ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې مهال‌ليک د مهال‌ليک خبرې اترې چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 0 12311 368885 336542 2026-09-05T10:05:57Z O.sediqi93 16958 O.sediqi93 د [[گرځنده غږلېږدی]] مخ [[ګرځنده موبایل]] ته ولېږداوه: ناسم سرليک: ګرځنده غږلېږدی په پښتو ادبیاتو کې تر دې مهال ډېر رغنده رول نه لري ااو د کاریدونکو شمېر یې بیخې په نشته شمارل کېږي. 336542 wikitext text/x-wiki {{هراړخيز مالوماتبکس}} '''ګرځنده ټېلیفون، لاسي ټېلیفون''' یا '''جیبي ټېلیفون''' چې کله ناکله په لنډ ډول '''موبایل، ګرځنده''' یا یوازې ټېلیفون هم بلل کېږي، یو لېږدېدونکی ټېلیفون دی چې د راډیویي فریکونسۍ د لېنک له لارې اړیکه ټینګولی او ترلاسه کولی شي، خو کاروونکی به په داسې سیمه کې وي چې د ټېلیفوني خدمتونو تر پوښښ لاندې وي. د راډیويي فریکونسۍ لېنک د ګرځنده ټېلیفون د اپرېټور له هغو سویچېنګ سیستمونو سره نښلېږي چې د ټېلیفون د سوېچ یا لېږد عمومي شبکې ته لاسرسی برابروي. د ګرځنده ټېلیفون اوسني خدمتونه د حجروي شبکې (cellular network) له معمارۍ څخه کار اخلي او له همدې امله په شمالي امریکا کې ګرځنده ټېلیفون ته «سېلیولر ټېلیفون» یا «سېل فون» هم ویل کېږي. په اوږده واټن کې پر غږ لېږدولو سربېره، ډيجیټل ګرځنده ټېلیفونونه (2G) بېلابېل نور خدمتونه لري چې متني پیغامونه، اېم.اېم.اېس، ایمېل، انټرنېټ ته لاسرسی، لنډ واټنه وایرلېس اړیکې (اېنفرا رېډ، بلوتوت)، سوداګریز اپلیکېشنونه، ویډيويي ګېمونه او ډيجیټل عکاسي یې د بېلګې په توګه یادولی شو. هغه ګرځنده ټېلیفونونه چې یوازې دغه وړتیاوې لري، ساده ټېلیفونونه بلل کېږي؛ او هغه ګرځنده ټېلیفونونه چې ډېرې پرمختللې محاسباتي وړتیاوې لري، ځيرک ټېلیفونونه بلل کېږي.<ref name="Srivastava">{{cite book|last1=Srivastava|first1=Viranjay M.|last2=Singh|first2=Ghanshyam|title=MOSFET Technologies for Double-Pole Four-Throw Radio-Frequency Switch|date=2013|publisher=[[Springer Science & Business Media]]|isbn=9783319011653|page=1|url=https://books.google.com/books?id=fkO9BAAAQBAJ&pg=PA1}}</ref> ګرځنده ټېلیفونونه د بشر یوه مهمه اختراع ګڼل کېږي، ځکه چې د مصرفي ټکنالوژۍ یوه تر ټولو ډېره کارېدونکې او تر ټولو ډېره پلورل کېدونکې برخه ده. ګرځنده ټېلیفونونو د محبوبیت له نظره په ځینو ځایونو کې چټکه وده کړې ده، د بېلګې په توګه په بریتانیا کې په ۱۹۹۹ کال کې د ټولو ګرځنده ټېلیفونونو شمېر د کورونو تر شمېر زیات شو. دا مهال ګرځنده ټېلیفونونه د نړۍ په هر ځای کې موجود دي او د نړۍ په کابو نیمو هېوادونو کې څه باندې ۹۰ سلنه خلک لږ تر لږه یو ګرځنده ټېلیفون لري.<ref name="John F. Mitchell Biography">{{Cite web |عنوان=John F. Mitchell Biography |نښلېدنه=http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography |تاريخ الوصول=2022-07-04 |تاريخ الأرشيف=2017-02-23 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20170223150703/http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography |url-status=dead |سرليک=آرشیف کاپي |لاسرسي نېټه=2022-07-04 |خونديځ نېټه=2017-02-23 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20170223150703/http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography }}</ref><ref name="Who invented the cell phone">{{Cite web |عنوان=Who invented the cell phone? |نښلېدنه=http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography#CELLPHONEINVENTOR |تاريخ الوصول=2022-07-04 |تاريخ الأرشيف=2017-02-23 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20170223150703/http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography#CELLPHONEINVENTOR |url-status=dead |سرليک=آرشیف کاپي |لاسرسي نېټه=2022-07-04 |خونديځ نېټه=2017-02-23 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20170223150703/http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography#CELLPHONEINVENTOR }}</ref><ref name="Inventor">{{cite web|last1=Teixeira|first1=Tania|title=Meet the man who invented the mobile phone|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/click_online/8639590.stm|website=BBC News|access-date=2 July 2021|date=23 April 2010}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-21|title=Timeline from 1G to 5G: A Brief History on Cell Phones|url=https://www.cengn.ca/information-centre/innovation/timeline-from-1g-to-5g-a-brief-history-on-cell-phones/|access-date=2022-02-18|website=CENGN|language=en-US}}</ref><ref name="ITU">{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/332274/there-more-mobile-phones-people.html|title=Mobile penetration|quote=Almost 40 percent of the world's population, 2.7 billion people, are online. The developing world is home to about 826 million female internet users and 980 million male internet users. The developed world is home to about 475 million female Internet users and 483 million male Internet users.|date=9 July 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gartner.com/newsroom/id/3323017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522162950/http://www.gartner.com/newsroom/id/3323017|url-status=dead|archive-date=22 May 2016|title=Gartner Says Worldwide Smartphone Sales Grew 3.9 Percent in First Quarter of 2016|publisher=Gartner|access-date=21 May 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.strategyanalytics.com/strategy-analytics/blogs/enterprise/wearables/emerging-devices/2017/02/24/nokia-captured-9-feature-phone-marketshare-worldwide-in-2016|title=Nokia Captured 9% Feature Phone Marketshare Worldwide in 2016|publisher=Strategyanalytics.com|date=24 February 2017|access-date=7 September 2018}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/hbe2.112|doi=10.1002/hbe2.112|title=Mobile phones: Impacts, challenges, and predictions|year=2019|last1=Harris|first1=Arlene|last2=Cooper|first2=Martin|journal=Human Behavior and Emerging Technologies|volume=1|pages=15–17|s2cid=187189041}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/591443.stm|title=BBC News &#124; BUSINESS &#124; Mobile phone sales surge}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://dl.acm.org/doi/abs/10.1145/1963533.1963545|doi=10.1145/1963533.1963545|title=Ubiquitous mobile phones are becoming indispensable|year=2011|last1=Gupta|first1=Gireesh K.|journal=ACM Inroads|volume=2|issue=2|pages=32–33|s2cid=2942617}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/|title=Mobile phones are becoming ubiquitous|date=17 February 2022|website=[[International Telecommunication Union]] (ITU)|access-date=4 July 2022|تاريخ الأرشيف=4 September 2022|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220904055723/https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/|url-status=dead|خونديځ نېټه=4 September 2022|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220904055723/https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220904055723/https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904055723/https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/}}</ref> == تاریخچه == د راډیو انجنیرۍ په لومړیو پړاوونو کې د ګرځنده لاسي راډيویي ټېلیفون د خدمتونو هیله موجوده وه. په ۱۹۱۷ کال کې فنلنډي مخترع «اریک ټایګرسټډ» د «ډېر نازک کاربني مایکروفون لرونکي دوه پټيز جیبي ټېلیفون» لپاره د اختراع حق ثبت کړ. د ګرځنده ټېلیفونونو په لومړنیو ډولونو کې له کښتیو او ټرېنونو څخه انالوګ راډيويي اړیکې شاملې وې. په رښتینې معنا د لېږد وړ ټېلیفوني دستګاه د جوړولو لپاره هڅې تر دویمې نړیوالې جګړې وروسته او هغه مهال پیل شوې چې په ډېرو هېوادونو پرمختګونه وشول. د ګرځنده ټېلیفون پرمختګونه په پرله‌پسې «نسلونو» کې را څرګند شوي دي چې د صفر نسل (0G) له لومړنیو خدمتونو یې پیل شوی او بېلګې یې د بېل سیستم (Bell System) د ګرځنده ټېلیفون خدمتونه او د پرمختللي ګرځنده ټېلیفون خدمتونه دي. دغه «صفر نسل» سیستمونه حجروي نه وو، څو هم‌مهاله اړیکې یې ټینګولی شوای او ډېر قېمته تمامېدل. == ډولونه == === ځیرک ټېلیفون === ځیرک ټېلیفونونه یو شمېر داسې ځانګړنې لري چې له نورو یې بېلوي. د مخابراتو نړیواله اتحادیه د هغو کسانو کچه اندازه کوي چې انټرنېټ ته لاسرسی لري او د موبایل-براډ بنډ فعال ګډونوال یې بولي (چې ټابلېټونه او داسې نور موبایلونه په کې راځي). په پرمختللې نړۍ کې دا مهال ځیرک ټېلیفونونه د مخکېنیو ګرځنده ټېلیفونونو تر سیستمونو ډېر کارول کېږي. په پرمختللو هېوادونو کې ځیرک ټېلیفونونه د ګرځنده ټېلیفونونو شاوخوا ۵۰ سلنه برخه جوړوي. === ساده ټېلیفون === د ساده ټېلیفون اصطلاح معمولاً هغو ګرځنده ټېلیفونونو ته کارول کېږي چې د اوسنیو ځيرکو ټېلیفونونو په پرتله یې وړتیاوې کمې وي. ساده ټېلیفونونه پر ملټي مېډیا، انټرنېټ او نورو لومړنیو وړتیاوو سربېره معمولاً د غږیزې اړیکې او متني پیغامونو وړتیا لري. یو ساده ټېلیفون تر یوه داسې معمولي ګرځنده ټېلیفون ډېر کارونه کولی شي چې یوازې د اړیکو ټینګولو او پیغامونو لېږلو وړتیا لري. ساده ټېلیفونونه او ابتدايي ګرځنده ټېلیفونونه له یوه اختصاصي او کارن برسېر سافټویر څخه استفاده کوي. د دې پر خلاف، ځیرک ټېلیفونونه معمولاً د ګرځنده ټېلیفون له چلوونکي سیستم څخه استفاده کوي چې تر ډېره د ډيوایسونو تر منځ مشترکې ځانګړنې سره شریکوي.<ref>{{cite web|url=https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/62894/feature-phone|title=feature phone Definition from PC Magazine Encyclopedia|website=www.pcmag.com}}</ref><ref name="forbes-twoweeks">Todd Hixon, [https://www.forbes.com/sites/toddhixon/2012/11/13/two-weeks-with-a-dumb-phone/ Two Weeks With A Dumb Phone], ''Forbes'', 13 November 2012</ref> == استفاده == ګرځنده ټېلیفونونه د بېلابېلو موخو لپاره کارول کېږي چې د کورنۍ له غړو سره اړیکه ټینګول، سوداګریزې چارې مخته وړل او په بیړنیو حالاتو کې ټېلیفون ته لاسرسی یې د بېلګې په توګه یادولی شو. ځینې خلک د بېلابېلو سوداګریزو او شخصي موخو لپاره تر یوه ډېر ګرځنده ټېلیفونونه کاروي. د بېلابېلو اړیکو د پلانونو له ګټو څخه د استفادې لپاره ګڼ سیم کارتونه کارېدای شي. د بېلګې په توګه یو ځانګړی پلان ښايي څه ناڅه ارزانه ځايي اړیکې، لرې اړیکې، نړیوالې اړیکې یا هم رومینګ برابرې کړي.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1602044.stm|title=Millions keep secret mobile|work=BBC News|date=16 October 2001|access-date=4 November 2009}}</ref><ref>{{cite web|first=Richard|last=Brooks|url=http://www.pe.com/localnews/sbcounty/stories/PE_News_Local_S_helpphones13.3d74734.html|title=Donated cell phones help battered women|publisher=The Press-Enterprise|date=13 August 2007|access-date=4 November 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090925105500/http://www.pe.com/localnews/sbcounty/stories/PE_News_Local_S_helpphones13.3d74734.html|archive-date=25 September 2009}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Goodyear|first=Dana|url=http://www.newyorker.com/reporting/2008/12/22/081222fa_fact_goodyear|title=Letter from Japan: I ♥ Novels|magazine=The New Yorker|date=7 January 2009|access-date=29 July 2009}}</ref> === روغتیايي اغېزې === د انسان پر روغتیا د ګرځنده ټېلیفون د وړانګو اغېزې هغه موضوع ده چې په دې وروستیو کې پام ورته شوی او څېړل شوې ده، لامل یې دا دی چې په ټوله نړۍ کې له ګرځنده ټېلیفون څخه استفاده زیاته شوې ده. ګرځنده ټېلیفونونه د مایکرو وېو په محدوده کې له الکترو مقناطیسي وړانګو څخه کار اخلي چې د ځینو په اند ښايي دغه وړانګې د انسان روغتیا ته زیان ولري. په دې اړه د انسانانو او غیر انساني حیواناتو اړوندې ګڼې اپيډيمولوژيکې او تجربوي څېړنې موجودې دي. ډېری دغه څېړنې په انسان کې د ګرځنده ټېلیفون او زیانمنوونکو بیولوژيکي اغېزو تر منځ کومه اړیکه نه څرګندوي. دا څېړنې د هغو شواهدو د توازن په توګه تعبیرېږي چې ښيي د ګرځنده ټېلیفونونو له لارې انسان ته کوم زیان نه رسېږي، که څه هم یو ګڼ شمېر انفرادي څېړنې دغه ډول یوه اړیکه څرګندوي یا هم بې پایلې دي. د ډېټا د ارتباطي شبکو په څېر نور وایرلېس ډيجیټل سیستمونه هم دې ته ورته وړانګې تولیدوي. د روغتیا نړیوال سازمان د ۲۰۱۱ کال د مې میاشتې په ۳۱مه نېټه وویل چې د ګرځنده ټېلیفون کارول ښايي د روغتیا لپاره یو اوږدمهالی ګواښ وي. د ساینس‌پوهانو یوې ډلې د ګرځنده ټېلیفون د خوندیتوب په اړه تر څېړنو وروسته د ګرځنده ټېلیفون وړانګې "د انسان لپاره احتمالي سرطان زیږوونکې" وبللې. ګرځنده ټېلیفون په بي۲ درجه کې ډلبندي کېږي چې تر څنګ یې د قهوې په څېر احتمالي سرطان زیږوونکي مواد راځي.<ref>{{cite web|title=IARC Classifies Radiofrequency Electromagnetic Fields as Possibly Carcinogenic to Humans|url=http://www.iarc.fr/en/media-centre/pr/2011/pdfs/pr208_E.pdf|work=World Health Organization}}</ref><ref name="World Health Organization">{{cite web|url=https://www.who.int/features/qa/30/en|title=What are the health risks associated with mobile phones and their base stations?|access-date=19 January 2008|date=5 December 2005|work=Online Q&A|publisher=[[World Health Organization]]}}</ref><ref name="cnnwhocarcinogenic">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2011/HEALTH/05/31/who.cell.phones/index.html|title=WHO: Cell phone use can increase possible cancer risk|access-date=31 May 2011|publisher=CNN|date=31 May 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ClassificationsGroupOrder.pdf|title=Agents Classified by the IARC Monographs, Volumes 1–107|website=monographs.iarc.fr|access-date=5 March 2013|archive-date=25 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111025122327/http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ClassificationsGroupOrder.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|last=Kovvali|first=Gopala|title=Cell phones are as carcinogenic as coffee|journal=Journal of Carcinogenesis|date=1 January 2011|volume=10|issue=1|page=18|doi=10.4103/1477-3163.83044|pmid=21799662|pmc=3142790}}</ref> ځینو وروستیو څېړنو د ګرځنده ټېلیفون د استفادې او ځینو خاصو مغزي تومورونو او بزاقي غدو تر منځ اړیکه موندلې ده. لنارټ هارډل او نورو لیکوالانو په ۲۰۰۹ کال کې د معبترو مجلو د ۱۱ څېړنو له یوه مېټا انلایز څخه دا پایله واخیسته چې له ګرځنده ټېلیفون څخه لږ تر لږه لس کاله استفاده "د مغزي تومور د تشخیص خطر د سر په هغه برخه کې دوه برابره لوړوي چې د ګرځنده ټېلیفون د استفادې لپاره مناسب بلل کېږي."<ref>{{cite journal|last=Khurana|first=VG|author2=Teo C|author3=Kundi M|author4=Hardell L|author5=Carlberg M|title=Cell phones and brain tumors: A review including the long term epidemiologic data|journal=Surgical Neurology|volume=72|issue=3|pages=205–214|doi=10.1016/j.surneu.2009.01.019|pmid=19328536|year=2009}}</ref> له ګرځنده ټېلیفون څخه د مخکېنۍ استفادې په اړه یوې څېړنې په مغزي سرطان د اخته کېدو د خطر ۴۰ سلنه ډېروالی په هغو کسانو کې وښود چې له ګرځنده ټېلیفون څخه تر ټولو ډېره استفاده کوي (چې په یوه ۱۰ کلنه دوره کې یې هره ورځ ۳۰ دقیقې کارولی وي). دا د څېړنې د مخکېني هغه دریځ معکوس دی چې وايي د ګرځنده ټېلیفونونو یا د هغوی د سټېشنونو له امله د سرطان د پیدا کېدو احتمال کم دی او څېړنو د نورو روغتیايي اغېزو لپاره هېڅ قانع کوونکی دلیل نه دی موندلی. له دې سره سره، د ۲۰۱۲ کال د مارچ میاشتې په ۲۴مه نېټه په «بريټېش میډيکل ژورنال» کې یوه څېړنه خپره شوه چې دا اټکلونه یې تر پوښتنې لاندې راوستل، ځکه چې د مغزي سرطانونو ډېروالی له ګرځنده ټېلیفون څخه د استفادې له ډېروالي سره برابر نه و. د فرانسې په ګډون ځينو هېوادونو له روغتیايي خطرونو څخه د ډاډمنتیا د نشتون له امله هغو کسانو ته د ګرځنده ټېلیفون د کارولو په اړوند خبرداری ورکړی چې قانوني سن یې نه دی پوره کړی.<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/cell-phones-cause-cancer-2011-5|title=World Health Organization: Cell Phones May Cause Cancer|access-date=31 May 2011|publisher=[[Business Insider]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs193/en|archive-url=https://web.archive.org/web/20040227080216/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs193/en/|url-status=dead|archive-date=27 February 2004|title=Electromagnetic fields and public health: mobile telephones and their base stations|access-date=19 January 2008|date=June 2000|work=Fact sheet N°193|publisher=[[World Health Organization]]}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Little MP, Rajaraman P, Curtis RE, etal|title=Mobile phone use and glioma risk: comparison of epidemiological study results with incidence trends in the United States|journal=BMJ|year=2012|volume=344|pages=e1147|doi=10.1136/bmj.e1147|pmid=22403263|pmc=3297541}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/idUSL0223157720080102|title=France warns against excessive mobile phone use|access-date=10 May 2010|date=2 January 2008|publisher=Reuters|author=Brian Rohan}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf|title=Mobile Phone and System Are Designed In A Novel Way To Have Minimum Electromagnetic Wave Transmission In Air and Minimum Electrical Power Consumption|last=Bhattacharjee|first=Pijush Kanti (2012)|website=International Journal of Computer Networks and Wireless Communications [IJCNWC], vol. 2, no. 5, pp. 556–59, 2012.|تاريخ الوصول=2022-07-04|تاريخ الأرشيف=2016-03-10|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160310062417/http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2022-07-04|خونديځ نېټه=2016-03-10|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20160310062417/http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160310062417/http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310062417/http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf}}</ref> د ۲۰۱۶ کال په مې میاشت کې د متحدو ایالتونو د دولت له‌خوا د یوې اوږدمهالې څېړنې لومړنیو پایلو وښوده چې د راډيویي فریکونسۍ هغه وړانګې چې له ګرځنده ټېلیفون څخه خپرېږي، د سرطان لامل کېدلای شي.<ref>{{Cite web|url=https://www.motherjones.com/environment/2016/05/federal-study-links-cell-phone-radiation-cancer/|title="Game-changing" study links cellphone radiation to cancer|first=Josh|last=Harkinson|publisher=[[Mother Jones (magazine)|Mother Jones]]|date=2016-05-27|access-date=2020-12-10}}</ref><ref>[http://biorxiv.org/content/biorxiv/early/2016/05/26/055699.full.pdf "Report of Partial Findings from the National Toxicology Program Carcinogenesis Studies of Cell Phone Radiofrequency Radiation in Hsd: Sprague Dawley® SD rats (Whole Body Exposures) – Draft 5-19-2016"]</ref> == سرچينې == [[وېشنيزه:گرځنده غږلېږدی]] [[وېشنيزه:مخابرات]] 9i9zm6tfudw89ym7e5nowd4gq87oue6 368887 368885 2026-09-05T10:09:59Z O.sediqi93 16958 /* */ ګرامري تېروتنو سمون ترسره شو. 368887 wikitext text/x-wiki {{هراړخيز مالوماتبکس}} '''ګرځنده موبایل، یا لاسي موبایل''' یا ''' په جیب کې ګرځوونکی موبایل''' چې کله ناکله په لنډ ډول '''موبایل''' یا یوازې ټیلفون هم بلل کېږي، یو غږ لېږدونکی د راډیویي فریکونسۍ د سیسټم له لارې اړیکه ټینګولی او ترلاسه کولی شي، خو کاروونکی به په داسې سیمه کې وي چې د ټېلیفوني خدمتونو تر پوښښ لاندې وي. د راډیويي فریکونسۍ لېنک د ګرځنده ټېلیفون د اپرېټور له هغو سویچېنګ سیستمونو سره نښلېږي چې د ټېلیفون د سوېچ یا لېږد عمومي شبکې ته لاسرسی برابروي. د ګرځنده ټېلیفون اوسني خدمتونه د حجروي شبکې (cellular network) له معمارۍ څخه کار اخلي او له همدې امله په شمالي امریکا کې ګرځنده ټېلیفون ته «سېلیولر ټېلیفون» یا «سېل فون» هم ویل کېږي. په اوږده واټن کې پر غږ لېږدولو سربېره، ډيجیټل ګرځنده ټېلیفونونه (2G) بېلابېل نور خدمتونه لري چې متني پیغامونه، اېم.