ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې مهال‌ليک د مهال‌ليک خبرې اترې چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 2 38165 365365 215352 2026-07-27T10:54:02Z Fahim ullah kamal 16046 دا مخ د '-----------------' پرځای راوستل 365365 wikitext text/x-wiki ----------------- grayrg2v7063zg60t0acr959xd390qk 3 73606 365361 310007 2026-07-27T09:04:40Z Syunsyunminmin 27228 Syunsyunminmin د [[د کارن خبرې اترې:かっつん77]] مخ [[د کارن خبرې اترې:KTTNN77]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/かっつん77|かっつん77]]" to "[[Special:CentralAuth/KTTNN77|KTTNN77]]" 310007 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=かっつん77}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۱۲:۰۶, ۱۶ جنوري ۲۰۲۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړیوال ‌وخت''']]) 72mzczrs3k21oa0yetzqwa0mj6t7abp 3 86542 365363 361453 2026-07-27T09:33:42Z Deepfriedokra 19207 Deepfriedokra د [[د کارن خبرې اترې:Shubhsamant09]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Matthewmurdock]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Shubhsamant09|Shubhsamant09]]" to "[[Special:CentralAuth/Matthewmurdock|Matthewmurdock]]" 361453 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Shubhsamant09}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۱۹:۴۹, ۲۲ فېبروري ۲۰۲۶ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) dxgu131se7e55283jvowodklo0myuim 3 87556 365358 2026-07-26T14:23:45Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 365358 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Ratef}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲۶ جولای ۲۰۲۶، گړۍ ۱۴:۲۳ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) mcy0pxkmwhua90dguqew7f3w9bx40ow 0 87557 365359 2026-07-26T20:35:57Z O.sediqi93 16958 نوي لیکنه 365359 wikitext text/x-wiki ==تېر== '''تېر''' يا '''تېر مهال''' د [[وخت]] هغې برخې ته ویل کېږي چې لا دمخه تېره شوې ده او د [[تېرپېر|اوسني وخت]] څخه وړاندې پیښې په کې شاملې دي. د ډېرو علمي او فکري تعریفونو له مخې، تېر مهال د هغو ټولو پېښو، شېبو او تجربو ټولګه ده چې د مهال په تسلسل کې ترسره شوي او اوس یوازې د هغوی [[يادښتونه|اغېزې]]، [[حافظه]] یا تاریخي اسناد پاتې دي.<ref>Dainton, Barry (2010). ''Time and Space''. Routledge. p. 14–18. ISBN 978-0415479080.</ref> د تېر مفهوم په راز راز پوهنیزو برخو کې شتون لري، لکه [[فلسفه]]، [[فزیک]]، [[ارواپوهنه]]، [[تاريخ]] او [[لرغونپوهنه]]. == په بېلابېلو برخو کې د تېر مفهوم == === په فزیک او انساني رڼا کې=== په [[کلاسیکه فزیک]] او د [[البرټ انشټاین]] د [[نسبیت تیوري|د نسبیت په تیوري]] کې، تېر وخت د هغو پېښو مجموعې ته ویل کېږي چې له اوسنۍ شېبې وړاندې د [[مکان-زمان]] په مخینه کې پېښې شوې دي. د فزیک له نظره د وخت تیرېدل د انټروپي (Entropy) یا بی نظمۍ له زياتوالي سره تړاو لري، چې د [[ترموډاینامیک دوهم قانون]] له مخې پیژندل کېږي. دغه جریان ته د [[د وخت غشې|د وخت غشی]] (Arrow of Time) وايي، چې يوازې له تېر څخه راتلونکي لوري ته حرکت کوي.<ref>Carroll, Sean (2010). ''From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time''. Dutton. ISBN 978-0525951339.