا کہ اکوڑہ خٹک سے پوری امت سے خطاب ہو رہا ہے۔ 

وہ وژن جو مرتا نہیں

مولانا حامد الحق نے کیا خوب کہا تھا: &quot;سمیع الحق نے اپنا سینہ چھلنی کروا دیا لیکن سامراج کے سامنے جھکے نہیں۔&quot; 

ان کی علمی خدمات کو 3 لفظوں میں سمیٹا جائے تو: دینی، سیاسی، تصنیفی**۔ وہ بیک وقت شیخ الحدیث بھی تھے، دفاع پاکستان کونسل کے چیئرمین بھی، اور وفاق المدارس کے نائب صدر بھی۔ سراج الحق جیسے مخالف سیاسی رہنما بھی گواہی دیتے ہیں: **&quot;وہ ساری زندگی مظلوم مسلمانوں کی توانا آواز رہے۔ اتحاد بین المسلمین کے داعی رہے۔&quot; 

آج بھی زندہ نصاب

2 نومبر 2018 کو قاتل نے سمجھا کہ ایک بوڑھے عالم کو ختم کر دیا۔ مگر وہ بھول گیا کہ نظریات گولی سے نہیں مرتے۔ 

آج بھی دارالعلوم حقانیہ میں &quot;خدمات مولانا سمیع الحق شہید کانفرنس&quot; ہوتی ہے۔ آج بھی ان کے شاگرد مولانا انوار الحق اور مولانا راشد الحق سمیع اسی کرسی سے درس بخاری دے رہے ہیں۔ آج بھی افغانستان کے پہاڑوں سے لے کر کراچی کے مدارس تک جب کوئی طالب علم &quot;قال الشیخ سمیع الحق&quot; کہتا ہے تو ایک عہد تازہ ہو جاتا ہے۔

سمیع الحق ایک نام نہیں، ایک عہد تھا۔ 

وہ عہد جس میں قلم اور کتاب، مدرسہ اور منبر، علم اور عمل سب ایک ساتھ چلتے تھے۔ وہ چلے گئے، مگر ان کا لگایا ہوا چراغ ہر صبح دارالعلوم کے میناروں پر روشن ہوتا ہے اور اعلان کرتا ہے: **&quot;علم مرتا نہیں، شہید زندہ رہتا ہے&quot;**۔ [[ځانگړی:ونډې/&amp;#126;2026-34032-33|&amp;#126;2026-34032-33]] ([[د کارن خبرې اترې:&amp;#126;2026-34032-33|talk]]) ۸ جون ۲۰۲۶، گړۍ ۲۱:۳۲ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>pc4aiw7srr57zby6kpw1vyos22ogw3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:رقیب الله</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87424</id>
    <revision>
      <id>364554</id>
      <timestamp>2026-06-08T13:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>364554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="fvlkevaoklv3x5decqdzwa4yx6qcuig" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=رقیب الله}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۸ جون ۲۰۲۶، گړۍ ۱۳:۲۸ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>fvlkevaoklv3x5decqdzwa4yx6qcuig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کارن:~2026-34032-33</title>
    <ns>2</ns>
    <id>87425</id>
    <revision>
      <id>364560</id>
      <timestamp>2026-06-08T21:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-34032-33</username>
        <id>39771</id>
      </contributor>
      <comment>شیخ الحدیث والتفسیر حضرت مولانا سمیع الحق حقانی مرد مومن مرد حق سمیع الحق سمیع الحق</comment>
      <origin>364560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5035" sha1="lp6adnpkvrz9j448a3saszdz9y9oeds" xml:space="preserve">شہید شیخ الحدیث مولانا سمیع الحق: علم و جہاد کا مینار

جب اکوڑہ خٹک کی سرزمین پر صبح کی پہلی کرن پڑتی ہے تو دارالعلوم حقانیہ کے میناروں سے حدیث کی صدائیں گونجتی ہیں۔ اسی درسگاہ کے صحن میں ایک صدی کا وہ مردِ قلندر کھڑا نظر آتا ہے جس نے قلم کو تلوار اور منبر کو محاذ بنا دیا — **مولانا سمیع الحق شہید**۔

وہ کمرہ جہاں تاریخ لکھی گئی

دارالعلوم حقانیہ کا &quot;دارالحدیث&quot; صرف ایک کمرہ نہیں تھا۔ یہاں 30 سال تک شیخ الحدیث کی کرسی پر بیٹھ کر مولانا نے صحیح بخاری کا درس دیا تو لگتا تھا الفاظ نہیں، چنگاریاں برس رہی ہیں۔ ہزاروں تشنگانِ علم نے ان کے سامنے زانوئے تلمذ تہہ کیا۔ آج افغانستان کے وزیر، پاکستان کے مفتی، اور دنیا بھر کے شیوخ جب &quot;حدثنا&quot; کہتے ہیں تو اس سند کی ایک کڑی سمیع الحق سے جا ملتی ہے۔

