کينډۍ:Browsebar

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ps">
  <siteinfo>
    <sitename>ويکيپېډيا</sitename>
    <dbname>pswiki</dbname>
    <base>https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">رسنۍ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ځانگړی</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارن</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">د کارن خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ويکيپېډيا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">د ويکيپېډيا خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">دوتنه</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">د دوتنې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مېډياويکي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">د مېډياويکي خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">کينډۍ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">د کينډۍ خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">لارښود</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">د لارښود خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">وېشنيزه</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">د وېشنيزې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">تانبه</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">د تانبې خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">مهال‌ليک</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">د مهال‌ليک خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">چلنوال</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">د چلنوال خبرې اترې</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">پېښه</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">د پېښې خبرې اترې</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>کينډۍ:Browsebar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2805</id>
    <revision>
      <id>368475</id>
      <parentid>172568</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T12:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>368475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="5k2se5kb6bcfzpgl2rzxlx9x7wfr6k1" xml:space="preserve">{|width=&quot;95%&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;clear:both; margin:0 margin-top:0px; margin-bottom:.2em; background-color:transparent; text-align: منځ; font-size: 92%;&quot;
|-
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=IslamSymbol.svg|link=تانبه:اسلام|width=35px|height=35px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Opened Qur'an.jpg|link=تانبه:قرآن|width=40px|height=40px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Gnome-globe.svg|link=تانبه:ځمکپوهنه|width=35px|height=35px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Noia 64 apps kworldclock.png|link=تانبه:تاریخ|width=45px|height=40px}}&lt;/منځ&gt; 
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Nuvola_apps_edu_mathematics-ar.svg|link=تانبه:شمېرپوهنه|width=40px|height=35px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Nuvola_apps_kalzium.svg|link=تانبه:پوهنه|width=35px|height=35px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Nuvola filesystems folder home.svg|منځ|link=تانبه:ټولنه|width=36px|height=55px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Nuvola apps display.png|link=تانبه:ټکنالوجي|width=35px|height=35px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Socrates_blue_version2.png|link=تانبه:فلسفه|width=35px|height=35px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Religious syms.svg|link=تانبه:دين|width=30px|height=30px}}&lt;/منځ&gt;
|width=&quot;10%&quot;|&lt;منځ&gt;{{Click|image=Portal.svg|link=تانبه:د تانبو لړليک|width=30px|height=30px}}&lt;/منځ&gt;
|-
|[[تانبه:اسلام|اسلام]] 
|[[تانبه:قرآن|قرآن]] 
|[[تانبه:ځمکپوهنه|ځمکپوهنه]] 
|[[تانبه:تاریخ|تاریخ]] 
|[[تانبه:شمېرپوهنه|شمېر پوهنه]] 
|[[تانبه:پوهنه|پوهنه]] 
|[[تانبه:ټولنه|ټولنه]] 
|[[تانبه:ټکنالوجي|ټکنالوجي]] 
|[[تانبه:فلسفه|فلسفه]] 
|[[تانبه:دين|دين]]
|[[تانبه:د تانبو لړليک|تانبو لړليک]]
|-
|}

&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;


{{pp-semi-template|small=yes}}


&lt;!--Categories--&gt;
[[Category:Bar-style templates|{{PAGENAME}}]]

&lt;!--Other languages--&gt;[[وېشنيزه:د تانبو کينډۍ]]
[[en:Template:Browsebar]]
[[be-x-old:Шаблён:Панэль індэксу ўнутраных матэрыялаў]]
[[br:Patrom:Porchedoù roll]]
[[ca:Plantilla:Browsebar]]
[[ceb:Plantilya:Browsebar]]
[[cy:Nodyn:Browsebar]]
[[es:Plantilla:Browsebar]]
[[fr:Modèle:Browsebar]]
[[lb:Schabloun:Index]]
[[arz:قالب:تصفح البوابات]]
[[ms:Templat:Browsebar]]
[[pt:Predefinição:Barra de portais]]
[[ru:Шаблон:Индекс]]
[[uk:Шаблон:Index box]]
[[zh-classical:Template:Browsebar]]
[[zh:Template:Browsebar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5k2se5kb6bcfzpgl2rzxlx9x7wfr6k1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>368476</id>
      <parentid>368475</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T12:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>368476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2798" sha1="spesvxlxdelbeai5fs2gk7gsj9696z7" xml:space="preserve">{|width=&quot;95%&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;clear:both; margin:0 margin-top:0px; margin-bottom:.2em; background-color:transparent; text-align: مرکز; font-size: 92%;&quot;
|-
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=IslamSymbol.svg|link=تانبه:اسلام|width=35px|height=35px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Opened Qur'an.jpg|link=تانبه:قرآن|width=40px|height=40px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Gnome-globe.svg|link=تانبه:ځمکپوهنه|width=35px|height=35px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Noia 64 apps kworldclock.png|link=تانبه:تاریخ|width=45px|height=40px}}&lt;/مرکز&gt; 
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Nuvola_apps_edu_mathematics-ar.svg|link=تانبه:شمېرپوهنه|width=40px|height=35px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Nuvola_apps_kalzium.svg|link=تانبه:پوهنه|width=35px|height=35px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Nuvola filesystems folder home.svg|مرکز|link=تانبه:ټولنه|width=36px|height=55px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Nuvola apps display.png|link=تانبه:ټکنالوجي|width=35px|height=35px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Socrates_blue_version2.png|link=تانبه:فلسفه|width=35px|height=35px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Religious syms.svg|link=تانبه:دين|width=30px|height=30px}}&lt;/مرکز&gt;
|width=&quot;10%&quot;|&lt;مرکز&gt;{{Click|image=Portal.svg|link=تانبه:د تانبو لړليک|width=30px|height=30px}}&lt;/مرکز&gt;
|-
|[[تانبه:اسلام|اسلام]] 
|[[تانبه:قرآن|قرآن]] 
|[[تانبه:ځمکپوهنه|ځمکپوهنه]] 
|[[تانبه:تاریخ|تاریخ]] 
|[[تانبه:شمېرپوهنه|شمېر پوهنه]] 
|[[تانبه:پوهنه|پوهنه]] 
|[[تانبه:ټولنه|ټولنه]] 
|[[تانبه:ټکنالوجي|ټکنالوجي]] 
|[[تانبه:فلسفه|فلسفه]] 
|[[تانبه:دين|دين]]
|[[تانبه:د تانبو لړليک|تانبو لړليک]]
|-
|}

&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;


{{pp-semi-template|small=yes}}


&lt;!--Categories--&gt;
[[Category:Bar-style templates|{{PAGENAME}}]]

&lt;!--Other languages--&gt;[[وېشنيزه:د تانبو کينډۍ]]
[[en:Template:Browsebar]]
[[be-x-old:Шаблён:Панэль індэксу ўнутраных матэрыялаў]]
[[br:Patrom:Porchedoù roll]]
[[ca:Plantilla:Browsebar]]
[[ceb:Plantilya:Browsebar]]
[[cy:Nodyn:Browsebar]]
[[es:Plantilla:Browsebar]]
[[fr:Modèle:Browsebar]]
[[lb:Schabloun:Index]]
[[arz:قالب:تصفح البوابات]]
[[ms:Templat:Browsebar]]
[[pt:Predefinição:Barra de portais]]
[[ru:Шаблон:Индекс]]
[[uk:Шаблон:Index box]]
[[zh-classical:Template:Browsebar]]
[[zh:Template:Browsebar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>spesvxlxdelbeai5fs2gk7gsj9696z7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>368477</id>
      <parentid>368476</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T12:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>368477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="pq7wg2bhguvrtf4i5mgbahv7u41daka" xml:space="preserve">{|width=&quot;95%&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;clear:both; margin:0 margin-top:0px; margin-bottom:.2em; background-color:transparent; text-align: center; font-size: 92%;&quot;
|-
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=IslamSymbol.svg|link=تانبه:اسلام|width=35px|height=35px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Opened Qur'an.jpg|link=تانبه:قرآن|width=40px|height=40px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Gnome-globe.svg|link=تانبه:ځمکپوهنه|width=35px|height=35px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Noia 64 apps kworldclock.png|link=تانبه:تاریخ|width=45px|height=40px}}&lt;/center&gt; 
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Nuvola_apps_edu_mathematics-ar.svg|link=تانبه:شمېرپوهنه|width=40px|height=35px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Nuvola_apps_kalzium.svg|link=تانبه:پوهنه|width=35px|height=35px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Nuvola filesystems folder home.svg|center|link=تانبه:ټولنه|width=36px|height=55px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Nuvola apps display.png|link=تانبه:ټکنالوجي|width=35px|height=35px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Socrates_blue_version2.png|link=تانبه:فلسفه|width=35px|height=35px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;9%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Religious syms.svg|link=تانبه:دين|width=30px|height=30px}}&lt;/center&gt;
|width=&quot;10%&quot;|&lt;center&gt;{{Click|image=Portal.svg|link=تانبه:د تانبو لړليک|width=30px|height=30px}}&lt;/center&gt;
|-
|[[تانبه:اسلام|اسلام]] 
|[[تانبه:قرآن|قرآن]] 
|[[تانبه:ځمکپوهنه|ځمکپوهنه]] 
|[[تانبه:تاریخ|تاریخ]] 
|[[تانبه:شمېرپوهنه|شمېر پوهنه]] 
|[[تانبه:پوهنه|پوهنه]] 
|[[تانبه:ټولنه|ټولنه]] 
|[[تانبه:ټکنالوجي|ټکنالوجي]] 
|[[تانبه:فلسفه|فلسفه]] 
|[[تانبه:دين|دين]]
|[[تانبه:د تانبو لړليک|تانبو لړليک]]
|-
|}

&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;


{{pp-semi-template|small=yes}}


&lt;!--Categories--&gt;
[[Category:Bar-style templates|{{PAGENAME}}]]

&lt;!--Other languages--&gt;[[وېشنيزه:د تانبو کينډۍ]]
[[en:Template:Browsebar]]
[[be-x-old:Шаблён:Панэль індэксу ўнутраных матэрыялаў]]
[[br:Patrom:Porchedoù roll]]
[[ca:Plantilla:Browsebar]]
[[ceb:Plantilya:Browsebar]]
[[cy:Nodyn:Browsebar]]
[[es:Plantilla:Browsebar]]
[[fr:Modèle:Browsebar]]
[[lb:Schabloun:Index]]
[[arz:قالب:تصفح البوابات]]
[[ms:Templat:Browsebar]]
[[pt:Predefinição:Barra de portais]]
[[ru:Шаблон:Индекс]]
[[uk:Шаблон:Index box]]
[[zh-classical:Template:Browsebar]]
[[zh:Template:Browsebar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pq7wg2bhguvrtf4i5mgbahv7u41daka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زامبيا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3199</id>
    <revision>
      <id>368490</id>
      <parentid>335839</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T00:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>368490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21643" sha1="la0c0zw9i4b1o6puh8rhtbls3ozd0xa" xml:space="preserve">'''زمبیا''' چې رسمي نوم یې '''د زېمبیا جمهوریت''' دی په [[سویلي افریقا]] کې په وچې پورې تړلی یو هیواد دی. د زمبیا پلازمینه [[لوساکا]] او رسمي ژبه یې [[انګلیسي]] ده ۶۱۸'۷۵۲ کیلومتره مساحت او ۰۰۰'۶۶۸'۱۱ میلیونه وګړي لري. د یاد هیواد د پیسو واحد [[د زمبیا کواچای]] ده.

{{Infobox country
| conventional_long_name    = د زامبیا هیواد ولسمشریزه 
| common_name               = زمبیا
| image_flag                = Flag of Zambia.svg
| image_coat                = Coat of Arms of Zambia.svg
| image_map                 = Zambia (orthographic projection).svg
| image_map2                =
| national_motto            ={{سخ}}&quot;One Zambia, One Nation&quot; &lt;!--speechmarks, as it's a quotation--&gt;
| national_anthem           = &quot;[[Stand and Sing of Zambia, Proud and Free]]&quot;{{سخ}}&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em; text-align:center;&quot;&gt;[[دوتنه:Zambian national anthem.oga]]&lt;/div&gt;
| official_languages        = [[انګلیسي]]
| regional_languages        = {{Collapsible list
  |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
  |title =
  |liststyle = text-align: left;border-top:1px solid #aaa;
  | ۳۳٫۵٪ [[بمبا ژبه]]
  | ۱۴٫۸٪ [[چوایي ژبه]]
  | ۱۱.۴% [[تونګا ژبه]]
  | ۵.۵% [[لوزي ژبه]]
  | ۴٫۵٪ [[چوایي ژبه]]
  | ۳.۰% [[نسنګا ژبه]]
  | ۲٫۶٪ [[زبان تومبوکا]]
  | ۱.۹% [[لوندا ژبه]]
  | ۱.۹% [[کاوند ژبه]]
  | ۱.۸% [[لالا ژبه]]
  | ۱.۸% [[لامبا ژبه]]
  | ۱٫۷٪ [[زبان انگلیسی]]
  | ۱.۵% [[لووال ژبه]]
  | ۱.۳% [[مامبو ژبه]]
  | ۱.۲% [[لنج ژبه]]
  | ۱.۲% [[ناموانګا ژبه]]
  | ۱.۰% [[بایسا ژبه]]
  | ۰.۹% وشي ژبه
  | ۰.۷% [[للا ژبه]]
  | ۰.۷% [[مبوندا ژبه]]
  | ۰.۷% [[نګوني ژبه]]
  | ۰.۷% [[سنګا ژبه]]
  | ۰.۶% [[لونګو ژبه]]
  | ۰.۵% توکا-لینا
  | ۴.۷% نورې
}}
| demonym                = Zambian
| ethnic_groups          = {{Collapsible list
  |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
  |title =
  |liststyle = text-align: left;border-top:1px solid #aaa;
  | 21.0% [[Bemba people|Bemba]]
  | 13.6% [[Tonga people of Zambia and Zimbabwe|Tonga]]
  | 7.4% [[چیوا خلک]]
  | 5.7% [[لوزي خلک]]
  | 5.3% [[Nsenga people|Nsenga]]
  | 4.4% [[Tumbuka people|Tumbuka]]
  | 4.0% [[Ngoni people|Ngoni]]
  | 3.1% Lala
  | 2.9% Kaonde
  | 2.8% Namwanga
  | 2.6% [[Lunda people|Lunda (Northern)]]
  | 2.5% [[Mambwe people|Mambwe]]
  | 2.2% Luvale
  | 2.1% [[Lamba people|Lamba]]
  | 1.9% Ushi
  | 1.6% Bisa
  | 1.6% Lenje
  | 1.2% [[Mbunda people|Mbunda]]
  | 0.9% [[Lunda people|Lunda (Luapula)]]
  | 0.9% [[Senga people|Senga]]
  | 0.8% [[Ila people|Ila]]
  | 0.8% [[Lungu people|Lungu]]
  | 0.7%  Tabwa 
  | 0.7% Soli
  | 0.7% [[Kunda people|Kunda]]
  | 0.6% Ngumbo
  | 0.5% Chishinga
  | 0.5% [[Chokwe people|Chokwe]]
  | 0.5% [[Nkoya people|Nkoya]]
  | 5.4% Other ethnics
  | 0.8% Major racial
  | 0.4% Unclassified
}}
| ethnic_groups_year                = 2010&lt;ref name=&quot;ZMBCSO2016&quot;&gt;[http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/2010_Census/2010%20Census%20of%20Population%20National%20Analytical%20Report.pdf Census of Population and Housing National Analytical Report 2010] Central Statistical Office, Zambia&lt;/ref&gt;
| religion                = {{ |item_style=white-space:nowrap;
  |۹۵٫۵٪ [[مسیحیت]] (official)
  |–۷۵٫۳٪ [[پروتستان]]
  |–۲۰٫۲٪ [[کاتولیک]]
  |۲.۷% نور
  |۱٫۸٪ [[بی دیني]]
}}
| religion_year                = ۲۰۱۰
| religion_ref                =&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/print_za.html |title=آرشیف کاپي |access-date=2021-02-09 |تاريخ الأرشيف=2020-10-16 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201016202136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/print_za.html |url-status=dead |خونديځ نېټه=2020-10-16 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20201016202136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/print_za.html |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20201016202136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/print_za.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016202136/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/print_za.html }}&lt;/ref&gt;
| capital                = [[لوساکا]]
| coordinates                = {{Coord|15|25|S|28|17|E|type:city}}
| largest_city                = capital
| government_type                = [[حکومت]] [[حاکم نظام]] [[ولسمشریزه]]
| leader_title1                = [[ولسمشر]]
| leader_name1                = [[ادګار لونګو]]
| leader_title2                = [[مرستیال ولسمشر]]
| leader_name2                = [[ینونګ واینا]]
| legislature                = [[ولسي جرګه]]
| area_km2                = ۷۵۲٬۶۱۸
| area_sq_mi                = ۲۹۰٬۵۸۷ &lt;!--Do not remove per [[جغرافیه]]--&gt;
| area_rank                = 38th &lt;!--should be same as listed on [[اقتصاد]]--&gt;
| area_footnote                =&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;{{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf |title=Population by sex, rate of population increase, surface area and density |author=United Nations Statistics Division |accessdate=9 November 2007}}&lt;/ref&gt;
| percent_water                = ۱
| population_estimate                = {{UN Population|Zambia}}{{UN Population|ref}}
| population_estimate_year                = {{UN Population|Year}}
| population_estimate_rank                = 65th
| population_census                = 13,092,666&lt;ref name=&quot;censubibpibjnii&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/2010_Census/2010%20Census%20of%20Population%20National%20Analytical%20Report.pdf |title=2010 Census Population Summaries |author=Central Statistical Office, Government of Zambia |accessdate=6 March 2018}}&lt;/ref&gt;
| population_census_year                = [[2010 Zambian census|۲۰۱۰]]
| population_density_km2                = ۱۷٫۲
| population_density_sq_mi                = ۴۴٫۵ &lt;!--Do not remove per [[وګړي]]--&gt;
| population_density_rank                = ۱۹۱st
| GDP_PPP_year                = ۲۰۱۹
| GDP_PPP                = $۷۵.۸۵۷ بیلیونه&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD/ZMB|title=Zambia |publisher=International Monetary Fund}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_rank                =
| GDP_PPP_per_capita                = $۴,۱۴۸&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank                =
| GDP_nominal                = $۲۳.۹۴۶ بیلیونه&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_year                = ۲۰۱۹
| GDP_nominal_per_capita                = $۱,۳۰۷&lt;ref name=imf2/&gt;
| Gini_year                = ۲۰۱۵
| Gini_change                = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini                = ۵۷٫۱ &lt;!--number only--&gt;
| Gini_ref                =&lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |accessdate=2 September 2019}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank                =
| HDI_year                = ۲۰۱۸&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change                = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI                = ۰٫۵۹۱ &lt;!--number only--&gt;
| HDI_ref                =&lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2019|language=en|publisher=[[برنامه عمران ملل متحد]]|date=10 December 2019|accessdate=10 December 2019|format=PDF}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                = ۱۴۳rd
| sovereignty_type                = [[خپلواکي]]
| sovereignty_note                = له [[بریتانیا]]
| established_event1                = [[شمال-ختیځه رودیسیا]]
| established_date1                = ۲۷ جون ۱۸۹۰
| established_event2                = [[باروتزیلاند-شمال-ختیځه رودسیا]]
| established_date2                = ۲۸ نوامبر ۱۸۹۹
| established_event3                = [[شمال-لویدیځه رودسیا]]
| established_date3                = ۲۹ ژانویه ۱۹۰۰
| established_event4                = [[شمالي رودسیا]]
| established_date4                = ۱۷ اکتوبر ۱۹۱۱
| established_event5                = [[ولایتونه]]
| established_date5                = ۱ اوت ۱۹۵۳
| established_event6                = [[ ولسمشریزه جوړیدل ۱۹۶۴]]
| established_date6                = ۲۴ اکتوبر ۱۹۶۴
| established_event7                = [[Constitution of Zambia|Current constitution]]
| established_date7                = ۵ جنوري ۲۰۱۶
| currency                = [[د زامبیا کواچای]]
| currency_code                = ZMW
| time_zone                = [[د مرکزي افریقا وخت|CAT]]
| utc_offset                = +۲
| drives_on                = [[د موټروانې لوری]]
| calling_code                = [[+۲۶۰]]
| cctld                = [[.zm]]
| today                =
| date_start                = ۱۹۶۴
}}

زامبیا (/ˈzæmbiə, ˈzɑːm-/) په رسمي ډول د زامبیا جمهوریت په وچه کې پروت هېواد دی چې د مرکزي، سویلي او ختیځې افریقا پر تقاطع موقعیت لري. که څه هم معمولاً په مرکزي-سویلي افریقا کې پروت بلل کېږي. په شمال کې د کانګو له دیموکراتیک جمهوریت، په شمال ختیځ کې له تانزانیا، په ختیځ کې له مالاوي، په سویل ختیځ کې له موزامبېک په سویل کې له زېمبابوې او بوتسوانا، په سویل لویدیځ کې له نمېبیا او په لویدیځ کې له انګولا سره ګاونډيتوب لري. د زامبیا پلازمېنه لوساکا ده چې د زامبیا په سویلي مرکزي برخه کې موقعیت لري. نفوس یې په سویل کې تر ډېره د لوسکا په شاوخوا او په شمال کې د کاپربېلټ په ایالت کې چې د هېواد اصلي اقتصادي  قطبونه دي متمرکز دی.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Henderson|first=Ian|date=1970|title=The Origins of Nationalism in East and Central Africa: The Zambian Case|url=https://www.jstor.org/stable/180923|journal=The Journal of African History|volume=11|issue=4|pages=591–603|doi=10.1017/S0021853700010471|jstor=180923|issn=0021-8537}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Zambia {{!}} Population, Capital, Language, Flag, &amp; Map {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Zambia|access-date=10 March 2022|website=www.britannica.com}}&lt;/ref&gt;

دا سیمه د لومړي ځل لپاره د خویسان خلکو له خوا د اوسېدو وړ وګرځېده، دا سیمه په ۱۳مه پېړۍ کې د بانټو د پراختیا تر اغېز لاندې راغله. په ۱۸مه پېړۍ کې د اروپایي کاشفانو په دوام بریتانیا دا سیمه د ۱۹مې پېړۍ په پای کې د بریتانیا په شمال -لویدیځه رودزیا او  شمال -ختیځه رودزیا مستعمره کې خپله   تحت الحمایه وګرځوله. دې دواړو په ۱۹۱۱ ز کال کې شمالي رودزیا رامنځته کړه. زامبیا د استعماري دورې په ډېره برخه کې د سویلي افریقا د بریتانوي شرکت په مشوره له لندن څخه د یو منصوب دولت له خوا اداره کېده.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History {{!}} Zambian High Commission|url=https://www.zambiapretoria.net/history/|website=www.zambiapretoria.net|access-date=26 May 2020}}&lt;/ref&gt;

زامبیا د ۱۹۶۴ ز کال د اکتوبر په ۲۴ له بریتانیا څخه خپلواکي تر لاسه کړه او لومړی وزیر کینېت کوندا یې پرانیستونکی ولسمشر شو. د کوندا سوسیالست متحد ملي خپلواک ګوند (UNIP) له ۱۹۶۴ ز څخه تر ۱۹۹۱ ز کال پورې په واک کې پاتې شو. کواندا په سیمه ییزه دیپلوماسۍ کې په سویلي رودېزیا (زېمباوې)، انګولا او نمېبیا کې د نښتې د حل لارې په لټه له متحده ایالاتو سره په نږدې همکارۍ کلیدي رول ولوباوه. زامبیا له ۱۹۷۲ ز څخه تر ۱۹۹۱ ز کال پورې د یو واحد ګوند لرونکی هېواد و، UNIP یوازینی سیاسي ګوند و چې د &quot;یو ملت یوې زامبیا له شعار سره&quot; د کوایندا له خوا رامنځته شوی و. په ۱۹۹۱ ز کال کې له  سوسیال دیموکراتیک غورځنګ څخه فرېدرېک چلیوبا کواندا ځای ناستی شو او ټولنیزې -اقتصادي پراختیا او د دولت د تمرکز لرې کولو دوره یې پیل کړه. زامبیا له هغه مهال راهيسې په یو څو ګوندي هېواد بدل شوی او د واک د سوله ییز لېږد څو لېږدونه یې تجربه کړي.&lt;ref&gt;Andy DeRoche, ''Kenneth Kaunda, the United States, and Southern Africa'' (London: Bloomsbury, 2016).&lt;/ref&gt;

زامبیا پرېمانه طبعي سرچینې لري، چې له ډلې يې معدني مواد، حیات وحش، ځنګلونه، خوږې اوبه او کرنیزې ځمکې یادولی شو. نړیوال بانک په ۲۰۱۰ ز کال کې زامبیا په نړۍ کې د اقتصادي سمون/اصلاح د چټکې ودې هېواد معرفي کړ. د سویلي او ختيځې افریقا د ګډ بازار مرکزي دفتر (COMESA) په لوساکا کې پروت دی. &lt;ref&gt;Karlyn Eckman (FAO, 2007).GENDER MAINSTREAMING IN FORESTRY IN AFRICA ZAMBIA.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ngoma, Jumbe (18 December 2010). [http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2010/12/18/world-bank-president-praises-reforms-zambia-underscores-need-continued-improvements-policy-governance &quot;World Bank President Praises Reforms In Zambia, Underscores Need For Continued Improvements In Policy And Governance&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014161009/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2010/12/18/world-bank-president-praises-reforms-zambia-underscores-need-continued-improvements-policy-governance |date=2022-10-14 }}. World Bank.&lt;/ref&gt;

== نوم ==
د زامبیا خاوره له ۱۹۱۱ ز کال څخه تر ۱۹۶۴ ز کال پورې د شمالي رودزیا په نوم پېژندل کېده. په ۱۹۶۴ ز کال کې يې له بریتانیا څخه د خپلې خپلواکۍ د ترلاسه کولو له امله نوم په زامبیا بدل شو. د زامبیا نوم د زامبري له سیند څخه اخیستل شوی (زامبېزي، ښايي د لوی سیند په معنا وي).&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Everett-Heath|first1=John|title=The Concise Dictionary of World Place Names|url=https://books.google.com/books?id=qgJCDwAAQBAJ&amp;pg=PT1589|publisher=Oxford University Press|date=7 December 2017|isbn=9780192556462}}&lt;/ref&gt;

== تاريخچه ==

=== له تاریخ څخه مخکې دوره ===
د کالامبو په ابشار او د زامبري په دره کې د ژور کېندنې کار د فرهنګونو پرله پسې‌والی ښيي. د کالبمو ابشار ته نږدې د لرغوني کمپ وسایل رادیو کاربن دي چې لرغونتوب یې له ۳۶۰۰۰ کلونو څخه مخکې دورې ته ورګرځي.

د بروکېن هېل سړي (د کابوه سړي په نوم هم یاديږي) د کوپړۍ/جمجمې د فوسیل پاتې شونې چې له میلاد څخه مخکې له ۳۰۰۰۰۰ څخه تر ۱۲۵۰۰۰ کلونو پورې اړه لري، تر ډېره ښيي چې په دې سیمه کې لومړنیو انسانانو ژوند کړی. د بروکېن هېل یا ماتې غونډۍ سړی د زامبیا د کابوه په سیمه کې کشف شوی.  &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Malcolm Southwood, Bruce Cairncross &amp; Mike S. Rumsey|date=2019|title=Minerals of the Kabwe (&quot;Broken Hill&quot;) Mine, Central Province, Zambia, Rocks &amp; Minerals|url=https://doi.org/10.1080/00357529.2019.1530038|journal=Rocks &amp; Minerals|volume=94:2|pages=114–149|doi=10.1080/00357529.2019.1530038|s2cid=135446729}}&lt;/ref&gt;

=== خویسان او باټوا ===
مډرنه زامبیا، نږدې ۳۰۰ کاله له میلاد څخه وروسته د خویسان او باټوا د خلکو مېشت‌ځای شوه، کله چې مهاجرتي بانټو یانو هلته ژوند کول پيل کړل. باور دا دی چې د خویسان ټبر د افریقا له ختيځ څخه سرچینه اخیستې او نږدې ۱۵۰۰۰۰ کاله مخکې يې د سویل لور ته پراختیا موندلې. د توا خلک په دوو ډلو ووېشل شول: کافوه توا چې د کافوه اپارتمانونو ته څېرمه او لوکانګا توا چې د لوکانګا په جېبه کې یې ژوند کاوه. په زامبیا کې د ډبریز هنر ډېری لرغونې بېلګې لکه د مولا د کاڼو نقاشۍ، د مومبوا غارونه او د ناچیکوفو غارونه دغو لومړنیو ښکاریانو ته ورګرځي. خویسانو په ځانګړي ډول توا په ټوله مرکزي او سویلي افریقا کې له بانټو یانو کروندګرو سره  په ځانګړي ډول د پېرونکي-پېرودونکې یوه ښه اړیکه رامنځته کړه، خو په پای کې يا د بانټو یانو له خوا جذب یا هم بې کوره شول.  &lt;ref&gt;{{cite book|last=Holmes|first=Timothy|title=Cultures of the World: Zambia|publisher=Times Books International|year=1998|isbn=978-0-7614-0694-5|location=Tarrytown, New York|pages=19–20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=30 March 2020|title=Twa|url=https://traditionalzambia.home.blog/tribes-of-zambia/pre-bantu-invasion/twa/|access-date=27 October 2020|website=Zambia's Traditional History}}&lt;/ref&gt;

=== بانټو  (ابانټو) ===
د بانټو  یا ابانټو  (معنا خلک) قوم یوه لویه متنوع قومي او ژبه ‌نیزه ډله ده چې په سویلي، ختیځه او مرکزي افریقا کې د نفوس اکثریت جوړوي. له دې امله چې زامبیا د مرکزي افریقا، سویلي افریقا او د افریقا د لوی سیند څلورلارې ده، د نننیو زامبیایانو تاریخ د دغو  درېیو سیمو تاریخ دی. 

په دغو درېیو سیمو کې ډېری تاریخي پېښې په هم‌مهال ډول پېښې شوې دي او په دې توګه د زامبیا تاریخ نه شي کولی د نورو افریقایي هېوادونو په څېر په بشپړ ډول په تاريخ‌وار ډول وړاندې شي. د مدرنې زامبیا لومړنی تاریخ د شفاهي سوابقو، لرغون پېژندنې او د لیکل شویو ریکارډونو (تر ډېره غیر افریقايي وګړو لیکلي) له پخواني‌والي څخه استخراج شوی. &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Taylor|first1=Scott D.|title=Culture and Customs of Zambia|url=http://www.sahistory.org.za/sites/default/files/file%20uploads%20/scott_d._taylor_culture_and_customs_of_zambia_cbook4you.pdf|publisher=Greenwood Press|access-date=25 March 2018}}&lt;/ref&gt;

==== د بانټو اصلیت ====
د بانټو خلک اصلاً د کامرون او نایجیریا په شاوخوا کې د افریقا په لویديځ او مرکز کې اوسېدل. نږدې له ۴۰۰۰ څخه تر ۳۰۰۰ کاله مخکې یې د زریزې اوږده پراختیا د لویې وچې په ډېرو برخو کې پيل کړه. دا پېښه د بانټو د پراختیا( خورېدو) په نوم یاديږي. دا د بشر په تاريخ کې یو له تر ټولو لویو مهاجرتونو څخه و. باور دا دی چې بانټ‌یان لومړني کسان و چې د اوسپنې کارونې تېکنالوژي يې د افریقا پراخو سیمو ته د ننه کړه. د بانټو پراختیا اساسا له دوو لارو څخه تر سره شوه؛ چې يوه يې د کانګو له حوزې څخه لویديځ مسیر و او بله یې د افریقا د لویو سیندونو له طریقه ختیځه لار وه.  &lt;ref&gt;{{cite web|last=Bostoen|first=Koen|date=26 April 2018|title=The Bantu Expansion|url=https://oxfordre.com/africanhistory/view/10.1093/acrefore/9780190277734.001.0001/acrefore-9780190277734-e-191|access-date=27 October 2020|website=Oxford Research Encyclopedia of African History|doi=10.1093/acrefore/9780190277734.013.191|isbn=9780190277734}}&lt;/ref&gt; 

==ایداري وېش==

==تاریخ==
==کلتور==
==جغرافیه==
==اقتصاد==

[[وېشنيزه:زېمبيا| ]]
[[وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه]]
[[وېشنيزه:په وچې پورې تړلي هیوادونه]]</text>
      <sha1>la0c0zw9i4b1o6puh8rhtbls3ozd0xa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مېډياويکي:Gadgets-definition</title>
    <ns>8</ns>
    <id>6035</id>
    <revision>
      <id>368492</id>
      <parentid>360152</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T06:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* beta */</comment>
      <origin>368492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12624" sha1="91uqe5jnek0slqy34zdjx7viec7w1g0" xml:space="preserve">دا مخ د ويښيارتوکو پېژند مخ دی.د لازياتو مالوماتو لپاره، [[ځانگړی:Gadgets]] وگورئ.

== Extra-Editbuttons ==
* Extra-Editbuttons[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|default|rights=minoredit]|Extra-Editbuttons.js|Extra-Editbuttons-persiantools.js|Extra-Editbuttons-persianwikitools.js|Extra-Editbuttons-dictionary.js|Extra-Editbuttons-autoed.js|Extra-Editbuttons-botworks.js
* dropdown-menus[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,mediawiki.Title,user.options|peers=dropdown-menus-pagestyles]|dropdown-menus.js
* dropdown-menus-pagestyles[hidden]|dropdown-menus-pagestyles.css
* Edittools[ResourceLoader|default|type=general]|Edittools.js|Edittools.css

== Discussion-tools ==
* UserMessages[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|type=general]|UserMessages.js|UserMessages.css
* close[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|close.js|close.css
* OneClickArchiver[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.language,mediawiki.jqueryMsg]|OneClickArchiver.js
* EasyNewSection[ResourceLoader|default]|EasyNewSection.js
* signit[ResourceLoader|default]|signit.js
* AutoSign[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|AutoSign.js

== mobile ==
* mobile-sidebar[ResourceLoader|type=general]|mobile-sidebar.js|mobile-sidebar.css
* mobile-common[ResourceLoader|top|skins=minerva|dependencies=mediawiki.util]|mobile-common.js

== Interface ==
* censorship[ResourceLoader|type=general]|censorship.js|censorship.css
* popups[ResourceLoader]|popups.js
* edittop[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|edittop.js
* purgetab[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|purgetab.js
* lastdiff[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|lastdiff.js
* asbox[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,oojs-ui]|asbox.js
* AncreTitres[ResourceLoader]|AncreTitres.js
* GreenRedirect[ResourceLoader|type=general]|GreenRedirect.css
* YellowDisambig[ResourceLoader|type=general]|YellowDisambig.css
* Commenthighlighter[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|Commenthighlighter.js
* OldDiff[ResourceLoader|type=general]|OldDiff.css
* exlinks[ResourceLoader]|exlinks.js
* btm-actions[ResourceLoader|type=general]|btm-actions.js|btm-actions.css
* SearchEngines[ResourceLoader]|SearchEngines.js
* osm[ResourceLoader]|osm.js
* metadata[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|metadata.js
* ToolsIcon[ResourceLoader|type=general]|ToolsIcon.css
* decodesummary[ResourceLoader|default]|decodesummary.js
* Wdsearch[ResourceLoader]|Wdsearch.js
* microblog[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|microblog.js
* goToTop[ResourceLoader]|goToTop.js
* Watchlist[ResourceLoader|default]|Watchlist.js
* ArticleQuality[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|ArticleQuality.js|ArticleQuality.css
* quickLinker[ResourceLoader|rights=patrol|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|quickLinker.js
* switcher[ResourceLoader|default]|switcher.js
* confirm-logout[ResourceLoader]|confirm-logout.js
* dark-mode-toggle [ResourceLoader | targets = desktop, mobile | dependencies = mediawiki.util, mediawiki.api, mediawiki.storage | peers = dark-mode-toggle-pagestyles] | dark-mode-toggle.js
* dark-mode-toggle-pagestyles [hidden | skins = vector, monobook] | dark-mode-toggle-pagestyles.css

== LanguageSupport ==
* TranslationHelper[ResourceLoader]|TranslationHelper.js
* CheckDictation[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,jquery.ui|type=general]|CheckDictation.js|CheckDictation.css
* dictionaryLookupHover[ResourceLoader]|dictionaryLookupHover.js
* googletranslator[ResourceLoader]|googletranslator.js
* BiDiEditing[ResourceLoader]|BiDiEditing.js
* prota[ResourceLoader]|prota.js
* ShortLink[ResourceLoader]|ShortLink.js

== interface-view ==
* CategoryAboveAll[ResourceLoader]|CategoryAboveAll.js
* fixsidebar[ResourceLoader|type=general]|fixsidebar.css
* fixtopbar[ResourceLoader|skins=vector|type=general]|fixtopbar.css
* sidebarToggle[ResourceLoader|type=general]|sidebarToggle.css|sidebarToggle.js
* lastchenges[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|lastchanges.js
* prefixindex[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|prefixindex.js
* UTCLiveClock[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|UTCLiveClock.js
* personallinks[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.user]|personallinks.js
* EnhancedTalk[ResourceLoader|type=general]|blank.js|EnhancedTalk.css

==Edit-Interface==
* wikEd[ResourceLoader]|wikEd.js
* defaultsummaries[ResourceLoader]|defaultsummaries.js
* intropreload[ResourceLoader]|intropreload.js
* CustomizedEditTool[ResourceLoader]|CustomizedEditTool.js
* DotsSyntaxHighlighter[ResourceLoader]|DotsSyntaxHighlighter.js
* AHK[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|AHK.js

== Interface-History ==
* DeluxeHistory[ResourceLoader|rights=move|type=general]| Objects.js|DeluxeHistory.js|DeluxeHistory.css
* HistoryCount[ResourceLoader|type=general]|HistoryCount.css|HistoryCount.js
* diffswitchdir[ResourceLoader]|diffswitchdir.js
* hidebotedits[ResourceLoader]|hidebotedits.js
* DiffPicker[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,oojs-ui-core,oojs-ui-widgets,oojs-ui-windows]|DiffPicker.js|DiffPicker.css

==patrol-tools==
* RCForPatrollers[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|default|rights=patrol]|RCForPatrollers.js
* Twinkle-2022[ResourceLoader|dependencies=ext.gadget.select2,mediawiki.api,mediawiki.language,mediawiki.util,jquery.ui|rights=autoconfirmed|type=general|peers=Twinkle-pagestyles|requiresES6]|morebits-2022.js|morebits-2022.css|Twinkle-2022.js|Twinkle-2022.css|twinklearv-2022.js|twinklewarn-2022.js|twinkleblock-2022.js|friendlywelcome-2022.js|friendlyshared-2022.js|friendlytalkback-2022.js|twinklespeedy-2022.js|twinkleprod-2022.js|twinklexfd-2022.js|twinkleimage-2022.js|twinkleprotect-2022.js|friendlytag-2022.js|twinklediff-2022.js|twinkleunlink-2022.js|twinklefluff-2022.js|twinkledeprod-2022.js|twinklebatchdelete-2022.js|twinklebatchprotect-2022.js|twinklebatchundelete-2022.js|twinkleconfig-2022.js
* morebits-2022[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.user,mediawiki.util,mediawiki.Title,jquery.ui|hidden|requiresES6]|morebits-2022.js|morebits-2022.css|morebits-i18n-2022.js
* Twinkle-pagestyles[hidden|skins=vector,vector-2022]|Twinkle-pagestyles.css
* select2[ResourceLoader|hidden]|select2.min.js|select2.min.css
* RTRC[ResourceLoader]|RTRC.js
* patroller[ResourceLoader|default|rights=patrol]|patroller.js
* taghighlighter[ResourceLoader|rights=move|type=general]|taghighlighter.css
* taghider[ResourceLoader|rights=move|type=general]|taghider.css
* FileDeletionNominator[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,oojs-ui]|FileDeletionNominator.js
* HideRequest[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|HideRequest.js
* QuickRCDiff[ResourceLoader|dependencies=jquery.ui,mediawiki.diff.styles,mediawiki.api|rights=move|peers=QuickRCDiffStyle]|QuickRCDiff.js
* AdsCleaner[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,oojs-ui-core,oojs-ui-widgets,oojs-ui-windows]|AdsCleaner.js
* rollback[ResourceLoader|rights=rollback|dependencies=mediawiki.api]|rollback.js

== Referencing ==
* ProveIt[ResourceLoader]|ProveIt.js
* segregate-refs[ResourceLoader]|segregate-refs.js
* refStyle[ResourceLoader|type=general]|refStyle.css|refStyle.js
* messages-dropdown[ResourceLoader]|messages-dropdown.js
* fixRefs[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|fixRefs.js

== Categories ==
* HotCat[ResourceLoader]|HotCat.js
* Cat-a-lot[ResourceLoader|rights=patrol|type=general|dependencies=mediawiki.util]|Cat-a-lot.css|Cat-a-lot.js
* CatMaker[ResourceLoader|rights=autopatrol|dependencies=mediawiki.util]|CatMaker.js

==interwiki==
* InterwikiTranslate[ResourceLoader]|InterwikiTranslate.js
* InterwikiOrder[ResourceLoader|type=general]|InterwikiOrder.css|InterwikiOrder.js
* interwiki[ResourceLoader]|interwiki.js
* quickwikidata[ResourceLoader]|quickwikidata.js
* WikidataRecom[ResourceLoader]|WikidataRecom.js
* WikidataInfo[ResourceLoader]|WikdataInfo.js
* infoboxExport[ResourceLoader]|infoboxExport.js

==statistics ==
* stru-contavisite[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|stru-contavisite.js
* UserEditCount[ResourceLoader|rights=move|dependencies=mediawiki.util]|UserEditCount.js
* Contributions-report[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|Contributions-report.js
* userinfo[ResourceLoader]|userinfo.js
* lifilter[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|lifilter.js
* LinksInfo[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|LinksInfo.js
* XTools[ResourceLoader]|XTools.js
* TextStats[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|TextStats.js
* editors[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|editors.js

== admin-gadgets ==
* AfD[ResourceLoader|rights=undelete|default|type=general|dependencies=mediawiki.util]|AfD.js|AfD.css
* afdCloseFromHere[ResourceLoader|rights=undelete|default|type=general]|afdCloseFromHere.js|afdCloseFromHere.css
* CleanDeleteReasons[ResourceLoader|rights=delete]|CleanDeleteReasons.js
* StatLink[ResourceLoader|rights=delete]|StatLink.js
* UserRights[ResourceLoader|rights=undelete|dependencies=mediawiki.util]|UserRights.js
* markblocked[ResourceLoader|default|rights=delete|dependencies=mediawiki.util]|markblocked.js
* Interaction_Analyser[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|rights=move]|Interaction_Analyser.js
* RLtoggle[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|RLtoggle.js
* AddNewUserToJSON[ResourceLoader|rights=undelete|default]|AddNewUserToJSON.js
* afdCloseFromHere[ResourceLoader|rights=undelete|default|type=general]|afdCloseFromHere.js|afdCloseFromHere.css

== othermod ==
* CommonsDirect[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|Direct-link-to-Commons.js

== modules ==
* site[ResourceLoader|default|hidden|dependencies=jquery.ui]
* Intro[ResourceLoader|hidden|type=general]|Intro.js|Intro.css
* experimental-reactjs[ResourceLoader|hidden]|experimental-react.js
* experimental-vuejs[ResourceLoader|hidden]|experimental-vuejs3.js
* dark-mode[ResourceLoader|supportsUrlLoad|skins=vector,vector-2022,monobook,modern,minerva,timeless]|dark-mode.css
* SettingsUI[ResourceLoader|dependencies=jquery.ui,mediawiki.user,ext.gadget.libJQuery|hidden]|SettingsUI.js
* SettingsManager[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.user,user.options,mediawiki.api,mediawiki.util|hidden]|SettingsManager.js

== VisualEditor ==
*VeSuperTool[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|VeSuperTool.js|Extra-Editbuttons-persiantools.js|Extra-Editbuttons-persianwikitools.js|Extra-Editbuttons-dictionary.js
*VeExtendedBar[ResourceLoader|dependencies=ext.visualEditor.desktopArticleTarget.init|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless]|VeExtendedBar.js
*VeDirectionMarkTool[ResourceLoader|hidden|dependencies=ext.visualEditor.core|type=general|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless]|VeDirectionMarkTool.js|VeDirectionMarkTool.css

== fonts ==
* IranianSans[ResourceLoader|top]|IranianSans.css
* NotoSansArabicUI[ResourceLoader|top]|NotoSansArabicUI.css
* Vazir[ResourceLoader|top]|Vazir.css
* Samim[ResourceLoader|top]|Samim.css
* Shabnam[ResourceLoader|top]|Shabnam.css
* pfont[ResourceLoader|top]|pfont.css
* Monospace[ResourceLoader|top]|Monospace.css
* Tahoma[ResourceLoader|top]|Tahoma.css
* Amiri[ResourceLoader|top]|Amiri.css

== template-gadgets ==
* Calculator [ResourceLoader | default | categories = هغه مخونه چې له شمېرگرو ويښيارتوکو کار اخلي ] | calculator.js |calculator.css
* owidslider [ResourceLoader|default|categories=هغه مخونه چې له owidslider ويښيارتوکي کار اخلي]|owidslider.js|owidslider.css

== beta ==
* dashboard[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|requiresES6]|dashboard.js
* RedirectMaker[ResourceLoader|dependencies=oojs-ui,mediawiki.util]|RedirectMaker.js
* refToolbar[ResourceLoader|default|dependencies=user.options,mediawiki.util]|refToolbar.js
* refToolbarBase[ResourceLoader|hidden]|refToolbarBase.js
* NewPagesFeed[ResourceLoader|rights=patrol|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,oojs-ui-core,oojs-ui-widgets,oojs-ui.styles.icons-editing-advanced,oojs-ui.styles.icons-editing-list,oojs-ui.styles.icons-accessibility,oojs-ui.styles.icons-editing-citation,oojs-ui.styles.icons-moderation]|NewPagesFeed.js|NewPagesFeed.css
* fileShahbazReport[ResourceLoader|default|hidden|namespaces=4|actions=view|dependencies=oojs-ui]|fileShahbazReport.js
* libSettings [ResourceLoader |hidden |dependencies=user.options] |libSettings.js
* Shortdesc-helper-pagestyles-vector [hidden |skins=vector, vector-2022] |Shortdesc-helper-pagestyles-vector.css
* Proofreader[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util,jquery.ui|type=general]|Proofreader.js|Proofreader.css</text>
      <sha1>91uqe5jnek0slqy34zdjx7viec7w1g0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عبدالودود بشریار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6316</id>
    <revision>
      <id>368482</id>
      <parentid>368467</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T16:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ghotai22</username>
        <id>40354</id>
      </contributor>
      <origin>368482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8719" sha1="kywocfqr0to4pfv8b2u5a36340n5q8c" xml:space="preserve">'''عبدالودود بشریار (زېږنېټه: ۱۱ مارچ ۱۹۸۲ز)''' یو افغان بشرپال لیکوال، څېړونکی او د بشري حقونو فعال [https://taand.net/?p=237702]  او د افغانستان اسلامي جمهوریت د جمهوري ریاست د چارواداره کې د شتمنۍ د ثبت او پلټڼې ادارې پخوانی رئیس دی. [https://afghan-bios.info/index.php?option=com%20afghanbios&amp;id=4665&amp;task=view&amp;total=5282&amp;start=972&amp;Itemid=2] [https://www.mail.gov.af/ps/node/3557?]  نوموړی د سیاسي او ټولنیزې فلسفې، بشري حقونو، ژبپوهنې، له اداري فساد سره د مبارزې او افغاني کلتوري مسایلو په اړه لېکنې او څېړنې کړې دي.