اېم.اېس، ایمېل، انټرنېټ ته لاسرسی، لنډ واټنه وایرلېس اړیکې (اېنفرا رېډ، بلوتوت)، سوداګریز اپلیکېشنونه، ویډيويي ګېمونه او ډيجیټل عکاسي یې د بېلګې په توګه یادولی شو. هغه ګرځنده ټېلیفونونه چې یوازې دغه وړتیاوې لري، ساده ټېلیفونونه بلل کېږي؛ او هغه ګرځنده ټېلیفونونه چې ډېرې پرمختللې محاسباتي وړتیاوې لري، ځيرک ټېلیفونونه بلل کېږي.<ref name="Srivastava">{{cite book|last1=Srivastava|first1=Viranjay M.|last2=Singh|first2=Ghanshyam|title=MOSFET Technologies for Double-Pole Four-Throw Radio-Frequency Switch|date=2013|publisher=[[Springer Science & Business Media]]|isbn=9783319011653|page=1|url=https://books.google.com/books?id=fkO9BAAAQBAJ&pg=PA1}}</ref> ګرځنده موبایلونه د بشر یوه مهمه اختراع ګڼل کېږي، ځکه چې د مصرفي ټکنالوژۍ یوه تر ټولو ډېره کارېدونکې او تر ټولو ډېره پلورل کېدونکې برخه ده. ګرځنده ټېلیفونونو د محبوبیت له نظره په ځینو ځایونو کې چټکه وده کړې ده، د بېلګې په توګه په بریتانیا کې په ۱۹۹۹ کال کې د ټولو ګرځنده ټېلیفونونو شمېر د کورونو تر شمېر زیات شو. دا مهال ګرځنده ټېلیفونونه د نړۍ په هر ځای کې موجود دي او د نړۍ په کابو نیمو هېوادونو کې څه باندې ۹۰ سلنه خلک لږ تر لږه یو ګرځنده ټېلیفون لري.<ref name="John F. Mitchell Biography">{{Cite web |عنوان=John F. Mitchell Biography |نښلېدنه=http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography |تاريخ الوصول=2022-07-04 |تاريخ الأرشيف=2017-02-23 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20170223150703/http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography |url-status=dead |سرليک=آرشیف کاپي |لاسرسي نېټه=2022-07-04 |خونديځ نېټه=2017-02-23 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20170223150703/http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography }}</ref><ref name="Who invented the cell phone">{{Cite web |عنوان=Who invented the cell phone? |نښلېدنه=http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography#CELLPHONEINVENTOR |تاريخ الوصول=2022-07-04 |تاريخ الأرشيف=2017-02-23 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20170223150703/http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography#CELLPHONEINVENTOR |url-status=dead |سرليک=آرشیف کاپي |لاسرسي نېټه=2022-07-04 |خونديځ نېټه=2017-02-23 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20170223150703/http://www.brophy.net/PivotX/?p=john-francis-mitchell-biography#CELLPHONEINVENTOR }}</ref><ref name="Inventor">{{cite web|last1=Teixeira|first1=Tania|title=Meet the man who invented the mobile phone|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/click_online/8639590.stm|website=BBC News|access-date=2 July 2021|date=23 April 2010}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-21|title=Timeline from 1G to 5G: A Brief History on Cell Phones|url=https://www.cengn.ca/information-centre/innovation/timeline-from-1g-to-5g-a-brief-history-on-cell-phones/|access-date=2022-02-18|website=CENGN|language=en-US}}</ref><ref name="ITU">{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/332274/there-more-mobile-phones-people.html|title=Mobile penetration|quote=Almost 40 percent of the world's population, 2.7 billion people, are online. The developing world is home to about 826 million female internet users and 980 million male internet users. The developed world is home to about 475 million female Internet users and 483 million male Internet users.|date=9 July 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gartner.com/newsroom/id/3323017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522162950/http://www.gartner.com/newsroom/id/3323017|url-status=dead|archive-date=22 May 2016|title=Gartner Says Worldwide Smartphone Sales Grew 3.9 Percent in First Quarter of 2016|publisher=Gartner|access-date=21 May 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.strategyanalytics.com/strategy-analytics/blogs/enterprise/wearables/emerging-devices/2017/02/24/nokia-captured-9-feature-phone-marketshare-worldwide-in-2016|title=Nokia Captured 9% Feature Phone Marketshare Worldwide in 2016|publisher=Strategyanalytics.com|date=24 February 2017|access-date=7 September 2018}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/hbe2.112|doi=10.1002/hbe2.112|title=Mobile phones: Impacts, challenges, and predictions|year=2019|last1=Harris|first1=Arlene|last2=Cooper|first2=Martin|journal=Human Behavior and Emerging Technologies|volume=1|pages=15–17|s2cid=187189041}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/591443.stm|title=BBC News &#124; BUSINESS &#124; Mobile phone sales surge}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://dl.acm.org/doi/abs/10.1145/1963533.1963545|doi=10.1145/1963533.1963545|title=Ubiquitous mobile phones are becoming indispensable|year=2011|last1=Gupta|first1=Gireesh K.|journal=ACM Inroads|volume=2|issue=2|pages=32–33|s2cid=2942617}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/|title=Mobile phones are becoming ubiquitous|date=17 February 2022|website=[[International Telecommunication Union]] (ITU)|access-date=4 July 2022|تاريخ الأرشيف=4 September 2022|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220904055723/https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/|url-status=dead|خونديځ نېټه=4 September 2022|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20220904055723/https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20220904055723/https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904055723/https://www.itu.int/highlights-report-activities/highlights-report-activities/agenda_section/mobile-phones-are-becoming-ubiquitous/}}</ref> == تاریخچه == د راډیو انجنیرۍ په لومړیو پړاوونو کې د ګرځنده لاسي راډيویي ټېلیفون د خدمتونو هیله موجوده وه. په ۱۹۱۷ کال کې فنلنډي مخترع «اریک ټایګرسټډ» د «ډېر نازک کاربني مایکروفون لرونکي دوه پټيز جیبي ټېلیفون» لپاره د اختراع حق ثبت کړ. د ګرځنده ټېلیفونونو په لومړنیو ډولونو کې له کښتیو او ټرېنونو څخه انالوګ راډيويي اړیکې شاملې وې. په رښتینې معنا د لېږد وړ ټېلیفوني دستګاه د جوړولو لپاره هڅې تر دویمې نړیوالې جګړې وروسته او هغه مهال پیل شوې چې په ډېرو هېوادونو پرمختګونه وشول. د ګرځنده ټېلیفون پرمختګونه په پرله‌پسې «نسلونو» کې را څرګند شوي دي چې د صفر نسل (0G) له لومړنیو خدمتونو یې پیل شوی او بېلګې یې د بېل سیستم (Bell System) د ګرځنده ټېلیفون خدمتونه او د پرمختللي ګرځنده ټېلیفون خدمتونه دي. دغه «صفر نسل» سیستمونه حجروي نه وو، څو هم‌مهاله اړیکې یې ټینګولی شوای او ډېر قېمته تمامېدل. == ډولونه == === ځیرک ټېلیفون === ځیرک ټېلیفونونه یو شمېر داسې ځانګړنې لري چې له نورو یې بېلوي. د مخابراتو نړیواله اتحادیه د هغو کسانو کچه اندازه کوي چې انټرنېټ ته لاسرسی لري او د موبایل-براډ بنډ فعال ګډونوال یې بولي (چې ټابلېټونه او داسې نور موبایلونه په کې راځي). په پرمختللې نړۍ کې دا مهال ځیرک ټېلیفونونه د مخکېنیو ګرځنده ټېلیفونونو تر سیستمونو ډېر کارول کېږي. په پرمختللو هېوادونو کې ځیرک ټېلیفونونه د ګرځنده ټېلیفونونو شاوخوا ۵۰ سلنه برخه جوړوي. === ساده ټېلیفون === د ساده ټېلیفون اصطلاح معمولاً هغو ګرځنده ټېلیفونونو ته کارول کېږي چې د اوسنیو ځيرکو ټېلیفونونو په پرتله یې وړتیاوې کمې وي. ساده ټېلیفونونه پر ملټي مېډیا، انټرنېټ او نورو لومړنیو وړتیاوو سربېره معمولاً د غږیزې اړیکې او متني پیغامونو وړتیا لري. یو ساده ټېلیفون تر یوه داسې معمولي ګرځنده ټېلیفون ډېر کارونه کولی شي چې یوازې د اړیکو ټینګولو او پیغامونو لېږلو وړتیا لري. ساده ټېلیفونونه او ابتدايي ګرځنده ټېلیفونونه له یوه اختصاصي او کارن برسېر سافټویر څخه استفاده کوي. د دې پر خلاف، ځیرک ټېلیفونونه معمولاً د ګرځنده ټېلیفون له چلوونکي سیستم څخه استفاده کوي چې تر ډېره د ډيوایسونو تر منځ مشترکې ځانګړنې سره شریکوي.<ref>{{cite web|url=https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/62894/feature-phone|title=feature phone Definition from PC Magazine Encyclopedia|website=www.pcmag.com}}</ref><ref name="forbes-twoweeks">Todd Hixon, [https://www.forbes.com/sites/toddhixon/2012/11/13/two-weeks-with-a-dumb-phone/ Two Weeks With A Dumb Phone], ''Forbes'', 13 November 2012</ref> == استفاده == ګرځنده ټېلیفونونه د بېلابېلو موخو لپاره کارول کېږي چې د کورنۍ له غړو سره اړیکه ټینګول، سوداګریزې چارې مخته وړل او په بیړنیو حالاتو کې ټېلیفون ته لاسرسی یې د بېلګې په توګه یادولی شو. ځینې خلک د بېلابېلو سوداګریزو او شخصي موخو لپاره تر یوه ډېر ګرځنده ټېلیفونونه کاروي. د بېلابېلو اړیکو د پلانونو له ګټو څخه د استفادې لپاره ګڼ سیم کارتونه کارېدای شي. د بېلګې په توګه یو ځانګړی پلان ښايي څه ناڅه ارزانه ځايي اړیکې، لرې اړیکې، نړیوالې اړیکې یا هم رومینګ برابرې کړي.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1602044.stm|title=Millions keep secret mobile|work=BBC News|date=16 October 2001|access-date=4 November 2009}}</ref><ref>{{cite web|first=Richard|last=Brooks|url=http://www.pe.com/localnews/sbcounty/stories/PE_News_Local_S_helpphones13.3d74734.html|title=Donated cell phones help battered women|publisher=The Press-Enterprise|date=13 August 2007|access-date=4 November 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090925105500/http://www.pe.com/localnews/sbcounty/stories/PE_News_Local_S_helpphones13.3d74734.html|archive-date=25 September 2009}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Goodyear|first=Dana|url=http://www.newyorker.com/reporting/2008/12/22/081222fa_fact_goodyear|title=Letter from Japan: I ♥ Novels|magazine=The New Yorker|date=7 January 2009|access-date=29 July 2009}}</ref> === روغتیايي اغېزې === د انسان پر روغتیا د ګرځنده ټېلیفون د وړانګو اغېزې هغه موضوع ده چې په دې وروستیو کې پام ورته شوی او څېړل شوې ده، لامل یې دا دی چې په ټوله نړۍ کې له ګرځنده ټېلیفون څخه استفاده زیاته شوې ده. ګرځنده ټېلیفونونه د مایکرو وېو په محدوده کې له الکترو مقناطیسي وړانګو څخه کار اخلي چې د ځینو په اند ښايي دغه وړانګې د انسان روغتیا ته زیان ولري. په دې اړه د انسانانو او غیر انساني حیواناتو اړوندې ګڼې اپيډيمولوژيکې او تجربوي څېړنې موجودې دي. ډېری دغه څېړنې په انسان کې د ګرځنده ټېلیفون او زیانمنوونکو بیولوژيکي اغېزو تر منځ کومه اړیکه نه څرګندوي. دا څېړنې د هغو شواهدو د توازن په توګه تعبیرېږي چې ښيي د ګرځنده ټېلیفونونو له لارې انسان ته کوم زیان نه رسېږي، که څه هم یو ګڼ شمېر انفرادي څېړنې دغه ډول یوه اړیکه څرګندوي یا هم بې پایلې دي. د ډېټا د ارتباطي شبکو په څېر نور وایرلېس ډيجیټل سیستمونه هم دې ته ورته وړانګې تولیدوي. د روغتیا نړیوال سازمان د ۲۰۱۱ کال د مې میاشتې په ۳۱مه نېټه وویل چې د ګرځنده ټېلیفون کارول ښايي د روغتیا لپاره یو اوږدمهالی ګواښ وي. د ساینس‌پوهانو یوې ډلې د ګرځنده ټېلیفون د خوندیتوب په اړه تر څېړنو وروسته د ګرځنده ټېلیفون وړانګې "د انسان لپاره احتمالي سرطان زیږوونکې" وبللې. ګرځنده ټېلیفون په بي۲ درجه کې ډلبندي کېږي چې تر څنګ یې د قهوې په څېر احتمالي سرطان زیږوونکي مواد راځي.<ref>{{cite web|title=IARC Classifies Radiofrequency Electromagnetic Fields as Possibly Carcinogenic to Humans|url=http://www.iarc.fr/en/media-centre/pr/2011/pdfs/pr208_E.pdf|work=World Health Organization}}</ref><ref name="World Health Organization">{{cite web|url=https://www.who.int/features/qa/30/en|title=What are the health risks associated with mobile phones and their base stations?|access-date=19 January 2008|date=5 December 2005|work=Online Q&A|publisher=[[World Health Organization]]}}</ref><ref name="cnnwhocarcinogenic">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2011/HEALTH/05/31/who.cell.phones/index.html|title=WHO: Cell phone use can increase possible cancer risk|access-date=31 May 2011|publisher=CNN|date=31 May 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ClassificationsGroupOrder.pdf|title=Agents Classified by the IARC Monographs, Volumes 1–107|website=monographs.iarc.fr|access-date=5 March 2013|archive-date=25 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111025122327/http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ClassificationsGroupOrder.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|last=Kovvali|first=Gopala|title=Cell phones are as carcinogenic as coffee|journal=Journal of Carcinogenesis|date=1 January 2011|volume=10|issue=1|page=18|doi=10.4103/1477-3163.83044|pmid=21799662|pmc=3142790}}</ref> ځینو وروستیو څېړنو د ګرځنده ټېلیفون د استفادې او ځینو خاصو مغزي تومورونو او بزاقي غدو تر منځ اړیکه موندلې ده. لنارټ هارډل او نورو لیکوالانو په ۲۰۰۹ کال کې د معبترو مجلو د ۱۱ څېړنو له یوه مېټا انلایز څخه دا پایله واخیسته چې له ګرځنده ټېلیفون څخه لږ تر لږه لس کاله استفاده "د مغزي تومور د تشخیص خطر د سر په هغه برخه کې دوه برابره لوړوي چې د ګرځنده ټېلیفون د استفادې لپاره مناسب بلل کېږي."<ref>{{cite journal|last=Khurana|first=VG|author2=Teo C|author3=Kundi M|author4=Hardell L|author5=Carlberg M|title=Cell phones and brain tumors: A review including the long term epidemiologic data|journal=Surgical Neurology|volume=72|issue=3|pages=205–214|doi=10.1016/j.surneu.2009.01.019|pmid=19328536|year=2009}}</ref> له ګرځنده ټېلیفون څخه د مخکېنۍ استفادې په اړه یوې څېړنې په مغزي سرطان د اخته کېدو د خطر ۴۰ سلنه ډېروالی په هغو کسانو کې وښود چې له ګرځنده ټېلیفون څخه تر ټولو ډېره استفاده کوي (چې په یوه ۱۰ کلنه دوره کې یې هره ورځ ۳۰ دقیقې کارولی وي). دا د څېړنې د مخکېني هغه دریځ معکوس دی چې وايي د ګرځنده ټېلیفونونو یا د هغوی د سټېشنونو له امله د سرطان د پیدا کېدو احتمال کم دی او څېړنو د نورو روغتیايي اغېزو لپاره هېڅ قانع کوونکی دلیل نه دی موندلی. له دې سره سره، د ۲۰۱۲ کال د مارچ میاشتې په ۲۴مه نېټه په «بريټېش میډيکل ژورنال» کې یوه څېړنه خپره شوه چې دا اټکلونه یې تر پوښتنې لاندې راوستل، ځکه چې د مغزي سرطانونو ډېروالی له ګرځنده ټېلیفون څخه د استفادې له ډېروالي سره برابر نه و. د فرانسې په ګډون ځينو هېوادونو له روغتیايي خطرونو څخه د ډاډمنتیا د نشتون له امله هغو کسانو ته د ګرځنده ټېلیفون د کارولو په اړوند خبرداری ورکړی چې قانوني سن یې نه دی پوره کړی.<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/cell-phones-cause-cancer-2011-5|title=World Health Organization: Cell Phones May Cause Cancer|access-date=31 May 2011|publisher=[[Business Insider]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs193/en|archive-url=https://web.archive.org/web/20040227080216/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs193/en/|url-status=dead|archive-date=27 February 2004|title=Electromagnetic fields and public health: mobile telephones and their base stations|access-date=19 January 2008|date=June 2000|work=Fact sheet N°193|publisher=[[World Health Organization]]}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Little MP, Rajaraman P, Curtis RE, etal|title=Mobile phone use and glioma risk: comparison of epidemiological study results with incidence trends in the United States|journal=BMJ|year=2012|volume=344|pages=e1147|doi=10.1136/bmj.e1147|pmid=22403263|pmc=3297541}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/idUSL0223157720080102|title=France warns against excessive mobile phone use|access-date=10 May 2010|date=2 January 2008|publisher=Reuters|author=Brian Rohan}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf|title=Mobile Phone and System Are Designed In A Novel Way To Have Minimum Electromagnetic Wave Transmission In Air and Minimum Electrical Power Consumption|last=Bhattacharjee|first=Pijush Kanti (2012)|website=International Journal of Computer Networks and Wireless Communications [IJCNWC], vol. 2, no. 5, pp. 556–59, 2012.|تاريخ الوصول=2022-07-04|تاريخ الأرشيف=2016-03-10|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20160310062417/http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2022-07-04|خونديځ نېټه=2016-03-10|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20160310062417/http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160310062417/http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310062417/http://www.ijcnwc.org/papers/vol2no52012/3vol2no5.pdf}}</ref> د ۲۰۱۶ کال په مې میاشت کې د متحدو ایالتونو د دولت له‌خوا د یوې اوږدمهالې څېړنې لومړنیو پایلو وښوده چې د راډيویي فریکونسۍ هغه وړانګې چې له ګرځنده ټېلیفون څخه خپرېږي، د سرطان لامل کېدلای شي.<ref>{{Cite web|url=https://www.motherjones.com/environment/2016/05/federal-study-links-cell-phone-radiation-cancer/|title="Game-changing" study links cellphone radiation to cancer|first=Josh|last=Harkinson|publisher=[[Mother Jones (magazine)|Mother Jones]]|date=2016-05-27|access-date=2020-12-10}}</ref><ref>[http://biorxiv.org/content/biorxiv/early/2016/05/26/055699.full.pdf "Report of Partial Findings from the National Toxicology Program Carcinogenesis Studies of Cell Phone Radiofrequency Radiation in Hsd: Sprague Dawley® SD rats (Whole Body Exposures) – Draft 5-19-2016"]</ref> == سرچينې == [[وېشنيزه:گرځنده غږلېږدی]] [[وېشنيزه:مخابرات]] j1ll5do6ookljifnplglqnqquxj39bw 0 48038 368874 244299 2026-09-04T23:33:34Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 368874 wikitext text/x-wiki '''ترانس نیستریا''' په [[انګلیسي]] Transnistria) په [[مولداویا]] هیواد کې پرته نیمه خپلواکه سیمه ده. یاده سیمه د [[نیستر سیند]] په غاړه د مولداویا او [[اوکراین]] ترمنځ پرته ده. {{Infobox country | conventional_long_name = Pridnestrovian Moldavian Republic | common_name = ترانسنیستریا | native_name = {{unbulleted list|item_style=font-size:95%; | <hr/><!