</ref> === په فلسفه او علم پوهنه کې=== په فلسفه کې د تېر وخت واقعیت او طبیعت تر بحث لاندې دی: * '''حضور پالنه (Presentism):''' دا نظریه ادعا کوي چې یوازې "اوسنی وخت" ریښتینی دی، او تېر مهال نورد بهرني شتون لرونکی نه دی؛ بلکې یوازې په حافظه او اثارو کې شته. * '''چوارمعدي یا زماني پام‌پايلو پالنه (Eternalism):''' د دې لیدلوري له مخې تېر، اوس او [[راتلونکی]] ټول یو شان وجود لري او د نړۍ څلورم ابعاد جوړوي.<ref>Rea, Michael C. (2003). "Four-Dimensionalism". ''The Oxford Handbook of Metaphysics''. Oxford University Press. pp. 246–280.</ref> === په ارواپوهنه کې === په [[ارواپوهنه]] کې، د انساني عقل او پیژندنې وړتیا د تېر وخت له یادښتونو ([[حافظه]]) سره مستقیم اړیکه لري. انسانان کولای شي د شته تجربو او د تېرو پېښو تحلیل په مټ خپلو خپلمنځي اړيکو او د راتلونکي بېلابېلو پلانونو ته پام وکړي. == د تېر د مطالعې پوهنیزې لارې چارې == د تېر وخت د روښانولو او پېژندلو لپاره ځانګړي علوم وجود لري: # '''[[تاريخ]]:''' د لیکلو او جوړو شویو اسنادو په واسطه د بشر د تېرو کړنو او پېښو ثبتول او څېړل. # '''[[لرغونپوهنه]]:''' د لرغونو پاتې شونو، ودانیو، ژوندیو موجوداتو د هډوکو او پخوانیو افزارو له لارې د انسان د پخواني ژوند مطالعه. # '''[[ځمکپوهنه]]:''' د ځمکې طبقو، ډبرو او پخوانیو تحولاتو کتل چې میلیونه کلونه دمخه تېر شوي. == همدارنګه وګورئ == * [[وخت]] * [[تاريخ]] * [[راتلونکی]] * [[د نسبیت تیوري]] * [[حافظه]] == سرچينې == {{سرچينې}} [[وېشنيزه:زمان]] [[وېشنيزه:فلسفه]] [[وېشنيزه:تاریخ]] jloork3yzhn0bk4lu0i9rijgsh9rdjx 365360 365359 2026-07-26T20:42:21Z O.sediqi93 16958 تېروتنه اصلاح شوه 365360 wikitext text/x-wiki ==تېر== '''تېر''' يا '''تېر مهال''' د [[وخت]] هغې برخې ته ویل کېږي چې لا دمخه تېره شوې ده او د [[تېرپېر|اوسني وخت]] څخه وړاندې پیښې په کې شاملې دي. د ډېرو علمي او فکري تعریفونو له مخې، تېر مهال د هغو ټولو پېښو، شېبو او تجربو ټولګه ده چې د مهال په تسلسل کې ترسره شوي او اوس یوازې د هغوی [[يادښتونه|اغېزې]]، [[حافظه]] یا تاریخي اسناد پاتې دي.<ref>Dainton, Barry (2010). ''Time and Space''. Routledge. p. 14–18. ISBN 978-0415479080.</ref> د تېر مفهوم په راز راز پوهنیزو برخو کې شتون لري، لکه [[فلسفه]]، [[فزیک]]، [[ارواپوهنه]]، [[تاريخ]] او [[لرغونپوهنه]].<ref><ref>Dainton, Barry (2010). ''Time and Space''. Routledge. pp. 14–18. ISBN 978-0415479080.</ref> <ref>Carroll, Sean (2010). ''From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time''. Dutton. ISBN 978-0525951339.</ref> <ref>Rea, Michael C. (2003). "Four-Dimensionalism". ''The Oxford Handbook of Metaphysics''. Oxford University Press. pp. 246–280. ISBN 978-0199284221.</ref></ref> == په بېلابېلو برخو کې د تېر مفهوم == === په فزیک او انساني رڼا کې=== په [[کلاسیکه فزیک]] او د [[البرټ انشټاین]] د [[نسبیت تیوري|د نسبیت په تیوري]] کې، تېر وخت د هغو پېښو مجموعې ته ویل کېږي چې له اوسنۍ شېبې وړاندې د [[مکان-زمان]] په مخینه کې پېښې شوې دي. د فزیک له نظره د وخت تیرېدل د انټروپي (Entropy) یا بی نظمۍ له زياتوالي سره تړاو لري، چې د [[ترموډاینامیک دوهم قانون]] له مخې پیژندل کېږي. دغه جریان ته د [[د وخت غشې|د وخت غشی]] (Arrow of Time) وايي، چې يوازې له تېر څخه راتلونکي لوري ته حرکت کوي.<ref>Carroll, Sean (2010). ''From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time''. Dutton. ISBN 978-0525951339.