نوموړي د بشرپال فلسفي او تنقیدي فکر د ودې په موخه د افغانستان بشرپالې ټولنې / Afghanistan Humanist Association له بنسټګرو څخه دی، دا ټولنه په ۲۰۱۰ز کال کې د یو شمېر افغانو لیکوالو او روڼ اندو لخوا په کابل کې رامنځته شوې وه. [https://www.tolafghan.com/posts/26480]  نوموړي د فلسفې او بشرپال فکر په اړه ګڼې لیکنې او بحثونه کړي دي.[https://taand.net/?p=53589] او د خپلې دندې پر مهال یې له فساد سره په مبارزه کې قاطعانه عمل کړی دی.[https://pajhwok.com/fa/2020/08/04/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%DB%B1%DB%B9%DB%B7-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D9%89-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%B1/] 

==ژوند لیک==
=====ماشومتوب او زده کړې===== 
'''عبدالودود بشریار''' د شاه محمد زوى او غلام محمد لمسى دى، چې [[د لغمان ولايت]]، د قرغه ‎يو ولسوالۍ د فرمانخېلو په کلي کې په یوه بیوروکراته کورنۍ کې په ١٣٦٠ ل (۱۹۸۲ز) کال کې زېږېدلى دی. پلار یې په ۱۹۷۲ز کال کې د معادن وزارت په چوکاټ کې کارکوونکی و، چې وروسته د ورپېښو ستونزو له امله کډوالۍ ته مجبور شو. نیکه یې د اعلیحضرت محمد ظاهرشاه په دوره کې د قوه کار په چوکاټ کې کارمند و.

بشریار لومړنۍ زده‎ کړې پاکستان ته د کډوالۍ په دوران د سوابۍ په برکي پنډغالي، منځنۍ زده کړې يې د کوهي زاخېلو په پنډغالي، ثانوي زده کړې يې په اسلام اباد کې تر سره کړې دي. په ۲۰۱۶ز کال کې د کابل له مریم پوهنتون څخه د حقوقو او سیاسي علومو له څانګې څخه فارغ شوی دی.

نوموړي په فلسفه، فساد سره مبارزه، ژبپوهنه کې هم بیلا بېل روزنیز کورسونه تر لاسه کړي دي.

== دندې ==
عبدالودود بشریار د کډوالۍ په دوران په اسلام اباد کې د کډوالو افغانانو د روزنې لپاره يو منځنى ښوونځى (غلام سخي منځنى ښوونځى) د اسلام اباد په کچه ابادۍ کې پرانېستى و. د دغه ښوونځي په وسيله له پنځه سوه څخه ډېرو ناچارو ماشومانو زده کړې وکړې، د ليک لوست له نعمت څخه برخمن شول او وروسته یې لوړو زده کړو ته زمینې مساعدې شوې.

نوموړى په ٢٠٠۵ز کال کې له اسلام اباد څخه افغانستان ته ولاړ او د میدان وردګ ولايت د والي وياند وگومارل شو. دندې یې په دې ډول دي.

۲۰۰۵ – ۲۰۰۷ز: د افغانستان د میدان وردګو ولایت د والي دفتر د رسنیو مسوول او ویاند. [https://samiamini.blogfa.com/post/41]

۲۰۰۷ – ۲۰۰۸ز: د کابل ښاروالۍ د مرستیال رسنیز سلاکار او بیا د کابل ښاروالۍ د مرستیال په دفتر کې اداري/اجرائیوي سکرتر.

۲۰۰۸ – ۲۰۱۰ز: د سپوږمۍ انلاین ژورنال مشر ايډیټر.

۲۰۱۱ – ۲۰۱۷ز: د خوځون علمي پرمختيايي مرکز بنسټګر او مشر.

۲۰۱۷ – ۲۰۱۸ز: د افغانستان اسلامي جمهوریت د لغمان ولایت د بشري سرچینو رئیس.

۲۰۱۸ – ۲۰۱۹ز: د افغانستان اسلامي جمهوریت د ولسمشر د چارو ادارې پورې مربوط، د پالیسۍ او څېړنې ریاست د علمي مشارکت مرستیال.

۲۰۱۹ – ۲۰۲۲ز: د افغانستان د شتمنۍ د ثبت او پلټنې ادارې رئیس.[https://www.mail.gov.af/ps/node/3557?] [http://%5Bhttps://afghan-bios.info/index.php?option=com%20afghanbios&amp;id=4665&amp;task=view&amp;total=5282&amp;start=972&amp;Itemid=2%5D]

== ادبي لاسته راورنې ==
دى په پښتو او انگرېزي ژبو کې ليکنې کوي.دى لنډې ادبي ټوټې هم ليکي، چې يوه يې داده:

[[څه وايي؟]] د ساحل په لور روانې چپې، د مازديگر زېړی لمر، د گلونوسپړېدل او رژېدل، د سپرلي راتله او بېرته تله، د شپې چوپه چوپتيا، د ورځې بنډارونه او غوغا، د سپرلي هر خوا گلونه شيندل، د خزان ډاگ او بېديا، څه وايي؟
د ورځې تېرېدل، د شپې راتلل، د مغروره سيند چپې په ځگونو بدلېدل، له گلاب نه د مچکو اخېستو لپاره د پرخې راتلل او سهار د اغيار له لاسه پنا کېدل، څه وايي؟
بس ټوله د پيدا، او پناه کيسه ده، د ژوند ژوره فلسفه ده. نورهېڅ نه دي. د ژوند داستان دی اوبس!

[[اخر دومره بې اعتماده؟]] روان وم په لار کې مې پيشو وليدله، ماته يې راوکتل. کتلو يې زما پام هم ځانته واړاو.
په کتو کې يې مينه وه. معصومه مينه. زړه مې وغوښتل، چې حال ترې وپوښتم. د مينې خبرې ورسره وکړم. د ژوند کيسې ورسره ووايم. او پر دې  پوه شم، چې دوى ته  ژوند څه معنا لري؟
نو ورته ودرېدم. خو دې  را نه منډه کړه. ورته کېناستم. غېږ مې ورته خلاصه کړه او ورنه مې وغوښتل چې راشي! ما ورنه د راتلو هيله درلوده، خو دې رانه بيا منډه کړه او په يو ځاى کې ودرېده، مخ يې ماته را وگرځاو. بيا مې ورته زارۍ پيل کړې، چې راشي، د زړه خواله سره وکړو او د ژوند کيسې او فلسفې سره ووايو.
تاسې باور وکړئ، زارۍ مې ډېرې ورته وکړې. د سليمان عليه السلا م قسم مې ور واچاو. هان چې د ډېرو زاريو نه مې سترگې له اوښکو ډکې شوې. خو دې راته هماغسې کتل او زاريو پرې هيڅ اثر نه کاو. له ناکامه پاسېدم. سوړ اسويلى مې له خولې ووت او له ځان سره مې وويل، چې دا انسان څومره بې اعتماده دى چې حيوانات يې هم پر مينه، زاريواو ننواتو باور نشي کولاى!

== اثار او ليکنې ==
==== چاپ اثار ====
#اتمه مڼې گل (د اتمې مڼې گل مېلې د راپورونو او شعرونو ټولگه ده چې د مڼې په اړه پكې پوره کلتوري څېړنه شوې ده. [https://samiamini.blogfa.com/post/41]
# نهه ژبنۍ لیکنې (د پښتو وییو، تاریخ او فولکلور اړوند)[https://ketabton.com/books/FajXpbQVJ9R]
#په لسګونو څېړنې او لیکنې

==== ناچاپ اثار ====
# يوناني سياسي فلسفه
#اس د تاريخ په اوږدو كې ( داس په اړه ځانگړى څېړنيز اثر، ناچاپ)
#له ميرخانه تر كرزيه( تاريخي اثر، ناچاپ)
#وردگ د تاريخ په اوږدو كې (ناچاپ)
#English and Pashto Cognates
#پخوانی مصر او مصری ښاريتوب

== باندنې تړنې ==
[https://khwazun.blogfa.com/category/6 https://khwazun.blogfa.com]

[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]  
[[وېشنيزه:افغانان]]</text>
      <sha1>kywocfqr0to4pfv8b2u5a36340n5q8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>368483</id>
      <parentid>368482</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T16:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ghotai22</username>
        <id>40354</id>
      </contributor>
      <origin>368483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8925" sha1="abqpqsu7p59goyajncyrs2yg19c04sh" xml:space="preserve">'''عبدالودود بشریار (زېږنېټه: ۱۱ مارچ ۱۹۸۲ز)''' یو افغان بشرپال لیکوال، څېړونکی او د بشري حقونو فعال [https://taand.net/?p=237702]  او د افغانستان اسلامي جمهوریت د جمهوري ریاست د چارو اداره کې د شتمنۍ د ثبت او پلټڼې ادارې پخوانی رئیس دی. [https://afghan-bios.info/index.php?option=com%20afghanbios&amp;id=4665&amp;task=view&amp;total=5282&amp;start=972&amp;Itemid=2] [https://www.mail.gov.af/ps/node/3557?]  نوموړی د سیاسي او ټولنیزې فلسفې، بشري حقونو، ژبپوهنې، له اداري فساد سره د مبارزې او افغاني کلتوري مسایلو په اړه لېکنې او څېړنې کړې دي.

نوموړي د بشرپال فلسفي او تنقیدي فکر د ودې په موخه د افغانستان بشرپالې ټولنې / Afghanistan Humanist Association له بنسټګرو څخه دی، دا ټولنه په ۲۰۱۰ز کال کې د یو شمېر افغانو لیکوالو او روڼ اندو لخوا په کابل کې رامنځته شوې وه. [https://www.tolafghan.com/posts/26480]  نوموړي د فلسفې او بشرپال فکر په اړه ګڼې لیکنې او بحثونه کړي دي.[https://taand.net/?p=53589] او د خپلې دندې پر مهال یې له فساد سره په مبارزه کې قاطعانه عمل کړی دی.[https://pajhwok.com/fa/2020/08/04/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%DB%B1%DB%B9%DB%B7-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D9%89-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%B1/] 

==ژوند لیک==
===ماشومتوب او زده کړې==== 
'''عبدالودود بشریار''' د شاه محمد زوى او غلام محمد لمسى دى، چې [[د لغمان ولايت]]، د قرغه ‎يو ولسوالۍ د فرمانخېلو په کلي کې په یوه بیوروکراته کورنۍ کې په ١٣٦٠ ل (۱۹۸۲ز) کال کې زېږېدلى دی. پلار یې په ۱۹۷۲ز کال کې د معادن وزارت په چوکاټ کې کارکوونکی و، چې وروسته د ورپېښو ستونزو له امله کډوالۍ ته مجبور شو. نیکه یې د اعلیحضرت محمد ظاهرشاه په دوره کې د قوه کار په چوکاټ کې کارمند و.

بشریار لومړنۍ زده‎ کړې پاکستان ته د کډوالۍ په دوران د سوابۍ په برکي پنډغالي، منځنۍ زده کړې يې د کوهي زاخېلو په پنډغالي، ثانوي زده کړې يې په اسلام اباد کې تر سره کړې دي. په ۲۰۱۶ز کال کې د کابل له مریم پوهنتون څخه د حقوقو او سیاسي علومو له څانګې څخه فارغ شوی دی.

نوموړي په فلسفه، فساد سره مبارزه، ژبپوهنه کې هم بیلا بېل روزنیز کورسونه تر لاسه کړي دي.

== دندې ==
عبدالودود بشریار د کډوالۍ په دوران په اسلام اباد کې د کډوالو افغانانو د روزنې لپاره يو منځنى ښوونځى (غلام سخي منځنى ښوونځى) د اسلام اباد په کچه ابادۍ کې پرانېستى و. د دغه ښوونځي په وسيله له پنځه سوه څخه ډېرو ناچارو ماشومانو زده کړې وکړې، د ليک لوست له نعمت څخه برخمن شول او وروسته یې لوړو زده کړو ته زمینې مساعدې شوې.

نوموړى په ٢٠٠۵ز کال کې له اسلام اباد څخه افغانستان ته ولاړ او د میدان وردګ ولايت د والي وياند وگومارل شو. دندې یې په دې ډول دي.

۲۰۰۵ – ۲۰۰۷ز: د افغانستان د میدان وردګو ولایت د والي دفتر د رسنیو مسوول او ویاند. [https://samiamini.blogfa.com/post/41]

۲۰۰۷ – ۲۰۰۸ز: د کابل ښاروالۍ د مرستیال رسنیز سلاکار او بیا د کابل ښاروالۍ د مرستیال په دفتر کې اداري/اجرائیوي سکرتر.

۲۰۰۸ – ۲۰۱۰ز: د سپوږمۍ انلاین ژورنال مشر ايډیټر.

۲۰۱۱ – ۲۰۱۷ز: د خوځون علمي پرمختيايي مرکز بنسټګر او مشر.

۲۰۱۷ – ۲۰۱۸ز: د افغانستان اسلامي جمهوریت د لغمان ولایت د بشري سرچینو رئیس.

۲۰۱۸ – ۲۰۱۹ز: د افغانستان اسلامي جمهوریت د ولسمشر د چارو ادارې پورې مربوط، د پالیسۍ او څېړنې ریاست د علمي مشارکت مرستیال.

۲۰۱۹ – ۲۰۲۲ز: د افغانستان د شتمنۍ د ثبت او پلټنې ادارې رئیس.[https://www.mail.gov.af/ps/node/3557?] [http://%5Bhttps://afghan-bios.info/index.php?option=com%20afghanbios&amp;id=4665&amp;task=view&amp;total=5282&amp;start=972&amp;Itemid=2%5D]

== اثار او ليکنې ==
=== د بېلګې په ډول دوه ادبي ټوټې ===
د دې تر څنګ چې نوموړی په پښتو او انگرېزي ژبو کې ليکنې او څېړنې کوي، لنډې ادبي ټوټې یې هم ليکلې دي، چې دوه یې د بېلګې په ډول وړاندې کېږي:

[[څه وايي؟]] د ساحل په لور روانې چپې، د مازديگر زېړی لمر، د گلونوسپړېدل او رژېدل، د سپرلي راتله او بېرته تله، د شپې چوپه چوپتيا، د ورځې بنډارونه او غوغا، د سپرلي هر خوا گلونه شيندل، د خزان ډاگ او بېديا، څه وايي؟
د ورځې تېرېدل، د شپې راتلل، د مغروره سيند چپې په ځگونو بدلېدل، له گلاب نه د مچکو اخېستو لپاره د پرخې راتلل او سهار د اغيار له لاسه پنا کېدل، څه وايي؟
بس ټوله د پيدا، او پناه کيسه ده، د ژوند ژوره فلسفه ده. نورهېڅ نه دي. د ژوند داستان دی اوبس! ( ۲۰۰۷ز - میدان ښار)

[[اخر دومره بې اعتماده؟]] روان وم په لار کې مې پيشو وليدله، ماته يې راوکتل. کتلو يې زما پام هم ځانته واړاو.
په کتو کې يې مينه وه. معصومه مينه. زړه مې وغوښتل، چې حال ترې وپوښتم. د مينې خبرې ورسره وکړم. د ژوند کيسې ورسره ووايم. او پر دې  پوه شم، چې دوى ته  ژوند څه معنا لري؟
نو ورته ودرېدم. خو دې  را نه منډه کړه. ورته کېناستم. غېږ مې ورته خلاصه کړه او ورنه مې وغوښتل چې راشي! ما ورنه د راتلو هيله درلوده، خو دې رانه بيا منډه کړه او په يو ځاى کې ودرېده، مخ يې ماته را وگرځاو. بيا مې ورته زارۍ پيل کړې، چې راشي، د زړه خواله سره وکړو او د ژوند کيسې او فلسفې سره ووايو.
تاسې باور وکړئ، زارۍ مې ډېرې ورته وکړې. د سليمان عليه السلا م قسم مې ور واچاو. هان چې د ډېرو زاريو نه مې سترگې له اوښکو ډکې شوې. خو دې راته هماغسې کتل او زاريو پرې هيڅ اثر نه کاو. له ناکامه پاسېدم. سوړ اسويلى مې له خولې ووت او له ځان سره مې وويل، چې دا انسان څومره بې اعتماده دى چې حيوانات يې هم پر مينه، زاريواو ننواتو باور نشي کولاى!( ۲۰۰۷ز - احمدشاه بابا مېنه، کابل)

=== چاپ اثار ===
#اتمه مڼې گل (د اتمې مڼې گل مېلې د راپورونو او شعرونو ټولگه ده چې د مڼې په اړه پكې پوره کلتوري څېړنه شوې ده.  [https://samiamini.blogfa.com/post/41]
# نهه ژبنۍ لیکنې (د پښتو وییو، تاریخ او فولکلور اړوند) [https://ketabton.com/books/FajXpbQVJ9R]
#په لسګونو څېړنې او لیکنې

=== ناچاپ اثار ===
# يوناني سياسي فلسفه
#اس د تاريخ په اوږدو كې ( داس په اړه ځانگړى څېړنيز اثر، ناچاپ)
#له ميرخانه تر كرزيه( تاريخي اثر، ناچاپ)
#وردگ د تاريخ په اوږدو كې (ناچاپ)
#English and Pashto Cognates
#پخوانی مصر او مصری ښاريتوب

== باندنې تړنې ==
[https://khwazun.blogfa.com/category/6 https://khwazun.blogfa.com]

[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]  
[[وېشنيزه:افغانان]]</text>
      <sha1>abqpqsu7p59goyajncyrs2yg19c04sh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>368488</id>
      <parentid>368483</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T22:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ghotai22</username>
        <id>40354</id>
      </contributor>
      <origin>368488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9368" sha1="sah8q42ib5y493ymlnp8dn4zaeg85k3" xml:space="preserve">[[File:Abdul Wadood Basharyar.jpg|thumb| عبدالودود بشریار د افغانستان په اړه د ۲۰۲۰ز کال جینوا کنفرانس ته د شتمنۍ د ثبت او پلټنې ادارې د رئیس په توګه د جمهوري ریاست د چارو ادارې د غونډو له تالار څخه د لوړپوړو چارواکو د شتمنۍ د ثبت او پلټنې په اړه راپور وړاندې کوي.]]

'''عبدالودود بشریار''' (زېږنېټه: ۱۱ مارچ ۱۹۸۲ز) یو افغان بشرپال لیکوال، څېړونکی او د بشري حقونو فعال [https://taand.net/?p=237702]  او د افغانستان اسلامي جمهوریت د جمهوري ریاست د چارو اداره کې د شتمنۍ د ثبت او پلټڼې ادارې پخوانی رئیس دی. [https://afghan-bios.info/index.php?option=com%20afghanbios&amp;id=4665&amp;task=view&amp;total=5282&amp;start=972&amp;Itemid=2] [https://www.mail.gov.af/ps/node/3557?]  نوموړی د سیاسي او ټولنیزې فلسفې، بشري حقونو، ژبپوهنې، له اداري فساد سره د مبارزې او افغاني کلتوري مسایلو په اړه لېکنې او څېړنې کړې دي.

نوموړي د بشرپال فلسفي او تنقیدي فکر د ودې په موخه د افغانستان بشرپالې ټولنې / Afghanistan Humanist Association له بنسټګرو څخه دی، دا ټولنه په ۲۰۱۰ز کال کې د یو شمېر افغانو لیکوالو او روڼ اندو لخوا په کابل کې رامنځته شوې وه. [https://www.tolafghan.com/posts/26480]  نوموړي د فلسفې او بشرپال فکر په اړه ګڼې لیکنې او بحثونه کړي دي.[https://taand.net/?p=53589] او د خپلې دندې پر مهال یې له فساد سره په مبارزه کې قاطعانه عمل کړی دی.[https://pajhwok.com/fa/2020/08/04/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%DB%B1%DB%B9%DB%B7-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D9%89-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%B1/] 

==ژوند لیک==
===ماشومتوب او زده کړې==== 
'''عبدالودود بشریار''' د شاه محمد زوى او غلام محمد لمسى دى، چې [[د لغمان ولايت]]، د قرغه ‎يو ولسوالۍ د فرمانخېلو په کلي کې په یوه بیوروکراته کورنۍ کې په ١٣٦٠ ل (۱۹۸۲ز) کال کې زېږېدلى دی. پلار یې په ۱۹۷۲ز کال کې د معادن وزارت په چوکاټ کې کارکوونکی و، چې وروسته د ورپېښو ستونزو له امله کډوالۍ ته مجبور شو. نیکه یې د اعلیحضرت محمد ظاهرشاه په دوره کې د قوه کار په چوکاټ کې کارمند و.

بشریار لومړنۍ زده‎ کړې پاکستان ته د کډوالۍ په دوران د سوابۍ په برکي پنډغالي، منځنۍ زده کړې يې د کوهي زاخېلو په پنډغالي، ثانوي زده کړې يې په اسلام اباد کې تر سره کړې دي. په ۲۰۱۶ز کال کې د کابل له مریم پوهنتون څخه د حقوقو او سیاسي علومو له څانګې څخه فارغ شوی دی.

نوموړي په فلسفه، فساد سره مبارزه، ژبپوهنه کې هم بیلا بېل روزنیز کورسونه تر لاسه کړي دي.

== دندې ==
عبدالودود بشریار د کډوالۍ په دوران په اسلام اباد کې د کډوالو افغانانو د روزنې لپاره يو منځنى ښوونځى (غلام سخي منځنى ښوونځى) د اسلام اباد په کچه ابادۍ کې پرانېستى و. د دغه ښوونځي په وسيله له پنځه سوه څخه ډېرو ناچارو ماشومانو زده کړې وکړې، د ليک لوست له نعمت څخه برخمن شول او وروسته یې لوړو زده کړو ته زمینې مساعدې شوې.

نوموړى په ٢٠٠۵ز کال کې له اسلام اباد څخه افغانستان ته ولاړ او د میدان وردګ ولايت د والي وياند وگومارل شو. دندې یې په دې ډول دي.

۲۰۰۵ – ۲۰۰۷ز: د افغانستان د میدان وردګو ولایت د والي دفتر د رسنیو مسوول او ویاند. [https://samiamini.blogfa.com/post/41]

۲۰۰۷ – ۲۰۰۸ز: د کابل ښاروالۍ د مرستیال رسنیز سلاکار او بیا د کابل ښاروالۍ د مرستیال په دفتر کې اداري/اجرائیوي سکرتر.

۲۰۰۸ – ۲۰۱۰ز: د سپوږمۍ انلاین ژورنال مشر ايډیټر.

۲۰۱۱ – ۲۰۱۷ز: د خوځون علمي پرمختيايي مرکز بنسټګر او مشر.

۲۰۱۷ – ۲۰۱۸ز: د افغانستان اسلامي جمهوریت د لغمان ولایت د بشري سرچینو رئیس.

۲۰۱۸ – ۲۰۱۹ز: د افغانستان اسلامي جمهوریت د ولسمشر د چارو ادارې پورې مربوط، د پالیسۍ او څېړنې ریاست د علمي مشارکت مرستیال.

۲۰۱۹ – ۲۰۲۲ز: د افغانستان د شتمنۍ د ثبت او پلټنې ادارې رئیس.[https://www.mail.gov.af/ps/node/3557?] [http://%5Bhttps://afghan-bios.info/index.php?option=com%20afghanbios&amp;id=4665&amp;task=view&amp;total=5282&amp;start=972&amp;Itemid=2%5D]

== اثار او ليکنې ==
=== د بېلګې په ډول دوه ادبي ټوټې ===
د دې تر څنګ چې نوموړی په پښتو او انگرېزي ژبو کې ليکنې او څېړنې کوي، لنډې ادبي ټوټې یې هم ليکلې دي، چې دوه یې د بېلګې په ډول وړاندې کېږي:

[[څه وايي؟]] د ساحل په لور روانې چپې، د مازديگر زېړی لمر، د گلونوسپړېدل او رژېدل، د سپرلي راتله او بېرته تله، د شپې چوپه چوپتيا، د ورځې بنډارونه او غوغا، د سپرلي هر خوا گلونه شيندل، د خزان ډاگ او بېديا، څه وايي؟
د ورځې تېرېدل، د شپې راتلل، د مغروره سيند چپې په ځگونو بدلېدل، له گلاب نه د مچکو اخېستو لپاره د پرخې راتلل او سهار د اغيار له لاسه پنا کېدل، څه وايي؟
بس ټوله د پيدا، او پناه کيسه ده، د ژوند ژوره فلسفه ده. نورهېڅ نه دي. د ژوند داستان دی اوبس! ( ۲۰۰۷ز - میدان ښار)

[[اخر دومره بې اعتماده؟]] روان وم په لار کې مې پيشو وليدله، ماته يې راوکتل. کتلو يې زما پام هم ځانته واړاو.
په کتو کې يې مينه وه. معصومه مينه. زړه مې وغوښتل، چې حال ترې وپوښتم. د مينې خبرې ورسره وکړم. د ژوند کيسې ورسره ووايم. او پر دې  پوه شم، چې دوى ته  ژوند څه معنا لري؟
نو ورته ودرېدم. خو دې  را نه منډه کړه. ورته کېناستم. غېږ مې ورته خلاصه کړه او ورنه مې وغوښتل چې راشي! ما ورنه د راتلو هيله درلوده، خو دې رانه بيا منډه کړه او په يو ځاى کې ودرېده، مخ يې ماته را وگرځاو. بيا مې ورته زارۍ پيل کړې، چې راشي، د زړه خواله سره وکړو او د ژوند کيسې او فلسفې سره ووايو.
تاسې باور وکړئ، زارۍ مې ډېرې ورته وکړې. د سليمان عليه السلا م قسم مې ور واچاو. هان چې د ډېرو زاريو نه مې سترگې له اوښکو ډکې شوې. خو دې راته هماغسې کتل او زاريو پرې هيڅ اثر نه کاو. له ناکامه پاسېدم. سوړ اسويلى مې له خولې ووت او له ځان سره مې وويل، چې دا انسان څومره بې اعتماده دى چې حيوانات يې هم پر مينه، زاريواو ننواتو باور نشي کولاى!( ۲۰۰۷ز - احمدشاه بابا مېنه، کابل)

=== چاپ اثار ===
#اتمه مڼې گل (د اتمې مڼې گل مېلې د راپورونو او شعرونو ټولگه ده چې د مڼې په اړه پكې پوره کلتوري څېړنه شوې ده.  [https://samiamini.blogfa.com/post/41]
# نهه ژبنۍ لیکنې (د پښتو وییو، تاریخ او فولکلور اړوند) [https://ketabton.com/books/FajXpbQVJ9R]
#په لسګونو څېړنې او لیکنې

=== ناچاپ اثار ===
# يوناني سياسي فلسفه
#اس د تاريخ په اوږدو كې ( داس په اړه ځانگړى څېړنيز اثر، ناچاپ)
#له ميرخانه تر كرزيه( تاريخي اثر، ناچاپ)
#وردگ د تاريخ په اوږدو كې (ناچاپ)
#English and Pashto Cognates
#پخوانی مصر او مصری ښاريتوب

== باندنې تړنې ==
[https://khwazun.blogfa.com/category/6 https://khwazun.blogfa.com]

[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]  
[[وېشنيزه:افغانان]]</text>
      <sha1>sah8q42ib5y493ymlnp8dn4zaeg85k3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>368491</id>
      <parentid>368488</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T00:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>368491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9442" sha1="hr9c5jvzqrd0bgjumuydzm04a9awgy8" xml:space="preserve">[[File:Abdul Wadood Basharyar.jpg|thumb| عبدالودود بشریار د افغانستان په اړه د ۲۰۲۰ز کال جینوا کنفرانس ته د شتمنۍ د ثبت او پلټنې ادارې د رئیس په توګه د جمهوري ریاست د چارو ادارې د غونډو له تالار څخه د لوړپوړو چارواکو د شتمنۍ د ثبت او پلټنې په اړه راپور وړاندې کوي.]]

'''عبدالودود بشریار''' (زېږنېټه: ۱۱ مارچ ۱۹۸۲ز) یو افغان بشرپال لیکوال، څېړونکی او د بشري حقونو فعال [https://taand.net/?p=237702]  او د افغانستان اسلامي جمهوریت د جمهوري ریاست د چارو اداره کې د شتمنۍ د ثبت او پلټڼې ادارې پخوانی رئیس دی. [https://afghan-bios.info/index.php?option=com%20afghanbios&amp;id=4665&amp;task=view&amp;total=5282&amp;start=972&amp;Itemid=2] [https://www.mail.gov.af/ps/node/3557?]  نوموړی د سیاسي او ټولنیزې فلسفې، بشري حقونو، ژبپوهنې، له اداري فساد سره د مبارزې او افغاني کلتوري مسایلو په اړه لېکنې او څېړنې کړې دي.

نوموړي د بشرپال فلسفي او تنقیدي فکر د ودې په موخه د افغانستان بشرپالې ټولنې / Afghanistan Humanist Association له بنسټګرو څخه دی، دا ټولنه په ۲۰۱۰ز کال کې د یو شمېر افغانو لیکوالو او روڼ اندو لخوا په کابل کې رامنځته شوې وه. [https://www.tolafghan.com/posts/26480]  نوموړي د فلسفې او بشرپال فکر په اړه ګڼې لیکنې او بحثونه کړي دي.[https://taand.net/?p=53589] او د خپلې دندې پر مهال یې له فساد سره په مبارزه کې قاطعانه عمل کړی دی.[https://pajhwok.com/fa/2020/08/04/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%DB%B1%DB%B9%DB%B7-%D8%AA%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D9%89-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF-%D8%B1/] 

==ژوند لیک==
===ماشومتوب او زده کړې==== 
'''عبدالودود بشریار''' د شاه محمد زوى او غلام محمد لمسى دى، چې [[د لغمان ولايت]]، د قرغه ‎يو ولسوالۍ د فرمانخېلو په کلي کې په یوه بیوروکراته کورنۍ کې په ١٣٦٠ ل (۱۹۸۲ز) کال کې زېږېدلى دی. پلار یې په ۱۹۷۲ز کال کې د معادن وزارت په چوکاټ کې کارکوونکی و، چې وروسته د ورپېښو ستونزو له امله کډوالۍ ته مجبور شو. نیکه یې د اعلیحضرت محمد ظاهرشاه په دوره کې د قوه کار په چوکاټ کې کارمند و.

بشریار لومړنۍ زده‎ کړې پاکستان ته د کډوالۍ په دوران د سوابۍ په برکي پنډغالي، منځنۍ زده کړې يې د کوهي زاخېلو په پنډغالي، ثانوي زده کړې يې په اسلام اباد کې تر سره کړې دي. په ۲۰۱۶ز کال کې د کابل له مریم پوهنتون څخه د حقوقو او سیاسي علومو له څانګې څخه فارغ شوی دی.

نوموړي په فلسفه، فساد سره مبارزه، ژبپوهنه کې هم بیلا بېل روزنیز کورسونه تر لاسه کړي دي.

== دندې ==
عبدالودود بشریار د کډوالۍ په دوران په اسلام اباد کې د کډوالو افغانانو د روزنې لپاره يو منځنى ښوونځى (غلام سخي منځنى ښوونځى) د اسلام اباد په کچه ابادۍ کې پرانېستى و. د دغه ښوونځي په وسيله له پنځه سوه څخه ډېرو ناچارو ماشومانو زده کړې وکړې، د ليک لوست له نعمت څخه برخمن شول او وروسته یې لوړو زده کړو ته زمینې مساعدې شوې.

نوموړى په ٢٠٠۵ز کال کې له اسلام اباد څخه افغانستان ته ولاړ او د میدان وردګ ولايت د والي وياند وگومارل شو. دندې یې په دې ډول دي.

۲۰۰۵ – ۲۰۰۷ز: د افغانستان د میدان وردګو ولایت د والي دفتر د رسنیو مسوول او ویاند. [https://samiamini.blogfa.com/post/41]

۲۰۰۷ – ۲۰۰۸ز: د کابل ښاروالۍ د مرستیال رسنیز سلاکار او بیا د کابل ښاروالۍ د مرستیال په دفتر کې اداري/اجرائیوي سکرتر.

۲۰۰۸ – ۲۰۱۰ز: د سپوږمۍ انلاین ژورنال مشر ايډیټر.

۲۰۱۱ – ۲۰۱۷ز: د خوځون علمي پرمختيايي مرکز بنسټګر او مشر.

۲۰۱۷ – ۲۰۱۸ز: د افغانستان اسلامي جمهوریت د لغمان ولایت د بشري سرچینو رئیس.

۲۰۱۸ – ۲۰۱۹ز: د افغانستان اسلامي جمهوریت د ولسمشر د چارو ادارې پورې مربوط، د پالیسۍ او څېړنې ریاست د علمي مشارکت مرستیال.

۲۰۱۹ – ۲۰۲۲ز: د افغانستان د شتمنۍ د ثبت او پلټنې ادارې رئیس.[https://www.mail.gov.af/ps/node/3557?] [http://%5Bhttps://afghan-bios.info/index.php?option=com%20afghanbios&amp;id=4665&amp;task=view&amp;total=5282&amp;start=972&amp;Itemid=2%5D]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== اثار او ليکنې ==
=== د بېلګې په ډول دوه ادبي ټوټې ===
د دې تر څنګ چې نوموړی په پښتو او انگرېزي ژبو کې ليکنې او څېړنې کوي، لنډې ادبي ټوټې یې هم ليکلې دي، چې دوه یې د بېلګې په ډول وړاندې کېږي:

[[څه وايي؟]] د ساحل په لور روانې چپې، د مازديگر زېړی لمر، د گلونوسپړېدل او رژېدل، د سپرلي راتله او بېرته تله، د شپې چوپه چوپتيا، د ورځې بنډارونه او غوغا، د سپرلي هر خوا گلونه شيندل، د خزان ډاگ او بېديا، څه وايي؟
د ورځې تېرېدل، د شپې راتلل، د مغروره سيند چپې په ځگونو بدلېدل، له گلاب نه د مچکو اخېستو لپاره د پرخې راتلل او سهار د اغيار له لاسه پنا کېدل، څه وايي؟
بس ټوله د پيدا، او پناه کيسه ده، د ژوند ژوره فلسفه ده. نورهېڅ نه دي. د ژوند داستان دی اوبس! ( ۲۰۰۷ز - میدان ښار)

[[اخر دومره بې اعتماده؟]] روان وم په لار کې مې پيشو وليدله، ماته يې راوکتل. کتلو يې زما پام هم ځانته واړاو.
په کتو کې يې مينه وه. معصومه مينه. زړه مې وغوښتل، چې حال ترې وپوښتم. د مينې خبرې ورسره وکړم. د ژوند کيسې ورسره ووايم. او پر دې  پوه شم، چې دوى ته  ژوند څه معنا لري؟
نو ورته ودرېدم. خو دې  را نه منډه کړه. ورته کېناستم. غېږ مې ورته خلاصه کړه او ورنه مې وغوښتل چې راشي! ما ورنه د راتلو هيله درلوده، خو دې رانه بيا منډه کړه او په يو ځاى کې ودرېده، مخ يې ماته را وگرځاو. بيا مې ورته زارۍ پيل کړې، چې راشي، د زړه خواله سره وکړو او د ژوند کيسې او فلسفې سره ووايو.
تاسې باور وکړئ، زارۍ مې ډېرې ورته وکړې. د سليمان عليه السلا م قسم مې ور واچاو. هان چې د ډېرو زاريو نه مې سترگې له اوښکو ډکې شوې. خو دې راته هماغسې کتل او زاريو پرې هيڅ اثر نه کاو. له ناکامه پاسېدم. سوړ اسويلى مې له خولې ووت او له ځان سره مې وويل، چې دا انسان څومره بې اعتماده دى چې حيوانات يې هم پر مينه، زاريواو ننواتو باور نشي کولاى!( ۲۰۰۷ز - احمدشاه بابا مېنه، کابل)

=== چاپ اثار ===
#اتمه مڼې گل (د اتمې مڼې گل مېلې د راپورونو او شعرونو ټولگه ده چې د مڼې په اړه پكې پوره کلتوري څېړنه شوې ده.  [https://samiamini.blogfa.com/post/41]
# نهه ژبنۍ لیکنې (د پښتو وییو، تاریخ او فولکلور اړوند) [https://ketabton.com/books/FajXpbQVJ9R]
#په لسګونو څېړنې او لیکنې

=== ناچاپ اثار ===
# يوناني سياسي فلسفه
#اس د تاريخ په اوږدو كې ( داس په اړه ځانگړى څېړنيز اثر، ناچاپ)
#له ميرخانه تر كرزيه( تاريخي اثر، ناچاپ)
#وردگ د تاريخ په اوږدو كې (ناچاپ)
#English and Pashto Cognates
#پخوانی مصر او مصری ښاريتوب

== باندنې تړنې ==
[https://khwazun.blogfa.com/category/6 https://khwazun.blogfa.com]

[[وېشنيزه:پښتانه]]
[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]  
[[وېشنيزه:افغانان]]</text>
      <sha1>hr9c5jvzqrd0bgjumuydzm04a9awgy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ګل پاچا الفت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6817</id>
    <revision>
      <id>368481</id>
      <parentid>368447</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T14:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ghotai22</username>
        <id>40354</id>
      </contributor>
      <origin>368481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15257" sha1="4zgl0pyjwif4gsxm3r7y2k7x2s37ueq" xml:space="preserve">{{هراړخيز مالوماتبکس
|نوم=
|انځور=گـل پاچـا الفت.png
|انځوراړوند=}}

گل پاچا الفت په ۱۹۰۹ ز کال کې د افغانستان د لغمان ولایت په قرغه يي ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. الفت د پښتو ژبې پیاوړی شاعر او لیکوال و.&lt;ref name=&quot;Ulfat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ulfat.de/LateUstadGulPachaUlfat1.pdf|format=PDF|title=Late Ustad Gul Pacha Ulfat : Short biography|website=Ulfat.de|accessdate=2016-11-30}}&lt;/ref&gt;

== د ماشومتوب دوره ==
ګل پاچا الفت د میر سید پاچا زوی، په ۱۹۰۹ ز کال کې د لغمان ولایت قرغیو ولسوالۍ د عزیز خان کڅ په سیمه کې زېږېدلی دی. نوموړي له عربي ژبې او دیني زده کړې وروسته، له دیني علماوو د صرف، نحوې، منطق، حدیثو او تفسیر زده کړه وکړه. 