-- don't change this. This is official in Transnistria -->{{native name|mol|Република (ترانسنیستریا سیمه)|italic=no}}<br/>{{resize|95%|{{nobold|{{lang|ro|Republica Moldovenească Nistreană}}}}}} | <hr/>{{native name|ru|Приднестровская Молдавская Республика|italic=no}}<br/>{{resize|95%|{{nobold|{{transl|ru|Pridnestrovskaja Moldavskaja Respublika}}}}}} | <hr/>{{native name|uk|Придністровська Молдавська Республіка|italic=no}}<br/>{{resize|95%|{{nobold|{{transl|uk|Prydnistrovsĭka Moldavsĭka Respublika}}}}}} }} | status = [[List of states with limited recognition|Unrecognised state]]<br/>Recognised by the [[United Nations]] as ''de jure'' part of [[Moldova]] | image_flag = Flag of Transnistria (state).svg | alt_flag = [[Flag of Transnistria]] | image_coat = Coat of arms of Transnistria.svg | symbol_type = Emblem | national_anthem = <br/>{{native name|ru|[[Anthem of Transnistria|Мы славим тебя, Приднестровье]]|italics=off|nolink=on}}<br/>{{lang|ru-Latn|My slavim tebja, Pridnestrovje}}{{nbsp|2}}{{small|([[Romanisation of Russian|transliteration]])<br/>''We sing the praises of Transnistria''}}<br/><center>[[File:Гимн Приднестровской Молдавской Республики (на трёх языках).ogg]]</center> | image_map = Transnistria in Europe (zoomed).svg | capital = [[تیراسپول]] | لوی ښار = پلازمینه | official_languages = {{unbulleted list |[[روسي]]^a |{{nowrap|[[مولداویایي ژبه|مولداوي]]^b<ref>{{cite web |url=http://president.gospmr.ru/ru/news/konstituciya-pridnestrovskoy-moldavskoy-respubliki |title=Конституция Приднестровской Молдавской Республики |work=Официальный сайт Президента ПМР |access-date=2019-10-19 |archive-date=2016-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125002326/http://president.gospmr.ru/ru/news/konstituciya-pridnestrovskoy-moldavskoy-respubliki |url-status=dead }}</ref>}} |[[اوکرایني ژبه|اوکرایني]]}} | languages_type = [[Lingua franca|Inter-ethnic<br/>language]] | languages = [[روسي]]<ref name="OSCE2011">{{cite web |url=http://www.osce.org/pc/81039?download=true |title=On the situation of Russian schools in Moldova| publisher=[[OSCE]] |date=14 July 2011}}</ref><ref name="Law of the Moldavian Soviet Socialist Republic on the Functioning of Languages on the Territory of the Moldavian SSR">{{cite web |url=http://usefoundation.org/view/436 |title=Law of the Moldavian Soviet Socialist Republic on the Functioning of Languages on the Territory of the Moldavian SSR |publisher=U.S. English Foundation Research |date=2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160921034927/http://usefoundation.org/view/436 |archivedate=21 September 2016 }}</ref><ref name="KOR">{{cite web |url=http://korrespondent.net/world/1539496-russkij-yazyk-v-moldove-mozhet-poteryat-svoj-status|title=Russian language in Moldova could lose their status (Русский язык в Молдове может потерять свой статус)| publisher=KORRESPONDENT |date=6 April 2013}}</ref> | ethnic_groups = {{unbulleted list | 34% [[روسان]] | 33% [[مولداویان]] | 26.7% [[اوکراینیان]] | {{nowrap|2.8% [[بلغاریان]]}} }} | ethnic_groups_year = 2015 census | demonym = Transnistrian, Pridnestrovian | government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[semi-presidential system|semi-presidential]] [[republic]] | leader_title1 = [[ولسمشر]] | leader_name1 = [[وادیم کراسنوسیلسکي]] | leader_title2 = [[لومړی وزیر]] | leader_name2 = [[الکساندار مارتینوف]] | leader_title3 = [[ویاند]] | leader_name3 = الکساندار شچربا | legislature = [[ پارلمان]] | sovereignty_type = [[List of states with limited recognition|Partially recognised state]] | established_event1 = [[Transnistrian Declaration of Independence|Independence]] from [[Moldavian SSR|SSR of Moldova]] declared | established_date1 = 2 سپتمبر 1990 | established_event2 = Independence from [[Soviet Union]] declared | established_date2 = 25 اګست 1991 | established_event3 = Succeeds the [[Pridnestrovian Moldavian Soviet Socialist Republic]] | established_date3 = 5 نومبر 1991<ref>The Supreme Soviet changed the official name of the republic from Pridnestrovian Moldavian Soviet Socialist Republic to Pridnestrovian Moldavian Republic on 5 نوامبر 1991. See: "Postanovlenie verkhovnogo soveta Pridnestrovskoi Moldavskoi Respubliki ob izmenenii nazvaniia respubliki," ''Dnestrovskaia pravda'', 6 نوامبر 1991, 1.</ref> | established_event4 = [[Transnistria War]] | established_date4 = {{nowrap|2 مارچ – 21 جولای 1992}} | established_event5 = Recognition | established_date5 = [[International recognition of Transnistria|3 non-UN members]]^c | area_km2 = 4163 | area_rank = <!-- 172 see hereafter--> | area_sq_mi = 1607 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 2.35 | population_estimate = 469,000<ref name="2018estimate">[http://flux.md/stiri/social/populatia-transnistriei-scazut-cu-143-la-suta.html/ Populația Transnistriei a scăzut cu 14,3 la sută] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803130923/http://flux.md/stiri/social/populatia-transnistriei-scazut-cu-143-la-suta.html/ |date=3 اګست 2017 }}</ref> | population_census = | population_estimate_year = 2018 | population_estimate_rank = <!--163 -- Where does this come from? Rank among what?--> | population_census_year = | population_density_km2 = 114 | population_density_sq_mi = 295 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = <!--77 -- Where does this come from? Rank among what?--> | GDP_nominal = [[US$]]1.0 میلیارده | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = 2007<ref>https://web.archive.org/web/20130616004647/http://www.vspmr.org/Upload/File/doklad2007.rar</ref> | GDP_nominal_per_capita = [[US$]]2,000 | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | Gini = <!--number only--> | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = | HDI = <!--number only--> | HDI_year = | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = | currency = [[د ترانسنیستریا روبل]]^d | currency_code = PRB | time_zone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | calling_code = [[Telephone numbers in Transnistria|+373]]^e | cctld = none^f | footnote_a = [[رسمي ژبه روسي]] | footnote_b = The [[رومانیایي ژبه]] written in Cyrillic script is officially called ''[[مولداویایي ژبه]]'' in Transnistria. | footnote_c = Limited to the breakaway [[Abkhazia|Republic of Abkhazia]], [[Republic of Artsakh]] and [[South Ossetia]] (see [[Community for Democracy and Rights of Nations]]). | footnote_d = [[Moldovan leu]] used in those areas under Moldovan control and in the security zone. | footnote_e = +373 5 and +373 2. | footnote_f = [[.md]] and [[.com]] are mostly used TLDs here, some companies uses [[.ru]] as well. }} ==جغرافیه== ==تاریخ== ==اقتصاد== gp103aa4ltwrn47vyt6k37epnk7qmj0 0 57024 368877 368838 2026-09-05T05:39:31Z An empty bliss beyond 40551 د [[ځانګړی:ونډې/~2026-47613-61|~2026-47613-61]] ([[د کارن خبرې اترې:~2026-47613-61|خبرې اترې]]) له خوا شوې 368838 بڼه بېرته وګرځول شوه 368877 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game|title=ماینکرافټ|image=Minecraft cover.png|caption=پروموشنل پوښ هنر|developer=[[موژنګ سټوډیو]]{{Efn|Ports to consoles developed by [[4J Studios]];<ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2014/11/6/7167349/microsoft-owns-minecraft-mojang-acquisition-closes|title=Microsoft officially owns Minecraft and developer Mojang now|last=Sarkar|first=Samit|date=6 November 2014|website=Polygon|language=en|access-date=19 March 2020}}</ref> New Nintendo 3DS port developed by [[Other Ocean Interactive]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nintendo.com/games/detail/minecraft-new-nintendo-3ds-edition |title=Minecraft: New Nintendo 3DS Edition |website=www.nintendo.com|access-date=3 February 2019}}</ref>}}|publisher={{Unbulleted list | Mojang Studios{{Efn|PC/Java, Android, iOS, Wii U, Nintendo 3DS, Nintendo Switch}} | [[Microsoft Studios]]{{Efn|Xbox 360, Xbox One, Windows Phone, Windows 10 Edition}} | {{Nowrap|[[Sony Interactive Entertainment]]}}{{Efn|PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita}} }}|series=''[[Minecraft (franchise)|Minecraft]]''|designer={{Unbulleted list | [[مارکوس پرسن]]{{Efn|۲۰۰۹–۲۰۱۱}} | [[جینس برګنسټن]]{{Efn|۲۰۱۱–حاضر}} }}|artist={{Unbulleted list | مارکوس تویونن | جیسپر بویرسټرا }}|composer=[[C418]]{{Efn|Samuel Åberg, [[Gareth Coker]], and [[Lena Raine]] have also contributed since release.}}|genre=[[سانډبکس لوبه|شګه بکس]], [[بقا لوبه|بقا]]|modes=[[یو لوبغاړی]], [[ملټي پلیر]]|platforms={{Collapsible list | title={{Nobold|[[Windows]], [[macOS]], [[Linux]]}} | [[Android (operating system)|Android]] | [[iOS]] | [[Xbox 360]] | [[Raspberry Pi]] | [[Windows Phone]] | [[PlayStation 3]] | [[Fire OS]] | [[PlayStation 4]] | [[Xbox One]] | [[PlayStation Vita]] | [[Universal Windows Platform]] | [[Wii U]] | [[tvOS]] | [[Nintendo Switch]] | [[New Nintendo 3DS]] }}}}'''ماینکرافټ''' {{Lang-en|Minecraft}} د سینډ باکس ویډیو ګېم ده چې د سویډني ویډیو لوبې پراختیا کونکي موجنګ سټوډیو لخوا رامینځته شوې. ګېم د جاوا برنامې ژبې کې د مارکوس "نوچ" پرسن لخوا رامینځته شوې. د څو لومړني خصوصي ازمونې نسخو تعقیب ، دا لومړی د می په ۲۰۰۹ کې عامه شو مخکې لدې چې په نومبر ۲۰۱۱ کې په بشپړ ډول خپور شي ، د جینس برګینسټین سره بیا پراختیا په غاړه اخلي. ''ماینکرافټ'' له هغه وروسته څو نورو پلیټفارمونو ته وړاندې شوی او د هر وخت ترټولو غوره پلورل شوې ویډیو ګېم ده ، تر ۲۰۰ ملیون ډیر کاپي پلورل شوي او ۱۲۶ ملیون میاشتني فعال کاروونکي تر ۲۰۲۰ پورې. په ''ماینکرافټ <ref>{{cite news |title=minecraft apk |url=https://dlandroid.com/minecraft-pocket-edition/|access-date=25 January 2022 |work=Minecraft |date=25 November 2021}}</ref>Minecraft '' کې ، لوبغاړي یو بلاک ، پروسیژر ډول تولید شوی 3D نړۍ په حقیقت کې د لامحدود ځمکې سره کشف کوي ، او ممکن خام توکي ، د لاسي صنایعو وسیلې او توکي کشف او استخراج کړي ، او جوړښتونه یا د ځمکې کارونه رامینځته کړي. د لوبې حالت پورې اړه لري ، لوبغاړي کولی شي د کمپیوټر کنټرول شوي خلکو سره مبارزه وکړي ، په بیله بیا په ورته نړۍ کې د نورو لوبغاړو سره همکاري یا سیالي وکړي. د لوبې حالتونو کې د بقا حالت شامل دی ، په کوم کې چې لوبغاړي باید د نړۍ رامینځته کولو او روغتیا ساتلو لپاره سرچینې ترلاسه کړي ، او تخلیقي حالت ، چیرې چې لوبغاړي لامحدود سرچینې او الوتنې ته لاسرسی لري. لوبغاړي کولی شي د لوبې نوي میکانیکونه ، توکي او شتمنۍ رامینځته کولو لپاره ګېم ترمیم کړي. == یاداښتونه == {{Notelist}} == سرچینې == <references /> == بهرنۍ اړیکې == * {{Official website|https://www.minecraft.net}} pbmd6dfta3loz1omfboctmyw538ctux 368880 368877 2026-09-05T07:08:43Z ~2026-47979-45 40606 /* سرچینې */ 368880 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game|title=ماینکرافټ|image=Minecraft cover.png|caption=پروموشنل پوښ هنر|developer=[[موژنګ سټوډیو]]{{Efn|Ports to consoles developed by [[4J Studios]];<ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/2014/11/6/7167349/microsoft-owns-minecraft-mojang-acquisition-closes|title=Microsoft officially owns Minecraft and developer Mojang now|last=Sarkar|first=Samit|date=6 November 2014|website=Polygon|language=en|access-date=19 March 2020}}</ref> New Nintendo 3DS port developed by [[Other Ocean Interactive]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nintendo.com/games/detail/minecraft-new-nintendo-3ds-edition |title=Minecraft: New Nintendo 3DS Edition |website=www.nintendo.com|access-date=3 February 2019}}</ref>}}|publisher={{Unbulleted list | Mojang Studios{{Efn|PC/Java, Android, iOS, Wii U, Nintendo 3DS, Nintendo Switch}} | [[Microsoft Studios]]{{Efn|Xbox 360, Xbox One, Windows Phone, Windows 10 Edition}} | {{Nowrap|[[Sony Interactive Entertainment]]}}{{Efn|PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita}} }}|series=''[[Minecraft (franchise)|Minecraft]]''|designer={{Unbulleted list | [[مارکوس پرسن]]{{Efn|۲۰۰۹–۲۰۱۱}} | [[جینس برګنسټن]]{{Efn|۲۰۱۱–حاضر}} }}|artist={{Unbulleted list | مارکوس تویونن | جیسپر بویرسټرا }}|composer=[[C418]]{{Efn|Samuel Åberg, [[Gareth Coker]], and [[Lena Raine]] have also contributed since release.}}|genre=[[سانډبکس لوبه|شګه بکس]], [[بقا لوبه|بقا]]|modes=[[یو لوبغاړی]], [[ملټي پلیر]]|platforms={{Collapsible list | title={{Nobold|[[Windows]], [[macOS]], [[Linux]]}} | [[Android (operating system)|Android]] | [[iOS]] | [[Xbox 360]] | [[Raspberry Pi]] | [[Windows Phone]] | [[PlayStation 3]] | [[Fire OS]] | [[PlayStation 4]] | [[Xbox One]] | [[PlayStation Vita]] | [[Universal Windows Platform]] | [[Wii U]] | [[tvOS]] | [[Nintendo Switch]] | [[New Nintendo 3DS]] }}}}'''ماینکرافټ''' {{Lang-en|Minecraft}} د سینډ باکس ویډیو ګېم ده چې د سویډني ویډیو لوبې پراختیا کونکي موجنګ سټوډیو لخوا رامینځته شوې. ګېم د جاوا برنامې ژبې کې د مارکوس "نوچ" پرسن لخوا رامینځته شوې. د څو لومړني خصوصي ازمونې نسخو تعقیب ، دا لومړی د می په ۲۰۰۹ کې عامه شو مخکې لدې چې په نومبر ۲۰۱۱ کې په بشپړ ډول خپور شي ، د جینس برګینسټین سره بیا پراختیا په غاړه اخلي. ''ماینکرافټ'' له هغه وروسته څو نورو پلیټفارمونو ته وړاندې شوی او د هر وخت ترټولو غوره پلورل شوې ویډیو ګېم ده ، تر ۲۰۰ ملیون ډیر کاپي پلورل شوي او ۱۲۶ ملیون میاشتني فعال کاروونکي تر ۲۰۲۰ پورې. په ''ماینکرافټ <ref>{{cite news |title=minecraft apk |url=https://dlandroid.com/minecraft-pocket-edition/|access-date=25 January 2022 |work=Minecraft |date=25 November 2021}}</ref>Minecraft '' کې ، لوبغاړي یو بلاک ، پروسیژر ډول تولید شوی 3D نړۍ په حقیقت کې د لامحدود ځمکې سره کشف کوي ، او ممکن خام توکي ، د لاسي صنایعو وسیلې او توکي کشف او استخراج کړي ، او جوړښتونه یا د ځمکې کارونه رامینځته کړي. د لوبې حالت پورې اړه لري ، لوبغاړي کولی شي د کمپیوټر کنټرول شوي خلکو سره مبارزه وکړي ، په بیله بیا په ورته نړۍ کې د نورو لوبغاړو سره همکاري یا سیالي وکړي. د لوبې حالتونو کې د بقا حالت شامل دی ، په کوم کې چې لوبغاړي باید د نړۍ رامینځته کولو او روغتیا ساتلو لپاره سرچینې ترلاسه کړي ، او تخلیقي حالت ، چیرې چې لوبغاړي لامحدود سرچینې او الوتنې ته لاسرسی لري. لوبغاړي کولی شي د لوبې نوي میکانیکونه ، توکي او شتمنۍ رامینځته کولو لپاره ګېم ترمیم کړي. == یاداښتونه == {{Notelist}} == سرچینې == <references /> == بهرنۍ اړیکې == * {{Official website|https://orefinder.io/}} 4erp1lmdm5n6rus99po6qr8bmlccqbl 0 57825 368888 336476 2026-09-05T11:34:16Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 368888 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}} کارل ايډوارډ سيګن (۹ نومبر ۱۹۳۴ ز– ۲۰ دسمبر ۱۹۹۶ز) امريکايي تبعه ستور پېژندونکي، اسمان پېژندونکی، د سيارو فزيکپوه، کاينات پېژندونکی، اسماني شيانو پېژدونکي، د اسماني ژوند پېژدونکی، لیکوال او د علم خپروونکی و. د هغه تر ټولو زيات پېژندل شوی علمي اثر، له ځمکې د بهر ژوند په اړه څېړنه ده او د وړانګو له لارې د اساسي کيمياوي موادو څخه د اميني تيزابياتو د توليد تجربوي ښودل دي. سيګن تشيال ته د استول شوو لومړنیو مادي پيغامونو ټولګه راټوله کړه، چې هغه مخکښه لوحه او د سفر زرين سوانح دي، هغه نړيوال پيغامونه که چېرې له ځمکې بهر هر ذهن ته ورسېږي، هغه به بالقوه ډول پرې پوه شي. سيګن د دې فرضيې په اړه استدلال وکړچې، له هغه وخته منل شوې ده او هغه دا چې، د زهره سيارې پر سر د تودوخې درجې ته د شنې خونې د اغېز سره نسبت ورکړل شي او له همدې څخه په ګټې اخیستنې سره د دې سيارې محاسبه وکړای شي.<ref name="surftemp">{{cite book|title=Conversations with Carl Sagan|edition=illustrated|first1=Carl|last1=Sagan|first2=Tom|last2=Head|publisher=University Press of Mississippi|year=2006|isbn=978-1-57806-736-7|page=[https://archive.org/details/conversationswit00saga/page/14 14]|url=https://archive.org/details/conversationswit00saga|url-access=registration}} [https://books.google.com/books?id=gJ1rDj2nR3EC&pg=PR14 Extract of page 14]</ref> په لومړي سر کې هغه په هارورډ کې مرستيال پروفيسر و، سيګن وروسته کورنيل ته ولاړ، چرته چې هغه د خپل مسلک زيات وخت د ستور پېژندنې او تشيال د علومو پروفيسر «ډاويډ ډاناکن» په توګه تېر کړ. سيګن له ۶۰۰ زياتې علمي رسالې او مقالې خپرې کړې او له شلو څخه د زياتو کتابونو يا خپله ليکوال و، يا شريک ليکوال و او يا سموونکی و. هغه زيات مشهورعلمي کتابونه هم ليکلي دي، لکه د عدن اژدها، کاينات، د بروکا ماغزه، پيکه اسماني رنګه نقطه چې ورستی کتاب يې خپله ويلی هم دی، همدا راز يې د کاينات په نوم تلويزيوني لړۍ په شریکه لېکلې چې په ۱۹۸۰ ز کال کې يې جايزه ګټلې وه: د دې لړۍ نوم يو شخصي سفر و. په تاريخ کې په عام امريکايي تلويزیون تر ټولو زياته لیدل شوې تلويزيوني لړۍ، کاينات، په شپېتو هېوادونو کې د پنځه سوه ميلیونو خلکو له خوا کتل شوې. د کاينات کتاب د يادې لړۍ سره د يو ځای والي په توګه خپور شو. هغه په ۱۹۸۵ ز کال کې علمي خيالي ناول «اړيکه» ولیکه، په ۱۹۹۷ زکال کې، په همدې نوم د يوه فلم لپاره بنسټ همدا کتاب و. د هغه په مقالو کې ۵۹۵،۰۰۰ توکي شامل دي اود کانګريس په کتابتون کې ارشيف شوي دي.  <ref name="scholar">{{Cite web|url=https://scholar.google.com/citations?user=Wd1k3voAAAAJ|title=Carl Sagan|website=scholar.google.com|access-date=2021-11-05|archive-date=2019-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20191223173449/https://scholar.google.com/citations?user=Wd1k3voAAAAJ|url-status=dead}}</ref><ref name="Starchild">{{cite web|url=http://starchild.gsfc.nasa.gov/docs/StarChild/whos_who_level2/sagan.html|title=StarChild: Dr. Carl Sagan|work=StarChild|publisher=[[NASA]]|access-date=October 8, 2009}}</ref><ref>{{cite book|title=The Seth MacFarlane Collection of the Carl Sagan and Ann Druyan Archive: A Finding Aid to the Collection in the Library of Congress|date=2013|publisher=Manuscript Division, Library of Congress|url=http://rs5.loc.gov/service/mss/eadxmlmss/eadpdfmss/2013/ms013113.pdf|لاسرسي نېټه=2021-11-05|خونديځ نېټه=2016-03-08|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20160308005013/http://rs5.loc.gov/service/mss/eadxmlmss/eadpdfmss/2013/ms013113.pdf|url-status=dead|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160308005013/http://rs5.loc.gov/service/mss/eadxmlmss/eadpdfmss/2013/ms013113.