</ref> په فلسفه کې د تېر وخت واقعیت او طبیعت تر بحث لاندې دی: * '''حضور پالنه (Presentism):''' دا نظریه ادعا کوي چې یوازې "اوسنی وخت" ریښتینی دی، او تېر مهال نورد بهرني شتون لرونکی نه دی؛ بلکې یوازې په حافظه او اثارو کې شته. * '''چوارمعدي یا زماني پام‌پايلو پالنه (Eternalism):''' د دې لیدلوري له مخې تېر، اوس او [[راتلونکی]] ټول یو شان وجود لري او د نړۍ څلورم ابعاد جوړوي.<ref>Rea, Michael C. (2003). "Four-Dimensionalism". ''The Oxford Handbook of Metaphysics''. Oxford University Press. pp. 246–280.</ref> === په ارواپوهنه کې === په [[ارواپوهنه]] کې، د انساني عقل او پیژندنې وړتیا د تېر وخت له یادښتونو ([[حافظه]]) سره مستقیم اړیکه لري. انسانان کولای شي د شته تجربو او د تېرو پېښو تحلیل په مټ خپلو خپلمنځي اړيکو او د راتلونکي بېلابېلو پلانونو ته پام وکړي.<ref><ref>Dainton, Barry (2010). ''Time and Space''. Routledge. pp. 14–18. ISBN 978-0415479080.</ref> <ref>Carroll, Sean (2010). ''From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time''. Dutton. ISBN 978-0525951339.</ref> <ref>Rea, Michael C. (2003). "Four-Dimensionalism". ''The Oxford Handbook of Metaphysics''. Oxford University Press. pp. 246–280. ISBN 978-0199284221.</ref></ref> == د تېر د مطالعې پوهنیزې لارې چارې == د تېر وخت د روښانولو او پېژندلو لپاره ځانګړي علوم وجود لري:<ref><ref>Dainton, Barry (2010). ''Time and Space''. Routledge. pp. 14–18. ISBN 978-0415479080.</ref> <ref>Carroll, Sean (2010). ''From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time''. Dutton. ISBN 978-0525951339.</ref> <ref>Rea, Michael C. (2003). "Four-Dimensionalism". ''The Oxford Handbook of Metaphysics''. Oxford University Press. pp. 246–280. ISBN 978-0199284221.</ref></ref> # '''[[تاريخ]]:''' د لیکلو او جوړو شویو اسنادو په واسطه د بشر د تېرو کړنو او پېښو ثبتول او څېړل. # '''[[لرغونپوهنه]]:''' د لرغونو پاتې شونو، ودانیو، ژوندیو موجوداتو د هډوکو او پخوانیو افزارو له لارې د انسان د پخواني ژوند مطالعه. # '''[[ځمکپوهنه]]:''' د ځمکې طبقو، ډبرو او پخوانیو تحولاتو کتل چې میلیونه کلونه دمخه تېر شوي. == همدارنګه وګورئ == * [[وخت]] * [[تاريخ]] * [[راتلونکی]] * [[د نسبیت تیوري]] * [[حافظه]] == سرچينې == {{سرچينې}} [[وېشنيزه:زمان]] [[وېشنيزه:فلسفه]] [[وېشنيزه:تاریخ]] k6xblnjmu21tjonxuqi9ggtr8d7d118 3 87558 365362 2026-07-27T09:04:40Z Syunsyunminmin 27228 Syunsyunminmin د [[د کارن خبرې اترې:かっつん77]] مخ [[د کارن خبرې اترې:KTTNN77]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/かっつん77|かっつん77]]" to "[[Special:CentralAuth/KTTNN77|KTTNN77]]" 365362 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:KTTNN77]] tq93nvnras8nc91b3k6vrf0y9rozm9m 3 87559 365364 2026-07-27T09:33:42Z Deepfriedokra 19207 Deepfriedokra د [[د کارن خبرې اترې:Shubhsamant09]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Matthewmurdock]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Shubhsamant09|Shubhsamant09]]" to "[[Special:CentralAuth/Matthewmurdock|Matthewmurdock]]" 365364 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:Matthewmurdock]] s2l4jus2f52wq0ev1f5m8dmd80uaica