== کاري ژوند ==
الفت په ۱۹۳۵ ز کال کې په خصوصي مدرسو کې له دیني زده کړې وروسته، د انیس په ملي ورځپاڼه کې د منشي په توګه وګومارل شو. نوموړی د ننګرهار ولایت مرکز جلال اباد ښار خلکو له خوا او د لغمان ولایت قرغیو ولسوالۍ خلکو له خوا په ترتیب سره په ۱۹۴۹ او ۱۹۵۲ ز کال کې په ولسي جرګه کې د استازي په توګه غوره شو. نوموړی په همدې موده کې، په ۱۹۵۱ ز کال کې د اولس په نوم اوونیزه جوړه کړه. الفت تر ۱۹۵۳ ز کال پورې د اولس اوونیزې د لوړپوړي تصحیح کوونکي په توګه کار کړی دی. &lt;ref name=&quot;Leekwal2&quot;&gt;{{cite web|url=http://lekwal.com/fullstory.php?id=174|title=The World Of Afghan Writers|website=Lekwal.com|date=2006-01-23|accessdate=2016-11-30|archive-date=2018-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022000655/http://www.lekwal.com/fullstory.php?id=174|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ګل پاچا الفت په ۱۹۵۵ ز کال کې د ولسي جرګې په غونډو کې د جلال اباد د خلکو د استازي په توګه برخه واخېسته. نوموړي په ۱۹۵۶ ز کال کې د پښتو اکاډمۍ د رئیس په توګه چې په افغانستان کې د پښتو ټولنې په نوم یادیږي وګومارل شو، وروسته په ۱۹۶۳ ز کال کې د کابینې غړی شو او د قبایلو چارو رئیس شو. په دې موده کې نوموړي، د کابل پوهنتون د ادبیاتو او د حقوقو او سیاسي علومو پوهنځیو کې د استاد په توګه دنده ترسره کړه. نوموړي په ۱۹۶۴ ز کال کې په وزارت کې له خپلې دندې استعفی ورکړه او یو ځل بیا د جلال اباد د خلکو له خوا په ولسي جرګه کې د استازي په توګه غوره شو. نوموړي په ولسي جرګه کې د خپلې دورې له پای ته رسېدو وروسته تقاعد شو.&lt;ref name=&quot;Leekwal2&quot; /&gt;

الفت په ۱۹۴۷ ز کال کې له غلام حسن ساپي، عبدالهادي توخي، محمد رسول پښتون، فیض محمد انګار، قیام الدین خادم، غلام محی الدین زرملوال، عبدالروف بېنوا، نور محمد ترکي او ځینې نورو سره یو ځای د ويښ زلمیانو له ډلې څخه و.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.afghansite.com/afghanistan/index.asp?file=11|title=Afghanistan History, Afghanistan Leaders, Afghanistan Flag, Information About Afghanistan|website=Afghansite.com|accessdate=2016-11-30|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100102173240/http://afghansite.com/afghanistan/index.asp?file=11|archivedate=2010-01-02}}&lt;/ref&gt;

== اکادمیک کارونه ==
الفت وروسته له هغې چې تقاعد هم شو، د ژوند تر پایه پورې د پښتو ژبې بډاینې لپاره شاعري او لیکوالۍ ته دوام ورکړ. نوموړي په زیات شمېر مقالو سربېره، د دیني اخلاقي، سیاسي او ټولنیزو موضوعګانو په اړه ګڼ شمېرکتابونه د شعر او نثر په بڼه ولیکل.

د نوموړي ځینې کتابونه تراوسه چاپېږي. ګل پاچا الفت څو جایزې هم واخیستې، لکه: د خوشحال خان، ابوعلي سینا، د روزنې او ستورو مډال&lt;ref name=&quot;Ulfat2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ulfat.de/LateUstadGulPachaUlfat1.pdf|format=PDF|title=Late Ustad Gul Pacha Ulfat : Short biography|website=Ulfat.de|accessdate=2016-11-30}}&lt;/ref&gt; 

== مړینه ==
ګل پاچا الفت د خپل ژوند وروستۍ ورځې په خپل پلرني ټاټوبي لغمان کې تېرې کړې. نوموړی د ۱۹۷۷ ز کال د دسمبر په ۱۹ مه د ۶۷ کلونو په عمر د زړه ناروغۍ له امله  مړ شو  او په خپله پلرنۍ هدیره کې خاوروته وسپارل شو.  

==مخينه== 
استاد گل پاچا الفت د مير سيد پاچا زوی د سيد فقير پاچا لمسی په خټه سيد پښتون چې په ١٢٨۸ ل ل کال کې د [[لغمان|لغمان ولايت]] په عزيز خان کڅ کې زيږيدلی دی. 

گل پاچا الفت د [[شعر]] او ادب په اسمان کې يو ځلاند ستوری دی. د هغه په ژوندانه کې د هغه ډېرې ديني، ادبي، ټولنيزې، انتقادي، پوهنيزې او څېړنيزې مقالې او کتابونه چاپ شوي دي. تر مړينې وروسته يې د يو شمير ناچاپ نښيرونه هم چاپ شول او ځينې يې بيا بيا چاپ شول. 

== زده کړې ==
الفت صاحب خپلې زده کړې په مدرسو کې کړې او د خپل وخت دوديزې بوهنې لکه [[صرف]]، [[نحو]]، [[منطق]]، [[فقه]]، [[تفسير]]، [[حديث]]، [[معاني]] او بيانيې يې د [[ننگرهار ولايت|ننگرهار]] او [[کابل]] له اوڅارو استادانو څخه لوستې دي.

== دندې ==
په ١٣١٤ ل ل کال کې د [[انيس]] ورځپاڼې په اداره کې د کاتب په توگه وگومارل شو. په ١٣١٥ ل ل کال کې د هغه وخت د انجمن ادبي، چې وروسته [[پښتو ټولنه]] ونومول شوه، د تاليف او ترجمې په څانگه کې غړی شو چې ([[زيری]]) [[ورځپاڼه]] يې هم چلوله. په ١٣١٨ کال کې د پښتو ټولنې د صحافت د مديريت مرستيال شو. په ١٣١٩ کال کې د پښتو ټولنې د لغاتو او قواعدو د څانگې مدير شو. په ١٣٢۰ کال کې د [[اصلاح]] ورځپاڼې د پښتو برخې سلاکار شو او پر همدغه کال د پښتو ټولنې لوی مبصر او کابل مجلې چلوونکی وگومارل شو. په ١٣٢٥ کال کې د ننگرهار د [[اتحاد مشرقي]] [[مهالنۍ]] مدير شو. په ١٣٢٧ کال کې د ننگرهار د قبايلو مدير شو او په ١٣٢٨ کال کې د جلال اباد د خلکو له خوا د ملي شورا په ٧ دوره کې په وکالت وټاکل شو چې بيا په ملي شورا کې دويم مرستيال هم شو. په ١٣٣١ ل ل کال کې د لغمان د قرغيو د خلکو له خوا د ملي شورا د ٨ دورې استازی وټاکل شو. په ١٣٣٥ کال کې په لومړۍ پوړۍ (رتبه) د پښتو ټولنې مشر وټاکل شو او پر دې سربيره د ادبياتو په پوهنځي کې د پښتو ژبې استاد هم وو.

== د پښتو ادب د هسک ستوری ==
[[دوتنه:اصيل پښتانه عالمان.jpg|بټنوک|کيڼ|پدې انځور کې گل پاچا الفت ۲۰ کس دی]]

الفت صاحب د پښتو ژبې په اوسنيو ليکوالو او اديبانو کې څانگړی ځای لري. په نثر او نظم کې يې استادانه قلم درلود، په پارسي ژبه کې يې هم ښه نثر ليکه او د نظم استعداد هم ورسره وو. په عربي کې يې هم کله کله مقالې ليکلې دي. 

ارواښاد استاد الفت د شلمې زېږدي پېړۍ د پښتو ادب له ځلاندو ستوريو څخه دی. د هغه شعر ډير سليس، روان، خوږ او په هممهال له نوښته ډک دی. ډېر نازک او نوي خيالات په زړو ساده الفاظو کې ځايوي او ډيرو زړو او له نظره لويدلو مضامينو ته نوی خوند او رنگ ورکوي. په نظم او نثر کې د پوره استدلال خاوند دی. په تيره د هغه د نظم او نثر خوږې ټوټې له هر پلوه زړه وړونکې دي. په دغو ټوټو کې ټولنيز دردونه په ښو اغيزناکو ويیونو انځور شوي دي. د ښاغلي الفت په نثر او نظم کې نوښت، استدلال او انتقادی روح په خورا ساده عباراتو کې ځليږي چې دا د هغه د استادۍ نښه بلل کېږی. خدای بښلی الفت په ټولنيز ژوند کې يو مخی خوش خلق، متين او په عين حال کې د ورين تندي خاوند وو. د هغه مجلس ډېر خوږ او خبرې يې د مزاحيه روح لرونکې وې چې ځينې ټوکې يې د خلکو په خولو کې جاري دي.

== ځانگړي وړتوبونه ==
[[انځور:گـل پاچـا الفت.png|بټنوک|289px|استاد گل پاچا الفت]]
استاد الفت د خپلې ذهني او فکري پوهې له مخې د پينۍ (کائيناتو) په رمزونو او رازونو پوه وو؛ د [[انسان]] د پيدايښت او د هغه د [[ژوند]] په اړه يې خورا مينه لرله. الفت د ژوند پر کيفيت او جوهر ټينگار کاوه. هغه داسې وايي، که څوک غواړي چې د خلقت او فکرت په رمزونو او اسرارو پوه شي او په يوه شنه پاڼه کې د معرفت دفتر وگوري، خپل عقل، [[شعور]] او نگېر (احساس) دې پر کار واچوي او د زړه سترگې دې وغړوي. په يوه لاره ډېر خلک تيريږي، خو يو نيم پکې چيرته يوه ښکلې [[مرغلره]] پيدا کړي چې د چا له اميله پرېوتې او په خاورو کې پرته وي. 

ارواښاد استاد الفت بل ځای داسې وايي: د انسان په وجود کې دوه شيان ډېر عزيز معلوميږي چې يوه ته [[زړه]] او بل ته دماغ وايي. له دماغه [[پوهنه]] او [[فلسفه]] پيدا شوه او له زړه نه شعر او ادب. کله د [[کابل]] او د مشرقي اتحاد مدير وو، کله په شورا کې وو او کله د افغانستان د پښتو ټولنې مشر. 

موږ د الفت شخصيت په نورو ستاينو پيژنو. هغه يو ډير کره او ستر صنعت کار دی. د هغه [[هنر]] په پښتو نثر او نظم کې ښکاري او ځانته يوه ځانگړې ليار (طرز) لري. د الفت نثر هم شعر دی او نظم يې هم. کوم وخت يې چې پر نثر څه ليکلي، نو د فطرت ډېرې نازکې، وړې شېبې ويني او څرگندوي يې. د انسان د ټولنيز ژوند ډيرې ښيگڼې په داسي ژبه بيانوي چې د هغه استدلال لوستونکي په ښه ډول قانع کوي. د ليکوال په نثر او نظم کې کوم فلسفې يا تاريخي استدلال نشته خو د فطرت له هره گوټه داسې دلايل او براهين راباسې چې تر هر رنگ منطقې استدلال ښه او ټينگ وي. د هغه هنر هم دا دی چې ځانته د استدلال ځانگړې لار لري او د ژوند عادي پېښې هره يوه د هغه لپاره د شعر يوه ښه سکالو وي. کله کله د هغه نثر تر نظم خوږ وي، خلک وايي چې نظم پييل دي او يو ناظم مرغلرې پېي.

== چاپ شوي نښیرونه يې ==
=== شعري ټولگې ===
۱- د الفت خبرې. 

۲- غوره اشعار. 

۳- د زړه وينا. 

=== نثري نښيرونه يې ===
۱- لغوي څېړنه. 

۲- عالي افکار. 

۳- پښتو کلی (پېنځم ټوک). 

۴- د آزادۍ پيغام. 

۵- منطق.  

۶- ښه لمسون. 

۷- د موفقيت لار (ژباړه). 

۸- غوره نثرونه. 

۹- ليکوالي، املا او انشاء. 

۱۰- اجتماعي نظريات. 

۱۱- بله ډيوه. 

۱۲- څه ليکل يا ليک پوهه. 

۱۳- ادبي بحثونه. 

۱۴- نوی سبک او نوی ادب. 

۱۵- لوړ خيالونه او ژور فکرونه. 

۱۶- اسلام او د اسلام نقش د فرد او جامعې په جوړولو کې. 

۱۷- د الفت نثري کليات. 
 
۱۸- نوی څرک يا نوې رڼا. 

۱۹- پښتو سندرې.  

۲۰- منظوم عالي افکار (ژباړه). 
 
۲۱- د ټولنې علم. 

۲۲- څه گورم او څه اورم. 

۲۳- بېلابېلې ليکنې. 


[[دوتنه:گل پاچا الفـت.png|بټنوک]]
== د شعر يوه بېلگه ==
ارواښاد کله کله ويیونه (الفاظ) هسې سره پېيلي چې تر هر رنگ نظم ښه ښکاري. د هنرمند ښه مهارت او کمال دا دی چې عادي شي ته ښکلی رنگ ورکولی شي. ارواښاد په دې برخه کې د لوی لاس او مهارت خاوند وو. 
 
{{شعر}}
{{ب|زه پټې سترگی نه يمه په هر څه اوس پوهيږم|په خلاصو سترگو باندی ما جهان ليدلی دی}}
{{ب|له دامه که دې خلاص کړم په قفس کې دې ايسار کړم|صياده، ما خو څو رنگه زندان ليدلی دی}}
{{ب|عمل چې وي ازاد او انتقاد په کې بندي وي|ما هلته د ظلمونو سخت طوفان ليدلی دی}}
{{ب|که هر يو رانه وژنې خيال او فکر مو مه وژنه|په دې کې مې وطن ته لوی تاوان ليدلی دی}}
{{دشعرپای}}

== باندنۍ تړنې ==
* [http://www.ulfat.de/ د گل پاچا الفت لپاره ځانگړې شوې وېبپاڼه]
* [http://ps.poems.wikia.com/wiki/%D9%88%DB%90%D8%B4%D9%86%D9%8A%D8%B2%D9%87:%DA%AB%D9%84_%D9%BE%D8%A7%DA%86%D8%A7_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA په ويکي شعرونه کې د گل پاچا الفت شعرونه]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}


[[وېشنيزه:پښتانه ليکوال]]
[[وېشنيزه:پښتانه شاعران]] 
[[وېشنيزه:افغاني ليکوال]]‎ 
[[وېشنيزه:پښتانه]] 
[[وېشنيزه:افغانان]]</text>
      <sha1>4zgl0pyjwif4gsxm3r7y2k7x2s37ueq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اتڼ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7862</id>
    <revision>
      <id>368485</id>
      <parentid>193799</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T21:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ghotai22</username>
        <id>40354</id>
      </contributor>
      <origin>368485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8086" sha1="jm21gc6minu0sdx4a6bos2yigv0call" xml:space="preserve">[[دوتنه:Attan.png|کيڼ|250px|بټنوک|د ۱۹۴۶ ز. کال، د فراه په ولايت کې د سيمه يزو خلکو د اتڼ انځور]]
'''اتڼ''' يو ډول دوديزه گډا او د خوښۍ لوبه ده چې له ډېرې لرغونې زمانې راهيسې په [[افغانستان]] او د پښتنو په نورو سيمو کې دود دی. تاريخي لرغونتيا يې [[آريايان|آريايي]] ټولنې ته رسېږي، چې د هغه مهال له کلتور او دیني عنعنو څخه سرچينه اخلي. په [[افغانان|افغانانو]]، په ځانگړې توگه [[پښتانه|پښتنو]] کې له ډېر پخوا څخه تر ننه اتڼ د رزم او بزم د يو غوره سمبول په توگه شته دی.

دغه ملي او ولسي گډا معمولاً له [[ډهول]] او [[سورنی|سورني]] سره ترسره کېږي او پکې د اجراکوونکي د وجود ټول غړي په ځانگړې توگه لاسونه، سر، پښې، غاړه، اوږې، سينه او نور په مخصوص او منظم ډول حرکت کوي. د بدن د بېلابېلو غړيو دا حرکتونه، که له يوې خوا د ټول وجود او په ځانگړې توگه د دغو غړيو د قوت او پياوړتيا سبب گرځي، نو له بلې خوا د يو ځانگړي جگړه ييز مهارت په توگه له دوښمن سره مقابلې پر وخت ورڅخه کار اخېستل کېږي. له تاريخي څېړنو نه داسې څرگندېږي چې ددغه هنر، ورزش او لوبې بنسټ په لومړيو کې ددې لپاره ايښودل شوی چې ځوانان د [[جگړه|جگړې]] پر مهال د [[وسله|وسلې]] په ځانگړې توگه د [[توره (وسله)|تورې]]، کوتک او [[ټوپک]] چلول زده کړي او د دوي بدن چوست، چالاک او غښتلی وروزي چې د دوښمن مقابلې ته ښه چمتو وي. خو وروسته د وخت په تېرېدوورو ورو دا ملي ورزش د [[افغاني موسيقۍ]] او هنر يو په زړه پورې برخه شوه. په ځوانانو کې د شور، جذبې او احساساتو د پيداکولو لپاره به ېې دا ورزش د موسيقي له آلو ، په ځانگړې توگه د ډهول او سورني له ساز او سُرود سره يوځای ترسره کاوه. 

ددې لپاره ځانگړې سندرې، غږونه، سروکي او لنډۍ هم جوړې شوې، په راوروسته زمانو کې برسېره پر نارینوو په ښځو کې هم ددغې گډې ډله يزې نڅا او هنر زده کړه رواج شوې او تر نننه د ودونو او نورو خوښيو زیاتره محفلونه پرې تاوده ساتل شوي دي. دغه لوبه د کندهار په سیمو کې د نارینوو تر منځ د (چاپ) او د ښځو تر منځ د (اتڼ) په نوم يادېږي. 

د وخت په تېرېدو سره ورو ورو دغه ورزش د ډله ايزې نڅا يا گډا بڼه خپله کړې او نن سبا په همدې مفهوم ترسره کېږي.
ورزشي احمیت ېې کم دی ، که څه هم په عامه توگه ورته اوس لدې اړخه خلک نه گوري ، خو پر هنر برسېره اتڼ خپل ځانگړی ورزشي ارزښت او روغتيايي گټې هم لري ، خو هېڅکله د روغتيايي گټو له پاره پکار ندی اچول شوی . 

اتڼ په زیاترو افغاني قومونو او قبیلو کې د بڼې او شکل په لږ او ډېر بدلون او توپير سره رواج لري ، خو په پښتنو کې ، په ځانگړې توگه د پکتيا ، غزني، زابل، په خلکو او په عام ډول په ټولو کوچيانو کې عمومیت لري . هېڅ واده ، عنعنوي مېله، ملي جشنونه ، او د خوښۍ نور مراسم بې اتڼه نه ترسره کېږي. اتڼ خپلې ځانگړې سندرې، سروکي يا غږونه لري، چې هغو ته د اتڼ نارې يا غږونه وايي او په مخصوص غږ او انداز د موسيقي له آلو سره د ځانگړو حرکتونو د اجرا کولو په وخت کې وييل کېږي.

== د اتڼ کولو طريقه ==
اتڼ معمولاً په شريکه او ډله ييزه توگه ترسره کېږي، داسې چې اتڼ کوونکي گرد چاپېره په دايروي بڼه درېږي، د موسيقي د آلو، په ځانگړې توگه د ډهول په وهلو د شپېلۍ او سورني په غږولو سره يو ځای پيل کېږي. په پيل کې د اتڼ کوونکو شمېره کمه او حرکتونه ورو او په منظمه توگه ترسره کېږي. په پيل کې د اتڼ کوونکو شمېره کمه او حرکتونه ورو او په منظمه توگه ترسره کېږي. ورو ورو چټکتيا مومي او ځانگړې احساساتي بڼه خپلوي، د اتڼ کوونکو شمېره هم زياتېږي او د ننداره کوونکو له ډلې نه د ذوق خاوندان هم په اتڼ ورگډېږي. اتڼ چيان د موسيقي د آلو، پښو او لاسونو د منظم او غبرگوني غږ سره له خولې نه هم ځانگړي آوازونه باسي، چې د دوی د تودو احساساتو څرگندويي کوي. سندرغاړي له موسيقي سره د اتڼ ځانگړې سندرې هم وايي چې د اتڼ کوونکو جذبه او احساسات لوړوي. 

په اتڼ کې مشربڼه ډېره ارزښتمنه نه ده، د چا چې ښه اتڼ زده وي هغه له نورو مخته کېږي، نور د ده د حرکاتو له مخې اتڼ سر ته رسوي. د هر يوه ځوان اتڼ ډېر په خوند زده وي، ځکه چې د ځوانانو تر مېنځ يو ډول سيالي پکې وي او هر يو غواړي چې له نورو څخه ښه اتڼ وکړي، نو کله مشر په کې معلوم نه وي، خو د يو او بل د درنښت لپاره په مينه سره يو مخې ته کوي او دوی يې مير هم بولي.

مير چې تر نورو په اتڼ کې مهارت لري نور اتڼچيان په هغه پسې روان او د حرکتونو پيروي يې کوي. اتڼ د اجرا کولو په بهير کې بېلابېلې بڼې خپلوي. کله کله داسې وشي چې نور گردچاپېره ولاړ، يو يو په وار سره ورمنځته کېږي او په ځانگړې توگه د خپل هُنر ښودنه کوي. په دې ترتيب ټول په دغه ډول اتڼ کې برخه اخلي، او اتڼ ته ځانگړی خوند او رنگ وربخښي.

== د اتڼ ډولونه ==
اتڼ په سيمه ييز، قبيلوي او وگړنيز توپير ځانگړي ډولونه لري او يوې سيمې، قبيلې او يا ډلې ته منسوبېږي. لکه کندهاری اتڼ، پکتياوال اتڼ، غزنيجي اتڼ، طالبي اتڼ او نور. خو د بڼې په لحاظ يې يو ډېر مهم ډول برگ اتڼ دی چې په هغه کې ښځې او نارينه گډه برخه اخلي، داسې چې يوه ښځه او يو نارينه درېږي او په گډه اتڼ کوي. دا ډول اتڼونه معمولاً په خوښيو کې د يوې کورنۍ د غړيو او خپلوانو تر مېنځ ترسره کېږي.

اتڼ په عمومي توگه د ترسره کولو د بڼې له مخې په دوه ډوله دی:
#راسته اتڼ
#چپه اتڼ

== بهرنۍ تړنې ==
* {{يوټيوب|s9lpKdG_a1g|ځوانانو اتڼ}}

== سرچينې ==
*پښتو سيند - د محمد گل مومند اثر - ۱۳۱۶ ل. کال
*آريانا دايرة المعارف - لومړی ټوک - ۱۳۸۶ ل. کال
{{پښتانه}}

[[Category:پښتني هڅوب]]
[[Category:افغاني هڅوب]]</text>
      <sha1>jm21gc6minu0sdx4a6bos2yigv0call</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ژبپوهنه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8166</id>
    <revision>
      <id>368502</id>
      <parentid>319705</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T10:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ghotai22</username>
        <id>40354</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>368502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39962" sha1="42c0lrftztsxl7adn1esm9hk2ouvtwn" xml:space="preserve">{{مالومات}}
[[انسان|انسانان]] د زمانې په لمن کې پيښې زيږوي او مورخين د هغو پيښو په پرله پسې ډولو [[تاریخ لیکنه|تاريخ ليکنه]] کوي . تر ټولو ښه تاريخ ، هغو [[تاریخ پوه|مورخينو]] ليکلی چې پيښې يې په هغه ډول چې واقع شويدي ، د زمانې په قيد کې راټولې کړي او د پوهېدو وړ يې گرځولي دي . تاريخ ليکنه د هر [[هېواد]] په [[ولس|ملت]] جوړونه کې ستر رول لري ، هغومره چې د ټولنې [[سياست پوهان]] ، واکمنان ، ټولواکان د ټولنې په شتون ، وده او پراختيا او يا هم بدحالۍ کې ونډه لري د مورخينو ونډه هم په هماغه پيمانه ده . 
[[تاريخ]] د ټولنې له پاره هغه هنداره ده چې هر لوستونکی کولای شي چې د هغې ټولنې څيره ، قد او توان پکې و ويني . او په بيلا بيلو زمانو کې دهغې ټولنې حالات ،د خوښۍ زمانې او د بدۍ وختونه ، د وياړ شيبې او د ناورين څپې او د ټولنې په ژوند او شتون پورې اړوند نور ې ټولې برخې او خواوې ليدلای او لوستلای شي. خو هغه څه چې د دې هندارې شفافيت او پاکي څرگندوي ، هغه د مورخ هغه قلم او کښل شوې ليکه ده چې د پيښو وډل شوی ټوک يې په ټولنه کې ميشتو وگړو ته وړاندې کيږي . که د مورخ له قلمه د پيښو رښتينې څيره راوتلې وي ، په هغه صورت کې لوستونکی هغه ټولنه په څرگنده او صفا توگه ويني ، او که خبره بل ډول ليکل شوې وي ، بيانو نه ټولنه پيژندل کيدای شي او نه لوستونکی د ټولنې په رښتيني څيره پوهيدای شي . 
دا ار او اصل زموږ د هيواد په اړه هم د تطبيق وړ دی . له نيکه مرغه له پخوانيو زمانو راهيسې زموږ په هيواد کې د سترو او نامتو مورخينو په زيار ز موږ د ټولنې څيره ، قد او توان هغه شان چې وو په هغه ډول را پيژندل شوی دی . خو په شلمه پيړۍ او په ځانگړي توگه د هغې پيړۍ دوهمه نيمکۍ د هيواد يوشمير مورخينو زموږ د ټولنې څيره هغه شان چې وه راوپيژندل او د دې تر څنگ يې د ټولنيزې ودې د ارونو پر بنسټ ټولنه د يوموټي ملت په لورې د اوښتون ډگر ته ور برابره کړه . په دې برخه کې د هيواد درېو تنو نامتو مورخينو هر يوه علامه پوهاند [[عبدالحی حبيبي|عبدالحي حبيبي]] ، استاد [[احمد علي کهزاد]] او مرحوم [[مير غلام محمد غبار]] نومونه رايادولای شو هغه چې نه يوازې زموږ د ټولنې تاريخ يې را څرگند کړی بلکې د دې هيواد وگړي يې د يوموټي افغان ملت په لورې روښانه راتلونکې ته ورمخامخ کړيدي .
د افغانستان په تاريخ پورې اړوند کتابونه، رسالې او ليکنې او د هغو ليکوالان هر يو په خپل وار د زيات ارزښت او درناوي وړ دي ، خو په ځانگړي توگه که څوک د [[افغانستان]] د لرغوني تاريخ سره مينه ولري او يا وغواړي چې د دې هيواد په لرغوني تاريخ ځان خبر کړي هرومرو بايد هغو ليکل شويو تاريخي اثارو ته پام وگرځوي چې د خدای بخښلي استاد کهزاد له خوا ليکل شوي دي . د افغانستان په تاريخ او په ځانگړي توگه د هيواد په پخواني تاريخ کې د استاد کهزاد څيړنې د هرډول باور او ډاوړدي، په همدې ډول دافغانستان د منځنيو دورو تاريخي پيښې دهيواد تر بل هر مورخ په زياته پيمانه دخدای بخښلي علامه پوهاندحبيبي په اثارو کې چې تر ټولو مطمئين او د علمي موازينو سره سمون لري ، څيړل شوي او بيان شوي دي . په همدې ترتيب د افغانستان په معاصرو او ورستيو درو روپوري اړوندې پيښې د هيواد د بل نامتو مورخ مرحوم مير غلام محمد غبار په ليکنو اوڅيړنو کې په پوره تفصيل لوستلای شو . نوموړو مورخينو نه يوازې داچې د هيواد تاريخ يې له پيله تر ورستيو پيړيو په پرله پسې توگه څيړلی او ليکلی ، بلکې په خپلو ليکنو کې يې د هيواد ملي وياړني او ملي پيژندني ( ملي هويت ) په نيت او هڅه، لکه د نړۍ د نورو هيوادو د مورخينو په څير د خپل هيواد د اوسني جغرافيايې کرښو په دننه کې د پيښو پرله پسې يون اوکړون را څيړلی او د ټولو علمي موازينو په مراعات او کارولو سره يې د افغانستان د تاريخ د تدوين او ليکنې لپاره زيارايستلی او کړاونه يې گاللي دي .{{ژبپوهنه}}
مورخين [[د افغانستان تاريخ]] په بنسټيزه توگه په څلورو لويو برخو ويشي لومړۍ برخه د [[افغانستان]] لرغونۍ پير تاريخ دۍ چې له سلگونوزره کاله وړاندو زمانو څخه تر اومي
زيږدي پيړۍ پوري رسيږي . دويمه برخه د افغانستان د منځني پير تاريخ دۍ چې د اومي زيږدي پيړۍ څخه تر اولسمي زيږدي پيړۍ پوري زمانې په بر کې نيسي دريمه برخه د افغانستان معاصر پير تاريخ دۍ چې د اولسمي پيړۍ څخه تر نولسمي پيړۍ پوري رسيږي څلورمه او ورستۍبرخه يې د افغانستان د نوي پير تاريخ په نوم نومولې چې له نولسمي پيړۍ څخه تر اوسنيو زمانو پوري ټولي پيښي په بر کې نيسي . په هر ترتيب هغه سي چې د ليکني سرليک دۍ ، په دې برخه کې د افغانستان د لرغوني تاريخ او لرغونو ژبو په اړه په لازم لنډون د ځينو سر ليکونو يادونه کوو :
دافغانستان د لرغوني پير تاريخ د څيړونکو له خوا په دريو برخو ويشل کيږي، چي هره برخه يې ځانگړي او ټاکلي مميزات لري ؛


* لومړۍ :د لرغونۍ پير) : له سل گونو زره کاله وړاندي زمانو څخه ترڅه ناڅه پنځه زره مخزيږدکاله ؛)

# دډبري پخوانۍ دوره : په [[غزني]] کي د ناوردښت ؛ په [[سمنگان]] کي د هزار سم سموڅي ؛ په [[بدخشان]] کي د کور دره او نور 
# ډبري نوي دوره: دموراسي غونډۍ؛سيد کلا؛د اق کپرک سمڅي؛او نور 
# دفلزاتودوره : منديگک ؛ سيستان؛دشلي ( ١_٢٠ )اونور. 


* دويم :لومړي مدنيتونه او اساطيري تاريخ ( له پنځه زره مخزيږد کاله څخه تر شپږ سوه مخزيږدکاله پوري )

# اريا يې پير : لرغوني افغانستان ته د لرغونو قومونو تگ او راتگ ؛
# دويدي مدنيت سرودونه : ريگويدا،ويجورو ويدا ؛ اتهرو ويدا او ساما ويدا ؛
# داوستايې مدنيت سرودونه : يسنا؛ويسپرد؛ونديداد؛وړوکۍ اوستا؛اونور

_ د پيشداديانو کورنۍ: [[يما]] يا [[جمشيد]]او د هغه مخالف ضحاک؛ فريدون او د هغه مخالف اهنگرکاوه
_ داسپه کورنۍ: سپين تمان يا زردشت ؛ لهراسپ ؛ گشتاسپ او نور.
_ دکيانيانو کورنۍ: [[کيکاوس]] ؛ [[کيخسرو]] ؛ [[کيقباد]] او نور
* دريم : د پخوانيو ستر واکيو پير : دافغانستان د لرغوني پير تاريخ دريمه برخه په افغانستان کي د سترواکيوپه نوم ياده سويده ، په دي پير کي دنړيوالو امپراتوريو په منځ کي د لرغوني افغانستان دريځ او د افغانانو په لاس جوړي شوي سترواکۍ څيړل کيږي چي له شپږ سوه مخزيږد کال څخه تر اومي زيږدي پيړۍ پوري زمانې په برکي نيسي . 
# افغانستان او دافغانستان په لويدځ کي [[د هخامنشيانو سترواکۍ]] ( ٦٠٠ _ ٥٠٠ مخزيږد )
# افغانستان اود يوناني سترواکۍهر اړخيزي اغيزي؛( ٣٣٠ _ ٣٠٠ مخزيږد)
# افغانستان او افغاني خپلواک [[يونان باختري سترواکۍ]] ؛ ( ٣٠٠ _ ٣٠ مخزيږد)
# افغانستان او [[د کوشانيانو ستر واکي]] ؛ ( ٣٠ مخزيږد _ ٣٩٠ زيږد ) 
# افغانستان او [[د يفتليانو سترواکي]] ( ٤٠٠ زيږد_ ٧٠٠ زيږد )
# د اسلام مبارک دين خپريدل او د افغانستان د لرغوني تاريخ پای ؛


== په افغانستان کي لرغوني ژبي او ليکدودونه ==

ژ اکدريد وائي : ژبه د نښانو مانا ده ؛ او مانا ثابته او ټاکلې نه ده. ژبه دانسانانو ترمنځ درمزونو منظم او منل شوۍ شکل دۍ ، چي د ږغونو په توزين ، جوړيږي . دا ږغونه پيچيلي او متناسب دي . يا په بله مانا ژبني ږغونه د شتون انعکاس دۍ ، چي په قراردادي ډول منځ ته راځي . که د ژبي قراردادي توب ومنو ، بيله شکه به د ژبي ټولنيز توب را بر ملا شي . د ژبي د پيدايښت په اړه له ډيرو پخوانيو زمانو راهيسي ، ليکني خپري سوي ، اندونه وړاندي شوي ،او بيلا بيلي طرحي او ايزمونه رايج شويدي . په دي لړ کي تر ټولو پخوانۍ بحث د ژبي د پيدايښت په اړه د [[هيرودوت]] په اثارو کي ليدل کيږي ، چي پنځه سوه مخزيږد کاله يې ژوند کاوه . نوموړي ليکلي چي : مصريانو خپل ځانونه او د هغوۍ پاچا پاتيک تر ټولو انسانانو خپل خيل او بيا ځانونه وړاندي گڼل ، خو وروسته تر يونيمگړي ازمايښت دې پايلي ته ورسيدل چي د ( ريگه قوم ) تر ټولو پخوانۍ دۍ .(( د پاتيک په ازمايښ کي د ماشومانو د بکس وينا معيار وه)) 

د تاريخي متونو په لړ کي د ژبي د پيدايښت او ازمايښت دا لومړنۍ او پخوانۍيادونه ده . تر هغه وروسته يوناني [[افلاتون]] ( ٤٢٧ _٣٤٧ مخزيږد) د کليمو پر منشا او جرړو تاکيد درلود ، او په ځانگړې توگه پردې مسئله چي د مادي شيانو او د ژبي د لغتونو ترمنځ اړيکي شته او که نه ، او که ژبه يوازي يو قراردادي ټولگه ده ؟ د دې پوښتني په اړه يې زيات ارزښتمن مطالب ليکلي او خپاره کړيدي . د لرغوني يونان اپيکوريان او رواقيان د طبيعي څيزونو يا پيښو او ږغونوترمنځ ورته والي يوه طبيعي او متناسبه رابطه بولي ، چي د ژبي په سيله را څرگنديږي . 
ژبه د ټولنپوهانو له نظره يو تعريف او د ژبپوهانو له نظره بل تعريف لري او همداډول د بشر پوهني له اصولوڅخه بيا ژبه بله مانا لري چي ښايې په نوروافادو کي هغه مانا ونه لري . د دې سره سره د ژبي يو نسبتا منل شوۍ تعريف دادۍ چي : ژبه د بشري ټولنو په منځ کي د قراردادي ږغونو سمبوليکه او سيستماتيکه ټولگه ده ؛ په دې ترتيب د ژبي په پورتني تعريف کي درې مهم ټکي را څرگنديږي ، لومړۍ داچي : ژبه د بشري ټولنو په منځ کي ... ،دويم د قراردادي ږغونو سمبول ...،او دريم دا چي سيستماتيکه ټولگه ده ؛ چي د دې هر ي افادې سپيناوي ته اړتيا شته . 

داخبره بيخي څرگنده ده چي ژبه د انساني ټولنو په منځ کي شته ، ښايې داسي نور حيوانات او ژوي به وي چي د غريزې پر بنسټ موزون ږغونه وکاروي ، خو د پوره افادې شتون په هغو غريزوي ږغونو کي نه ليدل کيږي . دا بوازي انساني ټولني دي چي خپل په منځ کي د خپلي ژبي د جوړښت سره سم مفاهيم او افادې منځ ته راوړي او بيا يې د تعميم او کارولو چاپيريال برابروي . دويم ارزښتمن ټکۍ د ژبي قراردادي بريښ او سمبول دۍ چي د انسانانو تر منځ منل کيږي او بيا يې د کارولو پر وخت ستونزي نه لري .او دريمه ځانگړتيا يې پرله پسې والۍ دۍ ؛ داټکۍ د وينا له مخي ساده بريښي خو دهغه توضيح په اسانۍ سره نه شي ترلاسه کيدای ، د دې لپاره بايد مثالونو ته راوگرځو ، په دي ترتيب چي : هره ژبه ځان ته ځانگړۍ جوړښت لري خو انتظام او سيستم په هره ژبه کي شته د بيلگي په توگه که چيري يو تن خبره داسي پيل کړي چي (( محمود... د...،)) په تشو ځايونو کي داسي مناسب لغاتونه او جملې ځای کړو چي ټاکلې افاده ځني واخستل شي . لکه(( محمود نن د احمد کور ته ولاړ))دلته [[فعل]] ، [[فاعل]] او [[مفعول]] ټوله په ترتيب سره وکارول شوه چي دا د ژبي سيستماتيک والۍ دۍ ، چي دا سيستم په ټولوژبو کي بيله شکه شته . ښايې چي ځني طوطيان هم داډول جملې وکاروی ، او وويلای شي چي محمود نن د احمد کورته ولاړ، خو داسي نه شي کولای چي د اوښتۍواقعيت انعکاس دي وکړي او هغه دا چي طوطي نه شي کولای د محمود پرځاي کلبي او د نن پرځاي د سبا او يا پرون زمانه د اړتيا په صورت کي وکاروي. په دې ترتيب د انسانانو ژبه سيستماتيکه ده ؛ اوس چي په ټوليزه توگه د ژبي په پيدايښت او ږغونو څه ناڅه وږغيدو ، د خپل بحث د بشپړتيا لپاره لومړۍ د افغاستان لرغوني ژبي او بيا يې ليکدودونه را څيړو او سپړو ، ترهغه چي د خپل هيواد په لرغونو ژبو او لرغونو ليکدودونو څه نا څه پوه شو . 

د ژبي د هغه منل شوي تعريف پر بنسټ چي پخوا مو ورته پام وکړ ، يو ځل بيا د افغانستان لرغونو ټولنو او اولسونو ته ور گرځو . دا چي ژبه د انساني ټولنو سره منځ ته راغلې ، وده يې کړي او د همدې ټولنو سره يې برخليک تړلۍ پاته شوۍ ، ځکه اړينه ده چي يو ځل بيا لرغوني تاريخ ته وروگرځو. لا تر اوسه څيړونگو نه ده څرگنده کړې چي د لرغونو افغانانو ژبه کومه او په څه نوم ياديدل ؟يوازي د لومړيو مدنيتونو پر مهال د دې سيمي د لرغونو اوسيدونکو د ژبي او ليکدودپه اړه څه ناڅه معلومات شته او د پوهيدو لپاره يې څرک په سترگو کيږي . د هغو لاسوندونو پر بنسټ چي د باغزکوي او هند پر منابعو متکي دي ، دا څرگنده وي چي د اريائيانو پخوانۍ ژبه اريک سيمه يې اريانا ويجه او ويونکي يې اريائيان وه. ژبپوهانو دا ژبه د اوسنيو معمول او ژونديو ژبو لکه : پخوانۍ [[سانسگريت]] ، [[اوستا]] ، [[پښتو]] ، [[فارسي]] ، [[پهلوي]] او يو شمير نورو ژبو سر چينه او لومړۍ منبع گڼي چي لږ تر لږه د ٢٠٠٠ زره مخزيزيږد کاله څخه تر٨٠٠ مخزيږد کاله پوري کارول شويده. 
يو شمير ژبپوهان په [[اسيا]] او [[اروپا]] کي اوسنۍ معمولي ژبي په پخوانۍ او لرغونو زمانو کي د يوې ريښې څخه راولاړي گڼي خو دا ژبي په ټوليزه توگه پر دوو برخو ويشي چي د سيتم او سينتم په نومونو يې مسما کړيدي . په دې نومولو کي د ژبپوهانو لپاره د(( سل ))کليمه معياري شويده . په دې ترتيب [[هندواروپائي ژبي]] په دوو برخو سيتم او سينتم ويشي چي هره برخه يې ځان ته نوري ژبي لري په دې ډول : 


تر اوسه لا پوره څرگنده نه ده چي د افغانستان د لومړيو مدنيتونو پر مهال د هغو وگړو او اولسونو ژبي څه شي او څرنگه وې ؟خو يو شمير پوهان په دې باور دي چي د اريائيانو پخوانۍ ژبه اريک وه چي بيا وروسته بدله شوه او د اوښتون او را اوښتون په لړۍ کي يې نوري ژبي وزيږولې چي په دې لړ کي تر ټولو پخوانۍ ژبي سانسگريت ، پراکريت اوستايې پخوانۍ پښتواو پاړسي او يو شمير نوري ژبي وې چي وده يې وکړل او د ليکونو تر بريده ورسيدې . [[ويدي سرودونه]] او يو شمير اوستايې متون په سانسگريت ژبه ليکل شويدي . او په يو شمير کتيبو او ډبر ليکونو کي د پښتو او پخوانۍ پاړسي ژبي څرک هم ليدل کيږي.