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308005013/http://rs5.loc.gov/service/mss/eadxmlmss/eadpdfmss/2013/ms013113.pdf}}</ref><ref>{{cite web|last1=Lowensohn|first1=Josh|title=Massive Carl Sagan archive posted by Library of Congress|url=https://www.theverge.com/2014/2/4/5379446/massive-carl-sagan-archive-posted-by-library-of-congress|access-date=January 16, 2016|website=The Verge|date=February 4, 2014}}</ref> سيګن له تجسسي علمي څېړنې او علمي طريقې څخه ملاتړ وکړ، بهر پېژندنې په برخه کې مخکښ و او له ځمکې څخه د بهر ژوند لټون ته يې وده ورکړه. هغه د خپل مسلکي ژوند ډېره برخه په کوارنل پوهنځي کې د ستورپېژندنې د پروفيسر په توګه تېر کړ، چېرته چې هغه د سيارو د مطالعاتو لابراتوار مديريت کاوه. سيګن او د هغه فعاليتونو ګڼې جايزې او وياړونه تر لاسه کړل چې په هغې کې د ناسا د عمومي غوره خدمتونو مډال، د عمومي غير خيالي لپاره د پوليټزرجايزه، د هغه د کتاب د عدن اژدها لپاره او د کايناتو د لړۍ لپاره: يو شخصي سفر د ايمي دوه جايزې، د پيو باډي جايزه او د هوګو جايزه شامل دي. هغه درې ودونه کړي وو او څلور ماشومان يې درلودل. د وينې په يو ډول نري رنځ(سرطان) له اخته کېدو وروسته سيګن په دوه شپېته کلنۍ کې د ۱۹۹۶ ز کال د دسمبر په شلمه نېټه د سږو د پړسوب له امله مړ شو. == د ژوند لومړي کلونه او زده کړې == کارل سيګن د نيويارک د بروکلين د بنسون هرسټ په سيمه کې د ۱۹۳۴ ز کال د نومبر په نهمه نېټه زېږېدلی و. د هغه پلار سمويل سيګن د کامينيټس-پډيسکي د سيمې کډوال و، چې هغه مهال دا سيمه په روسي سترواکۍ کې شامله وه او د اوسني يوکراين برخه ده، هغه د جامو په برخه کې کار کاوه. د هغه مور ريچل مولي ګروبرد نيويارک اوسېدونکې او د کور مېرمن وه. کارل ته دا نوم د ريچل د بيولوژيکي مور په وياړ ورکړل شوی و، چې چای کلارا نومېده، د سيګن په وينا: «هغه مور چې هغې نه پېژنده»، ځکه هغه د دویم ماشوم په زېږون مړه شوه. د ريچل پلار د روز په نوم له يوې بلې ښځې سره واده وکړ. د (کارل د خور) کارلو په وينا :«ريچل کله هم روز د خپلې مور په توګه ونه منله. هغه پوهېده  چې دا هغه مور نه ده چې دا يې زېږولې...هغه يو ياغي ماشوم او ځوان مشر و... چې اوس موږ ورته خپلواکه ښځه ويلی شو». <ref name="poundstone">[[Carl Sagan#Poundstone|Poundstone 1999]], pp. 363–364, 374–375.</ref><ref name="nyt">{{cite news|title=Carl Sagan, an Astronomer Who Excelled at Popularizing Science, Is Dead at 62|first=William|last=Dicke|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/1109.html|newspaper=[[The New York Times]]|date=December 21, 1996|access-date=August 31, 2013}}</ref><ref name="Internet Accuracy Project">{{cite web|title=Carl Sagan|url=http://www.accuracyproject.org/cbe-Sagan,Carl.html|website=Internet Accuracy Project|publisher=Internet Accuracy Project|location=Grandville, MI|access-date=August 22, 2012}}</ref><ref name="Davidson">[[Carl Sagan#Davidson|Davidson 1999]].</ref><ref>{{Cite web|title=Carl Sagan|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/first/d/davidson-sagan.html?module=inline|access-date=2021-05-07|website=archive.nytimes.com}}</ref> دا کورنۍ د اتلانتيک سمندر په غاړه د بروکلين په يوه اړونده سيمه  کې د بنسون هرسټ په يوه ساده کور کې اوسېده. د سيګن په وينا:: دوی سمون غوښتونکي يهوديان وو، د شمالي امريکا د اصلي يهوديت د څلورو ډلو څخه تر ټولو ازاده ډله. کارل او د هغه خور په دې موافق دي چې د دوی پلار خاص مذهبي نه و، خو د دوی مور بېخي په خدای ايمان درلود او په عبادت ځای کې ډېره فعاله وه...او يوازې پاکه غوښه يې خوړه (هغه چې د يهوديت په لوښي چمتو شوې وي). د رکود د اوج پر مهال، د هغه پلار د صحنې لارښود په توګه کار کاوه.<ref name="Davidson" /> د ژوندليک ليکونکي «کی ډيويډسن» په وينا: د سيګن کورنی جنګ، له مور پلار سره د هغه د نژدې اړيکو پايله وه، چې له ډېرو اړخونو څخه يو د بل پر ضد وو. سيګن وروسته خپلې ارزوونکې هيلې په خپلې مور پورې وتړلې، يوه ښځه چې د لومړۍ نړيوالې جګړې او ۱۹۲۰ ز کلونو پر مهال، د يوې ماشومې په توګه د نيويارک په ښار کې ډېره زياته بې وزله وه، د يوې ځوانې ښځې په توګه هغې خپلې فکري هيلې درلودلې، خو د ټولنيزو محدوديتونو، له امله ناهيلې شوې، محدوديتونه لکه: د هغې بې وزلي، د يوې ښځې او يوې مېرمنې په توګه د هغې حيثيت او يهودي توکم ته د هغې نسبت. ډيويډسن ليکي چې:: په همدې اساس، هغې يوازې د خپل يوازيني زوی کارل عبادت کاوه، چې هغه به د هغې نيمګړي خوبونه بشپړ کړي.<ref name="Davidson" /> په هر حال، هغه ادعا کوي، د هغه پلټونکی احساس د هغه له پلار څخه دی، چې هغه به په خپل وزګار وخت کې بې وزلو ته مڼې ورکولې يا به يې د نيويارک د کالو(جامو او لباس) په صنعت کې د مزدورانو مديريتي فشار کمولو لپاره، هغوی ته د ځواک په ورکولو کې مرسته کوله. سره له دې چې هغه د کارل فکري وړتياوو ته حيران و، هغه د خپل زوی تجسس په ارامۍ سره ومانه او دا يې د هغه د سترېدو يوه برخه وبلله. د ليکوال او ساينسپوه په توګه د سيګن په وروستيو کلونو کې به، هغه ډېر ځله په علمي نقطو د پوهېدو لپاره د خپل کوچنيتوب له يادښتونو څخه ګټه اخسته، لکه چې هغه په خپل کتاب «د هېرو شوو نيکونو سيوري» کتاب کې کړي دي. سيګن په خپلو وروستيو افکارو د خپل موراو پلار اغېز تشرېح کوي.<ref name="Davidson" /><ref name="Spangenburg">[[Carl Sagan#Spangenburg & Moser|Spangenburg & Moser 2004]], pp. 2–5.</ref><blockquote>زما مور او پلار ساينسپوهان نه وو. دوی د ساينس په اړه هېڅ نه پوهېدل، خو دا چې تل يې ماته تجسس(پلټنه) او پوښتنې راښودلې، دوی ماته دوه فکري لارې زده کړې چې په عملي چال چلند کې بنسټیزاغېز لري.</blockquote>سيګن يادونه کوي چې: د هغه لپاره يوه تر ټولو زياته ټاکونکې شېبه، هغه وه، کله چې په څلور کلنۍ کې، هغه په ۱۹۳ زز کال کې موراوپلار د نيويارک نړيوال نندارتون ته بوت. دا نندارتون د هغه په ژوند کې د عطف نقطه وګرځېده. هغه د امریکا د سبا ورځې د نندارتون د خوځنده نقشې يادونه کوي: «په هغې کې ښکلې لارې، د لونګو بوټي او کوچني عام موټر چې خلک يې دنګو ماڼيو ته بېول، د ښکليو منارو ودانۍ او د ودانيو الوتکونکې پښتۍ – او دا هر څه ښکلي ښکارېدل». په نورو نندارتونونو کې هغه يادوي چې څنګه يو برېښنايي څراغ، په يوې نوري برېښنايي حجره کې غږ پيدا کړ او څه ډول د ښاخۍ اواز په اسيلوسکوب باندې په څپو بدل شو.هغه د رسنيو راتلونکې ټيکنالوژي ولیده چې د راډيو او تلويزيون ځای به ونيسي. سيګن دا هر څه ليکلي دي.<ref name="Davidson" /><blockquote>په څرګند ډول، د عجايبو داسۍ نړې وه چې ما يې هېڅ فکر نه کاوه. څه ډول يو غږ په انځور او رڼا په غږ بدلېږي؟</blockquote>هغه د نندارتون يوه تر ټولو خپره شوې پېښه ولیده چې څه ډول يو کپسول له وښو ډک خوټېدونکي ځای کې خښېږي، چې د ۱۹۳۰ ز کلونو يادښتونه يې له ځانه سره لرل، دا کپسول به په راتلونکې زريزه کې په ځمکه د پاتې خلکو له خوا را و ايستل شي. د وخت کپسول کارل په هېجان راوست، ډيويډسن ليکلي: د غټانو په توګه، کارل او د هغه ملګري به يو همدا ډول کپسول جوړ کړي – داسې کپسولونه چې کهکشان ته به واستول شي؛ دا مخکښه لوحه  او د زرين سفر د رکود جزئيات وو چې ټول د سيګن د نړيوال نندارتون له خاطراتو اخستل شوي دي .<ref name="Davidson" /> == سرچينې او ياداښتونه == nlkmjfy1mo4leo6ewdaw28ra237orp9 0 57871 368876 362616 2026-09-05T04:15:50Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 368876 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float: left; margin: 0 0 1em 1em: 95%; text-align: right;" |- |- {{#if: | {{!}} colspan="2" style="font-size: smaller; text-align: center;" {{!}} [[دوتنه:|200px]]<br />{{{caption|}}}}} | colspan="2" style="font-size: larger; text-align: center;" | '''رضا ګودری''' <br /> |- ! colspan="2" style="background-color: #d0d0d0; text-align: center;" | معلومات |- ! نوم | رضا ګودری |- ! د زېزون نوم | محمد رضا ګودری |- ! زوکړه | {{birth date and age|1988|12|14}} |- ! زېږېدو ځاى | [[تهران]]، [[ایران]] |- ! هويت | [[ايران|ایرانی]] |- ! استوګنځی | چونبوري، [[تایلنډ]] |- ! لقب | پارسی لیوپرډ |- ! ونه | ۶ انچ ۵ پښه (۱/۹۵ متره) |- ! رسي | ۸۳/۹ انچ (۲/۱۳ متره) |- ! د تول ډله |منځنی وزن<br>سوپر منځنی وزن<br>سپک وزن<br>دروند تول |- ! څخه جګړه کوي |[[جاپان]]، [[تایلنډ]] |- ! لوبډله |د وینم روزنیز کمپ |- ! ښوونکي |حمید سلطانی کمپ (کراټی)<br>ساکمونګکول سیتچوچوک (موی تای)<br>دی الونزیو جیکسن (برازیلی جیو جیټسو) |- ! روزونکی |مهدي زاتوت (کیک بوکسنګ) |- ! رتبه |{{color box|black}} تور کمربند څلورم دان (کراټې)<br>{{color box|blue}} نیلي کمربند (برازیلی جیو جیتسو) |- ! موقف | ارتودوکس |- ! د پام وړ کلبونه | شینډنکی (۲۰۰۸-۲۰۱۶)<br>ډبلیو کی او (۲۰۱۶-۲۰۱۸)<br>پیر ټیکس جم (۲۰۱۸-۲۰۲۰)<br>وینم (له ۲۰۲۰ تر اوسه) |- ! فعال کلونه | له ۲۰۰۸ تر اوسه |- ! ویب سایټ | [http://www.rezagoodary.com www.rezagoodary.com] |- |} '''رضا ګودری''' {{lang-en|Reza Goodary}}، ({{lang-fa|رضا گودری}})؛ په ۱۴ دسمبر ۱۹۸۸ کې زیږیدلی) یو [[ايران|ایرانی]] [[ګډ رزمي هنرونه|مکسډ مارشل آرټسټ]]<ref name=":3">{{Cite web|date=2021-09-29|title=Goodray Joins One Championship|url=https://irannewsdaily.com/2021/09/goodray-joins-one-championship/|url-status=live|access-date=2021-09-29|website=Iran News Daily|language=en-US}}{{Cite web|date=2021-09-13|title=Borna news agency mentions continued success of Iranian martial artist in an article|url=https://www.vanguardngr.com/2021/09/borna-news-agency-mentions-continued-success-of-iranian-martial-artist-in-an-article/|access-date=2021-09-14|website=Vanguard News|language=en-US}}{{Cite web|last=|first=|date=2021-09-23|title=Iranian martial artist on the eve of a great signing agreement|url=http://www.iribnews.ir/fa/news/3228883|url-status=live|access-date=2021-09-28|website=IRIB News|language=fa}}</ref> سره لاسلیک کړی هغه په کراټې، موای تای، برازیلي جیو-جیتسو کې تخصص لري<ref name="careerwins">{{Cite web|last=|first=|date=2021-09-09|title=Goodary: Veterans should provide the arena for young people|url=http://parsine.com/fa/news/729180|url-status=dead|access-date=2021-09-10|website=Parsine|language=fa|archive-date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910052035/http://parsine.com/fa/news/729180}}{{Cite news|date=2021-10-10|title=Change schedule of Reza Goodary fight with his Thai opponent|language=fa|work=Borna News|url=https://www.borna.news/fa/tiny/news-1244776|access-date=2021-10-11}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> او د ۲۹۹ مسلکي کراټې جګړو ریکارډ لري.<ref>{{Cite web|date=2021-10-26|title=Reza Goodary, the first Iranian to fight for the WBC Muay Thai world title|url=https://www.tehrantimes.com/news/466382/Reza-Goodary-the-first-Iranian-to-fight-for-the-WBC-Muay-Thai|access-date=2021-10-26|website=Tehran Times|language=en|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026174604/https://www.tehrantimes.com/news/466382/Reza-Goodary-the-first-Iranian-to-fight-for-the-WBC-Muay-Thai|url-status=dead}}{{Cite web|date=2021-09-29|title=Iran's Goodary to face Thai opponent for WMC world title Dec|url=https://en.mehrnews.com/news/179207/Iran-s-Goodary-to-face-Thai-opponent-for-WMC-world-title-Dec|url-status=dead|access-date=2021-09-29|website=Mehr News Agency|language=en|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929165109/https://en.mehrnews.com/news/179207/Iran-s-Goodary-to-face-Thai-opponent-for-WMC-world-title-Dec}}</ref> == د ژوند لومړۍ ورځي او زده کړي == ګودری په تهران کې زیږیدلی او ماشومتوب یې د نرمک په سیمه کې تېر کړی دی.<ref name=":1">{{Cite web|last=|date=2021-08-31|title=Goodary: I am proud to be Iranian; My goal is to get more honors|url=https://www.irna.ir/news/84455893/گودری-به-ایرانی-بودنم-افتخار-می-کنم-هدفم-کسب-افتخارات-بیشتر|url-status=live|access-date=2021-09-01|website=IRNA|language=fa}}</ref> په ۱۹۹۵ کې، هغه په ۷ کلنۍ کې [[جودو]] پیل کړه<ref>{{Cite web|date=2021-09-18|title=Iranian fighter against Thai Muay Thai champion|url=https://hamshahrionline.ir/x7mh9|url-status=dead|access-date=2021-09-29|website=Hamshahri Online|language=fa|archive-date=2021-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918165033/https://hamshahrionline.ir/x7mh9}}</ref> او وروسته له هغه د دودیز چینایي مارشل آرټ زده کړه پیل کړه.<ref name=":11">{{Cite web|date=2021-09-13|title=Borna news agency mentions continued success of Iranian martial artist in an article|url=https://www.vanguardngr.com/2021/09/borna-news-agency-mentions-continued-success-of-iranian-martial-artist-in-an-article/|access-date=2021-09-14|website=Vanguard News|language=en-US}}{{Cite web|last=|first=|date=2021-09-23|title=Iranian martial artist on the eve of a great signing agreement|url=http://www.iribnews.ir/fa/news/3228883|url-status=live|access-date=2021-09-28|website=IRIB News|language=fa}}</ref> د جګړې له عملي میتد د سره د هغه د لیوالتیا له امله، هغه د دې پرځای په پوره توګه په کراټې تمرکز وکړ.<ref name=":2">{{Cite web|last=|first=|date=2021-08-31|title=Bloomberg report on the success of Iranian combat work|url=http://www.iribnews.ir/fa/news/3207273|url-status=live|access-date=2021-09-01|website=IRIB News|language=fa}}</ref> == مسلک == === ایران === ګودری د حامد سلطاني تر څارنې لاندې خپل تمرین کاوه، د ایران د قانون له مخې،<ref name=":2" /> ګودری خپل لازمي پوځي خدمت بشپړ کړی وو.<ref>{{Cite news|date=2021-09-04|title=Goodary: The path to success is only three things; Practice, practice and practice|language=fa|work=ILNA|url=https://www.ilna.news/fa/tiny/news-1126280|access-date=2021-09-16}}</ref> === تایلینډ === په مکمل کراټو کی له ۲۰ ملی ایرانی لقبونو ګټلو وروسته ، ګودری د نورو مارشل آرټونو سره هم علاقه پیدا کړه.<ref>{{Cite web|date=2021-09-11|title=My goal has been to make Iran proud|url=http://ana.press/x79J7|url-status=dead|access-date=2021-09-16|website=ANA|language=fa|تاريخ الأرشيف=2021-09-11|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210911095002/http://ana.press/x79J7|خونديځ نېټه=2021-09-11|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20210911095002/http://ana.press/x79J7|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20210911095002/http://ana.press/x79J7|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911095002/http://ana.press/x79J7}}</ref> کله چې د هغه روزونکی د ۲۰۱۶په فبروري کې آلمان ته مهاجر شو، هغه پریکړه وکړه چې تایلینډ ته لاړ شي<ref name=":7">{{Cite web|last=|date=2021-08-30|title=Goodary, the phenomenon of inexhaustible Yahoo Sports praise of the Iranian warrior|url=https://www.irna.ir/news/84454698/|url-status=live|access-date=2021-09-01|website=IRNA|language=fa}}</ref> === آمريكا متحده ايالات === د اګست په ۲۷، ۲۰۲۱، هغه اعلان وکړ چې هغه به ډیر ژر په متحده ایالاتو کې خپل تمرینات شروع کړي.<ref name=":8">{{Cite web|date=2020-08-30|title=Goodary, an inexhaustible phenomenon|url=https://khabarban.com/a/32962879|url-status=dead|access-date=2021-09-01|website=Khabarban|language=fa|archive-date=2021-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901070943/https://khabarban.com/a/32962879}}</ref> == د مارشل آرټ مسلک == === مکس مارشل آرټ === هغه په تایلینډ کې د وینم روزنیز کمپ کې د مهدي زاتوت تر څارنې لاندې د مکس مارشل آرټ روزنې کې مصروف دی.<ref>{{Cite web|date=2021-09-15|title=Brag of the Thai hero before the battle with the Iranian martial artist|url=https://mehrnews.com/xW6Dp|url-status=dead|access-date=2021-09-15|website=Mehr News|language=fa|archive-date=2021-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915150734/https://mehrnews.com/xW6Dp}}</ref> === د بشپړ تماس کراټې === په ۲۰۱۶ کې، هغه په پټایا کې د بشپړ تماس کراټې نړیوالو سیالیو کې دریم ځای وګاټه او په [[اوساکا]] کې د نړۍ د بایکورین کیکان کپ کې د اتو په سر کې ځای درلود.<ref name=":4">{{Cite web|date=2018-05-27|title=Reza Goodary defended his title in 2018 in Okinawa-Japan|url=https://world-kumite.org/reza-goodary-defended-his-title-in-2018-in-okinawa-japan/|access-date=2021-08-24|website=World Kumite Organization|language=en-US}}</ref> په ۲۰۱۷ او ۲۰۱۸ کې، هغه په اوکیناوا ټاپو کې د جاپان په ملي اتلولۍ کې لومړی مقام ترلاسه کړ.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2021-09-12|title=Martial arts of Iranian legionnaires in preparing to enter MMA|url=https://www.mizan.news/fa/news/757145|url-status=dead|access-date=2021-09-12|website=Mizan|language=fa|archive-date=2021-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210912131506/https://www.mizan.news/fa/news/757145}}</ref> === موای تای === په ۲۰۱۶کې، ګوډري د ساکمونګکول سیتچوکوک تر څارنې لاندې موای تای زده کړه وکړه.<ref>{{Cite web|date=2021-09-07|title=Reza Goodary: I am looking for the continuation of my honors|url=https://news.msy.gov.ir/news/2163536.htm|url-status=live|access-date=2021-09-08|website=Iran Ministry of Sport|language=fa}}</ref> د ۲۰۱۸او ۲۰۲۰ترمنځ، ګوډري په تایلینډ کې د موای تای په اتو مسلکي جګړو کې برخه اخیستې وه.<ref>{{Cite web|date=2021-09-14|title=Fight between Iranian fighter and Thai hero with the taste of revenge|url=https://www.varzesh3.com/news/1779558/جدال-فایتر-ایرانی-و-قهرمان-تایلندی-با-چاشنی-انتقام|url-status=live|access-date=2021-09-14|website=Varzesh 3|language=fa}}</ref> د اپریل په ۲۲، ۲۰۱۸، هغه په میکس موی تای کې د UFC جنګیالي فل هاوس سره مخامخ شو.<ref>{{Cite web|date=2021-10-26|title=Reza Goodary, the first Iranian to fight for the WBC Muay Thai world title|url=https://www.tehrantimes.com/news/466382/Reza-Goodary-the-first-Iranian-to-fight-for-the-WBC-Muay-Thai|access-date=2021-10-26|website=Tehran Times|language=en|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026174604/https://www.tehrantimes.com/news/466382/Reza-Goodary-the-first-Iranian-to-fight-for-the-WBC-Muay-Thai|url-status=dead}}{{Cite web|date=2021-09-29|title=Iran's Goodary to face Thai opponent for WMC world title Dec|url=https://en.mehrnews.com/news/179207/Iran-s-Goodary-to-face-Thai-opponent-for-WMC-world-title-Dec|url-status=dead|access-date=2021-09-29|website=Mehr News Agency|language=en|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929165109/https://en.mehrnews.com/news/179207/Iran-s-Goodary-to-face-Thai-opponent-for-WMC-world-title-Dec}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-04-22|title=Max Muay Thai Stadium|url=https://muaythaitv.us/events/max-muay-thai-e5002.html|url-status=dead|access-date=2021-08-28|website=MuayThai TV|تاريخ الأرشيف=2018-10-25|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181025122052/https://muaythaitv.us/events/max-muay-thai-e5002.html|خونديځ نېټه=2018-10-25|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181025122052/https://muaythaitv.us/events/max-muay-thai-e5002.html|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181025122052/https://muaythaitv.us/events/max-muay-thai-e5002.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025122052/https://muaythaitv.us/events/max-muay-thai-e5002.html}}</ref> === د برازیل جیو-جیتسو === په ۲۰۱۹ کې ، هغه د فیرټیکس جیم کې د سیلسو رولیم جونیر نظارت لاندې د برازیل جیو جیتسو تمرین پیل کړ.