ان کے شاگرد کہتے ہیں: &quot;شیخ کا درس سن کر لگتا تھا کہ ہم چودہ سو سال پیچھے مدینہ کی مسجد نبوی میں بیٹھے ہیں۔&quot; 

قلم کا مجاہد

مولانا کی تلوار صرف زبان نہیں تھی، قلم بھی تھا۔ ان کی انگلیوں سے نکلنے والی سیاہی نے لائبریریاں آباد کر دیں:

تفسیر لاہوری : جب قرآن کی آیات پر قلم اٹھایا تو ایسا لگا کہ الفاظ میں جان پڑ گئی

زین المحافل شرح الشمائل الترمذی: نبی کریم ﷺ کے حلیہ مبارک پر 2 جلدوں میں محبت کی داستان

قادیانی فتنہ اور ملت اسلامیہ کا موقف: ایک کتاب نہیں، عقیدہ ختم نبوت کا فولادی قلعہ

صلیبی دہشت گردی اور عالم اسلام: 

جب دنیا &quot;دہشت گردی&quot; کا الزام مسلمانوں پر لگا رہی تھی، شیخ نے آئینہ دکھا دیا

خطبات مشاہیر 10 جلدیں: منبر کی وہ گرج جو ایوانوں تک سنی گئی ۔

ماہنامہ الحق: ایک تحریک کا نام

&quot;ماہنامہ الحق&quot; صرف رسالہ نہیں تھا، ایک تحریک تھی۔ اس کے صفحات پر مولانا کے دروس، فتوے، اور حالات حاضرہ پر تبصرے چھپتے تو لگتا تھا کہ اکوڑہ خٹک سے پوری امت سے خطاب ہو رہا ہے۔ 

وہ وژن جو مرتا نہیں

مولانا حامد الحق نے کیا خوب کہا تھا: &quot;سمیع الحق نے اپنا سینہ چھلنی کروا دیا لیکن سامراج کے سامنے جھکے نہیں۔&quot; 

ان کی علمی خدمات کو 3 لفظوں میں سمیٹا جائے تو: دینی، سیاسی، تصنیفی**۔ وہ بیک وقت شیخ الحدیث بھی تھے، دفاع پاکستان کونسل کے چیئرمین بھی، اور وفاق المدارس کے نائب صدر بھی۔ سراج الحق جیسے مخالف سیاسی رہنما بھی گواہی دیتے ہیں: **&quot;وہ ساری زندگی مظلوم مسلمانوں کی توانا آواز رہے۔ اتحاد بین المسلمین کے داعی رہے۔&quot; 

آج بھی زندہ نصاب

2 نومبر 2018 کو قاتل نے سمجھا کہ ایک بوڑھے عالم کو ختم کر دیا۔ مگر وہ بھول گیا کہ نظریات گولی سے نہیں مرتے۔ 

آج بھی دارالعلوم حقانیہ میں &quot;خدمات مولانا سمیع الحق شہید کانفرنس&quot; ہوتی ہے۔ آج بھی ان کے شاگرد مولانا انوار الحق اور مولانا راشد الحق سمیع اسی کرسی سے درس بخاری دے رہے ہیں۔ آج بھی افغانستان کے پہاڑوں سے لے کر کراچی کے مدارس تک جب کوئی طالب علم &quot;قال الشیخ سمیع الحق&quot; کہتا ہے تو ایک عہد تازہ ہو جاتا ہے۔

سمیع الحق ایک نام نہیں، ایک عہد تھا۔ 

وہ عہد جس میں قلم اور کتاب، مدرسہ اور منبر، علم اور عمل سب ایک ساتھ چلتے تھے۔ وہ چلے گئے، مگر ان کا لگایا ہوا چراغ ہر صبح دارالعلوم کے میناروں پر روشن ہوتا ہے اور اعلان کرتا ہے: **&quot;علم مرتا نہیں، شہید زندہ رہتا ہے بقلم الحافظ المفتی الدکتور جاویدعلی الحقانی المعروف ب عبادالرحمن المدنی 

شاگرد شیخ الحدیث صدر وفاق المدارس العربیہ پاکستان حضرت مولانا انوار الحق حقانی حفظہ اللّٰہ</text>
      <sha1>lp6adnpkvrz9j448a3saszdz9y9oeds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کارن:ABreault (WMF)/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>87426</id>
    <revision>
      <id>364562</id>
      <timestamp>2026-06-08T22:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ABreault (WMF)</username>
        <id>29766</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;[[d:Q465863#P69]]&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>364562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="lava2heyzlopy3dh2pymcqg20utwfjn" xml:space="preserve">[[d:Q465863#P69]]</text>
      <sha1>lava2heyzlopy3dh2pymcqg20utwfjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:Zainullah Haidari</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87427</id>
    <revision>
      <id>364565</id>
      <timestamp>2026-06-09T02:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>364565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="b60uyl7eh0c0ykiyiwo4ysadeygjp8r" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=Zainullah Haidari}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۹ جون ۲۰۲۶، گړۍ ۰۲:۱۲ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>b60uyl7eh0c0ykiyiwo4ysadeygjp8r</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>