د افغانستان په بيلا بيلو سيمو کي د لرغونوپوهانو په وسيله يو شمير لرغوني کتيبې او ډبر ليکونه پيداشوي او لوستل شوي دي . چي شمير يې تر لسگونو کتيبو او ډبر ليکونو زياتيږي . لرغونپوهانو او ژبپوهانو د دې کتيبو او ډبر ليکونو د ښه پيژندلو او په هغو د ښه پوهيدلو په نيت لاندي ويش معمول کړيدۍ ، په دې ترتيب چي : 

د پخوانيو ليکونو سرليک د هغه مدني پير لپاره کارول کيږي چي په ويدي او اوستايې نومونو يادشويدي . د هغو ويدي سرودونو څخه چي لا تر اوسه د زماني په لمن کي خوندي پاته شوي ، داسي څرگنديږي چي د لومړي ځل لپاره د [[هندوکش]] په سهيلي برخو کي د ميشتو اريائيانو له خواويل شويدي . خو د ژبپوهانو له انده د هغو ويدي سرودونو پر بنسټ چي په سهيلي برخو کي ويل شوي داڅرگنديږي چي دا ترانې او نعتونه د ادبي بهير په هغه پړاو کي دي چي د ترکيب او تدوين بيلا بيل پړاونه يې تر شا پاته شويدي . دا شمير ژبپوهان په دې باور دي چي موږ ته راپاته يا تر اوسه رارسيدلي سرودونه هغه ټول سرودونه نه دي چي د هندوکش په شمال او سهيل کي اريا ئيانو ويلي او تدوين کړيدي . د سرودونو د تاريخ په اړه ويل کيږي چي د ٢٠٠٠ دوه زره مخزيږد کاله څخه تر١٢٠٠ يو زراو دوه سوه مخزيږد کاله پوري زمانه په بر کي نيسي . دا سرودونه تر ويلو څوپيړۍ وروسته په سانسگريتي [[ليکدود]] ليکل شويدي . په داسي حال کي چي لرغونواريائيانو ژبه او ليکدود لا تر اوسه پوره جوت نه دۍ . 

د لرغونو ليکونو دوهم ډول په اوستايې پير پوري اړه لري . [[اوستا]] چي يو مذهبي کتاب دۍ له ١٢٠٠ مخزيږد کاله څخه تر ٨٠٠ اته سوه مخزيږد کاله پوري يې د بشپړي واکمني پير ټاکل شويدۍ . خو اوستا ژبه هم ده ، هغه ژبه چي د پښتو سره خور گڼل سويده .اوستا ، سانسگريت او پښتو خويندي ژبي گڼل کيږي . او ستا د افغانستان په شمالي برخو کي د ميشتو اولسونو ژبه گڼل شويده ، پښتو د هندوکش په سهيلي برخو د ميشتواولسونو ژبه او سانسگريت د [[هند]] په اوارو ميدانونو کي ويل کيده .د دې دريو ژبو تر منځ ورته او يو شان الفاظ او لغتونه د ژبپوهانو په څيړنو کي را برملا شويدي . د اوستايې ژبي په اړه ويل کيږي چي دوې برخي لري لومړۍ د باختري اوستا په نوم او دويمه د نوي اوستا په نوم ياده شوي ده . 

=== د( گاتا)ليکل شوي ټولگي څخه يوه بيلگه چي په بريتش موزيم کي ساتل کيږي ===
د يوناني مورخ فلينوس (Plinius )له قوله چي په لومړۍ زيږدي پيړۍ کي يې ژوند کاوه د اوستا ټول شعرونه دوه ميليونه ته رسيدل ، دا اندازه د مسعودي او طبري په تاريخونو کي راغلي چي د اوستا ټولي ليکني پر دولس زرو پوستوکو ليکل شويدي ، خو داټوله شميرني د هخامنشيانو د واکمنۍ پر مهال په کتابونو کي ټولگي شوې او دا څپرکي په يوشت ټوکو( جلد ) کي تنظيم او ترتيب شول ، چي تر ټولو ستره برخه يې د گاتها په نوم ياديږي ، چي د ټول اوستا اوه تسکه يااوه ټوکه يې په خپل ځان کي رانغښتي دي . د اوستا يې ژبي غير باختري اوستا ته د زند ژبي او ليکدود نوم هم ورکړل شويدۍ .او هغه زياتوني چي د اوستا په اړه سويدي هغه د [[پازند ليکدود]] په نوم ياديږي چي په ټوليزه توگه يې د تاريخي جرړي له ١٢٠٠ مخزيږدو کالو څخه تر ١٠٠٠ زيږدو کالو پوري زمانوته رسيږي . اماډبرليکونه او کتيبې؛تر ټولوپخوانۍ ډبر ليک چي لا تر اوسه نه دې لوستل شوي د [[لغمان]] د اليشنگ پر ډبرينو پرښو ليکل شوي توري دي چي لا راز پاته شوي خو د لومړي ځل لپاره د [[امير حبيب الله خان]] په سپارښت له هغو څخه عکسونه واخستل شوه او د هغو تر څنگ د نوموړپه سپارښت يوه نوې ليکنه هم وشوه . د يو شمير پوهانو په وينا دا [[ډبرليک]] د سند مدنيت د ليکونو سره ورته والۍ لري او يو شمير بيا دا ليکبڼي د ډيرو پخوانيو زمانو گڼي چي ورته والۍ يې د سمنگانو د هزار سم او اق کپرک د سمبوليکو نښانو سره يو شان گڼي . 

=== د لغمان د اليشنگ درې څخه دډبرليک يوه بيلگه ===

د افغانستان په لرغونو دورو کي د بيلا بيلو ژبوډبر ليکونه او د ليکدودونو بيلا بيلي بيلگي او نښانې راڅرگندي شوي او څيړل شويدي ، چي په دې برخه کي په لنډيز سره د يو شمير ژبو او ليکدودونو يادونه کوو :
لومړۍ :[[ارامي ژبه]] او ليکدودونه ؛ارامي ژبه افغانستان ته دوو خواووراغلې کڼل کيږي ، لومړۍ اند دادۍ چي د افغانستان د لوېديځ لوري پخواني [[پارس]] څخه هخامنشيانو د واکمنۍ پر مهال افغانستان ته رارسيدلې ده.د ويمه خبره داهم کيږي د چي د فنقيانو په وسيله لومړۍ د هند سهيلې برخو او بيا د هند څخه د افغانستان ختيځو او سهيل لويديځو برخو ته رسيدلې ده . په هرډول چي ده خو حقيقت دادۍ چي په افغانستان کي د ٤٠٠ مخزيږدو کالو راوروسته د يوې رايجي ژبي او ليکدود په څير معمول وه . د دې سره سره چي د ٣٠٠ درې سوه مخزيږد کاله وړاندي په افغانستان کي [[يوناني ليکدود]] او ورسره درباري ژبه يوناني هم رايجه وه . د ژبپوهانو له انده ارامي ژبه ځکه په ختيځو سيمو کي لومړي توب لري چي د يونانيانو د راتللو پخوا د بابليانو او فنقيانو اړيکي د منځنۍ اسيا او نورو گاونيو سيمو سره زياتي دسوداگرۍ پر بنسټ د ملگرتوب اړيکي وې .ددې اړيکو سره يوځای د ارامي ليکدود او ژبه هم دې سيمو ته راغلل . 

=== درونټه کي د ارامي ليکدود يوه بيلگه ===
 

دارامي ليکدود تر ټولو پخوانۍ بيلگه په [[تاکسيلا]] کي ترلاسه شويده ، چي تاريخ يې څه ناڅه ٥٠٠ مخزيږد کالونو ته رسيږي . د تاکسيلا تر کتيبي وروسته يو شمير نورډبر ليکونه هم راڅرگند شويدي چي يا د يوناني ليکدود سره يوځای ارامي ليکدود کارول شويدۍ او يا هم په بيل او ځانگړي توگه کله يوناني او کله هم ارامي ليکني شويدي . په دې برخه کي د بيلگي په توگه د [[کندهار]] د زاړه ښاراو[[درونټې]] څخه تر لاسه شوې ډبر ليکونه يادولای شو . ددې ترڅنگ د براهني ليکدود بيلگي هم د افغانستان په يو شمير لرغونو سيمو کي تر لاسه شوي دي . داسي بريښي چي دا ليکدود هم د هند څخه د [[اندوس]] شمالي او لويديځو برخو ته رسيدلۍ دۍ ، چي زياتي بيلگي يې د [[اشوکا]] ( ٢٥٠ مخزيږد کالونه ) په مسکوکاتو ليدلای شو . په داسي حال کي چي د هيواد په نورو برخو کي د يوناني ، [[خروشتهي]] ، [[دين دبيره]] او د ليکونو داسي نور ډولونه مروج او کارول کيدل . 
په لرغوني افغانستان کي تر ټولو زيات کارول شوۍ ليکدود په يوناني رسم الخط د بيلا بيلو ژبو کتيبې او ډبر ليکونه دي . هيونتسنگ چيني زاير چي په ٦٣٠ زيږد کال [[د امو سند]] له غاړو د سيند تر څنډو د لرغوني افغانستان ټولي سيمي ليدلي ، وائي چي : په دې ټوله سيمه کي داسي ليکدود رايج دۍ چي د تورو شمير يې ٢٤ ته رسيږي . د دې يادوني څخه په ډ اگه کيږي چي نوموړي يوناني ليکدود ښودلۍ چي د حروفو شمير يې ٢٤ ته رسيږي خو د (( ښ ))تورۍ د دو حروفو د يوځای کيدو په صورت کي ليکل کيدۍ (PX )چي د يوناني ليکدود پنځه ويشتم تورۍ گڼل شويدۍ . د دې ليکدود بيلگي د هيواد په بيلا بيلو سيمو کي د لرغونپوهانو له خوا ترلاسه شوۍ او لوستل شوي د . چي د بيلگي په توگه د [[بغلان]] ډبر ليک ، د کندهار دوې کتيبې داروزگان ډبر ليکونه او نور يادولاې شو ، خو په دې برخه کي د هغي کتيبې نسبتا تفصيلي يادونه کوو چي د کلير چوتس په نوم ياديږي داډبرليک په يوناني رسم الخط ليکل شوۍ چي تاريخ يې څه ناڅه له ٢٠٠ څخه تر ١٠٠ مخزيږد کالونو په شا اوخوا کي ټاکل شويدۍ . په دې کتيبه کي هغه اصلاحي پندونه او نصيحتونه ليکل شوي چي د پيړيو په تيريدو لا نور هم ارزښتمن شوي او لا يې دريځ پياوړۍ شويدۍ . په کتيبه کي راغلي چي :
په وړکتوب ښه تربيه واخله ؛
په ځوانۍ کي پر هوس واکمن اوسه ؛
په پوخ سن ريښتينولي ولره ؛
په زړښت ښه مشاور شه ؛
بيا د ژوند په ورستيو ورځو وگوره چي څومره د افسوس پرته مړکيږې ؛

=== د يوناني ليکدود بېلگه چي د [[ای خانم]] څخه ترلاسه شويده ===
د يوناني ليکدود سره يوځاي د هيواد په ځينو برخو کي خروشتهي ليکدود هم کارول شويدۍ ، خروشتهي ژبه نه وه يوازي ليکدود وو چي د ډبرليکونو او مسکوکاتو بيلگي يې په زياتو سيمو کي تر لاسه شويدي . ويل کيږي چي دا ليکدود له بلي خوا نه دۍ راغلۍ بلکي په همدې [[منځنۍ اسيا]] کي منځ ته راغلۍ او همدلته کارول شويدۍ .د دې ليکدود بيلگي د [[باميان]] د ٣٥ متري مجسمې په سمڅو کي پيداشوې دا ليکني د وني پر پوست شوي چي د فرانسوي پوهانو په اند د [[کشمير]] او [[گلگت]] د ليکونو سره ورته والۍ لري . همدا ډول د هډې څخه پر يوه خاورين لوښي ليکل شوي کرښي هم د خروشتهي ليکدود بيلگي دي . د خروشتهي ليکنوه ښه بيلگه د خوات څخه تر لاسه شويده ، دا کتيبه چي ميدان ولايت ته څيرمه د خوات په سيمه کي د انگليسي څيړونکي [[ميسون]] له خوا کشف او ولوستل شوه د همدې سيمي په نوم ياده شويده . د ا ليکنه چي پر يوه ډبرين ظرف په دريو ليکو کي حک شويده په ځانگړي توگه د هوشکا په وسيله د يوه بودايې معبد بيان او يادونه شويده . په دې کتيبه کي راغلي : د ٥١ کال د سيوس د مياشتي په ١٥ نيټه ښاغلۍ (( ويکره مريکه)) د حضرت ساکانومي په وياړ يوه ستوپه ودانه کړل او دعا يې وکړه چي د دې ستوپې ثواب دې زما پلار او مور او کورنۍ او ټولو دوستانو ته ورسوي . بيا د همدې ستوپه په برکت دي ټول اولس لاره نيکه او منلې کړي . پر ټولو ژويو او حيواناتو دي هم هوسايې وي .او هم دي دا ثواب زموږ راتلونکو نسلونو ته ورسيږي .او هر څوک چي کاذبه عقيده ولري هغه دي هم د دې ستوپې په برکت ښې او سپيڅلي لاري ته برابر شي ؛ 
د لرغوني افغانستان په بيلا بيلو برخو کي د ليکدودونو نوري بيلگي هم د لرغونپوهانو له خوا تر لاسه شويدي ، چي د بيلگي په توگه د (( شارادا ، پهلوي ، دين دبيره ،او نور يادولای شو ، خو يوه څرگنده خبره داده چي دا د ليکونو بيلگي دي ، نه د ژبو ډولونه . 
پخوا تر دې چي د لرغوني افغانستان پر ورشو ، عربي رسم الخط واکمن شي د هيواد په زياتو سيمو کي د دوو ليکدودونو واکمني منل شويده چي يو يې د مات يوناني ليکدود وو او بل هم شارده _ ناگري په نومونو ياد شويدي . خو د دريمي هجري پيړۍ پر مهال د نورو ليکدودونو سره يوځاي کوفي او ابتدائي عربي ليکدود هم رايج شو . چي بيلگي يې دهيواد په ځينو برخو کي ليدل کيږي ، څرنگه چي د دې بحث له سرليک سره سمون نه خوري څکه يې د بيان او يادولو څخه ډه ډه کوو. 

=== لنډيزاوپايله ===
 
د لومړي بحث په يادولو دې پايلي ته رسيږو چي د لرغوني افغانستان تاريخ د لرغونپوهني له پيره چي جرړي يې څه ناڅه يوسل او پنځوس زره کاله پخوا زمانې په بر کي نيسي . د دې سيمو څخه د بيلگي په توگه د ناور دښت ، د هزارسم سمڅي ، د اق کپرک او په [[بدخشان]] کي د کور درې سيمي يادولای شو. خو د څرگند تاريخ بيلگي له پنځه زره کاله پخوا زمانو څخه را پيل کيږي چي د منډيگک لرغونې سيمه يې د ثبوت بشپړ اسناد دي . همدا شان د اساطيري تاريخ لپاره هم ټاکلي شواهد د شاهنامو او شفاهي نکلونو څخه په پوره وضاحت را څرگندولای شو . په نړۍ کي تر ټول پخواني مدني اړيکي د ويدا او اوستا په تهذيبونو کي را برملا شويدي . د [[هخامنشي]] يرغلگرو او او تر هغو ورسته د يونانيانو واکمني د افغانستان د تاريخ دوي نوري برخي دي چي د تمدونونو په پير کي ورته گوته ونيول شوه ، خو د يونان _ باختر ځانگړۍ تمدن او بيا وروسته د کندهارا تمدن چي د کوشاني امپراتورۍ په پير کي يې وده او پراختيا وموندله ، زموږ د تاريخ وياړلي فصلونه گڼل کيږي . يفتلي ټولواکمنو هم د اسلام مبارک دين تر پراختيا وړاندي د نړۍ د سياسي او نظامي مطرحو ځواکونو څخه شميرل کيده چي د اوسني افغانستان پر جغرافيايې محدوده برسيره يې د لويديځ او ختيځ سيمي هم تر خپل گروټ لاند درلودې ، چي د اعرابو تر واکمنۍ پوري يې د هيواد زياتي برخي اداره کولي او کوشاني او يفتلي سلسلو پاتي شونو د خپلي خپلواکۍ د ساتلو په نيت يې پرله پسې درې سوه کاله د عربي ځواکونو سره د مقاومت او مقابلې چاري پر مخ بيولي دي . 
ددويم بحث د پايلي په توگه د يادولو ده چي [[ژبه]] د انسانانو لپاره د پوهاوي وسيله او د رمزونو پيچلې بيان او د بشري ټولنيز ژوندانه يوه بيلگه ده . او ليکدود د هماغه رمزونو کښلې څيره ده ؛ په افغانستان کي تر ټولو پخوانۍ ژبه د اريک په نوم ياديدل چي د اريائيانو له خوا ويل کيده ، خو د ليکدود تر ټولو پخوانۍ شکل د [[سانسگريټ]] او پاراگريټ په شکل تر اوسه پيژندل شويدۍ ،په همدې ليکونو د ويدا او اوستا پخواني سرودونه ليکل شويدي . د ډبر ليکونو او کتيبو تر ټولو پخواني ډولونه د يوناني ، خروشتهي ، شاراده ناگري او يو شمير نوريادولای شو . دې کتيبو نه يوازي د افغانستان، بلکي د سيمي او گاونډيو هيوادونو د تاريخ په څرگندولو کي پوره او رغنده ونډه تر سره کړيده . 

== سرچینې ==
{{لړسرچينې}}
د لومړۍ څپرکي لپاره اړين اخځونه :
# کهزاد، احمد علی . تاريخ قديم افغانستان .( کابل : مطبعه دولتی) ١٣٤٦.
# کهزاد، احمدعلی .افغانستان در پرتو تاريخ .(کابل : مطبعه دولتی)١٣٤٦.
# کهزاد بالاحصار و پيشامد های تاريخي وی . (کابل : مطبعه دولتی ) ١٣٥١ .
# حبيبی ، عبدالحی . افغانستان بعد از اسلام . ( کابل : مطبعه دولتي ) ١٣٥٧.
# حبيبی ،عبدالحی .تاريخ مختصر افغانستان . ( کابل : مطبعه دولتی ) ١٣٤٧ .
# حبيبی ،عبدالحی . د پښتو ادبياتو تاريخ .( کابل کابل پوهنتون ) ١٣٢٥ .
# ضميرساپی،محمد حسن .تاريخ قديم افغانستان .(کابل پوهنتون کابل ) ١٣٥٦.
# ضميرساپی،محمد حسن .تاريخ چيست؟.( کابل : پوهنتون کابل ) .١٣٥٤.
# ضميرساپی ، محمد حسن .امپراتوريهای قديم افغانستان.(کابل : پوهنتون کابل )١٣٥٥.
# باوري ،رسول . افغانستان در عهد باستان. (کابل : مطبعه دولتي ) ١٣٦٦ .
# باوري، رسول .مدنيتهای اوليه افغانستان . (تيزيس برای رتبه پوهنوالی.)١٣٧٣.
# باوري ، رسول . باستانشناسی افغانستان . ( کابل : پوهنتون کابل ) . ١٣٦٥ .
اويوشمير نور .

'''ددويم څپرکي لپاره اړين اخځونه :'''
# زيار،مجاوير احمد.ويپوهنه . ( کابل : کابل پوهنتون ) ١٣٥٥.
# زيار، مجاويراحمد . ژبپوهنه . ( کابل کابل پوهنتون ) ١٣٥٨.
# پالوال . عبدالرزاق .د پښتنو نوۍ پخوانۍ تاريخ .١٩٩٤ .
# ځدراڼ . الفشاه . تيوريهای بشر شناسی . ( کابل : پوهنتون کابل ) ١٣٦٣ .
# ځدراڼ ، الفشاه . مبادی بشر شناسی .( کابل : پوهنتون کابل ) ١٣٦٦.
# ځدراڼ ، الفشاه . مسکوکات تاريخي افغانستان . ( کابل :پوهنتون کابل ) ١٣٦٨.
# الهام ، محمد رحيم .ميتود در نقد ادبی . ( کابل : پوهنتون کابل ) ١٣٦٥ .
# الهام ، محمد رحيم .زبانهای ملی و لهجه ها.( کابل : پوهنتون کابل ) ١٣٦١ .
اويوشمير نور .

[[وېشنيزه:ژبپوهنه]]
[[وېشنيزه:ژبه]]
[[وېشنيزه:پوهنه]]</text>
      <sha1>42c0lrftztsxl7adn1esm9hk2ouvtwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>محمد حليم فدايي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15575</id>
    <revision>
      <id>368501</id>
      <parentid>161601</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T09:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ghotai22</username>
        <id>40354</id>
      </contributor>
      <origin>368501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8860" sha1="5l0ivbaugrbys4bnj07v5irvploi3u8" xml:space="preserve">[[دوتنه:محمد حليم فدايي.jpg|بټنوک|محمد حليم فدايي]]
'''محمد حليم فدايي''' (۱۳۴۹ ل. - ) ''(په انگرېزي: Mohammad Halim Fidai)'' د افغانستان د وردگو، لوګر او خوست ولايتونو پخوانی والي دی. فدايي له ۱۹۸۹ز څخه چې لا زده کوونکی و له سیاسي، ټولنیزو، تعلیمي، مدني او فرهنگي فعالیتونو سره مینه درلوده. نوموړی له نړیوالو مشهورو غیر دولتي موسسو او پر لوړو پوستونو کار کړی دی.  

== مخينه ==
محمد حليم فدايي په ۱۳۴۹ هجري لمریز کال کې د پکتيکا ولايت د سروضې ولسوالۍ په سلطاني کلي کې زېږېدلی دی.   

== زده کړې ==
په اسلامي علومو کې د لیسانس تر کچې او همدارنگه په اداره، رهبریت، ښې حکومتولۍ، انگلیسي او کمپیوټر کې تر ۲۵ زیات علمي او مسلکي لنډمهاله سندونه د هېواد له داخلي او بهرنیو موسسو څخه هم لري. فدايي له Capital Finance International  څخه په ښې اداره او حکومتولۍ کې د ۲۰۱۴ کال نړیواله جایزه هم گتلې ده.  دفدايي مورنۍ ژبه پښتو او په انگلیسي، عربي، دري او اردو په رواني سره خبري او لیکني کولای شي. اوس مهال د مختگ د مشورتي خدمتونو موسس او مشر دی چې د ښې حکومتولۍ، رهبریت او مدیریت، سولې، ولسي دیپلوماسۍ کې فعالیتونه لري.فدايي دوه ماسټري یوه په بازارموندنه او تجارت کې  او همدارنه بله ماسټري رهبریت او د بحران په مدیریت کې د هندوستان له آی، ایس، بي ایم پوهنتون څخه لاسته راوړې ده. 

== دندې ==
* له ۲۰۱۲ څخه تر اوسه -- د مختگ مشورتي موسسې (Makhtag Consultancy Services)موسس او مشر. مختگ د ښې حکومتولۍ، رسنیو، ولسي اړیکو، دودیزو ارتباطاتو،  سولې، اداره، رهبریت او مدیریت  برخو کې خدمتونه وړاندې کوي. مختگ موسسې په ۲۰۱۴ میلادې کال کې د کپیټل فایننس انټرنیشنل (Capital Finance International) انگلسټان څخه د بنسټونو او موسساتو د ښې ادارې په څانگه کې نړیواله جایزه تر لاسه کړه. مختگ له آیسا او د اقتصاد وزارت سره ثبت دی.
* له  ۲۰۰۸ میلادي کال څخه تر ۲۰۱۲ میلادي پوري د وردگو والي
* له ۲۰۰۷ څخه تر ۲۰۰۸ پوري د جنوبي آسیا د اتو هیوادونو د ازادو ژورنالستانو د ټولني (South Asian Free Media Association) لومړنی انتخابي رییس. له همدې لارې د سارک په غونډو کې د افغانستان استازیتوب او د افغانستان تقریبا ټولو ژورنالستانو سره اړیکې ساتل، دهغوی د حقونو دفاع او هغوی ته د روزنې موکې برابرول.
* له  ۲۰۰۵ کال د اپریل نه تر ۲۰۰۸ پوري د کونټرپارټ انټرنیشنل موسسي (Counterpart International) د مدنې ټولنې د پیاوړتیا نوښت پروگرام (Initiative to Promote Afghan Civil Society) چې د امریکا د متحده ایالتونو د پرمختیایی اداری (USAID) لخوا تمویل کېده، د رسنیو  او مدني ټولنو سره دارتباطاتو د پروگرام او ډیپارټمنټ کوارډیناټور (انسجام کوونکي). ۵۰٪ سلنه تمرکز په ښځینه موسساتو او یا هغو موسساتو وو چې د ښځو له خوا رهبرې کېدلې. مستقیما مو د ۵۰۰ مدني ټولنې موسسو سره د ظرفیتونو په لوړولو، موسساتي وړتیا او ښه مدیریت کې مرسته کوله.
* د سپټامبر ۲۰۰۳ کال نه تر ۲۰۰۵ اپریل ۲۴ پوری د افغانستان د لومړنیو زده کړو د پروگرام (Afghanistan Primary Education Program)  چې د (USAID) لخوا تمویل کېده او (Creative Associates International, Inc.) له خوا پلې کېده د عامه اړېکو او ارتباطاتو د ډیپارټمنټ  عمومی رییس  چې د پوهني وزارت او گڼو غیر دولتي موسسو سره مو د چټکو زده کړو پروگرام په ۱۷ ولایتونو کې بشپړ کړ.
* د ۱۹۹۵ کال د جون نه د ۲۰۰۳ د سپټامبر پوری له پاملرنې نړیوالی موسسې (CARE International)  سره د عامه اړېکو او رسنیو د دیپارټمنټ د مشر (رییس).
* پس له رسمې دندو څخه، د ۱۹۸۹ نه تر ۲۰۰۲ پورې  د انگلیسي او کمپیوټر د زده کړو لپاره د امریکن سنټر(American English Language &amp; Computer Centre) عمومی رییس. د سرښونکو او ښوونکو  د روزنې  تر څنگ د څه باندې ۲۰۰۰ زده کوونکو اداره او مشرتوب.
* د افغانستان د ازادو ژورنالسټانو د اتحادیی (Afghanistan Independent Journalists Association) د اجراییه شورا انتخابی غړی هم پاته شوی یم.

=== مطبوعاتي او کلتوري دندې ===
* د پکتیکا اوونېزی (پښتو) لومړنی موسس او مسوول مدیر
* علم اخبار(انگلیس، پښتو او دري، د مارکیټینگ او پوهاوي خپرونه)  موسس او مسوول مدیر
* پاملرنې مجلې (پشتو او دری، تولنیزه او انکشافي خپرونه) لومړنی مسوول مدیر
* پاملرنه په یوه نظر کې (پښتو، دری او انگلیسی، انکشافي او ټولنیزه خپرونه)، مسوول مدیر
* د منبع (Source) مجلې (انگلیسی)  او قوت (Force) (انگلیسی) خپرونو موسس چې د زده کوونکو لپاره چاپېدلې.
* د کونټرپارټ خبرپانې (انگلیسی، پښتو، دری) موسس
* پکتیکا غږ راډیو د موسس او مسول مدیر.
== ليکلي آثار ==
محمد حليم فدايي په ټولنیزو رسنیو او ورځپانو کې د لیکنو ترڅنگ لاندې کتابونه هم لیکلي او خپاره کړي دي. 
# د خلیج پېښه او پایلې يي (عربي)
# لغاتونه د ټولو لپاره (انگلیسي)
# د غیر دولتي موسسو د کارکوونکو لپاره د لیکني دودو (انگلیسي)
# د مدني ټولنې په اړه د افغانانو انگېرني (انگلیسي، پښتو، دري) 
# د مدني ټولنې په اړه د علماوو انگېرني (انگلیسي، پښتو، دري)
# مفاهمه، ارتباطات او د رسنیو سره اړیکې (انگلیسي، پښتو، دري)
# روژه، احکام او فضایل یې (پښتو)
# حج، فلسفه او حکمت یې (پښتو)
# د اسلام له نظره ټولنیز خوځښت (پښتو) 
# د سولې قلم (پښتو، دري)
# د سولې ټیکري ( پښتو، دري) 
# د سولې نیالگی (پښتو، دري)
# فکر او عمل (پښتو) 
# په افغاني کلتور کې د مشرتوب او ولسواکۍ ريښې (انگلیسي)

== ناچاپ آثار ==
# د سولې منبر (ناچاپ، پښتو او دري)
# د سولې پټکی (ناچاپ، پښتو او دري)
# د سولې سندره (ناچاپ، پښتو او دری) 
# د الله یاد (ناچاپ، پښتو او دری) 

== مدني او ټولنیز فعالیتونه == 
# د فکر او عمل جرگې غړی
# د افغانستان د والیانو د انجمن موسس غړی
# د پکتیکا د مدني او پراختیايي ټولنې مرستیال
# د منځنې اسیا لپاره د رهبرانو د اکادمې (Central Eurasia Leadership Academy)  لومړنی غړی.
# د افغانستان او پاکستان د امن گډې جرگې غړی
# د سولې د عنعنوي جرگې غړی
# د سولې مشورتې جرگې غړی
# د ٢٠١٤ كال په تاكنو كي د تحول او تداوم د تيم د كابل زون عمومى مسوول

== اړیکي ==
* [https://www.facebook.com/halimfidai د فېسبوک له لارې اړيکه] 
* د ټوېټر له لارې اړيکه: Halim Fidai@GovFidai 


{{افغان واليان}}

[[وېشنيزه:افغان واليان]]</text>
      <sha1>5l0ivbaugrbys4bnj07v5irvploi3u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>تانبه:کندهار/News</title>
    <ns>100</ns>
    <id>30581</id>
    <revision>
      <id>368480</id>
      <parentid>207387</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T12:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>368480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1428" sha1="ke3kpvth7oxc22equmk742sn5xf0lf4" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''نن ورځ د {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}}'''&lt;/center&gt;
&lt;!-- EDIT ONLY BELOW THIS AND FOLLOW THE SEQUENCE --&gt;
* [http://www.kandahardaily.com// محلی خبرونه] په ''[[کندهار| دې ولایت کې]]''
&lt;div align=&quot;right&quot;&gt;[[File:WikiNews-Logo-en.svg|25px]] '''[[n:Category:kandahar|ویکی خبرونه په کندهار کی]]'''&lt;/div&gt;
'''د کندهار امنيه قومانداني د ډنډ او دامان ولسواليو کروندګرو ته، چي د اوبو د نشتون له امله په خپلو کروندو باندي کښتونه نه کري خبر ورکوي، چي امنیه قوماندان لوئ پاسوال عبدالرازق ورته د اوبو برمې جوړوي، تر څو کروندګر سبزيجات وکري او پاليزونه جوړ کړي. هغه له خلګو غوښتي، چي په خپلو سيمو کي ميوه لرونکي نيالګي هم کښېنوي او د پاک او زرغون چاپيريال د رامنځته کولو د پاره دي هڅه وکړي. نو هغه کسان، چي غواړي سبزيجات وکري او پاليزونه جوړ کړي، د يادو ولسواليو د امنيه قوماندانانو او يا هم کندهار امنيه قومانداني سره اړيکي ونيسي.'''
&lt;br/&gt;

''معلومات د ۲۰۱۷ کال د مارچ په ۸مه د کندهار د تلویزیون څخه''</text>
      <sha1>ke3kpvth7oxc22equmk742sn5xf0lf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د پایدارې پراختیا لومړۍ موخه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59062</id>
    <revision>
      <id>368489</id>
      <parentid>363291</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T23:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>368489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17368" sha1="t03sdp8vuzpo0itpdfbtksr416k1c17" xml:space="preserve">'''د پایدارې پراختیا لومړۍ موخه''' (Sustainable Development Goal 1) د پایدارې پراختیا د هغو ۱۷ موخو له ډلې یوه موخه ده چې په ۲۰۱۵ کال کې د ملګرو ملتونو سازمان ټاکلې دي. لومړۍ موخه یې د هر ډول بېوزلۍ ختمول دي. غړو هېوادونو ژمنه کړې چې &quot;هېڅوک تر شا پرېنږدي&quot;: د دغې موخې بنسټ &quot; کلکه ژمنه ده چې هېڅوک شا ته پرېنږدو او لومړی تر ټولو شا ته پاتې ځایونو ته ورسېږو&quot;. د پایدارې پراختیا لومړۍ موخه د هر ډول بېوزلۍ ختمول دي؛ لکه د غذا، پاکو اوبو او روغتیا ساتنې کمی. دغې موخې ته په رسېدو کې د اقلیم د بدلونونو او شخړو له امله راپیدا شویو ګواښونو ته حل‌لارې موندل کېږي. دغه موخه نه یوازې پر هغو کسانو تمرکز لري چې په بېوزلۍ کې ژوند کوي، بلکې پر هغو خدمتونو چې خلک تکیه پرې کوي او پر هغه ټولنیز سیاست چې بېوزلي رامنځته کوي یا یې مخه نیسي هم تمرکز کوي.&lt;ref name=&quot;:172&quot;&gt;United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:File:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313])&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;United Nations Development Programme (2016), [https://www.undp.org/content/dam/undp/library/Sustainable%20Development/Leaving%20No%20One%20Behind-%20A%20Social%20protection%20Primer%20for%20Practitioners%20FINAL.pdf Leaving No One Behind: a Social Protection Primer for Practitioners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113092957/https://www.undp.org/content/dam/undp/library/Sustainable%20Development/Leaving%20No%20One%20Behind-%20A%20Social%20protection%20Primer%20for%20Practitioners%20FINAL.pdf |date=2020-11-13 }}, ''Foreword'', accessed 30 September 2020&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Goal 1: No Poverty|url=https://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-1-no-poverty.html|access-date=17 September 2020|website=United Nations Development Programme (UNDP)}}&lt;/ref&gt;

دغه موخه د پرمختګ د اندازه کولو لپاره ۷ اهداف او ۱۳ شاخصونه لري. د پایلې پنځه اهداف یې د شدیدې بېوزلۍ له منځه وړل؛ ټوله بېوزلي نیمې ته راکمول؛ د ټولنیز ملاتړ سیستمونه عملي کول؛ د مالکیت، بنسټیزو خدمتونو، ټکنالوژۍ او اقتصادي سرچینو لپاره د برابرو حقونو تضمین؛ او د ژواک چاپېریالي، اقتصادي او ټولنیزو ناورینونو د مقابلې وړتیا رامنځته کول دي. دوه نور اهداف د پایدارې پراختیا لومړۍ موخې ته د رسېدو د وسیلې اړوند دي چې یو یې د بېوزلۍ ختمولو لپاره د سرچینو راپورته کول او بل یې په ټولو کچو کې د بېوزلۍ ختموونکو سیاستونو چوکاټونه رامنځته کول دي.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;Ritchie, Roser, Mispy, Ortiz-Ospina (2018) &quot;[https://sdg-tracker.org/no-poverty Measuring progress towards the Sustainable Development Goals].&quot; (SDG 1) ''SDG-Tracker.org, website''&lt;/ref&gt;

له دوامدارو پرمختګونو سره سره لا هم د نړۍ ۱۰ سلنه وګړي په بېوزلۍ کې ژوند کوي او د لومړنیو اړتیاوو پوره کولو لکه روغتیا، زده‌کړو او پاکو اوبو لپاره مبارزه کوي. شدیده بېوزلي په هغو هېوادونو کې معموله ده چې عاید یې کم دی، په تېره هغه هېوادونه چې د سیاسي شخړو او بدلونونو تر اغېز لاندې دي. په ۲۰۱۵ کال کې د هغو ۷۳۶ میلیونه کسانو تر نیمايي ډېرو د افریقا د صحرا په سوېل کې ژوند کاوه چې په شدیده بېوزلۍ کې دي. که په ټولنیز سیاست کې لوی بدلون رانه‌شي، تر ۲۰۳۰ کال پورې به شدیده بېوزلي په پام وړ ډول زیاته شي. په ۲۰۱۶ کال کې په کلیوالو سیمو کې د بېوزلۍ کچه ۱۷.۲ سلنه او په ښاري سیمو کې ۵.۳ سلنه وه چې کابو نیم یې ماشومان دي.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Decline of Global Extreme Poverty Continues but Has Slowed|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2018/09/19/decline-of-global-extreme-poverty-continues-but-has-slowed-world-bank|access-date=2020-08-26|website=World Bank|language=en|archive-date=2020-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20201106211456/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2018/09/19/decline-of-global-extreme-poverty-continues-but-has-slowed-world-bank|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Goal 1 - End poverty in all it forms,everywhere|url=https://unstats.un.org/sdgs/report/2019/goal-01/|access-date=2020-08-26|website=United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Statistics Division}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite book|last=United Nations Department of Economic and Social Affairs|url=https://www.un-ilibrary.org/economic-and-social-development/the-sustainable-development-goals-report-2016_3405d09f-en|title=The Sustainable Development Goals Report 2016|date=2016-07-20|publisher=UN|isbn=978-92-1-058259-9|series=The Sustainable Development Goals Report|language=en|doi=10.18356/3405d09f-en}}&lt;/ref&gt;

یو هغه مهم شاخص چې د بېوزلۍ کچه اندازه کوي، د خلکو هغه نسبت دی چې د بېوزلۍ تر نړیوالې او ملي کرښې لاندې ژوند کوي. د هغو وګړو د نسبت اندازه کول هم د بېوزلۍ کچه ښيي چې د ټولنیز ملاتړ د سیستمونو په پوښښ کې شامل دي. د بېوزلۍ له منځه وړل په ۲۰۲۰ کال کې د کوویډ-۱۹ وبا له امله سخت شوي دي. ځايي او ملي قرنطینونه د اقتصادي فعالیتونو د ګډوډۍ لامل شول چې د عاید سرچینې یې کمې کړې یا یې ودرولې او بېوزلي یې ډېره کړه. هغه څېړنه چې د ۲۰۲۰ کال په سپټمبر میاشت کې خپره شوه، ویې ښوده چې بېوزلي یوازې په څو میاشتو کې ۷ سلنه ډېره شوې ده، که څه هم په تېرو شلو کلونو کې په پرله‌پسې ډول د کمېدو په حال کې وه.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Leal Filho|title=COVID-19 and the UN Sustainable Development Goals: Threat to Solidarity or an Opportunity?|issn=2071-1050|s2cid=225547434|doi=10.3390/su12135343|pages=5343|issue=13|volume=12|language=en|journal=Sustainability|date=2020-07-01|first1=Walter|first5=Johannes|last5=Platje|first4=Lez|last4=Rayman-Bacchus|first3=Amanda|last3=Lange Salvia|first2=Luciana Londero|last2=Brandli|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BMGF2020&quot;&gt;BMGF (2020) [https://www.gatesfoundation.org/goalkeepers/downloads/2020-report/report_a4_en.pdf Covid-19 A Global Perspective - 2020 Goalkeepers Report], Bill &amp; Melinda Gates Foundation, Seattle, USA&lt;/ref&gt;

== مخینه ==
په ۲۰۱۳ کال کې شاوخوا ۳۸۵ میلیونه ماشومانو په ورځني ډول په ۱.۹۰ ډالره ژوند کاوه. دغه شمېرې په ټوله نړۍ کې د ماشومانو د وضعیت په اړه په شته اطلاعاتو کې د لویو توپيرونو له امله باوري نه دي. په اوسط ډول ۹۷ سلنه هېوادونه د بېوزلو ماشومانو د وضعیت او د پایدارې پراختیا د لومړۍ موخې په برخه کې د وړاندوېینې لپاره کافي اطلاعات نه‌لري او ۶۳ سلنه هېوادونه د بېوزلو ماشومانو په اړه بېخي اطلاعات نه‌لري.&lt;ref name=&quot;SDGChildren20182&quot;&gt;{{cite web|title=Progress for Every Child in the SDG Era|url=https://data.unicef.org/wp-content/uploads/2018/03/Progress_for_Every_Child_V4.pdf|access-date=2 April 2018|website=UNICEF}}&lt;/ref&gt;

له ۱۹۹۰ کال راهیسې هېوادونو د بېوزلۍ کمولو لپاره بېلابېل اقدامات کړي او د پام وړ پایلو ته رسېدلي دي. د هغو کسانو شمېر چې په شدیده بېوزلۍ کې ژوند کوي، له ۱.۸ میلیارد څخه په ۲۰۱۳ کال کې ۷۷۶ میلیونو ته راښکته شوی دی. له دې سره سره خلک لا هم په بېوزلۍ کې ژوند کوي او نړیوال بانک اټکل کړی چې په ۲۰۲۰ کال کې به له ۴۰ تر ۶۰ میلیونه کسان په شدیده کچه بېوزله شي.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Role of Trade in Ending Poverty|url=https://www.worldbank.org/en/topic/trade/publication/the-role-of-trade-in-ending-poverty|access-date=2020-09-17|website=World Bank|language=en|archive-date=2020-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113092803/https://www.worldbank.org/en/topic/trade/publication/the-role-of-trade-in-ending-poverty|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=World Development Indictors 2017|url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/26447|accessdate=22 October 2021|date=April 2017|website=World Bank|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Overview|url=https://www.worldbank.org/en/topic/poverty/overview|access-date=2020-09-17|website=World Bank|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Goal 3: Good health and well-being|url=https://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-3-good-health-and-well-being.html|access-date=2020-09-03|website=UNDP|language=en}}&lt;/ref&gt;

ښځې د امېندوارۍ په لومړیو وختونو او پرله‌پسې امېندواریو کې له داسې خطرونو سره مخ دي چې ژوند یې ګواښي. دغه خطرونه ښايي د زده‌کړو د کچې او عایداتو د ټيټېدو لامل شي. بېوزلي پر بېلابېلو پاړکو اغېز کوي چې تر ټولو ناوړه اغېزې یې ماشومان ګالي. دغه چاره د دوی پر زده‌کړو، روغتیا، تغذیه او امنیت اغېز کوي او عاطفي او معنوي وده یې ټکنۍ کوي. د پایدارې پراختیا لومړۍ موخې ته د رسېدو خنډونه په بېوزلو هېوادونو کې د اقتصادي ودې نه‌شتون، مخ پر ودې نابرابري، مخ پر ځوړ حکومت او اقلیمي بدلونونه دي. سیمه‌ييز حکومتونه د بېوزلۍ په اړوندو مسائلو کې پوره رول لري. دغه رولونه په نړیواله کچه توپیر لري او دا دي:&lt;ref name=&quot;Poverty&quot;&gt;{{Cite web|title=We help Alleviate Poverty - End Poverty in all its forms everywhere|url=https://integralworld.org/projects/people/|access-date=20 September 2020|website=Integral World}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The importance of all sustainable development goals for cities and communities|url=https://www.local2030.org/library/234/ICLEI-SDGs-Briefing-Sheets-04-The-importance-of-all-Sustainable-Development-Goals-SDGs-for-cities-and-communities.pdf}}&lt;/ref&gt;

* د ښاري بېوزلانو د اړتیاوو پوره کولو لپاره مناسبه حکومتولي او د ځواب‌وینې او روڼتیا د لوړولو وړتیا.
* د کاري بوختیاوو د ډېرولو لپاره د هراړخیزو زده‌کړو تضمین.
* د هغو ټولنیزو کاروبارونو پر سوداګریزو اخلاقو کار چې پر بېوزلو او کلیوالو ټولنو اغېز کوي.