<ref name=":12">{{Cite web|last=|date=2021-08-31|title=Goodary: My goal is to get more honors|url=https://www.irna.ir/news/84455893/|url-status=live|access-date=2021-09-01|website=IRNA|language=fa}}</ref> هغه وتوانید چې نیلي بیلټ برازیلي جیو جیټسو د ډی الونزیو جیکسن لاسونو څخه ترلاسه کړي.<ref>{{Cite web|date=2020-06-04|title=2016 & 2019 World Martial Arts Masterships Champion Sets Sights On Mixed Martial Arts World|url=https://www.yahoo.com/lifestyle/2016-2019-world-martial-arts-184000537.html|url-status=dead|access-date=2021-08-24|website=Yahoo Lifestyle|language=en-US|تاريخ الأرشيف=2021-06-02|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210602234633/https://www.yahoo.com/lifestyle/2016-2019-world-martial-arts-184000537.html|خونديځ نېټه=2021-06-02|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20210602234633/https://www.yahoo.com/lifestyle/2016-2019-world-martial-arts-184000537.html|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20210602234633/https://www.yahoo.com/lifestyle/2016-2019-world-martial-arts-184000537.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602234633/https://www.yahoo.com/lifestyle/2016-2019-world-martial-arts-184000537.html}}{{Cite web|date=2021-09-01|title=Goodary: My heart always beats for my country / I am proud to be Iranian|url=https://www.ipna.ir/?p=186622|url-status=dead|access-date=2021-09-16|website=IPNA|language=fa|archive-date=2021-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004224056/https://www.ipna.ir/?p=186622}}</ref> هغه د سیام کپ بی جی جی او کوپا دی بنکاک بیجونو لپاره مبارزه وکړې.<ref name=":5">{{Cite web|date=2019-11-18|title=Results, Copa de Bangkok 2019|url=https://smoothcomp.com/en/event/2478/results|url-status=dead|access-date=2021-08-24|website=Smoothcomp|language=en|archive-date=2020-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031162025/https://smoothcomp.com/en/event/2478/results}}{{Cite web|date=2020-12-19|title=Results, Siam Cup BJJ GI & No-Gi Tournament|url=https://smoothcomp.com/en/event/4167/results|url-status=dead|access-date=2021-08-24|website=Smoothcomp|language=en|archive-date=2021-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210607063841/https://smoothcomp.com/en/event/4167/results}}</ref> نوموړي په ۲۰۱۹ او ۲۰۲۰ کلونو کې د برازیل د جیو جیتسو په ډګر کې په ۴ نړیوالو سیالیو کې هم برخه اخیستې، ۲۰ مسابقې یې په بریالۍ توګه تر سره کړې او ۱۶ د سرو زرو، ۱ د سپینو زرو او ۳ د برونزو مډالونه یې ګټلي دي.<ref>{{Cite news|date=2021-08-31|title=Foreign media praises the Iranian fighter|language=fa|work=Borna News|url=https://www.borna.news/fa/tiny/news-1227083|access-date=2021-09-16}}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === د مارشل آرټ نړیوال ماسټرشپ === په ۲۰۱۶او ۲۰۱۹کې، هغه په [[سویلي کوریا]] کې د نړۍ د مارشل آرټ ماسټرشپونو کې د برونزو مډالونه وګټل.<ref>{{Cite web|date=2021-09-15|title=Thai heroic deafness before the battle with the Iranian martial artist|url=http://mehrnews.com/xW6Dp|url-status=dead|access-date=2021-09-16|website=Mehr News Agency|language=fa|archive-date=2021-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915150734/http://mehrnews.com/xW6Dp}}{{Cite web|date=2019-09-02|title=Iran Yongmudo shone in the 2019 WMC|url=http://honarhayerazmi.com/fa/news/nt63913695/-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%AF%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%BE-2019-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%DB%8C%D8%AF.html?printer=printer|url-status=dead|access-date=2021-08-24|website=Honarhaye Razmi|language=fa|archive-date=2021-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824104043/http://honarhayerazmi.com/fa/news/nt63913695/-%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%AF%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%BE-2019-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%DB%8C%D8%AF.html?printer=printer}}{{Cite web|date=2016-09-08|title=2016 WMC E-Book (Page 221)|url=http://www.mastership.org/base/ebook/white/index.html#/221|url-status=dead|access-date=2021-08-24|website=Mastership|language=ko|archive-date=2021-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210810082103/http://www.mastership.org/base/ebook/white/index.html#/221}}</ref> === یونګمودو === په ۲۰۱۶او ۲۰۱۹کې، هغه د یونګمودو په نړیوالو سیالیو کې د سپینو زرو مډال وګاټه.<ref>{{Cite web|last=|date=2019-09-03|title=Winning a gold and a bronze medal by Iran's Yongmudo national team in South Korea|url=http://radioneshat.com/fa/news/5699|url-status=live|access-date=2021-08-24|website=Radio Neshat|language=fa}}</ref> == د لاسته راوړنو لنډیزه == === کراټې === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:center;" width="45%" !کال !مقابله !ځای !رتبه !پیښه |- |۲۰۱۶ |د بایکورین کیکان نړیوال ټورنمنټ |پټایا، [[تایلنډ]] | bgcolor="cc9966" |دریم | rowspan="3" |انفرادي کومایټ |- |۲۰۱۷ |د بایکورین کیکان جاپان اتلولۍ |اوکیناوا، [[جاپان]] | bgcolor="gold" |اول |- |۲۰۱۸ |د بایکورین کیکان جاپان اتلولۍ |اوکیناوا، [[جاپان]] | bgcolor="gold" |اول |} <ref name=":4" /> === د برازیل جیو-جتسو === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:center;" width="45%" !کال !مقابله !ځای !رتبه !پیښه |- | rowspan="5" |۲۰۱۹ |سیام کپ بی جی جی |[[بنکاک]]، [[تایلنډ]] | bgcolor="gold" |اول |انفرادي جی ای |- | rowspan="4" |کوپا دی بنکاک | rowspan="4" |[[بنکاک]]، [[تایلنډ]] | bgcolor="gold" |اول |انفرادي بغیر جی ای |- | bgcolor="gold" |اول |انفرادي جی ای |- | bgcolor="gold" |اول |انفرادي بغیر جی ای |- | bgcolor="silver" |دوهم |انفرادي جی ای |- | rowspan="4" |۲۰۲۰ |د تایلینډ اتلولۍ |[[بنکاک]]، [[تایلنډ]] | bgcolor="gold" |اول |د جوجیتسو مبارزه |- | rowspan="3" |سیام کپ بی جی جی | rowspan="3" |[[بنکاک]]، [[تایلنډ]] | bgcolor="gold" |اول |انفرادي بغیر جی ای |- | bgcolor="cc9966" |دریم |انفرادي جی ای |- | bgcolor="cc9966" |دریم |انفرادي بغیر جی ای |} <ref name=":5" /> === د نړۍ مارشل آرټ ماسټرشپ === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:center;" width="45%" !کال !مقابله !ځای !رتبه !پیښه |- |۲۰۱۶ |د مارشل آرټ نړیوال ماسټرشپ |چینوګجو, [[سویلي کوریا]] | rowspan="2" bgcolor="cc9966" |دریم | rowspan="3" |انفرادی مقابله |- | rowspan="2" |۲۰۱۹ | rowspan="2" |د مارشل آرټ نړیوال ماسټرشپ | rowspan="2" |چینوګجو, [[سویلي کوریا]] |- | bgcolor="cc9966" |دریم |} <ref>{{Cite web|date=2019-09-06|title=2019 Chungju World Martial Arts Masterships > Games Info > Ranking|url=http://www.chungju2019.com/home_eng/sub.php?menukey=250&code1=2&code2=1&code3=IRI|url-status=bot: unknown|access-date=2021-08-24|website=Chungju 2019|تاريخ الأرشيف=2019-11-02|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20191102223042/http://www.chungju2019.com/home_eng/sub.php?menukey=250&code1=2&code2=1&code3=IRI}}{{Cite web|date=2016-09-08|title=2016 World Martial Arts Mastership’ Yongmudo Competition Open|url=http://m.mooye.net/11347|url-status=live|access-date=2021-09-10|website=Martial Arts Newspaper|language=ko}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === یونګمودو === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:center;" width="45%" !کال !مقابله !ځای !رتبه !پیښه |- |۲۰۱۶ |د یونګمودو نړیوال ټورنمنټ |یونګین، [[سویلي کوریا]] | bgcolor="silver" |دوهم |انفرادی مقابله |} <ref>{{Cite web|date=2016-09-10|title=The brilliance of the Iran national team in the Yongmudo international tournament|url=http://honarhayerazmi.com/fa/news/nt2944299/-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D8%B4-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%AF%D9%88.html?printer=printer|url-status=dead|access-date=2021-08-24|website=Honarhaye Razmi|language=fa|archive-date=2021-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824104041/http://honarhayerazmi.com/fa/news/nt2944299/-%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D8%B4-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D9%88%D9%86%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%AF%D9%88.html?printer=printer}}</ref> ==باندنۍ تړنې== {{Commons}} * [http://www.rezagoodary.com/ رسمي ویب پاڼه] * {{Facebook|RezaGoodary}} * {{Twitter|RezaGoodary}} [[وېشنيزه:1988 زېږېدنې]] 9ue4h9reg04zjro2ns20jn1yc0t0mj1 0 61500 368881 367655 2026-09-05T08:29:53Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 368881 wikitext text/x-wiki '''نانو الکترونیک''' (انګلیسي: Nanoelectronics) په برېښنایي یا الکترونیکي برخو کې د نانو ټیکنالوژۍ کارولو ته وایي. دا اصطلاح د وسایلو او موادو یوه متنوع ټولګه رانغاړي او عامه ځانګړنه یې دا ده چې دوی دومره کوچني دي چې بین الاتومي تعاملات او د کوانټم میخانیکي خواص باید په پراخه کچه پکې مطالعه شي. ځینې یې په لاندې ډول دي: هایبرېد مالیکولر/سیمي کنډکټر الکترونیک، یو اړخیز نانوټیوبونه/نانووایرونه (لکه سیلیکان نانووایرونه یا کاربن نانوټیوبونه) ​​یا پرمختللي مالیکولر الکترونیک. نانو الکترونیکي وسایل د یو نانومتر (nm) او ۱۰۰ نانومتر ترمنځ اندازې سره نازک ابعاد لري. وروستي سیلیکان موسفیټ MOSFET (فلزي-اکسایډ-سیمیکنډکټر میداني-اغېزه لرونکي ټرانزیسټر یا MOS ټرانزیسټر) د ټیکنالوژۍ نسلونه لا دمخه په همدغه رژیم کې دي، چې د ۲۲ نانومترونو CMOS (تکمیلي MOS) غوټې یا نوډونه او ورپسې ۱۴ نانومتره، ۱۰ نانومتره او ۷ نانومتره فینفېټ FinFET (فین میداني-اغېزه لرونکي ټرانزیسټر) نسلونه پکې شاملېږي. نانو الکترونیک ته ځینې وختونه د بدلون راوړونکې ټیکنالوژۍ په سترګه کتل کېږي، ځکه چې اوسني هغه یې له دودیز ټرانزیسټرونو څخه پام وړ توپیر لري.<ref>{{cite journal|last1=Beaumont|first1=Steven P.|title=III–V Nanoelectronics|journal=Microelectronic Engineering|date=September 1996|volume=32|issue=1|pages=283–295|doi=10.1016/0167-9317(95)00367-3|issn=0167-9317}}</ref> == تاریخچه == فلزي نانولایر-بیس ټرانزیسټرونه په ۱۹۶۰ کال کې د اې روز له لوري، او بیا په ۱۹۶۲ کال کې د اتالا، کاهنګ او ګیپرټ لخوا وړاندیز شوي او ښودل شوي دي. په ۱۹۶۲ کال کې ګیپرټ، اتالا او کاهنګ د خپل یوه نوښتګر کار په پایله کې یو نانولایر-بیس فلزي-سیميکنډکټر یا نیمه هادي ټرانزیسټر جوړ کړ، چې د ۱۰ نانومتر په پنډوالي د سرو زرو (Au) نازک فلمونه پکې کارېدلي وو. په ۱۹۸۷ کال کې د بیژن داوري په مشرۍ د IBM یوې څېړنیزې ډلې د ټنګسټن-ګیټ ټیکنالوژۍ په کارولو سره د ۱۰ نانومتره ګیټ اکسایډ په پنډوالي سره د فلزي–اکسایډ–سیمیکمډکټر د میداني-اغېزې ټرانزیسټر (MOSFET) وړاندې کړ.<ref>{{cite book|last1=Pasa|first1=André Avelino|chapter=Chapter 13: Metal Nanolayer-Base Transistor|title=Handbook of Nanophysics: Nanoelectronics and Nanophotonics|date=2010|publisher=[[CRC Press]]|isbn=9781420075519|pages=13-1, 13-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=a3kJAMALo0MC&pg=SA13-PA1}}</ref><ref name="Davari1987">{{cite journal|last1=Davari|first1=Bijan|author1-link=Bijan Davari|last2=Ting|first2=Chung-Yu|last3=Ahn|first3=Kie Y.|last4=Basavaiah|first4=S.|last5=Hu|first5=Chao-Kun|last6=Taur|first6=Yuan|last7=Wordeman|first7=Matthew R.|last8=Aboelfotoh|first8=O.|last9=Krusin-Elbaum|first9=L.|last10=Joshi|first10=Rajiv V.|last11=Polcari|first11=Michael R.|title=Submicron Tungsten Gate MOSFET with 10 nm Gate Oxide|journal=1987 Symposium on VLSI Technology. Digest of Technical Papers|date=1987|pages=61–62|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/4480422}}</ref> په ۱۹۹۹ کال کې د فرانسې په ګرینوبل کې د برېښنایي او معلوماتي ټیکنالوژۍ په لابراتوار کې یو CMOS (تکمیلي MOS) ټرانزیسټر جوړ شو، او د MOSFET ټرانزیسټر د اصولو محدودیتونه یې له ۱۸ نانومتر قطر سره وازمویل (چې شاوخوا ۷۰ اتومونه پکې څنګ په څنګ اېښودل شوي وو). دې چارې شونې کړه چې د یوې یورو (€) پر سکه د اووه میلیارده جنکشنونو تیوریکي ادغام چمتو شي. که څه هم CMOS ټرانزیسټر یوه داسې ساده څېړنیزه تجربه هم نه وه چې د CMOS ټیکنالوژۍ د فعالیت څرنګوالی وڅېړي، بلکې دا ښودل وو چې اوس چې موږ په خپله پر مالیکولر مقیاس کار کولو ته نږدې کېږو، دا ټیکنالوژي څه ډول کار کوي. په ۲۰۰۷ کال کې ژان باپټیسټ والډنر وویل، چې په یوه سرکټ یا مدار کې د دغه لوی شمېر ټرانزیسټرونو پر همغږي شوي منتاژ یا تړنه باندې تسلط به ناشونی وي او په صنعتي کچه رامنځته کول به یې هم ناشوني وي.<ref name="Liu">{{cite web|last1=Tsu‐Jae King|first1=Liu|author-link1=Tsu-Jae King Liu|title=FinFET: History, Fundamentals and Future|url=https://people.eecs.berkeley.edu/~tking/presentations/KingLiu_2012VLSI-Tshortcourse|website=[[University of California, Berkeley]]|publisher=Symposium on VLSI Technology Short Course|date=June 11, 2012|access-date=9 July 2019|archive-date=18 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918160032/http://people.eecs.berkeley.edu/~tking/presentations/KingLiu_2012VLSI-Tshortcourse|url-status=dead}}</ref><ref name="Colinge">{{cite book|last1=Colinge|first1=J.P.|title=FinFETs and Other Multi-Gate Transistors|date=2008|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9780387717517|page=11|url=https://books.google.com/books?id=t1ojkCdTGEEC&pg=PA11}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hisamoto|first1=D.|last2=Kaga|first2=T.|last3=Kawamoto|first3=Y.|last4=Takeda|first4=E.|title=A fully depleted lean-channel transistor (DELTA)-a novel vertical ultra thin SOI MOSFET|journal=International Technical Digest on Electron Devices Meeting|date=December 1989|pages=833–836|doi=10.1109/IEDM.1989.74182|s2cid=114072236}}</ref><ref>{{cite web|title=IEEE Andrew S. Grove Award Recipients|url=https://www.ieee.org/about/awards/bios/grove-recipients.html|website=[[IEEE Andrew S. Grove Award]]|publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=4 July 2019}}</ref><ref name="intel">{{cite web|title=The Breakthrough Advantage for FPGAs with Tri-Gate Technology|url=https://www.intel.com/content/dam/www/programmable/us/en/pdfs/literature/wp/wp-01201-fpga-tri-gate-technology.pdf|publisher=[[Intel]]|year=2014|access-date=4 July 2019}}</ref> په ۲۰۰۶ کال کې د کوریا د ساینس او ​​​​ټیکنالوژۍ پرمختللي انسټیټیوټ (KAIST) او د ملي نانو فاب مرکز د کوریايي څېړونکو یوې ډلې یو ۳ نانومتره MOSFET جوړ کړ، چې د نړۍ ترټولو کوچنۍ نانو الکترونیکي وسیله وه. دا د څو-دروازه‌اي-شاوخوا FinFET ټیکنالوژۍ پر بنسټ و.<ref>{{cite book|last=Waldner|first=Jean-Baptiste|author-link=Jean-Baptiste Waldner|title=Nanocomputers and Swarm Intelligence|url=https://archive.org/details/nanocomputersswa0000wald|publisher=[[ISTE Ltd|ISTE]]|place=London|year=2007|isbn=978-1-84704-002-2|page=[https://archive.org/details/nanocomputersswa0000wald/page/26 26]}}</ref><ref>{{citation|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-145838158.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106011401/http://www.highbeam.com/doc/1G1-145838158.html|url-status=dead|archive-date=6 November 2012|title=Still Room at the Bottom (nanometer transistor developed by Yang-kyu Choi from the Korea Advanced Institute of Science and Technology)|date=1 April 2006|work=Nanoparticle News|access-date=6 July 2019}}</ref><ref>{{citation|first=Hyunjin|last=Lee|year=2006|title=Sub-5nm All-Around Gate FinFET for Ultimate Scaling|journal=Symposium on VLSI Technology, 2006|pages=58–59|doi=10.1109/VLSIT.2006.1705215|display-authors=etal|isbn=978-1-4244-0005-8|hdl=10203/698|s2cid=26482358|hdl-access=free}}</ref> د نانو الکترونیکي سیمیکمډکټر وسایلو سوداګریز تولید په ۲۰۱۰ لسیزه کې پیل شو. په ۲۰۱۳ کال کې د اېس کې هاینېکس (SK Hynix) شرکت د ۱۶ نانومتره پروسې سوداګریز ډله‌ایز تولید پیل کړ، TSMC د 16 nm FinFET پروسې تولید پیل کړ، او سامسونګ الکترونیک د 10 nm ټولګي پروسې تولید پیل کړ؛ او TSMC بیا په ۲۰۱۷ کال د ۷ نانومتره پروسس تولید پیل کړ، او سامسونګ بیا په ۲۰۱۸ کال کې د ۵ نانومتره پروسس تولید پیل کړ. په ۲۰۱۷ کال کې TSMC شرکت تر ۲۰۲۲ کال پورې د ۳ نانومتره پروسې سوداګریز تولید لپاره خپل پلانونه اعلان کړل. په ۲۰۱۹ کال کې سامسونګ تر ۲۰۲۱ پورې د ۳ نانومتره GAAFET (څو-دروازه‌اي-شاوخوا FET) لپاره خپل پلانونه اعلان کړل.<ref name="hynix2010s">{{cite web|title=History: 2010s|url=https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp|website=[[SK Hynix]]|access-date=8 July 2019|تاريخ الأرشيف=17 May 2021|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210517040328/https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp|url-status=dead|خونديځ نېټه=17 May 2021|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20210517040328/https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20210517040328/https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517040328/https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp}}</ref><ref>{{cite web|title=16/12nm Technology|url=https://www.tsmc.com/english/dedicatedFoundry/technology/16nm.htm|publisher=[[TSMC]]|access-date=30 June 2019}}</ref><ref name="tomshardware">{{cite news|title=Samsung Mass Producing 128Gb 3-bit MLC NAND Flash|url=https://www.tomshardware.co.uk/NAND-128Gb-Mass-Production-3-bit-MLC,news-43458.html|access-date=21 June 2019|work=[[Tom's Hardware]]|date=11 April 2013|archive-date=21 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621175628/https://www.tomshardware.co.uk/NAND-128Gb-Mass-Production-3-bit-MLC,news-43458.html|url-status=dead}}</ref><ref name="tsmc-7nm">{{cite web|title=7nm Technology|url=https://www.tsmc.com/english/dedicatedFoundry/technology/7nm.htm|publisher=[[TSMC]]|access-date=30 June 2019}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.tomshardware.com/news/samsung-3nm-gaafet-production-2021,38426.html|title=Samsung Plans Mass Production of 3nm GAAFET Chips in 2021|first=Lucian|last=Armasu|date=11 January 2019|work=www.tomshardware.com}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.eetimes.com/document.asp?doc_id=1332388|title=TSMC Aims to Build World's First 3-nm Fab|first=Alan|last=Patterson|date=2 Oct 2017|work=www.eetimes.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.anandtech.com/show/14231/samsung-completes-development-of-5-nm-euv-process-technology|title=Samsung Completes Development of 5nm EUV Process Technology|last=Shilov|first=Anton|website=www.anandtech.com|access-date=2019-05-31|archive-date=2019-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420144452/https://www.anandtech.com/show/14231/samsung-completes-development-of-5-nm-euv-process-technology|url-status=dead}}</ref> == نانو الکترونیکي وسایل == د لوړې ټیکنالوژۍ د تولید اوسنۍ پروسې د دودیزو له پورته څخه ښکته (top down) ستراتیژیو پر بنسټ دي، چېرې چې نانو ټیکنالوژي لا له وړاندې په خاموشۍ سره پېژندل شوې ده. د مدغمو سرکټونو د نازک اوږدوالي مقیاس له وړاندې څخه په سي پي یو ګانو (CPUs) یا ډاینامیک رم (DRAM) وسایلو کې د ټرانزیسټرونو د دروازې د اوږدوالي اړوند په نانومقیاس (۵۰ نانومتره او ښکته) کې شته دی. === کمپیوټرونه === نانو الکترونیک د کمپیوټر د پروسیسرونو د سيمي‌کنډکټر د جوړونې له معمولي تخنیکونو سره د ممکنه پیاوړي کولو په پرتله د لا زیات پیاوړي کولو زېری له ځان سره لري. په اوسني وخت کې یې یو شمېر طریقې تر څېړنې لاندې دي، چې د نانولیتوګرافي نوې بڼې، او همدا راز د دودیزو CMOS اجزاوو پر ځای کې د نانوموادو لکه نانووایرونو یا کوچنیو مالیکولونو کارول پکې شاملېږي. د ساحوي اغېزې ټرانزیسټرونه، د دواړو سیميکنډکټر کاربن نانوټیوبونو او هیټرو سټرکچر شوو سیميکنډکټر نانووایرونو (SiNWs) په کارولو سره جوړ شوي دي.<ref>{{Cite journal|last=Postma|first=Henk W. Ch.|author2=Teepen, Tijs|author3=Yao, Zhen|author4=Grifoni, Milena|author5=Dekker, Cees|title=Carbon nanotube single-electron transistors at room temperature|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=293|issue=5527|year=2001|pmid=11441175|pages=76–79|doi=10.1126/science.1061797|bibcode=2001Sci...293...76P|s2cid=10977413|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/293/5527/76}}</ref><ref>{{cite journal|last=Xiang|first=Jie|author2=Lu, Wei|author3=Hu, Yongjie|author4=Wu, Yue|author5=Yan Hao|author6=Lieber, Charles M.|title=Ge/Si nanowire heterostructures as highperformance field-effect transistors|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-05-25_441_7092/page/489|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=441|issue=7092|pages=489–493|year=2006|pmid=16724062|doi=10.1038/nature04796|bibcode=2006Natur.441..489X|s2cid=4408636}}</ref> === د حافظې ذخیره === په تېرو وختونو کې د برېښنایي یا الکترونکي حافظې په ډیزاین کې تر ډېره د ټرانزیسټرونو پر جوړولو تکیه کېده. که څه هم پر متقاطع بټنه (crossbar switch) ولاړ الکترونیک یا برقیاتو په اړه څېړنې د ډېر لوړ کثافت لرونکې حافظې د رامنځته کولو لپاره د عمودي او افقي تارونو د قطارونو ترمنځ د بیا تنظیمېدونکي متقابل ارتباط د کارولو بدیل وړاندې کړی دی. په دغه ډګر کې دوه مخکښ هغه یې یو نانټرو (Nantero) دی چې د کاربن نانوټیوب پربنسټ متقاطع (crossbar) حافظه یې رامنځته کړې او نانو-رم (Nano-RAM) نومېږي، او بل یې هم هیولټ پیکارډ (Hewlett-Packard) دی چې د فلش حافظې د راتلونکي ځایناستي په توګه یې د میمریسټر (memristor) موادو کارول وړاندیز کړي دي. د دا ډول نوو وسایلو یوه بېلګه د سپنټرونکس (spintronics) پر بنسټ ده. په بهرنۍ ساحه کې د موادو (د الکترونونو د مدارونو یا څرخېدو له امله) د مقاومت وابستګۍ ته مقناطیسي مقاومت ویل کېږي. دا اغېزه د نانو په اندازه څیزونو لپاره پام وړ پراخېدای شي (GMR - غټ مقناطیسي-مقاومت)، د بېلګې په توګه کله چې دوې فیرومقناطیسي لایې د غیر مقناطیسي طبقې په وسیله جلا کېږي، چې څو نانومتره ضخامت یا پنډوالی لري (لکه Co-Cu-Co). د GMR اغېزه د هارډیسکونو د موادو ذخیره کولو په کثافت کې د قوي زیاتوالي لامل شوې او د ګیګابایټ کچه یې شونې کړې ده. د تونل کولو مقناطیسي مقاومت (TMR) له GMR سره خورا ورته دی او د نږدې یا مجاورو فیرو مقناطیسي لایو له لارې د الکترونونو د مدارونو یا څرخېدو د وابسته تونل پربنسټ دی. د GMR او TMR دواړې اغېزې د کمپیوټرونو لپاره د نه بدلېدونکې اصلي حافظې د رامنځته کولو لپاره کارېدای شي، لکه د تصادفي لاسرسي مقناطیسي حافظه یا (MRAM). د نانو الکترونیکي حافظې سوداګریز تولید په ۲۰۱۰ کال کې پیل شو. په ۲۰۱۳ کال کې بیا اېس کې هاینېکس (SK Hynix) شرکت د ۱۶ نانومتره ناند (NAND) فلش حافظې ډله‌ییز تولید پیل کړ، او سمسونګ الکترونیکي کمپنۍ د ۱۰ نانومتره ملټي-لیول حجرې (MLC) ناند فلش حافظې تولید پیل کړ. په ۲۰۱۷ کال کې بیا TSMC شرکت د ۷ نانومتره پروسې په کارولو سره د SRAM حافظې تولید پیل کړ.<ref name="hynix2010s2">{{cite web|title=History: 2010s|url=https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp|website=[[SK Hynix]]|access-date=8 July 2019|تاريخ الأرشيف=17 May 2021|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20210517040328/https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp|url-status=dead|خونديځ نېټه=17 May 2021|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20210517040328/https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20210517040328/https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517040328/https://www.skhynix.com/eng/about/history2010.jsp}}</ref><ref name="tomshardware2">{{cite news|title=Samsung Mass Producing 128Gb 3-bit MLC NAND Flash|url=https://www.tomshardware.co.uk/NAND-128Gb-Mass-Production-3-bit-MLC,news-43458.html|access-date=21 June 2019|work=[[Tom's Hardware]]|date=11 April 2013|archive-date=21 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621175628/https://www.tomshardware.co.uk/NAND-128Gb-Mass-Production-3-bit-MLC,news-43458.html|url-status=dead}}</ref><ref name="tsmc-7nm2">{{cite web|title=7nm Technology|url=https://www.tsmc.com/english/dedicatedFoundry/technology/7nm.htm|publisher=[[TSMC]]|access-date=30 June 2019}}</ref> == سرچينې == 2zrbeuod4y95g20dwybf30hxldh19sk 0 63807 368873 364365 2026-09-04T22:51:33Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 368873 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}}ایزاک فلورانسو اډیول (Isaac Folorunso Adewole؛ زوکړه: د ۱۹۵۴ زکال د مۍ ۵ مه) د نسایي ولادي ناروغیو په برخه کې نایجریايي ښوونکی و. نوموړی د ۲۰۱۵ زکال له نومبر میاشتې څخه د ۲۰۱۹ زکال تر می میاشتې پورې د ولسمشر محمد بوهاري په کابینه کې د نایجریا د عامې روغتیا وزیر و. نوموړی د ایبادان د پوهنتون پخوانی مرستیال او د سرطان ناروغۍ په برخه کې د څېړنیز او روزنیز بنسټ مشر و. د یاد پوهنتون د یوولسم مرستیال په توګه هغه د دغه پوهنتون د طب په پوهنځي کې د ښوونکي په توګه خدمت وکړ چې د نایجریا تر ټولو لوی او پخوانی طبي روزنیز بنسټ دی. د نوموړي څېړنو په انساني پاپیلومای، ایډز او ښځینه انکولوژي تمرکز لرلی؛ چې ښځینه انکولوژي هغه ځانګړې تخصصي طبي څانګه ده چې د تخمدان د سرطان، د رحم د سرطان، د واژن د سرطان، د رحم د خولې د سرطان او د فرج د سرطان په ګډون د ښځو د تناسلي آلې په سرطانونو تمرکز لري. اډیول د آدلکه پوهنتون د مشرتابه پلاوي غړی او همدارنګه د رحم د خولې د سرطانونو د کنټرول د ملي پالیسۍ د پلاوي مشري په غاړه لري. هغه یوازنی نایجریایي ښوونکی دی چې د ټولګټو پوهنتونونو د سازمان د شورا د غړي په توګه ټاکل شوی. نوموړی همدارنګه د افریقا د سرطانونو د انستیتوت د نړیوالو سلاکارانو د پلاوي غړی دی. <ref name="autogenerated1">{{Cite web |date=23 July 2019 |title=18 former ministers who didn't make Buhari's new list |url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/342569-18-former-ministers-who-didnt-make-buharis-new-list.html |access-date=8 November 2021 |website=Premiumtimesng.com}}</ref><ref name="Saanu">{{cite web |author=Sunday Saanu |date=4 May 2015 |title=Adewole: Celebrating a quintessential administrator, scholar at 61 |url=http://tribuneonlineng.com/content/adewole-celebrating-quintessential-administrator-scholar-61 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117015113/http://tribuneonlineng.com/content/adewole-celebrating-quintessential-administrator-scholar-61 |archive-date=17 November 2015 |access-date=18 September 2015 |work=Nigerian Tribune}}</ref><ref>{{cite web |title=UI sets tone for selection of new VC |url=http://tribuneonlineng.com/ui-sets-tone-selection-new-vc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119094942/http://tribuneonlineng.com/ui-sets-tone-selection-new-vc |archive-date=19 November 2015 |access-date=18 September 2015 |work=Nigerian Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |title=PROFESSOR ISAAC FOLORUNSO ADEWOLE FAS RECEIVES AWARD OF THE ORDER OF RISING STAR, GOLD AND SILVER STAR OF JAPAN |url=https://www.com.ui.edu.ng/index.php/professor-isaac-folorunso-adewole-fas-receives-award-of-the-order-of-rising-star-gold-and-silver-star-of-japan |access-date=2022-04-28 |website=www.com.ui.edu.ng |archive-date=2022-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302014247/https://www.com.ui.edu.ng/index.php/professor-isaac-folorunso-adewole-fas-receives-award-of-the-order-of-rising-star-gold-and-silver-star-of-japan |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Search {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/search |access-date=2022-04-26 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Stakeholders salute UI VC |url=http://www.punchng.com/education/stakeholders-salute-ui-vc-at-60/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140514081431/http://www.punchng.com/education/stakeholders-salute-ui-vc-at-60/ |archive-date=14 May 2014 |access-date=18 September 2015 |work=The Punch News}}</ref><ref>{{Cite web |title=Isaac Folorunso Adewole |url=https://frontend/topic/Isaac_Folorunso_Adewole |access-date=2022-04-28 |website=frontend |language=en }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Prof Isaac Folorunsho Adewole |url=http://dawncommission.org/prof-isaac-folorunsho-adewole/ |access-date=18 September 2015 |work=DAWN Commission |تاريخ الأرشيف=19 November 2015 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151119015037/http://dawncommission.org/prof-isaac-folorunsho-adewole/ |url-status=dead |خونديځ نېټه=19 November 2015 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20151119015037/http://dawncommission.org/prof-isaac-folorunsho-adewole/ |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20151119015037/http://dawncommission.org/prof-isaac-folorunsho-adewole/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119015037/http://dawncommission.org/prof-isaac-folorunsho-adewole/ }}</ref><ref>{{cite web |title=Governing Council – Adeleke University |url=http://www.adelekeuniversity.edu.ng/management/governing-council |access-date=13 September 2015 |website=Adelekeuniversity.edu.ng |archive-date=16 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150816194127/http://www.adelekeuniversity.edu.ng/management/governing-council |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=The Association of Commonwealth Universities {{!}} ACU |url=https://www.acu.ac.uk/ |access-date=2022-04-26 |website=www.acu.ac.uk}}</ref><ref>{{cite web |title=Celebrating UI VC at 60 |url=http://newtelegraphonline.com/celebrating-ui-vc-60/ |access-date=18 September 2015 |work=New Telegraph |تاريخ الأرشيف=18 November 2015 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20151118235057/http://newtelegraphonline.com/celebrating-ui-vc-60/ |url-status=dead |خونديځ نېټه=18 November 2015 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20151118235057/http://newtelegraphonline.com/celebrating-ui-vc-60/ |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20151118235057/http://newtelegraphonline.com/celebrating-ui-vc-60/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20151118235057/http://newtelegraphonline.com/celebrating-ui-vc-60/ }}</ref><ref>{{cite web |date=5 September 2013 |title=UI VC gets new roles |url=http://thenationonlineng.net/ui-vc-gets-new-roles/ |access-date=18 September 2015 |work=The Nation Nigeria}}</ref> نوموړي په ۲۰۱۴ زکال کې خپله ۶۰ مه کالیزه ولمانځله. د ایبادان پوهنتون د نړیوالو کنفرانسونو په تالار کې د یوې عامه غونډې پر مهال یادونه وشوه چې په ۲۰۱۰ زکال کې څه ډول یو شمېر کسانو په بې وقفې ډول هڅه وکړه څو د دغه پوهنتون مرستیالۍ ته د ده لار موندنه سبوتاژ کړي. د هغه د ۶۰ مې کالېزې د لمانځونکې غونډې مشري ول اولانیپیکون پر غاړه لره چې د یو حقوقي شخصیت د لرلو سربېره د نایجریا مخکښ وکیل، د نایجریا د وکیلانو د ټولنې پخوانی مشر او د دغه پوهنتون له پخوانیو مشرانو څخه و. هغه اډیول، «د ۹ ځله ژوند لرونکې پشکې پر ځای د ۱۸ ځله ژوند لرونکې پشکې په توګه توصیف کړ چې د مخالفینو د هر ډول هڅو او توطئو څخه بریالی راوتلی». په ۲۰۱۲ زکال کې نوموړی د نایجریا د علومو اکاډمۍ د غړي په توګه چې په نایجریا کې مخکښ علمي بنسټ دی، وټاکل شو. نوموړي په لاګوس پوهنتون کې د کمپیوټر ساینس له ښوونکي مجید اولاید عباس او د لویدیځې افریقا د جراحۍ د کالج د مشر او په ایبادان پوهنتون کې د طبي کالج د پخواني ښوونکي اکینینکا اومیګبودون سره یوځای د علومو اکاډمۍ ته لار ومونده. <ref name="dictionary.com">{{Cite web |title=Definition of international {{!}} Dictionary.com |url=https://www.dictionary.com/browse/international |access-date=2022-04-26 |website=www.dictionary.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Celebrating UI VC @ 60 |url=http://www.nigeriaheadlines.com/news/celebrating-ui-vc-60 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119163826/http://www.nigeriaheadlines.com/news/celebrating-ui-vc-60 |archive-date=19 November 2015 |access-date=13 September 2015 |work=Nigeria Headlines}}</ref><ref>{{cite web |title=Forget Past Injustices Olanipekun Tells UI VC |url=http://www.thisdaylive.com/articles/forget-past-injustices-olanipekun-tells-ui-vc/177879/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119114034/http://www.thisdaylive.com/articles/forget-past-injustices-olanipekun-tells-ui-vc/177879/ |archive-date=19 November 2015 |access-date=18 September 2015 |work=Thisday News}}</ref><ref>{{cite web |title=Fellows of the academy |url=http://www.nas.org.ng/fellowship/fellows-of-the-academy/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151109232120/http://www.nas.org.ng/fellowship/fellows-of-the-academy/ |archive-date=9 November 2015 |access-date=15 September 2015 |publisher=nas.org.ng}}</ref> په ۲۰۱۴ زکال کې نوموړی د آدلکه پوهنتون د مدیره پلاوي او همدارنګه د ۲۰۱۵ زکال په جون میاشت کې د پان افریقايي پوهنتون د مدیره پلاوي د غړي په توګه وټاکل شو. پان افریقايي پوهنتون د دوکتورا په کچه د افریقا د پنځو برخو هغه مشترکه روزنیزه او څېړنیزه شبکه ده چې د افریقايي اتحادیې له خوا یې ملاتړ کېږي. د ۲۰۱۵ زکال د مارچ په ۲۸ مه د نایجریا د ۲۰۱۵ زکال په عمومي ټاکنو کې د لاګوس ایالت د ټاکنو د خپلواک ملي کمیسیون د مشر او همدارنګه د ۲۰۱۵ زکال د اپرېل په ۱۱ مه د لاګوس ایالت د ایالتي ټاکنو د ټاکنیز مشر په توګه وټاکل شو. د ۲۰۱۵ زکال د نومبر په ۱۱ مه نوموړی د نایجریا د فدرال جمهوریت د عامې روغتیا د وزیر په توګه وټاکل شو. <ref>{{cite web |title=Professor I.F. Adewole- VICE-CHANCELLOR |url=http://dlc.ui.edu.ng/about-us/about-university-of-ibadan/principal-officers/298-professor-i-f-adewole-vice-chancellor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922131821/http://dlc.ui.edu.ng/about-us/about-university-of-ibadan/principal-officers/298-professor-i-f-adewole-vice-chancellor |archive-date=22 September 2015 |access-date=18 September 2015 |publisher=University of Ibadan}}</ref><ref>{{cite web |title=President Buhari Keeps Petroleum Ministry, Assigns Others |url=http://www.channelstv.com/2015/11/11/president-buhari-keeps-petroleum-ministry-assigns-others/ |access-date=10 November 2015 |work=Channels TV}}</ref><ref>{{cite web |title=Finally, Ambode Emerges Winner in Lagos Guber Contest |url=http://www.thisdaylive.com/articles/finally-ambode-emerges-winner-in-lagos-guber-contest/206595/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119142149/http://www.thisdaylive.com/articles/finally-ambode-emerges-winner-in-lagos-guber-contest/206595/ |archive-date=19 November 2015 |access-date=18 September 2015 |work=Thisday News}}</ref><ref>{{cite web |title=Guber Poll: APC Sweeps Out PDP |url=http://leadership.ng/news/425413/guber-polls-apc-sweeps-out-pdp |access-date=18 September 2015 |work=Leadership Newspaper |archive-date=11 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211231311/https://leadership.ng/news/425413/guber-polls-apc-sweeps-out-pdp |url-status=dead }}</ref> == لومړی ژوند == اډیول د ۱۹۵۴ زکال د مۍ په ۵ د نایجریا د سویل لویدیځ اوسون ایالت په ایلیسا ښار کې وزېږېد. د هغه مور او پلار سوداګر و او هغه ته یې مسلک پلار ټاکلی و. پلار یې د یونایټد افریقا د کمپنۍ استازی و؛ هغه بریتانوي کمپنۍ چې د شلمې پېړۍ پر مهال یې تر ډېره پورې لویدیځي افریقا ته سوداګریزې چارې ترسره کولې. <ref name="Saanu2">{{cite web |author=Sunday Saanu |date=4 May 2015 |title=Adewole: Celebrating a quintessential administrator, scholar at 61 |url=http://tribuneonlineng.com/content/adewole-celebrating-quintessential-administrator-scholar-61 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117015113/http://tribuneonlineng.com/content/adewole-celebrating-quintessential-administrator-scholar-61 |archive-date=17 November 2015 |access-date=18 September 2015 |work=Nigerian Tribune}}</ref><ref>{{cite web |date=2014 |title=Ifa Foundation |url=http://www.ifaf.org.ng/profAdewole.