په ۲۰۲۰ کال کې تر کوویډ-۱۹ وبا وړاندې د نړیوالې بېوزلۍ د کمېدو چټکتیا ټکنۍ شوه او وړاندوېینه کېده چې تر ۲۰۳۰ کال پورې د بېوزلۍ د ختمولو نړیواله موخه له لاسه ووځي. دغې وبا لسګونه میلیونه کسان په شدیده بېوزلۍ اخته کړل او د کلونو کلونو شوی پرمختګ یې په اوبو لاهو کړ. اټکل کېږي چې په ۲۰۲۰ کال کې به د نړیوالې بېوزلۍ کچه له ۸.۴ څخه تر ۸.۸ سلنې پورې وي چې د ۲۰۱۷ کال د بېوزلۍ کچې ته نږدې ده. په پایله کې ویلی شو چې له ۴۰ تر ۶۰ میلیونه کسان به په شدیده بېوزلۍ اخته شي چې په تېرو څه باندې ۲۰ کلونو کې د نړیوالې بېوزلۍ لومړنی ډېروالی دی.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=End Poverty in all its forms everywhere - Progress and Info|url=https://sdgs.un.org/goals/goal1|access-date=17 September 2020|website=United Nations Department of Economic and Social Affairs - Sustainable Development}}&lt;/ref&gt;

== ننګونې ==

=== د کوویډ-۱۹ وبا اغېز ===
کوویډ-۱۹ وبا په نړیواله کچه د بېوزلۍ د ډېرېدو لومړنی لامل دی (په یوازې څو میاشتو کې ۷ سلنه ډېروالی) او په دې برخه کې یې د ۲۰ کلن پرمختګ بهیر پای ته رسولی. کابو ۳۷ میلیونه نور کسان په ۲۰۲۰ کال کې په شدیده کچه بېوزله شوي او د کوویډ-۱۹ له امله دا مهال د شدیدې بېوزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي. یو بل اټکل دغه شمېره ۷۱ میلیونه کسان ښيي چې په ۲۰۲۰ کال کې له شدیدې بېوزلۍ سره مخامخ شوي دي. د قرنطین له امله اقتصادي فعالیتونه ګډوډ شوي چې په پایله کې یې عاید کم شوی او بېوزلي یې ډېره کړې ده. راپورونه ښيي چې ځوان کارګران د بې‌کارۍ له امله د خپلو مشرانو په نسبت دوه برابره ډېر کړېږي. وړاندوېینه کېږي چې د افریقا د صحرا سوېلي هېوادونه به د بېوزلۍ د ډېرېدو تر ټولو لوړه کچه ولري، ځکه په دغه ځای کې دا مهال ډېری خلک د نړیوالې بېوزلۍ کرښې ته نږدې ژوند کوي.&lt;ref name=&quot;BMGF20202&quot;&gt;BMGF (2020) [https://www.gatesfoundation.org/goalkeepers/downloads/2020-report/report_a4_en.pdf Covid-19 A Global Perspective - 2020 Goalkeepers Report], Bill &amp; Melinda Gates Foundation, Seattle, USA&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Goal 1 {{!}} Department of Economic and Social Affairs|url=https://sdgs.un.org/goals/goal1|access-date=2020-09-24|website=sdgs.un.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=sustainable development goal report 2020|url=https://unstats.un.org/sdgs/report/2020/The-Sustainable-Development-Goals-Report-2020.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The impact of COVID-19 (Coronavirus) on global poverty: Why Sub-Saharan Africa might be the region hardest hit|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/impact-covid-19-coronavirus-global-poverty-why-sub-saharan-africa-might-be-region-hardest|access-date=2020-09-28|website=blogs.worldbank.org|language=en}}&lt;/ref&gt;

کوویډ-۱۹ وبا تر ۲۰۳۰ کال پورې «د بېوزلۍ صفر کولو» د موخې تر څنګ د پایدارې پراختیا نورو موخو ته د رسېدو ننګونې زیاتې کړې دي. که څه هم د اړوندو اطلاعاتو د ترلاسه کولو لپاره ډېر بدیل اقدامات کېږي، خو شته وسایل او لارې چارې نه دي توانېدلې چې بدلېدونکي اقلیم ته مناسب غبرګون وښيي.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{cite web|title=Impact of COVID-19 on agriculture and food statistics|url=http://www.fao.org/sdg-progress-report/en/#sdg-covid|access-date=22 September 2020|publisher=The Food and Agriculture Organization (FAO)}}&lt;/ref&gt;

تصمیم‌نیوونکي او ونډه‌وال د پایدارې پراختیا د موخو پر پرمختګ د څارنې لپاره پر وخت او باوري اطلاعاتو ته اړتیا لري. دا چې هېوادونه په ۲۰۲۰ کال کې د کوویډ-۱۹ وبا له امله قرنطین شول، د اطلاعاتو راټولولو ډېری هغه فعالیتونه وځنډېدل چې مستقیمه تکیه یې پر مرکو وه. دغې وبا د اطلاعاتو د راټولولو بهیر ودراوه. تصمیم‌نیوونکو په ځانګړې توګه په لومړیو میاشتو کې باوري اطلاعاتو ته لاسرسی نه درلود.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web|title=Harnessing the power of data for sustainable development|url=https://unstats.un.org/sdgs/report/2017/harnessing|access-date=22 September 2020|publisher=United Nations Statistics Division}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:82&quot;&gt;{{cite web|title=Impact of COVID-19 on agriculture and food statistics|url=http://www.fao.org/sdg-progress-report/en/#sdg-covid|access-date=22 September 2020|publisher=The Food and Agriculture Organization (FAO)}}&lt;/ref&gt;

== سرچینې ==</text>
      <sha1>t03sdp8vuzpo0itpdfbtksr416k1c17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بنیامین کانسټنټ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60202</id>
    <revision>
      <id>368486</id>
      <parentid>278005</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T22:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>368486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13068" sha1="3i7s058qjxxbeeyktwmct473x4c6dw5" xml:space="preserve">{{Infobox person}}

'''هنري-بنیامین کانسټنټ ډي رېبکو''' (فرانسوي: [kɔ̃stɑ̃]؛ ۱۷۶۷ اکتوبر ۲۵مه – ۱۸۳۰ ډسمبر ۸مه)، یا په ساده ډول '''بنیامین کانسټنټ'''، یو سویسی-فرانسوی سیاسي مفکر، فعال او د سیاسي تیورۍ او مذهب لیکوال و.

نوموړی له ۱۷۹۵ کال راوروسته یو ژمن جمهوریت غوښتونکی و. هغه د فرکټیډور (Fructidor) میاشتې د ۱۸مې (۱۷۹۷ سپټمبر ۴مې) د کودتا او هم د برومیر (Brumaire) د ۱۸مې (۱۷۹۹ نومبر ۹مې) د کودتاګانو ملاتړ کړی. په ۱۸۰۰ کال کې د قونسلانو د حکومت پر مهال د لیبرال اپوزیسیون مشر شو. د ناپلیون له خوابدي کولو سره یې فرانسه پرېښوده او لومړی سویس او بیا د ساکسوني پادشاهۍ ته ولاړ، خو بېرته د سل ورځنۍ جګړې پر مهال د ناپلیون پلوی شو او په فرانسه کې د بوربونیانو د بیا واکمنۍ په جریان کې یې سیاسي فعالیت پیل کړ. نوموړی په ​​۱۸۱۸ کال کې د فرانسې د استازو جرګې غړی وټاکل شو او په ۱۸۳۰ کال کې د هغه تر مړینې پورې پر دې څوکۍ پاتې شو. د لیبرال اپوزیسیون (چې د خپلواکو یا استقلالیانو په نوم یادېږي) د مشرۍ پر مهال نوموړی د پارلماني نظام د پلوي په توګه د فرانسې د استازو جرګې یو له پام‌وړ او مخکښو ویناوالو څخه و. د جولای د انقلاب پر مهال د لومړي لویس فیلیپ د واک ته رسېدو ملاتړی و.

د سیاسي او مذهبي موضوعاتو په اړه پر ګڼو مقالو سربېره، کانسټنټ د رومانټیکې مینې په اړه هم لیکل کړي. د نوموړي ژوندلیک &quot;لي کاهیر روج&quot; (''Le Cahier rouge'') چې په ۱۸۰۷ کال کې خپور شو، له مېډم ډي سټایل (Madame de Staël) سره د هغه د مینې کیسه کوي، چې نوموړی یې په ځانګړې توګه په کوپیټ حلقه کې سرپرست او همکار وګرځېد، او یو بریالی ناول اډولف (''Adolphe'')، چې په ۱۸۱۶ کال کې خپور شو، په دې اړه د هغه د اثارو ښه بېلګه ده. &lt;ref&gt;{{cite book|author=Garonna, Paolo|title=L'Europe de Coppet – Essai sur l'Europe de demain|language=fr|publisher=LEP Éditions Loisirs et Pėdagogie|place=Le Mont-sur-Lausanne|date=2010|isbn=978-2606013691|page=42}}&lt;/ref&gt;

هغه د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې یو پرشوره او لېوال کلاسیک لیبرال و. هغه د آزادۍ مفکوره اصلاح کړه او د یوه داسې وجودي حالت په توګه یې تعریف کړه چې د فرد لپاره ممکنوي چې د دولت یا ټولنې لاسوهنه له منځه یوسي. د هغه نظریاتو په هسپانیه کې د ترینیو لیبرال غورځنګ، په پرتګال کې د ۱۸۲۰ کال لیبرال انقلاب، د یونان د خپلواکۍ جګړه، په پولنډ کې د نومبر پاڅون، د بلجیم انقلاب، او په برازیل او مکسیکو کې پر لیبرالیزم اغېزې وکړې.&lt;ref&gt;[https://mises.org/library/benjamin-constant-french-liberal-extraordinaire Benjamin Constant: French Liberal Extraordinaire], [[Mises Institute]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Craiutu, A. (2012) A Virtue for Courageous Minds: Moderation in French Political Thought, 1748–1830, pp. 199, 202–203&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Edmund Fawcett, ''Liberalism: The Life of an Idea'' (2nd ed. 2018) pp. 33–48&lt;/ref&gt;

== ژوندلیک ==
هنري-بنیامین کانسټنټ د سویس په پلازمېنه لوزان ښار کې د کانسټنټ ډي رېبکو په کورنۍ کې زیږېدلی و. دا کورنۍ د فرانسوي پروتستانانو (Huguenots) اولاده وه چې په ۱۶مه پېړۍ کې د فرانسې د مذهبي جګړو پرمهال له ارتوا څخه سویس ته تښتېدلي وو. د هغه پلار &quot;جول کانسټنټ ډي رېبکو&quot; د هغه د نیکه، تره او د تره زوی ژان ویکتور ډي کانسټنټ رېبکو په څېر د هالنډ ایالتونو په اردو کې د یوه لوړرتبه افسر په توګه دنده ترسره کوله. کله چې د کانسټنټ مور &quot;هینریټ-پولین ډي چانډیو-ویلرز&quot; د نوموړي له زیږون لږ وروسته مړه شوه او د هغه نیا د نوموړي پالنه کوله. شخصي استادانو نوموړي ته په ​​بروکسل (۱۷۷۹) او په هالنډ (۱۷۸۰) کې زده کړې ورکړې. په ایرلانګن پروټیسټانټ پوهنتون کې (۱۷۸۳) د زده کړو پر مهال نوموړي د برونزویک-وولفنبوټل د دوچیس سوفي کارولین ماري دربار ته لاره وموندله. نوموړی له یوې نجلۍ سره تر اړیکو جوړولو وروسته هغه ځای پرېښود او اډینبورګ پوهنتون ته ولاړ. هلته یې د اندریو ډونکن په کور کې ژوند کاوه او له جیمز مکینتوش او مالکولم لاینګ سره یې ملګري جوړه شوه. کله چې له هغه ښاره ووت، ژمنه یې وکړه چې د قمار پورونه به یې بېرته ورکوي.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=BFVdUXEXhDYC&amp;pg=PR23|title=Benjamin Constant: philosophe, historien, romancier, homme d'éta|page=38|publisher=Ardent Media|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://assets.cambridge.org/97805218/56461/excerpt/9780521856461_excerpt.htm|title=The Cambridge Companion to Constant|publisher=Assets.cambridge.org|access-date=17 September 2013|archive-date=3 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055751/http://assets.cambridge.org/97805218/56461/excerpt/9780521856461_excerpt.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

کانسټنټ په ۱۷۸۷ کال کې د سکاټلنډ او انګلستان له لارې پر آس له سفر کولو سره بېرته اروپا ته ستون شو. په دغو کلونو کې د اروپا د اشرافو پر طبقې، د دوی له امتیازاتو سره، د کانسټنټ په څېر هغو کسانو لخوا سختې نیوکې وشوې، چې د نابرابرۍ په اړه د روسو د ویناوو تر اغېزې لاندې راغلي وو. د کانسټنټ کورنۍ پر هغه له دې کبله هم نیوکه لرله چې د خپل نوم وروستۍ برخه یا د کورني نوم یوه برخه یې له خپل نامه څخه لرې کړې ده. په پاریس کې د ژان-باپټیسټ-انټوین سوارډ په کور کې نوموړی له ۴۶ کلنې هالنډۍ لیکوالې ایزابیل ډي چاریر سره وپېژندل، چې وروسته یې د روسو اعترافات نومي اثر په خپرولو کې مرسته وکړه، او د هغه تره ډیویډ لویس کانسټنټ ډي رېبکو سره یې د ۱۵ کلنو اړیکو له لارې پوره پېژندل. نوموړی د سویس په ​​کولمبیر کې د هغې په کور کې پاتې شو او په ګډه یې یو ناول ولیکه. هغې د مورنۍ پالونکې په توګه چلند ورسره کاوه او د چارلس ویلیم فرډینانډ، برونزویک-وولفنبوټل ډیوک په دربار کې د ګومارل کېدو تر وخته، چې نوموړی یې شمال ته تللو ته اړ کړ، هلته پاتې شو. هغه دربار یې هم په ۱۷۹۲ کال کې د لومړي ایتلاف د جګړې له پیلېدو سره پرېښود.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Constant_-_Le_Cahier_rouge,_%C3%A9d._Constant_de_Rebecque.djvu&amp;page=138|title=Cahier Rouge, p. 122|publisher=Commons.wikimedia.org|date=11 August 2013|access-date=17 September 2013}}&lt;/ref&gt;

په براونشوایګ کې یې له ویلیامینا وون کرام سره واده وکړ، خو په ۱۷۹۳ کال کې یې طلاق ورکړ. د ۱۷۹۴ کال په سپټمبر کې یې له مشهورې او شتمنې جېرمان ډي سټال سره ولیدل او لېوالتیا یې ورسره پیدا شوه. نوموړې واده کړې وه او د روسو پر اصولو رالویه شوې وه. دوی دواړو د ژان لیمبرټ ټالین او ټالیرنډ ستاینه کوله. د ۱۷۹۵ او ۱۸۱۱ ترمنځ د دوی فکري همکاري د دې لامل شوه چې دوی د وخت ترټولو مشهورې فکري جوړې په توګه مشهور شي.&lt;ref&gt;Their affair resulted in one presumed daughter [[Albertine, baroness Staël von Holstein|Albertine]].&lt;/ref&gt;

=== پاریس ===
په فرانسه کې د ترور او وحشت له واکمنۍ (۱۷۹۳-۱۷۹۴) وروسته، کانسټنټ له دوو جرګو جوړ پارلمان او د لویې بریتانیا د پارلمان په څېر د استازو جرګې ملاتړی او غوښتونکی شو. په انقلابي فرانسه کې د سیاسي فکر دغه لړۍ د فرانسې د ۱۷۹۵ کال اساسي قانون، د پنځو سوو شورا او د مشرانو شورا رامنځته کېدو لامل شوه. په ۱۷۹۹ کال کې، د برومیر ۱۸مې له کودتا وروسته، کانسټنټ د ایبي سیاس د ټینګار په پایله کې د ناپلیون بناپارټ له لوري زړه نا زړه په ټریبیونات جرګه کې وګومارل شو، خو په وروستۍ موده کې کلک شکونه ورسره وو. بالاخره په ۱۸۰۲ کال کې لومړي قونسل یا پوځي دیکتاتور د هغه اړوند شکونه تایید کړل او کانسټنټ یې اړ ایست چې د هغه د ویناوو او له مېډم ډي سټایل سره د هغه د نږدې تړاو له امله جرګه پرېږدي.&lt;ref&gt;Étienne Hofmann, ''Les « Principes de politique » de Benjamin Constant'', Librairie Droz, 1980, vol. 1. pp. 187–193. {{ISBN|2600046747}}&lt;/ref&gt;

کانسټنټ د اداکار فرانسوا جوزف تلما له مېرمنې جولي تلما سره اشنا شو، چې هغه ته یې د انساني علاقې د ناچارۍ اړوند ګڼ لیکونه ولیکل.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Wood|first=Dennis|title=Benjamin Constant|url=https://books.google.com/books?id=BFVdUXEXhDYC&amp;pg=PA222|year=1987|publisher=Ardent Media|page=222}}&lt;/ref&gt;

په ۱۸۰۰ کال کې د رو ساینت نیکیز پلان یا د ناپلیون د ترور هڅه ناکامه شوه. په ۱۸۰۳ کال کې، چې د برېتانیا او فرانسې ترمنځ سوله ټینګه وه، ژان ګابریل پیلټیر په انګلستان کې د استوګنې پرمهال وویل چې ناپلیون باید ترور شي. وکیل جیمز مکینتوش له فرانسوي کډوال پیلټیر څخه د ناپلیون په لمسون (چې هغه مهال د فرانسې لومړی قونسل یا دکتاتور واکمن و) د هغه د سپکاوي په خاطر پیل شوې دعوا پرضد دفاع وکړه. د مکینتوش وینا په پراخه کچه په انګلیسي او همدارنګه په ټوله اروپا کې د مېډم ډي سټایل لخوا په فرانسوي ژباړه کې خپره شوه. نوموړې بیا اړایستل شوه چې له پاریس څخه ووځي.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://etudes-revolutionnaires.org/prestashop/product.php?id_product=50|title=Un journaliste contre-révolutionnaire, Jean-Gabriel Peltier (1760–1825) – Etudes Révolutionnaires|publisher=Etudes-revolutionnaires.org|date=7 October 2011|access-date=17 September 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203000534/http://etudes-revolutionnaires.org/prestashop/product.php?id_product=50|archive-date=3 December 2013}}&lt;/ref&gt;

=== سوداګرۍ ته پر جګړې ترجیح ورکول ===
کانسټنټ باور درلود چې په عصري نړۍ کې سوداګري تر جګړې غوره ده. هغه د ناپلیون پر جګړه‌ییزو تمایلاتو سختې نیوکې وکړې، ځکه د ده په نظر دا کار غیر لیبرال و او نور د عصري سوداګریزو ټولنیزو سازمانونو لپاره مناسب نه و. پخوانۍ ازادۍ پر جګړو تکیه لرله، حال دا چې د عصري ازادۍ پر اصولو تنظیم شوی یو دولت به له نورو ټولو سوله ییزو ملتونو سره په سوله کې وي.

== سرچینې ==</text>
      <sha1>3i7s058qjxxbeeyktwmct473x4c6dw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بېروت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63116</id>
    <revision>
      <id>368487</id>
      <parentid>356197</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T22:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24283</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>368487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15911" sha1="0dr4ywr7ri79qyqogo5gu53hf3lupzq" xml:space="preserve">بېروت د لبنان پلازمېنه او ترټولو لوی ښار دی. له ۲۰۱۴م کال راهیسې بیروت د ۲.۴ میلیون کسانو نفوس درلودونکی دی چې د شام په سیمه کې هغه په دریم لوی ښار بدلوي. دا ښار د لبنان مدیترانې ساحل په منځنۍ ټکي کې واقع ضوی دی. بېروت له ۵۰۰۰ کالو څخه ډېر وخت راهیسې مېشت ځای پاتې شوی او د فوئنیشیا یو له ډېرو غوره ښارونو څخه دی چې هغه یې په نړۍ کې یو له لرغونو ښارونو باندې بدل کړی دی (بریټوس ته مراجعه وکړئ). د بېروت لومړنۍ یادونه د [[مصر]] نوې پاچاهۍ د عمارنا لیکونو کې موندل کېږي چې له میلاد څخه مخکې ۱۴مې پېړۍ پورې اړوند دي.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/09/30/questions-and-answers-water-supply-augmentation-project-lebanon Questions &amp; Answers: Water Supply Augmentation Project, Lebanon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528100143/http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/09/30/questions-and-answers-water-supply-augmentation-project-lebanon |date=2019-05-28 }}&quot;. The World Bank. 30 September 2016. Retrieved 20 March 2016.&lt;/ref&gt;

بېروت د لبنان دولت مرکز دی او د لبنان په اقتصاد کې مرکزي رول لوبوي او ګڼ شمېر بانکونه او شرکتونه په دې ښار کې میشت دي. بېروت د هېواد او سیمې لپاره یو مهم سمندري بندر دی او د نړیوال کېدو څېړنیزې شبلې او د نړۍ ښارونو لخوا د بېتا + ښار په توګه درجه بندي شوی دی. بېروت د لبنان کورنۍ جګړې او د بېروت په بندر کې لویې چاودنې له امله خورا زیان ولید. د ښار کلتوري منظره په اساسي ډول له سره ورغول شوه.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The World According to GaWC 2020 |url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html |access-date=31 August 2020 |website=GaWC – Research Network |publisher=Globalization and World Cities |archive-date=6 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201006165159/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.macalester.edu/courses/geog61/jmhamilton/reconstruct.html Reconstruction of Beirut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116051421/http://www.macalester.edu/courses/geog61/jmhamilton/reconstruct.html|date=16 January 2009}}, Macalester College&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wayback.archive-it.org/all/20090826112859/http://www.voanews.com/english/archive/2004-10/2004-10-27-voa47.cfm?CFID=234705748&amp;CFTOKEN=74239565 Lebanon's Reconstruction: A Work in Progress], VOA News&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Beirut: Between Memory And Desire |url=http://worldviewcities.org/beirut/elipsis.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175036/http://worldviewcities.org/beirut/elipsis.html |archive-date=3 March 2016 |work=Worldview}}&lt;/ref&gt;

== نومونه ==
د [[انګلیسي]] بېروت نوم د عربي بایروت (بیروت) لومړنۍ مخ‌لیکنه ده. د همدې نوم مخ‌لیکنه په فرانسوي کې Beyrouth ده چې ځینې وختونه د فرانسې لخوا د لبنان اشغال وخت کې کارېده. دا عربي نوم له فوئنیشیایي ''bēʾrūt'' څخه اخیستل شوی دی. دا د کنعاني او فوئنیشیایي کلمې ''bīʾrōt'' وروسته بیا ''bēʾrūt'' بدلون وو چې د «څاه» په معنا وه چې په سیمه کې د لاسرسۍ وړ اوبو جدول ته اشاره کوي. دا نوم د لومړي ځل لپاره له میلاد څخه مخکې په څوارلسمه پېړۍ کې ثابت شوی دی، چې د آمارنا لیکونو په میخي اکاډي درې ټابلو ګانو کې، هغه لیکونه چې د پاچا آمونېرا له بېروتا څخه د مصر دریم آمن هوتپ یا څلورم آمن هوتپ ته لېږل شوي دي، ذکر شوی دی. بیروتا د بېبلوس پاچا ریب-هډا په آمارنا لیکنو کې هم ذکر شوی دی.&lt;ref&gt;''The New Encyclopædia Britannica'' (1993), ''Macropædia'', volume 14, 15th edition, Encyclopædia Britannica Inc., Chicago.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LebEmbU.S.&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20071015223704/http://lebanonembassyus.org/country_lebanon/history.html ''Profile of Lebanon: History''], on the former website of the Lebanese Embassy of the U.S.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;EA 141-43.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.case.edu/univlib/preserve/Etana/encyl_biblica_l-p/philologus-pildash.pdf ''Phoenicia''], in ''[[Encyclopaedia Biblica]]'', Case Western Reserve University.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite EB1911|wstitle=Phoenicia|volume=21|page=451|first=George Albert|last=Cooke}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E.g., EA 105, where he complains to the pharaoh that Beirut's king had stolen two of his merchants' ships.&lt;/ref&gt;

یونانیانو دا نوم د Bērytós (په لرغونې یوناني کې: Βηρυτός) په توګه یوناني ته بدل کړ چې رومیانو بیا هغه لاتین Berytus ته بدل کړ. کله چې دا د رومي مستعمرې وضعیت ته ورسېد، په فکري توګه بیاځلې تاسیس شو او د هغه رسمي نوم Colonia Iulia Augusta Felix Berytus ته اصلاح شو ترڅو د خپلې امپراتورۍ ملاتړي هم په کې شامل کړي.

د صلیبیانو په وخت کې، دا ښار په فرانسوي کې د Barut یا Baruth په توګه پېژندل کېده.

== مخکې تاریخ ==
بېروت له ۵۰۰۰ کلونو پخوا څخه آباد شوی وو او له ډېر وخت راهیسې په دې سیمه کې مېشت ځایونو شتون درلود. د مخکې تاریخي ګڼ شمېر ځایونه د بېروت په ښاري سیمه کې کشف شوي دي چې د چقمک ډبرې ابزار په متوالي دورو کې څرګندوي چې د هغو مخینه منځنۍ پالئولیټیک او پورتنۍ پالئولیټیک دورې ته او آن د برونز دورې نیولیټیک دورې ته رسېږي.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1997/02/23/world/under-beirut-s-rubble-remnants-of-5000-years-of-civilization.html Under Beirut's Rubble, Remnants of 5,000 Years of Civilization]– NYTimes 23 February 1997&lt;/ref&gt;

لومړی بېروت (مینة الحُسن) د لوئیس بورخالتر لخوا د «بېروت ښار» (په فرانسوي کې: Beyrouth ville) په توګه لسټ شو او ویل کېږي چې د بېروت په مرکز د فرانسې سړک کې د اورینټ او باسول هوټلونو ته نږدې ساحل کې قرار لري. دا سایټ د لورټېټ لخوا په ۱۸۹۴م کال کې کشف شوه او د ګوډفروی زوموفن لخوا په ۱۹۰۰م کال کې پرې بحث وشو. له دې سایټ څخه د چقمک دبرې صنعت د Mousterain په توګه توصیف شو او د لیون د ښکلو هنرونو موزیم لخوا ساتل کېږي.&lt;ref&gt;Burkhalter, L., Bibliographie préhistorique (à suivre) (List of prehistoric sites, continuation and end), Bulletin du Musée de Beyrouth. Tome VIII, 1946–1948, Beyrouth, in-4° br., 173 pages.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Burkhalter L., Bibliographie préhistorique (suite et fin) (List of prehistoric sites, continuation and end), Bulletin du Musée de Beyrouth. Tome IX, 1949–1950, Beyrouth, in-4° br., 117 pages.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zumoffen1900&quot;&gt;{{cite book|author=Godefroy Zumoffen|title=La Phénicie avant les phéniciens: l'âge de la pierre|url=https://books.google.com/books?id=0noLAQAAIAAJ|year=1900|publisher=Impr. catholique}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CopelandWescombe1965&quot;&gt;{{cite book|author1=Lorraine Copeland|author2=P. Wescombe|title=Inventory of Stone-Age sites in Lebanon, p. 73-75 and see fig. XVII on p. 163 for drawing by Peter. J. Wescombe of the javelin found at Beirut VI|url=https://books.google.com/books?id=6YsRRwAACAAJ|year=1965|publisher=Imprimerie Catholique}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

د دوهم بېروت (ام الخطیب) سپارښتنه د بورکلټر لخوا وشوه چې د تاریک الجدیده سوېل کې وي، چېرته چې پي اي ګیګوس مس دورې د چقمک ډبرې صنعت کابو ۱۰۰ متره (۳۲۸ فوټه) د سمندر له کچې څخه پورته کشف کړ. دا سایټ په ۱۹۸۴ کې جوړ او تخریب شوی وو.&lt;ref name=&quot;CopelandWescombe19652&quot;&gt;{{cite book|author1=Lorraine Copeland|author2=P. Wescombe|title=Inventory of Stone-Age sites in Lebanon, p. 73-75 and see fig. XVII on p. 163 for drawing by Peter. J. Wescombe of the javelin found at Beirut VI|url=https://books.google.com/books?id=6YsRRwAACAAJ|year=1965|publisher=Imprimerie Catholique}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

دریم بېروت (فورن اش-شباک) چې د Plateau Tabet په توګه ذکر شوی، ویل کېږي چې د بېروت سیند کین ساحل کې واقع شوی دی. بورکلټر سپارښتنه وکړه چې دا د [[دمشق]] سړک په لوېدیځ کې ده، که څه هم دا پرېکړه د لورین کوپلنډ له لورې تر نیوکې لاندې راغلې ده. پي اي ګیګوس په سطحه کې د نیولیټیک دورې چقمک ډبرې ابزارو یوې لړۍ سره د یوې ودانۍ پاتې شوني کشف کړل، چې د کوټې حلقې ښکارندویي کوي. آګوسټ برګي د پالش شویو تبرونو په هکله خبرې وکړې چې په دې سیمه کې هم‌ پیدا کېږي چې اوس د سیمې جوړېدو او ښاري کېدو له امله په بشپړ ډول ورک شوي‌ دي. &lt;ref name=&quot;CopelandWescombe19653&quot;&gt;{{cite book|author1=Lorraine Copeland|author2=P. Wescombe|title=Inventory of Stone-Age sites in Lebanon, p. 73-75 and see fig. XVII on p. 163 for drawing by Peter. J. Wescombe of the javelin found at Beirut VI|url=https://books.google.com/books?id=6YsRRwAACAAJ|year=1965|publisher=Imprimerie Catholique}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bergy&quot;&gt;Bergy, Auguste. &quot;La paléolithique ancien stratifié à Ras Beyrouth&quot;. ''Mélanges de l'Université Saint Joseph'', Volume 16, 5–6, 1932.&lt;/ref&gt;

څلورم بېروت (فورن اش-شبک، د سیند ساحل) هم د سیند کین ساحل کې او د سړک په دواړو خواوو کې د فورن اش-شباک پولیسو مرکز خوا ته د سیند په مسیر کې پروت دی چې د ښار محدوده یې مشخصه کوله. دا سیمه په سور رېګ پوښلې وه چې د کواترنر سیند د رسوباتو ښکارندویي کوي. دا سایټ د جېسویټ پلار ډیلنزېګر لخوا پیدا او د همکارو جیسویټانو ګوډېفرای زوموفېن، رائول دسکرایبس او آګوسټ برګي لخوا خپره شوه. د دې سایټ ټولګې د برګي، ډسکرایبس او بل جیسویټ پاول بوویر-لاپیر لخوا جوړې شوې دي. د منځنۍ پالیولیټيک دورې د چقمک ډبرې ډېری ابزار په سطحه او د څنګ په کندو کې چې سیند ته لوېږي، پیدا شول. هغو کې کابو ۵۰ ډوله بېلابېل دوه مخي شامل وو چې د آشیولي دورې پورې تړاو لري، ځینې له خورا ځلا سره، چې اوس د لبنان مخکني تاریخ په موزیم کې ساتل کېږي. هانري فلیش همدارنګه د Emireh یو ټکی په سایټ کې شته موادو کې پیدا کړ چې اوس د ودانیو لاندې ورک شوی دی.&lt;ref name=&quot;Bergy2&quot;&gt;Bergy, Auguste. &quot;La paléolithique ancien stratifié à Ras Beyrouth&quot;. ''Mélanges de l'Université Saint Joseph'', Volume 16, 5–6, 1932.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Describes1921&quot;&gt;Describes, Raoul. &quot;Quelques ateliers paléolithiques des environs de Beyrouth&quot;, ''Mélanges de l'Université Saint-Joseph'', Volume VII, 1921.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zumoffen19002&quot;&gt;{{cite book|author=Godefroy Zumoffen|title=La Phénicie avant les phéniciens: l'âge de la pierre|url=https://books.google.com/books?id=0noLAQAAIAAJ|year=1900|publisher=Impr. catholique}}&lt;/ref&gt;

پنځم بېروت (نهر بېروت، د بېروت سیند) د ډیلنزېګر لخوا کشف شو او ویل کېږي چې د سیند کین ساحل کې د توتانو ونو په یوه باغ کې، د سیند خولې ته نږدې او د ټرابلس پله او رېل پټلۍ ته نږدې پروت دی. په ماتو شویو رسوباتو کې د لېوالویئس چقمک ډبرې او هډوکي او سطحي ورته مواد موندل شوي. دا سیمه اوس د هغو پر سر جوړه شوې ده.

شپږم بېروت (پتریآرشیټ) هغه ځای وو چې د بېروت په سرپرستۍ سیمه کې د نجونو لپاره د انجیلي ښوونځي ودانۍ جوړولو په وخت کې کشف شو. دا ځای د کنعاني تیزې نیزې کشف په دلیل چې اټکل کېږي د بیبلوس تر مخکېنۍ یا منځنۍ نیولیټیک دورې پورې مخینه ولري او د ښوونځي په کتابتون کې ساتل کېږي، د پام وړ وو.&lt;ref&gt;Zumoffen, Godefroy., L'âge de la Pierre en Phénicie, L'Anthropologie, Volume 8, page 272, 1898.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Karge, P., Rephaim : Die Vorgeschichtliche Kultur Palästinas und Phöniziens, Paderborn (First edition), 1917–1918&lt;/ref&gt;

اووم بېروت، د ریوولي سینما او بیبلوس سینما سایټونه چې د روه العرض سیمه کې برج ته نږدې واقع دي، دوه سیمې دي چې د لوراین کوپلنډ، پېټر وېسکامب او مارینا هایک لخوا په ۱۹۶۴م کال کې کشف شوې او د دیانا کېرکبرایډ او راجر سعیده لخوا وڅېړل شوې. یو سایټ د بیبلوس سینما موټرو تم‌ځای شاته وو او نړېدلي دیوالنه، کندې، پوړونه، سکارو ډبرې، لوښي او چقمک ډبرې یې څرګندولې. بل سایټ، د ریوولي سینما په لوېدیځ کې یوه ډبره وه، چې له درې طبقو څخه جوړه شوې وه چې د چونې ډبرې پر سر یې قرار درلود. د تیغ ټوټې او ډبلې ټوټې د تورې خاورې له لومړۍ طبقې څخه لاس ته راغلې چې د هغو په سر د برونز دورې لوښي د خړې طبقې خاورې څخه لاس ته راغلل. په پورتنۍ طبقه کې د رومي او موزائیک دورې لوښي وموندل شول. په دې سیمه کې د برونز منځنۍ دورې قبرونه وموندل شول او اټکل کېږي چې د بېروت لرغونې کیسه به د برج په سیمه کې وي.&lt;ref name=&quot;CopelandWescombe19654&quot;&gt;{{cite book|author1=Lorraine Copeland|author2=P. Wescombe|title=Inventory of Stone-Age sites in Lebanon, p. 73-75 and see fig. XVII on p. 163 for drawing by Peter. J. Wescombe of the javelin found at Beirut VI|url=https://books.google.com/books?id=6YsRRwAACAAJ|year=1965|publisher=Imprimerie Catholique}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lauffray, J., Forums et monuments de Béryte, BULLETIN DU MUSEE DE BEYROUTH. Tome VII, 1944–1945, Beyrouth, in-4° br., 124 pages dont 4 de texte arabe, 29 planches hors-texte.&lt;/ref&gt;

== سرچينې ==</text>
      <sha1>0dr4ywr7ri79qyqogo5gu53hf3lupzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:د هېواد مالومات کوکوس ټاپوګان</title>
    <ns>10</ns>
    <id>68438</id>
    <revision>
      <id>368478</id>
      <parentid>355258</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T12:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <origin>368478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="426" sha1="6g50ahituqi843josyra7a6unu0u506" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = کوکوس ټاپوگان
| flag alias = Copyrighted flag.svg &lt;!-- File:Flag of the Cocos (Keeling) Islands.svg can't be used as it is a non-free file. See talk. --&gt;
| name alias-football = Cocos Islands
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
&lt;noinclude&gt;
| redir1 = CCK
| redir2 = Cocos Islands
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>6g50ahituqi843josyra7a6unu0u506</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>368479</id>
      <parentid>368478</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T12:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>368479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="426" sha1="kt1wf6oqxubcpiz4hjtb80cb8axpiom" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = کوکوس ټاپوګان
| flag alias = Copyrighted flag.svg &lt;!-- File:Flag of the Cocos (Keeling) Islands.svg can't be used as it is a non-free file. See talk. --&gt;
| name alias-football = Cocos Islands
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
&lt;noinclude&gt;
| redir1 = CCK
| redir2 = Cocos Islands
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>kt1wf6oqxubcpiz4hjtb80cb8axpiom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>د کارن خبرې اترې:حافظ محمد سليم الياس</title>
    <ns>3</ns>
    <id>87633</id>
    <revision>
      <id>368484</id>
      <timestamp>2026-08-23T19:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ښه راغلاست پیغام ورکوونکی</username>
        <id>11444</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي</comment>
      <origin>368484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="515" sha1="kdy1pc0fqsjs5irccp16s6hgtrhzlba" xml:space="preserve">{{ښه راغلئ|realName=|name=حافظ محمد سليم الياس}}

-- &lt;span style=&quot;font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;&quot;&gt; '''[[کارن:Af420|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Af420''']]''' &lt;/span&gt; &lt;sup&gt;&lt;font face=&quot;MCS Quds SU normal&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|&lt;font color=&quot;#69 69 69&quot;&gt;'''اړیکه''']] '''&lt;/font&gt;&lt;/sup&gt; ۲۳ اگست ۲۰۲۶، گړۍ ۱۹:۳۳ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']])</text>
      <sha1>kdy1pc0fqsjs5irccp16s6hgtrhzlba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مېډياويکي:Gadget-section-template-gadgets</title>
    <ns>8</ns>
    <id>87634</id>
    <revision>
      <id>368493</id>
      <timestamp>2026-08-24T06:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;کينډۍ ملاتړ کوونکي کارتوکي&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>368493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="fkcovr77zrmf55l1vdk8d13gt2roo6o" xml:space="preserve">کينډۍ ملاتړ کوونکي کارتوکي</text>
      <sha1>fkcovr77zrmf55l1vdk8d13gt2roo6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مېډياويکي:Gadget-Calculator</title>
    <ns>8</ns>
    <id>87635</id>
    <revision>
      <id>368494</id>
      <timestamp>2026-08-24T06:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;&lt;sup&gt;&lt;abbr title=&quot;{{ژباړه:gadgets-default}}&quot;&gt;(پ)&lt;/abbr&gt;&lt;/sup&gt; هغه مخونو کې  متقابلې محاسبې فعالوي چې  {{کينډۍ|شمېرگر}} کاروي&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>368494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="0x2fko7rofa6btzcixrxbp4d9j5c3c2" xml:space="preserve">&lt;sup&gt;&lt;abbr title=&quot;{{ژباړه:gadgets-default}}&quot;&gt;(پ)&lt;/abbr&gt;&lt;/sup&gt; هغه مخونو کې  متقابلې محاسبې فعالوي چې  {{کينډۍ|شمېرگر}} کاروي</text>
      <sha1>0x2fko7rofa6btzcixrxbp4d9j5c3c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مېډياويکي:Gadget-calculator.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>87636</id>
    <revision>
      <id>368495</id>
      <timestamp>2026-08-24T06:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;/* Minerva has some confusing styling of input boxes */ body.skin-minerva input.calculator-field-live:not(.cdx-text-input__input):not(.cdx-checkbox__input):not(.cdx-radio__input) { 	background: revert; 	border: revert; }  @media screen { 	/* Allow people to make fallback content */ 	html.client-js .calculatorgadget-enabled { 		display: revert !important; 	} 	html.client-js .calculatorgadget-fallback { 		display: none; 	} }&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>368495</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="426" sha1="fenwyqgsh8py5s6h7yk62bo6000v78d" xml:space="preserve">/* Minerva has some confusing styling of input boxes */
body.skin-minerva input.calculator-field-live:not(.cdx-text-input__input):not(.cdx-checkbox__input):not(.cdx-radio__input) {
	background: revert;
	border: revert;
}