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531160143/http://www.ifaf.org.ng/profAdewole.aspx |archive-date=31 May 2016 |access-date=16 April 2016 |work=ifaf.org.ng}}</ref><ref>{{Cite web |last=Martins |first=Ameh |date=2017-09-06 |title=ADEWOLE,Isaac Folorunsho |url=https://blerf.org/index.php/biography/adewoleisaac-folorunsho/ |access-date=2022-04-28 |website=Biographical Legacy and Research Foundation |language=en-US |archive-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222185900/https://blerf.org/index.php/biography/adewoleisaac-folorunsho/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Challenge">{{cite web |date=27 April 2014 |title=Nigeria: My Greatest Challenge As UI VC – Adewole |url=http://allafrica.com/stories/201404280084.html |access-date=26 November 2015 |work=Daily Independent}}</ref> د هغه لومړنی پلان دا و چې د هوانوردۍ مسلک په ځانګړې توګه د هوا فضا انجینري انتخاب کړي؛ په داسې حال کې چې په ښوونځي کې یې لارښود ورته د داسې موضوعاتو لارښوونه کړې وه چې د طبابت لپاره ګټمنې وې. په ۱۹۶۰ زکال کې هغه په ایلیسا کې میتودیست ابتدایه ښوونځي ته لاړ او هلته یو کال پاتې شو، ورپسې د ایبادان اوکه آدو میتودیست ښوونځي ته لاړ او هلته یې هم یو کال تېر کړ؛ هغه خپلې لومړنۍ زده کړې د اکوره په سنت ماتیاس ښوونځي کې بشپړې کړې. وروسته له هغه نوموړی د ایلیسا ګرامر ښوونځي ته لاړ او په ۱۹۷۰ زکال کې یې له هغه ځایه د لومړۍ درجې زده کوونکي سند او بیا یې په ۱۹۷۲ زکال کې له دغه ښوونځي څخه د فراغت سند هم ترلاسه کړ. د ۱۹۷۳ زکال په اکتوبر میاشت کې یې د ایبادان په طب پوهنځي کې داخله وکړه او په ۱۹۷۸ زکال کې یې له دغه ځایه د لیسانس سند ترلاسه او همدارنګه یې همدغه کال د ماشومانو په برخه کې د عالي درملنې له امله د ګلکسو النبری جایزه هم ترلاسه کړه. <ref name="thenewsnigeria.com.ng">{{cite web |date=20 May 2014 |title=My Life At 60 – Prof. Adewole |url=http://thenewsnigeria.com.ng/2014/05/life-60/ |access-date=18 September 2015 |work=The News Nigeria}}</ref><ref>{{cite web |title=I'll Make UI Greater – New VC |url=http://www.thisdaylive.com/articles/i-ll-make-ui-greater-new-vc/78948/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119100218/http://www.thisdaylive.com/articles/i-ll-make-ui-greater-new-vc/78948/ |archive-date=19 November 2015 |access-date=18 September 2015 |work=Thisday News}}</ref><ref>{{cite web |title=Adewole, UI VC, at 60 – The Sun News Online |url=http://sunnewsonline.com/new/adewole-ui-vc-60/ |access-date=18 September 2015 |work=The Sun News}}</ref><ref>{{cite web |title=ADEWOLE, UI VC AT 61: The doctor farm activist |url=http://www.mynewswatchtimesng.com/adewole-ui-vc-at-61-the-doctor-farm-activist/ |access-date=18 September 2015 |work=Newswatch Times}}{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> == مسلک == په ۱۹۷۸ زکال کې وروسته له هغه چې له ایبادان پوهنتون فارغ شو د ایبادان پوهنتون په تدریسي روغتون کې یې دنده پیل کړه. په ۱۹۷۹ زکال کې یې د ځوانانو د ملي سرتېرو په اډانه کې د یو کال اجباري خدمت د ترسره کولو په موخه روغتون د سوکوټو په هوډ پرېښود. د پوځي ډاکټر په توګه له یو کال خدمت وروسته وړاندې له دې چې د تدریسي روغتون د نسايي ولادي برخې مشر شي؛ هغه د ایبادان په ادئویو نسايي ولادي روغتون کې کار وکړ. نوموړی وړاندې له دې چې په ۱۹۸۲ زکال کې د نفوسو د ثبت د مدیر په توګه وټاکل شي د یوکال لپاره یې په دغه ځایګي کې خدمت وکړ. <ref>{{cite web |title=Race for the Strongest |url=http://newtelegraphonline.com/race-for-the-strongest/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927025510/http://newtelegraphonline.com/race-for-the-strongest/ |archive-date=27 September 2015 |access-date=18 September 2015 |work=New Telegraph |df=dmy-all}}</ref> په ۱۹۸۵ زکال کې هغه د لندن په چرینګ کراس روغتون کې د انکولوژي په څانګه کې د څېړنیز فیلوشیپ ترسره کولو په موخه نایجریا پرېښوده. د دغه فیلوشیپ پروګرام له بشپړولو وروسته هغه نایجریا ته راوګرځېد څو د ایبادان له سلطنتي تخصصي کالج سره یوځای شي چېرې چې نوموړي د پوهنتون تدریسي روغتون ته له بېرته ستنېدو څخه وړاندې د څلورو کلونو لپاره د نسایي ولادي برخې د سلاکار په توګه تېر کړل. <ref>{{cite web |title=Day UI stood still for 'IFA' |url=http://dailyindependentnig.com/2014/05/day-ui-stood-still-ifa/ |access-date=18 September 2015 |work=Daily Independednt}}</ref> نوموړي په ۱۹۲۲ زکال کې خپل اکاډمیک کار د ایبادان د طبي کالج د لومړۍ درجه ښوونکي په توګه پیل کړ او په دغه کالج کې د طبابت مخکښ ښوونکی شو. د ۱۹۹۷ زکال د اکتوبر میاشتې په لومړۍ نېټه هغه د ایبادان پوهنتون د طب پوهنځي د ښوونکي په توګه وګمارل شو او همدغه کال یې د پوهنتون مشرتابه پلاوي ته لار ومونده. په ۱۹۹۹ زکال کې نوموړی د نسايي ولادي برخې مشر وټاکل شو او یو کال یې په دغه څوکۍ خدمت وکړ. د ۲۰۰۰ زکال د اګست په لومړۍ نېټه د کلینیکي علومو او ستوماتولوژۍ د پوهنځۍ د رئیس په توګه وټاکل شو او د ۲۰۰۲ زکال د جولای تر ۳۱ مې نیټې پورې یې په دغه څوکۍ کار وکړ. <ref>{{cite web |title=Professor Isaac Folorunso Adewole awarded an honorary Doctor |url=http://thechronicleofeducation.com/2015/07/14/professor-isaac-folorunso-adewole-awarded-an-honorary-doctor-of-science-degree-by-uk-university/ |access-date=18 September 2015 |publisher=thechronicleofeducation.com}}</ref><ref>{{cite web |title=Isaac Adewole, MBBS : Faculty Profile |url=http://www.feinberg.northwestern.edu/faculty-profiles/az/profile.html?xid=19488 |access-date=18 September 2015 |work=feinberg.northwestern.edu |خونديځ نېټه=22 November 2015 |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20151122193411/http://www.feinberg.northwestern.edu/faculty-profiles/az/profile.html?xid=19488 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122193411/http://www.feinberg.northwestern.edu/faculty-profiles/az/profile.html?xid=19488 }}</ref> د ۲۰۰۲ زکال د اګست په لومړۍ نېټه د طبي کالج د مشر په توګه وټاکل شو او پروفیسور اکینینکا اومیګوبودون د هغه ځای ونیو. په دغه څوکۍ باندې د دندې ترسره کولو سربېره نوموړي د ښوونکو او د پوهنتونو د مشرانو د کمېټو غړیتوب او همدارنګه د پوهنتون دننه د ایډز د کمېټې مشري په غاړه لرله. نوموړي همدارنګه په ۲۰۰۴ زکال کې د پوهنتونونو د علمي پرسونل د ارزونې د کمېټې د مشر په توګه خدمت وکړ. د ۲۰۱۰ زکال د مۍ په لومړۍ نېټه د شیکاګو په شمال لویدیځ پوهنتون کې فرعي ښوونکی شو. د ۲۰۱۰ زکال د ډسمبر په میاشت کې د میخانیک انجینرۍ د ښوونکي او د نایجریا د انجینرۍ د اکاډمۍ د غړي اولوفمی بامیرو پر ځای د ایبادان پوهنتون علمي مرستیال شو. <ref>{{cite web |title=Nigeria: UI – Agenda for Adewole |url=http://allafrica.com/stories/201012060993.html |access-date=18 September 2015 |publisher=allAfrica.com}}</ref> د ۱۹۸۹ او ۱۹۹۲ زکلونو ترمنځ هغه د نایجریا د طبي مجلې د لیکونکي پلاوي سلاکار و او په ۱۹۷۷ زکال کې د همدغې مجلې د لیکونکي پلاوي غړی شو. نوموړی اوس مهال د انکولوژي په برخه کې د طبي ارزونو د پلاوي د غړي په توګه په کار بوخت دی. همدارنګه د The Global Santé Journal د لیکونکي پلاوي غړی دی. نوموړي له ۱۸۰ زیاتې علمي مقالې او لسګونه کتابونه لیکلي او همدارنګه یې د سلګونو نورو کتابونو په لیکلو کې مرسته کړې. <ref>{{cite web |title=Why Nigerian varsities are poorly ranked |url=http://dailyindependentnig.com/2015/03/nigerian-varsities-poorly-ranked/ |access-date=18 September 2015 |work=Daily Independent}}</ref> == سرچينې == r96ofqa947f6rvu0jfkrewcka8nyhs0 0 69224 368879 296945 2026-09-05T06:54:43Z ~2026-48207-59 40605 /* میدان ښار */ میدان وردګ 368879 wikitext text/x-wiki میدانښار یا په ساده ډول میدان، د افغانستان د مرکزي ولایت، د میدان وردګو مرکز دی. په ۲۰۰۳ کال کې یې نفوس ۳۵۰۰۸ تنه اټکل شوی ؤ چې زیاتره یې پښتانه، هزاره او تاجک دي.<ref>{{Cite web |title=Default Parallels Plesk Panel Page |url=http://www.mwardag.gov.af/?pg=133 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008034113/http://www.mwardag.gov.af/?pg=133 |archive-date=2011-10-08 |access-date=2009-07-25}}</ref><ref>[http://www.mrrd.gov.af/nabdp/Provincial%20Profiles/Wardak%20PDP%20Provincial%20profile.pdf Ministry of Rural Rehabilitation and Development<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Home |url=http://www.ketabtoon.net/ketaboona/Wardag_qawm_seema_BOOK.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008041103/http://www.ketabtoon.net/ketaboona/Wardag_qawm_seema_BOOK.pdf |archive-date=2011-10-08 |access-date=2009-07-25}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20051027183907/http://www.aims.org.af/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/centra/wardak/maidan_shahr.pdf aims.org.af]</ref><ref>http://www.mrrd.gov.af/nabdp/Provincial%20Profiles/Wardak%20PDP%20Provincial%20profile.pdf Wardak Provincial Profile - MRRD</ref> د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵ میدانښار د طالب جنګیالیو له خوا ونیول شو او ۲۷م ولایتي مرکز ؤ چې د طالبانو د ۲۰۲۱ کال په پراخو بریدونو کې ونیول شو.  == شرح == میدانښار ۱۴۲۶۵ تنه نفوس لري. دا ښار ۴ ولسوالۍ او ټول ۳۳۴۷ هکتاره مساحت لري. په میدان ښار کې مجموعاً ۱۵۵۸ استوګنخایونه شته دي.<ref name="auto">{{cite book|title=The State of Afghan Cities report 2015|url=http://unhabitat.org/books/soac2015_volume2/|ref=UN-Habitat|access-date=2015-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151031111658/http://unhabitat.org/books/soac2015_volume2/|archive-date=2015-10-31|url-status=dead}}</ref> ظریفه غفاري په ۲۰۱۹ کال کې ښارواله شوه، نوموړې یوه له څو افغان ښځینه ښاروالانو او تر ټولو ځوانه ښارواله ده چې په ۲۶ کلنۍ کې وټاکل شوه. هغې په افغانستان کې د ښځو د حقونو د پیاوړتیا په برخه کې د خپلو هڅو له امله جایزې ګټلې دي. <ref>{{Cite web |title=Education Is the Key to Empowering Afghan Women |url=https://thediplomat.com/2019/10/education-is-the-key-to-empowering-afghan-women/ |access-date=2019-11-20 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> == اقلیم == میدانښار د کوپین د اقلیم په طبقه بندۍ کې د ګرم اوړي مرطوب براعظمي اقلیم څرګند کړی. دا ښار تود او وچ اوړي، سوړ او واورین ژمی لري. په میدانښار کې د تودوخې منځنۍ درجه ۷،۶ سانتي ګراد ده، په داسې حال کې چې کلنی ورښت په اوسط ډول ۵۵۸ ملي متره دی.   جولای د کال تر ټولو ګرمه میاشت ده، چې په اوسط ډول د تودوخې درجه ۲۰،۸ سانتي ګراد وي. جنوري تر ټولو سړه میاشت ده چې د تودوخې منځنۍ درجه په کې ۷،۴ـ سانتي ګراد وي.   {| class="wikitable" | colspan="14" | '''د میدانښار د اقلیم پټه ډېټا''' |- | '''میاشت''' | '''جنوري''' |'''فبروري''' | '''مارچ''' | '''اپریل''' | '''مې''' | '''جون''' | '''جولای''' | '''آګسټ''' | '''سپټمبر''' | '''اوکټوبر''' | '''نومبر''' | '''ډسمبر''' | '''کال''' |- | '''د تودوخې منځنۍ لوړه درجه سانتي ګراد (فارانهایټ)''' |−۱۳ (۲۹.۷) |−۰.۹ (۳۰.۴) |۶.۴ (۴۳.۵) |۱۴٫۷ (۵۸٫۵) |۲۰.۶ (۶۹.۱) |۲۵.۳ (۷۷.۵) |۲۸٫۳ (۸۲٫۹) |۲۷٫۲ (۸۱٫۰) |۲۳.۳ (۷۳.۹) |۱۷٫۰ (۶۲٫۶) |۹٫۱ (۴۸٫۴) |۲٫۹ (۳۷٫۲) |۱۴.۴ (۵۷.۹) |- | '''ورځنۍ اوسط په سانتي ګراد او فارانهایت''' |−۷.۴ (۱۸.۷) |−۶.۵ (۲۰.۳) |۰.۳ (۳۲.۵) |۷٫۸ (۴۶٫۰) |۱۳.۴ (۵۶.۱) |۱۷.۶ (۶۳.۷) |۲۰٫۸ (۶۹٫۴) |۲۰٫۰ (۶۸٫۰) |۱۶٫۰ (۶۰٫۸) |۱۰.۱ (۵۰.۲) |۲٫۹ (۳۷٫۲) |<nowiki>-۳.۴ (۲۵.۹)</nowiki> |۷٫۶ (۴۵٫۷) |- | '''منځنۍ ټیټه درجه په سانتي ګراد (فارانهایت)''' |−۱۳.۵ (۷.۷) |−۱۲٫۰ (۱۰٫۴) |−۵.۹ (۲۱.۴) |۰.۹ (۳۳.۶) |۶.۲ (۴۳.۲) |۹٫۹ (۴۹٫۸) |۱۳.۲ (۵۵.۸) |۱۲٫۸ (۵۵٫۰) |۸.۶ (۴۷.۵) |۳٫۱ (۳۷٫۶) |−۳.۳ (۲۶.۱) |−۹.۶ (۱۴.۷) |۰.۹ (۳۳.۶) |- | colspan="14" |سرچینه: Climate-Data.org |} == میدانښار == میدانښار یو ښاري کلی دی چې د کابل لوېدیځ ته په ۴۰ کیلومترۍ کې پروت دی. د ځمکې ډېره برخه د بې حاصله ځمکې او خالي پلاټونو له خوا قبضه شوې نه ده او یا هم نه کارول کیږي چې ټولې ځمکې ۸۱ سلنه کارول کېږي. اداري ځمکه دوهمه لویه جوړه شوې ځمکه ده (۲۲٪). استوګنځایونه په ۱ او ۲ ناحیو کې ټول شوي دي. <ref name="auto2">{{cite book|title=The State of Afghan Cities report 2015|url=http://unhabitat.org/books/soac2015_volume2/|ref=UN-Habitat|access-date=2015-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151031111658/http://unhabitat.org/books/soac2015_volume2/|archive-date=2015-10-31|url-status=dead}}</ref> == میدان ښار د میدان وردګ == میدانښار د میدان وردګ ولایت په شمال ختیځ کې پروت دی. دا ښار د کابل ولایت د ارغندۍ او پغمان غرونو او د وردګو ولایت د جلریز او نرخ ولسوالیو په وسیله چاپېر شوی دی.   دا ځای ۳۴۵ کیلومتر مربع مساحت لري. د بحر له سطحې څخه ۲،۲۲۵ متره لوړوالی لري.  دا ولسوالي له ۵۹ اصلي کلیو او ۱ فرعي کلي څخه جوړه ده.   == میدانښار == د میدانښار اکثره خلک په کرنه، مالدارۍ، باغدارۍ او سوداګرۍ بوخت دي. په ټوله کې د میدانښار د خلکو اقتصادي وضعیت خراب دی.  == ټولیز == په دې ښار د ۲۰۰۸ کال تر پایه په ټولیز ډول ۱۴ ښوونځۍ موجودې وې، چې نږدې ۹۲۶۸ زده کوونکي ته د خدمت جوګه دي. شاوخوا ٢٧٥ ښوونکي په دغو ښوونځيو کې درس ورکوي. <ref>http://www.mwardag.gov.af/media/Maidan%20Wardak%20Province%20Three%20years%20Report(English).pdf{{Dead link|date=April 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == سرچينې == 0gw15ko36k6zielxco9qls9dnz48730 0 69432 368889 364997 2026-09-05T11:34:26Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 368889 wikitext text/x-wiki یوهان کارل فریدریش ګاوس (په جرمني ژبه:  kaʁl ˈfʁiːdʁɪç ˈɡaʊs؛ زوکړه: د ۱۷۷۷ زکال د اپرېل ۳۰مه – مړینه: د ۱۸۵۵ زکال د فبروري ۲۳مه) جرمني ریاضي پوه، جیودیزېست او فزیک پوه و چې د ریاضیاتو او ساینس په بېلابېلو برخو کې یې پام وړ ونډه لرلې. ګاوس چې ځینې مهالونه د تر ټولو مهم ریاضي پوه (په جرمني: Princeps mathematicorum) په توګه پېژندل کېږي د ریاضیاتو او ساینس په برخو کې یې ځانګړی ځایګی درلود او د تاریخ د اغېزمنو ریاضي پوهانو په ډله کې راځي. <ref name="scientificmonthly">{{cite journal|url=http://www.mathsong.com/cfgauss/Dunnington/1927/|title=The Sesquicentennial of the Birth of Gauss|journal=Scientific Monthly|volume=24|issue=5|pages=402–414|jstor=7912|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226020629/http://www.mathsong.com/cfgauss/Dunnington/1927/|archive-date=26 February 2008|last1=Dunnington|first1=Waldo|year=1927|bibcode=1927SciMo..24..402D}} Also available at {{cite web |title=The Sesquicentennial of the Birth of Gauss |url=http://gausschildren.org/genwiki/index.php?title=The_Sesquicentennial_of_the_Birth_of_Gauss |access-date=2023-06-07 |archive-date=2019-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502095139/http://gausschildren.org/genwiki/index.php?title=The_Sesquicentennial_of_the_Birth_of_Gauss |url-status=dead }} Retrieved 23 February 2014. Comprehensive biographical article.</ref><ref>{{cite book|author1=Dudenredaktion|last2=Kleiner|first2=Stefan|last3=Knöbl|first3=Ralf|year=2015|orig-date=First published 1962|title=Das Aussprachewörterbuch|trans-title=The Pronunciation Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=T6vWCgAAQBAJ|language=de|edition=7th|location=Berlin|publisher=Dudenverlag|isbn=978-3-411-04067-4|pages=246, 381, 391}}</ref><ref>{{cite book|last1=Krech|first1=Eva-Maria|last2=Stock|first2=Eberhard|last3=Hirschfeld|first3=Ursula|last4=Anders|first4=Lutz Christian|title=Deutsches Aussprachewörterbuch|trans-title=German Pronunciation Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=E-1tr_oVkW4C&q=deutsches+ausspracheworterbuch|language=de|year=2009|publisher=Walter de Gruyter|location=Berlin|isbn=978-3-11-018202-6|pages=402, 520, 529}}</ref> هغه د ریاضیاتو په برخه کې له ماشومتوبه نابغه و او د کارولنیم په کالج (Collegium Carolinum) او ګوتینګن په پوهنتون کې یې زده کړې وکړې او همالته یې څو ریاضیکي مسایل کشف کړل. په ۲۱ کلنۍ کې نوموړي د حسابي ارزونې په برخه کې د Disquisitiones Arithmeticae تر عنوان لاندې خپل لوی کار بشپړ کړ. په ۱۸۰۷ زکال کې نوموړی په ګوتینګن پوهنتون کې د ستورولیدنې د رصدخانې مشر وټاکل شو. ګاوس یو کره لیکوال و او د نیمګړو آثارو له خپرولو یې ډډه کوله؛ له دې سره چې هغه خپل ګڼ شمېر آثار خپاره کړل خو له مړینې وروسته یې هم له ځانه څخه مهم محتوا لرونکي ډېر ناخپاره شوي اثار پرېښودل. ګاوس په دې باندې شهرت درلود چې له درس ورکولو بېزاره دی، خو یو شمېر زده کوونکي یې په اغېزمنو ریاضي پوهانو بدل شول. هغه له سلطنت څخه ملاتړ کاوه او له ناپلیون سره مخالف و. ګاوس باوري و چې د زده کولو عمل د پوهې لرلو پرځای پریمانه خوند له ځانه سره لري. ګاوس د الجبر هغه اساسي قضیه ثابته کړه چې ښووله یې هره غیر ثابته یو مجهوله معادله (پولینوم) د مختلطو ضریبونو په لرلو سره حد اقل یوه مختلطه ریښه لري. هغه د اعدادو له نظریې سره پام وړ مرسته وکړه او د دوه ګونو او درې ګونو دویمې درجې اشکالو نظریې ته یې پراختیا ورکړه. ګاوس همدارنګه د چټک فوریه انتقال د الګوریتم د اختراع کولو اعتبار لري او همدارنګه یې د سرس کوچنۍ سیاروي کتلې په کشف کې مهم رول درلود. همدارنګه د لویو سیارو له خوا د سیاره ډولو اجسامو د مختل شوي حرکت په برخه کې د هغه هڅې لامل وګرځېدې د ګاوس جاذبوي ثابت (Gaussian gravitational constant) او د مربعاتو حد اقل کړنلار (method of least squares) معرفي کړي چې اوس هم په ټولو علومو کې د اندازه ګیرۍ د تېروتنې د کمښت په موخه ترې ګټنه کېږي. <ref>{{Cite web |title=Carl Friedrich Gauss |url=https://www.maa.org/press/periodicals/convergence/quotations/carl-friedrich-gauss |access-date=2023-04-07 |website=www.maa.org |خونديځ نېټه=2023-04-07 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20230407012726/https://www.maa.org/press/periodicals/convergence/quotations/carl-friedrich-gauss |url-status=dead |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20230407012726/https://www.maa.org/press/periodicals/convergence/quotations/carl-friedrich-gauss |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407012726/https://www.maa.org/press/periodicals/convergence/quotations/carl-friedrich-gauss }}</ref> له دې سربېره ګاوس په ۱۸۲۱ زکال کې د لمر د وړانګو منعکسه کوونکې وسیله هلیوټروپ، په ۱۸۳۳ زکال کې مګنومتر (مقناطیس سنج) اختراع کړل او همدارنګه یې له ویلهلم اډوارډ ویبر سره په ګډه الکترومقناطیسي لومړنی ټلګراف جوړ کړ. ګاوس دوه ښځې او شپږ ماشومان لرل؛ نوموړی په ۱۸۵۵ زکال کې په ګوتینګن کې د زړه د درېدو له امله ومړ. == بیوګرافي == === کورنۍ، ځواني او زده کړې === یوهان کارل فریدریش ګاوس د ۱۷۷۷ زکال د اپرېل په ۳۰مه د برانزویک – ولفنبوتل دوک نشینه سیمې (اوس مهال د جرمني د نیدرزاکسن ایالت برخه ده) د برانزویک (براونشوایګ) برخې په یوه ټیټه کچه کورنۍ کې وزېږېد. پلار یې ګبهارد دیتریش ګاوس (۱۷۴۴- ۱۸۰۸ زکال) د قصاب، خښتو پخونکي، باغوان او له دې سربېره د یوه مالي صندوق د خزانه دار په توګه څو دندې مخته وړې دي. ګاوس خپل پلار د یو شریف او درناوي وړ کس په توګه چې په کور کې تند او جدي و، توصیف کړی. هغه په لیکلو او محاسبه کې تجربه لرله، خو مور یې دوروتیا (۱۷۴۳- ۱۸۳۹ زکال) نږدې بې سواده وه. هغه ته په هغه کلیسا کې چې هغه ښوونځي ته څېرمه وه چې ده وروسته په کې د ماشومتوب پر مهال زده کړې وکړې د تعمید غسل ورکړل شو او د عیسویت د اصولو له مخې تائید وړ وګرځېد.{{sfn|Cayley|1911}}<ref>Rudolf Borch (1929) : ''Ahnentafel des Mathematikers Carl Friedrich Gauß'' [Genealogical tabel]. Ahnentafeln Berühmter Deutscher, Vol. 1, pp. 63–65. Zentralstelle für Deutsche Personen- und Familiengeschichte (ed.)