@media screen {
	/* Allow people to make fallback content */
	html.client-js .calculatorgadget-enabled {
		display: revert !important;
	}
	html.client-js .calculatorgadget-fallback {
		display: none;
	}
}</text>
      <sha1>fenwyqgsh8py5s6h7yk62bo6000v78d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مېډياويکي:Gadget-calculator.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>87637</id>
    <revision>
      <id>368496</id>
      <timestamp>2026-08-24T06:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;// 2025-12-08 - latest version from https://mdwiki.org/wiki/MediaWiki:Gadget-owidslider.js (Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 and 4.0 International Public License) /*  * OWID Slider — Our World In Data SVG Image Stack Viewer for Wikimedia  *  * Purpose:  *   Provide a self-contained OWIDSlider functionality used to  *   preview OWID SVG image stacks with a timeline slider, per-country charts  *   and lightweight translation support.  *  * Canonical...&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>368496</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="96860" sha1="5tc6uvr8egm7h973vajqv9hdya60dg2" xml:space="preserve">// 2025-12-08 - latest version from https://mdwiki.org/wiki/MediaWiki:Gadget-owidslider.js (Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 and 4.0 International Public License)
/*
 * OWID Slider — Our World In Data SVG Image Stack Viewer for Wikimedia
 *
 * Purpose:
 *   Provide a self-contained OWIDSlider functionality used to
 *   preview OWID SVG image stacks with a timeline slider, per-country charts
 *   and lightweight translation support.
 *
 * Canonical Repo: https://github.com/wpmed/OWIDSlider
 *
 * Authors: Hellerhoff, Bawolff,Hassan M. Amin
 * Contributors: Booksmurf
 *
 * Notes:
 *   - This file expects to run in a MediaWiki-like environment or a test page
 *     that exposes the referenced globals. For local testing, use demo.html
 *
 * Initialization:
 *   The script calls $(OWIDSlider.init) at the end to attach the play button
 *   handlers and initialize the slider when the document is ready.
 */

var OWIDSlider = {
  // ---------------------------------------------------------------------
  // OWIDSlider.I18n
  // Purpose: centralize translations and message selection logic so it can be tested independently.
  // ---------------------------------------------------------------------
  I18n: {
    // Start translations. Add new languages under the appropriate language code.
    messages: {
      en: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Return to map&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Return to article&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Media credits&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Copy Direct Link&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Select image&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Select region&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Show slideshow&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Loading... $1%&quot;,
      },
      eu: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Atzera&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Artikulura itzuli&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Irudien kredituak&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Lotura zuzena kopiatu&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Irudia aukeratu&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Eskualdea aukeratu&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Irudien sorta erakutsi&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Kargatzen... $1%&quot;,
      },
      id: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Kembali&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Kembali ke artikel&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Kredit media&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Salin pranala langsung&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Pilih gambar&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Pilih wilayah&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Tampilkan tayangan salindia&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Memuat... $1%&quot;,
      },
      uk: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Назад&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Повернутись до статті&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Інформація про авторство&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Копіювати пряме посилання&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Вибрати зображення&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Показати слайдшоу&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Завантаження... $1%&quot;,
      },
      fr: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Retour&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Retour à l'article&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Crédits médias&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Copier le lien direct&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Sélectionner l'image&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Sélectionner la région&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Afficher le diaporama&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Chargement... $1%&quot;,
      },
      it: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Indietro&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Torna all'articolo&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Crediti media&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Copia link diretto&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Seleziona immagine&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Seleziona regione&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Mostra presentazione&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Caricamento... $1%&quot;,
      },
      in: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;वापस&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;लेख पर वापस जाएं&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;मीडिया क्रेडिट&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;प्रत्यक्ष लिंक कॉपी करें&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;छवि चुनें&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;क्षेत्र चुनें&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;स्लाइडशो दिखाएं&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;लोड हो रहा है... $1%&quot;,
      },
      jp: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;戻る&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;記事に戻る&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;メディアクレジット&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;直接リンクをコピー&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;画像を選択&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;地域を選択&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;スライドショーを表示&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;読み込み中... $1%&quot;,
      },
      es: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Atrás&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Volver al artículo&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Créditos de medios&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Copiar enlace directo&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Seleccionar imagen&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Seleccionar región&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Mostrar presentación de diapositivas&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Cargando... $1%&quot;,
      },
      de: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Zurück&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Zurück zum Artikel&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Mediencredits&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Direkten Link kopieren&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Bild auswählen&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Region auswählen&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Diashow anzeigen&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Laden... $1%&quot;,
      },
      ar: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;رجوع&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;العودة إلى المقالة&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;حقوق الوسائط&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;نسخ الرابط المباشر&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;اختر الصورة&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;اختر المنطقة&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;عرض عرض الشرائح&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;جارٍ التحميل... $1%&quot;,
      },
      zh: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;返回&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;返回文章&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;媒体来源&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;复制直接链接&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;选择图片&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;选择区域&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;显示幻灯片&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;加载中... $1%&quot;,
      },
      &quot;zh-hant&quot;: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;返回&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;返回文章&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;媒體來源&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;複製直接連結&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;選擇圖片&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;選擇區域&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;顯示投影片&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;載入中... $1%&quot;,
      },
      &quot;zh-hans&quot;: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;返回&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;返回文章&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;媒体来源&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;复制直接链接&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;选择图片&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;选择区域&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;显示幻灯片&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;加载中... $1%&quot;,
      },
      cz: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Zpět&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Zpět na článek&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Zdroje médií&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Kopírovat přímý odkaz&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Vybrat obrázek&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Vybrat oblast&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Zobrazit prezentaci&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Načítání... $1%&quot;,
      },
      vt: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;Quay lại&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;Quay lại bài viết&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;Nguồn hình ảnh&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;Sao chép liên kết trực tiếp&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;Chọn hình ảnh&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;Chọn khu vực&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;Hiển thị trình chiếu&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;Đang tải... $1%&quot;,
      },
      fa: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;بازگشت به نقشه&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;بازگشت به مقاله&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;منبع و حقوق رسانه‌ها&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;رونوشت پیوند مستقیم&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;انتخاب نگاره&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;انتخاب منطقه&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;نمایش اسلایدشو&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot;در حال بارگذاری... $1%&quot;,
      },
		      ps: {
        OWIDSliderFrameBack: &quot;بېرته نخشې ته ستنېدل&quot;,
        OWIDSliderFrameBackDesktop: &quot;بېرته ليکنې ته ستنېدل&quot;,
        OWIDSliderFrameImageCredit: &quot;رسنيزې رښتې او سرچينې&quot;,
        OWIDSliderFrameCopyLink: &quot;نېغ تړونی لمېسل&quot;,
        OWIDSliderSliderLabel: &quot;انځور ټاکل&quot;,
        OWIDSliderSelectRegion: &quot;سيمه ټاکل&quot;,
        OWIDSliderPlayLabel: &quot;سلايډشو ښودل&quot;,
        OWIDSliderLoading: &quot; بارېږي...$1%&quot;,
      },
    },
    // End translations

    // Set the interface messages in the most appropriate language
    // Favor user language, then page content language, then site content language, then English.
    setMessages: function () {
      var userLanguage = mw.config.get(&quot;wgUserLanguage&quot;);
      if (userLanguage in OWIDSlider.I18n.messages) {
        mw.messages.set(OWIDSlider.I18n.messages[userLanguage]);
        return;
      }
      var pageLanguage = mw.config.get(&quot;wgPageContentLanguage&quot;);
      if (pageLanguage in OWIDSlider.I18n.messages) {
        mw.messages.set(OWIDSlider.I18n.messages[pageLanguage]);
        return;
      }
      var contentLanguage = mw.config.get(&quot;wgContentLanguage&quot;);
      if (contentLanguage in OWIDSlider.I18n.messages) {
        mw.messages.set(OWIDSlider.I18n.messages[contentLanguage]);
        return;
      }
      mw.messages.set(OWIDSlider.I18n.messages.en);
    },
  }, // end I18n


  // ---------------------------------------------------------------------
  // OWIDSlider.Core
  // Purpose: init, configuration and i18n helpers grouped for easier testing.
  // Minimal behavioural changes: existing top-level APIs delegate to Core.
  // ---------------------------------------------------------------------
  Core: {
    // Initialize core runtime: build reverse maps, set messages and wire hook
    init: function () {
      // Build reverse Wikidata map if source map exists
      // Note: Object.fromEntries not allowed to be used on Wikimedia
      if (OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP) {
        OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP_REVERSE = Object.create(null);
        for ( let index in Object.keys( OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP ) ) {
          OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP_REVERSE[OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP[index]] = index;
        }
      }

      // Delegate message selection to I18n module
      OWIDSlider.I18n.setMessages();
      // Keep original hook behaviour
      mw.hook(&quot;wikipage.content&quot;).add(OWIDSlider.addPlayButton);
    },

    // Small helper to parse current URL query string into an object
    parseQueryParams: function () {
      // Not allowed to use Object.fromEntries()
      let res = Object.create(null);
      for ( const [key, value] of new URLSearchParams(location.search) ) {
        res[key] = value;
      }
      return res;
    },
  }, // end Core


  // ---------------------------------------------------------------------
  // Backwards-compatible top-level delegations (minimal change)
  // ---------------------------------------------------------------------
  init: function () {
    return OWIDSlider.Core.init();
  },

  setMessages: function () {
    // preserve older API surface
    return OWIDSlider.I18n.setMessages();
  },

  parseQueryParams: function () {
    return OWIDSlider.Core.parseQueryParams();
  },

  // Expose messages at top-level for compatibility (tests may reference OWIDSlider.messages)
  get messages() {
    return OWIDSlider.I18n.messages;
  },

  // ---------------------------------------------------------------------
  // The rest of the original object (country maps, APIs, UI, Context, etc.)
  // remains unchanged below. Keep references and function names intact so behaviour is preserved.
  // ---------------------------------------------------------------------

 OWID_COUNTRY_CODES: {
  Afghanistan: &quot;AFG&quot;,
  &quot;Åland-Islands&quot;: &quot;ALA&quot;,
  Albania: &quot;ALB&quot;,
  Algeria: &quot;DZA&quot;,
  &quot;American-Samoa&quot;: &quot;ASM&quot;,
  Andorra: &quot;AND&quot;,
  Angola: &quot;AGO&quot;,
  Anguilla: &quot;AIA&quot;,
  Antarctica: &quot;ATA&quot;,
  &quot;Antigua-and-Barbuda&quot;: &quot;ATG&quot;,
  Argentina: &quot;ARG&quot;,
  Armenia: &quot;ARM&quot;,
  Aruba: &quot;ABW&quot;,
  Australia: &quot;AUS&quot;,
  Austria: &quot;AUT&quot;,
  Azerbaijan: &quot;AZE&quot;,
  Bahamas: &quot;BHS&quot;,
  Bahrain: &quot;BHR&quot;,
  Bangladesh: &quot;BGD&quot;,
  Barbados: &quot;BRB&quot;,
  Belarus: &quot;BLR&quot;,
  Belgium: &quot;BEL&quot;,
  Belize: &quot;BLZ&quot;,
  Benin: &quot;BEN&quot;,
  Bermuda: &quot;BMU&quot;,
  Bhutan: &quot;BTN&quot;,
  Bolivia: &quot;BOL&quot;,
  &quot;Bonaire,-Sint-Eustatius-and-Saba&quot;: &quot;BES&quot;,
  &quot;Bosnia-and-Herzegovina&quot;: &quot;BIH&quot;,
  Botswana: &quot;BWA&quot;,
  &quot;Bouvet-Island&quot;: &quot;BVT&quot;,
  Brazil: &quot;BRA&quot;,
  &quot;British-Indian-Ocean-Territory&quot;: &quot;IOT&quot;,
  Brunei: &quot;BRN&quot;,
  Bulgaria: &quot;BGR&quot;,
  &quot;Burkina-Faso&quot;: &quot;BFA&quot;,
  Burundi: &quot;BDI&quot;,
  Cambodia: &quot;KHM&quot;,
  Cameroon: &quot;CMR&quot;,
  Canada: &quot;CAN&quot;,
  &quot;Cape-Verde&quot;: &quot;CPV&quot;,
  &quot;Cayman-Islands&quot;: &quot;CYM&quot;,
  &quot;Central-African-Republic&quot;: &quot;CAF&quot;,
  Chad: &quot;TCD&quot;,
  Chile: &quot;CHL&quot;,
  China: &quot;CHN&quot;,
  &quot;Christmas-Island&quot;: &quot;CXR&quot;,
  &quot;Cocos-(Keeling)-Islands&quot;: &quot;CCK&quot;,
  Colombia: &quot;COL&quot;,
  Comoros: &quot;COM&quot;,
  Congo: &quot;COG&quot;,
  &quot;Democratic-Republic-of-Congo&quot;: &quot;COD&quot;,
  &quot;Cook-Islands&quot;: &quot;COK&quot;,
  &quot;Costa-Rica&quot;: &quot;CRI&quot;,
  &quot;Cote-d'Ivoire&quot;: &quot;CIV&quot;,
  Croatia: &quot;HRV&quot;,
  Cuba: &quot;CUB&quot;,
  Curaçao: &quot;CUW&quot;,
  Cyprus: &quot;CYP&quot;,
  Czechia: &quot;CZE&quot;,
  Denmark: &quot;DNK&quot;,
  Djibouti: &quot;DJI&quot;,
  Dominica: &quot;DMA&quot;,
  &quot;Dominican-Republic&quot;: &quot;DOM&quot;,
  Ecuador: &quot;ECU&quot;,
  Egypt: &quot;EGY&quot;,
  &quot;El-Salvador&quot;: &quot;SLV&quot;,
  &quot;Equatorial-Guinea&quot;: &quot;GNQ&quot;,
  Eritrea: &quot;ERI&quot;,
  Estonia: &quot;EST&quot;,
  Ethiopia: &quot;ETH&quot;,
  &quot;Falkland-Islands-(Malvinas)&quot;: &quot;FLK&quot;,
  &quot;Faroe-Islands&quot;: &quot;FRO&quot;,
  Fiji: &quot;FJI&quot;,
  Finland: &quot;FIN&quot;,
  France: &quot;FRA&quot;,
  &quot;French-Guiana&quot;: &quot;GUF&quot;,
  &quot;French-Polynesia&quot;: &quot;PYF&quot;,
  &quot;French-Southern-Territories&quot;: &quot;ATF&quot;,
  Gabon: &quot;GAB&quot;,
  Gambia: &quot;GMB&quot;,
  Georgia: &quot;GEO&quot;,
  Germany: &quot;DEU&quot;,
  Ghana: &quot;GHA&quot;,
  Gibraltar: &quot;GIB&quot;,
  Greece: &quot;GRC&quot;,
  Greenland: &quot;GRL&quot;,
  Grenada: &quot;GRD&quot;,
  Guadeloupe: &quot;GLP&quot;,
  Guam: &quot;GUM&quot;,
  Guatemala: &quot;GTM&quot;,
  Guernsey: &quot;GGY&quot;,
  Guinea: &quot;GIN&quot;,
  &quot;Guinea-Bissau&quot;: &quot;GNB&quot;,
  Guyana: &quot;GUY&quot;,
  Haiti: &quot;HTI&quot;,
  &quot;Heard-Island-and-McDonald-Islands&quot;: &quot;HMD&quot;,
  &quot;Holy-See-(Vatican-City-State)&quot;: &quot;VAT&quot;,
  Honduras: &quot;HND&quot;,
  &quot;Hong-Kong&quot;: &quot;HKG&quot;,
  Hungary: &quot;HUN&quot;,
  Iceland: &quot;ISL&quot;,
  India: &quot;IND&quot;,
  Indonesia: &quot;IDN&quot;,
  Iran: &quot;IRN&quot;,
  Iraq: &quot;IRQ&quot;,
  Ireland: &quot;IRL&quot;,
  &quot;Isle-of-Man&quot;: &quot;IMN&quot;,
  Israel: &quot;ISR&quot;,
  Italy: &quot;ITA&quot;,
  Jamaica: &quot;JAM&quot;,
  Japan: &quot;JPN&quot;,
  Jersey: &quot;JEY&quot;,
  Jordan: &quot;JOR&quot;,
  Kazakhstan: &quot;KAZ&quot;,
  Kenya: &quot;KEN&quot;,
  Kiribati: &quot;KIR&quot;,
  &quot;North-Korea&quot;: &quot;PRK&quot;,
  &quot;South-Korea&quot;: &quot;KOR&quot;,
  Kuwait: &quot;KWT&quot;,
  Kyrgyzstan: &quot;KGZ&quot;,
  Laos: &quot;LAO&quot;,
  Latvia: &quot;LVA&quot;,
  Lebanon: &quot;LBN&quot;,
  Lesotho: &quot;LSO&quot;,
  Liberia: &quot;LBR&quot;,
  Libya: &quot;LBY&quot;,
  Liechtenstein: &quot;LIE&quot;,
  Lithuania: &quot;LTU&quot;,
  Luxembourg: &quot;LUX&quot;,
  Macao: &quot;MAC&quot;,
  &quot;North-Macedonia&quot;: &quot;MKD&quot;,
  Madagascar: &quot;MDG&quot;,
  Malawi: &quot;MWI&quot;,
  Malaysia: &quot;MYS&quot;,
  Maldives: &quot;MDV&quot;,
  Mali: &quot;MLI&quot;,
  Malta: &quot;MLT&quot;,
  &quot;Marshall-Islands&quot;: &quot;MHL&quot;,
  Martinique: &quot;MTQ&quot;,
  Mauritania: &quot;MRT&quot;,
  Mauritius: &quot;MUS&quot;,
  Mayotte: &quot;MYT&quot;,
  Mexico: &quot;MEX&quot;,
  &quot;Micronesia-(country)&quot;: &quot;FSM&quot;,
  Moldova: &quot;MDA&quot;,
  Monaco: &quot;MCO&quot;,
  Mongolia: &quot;MNG&quot;,
  Montenegro: &quot;MNE&quot;,
  Montserrat: &quot;MSR&quot;,
  Morocco: &quot;MAR&quot;,
  Mozambique: &quot;MOZ&quot;,
  Myanmar: &quot;MMR&quot;,
  Namibia: &quot;NAM&quot;,
  Nauru: &quot;NRU&quot;,
  Nepal: &quot;NPL&quot;,
  Netherlands: &quot;NLD&quot;,
  &quot;New-Caledonia&quot;: &quot;NCL&quot;,
  &quot;New-Zealand&quot;: &quot;NZL&quot;,
  Nicaragua: &quot;NIC&quot;,
  Niger: &quot;NER&quot;,
  Nigeria: &quot;NGA&quot;,
  Niue: &quot;NIU&quot;,
  &quot;Norfolk-Island&quot;: &quot;NFK&quot;,
  &quot;Northern-Mariana-Islands&quot;: &quot;MNP&quot;,
  Norway: &quot;NOR&quot;,
  Oman: &quot;OMN&quot;,
  Pakistan: &quot;PAK&quot;,
  Palau: &quot;PLW&quot;,
  &quot;Palestinian-Territory,-Occupied&quot;: &quot;PSE&quot;,
  Panama: &quot;PAN&quot;,
  &quot;Papua-New-Guinea&quot;: &quot;PNG&quot;,
  Paraguay: &quot;PRY&quot;,
  Peru: &quot;PER&quot;,
  Philippines: &quot;PHL&quot;,
  Pitcairn: &quot;PCN&quot;,
  Poland: &quot;POL&quot;,
  Portugal: &quot;PRT&quot;,
  &quot;Puerto-Rico&quot;: &quot;PRI&quot;,
  Qatar: &quot;QAT&quot;,
  Réunion: &quot;REU&quot;,
  Romania: &quot;ROU&quot;,
  Russia: &quot;RUS&quot;,
  Rwanda: &quot;RWA&quot;,
  &quot;Saint-Barthélemy&quot;: &quot;BLM&quot;,
  &quot;Saint-Helena,-Ascension-and-Tristan-da-Cunha&quot;: &quot;SHN&quot;,
  &quot;Saint-Kitts-and-Nevis&quot;: &quot;KNA&quot;,
  &quot;Saint-Lucia&quot;: &quot;LCA&quot;,
  &quot;Saint-Martin-(French-part)&quot;: &quot;MAF&quot;,
  &quot;Saint-Pierre-and-Miquelon&quot;: &quot;SPM&quot;,
  &quot;Saint-Vincent-and-the-Grenadines&quot;: &quot;VCT&quot;,
  Samoa: &quot;WSM&quot;,
  &quot;San-Marino&quot;: &quot;SMR&quot;,
  &quot;Sao-Tome-and-Principe&quot;: &quot;STP&quot;,
  &quot;Saudi-Arabia&quot;: &quot;SAU&quot;,
  Senegal: &quot;SEN&quot;,
  Serbia: &quot;SRB&quot;,
  Seychelles: &quot;SYC&quot;,
  &quot;Sierra-Leone&quot;: &quot;SLE&quot;,
  Singapore: &quot;SGP&quot;,
  &quot;Sint-Maarten-(Dutch-part)&quot;: &quot;SXM&quot;,
  Slovakia: &quot;SVK&quot;,
  Slovenia: &quot;SVN&quot;,
  &quot;Solomon-Islands&quot;: &quot;SLB&quot;,
  Somalia: &quot;SOM&quot;,
  &quot;South-Africa&quot;: &quot;ZAF&quot;,
  &quot;South-Georgia-and-the-South-Sandwich-Islands&quot;: &quot;SGS&quot;,
  &quot;South-Sudan&quot;: &quot;SSD&quot;,
  Spain: &quot;ESP&quot;,
  &quot;Sri-Lanka&quot;: &quot;LKA&quot;,
  Sudan: &quot;SDN&quot;,
  Suriname: &quot;SUR&quot;,
  &quot;Svalbard-and-Jan-Mayen&quot;: &quot;SJM&quot;,
  Eswatini: &quot;SWZ&quot;,
  Sweden: &quot;SWE&quot;,
  Switzerland: &quot;CHE&quot;,
  Syria: &quot;SYR&quot;,
  &quot;Taiwan,-Province-of-China&quot;: &quot;TWN&quot;,
  Tajikistan: &quot;TJK&quot;,
  Tanzania: &quot;TZA&quot;,
  Thailand: &quot;THA&quot;,
  &quot;East-Timor&quot;: &quot;TLS&quot;,
  Togo: &quot;TGO&quot;,
  Tokelau: &quot;TKL&quot;,
  Tonga: &quot;TON&quot;,
  &quot;Trinidad-and-Tobago&quot;: &quot;TTO&quot;,
  Tunisia: &quot;TUN&quot;,
  Turkey: &quot;TUR&quot;,
  Turkmenistan: &quot;TKM&quot;,
  &quot;Turks-and-Caicos-Islands&quot;: &quot;TCA&quot;,
  Tuvalu: &quot;TUV&quot;,
  Uganda: &quot;UGA&quot;,
  Ukraine: &quot;UKR&quot;,
  &quot;United-Arab-Emirates&quot;: &quot;ARE&quot;,
  &quot;United-Kingdom&quot;: &quot;GBR&quot;,
  &quot;United-States&quot;: &quot;USA&quot;,
  &quot;United-States-Minor-Outlying-Islands&quot;: &quot;UMI&quot;,
  Uruguay: &quot;URY&quot;,
  Uzbekistan: &quot;UZB&quot;,
  Vanuatu: &quot;VUT&quot;,
  Venezuela: &quot;VEN&quot;,
  Vietnam: &quot;VNM&quot;,
  &quot;Virgin-Islands,-British&quot;: &quot;VGB&quot;,
  &quot;Virgin-Islands,-U.S.&quot;: &quot;VIR&quot;,
  &quot;Wallis-and-Futuna&quot;: &quot;WLF&quot;,
  &quot;Western-Sahara&quot;: &quot;ESH&quot;,
  Yemen: &quot;YEM&quot;,
  Zambia: &quot;ZMB&quot;,
  Zimbabwe: &quot;ZWE&quot;,
 },

 OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP: {
  &quot;frenchguiana&quot;: &quot;Q3769&quot;,
  &quot;frenchsouthernterritories&quot;: &quot;Q129003&quot;,
  &quot;kosovo&quot;: &quot;Q1246&quot;,
  &quot;liechtenstein&quot;: &quot;Q347&quot;,
  &quot;newcaledonia&quot;: &quot;Q33788&quot;,
  &quot;westernsahara&quot;: &quot;Q6250&quot;,
  &quot;russia&quot;: &quot;Q159&quot;,
  &quot;unitedstates&quot;: &quot;Q30&quot;,
  &quot;canada&quot;: &quot;Q16&quot;,
  &quot;china&quot;: &quot;Q148&quot;,
  &quot;brazil&quot;: &quot;Q155&quot;,
  &quot;greenland&quot;: &quot;Q223&quot;,
  &quot;australia&quot;: &quot;Q408&quot;,
  &quot;fiji&quot;: &quot;Q712&quot;,
  &quot;india&quot;: &quot;Q668&quot;,
  &quot;indonesia&quot;: &quot;Q252&quot;,
  &quot;argentina&quot;: &quot;Q414&quot;,
  &quot;kazakhstan&quot;: &quot;Q232&quot;,
  &quot;norway&quot;: &quot;Q20&quot;,
  &quot;mexico&quot;: &quot;Q96&quot;,
  &quot;algeria&quot;: &quot;Q262&quot;,
  &quot;democraticrepublicofcongo&quot;: &quot;Q974&quot;,
  &quot;mongolia&quot;: &quot;Q711&quot;,
  &quot;saudiarabia&quot;: &quot;Q851&quot;,
  &quot;chile&quot;: &quot;Q298&quot;,
  &quot;iran&quot;: &quot;Q794&quot;,
  &quot;mali&quot;: &quot;Q912&quot;,
  &quot;japan&quot;: &quot;Q17&quot;,
  &quot;peru&quot;: &quot;Q419&quot;,
  &quot;pakistan&quot;: &quot;Q843&quot;,
  &quot;sudan&quot;: &quot;Q1049&quot;,
  &quot;libya&quot;: &quot;Q1016&quot;,
  &quot;southafrica&quot;: &quot;Q258&quot;,
  &quot;colombia&quot;: &quot;Q739&quot;,
  &quot;niger&quot;: &quot;Q1032&quot;,
  &quot;sweden&quot;: &quot;Q34&quot;,
  &quot;mozambique&quot;: &quot;Q1029&quot;,
  &quot;ethiopia&quot;: &quot;Q115&quot;,
  &quot;angola&quot;: &quot;Q916&quot;,
  &quot;chad&quot;: &quot;Q657&quot;,
  &quot;myanmar&quot;: &quot;Q836&quot;,
  &quot;namibia&quot;: &quot;Q1030&quot;,
  &quot;bolivia&quot;: &quot;Q750&quot;,
  &quot;mauritania&quot;: &quot;Q1025&quot;,
  &quot;venezuela&quot;: &quot;Q717&quot;,
  &quot;newzealand&quot;: &quot;Q664&quot;,
  &quot;uzbekistan&quot;: &quot;Q265&quot;,
  &quot;ukraine&quot;: &quot;Q212&quot;,
  &quot;somalia&quot;: &quot;Q1045&quot;,
  &quot;france&quot;: &quot;Q142&quot;,
  &quot;afghanistan&quot;: &quot;Q889&quot;,
  &quot;italy&quot;: &quot;Q38&quot;,
  &quot;papuanewguinea&quot;: &quot;Q691&quot;,
  &quot;philippines&quot;: &quot;Q928&quot;,
  &quot;thailand&quot;: &quot;Q869&quot;,
  &quot;turkey&quot;: &quot;Q43&quot;,
  &quot;tanzania&quot;: &quot;Q924&quot;,
  &quot;malaysia&quot;: &quot;Q833&quot;,
  &quot;egypt&quot;: &quot;Q79&quot;,
  &quot;centralafricanrepublic&quot;: &quot;Q929&quot;,
  &quot;nigeria&quot;: &quot;Q1033&quot;,
  &quot;zambia&quot;: &quot;Q953&quot;,
  &quot;finland&quot;: &quot;Q33&quot;,
  &quot;micronesia&quot;: &quot;Q3359409&quot;,
  &quot;vietnam&quot;: &quot;Q881&quot;,
  &quot;turkmenistan&quot;: &quot;Q874&quot;,
  &quot;southsudan&quot;: &quot;Q958&quot;,
  &quot;madagascar&quot;: &quot;Q1019&quot;,
  &quot;morocco&quot;: &quot;Q1028&quot;,
  &quot;spain&quot;: &quot;Q29&quot;,
  &quot;botswana&quot;: &quot;Q963&quot;,
  &quot;cameroon&quot;: &quot;Q1009&quot;,
  &quot;kenya&quot;: &quot;Q114&quot;,
  &quot;iraq&quot;: &quot;Q796&quot;,
  &quot;unitedkingdom&quot;: &quot;Q145&quot;,
  &quot;oman&quot;: &quot;Q842&quot;,
  &quot;germany&quot;: &quot;Q183&quot;,
  &quot;paraguay&quot;: &quot;Q733&quot;,
  &quot;yemen&quot;: &quot;Q805&quot;,
  &quot;congo&quot;: &quot;Q971&quot;,
  &quot;laos&quot;: &quot;Q819&quot;,
  &quot;poland&quot;: &quot;Q36&quot;,
  &quot;zimbabwe&quot;: &quot;Q954&quot;,
  &quot;belarus&quot;: &quot;Q184&quot;,
  &quot;greece&quot;: &quot;Q41&quot;,
  &quot;kyrgyzstan&quot;: &quot;Q813&quot;,
  &quot;romania&quot;: &quot;Q218&quot;,
  &quot;burkinafaso&quot;: &quot;Q965&quot;,
  &quot;guinea&quot;: &quot;Q1006&quot;,
  &quot;eritrea&quot;: &quot;Q986&quot;,
  &quot;cotedivoire&quot;: &quot;Q1008&quot;,
  &quot;ecuador&quot;: &quot;Q736&quot;,
  &quot;cuba&quot;: &quot;Q241&quot;,
  &quot;gabon&quot;: &quot;Q1000&quot;,
  &quot;northkorea&quot;: &quot;Q423&quot;,
  &quot;guyana&quot;: &quot;Q734&quot;,
  &quot;syria&quot;: &quot;Q858&quot;,
  &quot;nepal&quot;: &quot;Q837&quot;,
  &quot;iceland&quot;: &quot;Q189&quot;,
  &quot;tajikistan&quot;: &quot;Q863&quot;,
  &quot;uganda&quot;: &quot;Q1036&quot;,
  &quot;tunisia&quot;: &quot;Q948&quot;,
  &quot;ghana&quot;: &quot;Q117&quot;,
  &quot;tuvalu&quot;: &quot;Q672&quot;,
  &quot;bangladesh&quot;: &quot;Q902&quot;,
  &quot;senegal&quot;: &quot;Q1041&quot;,
  &quot;uruguay&quot;: &quot;Q77&quot;,
  &quot;solomonislands&quot;: &quot;Q685&quot;,
  &quot;malawi&quot;: &quot;Q1020&quot;,
  &quot;croatia&quot;: &quot;Q224&quot;,
  &quot;cambodia&quot;: &quot;Q424&quot;,
  &quot;azerbaijan&quot;: &quot;Q227&quot;,
  &quot;austria&quot;: &quot;Q40&quot;,
  &quot;nicaragua&quot;: &quot;Q811&quot;,
  &quot;honduras&quot;: &quot;Q783&quot;,
  &quot;hungary&quot;: &quot;Q28&quot;,
  &quot;bulgaria&quot;: &quot;Q219&quot;,
  &quot;benin&quot;: &quot;Q962&quot;,
  &quot;jordan&quot;: &quot;Q810&quot;,
  &quot;suriname&quot;: &quot;Q730&quot;,
  &quot;unitedarabemirates&quot;: &quot;Q878&quot;,
  &quot;portugal&quot;: &quot;Q45&quot;,
  &quot;czechia&quot;: &quot;Q213&quot;,
  &quot;latvia&quot;: &quot;Q211&quot;,
  &quot;georgia&quot;: &quot;Q230&quot;,
  &quot;guatemala&quot;: &quot;Q774&quot;,
  &quot;serbia&quot;: &quot;Q403&quot;,
  &quot;liberia&quot;: &quot;Q1014&quot;,
  &quot;southkorea&quot;: &quot;Q884&quot;,
  &quot;panama&quot;: &quot;Q804&quot;,
  &quot;ireland&quot;: &quot;Q27&quot;,
  &quot;lithuania&quot;: &quot;Q37&quot;,
  &quot;denmark&quot;: &quot;Q35&quot;,
  &quot;slovakia&quot;: &quot;Q214&quot;,
  &quot;estonia&quot;: &quot;Q191&quot;,
  &quot;netherlands&quot;: &quot;Q55&quot;,
  &quot;costarica&quot;: &quot;Q800&quot;,
  &quot;moldova&quot;: &quot;Q217&quot;,
  &quot;bosniaaherzegovin&quot;: &quot;Q225&quot;,
  &quot;sierraleone&quot;: &quot;Q1044&quot;,
  &quot;togo&quot;: &quot;Q945&quot;,
  &quot;switzerland&quot;: &quot;Q39&quot;,
  &quot;dominicanrepublic&quot;: &quot;Q786&quot;,
  &quot;srilanka&quot;: &quot;Q854&quot;,
  &quot;armenia&quot;: &quot;Q399&quot;,
  &quot;belgium&quot;: &quot;Q31&quot;,
  &quot;bahamas&quot;: &quot;Q778&quot;,
  &quot;capeverde&quot;: &quot;Q1011&quot;,
  &quot;taiwan&quot;: &quot;Q865&quot;,
  &quot;israel&quot;: &quot;Q801&quot;,
  &quot;haiti&quot;: &quot;Q790&quot;,
  &quot;albania&quot;: &quot;Q222&quot;,
  &quot;bhutan&quot;: &quot;Q917&quot;,
  &quot;guineabissau&quot;: &quot;Q1007&quot;,
  &quot;lesotho&quot;: &quot;Q1013&quot;,
  &quot;tonga&quot;: &quot;Q678&quot;,
  &quot;slovenia&quot;: &quot;Q215&quot;,
  &quot;burundi&quot;: &quot;Q967&quot;,
  &quot;northmacedonia&quot;: &quot;Q221&quot;,
  &quot;rwanda&quot;: &quot;Q1037&quot;,
  &quot;montenegro&quot;: &quot;Q236&quot;,
  &quot;elsalvador&quot;: &quot;Q792&quot;,
  &quot;djibouti&quot;: &quot;Q977&quot;,
  &quot;belize&quot;: &quot;Q242&quot;,
  &quot;kuwait&quot;: &quot;Q817&quot;,
  &quot;easttimor&quot;: &quot;Q574&quot;,
  &quot;cyprus&quot;: &quot;Q229&quot;,
  &quot;equatorialguinea&quot;: &quot;Q983&quot;,
  &quot;vanuatu&quot;: &quot;Q686&quot;,
  &quot;lebanon&quot;: &quot;Q822&quot;,
  &quot;marshallislands&quot;: &quot;Q709&quot;,
  &quot;eswatini&quot;: &quot;Q1050&quot;,
  &quot;gambia&quot;: &quot;Q1005&quot;,
  &quot;brunei&quot;: &quot;Q921&quot;,
  &quot;jamaica&quot;: &quot;Q766&quot;,
  &quot;palestine&quot;: &quot;Q219060&quot;,
  &quot;qatar&quot;: &quot;Q846&quot;,
  &quot;comoros&quot;: &quot;Q970&quot;,
  &quot;puertorico&quot;: &quot;Q1183&quot;,
  &quot;trinidadandtobago&quot;: &quot;Q754&quot;,
  &quot;samoa&quot;: &quot;Q683&quot;,
  &quot;luxembourg&quot;: &quot;Q32&quot;,
  &quot;mauritius&quot;: &quot;Q1027&quot;,
  &quot;singapore&quot;: &quot;Q334&quot;,
  &quot;antiguaandbarbuda&quot;: &quot;Q781&quot;,
  &quot;maldives&quot;: &quot;Q826&quot;,
  &quot;kiribati&quot;: &quot;Q710&quot;,
  &quot;saotomeandprincipe&quot;: &quot;Q1039&quot;,
  &quot;dominica&quot;: &quot;Q784&quot;,
  &quot;saintkittsandnevis&quot;: &quot;Q763&quot;,
  &quot;bahrain&quot;: &quot;Q398&quot;,
  &quot;saintlucia&quot;: &quot;Q760&quot;,
  &quot;andorra&quot;: &quot;Q228&quot;,
  &quot;barbados&quot;: &quot;Q244&quot;,
  &quot;seychelles&quot;: &quot;Q1042&quot;,
  &quot;malta&quot;: &quot;Q233&quot;,
  &quot;saintvincentandthegrenadines&quot;: &quot;Q757&quot;,
  &quot;grenada&quot;: &quot;Q769&quot;,
  &quot;palau&quot;: &quot;Q695&quot;,
  &quot;sanmarino&quot;: &quot;Q238&quot;,
  &quot;nauru&quot;: &quot;Q697&quot;,
  &quot;monaco&quot;: &quot;Q235&quot;
 },

  // Moved to Core
  // init: function () {
	// OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP_REVERSE = Object.fromEntries(
	// 	Object.entries(OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP).map(function([key, value]) {
  //   		return [value, key];
	// 	})
	// );
  //   OWIDSlider.setMessages();
  //   mw.hook(&quot;wikipage.content&quot;).add(OWIDSlider.addPlayButton);
  // },

  purify: function (dirty) {
    // We use SVGs in an html context not XML, so we need to be sure they are safe.
    // This is a bit stricter than necessary, but owid graphs should have all this.
    DOMPurify.addHook( 'uponSanitizeAttribute', ( node, hook ) =&gt; {
      if ( [ 'font', 'clip-path', 'fill', 'filter', 'marker', 'marker-end', 'marker-mid', 'marker-start', 'mask', 'stroke', 'cursor' ].includes( hook.attrName ) ) {
        if (hook.attrValue.match( /url\((?!\s*['&quot;]?#)|image-set\(|src\(/i ) ) {
          hook.keepAttr = false;
        }
      }
      if ( [ 'href', 'xlink:href' ].includes( hook.attrName ) ) {
        hook.keepAttr = false;
      }
    } );
    DOMPurify.addHook( 'uponSanitizeElement', ( node ) =&gt; {
      if ( node &amp;&amp; node.tagName &amp;&amp; node.tagName.toLowerCase() === 'style' &amp;&amp; node.textContent.match( /url\((?!\s*['&quot;]?#)|image-set\(|src\(/i ) ) {
        node.textContent = '';
      }
    } );
    var res = DOMPurify.sanitize(dirty, {USE_PROFILES: {svg: true}});
    DOMPurify.removeHook( 'uponSanitizeAttribute' );
    DOMPurify.removeHook( 'uponSanitizeElement' );
    return res;
   },

  // Moved to I18n
  /**
   * Set the interface messages in the most appropriate language
   *
   * Favor the user language first, the page language second, the wiki language third, and lastly English
   */

  // Moved to I18n
  // setMessages: function () {
  //   var userLanguage = mw.config.get(&quot;wgUserLanguage&quot;);
  //   if (userLanguage in OWIDSlider.messages) {
  //     mw.messages.set(OWIDSlider.messages[userLanguage]);
  //     return;
  //   }
  //   var pageLanguage = mw.config.get(&quot;wgPageContentLanguage&quot;);
  //   if (pageLanguage in OWIDSlider.messages) {
  //     mw.messages.set(OWIDSlider.messages[pageLanguage]);
  //     return;
  //   }
  //   var contentLanguage = mw.config.get(&quot;wgContentLanguage&quot;);
  //   if (contentLanguage in OWIDSlider.messages) {
  //     mw.messages.set(OWIDSlider.messages[contentLanguage]);
  //     return;
  //   }
  //   mw.messages.set(OWIDSlider.messages.en);
  // },

  // Moved to Core
  // parseQueryParams: function () {
	// return Object.fromEntries( new URLSearchParams( location.search ) );
  // },

  /**
   * Append a play button ► to every OWIDSlider div
   */
  addPlayButton: function ($content) {
    var queryParams = OWIDSlider.parseQueryParams();
    $content.find(&quot;div.OWIDSlider&quot;).each(function () {
      var $frame = $(this);
      var viewerInfo = $frame.data(&quot;owidsliderConfig&quot;);
      if (!(viewerInfo instanceof Array)) {
        return;
      }
      // match both img and span for broken files in galleries
      $frame
        .find(&quot;.mw-file-element, .lazy-image-placeholder&quot;)
        .each(function (i) {
          if (
            viewerInfo[i] instanceof Object &amp;&amp;
            typeof viewerInfo[i].list === &quot;string&quot;
          ) {
            // We used to use unicode ▶, but was rendered inconsitently between browsers, so switch to svg.
            var $play = $(&quot;&lt;button&gt;&lt;/button&gt;&quot;)
              .attr({
                type: &quot;button&quot;,
                class: &quot;OWIDSlider-play&quot;,
                title: mw.msg(&quot;OWIDSliderPlayLabel&quot;),
                &quot;aria-label&quot;: mw.msg(&quot;OWIDSliderPlayLabel&quot;),
              })
              .html( '&lt;svg viewbox=&quot;0 0 10 10&quot;&gt;&lt;circle class=&quot;circle&quot; cx=&quot;5&quot; cy=&quot;5&quot; r=&quot;5&quot;&gt;&lt;/circle&gt;&lt;polygon class=&quot;triangle&quot; points=&quot;2.5,2 8.5,5 2.5,8&quot;&gt;&lt;/polygon&gt;&lt;/svg&gt;' );
            var data = viewerInfo[i];
            $play.on(&quot;click&quot;, function (e) {
              e.preventDefault();
              if (
                !queryParams.owid_list ||
                queryParams.owid_list.toLowerCase() !=
                  decodeURIComponent(data.list.toLowerCase())
              ) {
              	var newUrl = new URL(window.location.href);
				newUrl.searchParams.set(&quot;owid_list&quot;, encodeURIComponent(data.list));
				if (data.language &amp;&amp; data.language != &quot;&quot;) {
					newUrl.searchParams.set(&quot;owid_language&quot;, encodeURIComponent(data.language));
				}

				window.history.pushState({}, &quot;&quot;, newUrl);
				OWIDSlider.showFrame(data);
              } else {
                OWIDSlider.showFrame(data);
              }
            });
            var $this = $(this);
            $this.parent().css({
              display: &quot;inline-block&quot;,
              height: &quot;fit-content&quot;,
              position: &quot;relative&quot;,
            });
            $this.after($play);
            var listMatch = queryParams.owid_list &amp;&amp; data.list &amp;&amp;
              decodeURIComponent(queryParams.owid_list.toLowerCase()) == decodeURIComponent(data.list.toLowerCase());
            var langMatch = (
                	// Handle language cases
                	// 1. No language in uri and this doesnt have language
                	(!data.language &amp;&amp; !queryParams.owid_language) ||
                	// 2. Language in uri and this has language
                	(data.language &amp;&amp; queryParams.owid_language &amp;&amp; data.language == decodeURIComponent(queryParams.owid_language.toLowerCase()))
            );
            if (
            	listMatch &amp;&amp; langMatch
            ) {
              OWIDSlider.showFrame(data);
            }
          }
        });
    });
  },

  showFrame: function (data) {
    // Load dependencies
    var stateWindow = mw.loader.getState(&quot;oojs-ui-windows&quot;);
    // In recent MW VE, DOMPurify is not a top level module.
    var stateDomPurify = mw.loader.getState(&quot;ext.visualEditor.core&quot;);
    if (stateWindow !== &quot;ready&quot; || stateDomPurify !== &quot;ready&quot;) {
      mw.loader.using([&quot;oojs-ui-windows&quot;, &quot;ext.visualEditor.core&quot;], function () {
          OWIDSlider.showFrame(data);
      });
      return;
    }
    var $viewer = OWIDSlider.getViewer();
    backButtonTitle = mw.msg(&quot;OWIDSliderFrameBackDesktop&quot;);


    var config = {
      size: &quot;full&quot;,
      // This doesn't seem to work.
      classes: &quot;OWIDSliderDialog&quot;,
      title: typeof data.title === &quot;string&quot; ? data.title : false,
      actions: [
        {
          action: &quot;accept&quot;,
          label: backButtonTitle,
          flags: [&quot;primary&quot;, &quot;progressive&quot;],
        },
      ],
      message: $viewer,
    };

    var dialog = function (config) {
      dialog.super.call(this, config);
      this.$element.addClass(&quot;OWIDSliderDialog&quot;);
    };

    OO.inheritClass(dialog, OO.ui.MessageDialog);
    dialog.static.name = &quot;OWIDSlider&quot;;
    OO.ui.getWindowManager().addWindows([new dialog()]);
    // copied from OO.ui.alert definition.

    var win = OO.ui.getWindowManager().openWindow(&quot;OWIDSlider&quot;, config);
    win.closing.done(function () {
    	var newUrl = new URL(window.location.href);
		newUrl.searchParams.delete(&quot;owid_list&quot;);
		newUrl.searchParams.delete(&quot;owid_language&quot;);

		window.history.pushState({}, &quot;&quot;, newUrl);
    });
    win.closed.done(function () {
      // There has to be a better way to do this.
      if (window.OWIDSliderCancel) {
        window.OWIDSliderCancel();
      }
    });
    OWIDSlider.loadImages($viewer, data);
  },

  getViewer: function () {
    var $viewer = $(&quot;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&quot;).attr({
      class: &quot;OWIDSlider-viewer OWIDSlider-loading&quot;,
    });
    // From https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Loading_spinner.svg
    $viewer.append(
      '&lt;svg xmlns=&quot;http://www.w3.org/2000/svg&quot; aria-label=&quot;Loading...&quot; viewBox=&quot;0 0 100 100&quot; width=&quot;25%&quot; height=&quot;25%&quot; style=&quot;display:block;margin:auto&quot;&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.083&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(-60 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.167&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(-30 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.25&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.333&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(30 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.417&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(60 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.5&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(90 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.583&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(120 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.667&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(150 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.75&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(180 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.833&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(210 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.917&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(240 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;/svg&gt;'
    );
    return $viewer;
  },
  loadImages: function ($viewer, data) {
    var url = &quot;&quot;;
    var page = mw.Title.newFromText(data.list);
	if (!page) {
	   console.log(&quot;Image stack error, invalid page &quot; + data.list);
	   return;
	}
    if (data.location &amp;&amp; data.location.toLowerCase() == &quot;commons&quot;) {
    	var templateName = page.title;

		var api = new mw.Api({
			userAgent: 'OWIDSlider',
		    ajax: {
		        url: 'https://commons.wikimedia.org/w/api.php'
		    }
		});
		api.get({
		    action: 'parse',
		    page: data.list,
		    format: 'json',
		    prop: 'text',
			uselang: data.language,
		    origin: '*'  // This helps with CORS
		}).then(function(res) {
		    if (res.parse) {
		        const text = res.parse.text['*'];
				return OWIDSlider.handlePage($viewer, data, text);
		    }
		}).catch(function(error) {
		    console.error('Error:', error);
		});
    } else {
		url = page.getUrl();
		fetch(url)
	      .then(function (response) {
	        return response.text();
	      })
	      .then(function (text) {
	        return OWIDSlider.handlePage($viewer, data, text);
	      });
    }
  },

  handlePage: function ($viewer, data, text) {
    var parser = new DOMParser();
    var listDoc = parser.parseFromString(text, &quot;text/html&quot;);
    var idSelector = mw.Title.newFromText(data.list).getFragment();

    var listElm = listDoc.getElementById(idSelector);
    if (!listElm || !listElm.dataset.owidSubids) {
      console.log(&quot;Error finding element in list document&quot;, idSelector, listElm);
      return;
    }

    var subIds = JSON.parse(listElm.dataset.owidSubids);
    if (!subIds || typeof subIds !== &quot;object&quot;) {
      console.log(&quot;invalid owidsubids&quot;);
      return;
    }

    var years = Object.create( null ),
      imgMap = Object.create( null );
    var min = 1e9,
      max = -1e9,
      width,
      height,
      viewMin;
    var countriesUrls = Object.create( null );
    var countriesInfoUrls = Object.create( null );
    this.translatedCountryNames = Object.create(null);
    for (var galleryName in subIds) {
      var galleryId = subIds[galleryName];
      var elm = listDoc.getElementById(galleryId);
      if (!elm) {
        throw new Error(&quot;Could not find gallery with id &quot; + galleryId);
      }
      if (galleryName == &quot;AllCountries&quot;) {
        years[galleryName] = JSON.parse(elm.dataset.owidsliderCountry);
      } else {
        years[galleryName] = JSON.parse(elm.dataset.owidsliderYear);
      }
      if (
        !(years[galleryName] instanceof Array) ||
        years[galleryName].length &lt; 1
      ) {
        throw new Error(&quot;Invalid data-owidslider-years &quot; + galleryId);
      }

      var imgs = elm.querySelectorAll(
        'img.mw-file-element, span[typeof~=&quot;mw:Error&quot;][typeof~=&quot;mw:File&quot;]'
      );
      if (galleryName == &quot;AllCountries&quot;) {
        for (var j = 0; j &lt; imgs.length; j++) {
          if (imgs[j].nodeName !== &quot;IMG&quot;) {
            continue;
          }
          countriesUrls[years[galleryName][j]] = this.convertThumbUrlToOriginal(
            imgs[j].getAttribute(&quot;src&quot;)
          );
          if (imgs[j].parentElement.href) {
        	countriesInfoUrls[years[galleryName][j]] = imgs[j].parentElement.href;
    	  }
        }
      } else {
        imgMap[galleryName] = [];
        for (var i = 0; i &lt; imgs.length; i++) {
          if (
            typeof years[galleryName][i] != &quot;number&quot; ||
            imgs[i].nodeName !== &quot;IMG&quot;
          ) {
            continue;
          }
          imgMap[galleryName][years[galleryName][i]] = imgs[i];
          if (years[galleryName][i] &lt; min) {
            min = years[galleryName][i];
            width = imgMap[galleryName][min].width;
            height = imgMap[galleryName][min].height;
            viewMin = galleryName;
          }
          if (years[galleryName][i] &gt; max) {
            max = years[galleryName][i];
          }
        }
      }
    }
    if (min === 1e9) {
      throw new Error(&quot;No images for slider&quot;);
    }
    var urls = this.getImagesUrls(imgMap);
    var context = new OWIDSlider.Context(
      $viewer,
      data,
      imgMap,
      urls,
      countriesUrls,
      countriesInfoUrls,
      width,
      height,
      min,
      max,
      viewMin
    );
  },

  getSource: function (imgElm, width, height) {
    // desired dimensions
    var w = width * window.devicePixelRatio;
    var h = height * window.devicePixelRatio;
    // current candidate
    var imgW = parseInt(imgElm.width);
    var imgH = parseInt(imgElm.height);
    // img tag width/height.
    var originalW = imgW;
    var originalH = imgH;
    var src = imgElm.src;
    if (imgW &gt;= w &amp;&amp; imgH &gt;= h) {
      return src;
    }
    var srcSets = imgElm.srcset.split(/\s*,\s*/);
    for (var i = 0; i &lt; srcSets.length; i++) {
      var parts = srcSets[i].match(/^(\S+)\s+([0-9.])x\s*$/);
      if (parts &amp;&amp; parts.length === 3) {
        var pixelRatio = parseFloat(parts[2]);
        if (
          (imgW &lt; w &amp;&amp; originalW * pixelRatio &gt; imgW) ||
          (imgW &gt; w &amp;&amp;
            originalW * pixelRatio - w &gt;= 0 &amp;&amp;
            originalW * pixelRatio &lt; imgW)
        ) {
          imgW = originalW * pixelRatio;
          imgH = originalH * pixelRatio;
          src = parts[1];
        }
      }
    }
    return src;
  },
  convertThumbUrlToOriginal: function (thumbUrl) {
    var urlParts = thumbUrl.split(&quot;/&quot;);
    var fileName = urlParts.filter(function (a) {
      return a &amp;&amp; a.includes(&quot;.svg&quot;);
    })[0];
    var fileNameIndex = urlParts.indexOf(fileName);
    var hashes = urlParts.slice(fileNameIndex - 2, fileNameIndex);
    var prefix = thumbUrl.split(&quot;thumb/&quot;)[0];
    return prefix + hashes.join(&quot;/&quot;) + &quot;/&quot; + fileName;
  },
  getImagesUrls: function (imgs) {
    var urls = Object.create( null );
    for (var i in imgs) {
      var region = [];
      for (var j in imgs[i]) {
        region[j] = {
          url: this.convertThumbUrlToOriginal(imgs[i][j].getAttribute(&quot;src&quot;)),
        };
      }
      urls[i] = region;
    }
    return urls;
  },

  doStats: function () {
    if (window.OWIDSliderStatsAlreadyDone !== true) {
      window.OWIDSliderStatsAlreadyDone = true;
      const wiki = mw.config.get( 'wgDBname' );
      const title = mw.config.get( 'wgTitle' );
      const titlee = title.replace( / /g, '_' );
      const page = encodeURIComponent( titlee ).replace( /[^a-zA-Z0-9_]/g, '_' ); // Alphanumeric and underscore only
      const namespace = mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' );
      mw.track( 'stats.mediawiki_gadget_OWIDSlider_wiki_total', 1, { wiki: wiki } );
      mw.track( 'stats.mediawiki_gadget_OWIDSlider_page_total', 1, { wiki: wiki, page: page, NS: namespace } );
    }
  },
  copyExecCommand: function (text) {
    var span = document.createElement(&quot;span&quot;);
    span.textContent = text;

    // Preserve consecutive spaces and newlines
    span.style.whiteSpace = &quot;pre&quot;;
    span.style.webkitUserSelect = &quot;auto&quot;;
    span.style.userSelect = &quot;all&quot;;

    // Add the &lt;span&gt; to the page
    document.body.appendChild(span);
    var selection = window.getSelection();
    var range = window.document.createRange();
    selection.removeAllRanges();
    range.selectNode(span);
    selection.addRange(range);

    // Copy text to the clipboard
    var success = false;
    try {
      success = window.document.execCommand(&quot;copy&quot;);
    } finally {
      // Cleanup
      selection.removeAllRanges();
      window.document.body.removeChild(span);
    }

    return success;
  },

  copyText: function (text) {
    if (navigator.clipboard) {
      return navigator.clipboard
        .writeText(text)
        .then(function () {})
        .catch(function (err) {
          console.log(&quot;Error copying&quot;);
          console.log(err);
          OWIDSlider.copyExecCommand(text);
        });
    }
    OWIDSlider.copyExecCommand(text);
  },

  Context: function (
    $viewer,
    config,
    imgs,
    urls,
    countriesUrls,
    countriesInfoUrls,
    width,
    height,
    min,
    max,
    viewMin
  ) {
    OWIDSlider.doStats();
    this.svgUrls = urls;
    this.countriesSvgUrls = countriesUrls;
    this.countriesInfoUrls = countriesInfoUrls;
    this.translatedCountryNames = Object.create(null);
    this.$viewer = $viewer;
    this.loop = !!config.loop;
    this.start = typeof config.start === &quot;number&quot; ? config.start : 0;
    this.urls = null;
    this.infoUrls = null;
    this.imgs = imgs;
    this.min = min;
    this.max = max;
    this.viewMin = viewMin; // The view that has the min element
    this.currentView = config.startingView &amp;&amp; imgs[config.startingView]
      ? config.startingView
      : Object.keys(imgs)[0];
    this.language = config.language ? config.language.trim() : &quot;&quot;;
    this.total = Object.keys(imgs[this.currentView]).length;
    // for (var i in imgs) {
    //   this.total += Object.keys(imgs[i]).length;
    // }
    this.captionId =
      typeof config.caption === &quot;string&quot; ? config.caption : false;
    // Future TODO - make the size of image adaptive to screen size
    // Future TODO - handle images of different sizes and aspect ratios.
    this.width = config.width;
    this.height = config.height;
    if (this.width &amp;&amp; !this.height) {
      this.height = (this.width * height) / width;
    }
    if (!this.width &amp;&amp; this.height) {
      this.width = (this.height * width) / height;
    }
    this.imgWidth = width;
    this.imgHeight = height;
    this.currentImage =
      this.start &gt;= this.min &amp;&amp; this.start &lt;= this.max ? this.start : this.max;
    this.pendingFrame = false;
    this.$loading = $(&quot;#OWIDSliderLoading&quot;);
    this.urlsLoaded = 0;
    this.pendingTouches = Object.create( null );
    this.prevImage = 0;
    this.config = config;

    this.init();
  },
};

// This part is based on Hellerhoff's https://commons.wikimedia.org/wiki/MediaWiki:Gadget-OWIDSlider.js
OWIDSlider.Context.prototype = {
  createLoader: function () {
    var $loading = $(&quot;#OWIDSliderLoading&quot;);
    if (!$loading.length) {
      $loading = $(&quot;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&quot;).attr({
        id: &quot;OWIDSliderLoading&quot;,
        role: &quot;status&quot;,
      });
      $(document.body).append($loading);
    }
    $loading.text(mw.msg(&quot;OWIDSliderLoading&quot;, &quot;0&quot;));
    return $loading;
  },
  init: function () {
    this.$loading = this.createLoader();
    var that = this;
    // Chrome scrolls much faster than firefox
    const SCROLL_SLOWDOWN = navigator.userAgent.includes(&quot;Chrome/&quot;) ? 5 : 2;
    this.pendingScrollDelta = 0;

    var containingWidth =
      this.$viewer[0].parentElement.parentElement.parentElement.clientWidth;
    var containingHeight =
      this.$viewer[0].parentElement.parentElement.parentElement.clientHeight;
    this.$viewer.empty();

    this.$slider = $(&quot;&lt;input&gt;&quot;, {
      type: &quot;range&quot;,
      min: that.min,
      max: that.max,
      value: this.currentImage,
    }).on(&quot;input&quot;, function (e) {
      that.currentImage = parseInt(e.target.value);
      that.repaint();
    });
    this.$sliderYearPopup = $(&quot;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&quot;, {
      class: &quot;OWIDSliderSliderYearPopup&quot;,
    }).css(&quot;visibility&quot;, &quot;hidden&quot;);

    this.$sliderRangeContainer = $(&quot;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&quot;, {
      &quot;aria-label&quot;: mw.msg(&quot;OWIDSliderSliderLabel&quot;),
      class: &quot;OWIDSliderSlider&quot;,
    })
      .append(this.$slider)
      .append(this.$sliderYearPopup);

    this.$sliderContainer = $(&quot;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
      .attr({
        class: &quot;OWIDSliderSliderContainer&quot;,
      })
      .append($('&lt;span id=&quot;OWIDSliderBegin&quot;&gt;&lt;/span&gt;').text(this.min))
      .append(this.$sliderRangeContainer)
      .append($('&lt;span id=&quot;OWIDSliderEnd&quot;&gt;&lt;/span&gt;').text(this.max));
    var handleTouchStart = this.handleTouchStart.bind(this);
    var handleTouchMove = this.handleTouchMove.bind(this);
    var handleTouchCancel = this.handleTouchCancel.bind(this);
    var handleTouchEnd = this.handleTouchEnd.bind(this);
    var touchElement = this.$viewer[0].parentElement.parentElement;
    var opt = { passive: true };

    // For now it seems like we don't have to cancel events. Unclear if we should
    touchElement.addEventListener(&quot;touchstart&quot;, handleTouchStart, opt);
    touchElement.addEventListener(&quot;touchmove&quot;, handleTouchMove, opt);
    touchElement.addEventListener(&quot;touchend&quot;, handleTouchEnd, opt);
    touchElement.addEventListener(&quot;touchcancel&quot;, handleTouchCancel, opt);

    // Hacky!
    window.OWIDSliderCancel = function () {
      touchElement.removeEventListener(&quot;touchstart&quot;, handleTouchStart, opt);
      touchElement.removeEventListener(&quot;touchmove&quot;, handleTouchMove, opt);
      touchElement.removeEventListener(&quot;touchend&quot;, handleTouchEnd, opt);
      touchElement.removeEventListener(&quot;touchcancel&quot;, handleTouchCancel, opt);
      $(&quot;.OWIDSliderDialog&quot;).html(&quot;&quot;);
    };

    var $svgContainer = $('&lt;div class=&quot;OWIDSliderSVGContainer&quot;&gt;&lt;/div&gt;');
    this.$svgContainer = $svgContainer;

    $svgContainer.on(&quot;mousewheel&quot;, function (event, delta) {
      // Scroll is too fast (Esp. on chrome), so we buffer scroll events.
      that.pendingScrollDelta += delta;
      var realDelta = Math.floor(that.pendingScrollDelta / SCROLL_SLOWDOWN);
      if (delta !== 0) {
        // We reverse the direction of scroll.
        that.currentImage -= realDelta &gt; 2 ? 2 : realDelta;
        that.pendingScrollDelta -= realDelta * SCROLL_SLOWDOWN;
        that.repaint();
      }
      return false;
    });
    $svgContainer.on(&quot;mousedown&quot;, function (event) {
      // prepare scroll by drag
      mouse_y = event.screenY; // remember mouse-position
      that.scrollobject = true; // set flag
      return false;
    });
    $svgContainer.on(&quot;mouseup&quot;, function (event) {
      that.scrollobject = false; // set flag
      return false;
    });
    $svgContainer.on(&quot;mousemove&quot;, function (event) {
      if (that.scrollobject &amp;&amp; Math.abs(mouse_y - event.screenY) &gt; 10) {
        var offset = mouse_y &lt; event.screenY ? 1 : -1;
        mouse_y = event.screenY; //  remember mouse-position for next event
        that.currentImage += offset;
        that.repaint();
      }
      return false;
    });

    this.$credit = $(&quot;&lt;a&gt;&lt;/a&gt;&quot;);
    this.$credit.text(mw.msg(&quot;OWIDSliderFrameImageCredit&quot;));
    var $creditDiv = $('&lt;div class=&quot;OWIDSliderCredit&quot;&gt;&lt;/div&gt;')
      .append(this.$copyLink)
      .append(this.$credit);

    var $select = &quot;&quot;;
    if (Object.keys(this.imgs).length &gt;= 0) {
      $select = $(&quot;&lt;select&gt;&quot;)
        .attr(&quot;id&quot;, &quot;OWIDSliderViewSelector&quot;)
        .attr(&quot;class&quot;, &quot;owid-select&quot;);
      for (var i in this.imgs) {
        var optionName = i;
        if (optionName == &quot;NorthAmerica&quot;) {
          optionName = &quot;North America&quot;;
        } else if (optionName == &quot;SouthAmerica&quot;) {
          optionName = &quot;South America&quot;;
        }
        $select.append(
          $(&quot;&lt;option&gt;&quot;)
            .attr({ value: i, selected: this.currentView === i })
            .text(optionName)
        );
      }
      $select.change(function (e) {
        that.currentView = e.target.value;
        that.total = Object.keys(that.imgs[that.currentView]).length;
        that.urlsLoaded = 0;
        that.$loading = that.createLoader();
        that.preload();
      });
      var selectContainer = $(&quot;&lt;div&gt;&quot;).attr(&quot;class&quot;, &quot;owid-select-container&quot;);
      var selectArrow = $(&quot;&lt;span&gt;&quot;).attr(&quot;class&quot;, &quot;owid-select-arrow&quot;);
      var selectLabel = $(&quot;&lt;label&gt;&quot;)
        .attr(&quot;class&quot;, &quot;owid-select-label&quot;)
        .text(mw.msg( 'OWIDSliderSelectRegion' ));
      selectContainer.append($select).append(selectArrow).append(selectLabel);
      $select = selectContainer;
    }

    var $container = $('&lt;div class=&quot;OWIDSliderImgContainer&quot;&gt;&lt;/div&gt;')
      .append($select)
      .append($svgContainer)
      .append($creditDiv)
      .append(this.$sliderContainer);
    this.$countrySelect = $select;
    this.$container = $container;
    this.$svgContainer = $svgContainer;

    this.$viewer.append($container);
    var $wrapper = false;
    if (this.captionId) {
      var captionElm = document.getElementById(this.captionId);
      if (captionElm &amp;&amp; captionElm.innerText !== '') {
        var newCaption = $(captionElm).clone();
        newCaption.show();
        $wrapper = $('&lt;div class=&quot;OWIDSlider-caption&quot;&gt;&lt;/div&gt;').append(
          newCaption
        );
        this.$container.append($wrapper);
      }
    }

    this.cachedSvgs = Object.create( null );
    this.cachedCountriesSvgs = Object.create( null );

    this.getUrls();
    //this.toggleImg();
    this.preload();
    if (this.language &amp;&amp; this.language != &quot;en&quot;) {
        this.populateTranslatedCountriesNames();
    }
    this.$slider.focus();
  },

  getMaxImgDim: function () {
    // This assumes that even on high-DPI displays, enlarging to 96dpi is ok.
    var w = this.imgs[this.viewMin][this.min].width;
    var h = this.imgs[this.viewMin][this.min].height;
    if (this.imgs[this.viewMin][this.min].srcset.match(/\s2x\s*(,|$)/)) {
      w *= 2;
      h *= 2;
    } else if (
      this.imgs[this.viewMin][this.min].srcset.match(/\s1.5x\s*(,|$)/)
    ) {
      w = Math.floor(1.5 * w);
      h = Math.floor(1.5 * h);
    }
    return [w, h];
  },

  repaint: function () {
    if (this.pendingFrame) {
      return;
    }
    requestAnimationFrame(this.toggleImg.bind(this));
  },

  toggleImg: function () {
    this.pendingFrame = true;
    if (this.prevImage &lt; this.currentImage) {
      while (
        this.currentImage &lt; this.max &amp;&amp;
        !this.imgs[this.currentView][this.currentImage]
      ) {
        this.currentImage++;
      }
      // If we get to the end and its still not valid
      while (
        this.currentImage &gt; this.min &amp;&amp;
        !this.imgs[this.currentView][this.currentImage]
      ) {
        this.currentImage--;
      }
    } else {
      while (
        this.currentImage &gt; this.min &amp;&amp;
        !this.imgs[this.currentView][this.currentImage]
      ) {
        this.currentImage--;
      }
      while (
        this.currentImage &lt; this.max &amp;&amp;
        !this.imgs[this.currentView][this.currentImage]
      ) {
        this.currentImage++;
      }
    }
    if (this.loop) {
      if (this.currentImage &lt; this.min) {
        this.currentImage = this.max;
      } else if (this.currentImage &gt; this.max) {
        this.currentImage = this.min;
      }
    } else {
      if (this.currentImage &lt; this.min) {
        this.currentImage = this.min;
      } else if (this.currentImage &gt; this.max) {
        this.currentImage = this.max;
      }
    }
    this.prevImage = this.currentImage;
    this.$slider[0].value = this.currentImage;
    this.$slider[0].title = this.currentImage;
    this.$credit[0].href = this.infoUrls[this.currentView][this.currentImage];
    if (this.infoUrls[this.currentView][this.currentImage] === false) {
      this.$credit.css(&quot;visibility&quot;, &quot;hidden&quot;);
    } else {
      this.$credit.css(&quot;visibility&quot;, &quot;visible&quot;);
    }
    var currentUrl = this.svgUrls[this.currentView][this.currentImage].url;
    var that = this;

    if (this.sliderYearPopupTimeout) {
      clearInterval(this.sliderYearPopupTimeout);
    }
    this.$sliderYearPopup.text(this.currentImage);
    var popupWidth = this.$sliderYearPopup.width() || 35;
    if (popupWidth &gt; 0) {
      var popupLeft =
        ((this.currentImage - this.min) / (this.max - this.min)) * 100;
      var calculatedPopupLeft =
        &quot;calc(&quot; + popupLeft + &quot;% &quot; + &quot;- &quot; + (popupWidth / 2 + 10) + &quot;px)&quot;;
      this.$sliderYearPopup
        .css(&quot;visibility&quot;, &quot;visible&quot;)
        .css(&quot;left&quot;, calculatedPopupLeft);
      this.sliderYearPopupTimeout = setTimeout(function () {
        that.$sliderYearPopup.css(&quot;visibility&quot;, &quot;hidden&quot;);
        clearTimeout(that.sliderYearPopupTimeout);
      }, 5 * 1000);
    }

    this.setCurrentSvgImage(currentUrl, function () {
      that.pendingFrame = false;
    });
  },
  setSvg: function ( $svgEl ) {
    if ( $svgEl[0] instanceof SVGSVGElement ) {
      // This helps flexbox display properly.
      var width = $svgEl[0].viewBox.baseVal.width;
      var height = $svgEl[0].viewBox.baseVal.height;
      if ( width &amp;&amp; height &amp;&amp; width &gt; 0 &amp;&amp; height &gt; 0 ) {
        this.$svgContainer.css( 'aspect-ratio', width + ' / ' + height );
      }
    }
    this.$svgContainer.html($svgEl);
  },
  setCurrentSvgImage: function (svgUrl, callback) {
  	// Check for the new flow
  	if (this.svgYears &amp;&amp; this.svgYears[this.currentView] &amp;&amp; this.svgYears[this.currentView][this.currentImage] &amp;&amp; this.firstSVGData) {
  		var svgEl = $(this.firstSVGData);
  		var countriesWithData = svgEl.find(&quot;#countries-with-data path,#countries-without-data path&quot;);
  		for (var i = 0; i&lt;countriesWithData.length; i++) {
  			var fill = this.svgYears[this.currentView][this.currentImage][countriesWithData[i].getAttribute(&quot;id&quot;)];
  			if (fill) {
  				countriesWithData[i].setAttribute(&quot;fill&quot;, fill);
  			}
  		}

  		var urlEl = svgEl.find(&quot;#header &gt; a&quot;);
  		if (urlEl.length &amp;&amp; urlEl.attr(&quot;href&quot;)) {
  			urlEl.attr(&quot;href&quot;, urlEl.attr(&quot;href&quot;).replace(this.min, this.currentImage));
  		}

  		var titleEl = svgEl.find(&quot;#header &gt; a text tspan&quot;);
  		if (titleEl) {
  			titleEl.text(titleEl.text().replace(this.min, this.currentImage));
  		}

  		svgEl = this.getScaledSvg(svgEl);
		this.setSvg( svgEl );
  		this.attachSVGHandlers();
    	callback();
  		return;
  	}

    if (this.cachedSvgs[svgUrl]) {
      var svgEl = this.getScaledSvg(this.cachedSvgs[svgUrl]);
	  this.setSvg( svgEl );
      this.attachSVGHandlers();
      callback();
      return;
    }
    var that = this;
    fetch(svgUrl)
      .then(function (resp) {
        return resp.text();
      })
      .then(function (svgData) {
        // We use SVG in an HTML not XML content, so we need to resanitize
        svgData = OWIDSlider.purify( svgData );
        that.cachedSvgs[svgUrl] = svgData;
        var svgEl = that.getScaledSvg(svgData);
		that.setSvg( svgEl );
        that.attachSVGHandlers();
        callback();
      })
      .catch(function (err) {
        console.log(&quot;Error loading image&quot;, err);
      });
  },
  getScaledSvg: function (content) {
    var svgEl = $(content);
    // If the svg content has comment, it's treated as a separate node
    // So we need to extract just the svg
    if (svgEl.length &gt; 1) {
    	for (var i=0; i&lt;svgEl.length; i++) {
    		if (svgEl[i].tagName == &quot;svg&quot;) {
    			svgEl = $(svgEl[i]);
    			break;
    		}
    	}
    }

    svgEl.removeAttr(&quot;width&quot;);
    svgEl.removeAttr(&quot;height&quot;);
    var windowWidth = window.outerWidth;
    var isMobile = windowWidth &lt; 600;
    // if (isMobile) {
    // 	svgEl.attr(&quot;width&quot;, &quot;100%&quot;);
    // } else {
    // 	svgEl.attr(&quot;height&quot;, &quot;70vh&quot;);
    // }
    svgEl.css(&quot;max-width&quot;, &quot;100%&quot;).css(&quot;max-height&quot;, &quot;70vh&quot;);
    // Update the viewBox
    var viewBox = svgEl.attr(&quot;viewBox&quot;);
    if (viewBox) {
    	var parts = viewBox.trim().split(&quot; &quot;);
		// FIXME, is this just hardcoding the normal size of the OWID files? That seems very fragile.
    	parts[3] = &quot;550&quot;;
    	svgEl.attr(&quot;viewBox&quot;, parts.join(&quot; &quot;));
    }
    this.attachDetailsToInfoIcon(svgEl);
    return svgEl;
  },
  getInfoIcon: function () {
    // Original at https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Information_icon.svg
    var $icon = $(
      '&lt;svg xmlns=&quot;http://www.w3.org/2000/svg&quot; xmlns:xlink=&quot;http://www.w3.org/1999/xlink&quot; viewBox=&quot;0 0 62 62&quot; width=&quot;25&quot; height=&quot;25&quot; version=&quot;1.0&quot;&gt;&lt;defs&gt;&lt;linearGradient id=&quot;fieldGradient&quot; gradientUnits=&quot;userSpaceOnUse&quot; x1=&quot;42.9863&quot; y1=&quot;7.01270&quot; x2=&quot;22.0144&quot; y2=&quot;51.9871&quot;&gt;&lt;stop offset=&quot;0.0&quot; stop-color=&quot;#BCD6FE&quot; /&gt;&lt;stop offset=&quot;1.0&quot; stop-color=&quot;#6787D3&quot; /&gt;&lt;/linearGradient&gt;&lt;linearGradient id=&quot;edgeGradient&quot; gradientUnits=&quot;userSpaceOnUse&quot; x1=&quot;55.4541&quot; y1=&quot;42.7529&quot; x2=&quot;9.54710&quot; y2=&quot;16.2485&quot;&gt;&lt;stop offset=&quot;0.0&quot; stop-color=&quot;#3057A7&quot; /&gt;&lt;stop offset=&quot;1.0&quot; stop-color=&quot;#5A7AC6&quot; /&gt;&lt;/linearGradient&gt;&lt;radialGradient id=&quot;shadowGradient&quot;&gt;&lt;stop offset=&quot;0.0&quot; stop-color=&quot;#C0C0C0&quot; /&gt;&lt;stop offset=&quot;0.88&quot; stop-color=&quot;#C0C0C0&quot; /&gt;&lt;stop offset=&quot;1.0&quot; stop-color=&quot;#C0C0C0&quot; stop-opacity=&quot;0.0&quot; /&gt;&lt;/radialGradient&gt;&lt;/defs&gt;&lt;circle id=&quot;shadow&quot; r=&quot;26.5&quot; cy=&quot;29.5&quot; cx=&quot;32.5&quot; fill=&quot;url(#shadowGradient)&quot; transform=&quot;matrix(1.0648,0.0,0.0,1.064822,-2.1,1.0864)&quot; /&gt;&lt;circle id=&quot;field&quot; r=&quot;25.8&quot; cx=&quot;31&quot; cy=&quot;31&quot; fill=&quot;url(#fieldGradient)&quot; stroke=&quot;url(#edgeGradient)&quot; stroke-width=&quot;2&quot; /&gt;&lt;g id=&quot;info&quot; fill=&quot;white&quot;&gt;&lt;polygon points=&quot;23,25 35,25 35,44 39,44 39,48 23,48 23,44 27,44 27,28 23,28 23,25&quot; /&gt;&lt;circle r=&quot;4&quot; cx=&quot;31&quot; cy=&quot;17&quot; /&gt;&lt;/g&gt;&lt;/svg&gt;'
    );
    if (window.outerWidth &lt; 600) {
    	$icon.attr(&quot;width&quot;, &quot;50px&quot;);
    	$icon.attr(&quot;height&quot;, &quot;50px&quot;);
    }
    return $icon;
  },
  attachDetailsToInfoIcon: function (svgEl) {
    var footer = svgEl.find(&quot;#footer&quot;);
    var separator = svgEl.find(&quot;#separator-line&quot;);
    var details = svgEl.find(&quot;#details&quot;);
    // Remove unneeded elements
    if (separator.length) {
      separator.remove();
    }
    if (details.length) {
      details.remove();
    }
    if (footer.length) {
    	footer.remove();
    }
    var detailsArr = [];
	if (this.worldDetails) {
    	detailsArr = this.parseSVGDetails($(this.worldDetails));
	} else {
		detailsArr = this.parseSVGDetails(details);
	}
    var header = svgEl.find(&quot;#header&quot;);
    var isMobile = window.outerWidth &lt; 600;
    if (header.length &amp;&amp; detailsArr) {
      header = header.first();
      var that = this;
      var infoIcon = this.getInfoIcon();
      svgEl.find(&quot;#logo&quot;).empty().append(infoIcon);
      infoIcon.css( 'cursor', 'pointer' );
      infoIcon.on(&quot;mouseleave&quot;, function (e) {
        $( '#details-popup.owid-details-hover' ).remove();
      } );
      infoIcon.on(&quot;click&quot; + ( !isMobile ? &quot; mouseenter&quot; : &quot;&quot; ), function (e) {
        // Prevent click/tap from bubbling to underlying UI (fixes mobile taps opening the region selector)
        e.stopPropagation();
        if ( e.type === 'click' ) {
          e.preventDefault();
        }
         // Close old popup if it is currently open.
         var oldPopup = $( '#details-popup' );
         // If its a hover don't close old popup or open a new one if popup already exists.
         if ( oldPopup.length &amp;&amp; e.type === 'mouseenter' ) {
           return
         }
         oldPopup.remove();
         var popup = $(&quot;&lt;div&gt;&quot;)
          .css(&quot;position&quot;, &quot;absolute&quot;)
          .css(&quot;background-color&quot;, &quot;white&quot;)
          .css(&quot;color&quot;, &quot;black&quot;)
          .css(&quot;border&quot;, &quot;1px solid #eee&quot;)
          .css(&quot;border-radius&quot;, &quot;2px&quot;)
          .css(&quot;padding&quot;, &quot;5px&quot;)
          .css(&quot;max-width&quot;, &quot;400px&quot;)
          .attr(&quot;id&quot;, &quot;details-popup&quot;)
          .attr(&quot;class&quot;, e.type === 'mouseenter' ? 'owid-details-hover' : 'owid-details-click' );
        if ( e.type === 'click' ) {
          var close = $(&quot;&lt;button&gt;&quot;).text(&quot;X&quot;).css( 'cursor', 'pointer' ).on(&quot;click&quot;, function() {
       		  $(&quot;#details-popup&quot;).remove();
       	  });
       	  var closeContainer = $(&quot;&lt;div&gt;&quot;).css(&quot;text-align&quot;, &quot;right&quot;).append(close);
       	  popup.append(closeContainer);
        }
        if (isMobile) {
        	popup.css(&quot;top&quot;, &quot;0px&quot;).css(&quot;right&quot;, &quot;25px&quot;).css(&quot;max-width&quot;, &quot;350px&quot;);
        } else {
        	popup.css(&quot;top&quot;, parseInt(e.clientY) + 15 + &quot;px&quot;).css(&quot;left&quot;, parseInt(e.clientX) - 400 + &quot;px&quot;);
        }
        detailsArr.forEach(function (item) {
          var itemContainer = $(&quot;&lt;div&gt;&quot;).css(&quot;font-size&quot;, &quot;12px&quot;);
          var title = $(&quot;&lt;strong&gt;&quot;).text(item.id + &quot;. &quot; + item.title + &quot;: &quot;);
          var description = $(&quot;&lt;span&gt;&quot;).text(item.description);
          itemContainer.append(title).append(description);
          popup.append(itemContainer);
        });
        $(&quot;.OWIDSlider-viewer&quot;).append(popup);
      });
    }
  },
parseSVGDetails: function (svgDetails) {
  if (svgDetails.length &gt; 0) {
    var items = svgDetails.children();
    var details = [];
    items.each(function () {
      // Get all tspan elements in this text group
      const tspans = $(this).find(&quot;tspan&quot;);

      // Extract the first line which contains the number and title
      const firstLine = tspans.first().text();

      // Try to match pattern with colon first: &quot;1. Title: Description&quot;
      var titleMatch = firstLine.match(/^(\d+)\.\s+([^:]+):\s*(.*)/);
      var number, title, firstLineContent;
      if (titleMatch) {
        // Pattern with colon found
        number = parseInt(titleMatch[1]);
        title = titleMatch[2].trim();
        firstLineContent = titleMatch[3].trim();
      } else {
        // Try pattern without colon: &quot;1. Title Description&quot;
        titleMatch = firstLine.match(/^(\d+)\.\s+(.+)/);
        if (titleMatch) {
          number = parseInt(titleMatch[1]);
          // For titles without colon, we need to extract the title from the styled spans
          const titleSpan = tspans.first().find('tspan[style*=&quot;font-weight:700&quot;]').last();
          if (titleSpan.length &gt; 0) {
            title = titleSpan.text().trim();
            // Get content after the title
            const titleEndIndex = firstLine.indexOf(title) + title.length;
            firstLineContent = firstLine.substring(titleEndIndex).trim();
          } else {
            // Fallback: assume first few words are the title
            const words = titleMatch[2].trim().split(' ');
            title = words.slice(0, 2).join(' '); // Take first 2 words as title
            firstLineContent = words.slice(2).join(' '); // Rest as description
          }
        }
      }

      if (number &amp;&amp; title) {
        // Get additional content from subsequent tspans (exclude the repeated title/number)
        var additionalContent = &quot;&quot;;
        tspans.slice(1).each(function () {
          // Exclude content that starts with the number and title again
          const text = $(this).text();
          if (!text.match(/^\d+\.\s+/)) {
            additionalContent += &quot; &quot; + text.trim();
          }
        });

        // Combine for full description
        const fullDescription = (firstLineContent + additionalContent).trim();

        // Add to JSON structure
        details.push({
          id: number,
          title: title,
          description: fullDescription,
        });
      }
    });
  }
  return details;
},
  attachSVGHandlers: function () {
    this.initSVGControls();
  },
  replaceTranslationData: function(svgDoc) {
	if (this.worldTitle) {
    	var currentTitle = svgDoc.querySelector(&quot;#header a text tspan&quot;);
    	if (currentTitle) {
    		currentTitle.textContent = this.worldTitle;
    	}
    }
    if (this.worldSubtitle) {
    	var currentSubtitle = svgDoc.querySelector(&quot;#header #subtitle text tspan&quot;);
    	if (currentSubtitle) {
    		currentSubtitle.textContent = this.worldSubtitle;
    	}
    }

    if (this.worldDetails) {
    	var currentDetails = svgDoc.querySelector(&quot;#details&quot;);
    	if (currentDetails) {
    		currentDetails.replaceWith(this.worldDetails);
    	}
    }
    if (this.worldLabels) {
    	var currentLabels = svgDoc.querySelector(&quot;#labels&quot;);
    	if (currentLabels) {
    		currentLabels.replaceWith(this.worldLabels);
    	}
    }

    return svgDoc;
  },
  preload: function () {
    var that = this;
    var funcArray = [];
    if (!this.svgYears) {
    	this.svgYears = Object.create( null );
    }

    var svgs = [];
    var viewSvgs = this.svgUrls[this.currentView];
    var firstSvg = viewSvgs[this.min];
    fetch(firstSvg.url)
    .then(function(res) {
    	return res.text();
    })
    .then(function(svgData) {
    	// We need to extract the years first, cause DOMPurify removes the years metadata
    	var parser = new DOMParser();
    	var svgDoc = parser.parseFromString(svgData, &quot;image/svg+xml&quot;);
    	var years = svgDoc.querySelectorAll(&quot;metadata years year&quot;);

		// Then let's purify
		svgData = OWIDSlider.purify(svgData);
		svgData = svgData.replaceAll(&quot;&amp;nbsp;&quot;, &quot;&quot;);

		parser = new DOMParser();
    	svgDoc = parser.parseFromString(svgData, &quot;image/svg+xml&quot;);
    	if (years.length &gt; 0) {
    		var yearsObj = Object.create( null );
    		years.forEach(function(yearEl) {
    			var year = parseInt(yearEl.getAttribute(&quot;value&quot;));
    			yearsObj[year] = Object.create( null );
    			for (var i=0; i &lt; yearEl.children.length; i++) {
    				var countryEl = yearEl.children[i];
    				yearsObj[year][countryEl.getAttribute(&quot;name&quot;).replace(/\s/g, &quot;-&quot;)] = countryEl.getAttribute(&quot;fill&quot;);
    			}
    		});
    		that.firstSVGData = svgData;

    		// Remove language switches
    		var switches = svgDoc.querySelectorAll(&quot;switch&quot;);
    		switches.forEach(function (sw){
    			var enOption = null;
    			sw.querySelectorAll(&quot;text&quot;).forEach(function(text) {
    				var sysLang = text.getAttribute(&quot;systemLanguage&quot;);
    				if (!sysLang || sysLang == &quot;en&quot;) {
    					enOption = text;
    				}
    				if (that.language &amp;&amp; that.language != &quot;en&quot;) {
    					if (sysLang != that.language) {
    						sw.removeChild(text);
    					} else {
    						text.removeAttribute(&quot;systemLanguage&quot;);
    					}
    				} else {
    					// It's English
    					if (sysLang &amp;&amp; sysLang != &quot;en&quot;) {
    						sw.removeChild(text);
    					}
    				}
   				});
   				// Fallback to English if no translation to target language is found
   				if (sw.children.length == 0 &amp;&amp; enOption) {
   					sw.appendChild(enOption);
   				}
   			});

   			// preserve the translations from the World map
    		if (that.currentView.toLowerCase() == &quot;world&quot; || (switches.length &gt; 0 &amp;&amp; !that.worldTitle)) {
			that.worldTitle = svgDoc.querySelector(&quot;#header a text tspan&quot;) ? svgDoc.querySelector(&quot;#header a text tspan&quot;).textContent : '';
			that.worldSubtitle = svgDoc.querySelector(&quot;#header #subtitle text tspan&quot;) ? svgDoc.querySelector(&quot;#header #subtitle text tspan&quot;).textContent : '';
     			that.worldDetails = svgDoc.querySelector(&quot;#details&quot;);
    			that.worldLabels = svgDoc.querySelector(&quot;#labels&quot;);
    		} else {
    			// Check if we have world translations. If so, substitute in the svgDoc
    			svgDoc = that.replaceTranslationData(svgDoc);
    		}

    		// Convert the modified DOM back to a string
    		var serializer = new XMLSerializer();
    		that.firstSVGData = serializer.serializeToString(svgDoc);
    		that.svgYears[that.currentView] = yearsObj;
    		that.toggleImg();
    		that.removeLoadingState();
    	} else {
    		// TODO: Ask user to import or fallback to prev flow
    		for (var i = that.min; i &lt;= that.max; i++) {
		      var svgUrl = that.svgUrls[that.currentView][i];
		      if (svgUrl) {
		        svgUrl = svgUrl.url;
		      } else {
		        continue;
		      }
		      // Previousely cached
		      if (that.cachedSvgs[svgUrl]) {
		        continue;
		      }
		      svgs.push(svgUrl);
	    	}
			that.processArray(svgs, that.loadAndCacheSvgs.bind(that));
			that.toggleImg();
    	}
    });

  },
  loadAndCacheSvgs: function (svgUrl) {
    var that = this;
    return new Promise(function (resolve) {
      fetch(svgUrl)
        .then(function (res) {
          return res.text();
        })
        .then(function (svgData) {
          svgData = OWIDSlider.purify( svgData );

          that.cachedSvgs[svgUrl] = svgData;
          that.onUrlLoaded();
          resolve(true);
        })
        .catch(function (err) {
          that.onUrlLoaded();
          console.log(&quot;Error loading svg data&quot;, svgUrl, gallery, i, err);
          resolve(false);
        });
    });
  },
  processArray: function (arr, fn) {
    var chunks = [];

    var chunk_size = 2;
    var accumulator = [];
    for (var i = 0; i &lt; arr.length; i++) {
      if (accumulator.length &gt;= chunk_size) {
        chunks.push(accumulator);
        accumulator = [];
      }
      accumulator.push(arr[i]);
    }
    if (accumulator.length &gt; 0) {
      chunks.push(accumulator);
      accumulator = [];
    }

    return chunks.reduce(function (p, v) {
      return p.then(function (a) {
        return new Promise(function (resolve) {
          if (!v || v.length == 0) {
            return resolve(p);
          }
          var funcArray = [];
          for (var i = 0; i &lt; v.length; i++) {
            funcArray.push(
              (function (url) {
                return fn(url).then(function (r) {
                  return a.concat([r]);
                });
              })(v[i])
            );
          }
          return Promise.all(funcArray).then(function () {
            resolve(a);
          });
        });
      });
    }, Promise.resolve([]));
  },

  getUrls: function () {
    this.urls = Object.create( null );
    this.infoUrls = Object.create( null );
    for (var gallery in this.imgs) {
      this.urls[gallery] = [];
      this.infoUrls[gallery] = [];
      for (var i = this.min; i &lt;= this.max; i++) {
        if (!this.imgs[gallery][i]) {
          continue;
        }
        this.urls[gallery][i] = OWIDSlider.getSource(
          this.imgs[gallery][i],
          this.width,
          this.height
        );
        if (this.imgs[gallery][i].parentElement.href) {
          this.infoUrls[gallery][i] = this.imgs[gallery][i].parentElement.href;
        } else {
          this.infoUrls[gallery][i] = false;
        }
      }
    }
  },

  onUrlLoaded: function () {
    // For now, this still increments for failed loads, so
    // as not to have the progress bar stuck.
    this.urlsLoaded++;
    var progress = Math.floor((this.urlsLoaded / this.total) * 100);
    if (this.$loading.length) {
      this.$loading.text(mw.msg(&quot;OWIDSliderLoading&quot;, progress));
      if (this.urlsLoaded === this.total) {
        this.removeLoadingState();
      }
    }
  },

  removeLoadingState: function() {
  	this.urlsLoaded = this.total;
  	this.$viewer.removeClass(&quot;OWIDSlider-loading&quot;);
    this.$loading.remove();
  },

  handleTouchStart: function (e) {
    for (var i = 0; i &lt; e.changedTouches.length; i++) {
      var t = e.changedTouches[i];
      this.pendingTouches[t.identifier] = [t.clientX, t.clientY];
    }
  },
  handleTouchCancel: function (e) {
    for (var i = 0; i &lt; e.changedTouches.length; i++) {
      var t = e.changedTouches[i];
      delete this.pendingTouches[t.identifier];
    }
  },
  handleTouchMove: function (e) {
    for (var i = 0; i &lt; e.changedTouches.length; i++) {
      var t = e.changedTouches[i];
      if (!this.pendingTouches[t.identifier]) {
        continue;
      }
      var startX = this.pendingTouches[t.identifier][0];
      var startY = this.pendingTouches[t.identifier][1];
      var angle = Math.abs(
        Math.atan((startY - t.clientY) / (startX - t.clientX))
      );

      if (angle &gt; 1) {
        // vertical. &gt; ~60 degrees
        if (Math.abs(startY - t.clientY) &lt; 15) {
          // Not large enough
          continue;
        }
        // reset calculation so we move image if they move 15 more pixels
        this.pendingTouches[t.identifier] = [t.clientX, t.clientY];
        /* Do not do anything for vertical swipes.
              if ( startY - t.clientY &gt; 0 ) {
                // swipe up
                this.currentImage--;
                this.repaint();
              } else {
                // swipe down.
                this.currentImage++;
                this.repaint();
              }
              */
      }
    }
  },
  handleTouchEnd: function (e) {
    for (var i = 0; i &lt; e.changedTouches.length; i++) {
      var t = e.changedTouches[i];
      if (!this.pendingTouches[t.identifier]) {
        continue;
      }
      var startX = this.pendingTouches[t.identifier][0];
      var startY = this.pendingTouches[t.identifier][1];
      var angle = Math.abs(
        Math.atan((startY - t.clientY) / (startX - t.clientX))
      );
      if (angle &lt; 0.7) {
        // horizontal swipe. &lt; 40 degrees
        if (Math.abs(startX - t.clientX) &lt; 30) {
          // Not large enough
          continue;
        }

        if (startX - t.clientX &lt; 0) {
          // swipe left
          this.currentImage--;
          this.repaint();
        } else {
          // swipe right
          this.currentImage++;
          this.repaint();
        }
      }
      /** do not do anything for vertical swipes
            if ( angle &gt; 1 ) {
              // vertical swipe. &gt; ~60 degrees
              if ( Math.abs( startY - t.clientY ) &lt; 30 ) {
                // Not large enough
                continue;
              }
              if ( startY - t.clientY &gt; 0 ) {
                // swipe up
                this.currentImage--;
                this.repaint();
              } else {
                // swipe down
                this.currentImage++;
                this.repaint();
              }
            } */

      delete this.pendingTouches[t.identifier];
    }
  },

  initSVGControls: function (countriesUrls) {
    this.HIGHLIGHTED_STROKE_WIDTH = 1;
    this.DEFAULT_STROKE_WIDTH = 0.3;
    this.CONTAINER_SELECTOR = &quot;.OWIDSliderSVGContainer&quot;;
    this.MAP_SELECTOR = &quot;#chart-area&quot;
    this.$svgContainer = $(this.CONTAINER_SELECTOR);
    this.strokeWidth = Object.create( null );
    this.originalContainerContent = this.$svgContainer.html();
    // Enable pointer events on svg content
    this.chartArea = document.querySelector(
      this.CONTAINER_SELECTOR + &quot; #chart-area&quot;
    );
    this.chartArea.style.pointerEvents = &quot;all&quot;;
    this.chartArea.style.zIndex = 1;
    this.$loader = this.getLoader();
    var svgBackgroundFill = $(this.CONTAINER_SELECTOR + &quot; .background-fill&quot;);
    if (svgBackgroundFill) {
      svgBackgroundFill.css(&quot;z-index&quot;, -1);
    }
    var $countryBack = $(&quot;.OWIDSlider-country-back-container&quot;);
    if ($countryBack.length) {
      $countryBack.remove();
    }
    this.attacHoverEventOnCountries();
    this.attachFocusCountriesOnLegendHover();
    this.attachClickEventOnCountries();
    // attachBackButton();
  },

  getLoader: function () {
    var $loader = $(&quot;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&quot;).attr({
      class: &quot;OWIDSlider-viewer OWIDSlider-loading&quot;,
    });
    // From https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Loading_spinner.svg
    $loader.append(
      '&lt;svg xmlns=&quot;http://www.w3.org/2000/svg&quot; aria-label=&quot;Loading...&quot; viewBox=&quot;0 0 100 100&quot; width=&quot;25%&quot; height=&quot;25%&quot; style=&quot;display:block;margin:auto&quot;&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.083&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(-60 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.167&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(-30 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.25&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.333&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(30 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.417&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(60 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.5&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(90 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.583&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(120 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.667&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(150 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.75&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(180 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.833&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(210 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;rect fill=&quot;#555&quot; height=&quot;6&quot; opacity=&quot;.917&quot; rx=&quot;3&quot; ry=&quot;3&quot; transform=&quot;rotate(240 50 50)&quot; width=&quot;25&quot; x=&quot;72&quot; y=&quot;47&quot;/&gt;&lt;/svg&gt;'
    );
    return $loader;
  },

  attacHoverEventOnCountries: function () {
    // attach hover event on all countries
    var allCountries = document.querySelectorAll(
      this.CONTAINER_SELECTOR +
        &quot; g#countries-with-data path,g#countries-without-data path&quot;
    );

    for (var i = 0; i &lt; allCountries.length; i++) {
      allCountries[i].onmouseenter = this.onCountryHover.bind(this);
      allCountries[i].onmouseleave = this.onCountryHoverLeave.bind(this);
      allCountries[i].style.cursor = 'pointer';
    }
  },
  getOverlayHanlderId: function (id) {
    return &quot;overlay-&quot; + id;
  },
  onCountryHover: function (e) {
    function createCountryPopup(config) {
      var countryPopup = document.createElement(&quot;div&quot;);
      countryPopup.style.position = &quot;absolute&quot;;
      countryPopup.style.left = config.left;
      countryPopup.style.top = config.top;
      countryPopup.style.backgroundColor = &quot;white&quot;;
      countryPopup.style.color = &quot;black&quot;;
      countryPopup.style.border = &quot;1px solid #eee&quot;;
      countryPopup.style.borderRadius = &quot;2px&quot;;
      countryPopup.style.boxShadow = &quot;2px 2px 2px 1px #888888&quot;;
      countryPopup.style.padding = &quot;5px&quot;;
      var span = document.createElement(&quot;span&quot;);
	  span.textContent = config.name;
	  countryPopup.appendChild(span);
      countryPopup.id = config.id;
      return countryPopup;
    }

    var id = e.target.getAttribute(&quot;id&quot;);
    this.strokeWidth[id] = e.target.getAttribute(&quot;stroke-width&quot;);
    e.target.setAttribute(&quot;stroke-width&quot;, this.HIGHLIGHTED_STROKE_WIDTH);
	var name = id;
    var formattedName =  name.toLowerCase().replace(/[^a-z0-9]/g, '');
	if (this.translatedCountryNames[formattedName]) {
        name = this.translatedCountryNames[formattedName];
    }
    var countryPopup = createCountryPopup({
      id: this.getOverlayHanlderId(id),
      name: name,
      left: parseInt(e.clientX) + 15 + &quot;px&quot;,
      top: parseInt(e.clientY) + 15 + &quot;px&quot;,
    });
    document.querySelector(this.CONTAINER_SELECTOR).appendChild(countryPopup);
  },
  onCountryHoverLeave: function (e) {
    var id = e.target.getAttribute(&quot;id&quot;);
    e.target.setAttribute(
      &quot;stroke-width&quot;,
      this.strokeWidth[id] || this.DEFAULT_STROKE_WIDTH
    );
    var el = document.querySelector(this.CONTAINER_SELECTOR);
    var overlayEl = document.getElementById(this.getOverlayHanlderId(id));
    if (el &amp;&amp; overlayEl) {
      el.removeChild(overlayEl);
    }
  },
  attachFocusCountriesOnLegendHover: function () {
    // Focusing coutries on legend hover
    var swatchsStrokeWidth = Object.create( null );
    function onSwatchMouseEnter(e) {
      var fill = e.target.getAttribute(&quot;fill&quot;);
      var elementsSelector = this.CONTAINER_SELECTOR + &quot; &quot; + this.MAP_SELECTOR + &quot; path[fill]:not([fill='&quot; + fill + &quot;'])&quot;;
      var elements = document.querySelectorAll(elementsSelector);
      for (var i = 0; i &lt; elements.length; i++) {
      	if (elements[i].parentElement &amp;&amp; elements[i].parentElement.id == &quot;swatches&quot;) {
      		continue;
      	}
        elements[i].setAttribute(&quot;fill-opacity&quot;, &quot;0.1&quot;);
      }
      var targetElements = document.querySelectorAll(
        this.CONTAINER_SELECTOR + &quot; &quot; + this.MAP_SELECTOR +&quot; path[fill='&quot; + fill + &quot;']&quot;
      );
      for (var i = 0; i &lt; targetElements.length; i++) {
        id = targetElements[i].getAttribute(&quot;id&quot;);
        strokeWidth = targetElements[i].getAttribute(&quot;stroke-width&quot;);
        swatchsStrokeWidth[id] = strokeWidth;
        targetElements[i].setAttribute(
          &quot;stroke-width&quot;,
          this.HIGHLIGHTED_STROKE_WIDTH
        );
      }
      e.target.setAttribute(
        &quot;stroke-width&quot;,
        this.HIGHLIGHTED_STROKE_WIDTH * 1.5
      );
      e.target.style.cursor = &quot;pointer&quot;;
    }

    function onSwatchMouseLeave(e) {
      var fill = e.target.getAttribute(&quot;fill&quot;);
      var elements = document.querySelectorAll(
        this.CONTAINER_SELECTOR + &quot; &quot; + this.MAP_SELECTOR + &quot; path[fill]:not([fill='&quot; + fill + &quot;'])&quot;
      );
      for (var i = 0; i &lt; elements.length; i++) {
        elements[i].setAttribute(&quot;fill-opacity&quot;, &quot;1&quot;);
        id = elements[i].getAttribute(&quot;id&quot;);
        strokeWidth = swatchsStrokeWidth[id] || this.DEFAULT_STROKE_WIDTH;
        elements[i].setAttribute(&quot;stroke-width&quot;, strokeWidth);
      }
      var targetElements = document.querySelectorAll(
        this.CONTAINER_SELECTOR + &quot; &quot; + this.MAP_SELECTOR + &quot; path[fill='&quot; + fill + &quot;']&quot;
      );
      for (var i = 0; i &lt; targetElements.length; i++) {
        id = targetElements[i].getAttribute(&quot;id&quot;);
        strokeWidth = swatchsStrokeWidth[id] || this.DEFAULT_STROKE_WIDTH;
        targetElements[i].setAttribute(&quot;stroke-width&quot;, strokeWidth);
      }
      e.target.setAttribute(&quot;stroke-width&quot;, this.DEFAULT_STROKE_WIDTH);
    }

    var swatches = document.querySelectorAll(
      this.CONTAINER_SELECTOR + &quot; #swatches &gt; *&quot;
    );
    for (var i = 0; i &lt; swatches.length; i++) {
      var fill = swatches[i].getAttribute(&quot;fill&quot;);
      if (!fill || fill.indexOf(&quot;#&quot;) !== 0) {
        continue;
      }
      swatches[i].onmouseenter = onSwatchMouseEnter.bind(this);
      swatches[i].onmouseleave = onSwatchMouseLeave.bind(this);
    }
  },

  attachClickEventOnCountries: function () {
    document.querySelector(this.CONTAINER_SELECTOR + &quot; &quot; + this.MAP_SELECTOR).onclick =
      function (e) {
        var target = e.target;
        if (target.tagName != &quot;path&quot; || !target.getAttribute(&quot;id&quot;)) {
          return;
        }
        e.preventDefault();
        e.stopPropagation();
        var clickedId = target.getAttribute(&quot;id&quot;);
        var clickedCountryCode = OWIDSlider.OWID_COUNTRY_CODES[clickedId];
        if (clickedCountryCode) {
          this.onCountryHoverLeave(e);
          this.loadCountryChart(clickedCountryCode);
        }
      }.bind(this);
  },

  loadCountryChart: function (countryCode) {
    var url = this.countriesSvgUrls[countryCode];
    if (url) {
      if (this.cachedCountriesSvgs[url]) {
        this.paintCountryChart(this.cachedCountriesSvgs[url]);
        this.$credit[0].href = this.countriesInfoUrls[countryCode];
      } else {
        var that = this;
        this.originalContainerContent = this.$svgContainer.html();
        this.$svgContainer.html(this.$loader.html());
        fetch(url)
          .then(function (data) {
            return data.text();
          })
          .then(function (content) {
            content = OWIDSlider.purify( content );
            that.cachedCountriesSvgs[url] = content;
            that.setSvg(that.originalContainerContent);
            that.paintCountryChart(content);
        	that.$credit[0].href = that.countriesInfoUrls[countryCode];
          })
          .catch(function (err) {
            console.log(&quot;Error getting country svg&quot;, err);
          });
      }
    } else {
      // Country not imported
      this.paintCountryChart(this.getCountryNotFound());
    }
  },
  getCountryNotFound: function () {
	// Fixme this link doesn't work because the scaledContent event handler blocks it.
    var $viewer = $(
      '&lt;div&gt;&lt;p width=&quot;850&quot;&gt;Country chart not found. You can import it from &lt;a href=&quot;https://owidimporter.toolforge.org/&quot; target=&quot;_blank&quot; rel=&quot;noopener&quot;&gt;here&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;.'
    );
    return $viewer;
  },
populateTranslatedCountriesNames: function() {
    var countryIds = Object.values(OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP);
    var that = this;
    const chunkSize = 45;
    const chunks = [];

    // Split countryIds into chunks
    for (let i = 0; i &lt; countryIds.length; i += chunkSize) {
        chunks.push(countryIds.slice(i, i + chunkSize));
    }

    // Process all chunks in parallel with staggered delays
    const chunkPromises = chunks.map((chunk, index) =&gt; {
        // Stagger the requests slightly to avoid overwhelming the server
        const delay = index * 50; // 50ms between each chunk start

        return new Promise(resolve =&gt; setTimeout(resolve, delay)).then(() =&gt; {
            const ids = chunk.join('|');
            const url = `https://www.wikidata.org/w/api.php?action=wbgetentities&amp;ids=${ids}&amp;format=json&amp;props=labels&amp;languages=${that.language}`;

            var api = new mw.Api({
				userAgent: 'OWIDSlider',
                ajax: {
                    url: 'https://www.wikidata.org/w/api.php'
                }
            });

            return api.get({
                action: 'wbgetentities',
                ids: ids,
                format: 'json',
                languages: that.language,
                props: 'labels',
                origin: '*',  // This helps with CORS
				maxage: 24*60*60, // Cache the results. They shouldn't change.
				smaxage: 60*60
            }).then(function(res) {
                const chunkResults = {};
                Object.entries(res.entities).forEach(function([id, entity]) {
                    chunkResults[id] = entity.labels || {};
                });
                return chunkResults;
            }).catch(function(error) {
                console.error('Error fetching labels for chunk:', error);
                return {}; // Return empty object if this chunk fails
            });
        });
    });

    // Wait for all chunks to complete and merge results
    return Promise.all(chunkPromises).then(function(allChunkResults) {
        // Merge all chunk results into a single object
        const accumResults = allChunkResults.reduce(function(acc, chunkResult) {
            return Object.assign(acc, chunkResult);
        }, {});

        // Process the accumulated results
        Object.entries(accumResults).forEach(function(entry) {
            if (entry[1][that.language]) {
                var name = OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP_REVERSE[entry[0]];
                name = name.toLowerCase().replace(/[^a-z0-9]/g, '');
                that.translatedCountryNames[name] = entry[1][that.language].value;
            }
        });
        that.toggleImg();

        return accumResults;
    }).catch(error =&gt; {
        console.error('Error processing translation chunks:', error);
        return null;
    });
},
  getTranslatedCountryName: function(language, name) {
  	var that = this;
  	return new Promise(function(resolve, reject) {
	  	if (!language || !name) {
	  		return reject(&quot;Missing language or name&quot;);
	  	}
	  	name = name.toLowerCase().replace(/[^a-z0-9]/g, '');
	  	if (!OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP[name]) {
	  		return reject(&quot;Cannot find country name in WIKIDATA ID Map: &quot; + name);
	  	}
	  	if (that.translatedCountryNames[name]) {
	  		return resolve(that.translatedCountryNames[name]);
	  	}

	  	var countryCode = OWIDSlider.OWID_WIKIDATA_COUNTRY_MAP[name];
	  	var url = &quot;https://www.wikidata.org/w/rest.php/wikibase/v1/entities/items/&quot; + countryCode + &quot;/labels&quot;;
	  	fetch(url, {
	  		headers: {
	    		&quot;accept&quot;: &quot;application/json&quot;,
			}
	  	})
	      .then(function (response) {
	        return response.json();
	      })
	      .then(function (map) {
	      	if (map &amp;&amp; map[language]) {
	      		that.translatedCountryNames[name] = map[language];
	      		return resolve(map[language]);
	      	}
	      	return resolve(&quot;&quot;);
	      })
	      .catch(function(err) {
	      	console.log(&quot;Error getting translated country&quot;, err);
	      	reject(err);
	      });
  	});
  },
  paintCountryChart: function (content) {
    this.originalContainerContent = this.$svgContainer.html();
    this.$countrySelect.css(&quot;display&quot;, &quot;none&quot;);
    var scaledContent = this.getScaledSvg(content);

	if (scaledContent.length &gt; 0) {
		var headerSpan = scaledContent.find(&quot;#header a text tspan&quot;);
		if (headerSpan.length &gt; 0) {
			// Delete all but the first one
			headerSpan.slice(1).remove();
			// Remove the trailing &quot;, $YEAR&quot; from the title if found
    		if (this.worldTitle) {
	    		var titleParts = this.worldTitle.split(&quot;,&quot;);
	    		if (titleParts.length &gt; 1) {
	    			titleParts.pop();
	    		}
	    		headerSpan.text(titleParts.join(&quot;,&quot;));
    		}
		}

		if (this.worldSubtitle) {
    		var subtitleSpan = scaledContent.find(&quot;#subtitle text tspan&quot;);
			subtitleSpan.slice(1).remove();
    		if (subtitleSpan.length &gt; 0) {
    			subtitleSpan.text(this.worldSubtitle);
    		}
		}
		if (this.worldDetails) {
	    	var currentDetails = scaledContent.find(&quot;#details&quot;);
	    	if (currentDetails.length &gt; 0) {
	    		currentDetails[0].replaceWith(this.worldDetails);
	    	}
	    }

	    // Handle translation
	    if (this.language &amp;&amp; this.language != &quot;en&quot;) {
	    	var countryLabel = scaledContent.find(&quot;#text-labels text tspan&quot;);
	    	var that = this;
	    	if (countryLabel.length &gt; 0) {
	    		var countryName = countryLabel[0].textContent;
	    		this.getTranslatedCountryName(this.language, countryName)
	    		.then(function(translatedName) {
	    			if (translatedName) {
	    				countryLabel[0].textContent = translatedName;
	    			}

	    			that.applyCountryChartPaint(content, scaledContent);
	    		})
	    		.catch(function(err) {
	    			console.log(&quot;Error getting translated country name: &quot;, err);
	    			that.applyCountryChartPaint(content, scaledContent);
	    		});
	    		return;
	    	}
	    }
	}
   this.applyCountryChartPaint(content, scaledContent);
  },
  applyCountryChartPaint: function(content, scaledContent) {
    scaledContent.on(&quot;click&quot;, function (e) {
      e.preventDefault();
      e.stopPropagation();
    });
    this.$svgContainer.html(&quot;&quot;).append(scaledContent);

    // Back content
    var backLabel = mw.msg(&quot;OWIDSliderFrameBack&quot;);
    var $back = $(&quot;&lt;button&gt;&lt;/button&gt;&quot;)
      .attr({
        type: &quot;button&quot;,
        class: &quot;OWIDSlider-country-back&quot;,
        title: backLabel,
        &quot;aria-label&quot;: backLabel,
      })
      .text(backLabel);
    var $backContainer = $(&quot;&lt;div&gt;&lt;/div&gt;&quot;)
      .attr({ class: &quot;OWIDSlider-country-back-container&quot; })
      .append($back);
    $backContainer.css(&quot;margin-top&quot;, &quot;10px&quot;);
    $back.on(
      &quot;click&quot;,
      function () {
    	this.$svgContainer.html(&quot;&quot;).append(this.originalContainerContent);
		this.$credit[0].href = this.infoUrls[this.currentView][this.currentImage];
		$backContainer.remove();
        setTimeout(
          function () {
            this.$countrySelect.css(&quot;display&quot;, &quot;inline-block&quot;);
            this.initSVGControls();
          }.bind(this),
          100
        );
      }.bind(this)
    );
    $(&quot;.OWIDSliderSVGContainer&quot;).before($backContainer);
  },
};

// Include jquery.mousewheel dependency.
// --------
/*! Copyright (c) 2013 Brandon Aaron (http://brandon.aaron.sh)
 * Licensed under the MIT License (LICENSE.txt).
 *
 * Version: 3.1.11
 *
 * Requires: jQuery 1.2.2+
 */

(function (factory) {
  if (typeof define === &quot;function&quot; &amp;&amp; define.amd) {
    // AMD. Register as an anonymous module.
    define([&quot;jquery&quot;], factory);
  } else if (typeof exports === &quot;object&quot;) {
    // Node/CommonJS style for Browserify
    module.exports = factory;
  } else {
    // Browser globals
    factory(jQuery);
  }
})(function ($) {
  var toFix = [&quot;wheel&quot;, &quot;mousewheel&quot;, &quot;DOMMouseScroll&quot;, &quot;MozMousePixelScroll&quot;],
    toBind =
      &quot;onwheel&quot; in document || document.documentMode &gt;= 9
        ? [&quot;wheel&quot;]
        : [&quot;mousewheel&quot;, &quot;DomMouseScroll&quot;, &quot;MozMousePixelScroll&quot;],
    slice = Array.prototype.slice,
    nullLowestDeltaTimeout,
    lowestDelta;

  if ($.event.fixHooks) {
    for (var i = toFix.length; i; ) {
      $.event.fixHooks[toFix[--i]] = $.event.mouseHooks;
    }
  }

  var special = ($.event.special.mousewheel = {
    version: &quot;3.1.11&quot;,

    setup: function () {
      if (this.addEventListener) {
        for (var i = toBind.length; i; ) {
          this.addEventListener(toBind[--i], handler, false);
        }
      } else {
        this.onmousewheel = handler;
      }
      // Store the line height and page height for this particular element
      $.data(this, &quot;mousewheel-line-height&quot;, special.getLineHeight(this));
      $.data(this, &quot;mousewheel-page-height&quot;, special.getPageHeight(this));
    },

    teardown: function () {
      if (this.removeEventListener) {
        for (var i = toBind.length; i; ) {
          this.removeEventListener(toBind[--i], handler, false);
        }
      } else {
        this.onmousewheel = null;
      }
      // Clean up the data we added to the element
      $.removeData(this, &quot;mousewheel-line-height&quot;);
      $.removeData(this, &quot;mousewheel-page-height&quot;);
    },

    getLineHeight: function (elem) {
      var $parent =
        $(elem)[&quot;offsetParent&quot; in $.fn ? &quot;offsetParent&quot; : &quot;parent&quot;]();
      if (!$parent.length) {
        $parent = $(&quot;body&quot;);
      }
      return parseInt($parent.css(&quot;fontSize&quot;), 10);
    },

    getPageHeight: function (elem) {
      return $(elem).height();
    },

    settings: {
      adjustOldDeltas: true, // see shouldAdjustOldDeltas() below
      normalizeOffset: true, // calls getBoundingClientRect for each event
    },
  });

  $.fn.extend({
    mousewheel: function (fn) {
      return fn ? this.on(&quot;mousewheel&quot;, fn) : this.trigger(&quot;mousewheel&quot;);
    },

    unmousewheel: function (fn) {
      return this.off(&quot;mousewheel&quot;, fn);
    },
  });

  function handler(event) {
    var orgEvent = event || window.event,
      args = slice.call(arguments, 1),
      delta = 0,
      deltaX = 0,
      deltaY = 0,
      absDelta = 0,
      offsetX = 0,
      offsetY = 0;
    event = $.event.fix(orgEvent);
    event.type = &quot;mousewheel&quot;;

    // Old school scrollwheel delta
    if (&quot;detail&quot; in orgEvent) {
      deltaY = orgEvent.detail * -1;
    }
    if (&quot;wheelDelta&quot; in orgEvent) {
      deltaY = orgEvent.wheelDelta;
    }
    if (&quot;wheelDeltaY&quot; in orgEvent) {
      deltaY = orgEvent.wheelDeltaY;
    }
    if (&quot;wheelDeltaX&quot; in orgEvent) {
      deltaX = orgEvent.wheelDeltaX * -1;
    }

    // Firefox &lt; 17 horizontal scrolling related to DOMMouseScroll event
    if (&quot;axis&quot; in orgEvent &amp;&amp; orgEvent.axis === orgEvent.HORIZONTAL_AXIS) {
      deltaX = deltaY * -1;
      deltaY = 0;
    }

    // Set delta to be deltaY or deltaX if deltaY is 0 for backwards compatabilitiy
    delta = deltaY === 0 ? deltaX : deltaY;

    // New school wheel delta (wheel event)
    if (&quot;deltaY&quot; in orgEvent) {
      deltaY = orgEvent.deltaY * -1;
      delta = deltaY;
    }
    if (&quot;deltaX&quot; in orgEvent) {
      deltaX = orgEvent.deltaX;
      if (deltaY === 0) {
        delta = deltaX * -1;
      }
    }

    // No change actually happened, no reason to go any further
    if (deltaY === 0 &amp;&amp; deltaX === 0) {
      return;
    }

    // Need to convert lines and pages to pixels if we aren't already in pixels
    // There are three delta modes:
    //   * deltaMode 0 is by pixels, nothing to do
    //   * deltaMode 1 is by lines
    //   * deltaMode 2 is by pages
    if (orgEvent.deltaMode === 1) {
      var lineHeight = $.data(this, &quot;mousewheel-line-height&quot;);
      delta *= lineHeight;
      deltaY *= lineHeight;
      deltaX *= lineHeight;
    } else if (orgEvent.deltaMode === 2) {
      var pageHeight = $.data(this, &quot;mousewheel-page-height&quot;);
      delta *= pageHeight;
      deltaY *= pageHeight;
      deltaX *= pageHeight;
    }

    // Store lowest absolute delta to normalize the delta values
    absDelta = Math.max(Math.abs(deltaY), Math.abs(deltaX));

    if (!lowestDelta || absDelta &lt; lowestDelta) {
      lowestDelta = absDelta;

      // Adjust older deltas if necessary
      if (shouldAdjustOldDeltas(orgEvent, absDelta)) {
        lowestDelta /= 40;
      }
    }

    // Adjust older deltas if necessary
    if (shouldAdjustOldDeltas(orgEvent, absDelta)) {
      // Divide all the things by 40!
      delta /= 40;
      deltaX /= 40;
      deltaY /= 40;
    }

    // Get a whole, normalized value for the deltas
    delta = Math[delta &gt;= 1 ? &quot;floor&quot; : &quot;ceil&quot;](delta / lowestDelta);
    deltaX = Math[deltaX &gt;= 1 ? &quot;floor&quot; : &quot;ceil&quot;](deltaX / lowestDelta);
    deltaY = Math[deltaY &gt;= 1 ? &quot;floor&quot; : &quot;ceil&quot;](deltaY / lowestDelta);

    // Normalise offsetX and offsetY properties
    if (special.settings.normalizeOffset &amp;&amp; this.getBoundingClientRect) {
      var boundingRect = this.getBoundingClientRect();
      offsetX = event.clientX - boundingRect.left;
      offsetY = event.clientY - boundingRect.top;
    }

    // Add information to the event object
    event.deltaX = deltaX;
    event.deltaY = deltaY;
    event.deltaFactor = lowestDelta;
    event.offsetX = offsetX;
    event.offsetY = offsetY;
    // Go ahead and set deltaMode to 0 since we converted to pixels
    // Although this is a little odd since we overwrite the deltaX/Y
    // properties with normalized deltas.
    event.deltaMode = 0;

    // Add event and delta to the front of the arguments
    args.unshift(event, delta, deltaX, deltaY);

    // Clearout lowestDelta after sometime to better
    // handle multiple device types that give different
    // a different lowestDelta
    // Ex: trackpad = 3 and mouse wheel = 120
    if (nullLowestDeltaTimeout) {
      clearTimeout(nullLowestDeltaTimeout);
    }
    nullLowestDeltaTimeout = setTimeout(nullLowestDelta, 200);

    return ($.event.dispatch || $.event.handle).apply(this, args);
  }

  function nullLowestDelta() {
    lowestDelta = null;
  }

  function shouldAdjustOldDeltas(orgEvent, absDelta) {
    // If this is an older event and the delta is divisable by 120,
    // then we are assuming that the browser is treating this as an
    // older mouse wheel event and that we should divide the deltas
    // by 40 to try and get a more usable deltaFactor.
    // Side note, this actually impacts the reported scroll distance
    // in older browsers and can cause scrolling to be slower than native.
    // Turn this off by setting $.event.special.mousewheel.settings.adjustOldDeltas to false.
    return (
      special.settings.adjustOldDeltas &amp;&amp;
      orgEvent.type === &quot;mousewheel&quot; &amp;&amp;
      absDelta % 120 === 0
    );
  }
});

// --- Start image stack popup
$(OWIDSlider.init); // Script written by Bawolff for WikiProject Med Foundation based on earlier OWIDSlider script by Hellerhoff.</text>
      <sha1>5tc6uvr8egm7h973vajqv9hdya60dg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:شمېرگر</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87638</id>
    <revision>
      <id>368497</id>
      <timestamp>2026-08-24T06:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span class=&quot;{{#که:{{{class|}}}|calculator-field {{{class}}}|calculator-field}}&quot; {{#که:{{{id|}}}|id=&quot;calculator-field-{{{id}}}&quot;}} data-calculator-type=&quot;{{{type|number}}}&quot; {{#که:{{{style|}}}{{#که‌مساوي:{{{type}}}|hidden|1}}|style=&quot;{{#که‌مساوي:{{{type}}}|hidden|display:none;|}}{{{style|}}}&quot;}} {{#که:{{{formula|}}}|data-calculator-formula=&quot;{{{formula}}}&quot;}} {{#که:{{{readonly|}}}|data-calculator-readonly=&quot;{{{readonly}}}&quot;}} {{...&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>368497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2304" sha1="4klsspwxxo9bqdymdetcby28l54nc0k" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span
class=&quot;{{#که:{{{class|}}}|calculator-field {{{class}}}|calculator-field}}&quot;
{{#که:{{{id|}}}|id=&quot;calculator-field-{{{id}}}&quot;}}
data-calculator-type=&quot;{{{type|number}}}&quot;
{{#که:{{{style|}}}{{#که‌مساوي:{{{type}}}|hidden|1}}|style=&quot;{{#که‌مساوي:{{{type}}}|hidden|display:none;|}}{{{style|}}}&quot;}}
{{#که:{{{formula|}}}|data-calculator-formula=&quot;{{{formula}}}&quot;}}
{{#که:{{{readonly|}}}|data-calculator-readonly=&quot;{{{readonly}}}&quot;}}
{{#که:{{{size|}}}|data-calculator-size=&quot;{{{size}}}&quot;}}
{{#که:{{{max|}}}|data-calculator-max=&quot;{{{max}}}&quot;}}
{{#که:{{{min|}}}|data-calculator-min=&quot;{{{min}}}&quot;}}
{{#که:{{{placeholder|}}}|data-calculator-placeholder=&quot;{{{placeholder}}}&quot;}}
{{#که:{{{name|}}}|data-calculator-name=&quot;{{{name}}}&quot;}}
{{#که:{{{precision|}}}|data-calculator-precision=&quot;{{{precision}}}&quot;}}
{{#که:{{{exponential-precision|}}}|data-calculator-exponential-precision=&quot;{{{exponential-precision}}}&quot;}}
{{#که:{{{decimals|}}}|data-calculator-decimals=&quot;{{{decimals}}}&quot;}}
{{#که:{{{NaN-text|}}}|data-calculator-nan-text=&quot;{{{NaN-text}}}&quot;}}
{{#که:{{{class-live|}}}|data-calculator-class=&quot;{{{class-live}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-describedby|}}}|aria-describedby=&quot;{{{aria-describedby}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-labelledby|}}}|aria-labelledby=&quot;{{{aria-labelledby}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-label|}}}|aria-label=&quot;{{{aria-label}}}&quot;}}
{{#که:{{{enterkeyhint|}}}|data-calculator-enterkeyhint=&quot;{{{enterkeyhint}}}&quot;}}
{{#که:{{{mapping|}}}|data-calculator-mapping='{{{mapping}}}'}}
{{#که:{{{role|}}}|data-calculator-aria-role=&quot;{{{role}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-atomic|}}}|data-calculator-aria-atomic=&quot;{{{aria-atomic}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-relevant|}}}|data-calculator-aria-relevant=&quot;{{{aria-relevant}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-live|}}}|data-calculator-aria-live=&quot;{{{aria-live}}}&quot;}}
{{#که:{{{checked|}}}|data-calculator-checked=&quot;{{{checked}}}&quot;}}
{{#که:{{{value|}}}|data-calculator-value=&quot;{{{value}}}&quot;}}
{{#که:{{{inputmode|}}}|data-calculator-inputmode=&quot;{{{inputmode}}}&quot;|{{#که‌مساوي:{{{type}}}{{{mapping|}}}|text|data-calculator-inputmode=&quot;numeric&quot;}}}}
{{#که:{{{step|}}}|data-calculator-step=&quot;{{{step}}}&quot;}}&gt;{{{default|}}}&lt;/span&gt;[[رده:صفحه‌هایی که از ابزار محاسبه‌گر استفاده می‌کنند]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4klsspwxxo9bqdymdetcby28l54nc0k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>368498</id>
      <parentid>368497</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T06:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>368498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2298" sha1="5dfvyo7oo57xrd9jsb7cbge10yrgvr8" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span
class=&quot;{{#که:{{{class|}}}|calculator-field {{{class}}}|calculator-field}}&quot;
{{#که:{{{id|}}}|id=&quot;calculator-field-{{{id}}}&quot;}}
data-calculator-type=&quot;{{{type|number}}}&quot;
{{#که:{{{style|}}}{{#که‌مساوي:{{{type}}}|hidden|1}}|style=&quot;{{#که‌مساوي:{{{type}}}|hidden|display:none;|}}{{{style|}}}&quot;}}
{{#که:{{{formula|}}}|data-calculator-formula=&quot;{{{formula}}}&quot;}}
{{#که:{{{readonly|}}}|data-calculator-readonly=&quot;{{{readonly}}}&quot;}}
{{#که:{{{size|}}}|data-calculator-size=&quot;{{{size}}}&quot;}}
{{#که:{{{max|}}}|data-calculator-max=&quot;{{{max}}}&quot;}}
{{#که:{{{min|}}}|data-calculator-min=&quot;{{{min}}}&quot;}}
{{#که:{{{placeholder|}}}|data-calculator-placeholder=&quot;{{{placeholder}}}&quot;}}
{{#که:{{{name|}}}|data-calculator-name=&quot;{{{name}}}&quot;}}
{{#که:{{{precision|}}}|data-calculator-precision=&quot;{{{precision}}}&quot;}}
{{#که:{{{exponential-precision|}}}|data-calculator-exponential-precision=&quot;{{{exponential-precision}}}&quot;}}
{{#که:{{{decimals|}}}|data-calculator-decimals=&quot;{{{decimals}}}&quot;}}
{{#که:{{{NaN-text|}}}|data-calculator-nan-text=&quot;{{{NaN-text}}}&quot;}}
{{#که:{{{class-live|}}}|data-calculator-class=&quot;{{{class-live}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-describedby|}}}|aria-describedby=&quot;{{{aria-describedby}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-labelledby|}}}|aria-labelledby=&quot;{{{aria-labelledby}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-label|}}}|aria-label=&quot;{{{aria-label}}}&quot;}}
{{#که:{{{enterkeyhint|}}}|data-calculator-enterkeyhint=&quot;{{{enterkeyhint}}}&quot;}}
{{#که:{{{mapping|}}}|data-calculator-mapping='{{{mapping}}}'}}
{{#که:{{{role|}}}|data-calculator-aria-role=&quot;{{{role}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-atomic|}}}|data-calculator-aria-atomic=&quot;{{{aria-atomic}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-relevant|}}}|data-calculator-aria-relevant=&quot;{{{aria-relevant}}}&quot;}}
{{#که:{{{aria-live|}}}|data-calculator-aria-live=&quot;{{{aria-live}}}&quot;}}
{{#که:{{{checked|}}}|data-calculator-checked=&quot;{{{checked}}}&quot;}}
{{#که:{{{value|}}}|data-calculator-value=&quot;{{{value}}}&quot;}}
{{#که:{{{inputmode|}}}|data-calculator-inputmode=&quot;{{{inputmode}}}&quot;|{{#که‌مساوي:{{{type}}}{{{mapping|}}}|text|data-calculator-inputmode=&quot;numeric&quot;}}}}
{{#که:{{{step|}}}|data-calculator-step=&quot;{{{step}}}&quot;}}&gt;{{{default|}}}&lt;/span&gt;[[وېشنيزه:هغه مخونه چې له شمېرگرو ويښيارتوکو کار اخلي]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{لاسوند}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5dfvyo7oo57xrd9jsb7cbge10yrgvr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وېشنيزه:هغه مخونه چې له شمېرگرو ويښيارتوکو کار اخلي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>87639</id>
    <revision>
      <id>368499</id>
      <timestamp>2026-08-24T07:06:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>د &quot;{{tracking category}} {{polluted category}} دا مخونه د  {{کينډۍ|شمېرگر}}  متقابلې محاسبې لري  لازيات مخونه يې په [[mdwiki:Category:Pages_using_gadget_Calculator]]  کې د لاسرسي وړ دي.&quot; تورو مخ جوړ شو</comment>
      <origin>368499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245" sha1="f5ula0im1fghu1x5zo68oilhzhu54gg" xml:space="preserve">{{tracking category}}
{{polluted category}}
دا مخونه د  {{کينډۍ|شمېرگر}}  متقابلې محاسبې لري

لازيات مخونه يې په [[mdwiki:Category:Pages_using_gadget_Calculator]]  کې د لاسرسي وړ دي.</text>
      <sha1>f5ula0im1fghu1x5zo68oilhzhu54gg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کينډۍ:Tracking category</title>
    <ns>10</ns>
    <id>87640</id>
    <redirect title="کينډۍ:پلټونکې وېشنيزې" />
    <revision>
      <id>368500</id>
      <timestamp>2026-08-24T07:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>26102</id>
      </contributor>
      <comment>[[کينډۍ:پلټونکې وېشنيزې]] ته وروگرځېده</comment>
      <origin>368500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="ddovwd7ogvxc9zcaqmxmaa7e6l2twzr" xml:space="preserve">#مخگرځ[[کينډۍ:پلټونکې وېشنيزې]]</text>
      <sha1>ddovwd7ogvxc9zcaqmxmaa7e6l2twzr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>