</ref><ref>{{cite web |last1=Chamberless |first1=Susan |date=11 March 2000 |title=Letter:WORTHINGTON, Helen to Carl F. Gauss – 26 July 1911 |url=http://www.gausschildren.org/genwiki/index.php?title=Letter:WORTHINGTON,_Helen_to_Carl_F._Gauss_-_1911-07-26 |access-date=14 September 2011 |publisher=Susan D. Chamberless |archive-date=23 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123110012/http://www.gausschildren.org/genwiki/index.php?title=Letter:WORTHINGTON,_Helen_to_Carl_F._Gauss_-_1911-07-26 |url-status=dead }}</ref> ګاوس له ماشومتوبه د ریاضي په برخه کې نابغه و. هغه مهال چې د هغه د ابتدایه زده کړو ښوونکي د هغه فکري وړتیاوو ته متوجه شول، د برانزویک د دوک پام یې ځانته جلب کړ او هغه یې په برانزویک کې کارولنیم کالج ته ولېږه؛ چېرې چې نوموړی له ۱۷۹۲ زکال څخه تر ۱۷۹۵ زکال پورې د خپل یوه ښوونکي ایبرهارډ اګست ویلهلم فون تسیمرمان سره هلته پاتې شو. له دې وروسته دوک په هانووري پوهنتون ګونتینګن کې د هغه د زده کړو لپاره مالي امکانات برابر کړل او هلته یې ریاضیات، ساینس او کلاسیکې ژبې ولوستلې. د ریاضي په برخه کې د نوموړي یو ښوونکی آبراهام ګوتلف کستنر و چې ګاوس یې د تقریظ لیکنې له امله «د شاعرانو ترمنځ مخکښ ریاضي پوه او د ریاضي پوهانو ترمنځ مخکښ شاعر» باله؛ ګاوس بیا هغه په خپلو نقاشیو کې داسې انځور کاوه چې ساده محاسبات یې په تېروتنې ترسره کول. هغه د ستورپوهنې زده کړې د کارل فلیکس فون سیفر (۱۷۶۲- ۱۸۲۲ زکال) څخه وکړې او له فراغت وروسته هم یې ورسره د لیکونو تبادله لرله؛ له دې سره اولبرز او ګاوس په خپلو لیکنو کې په هغه ټوکې هم کولې. د دې پرخلاف ګاوس د فزیک د ښوونکي جرج کریسټف لیختنبرګ او کریسټین ګوتلوب هاین په اړه چې ده یې د کلاسیک په ټولګیو کې په ډېرې لیوالتیا لکچر ته غوږ نیو، ډېر فکر کاوه. <ref name="scientificmonthly2">{{cite journal|url=http://www.mathsong.com/cfgauss/Dunnington/1927/|title=The Sesquicentennial of the Birth of Gauss|journal=Scientific Monthly|volume=24|issue=5|pages=402–414|jstor=7912|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226020629/http://www.mathsong.com/cfgauss/Dunnington/1927/|archive-date=26 February 2008|last1=Dunnington|first1=Waldo|year=1927|bibcode=1927SciMo..24..402D}} Also available at {{cite web |title=The Sesquicentennial of the Birth of Gauss |url=http://gausschildren.org/genwiki/index.php?title=The_Sesquicentennial_of_the_Birth_of_Gauss |access-date=2023-06-07 |archive-date=2019-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502095139/http://gausschildren.org/genwiki/index.php?title=The_Sesquicentennial_of_the_Birth_of_Gauss |url-status=dead }} Retrieved 23 February 2014. Comprehensive biographical article.</ref>{{sfn|Dunnington|2004|p=26}}{{sfn|Dunnington|2004|p=24}}{{sfn|Bruno|2003|p=[https://archive.org/details/mathmathematicia00brun/page/179 178–179]}} په داسې حال کې چې هغه په پوهنتون کې د زده کړیال په توګه شامل و، خو دا څرګنده وه چې هغه له ځانه ریاضیات زده کړي و، ځکه چې هغه مهال یې په خپلواکه بڼه څو مهمې ریاضیکي قضیې بیاځلي کشف کړې. هغه د یوې مهمې هندسي مسئلې اړوند چې د لرغوني یونان مهال ته اړونده وه په ۱۷۹۶ کې وښووله چې یو منظم څو ضلعي کېدای شي په پرکار او خط کش رسم شي او دغه چاره یې په بریالۍ توګه ترسره کړه. دغه لاسته راوړنه د هغه د لومړۍ لیکنې لامل وګرځېده او لامل وګرځېده چې ګاوس د ژب پوهنې پر ځای ریاضیات د خپل مسلک په توګه وټاکي. د ریاضیکي چارو اړوند د ګاوس د یاددښتونو کتابچه ښيي چې همدغه کال هغه د اعدادو په نظریه کې هم مهمه ونډه لرلې. هغه د اوولس ضلعي، د اعدادو د پرمختللې نظریې، په کشف سره د مربعي تقابل د قانون د اثبات لومړنۍ لار ومونده او د لومړنیو اعدادو په قضیې سره ورکې مخکې ولاړ. په دې توګه نوموړي د حسابي ارزونې اړوند خپل اثر (Disquisitiones arithmeticae) لپاره چې په ۱۸۰۱ زکال کې خپور شو ګڼ شمېر نظریات رامنځته کړل. <ref>{{MacTutor Biography|id=Gauss}}</ref>{{sfn|Dunnington|2004|p=28}} == علمي چارې == === الجبر او د اعدادو تیوري === ګاوس په ۱۷۹۹ زکال کې د خپلې دوکتورا په تېزس کې د الجبر دغه اساسي قضیه اثبات کړه چې ښووله یې هره غیر ثابته یو مجهوله معادله (پولینوم) د مختلطو ضریبونو په لرلو سره حد اقل یوه مختلطه ریښه لري. یو شمېر ریاضي پوهانو له دې ډلې ژان لو رون ډالامبر د دغې قضیې لپاره ناسم شواهد وړاندې کړي و چې ګاوس بیا په خپلې دغې چارې کې په ډالامبر نقد کړی و. هغه ورپسې درې نور شواهد هم وړاندې کړل چې وروستی مورد یې په ۱۸۴۹ زکال کې تر ټولو دقیق مورد و. د هغه هڅو د مختلطو اعدادو مفهوم په پام وړ کچه روښانه کړ. <ref>{{Cite arXiv|last1=Basu|first1=Soham|last2=Velleman|first2=Daniel J.|date=2017-04-21|title=On Gauss's first proof of the fundamental theorem of algebra|class=math.CV|eprint=1704.06585}}</ref> === ستورپوهنه === د ۱۸۰۱ زکال د جنوري په لومړۍ نېټه ایټالوي ستورپوه جوزپه پیاتسي د سرس کوچنۍ سیاروي کتله کشف کړه. پیاتسي کولای شو چې سرس یوازې د څه باندې یوې میاشتې لپاره تعقیب کړي او کولای یې د شو د شپې پر مهال اسمان کې یې په دریو درجو کې وګوري. څو میاشتې وروسته هغه مهال چې سرس بېرته راڅرګنده کېدله، پیاتسي ونشو کولای د هغو ځای پیدا کړي ځکه چې هغه مهال ریاضیکي وسایلو د دغه ډول کوچني حجم لرونکي جسم د موقعیت موندلو وړتیا نه لرله – دریو درجو د ټول مدار نږدې ۱٪ برخه ښووله. ګاوس چې له دغې ستونزې خبر شو کار یې پرې پیل کړ. له درې میاشتنیو جدي هڅو وروسته هغه د ۱۸۰۱ زکال په ډسمبر میاشت کې د سرس د موقعیت وړاندوینه وکړه – د هغو له لومړني لید نږدې یو کال وروسته – هغه مهال چې په ګوته رصد خانه کې فرانتس کساور فن تساخ د ډسمبر په ۷/۳۱ مو نېټو بیاځلي هغه کشف کړه د هغه له خوا د ورکړل شوی موقعیت سره یې د نیمې درجه په کچه دقت درلود چې بیا وروسته په برمن رصد خانه کې د جنوري په ۱/۲ نېټه هاینریش اولبرز هم کشف کړه.<ref name="Marsden">{{Cite journal|last=Marsden|first=Brian G.|author-link=Brian G. Marsden|date=1977-08-01|title=Carl Friedrich Gauss, Astronomer|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1977JRASC..71..309M|journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada|volume=71|pages=309–323|bibcode=1977JRASC..71..309M|issn=0035-872X}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Teets|first1=Donald|first2=Whitehead|last2=Karen|title=The discovery of Ceres. How Gauss became famous|journal=Mathematical Magazine|volume=19|issue=90|pages=83–91|year=1965|url=https://www.maa.org/programs/maa-awards/writing-awards/the-discovery-of-ceres-how-gauss-became-famous|لاسرسي نېټه=2023-06-07|خونديځ نېټه=2023-04-03|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20230403074017/https://www.maa.org/programs/maa-awards/writing-awards/the-discovery-of-ceres-how-gauss-became-famous|url-status=dead|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20230403074017/https://www.maa.org/programs/maa-awards/writing-awards/the-discovery-of-ceres-how-gauss-became-famous|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403074017/https://www.maa.org/programs/maa-awards/writing-awards/the-discovery-of-ceres-how-gauss-became-famous}}</ref>{{sfn|Merzbach|Boyer|2011|p=[https://books.google.com/books?id=bR9HAAAAQBAJ&pg=PA470 470]}} == سرچينې == n7ml7z2fx3sk3ukfr2xybcp05zb68gr 0 85972 368875 361708 2026-09-05T02:31:48Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 368875 wikitext text/x-wiki سټراټيژي (پخوا د مایکرو سټراټيژي په نوم پېژندل کېده) یو امریکایي شرکت دی چې د سوداګریزې ځیرکتیا او ګرځنده سافټویر خدمتونه وړاندې کوي. دا شرکت په ۱۹۸۹م کال کې د مایکل جي سېیلر، سنجو بنسل او توماس سپهر لخوا جوړ شو. یاد شرکت داسې یو سافټویر جوړوي چې د داخلي او بهرني معلوماتو دقیقه شننه کوي، تر څو سوداګریزې پرېکړې اسانه شي او ګرځنده اپلېکېشنونه جوړ شي. دا یو عامه شرکت دی چې مرکزي دفتر یې د امریکا د ویرجینیا ایالت په ټایسنز کارنر (د واشنګټن د ښاري سیمې تر څنګ) کې موقعیت لري. د سوداګریزې شننې په برخه کې د دې شرکت مهم سیالان ایس ای پي، اي بي ایم او اورکل نړیوال شرکتونه دي. د سټراتيژي شرکت اجرايوي مشر سېيلر دي،هغه له ۱۹۸۹م کال څخه تر ۲۰۲۲م کال پورې د دې شرکت اجرایوي رییس و. <ref name="strategy-rebrand">{{cite news|title=MicroStrategy is Now Strategy|url=https://www.businesswire.com/news/home/20250205834633/en/MicroStrategy-is-Now-Strategy|access-date=5 February 2025|publisher=Business Wire}}</ref><ref>{{Cite news|last=Perez|first=Juan Carlos|date=January 21, 2008|title=Customers Trust MicroStrategy's Independence|work=[[PC World]]|url=http://www.pcworld.com/article/141566/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref name="Howson13">{{Cite news|last=Howson|first=Cindi|date=February 14, 2013|title=MicroStrategy Doubles Down On Mobile, Data Visualization|work=[[InformationWeek]]|url=http://www.informationweek.com/software/business-intelligence/microstrategy-doubles-down-on-mobile-dat/240148518}}</ref><ref name="Jaffe00">{{Cite news|last=Jaffe|first=Harry|date=March 1, 2000|title=The Seven Billion Dollar Man|work=[[Washingtonian (magazine)|Washingtonian]]|url=https://www.washingtonian.com/2000/03/01/the-seven-billion-dollar-man/}}</ref><ref name="2019-10-K">{{Cite web|date=2020-02-13|title=Microstrategy form 10-K|url=https://ir.microstrategy.com/node/20946/html|access-date=2020-03-26|website=Microstrategy Investor Relations|archive-date=2020-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126080257/https://ir.microstrategy.com/node/20946/html|url-status=dead}}</ref><ref name="cnbc-2022-08-02">{{cite news|last1=Sigalos|first1=MacKenzie|title=MicroStrategy CEO Saylor moves to chairman role, focusing on strategy and bitcoin|url=https://www.cnbc.com/2022/08/02/microstrategy-ceo-saylor-moves-to-chairman-role-focusing-on-strategy-and-bitcoin.html|access-date=August 9, 2022|work=CNBC|date=August 2, 2022|language=en}}</ref> له ۲۰۲۰م کال راهیسې، د دې شرکت ونډه د بیټ کوین بدیل ګڼل کېږي، ځکه چې د مایکرو سټراټيژي شرکت خورا زیات بیټ کوین لري. د شرکت اجرایوي مشر هم یادونه کړي چې دغه شرکت د لیورجډ د پانګونې صندوق په څېر دي، خو پخپله په رسمي توګه د پانګونې صندوق نه دی.<ref name="cnbc-2022-08-022">{{cite news|last1=Sigalos|first1=MacKenzie|title=MicroStrategy CEO Saylor moves to chairman role, focusing on strategy and bitcoin|url=https://www.cnbc.com/2022/08/02/microstrategy-ceo-saylor-moves-to-chairman-role-focusing-on-strategy-and-bitcoin.html|access-date=August 9, 2022|work=CNBC|date=August 2, 2022|language=en}}</ref> د ۲۰۲۵م کال د نومبر تر ۱۷مې نیټې پورې، د ځينو راپورونو له مخې د سټراتيژي شرکت له ۶۵۰ زرو زیات بیټ کوین درلودل چې ارزښت یې نژدې ۵۹.۶۹ میلیارده امریکايي ډالره ته رسېـږي، له همدې امله یاد شرکت په نړیواله توګه تر ټولو ډېر بیټ کوین له ځان سره لري. د بلاکي ځنځیر د شننې شرکت ارخام انټیلیجنس وايي چې د ۲۰۲۴م کال تر ډسمبر میاشت پورې مایکرو سټراټيژي شرکت د نړۍ شپـږم لوی شرکت و چې ډېره کريپټو شتمني (ډيجیټلي شتمني) یې د رلوده. <ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> == تاریخچه == سېیلر په ۱۹۸۹م کال کې د مایکرو سټراټیژي شرکت د ډوپانټ شرکت سره تر سلاکولو وروسته پیل کړ، د یاد شرکت د پیل پانګه ۲۵۰ زره ډالره وه او مرکزي دفتر یې د ډیلاویر ایالت په وېلمېنګټن ښار کې و. په لنډ وخت کې سنجو بنسل هم ورسره یو ځای شو، دوی له یو بل سره د ماساچوسېټس د ټیکنالوژۍ په انسټېټیوټ کې پيژندلي و. دوی د غیرخطې ریاضیاتو په کارولو سره د معلوماتو د مایننګ او سوداګریزې ځیرکتیا سافټویر جوړاوه، چې الهام یې د ماساچوسېټس انسټېټيوت د سیسټم ـ ډاینمېکس له یوې درسي مضمون څخه اخیستی و.<ref name="Glasser96">{{Cite news|last=Glasser|first=Jeff|date=July 15, 1996|title=From the Ground Up and Up|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/washtech/daily/june96/061596saylor.htm}}</ref><ref name="Jaffe002">{{Cite news|last=Jaffe|first=Harry|date=March 1, 2000|title=The Seven Billion Dollar Man|work=[[Washingtonian (magazine)|Washingtonian]]|url=https://www.washingtonian.com/2000/03/01/the-seven-billion-dollar-man/}}</ref><ref name="Salter00">{{Cite news|last=Salter|first=Chuck|date=March 31, 2000|title=People and Technology - MicroStrategy Inc.|work=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|url=https://www.fastcompany.com/39401/people-and-technology-microstrategy-inc}}</ref> په ۱۹۹۲م کال کې، مایکرو سټراتيژي خپل لومړنی لوی پېرېدونکی ترلاسه کړ، دوی له مک ډونالډز سره د ۱۰ میلیونه ډالرو تړون لاسلیک کړ. له ۱۹۹۰م کال څخه تر ۱۹۹۶م کال پورې د یاد شرکت عایدات هر کال ۱۰۰ سلنه زیاتېدل. په ۱۹۹۴م کال کې، د دغه شرکت دفترونه او ۵۰ کارکوونکي له ډیلاویر څخه د ویرجینیا ایالت ټایسنز کارنر ته ولېږدول شول.<ref name="Glasser962">{{Cite news|last=Glasser|first=Jeff|date=July 15, 1996|title=From the Ground Up and Up|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/washtech/daily/june96/061596saylor.htm}}</ref><ref name="Leibovich02">{{Cite news|last=Leibovich|first=Mark|date=January 6, 2002|title=MicroStrategy's CEO Sped to the Brink|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2002/01/06/microstrategys-ceo-sped-to-the-brink/7a0ab40f-1d6e-42f3-8f28-b907de3c8d67/}}</ref> د ۱۹۹۸م کال د جون په ۱۱ مه، مایکرو سټراټيژي د لومړني عامه پلور له لارې عامه شرکت شو. دغه شرکت ۳۶ میلیونه عادي ونډې وپلورلې، چې د هرې ونډې بیه ۶ ډالر وه، دغه ونډې د ایم ایس ټي ار  تر نښان لاندې د امنيتي اسهامو د پلورونکو په سټاک بازار کې وپلورل شوې. <ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> په ۲۰۰۰م کال کې، مایکرو سټراټيژي د څېړنې او پراختیا د څانګې په توګه د الرام کام شرکت جوړ کړ. د همدې کال د مارچ په ۲۰ مه، د حسابدارۍ د طریقو تر بیاکتنې وروسته شرکت اعلان وکړ چې د تېرو دوو کلونو مالي پایلې به له سره سموي. د شرکت د ونډې بیه، چې له ۷ ډالرو څخه تر ۳۳۳ ډالرو پورې لوړه شوې وه، په یوه ورځ کې ۶۲ سلنه راولوېده او ۱۲۰ ډالرو ته ورسېده، دا پېښه د ډاټ-کام ګراف د چاودېدو په توګه یادیږي.<ref name="Takahashi09">{{Cite news|last=Takahashi|first=Dean|date=February 17, 2009|title=Alarm.com buys out its owners for $27.7 million|work=[[VentureBeat]]|url=https://venturebeat.com/2009/02/17/alarmcom-buys-out-its-owners-for-277-million/|access-date=January 17, 2026|archive-date=July 7, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707050914/https://venturebeat.com/2009/02/17/alarmcom-buys-out-its-owners-for-277-million/|url-status=dead}}</ref><ref name="Hilzenrath00a">{{Cite news|last=Hilzenrath|first=David S.|date=March 22, 2000|title=For MicroStrategy, A Matter of Timing|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/2000/03/22/for-microstrategy-a-matter-of-timing/aa8a33c7-d0d1-4824-8436-bd59a3a03a45/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> کله چې د مایکرو ستراتيژي شرکت د ۲۰۰۰م کال د مارچ په ۲۰مه وویل چې د ۱۹۹۸م او ۱۹۹۹م کلونوعایدات یې ډېر لوړ ښودلي، نو د دغه شرکت خلاف د ویرجینیا ختیځې فدرالي محکمې ته شاوخوا دوه درجن ډله ‌ییزې دعوې وړاندې شوې. د ۲۰۰۰م کال په ډسمبر کې، د امریکا د امنيتي اسنادو او تبادلې کمېسیون پر دغه شرکت او د دې شرکت په مشرانو تورونه ولګول، همداراز وروسته  د درغلۍ په تړاو دعوه هم پرې ثبت شوه. په پای کې، سېیلر، بنسل او د شرکت پخواني مالي مشر د امنیتي اسنادو د تبادلې له کمېسیون سره پرته له دې چې پړه ومني، جوړجاړی وکړ؛ هر یوه ۳۵۰ زره ډالر جریمه ( ټوله ۱۰ میلیونه ډالره جریمه کېږي) تحویل کړه. همداراز شرکت د امنیتي اسنادو د تبادلې له کمېسیون سره د یو خپلواک مدیر د ګومارلو پر سره جوړجاړی وکړ، تر څو دغه مدیر د قوانینو پلي کېدل ډاډمن کړي.<ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> د ۲۰۰۹م کال په فبرورۍ کې مایکرو سټراټيژي خپل الرام کام شرکت په ۲۷.۷ میلیونه ډالره د اې ‌بي ‌اېس کپیټل پارټنرز په شرکت وپلوره. په همدې کال کې د سټراټيژي شرکت د '''انلاین شننې خدمتونه هم''' معرفي کړل، چې پکې د معلوماتو ګډ زېرمتون کارول کېده، تر څو راپورونه او ناڅاپي پوښتنې ډېرې چټکې شي. په ۲۰۱۰ کال کې، دغه شرکت د ایفون او ایپډ په څېر ګرځنده وسیلو لپاره د سوداګریزې ځیرکتیا سافټویر جوړول پیل کړل.<ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref name="Takahashi092">{{Cite news|last=Takahashi|first=Dean|date=February 17, 2009|title=Alarm.com buys out its owners for $27.7 million|work=[[VentureBeat]]|url=https://venturebeat.com/2009/02/17/alarmcom-buys-out-its-owners-for-277-million/|access-date=January 17, 2026|archive-date=July 7, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707050914/https://venturebeat.com/2009/02/17/alarmcom-buys-out-its-owners-for-277-million/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> په ۲۰۱۱م کال کې، دغه شرکت د کلاوډ پر بنسټ خدمتونه (د مایکرو سټراتيژي کلاوډ) معرفي کړل. همدارنګه په ۲۰۱۳م کال کې، مایکرو سټراټيژي خپل انجل اپلیکیشن د جېنېسس پر مخابراتي شرکت وپلوره.  <ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> د ۲۰۲۲م کال په اګسټ کې د واشنګټن ډي سي لوی څارنوال پر سېیلر د مالیې د درغلۍ دعوه وکړه او ویې ویل چې هغه له ۲۵ میلیونه ډالرو څخه ډېره مالیه په ناقانونه ډول نه ده ورکړې. پر مایکرو سټراټيژي شرکت هم تور ولګېد چې د سېيلر د استوګنې د پتې په ناسم ښودلو کې یې مرسته کړې ده، خو دغه شرکت دا تورونه ناسم وبلل او ویې ویل چې دا د ښاغلي سېیلر شخصي موضوع ده. د ۲۰۲۴م کال په جون میاشت کې سېیلر او مایکرو سټراتيژي شرکت له ډي سي ولسوالۍ سره د ۴۰ میلیونه ډالرو پر جوړجاړي سلا شول.<ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref name="Hirsch 2024">{{cite news|last1=Hirsch|first1=Lauren|title=MicroStrategy and Its Founder to Pay $40 Million in Tax Fraud Lawsuit|url=https://www.nytimes.com/2024/06/03/business/dealbook/microstrategy-michael-saylor-tax-fraud.html|work=[[New York Times]]|date=3 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241128102401/https://www.nytimes.com/2024/06/03/business/dealbook/microstrategy-michael-saylor-tax-fraud.html|archive-date=28 November 2024|language=en}}</ref> د ۲۰۲۲م کال د اګست په ۸ مه نېټه سېیلر د سټراټیژي شرکت د اجرایوي ریاست له مقام څه استعفا وکړه، تر ده وروسته فونګ لي د دې شرکت رییس شو. سېیلر اوس د شرکت اجرایوي مشر دی او په تازه خبرو کې یې څرګندونه کړي چې دی به د بیټ کوین د پېرولو پر تګلارې تمرکز کوي، خو د شرکت عمومي چارې به فونګ لي سمبالوي.<ref name="cnbc-2022-08-023">{{cite news|last1=Sigalos|first1=MacKenzie|title=MicroStrategy CEO Saylor moves to chairman role, focusing on strategy and bitcoin|url=https://www.cnbc.com/2022/08/02/microstrategy-ceo-saylor-moves-to-chairman-role-focusing-on-strategy-and-bitcoin.html|access-date=August 9, 2022|work=CNBC|date=August 2, 2022|language=en}}</ref> == د بیټ کوین پېرودنې == د ۲۰۲۰م کال د اګسټ په میاشت کې مایکرو سټراټيژي د زېرمې شتمنۍ په توګه د ۲۵۰ میلیونه امریکايي ډالره په ارزښت بیټ کوین واخیستل، دغه شرکت د بیټ کوین د پېرولو په اړه وویل: اوس د نغدې پيسو عاید کم دي، ډالر کمزوري شوي او ځینې نور نړیوال اقتصادي لاملونه هم شتون لري. تر دغه لويي پېـرودنې وروسته مایکرو سټراټيژي شرکت څو ځله نور هم په لویه کچه بیټ کوین وپېرل. د ۲۰۲۲م کال د سپټمبر تر ۱۹ پورې، مایکرو سټراټيژي او اړوند نورو شرکتونو یې شاوخوا ۱۳۰ زره بیټ کوین لرل، د دې ټولو ارزښت ۳.۹۸ میلیارده ډالره وو، چې هر بیټ کوین شاوخوا ۳۰۶۳۹ ډالره بیه درلوده. د دې تګلارې اصلي هڅوونکی مایکل سېیلر دی.<ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> د ۲۰۲۲م کال د مۍ په ۳مه، د مایکرو سټراتيژي شرکت د درې ‌میاشتني عاید په ناسته کې د دغه شرکت مالي مشر فونګ لي وویل، که د بیټ کوین بیه شاوخوا ۲۱ زره ډالرو ته راکمه شي، نو شرکت به د مارجېن کال له خطر سره مخ شي. دا به شرکت اړ کړي چې د خپلو بیټ کوینونو یوه برخه وپلوري. هغه زیاته کړه چې شرکت کولی شي د پور لپاره نور تضمینونه هم ورکړي تر څو د دې حالت مخنیوی وشي. کله چې د ۲۰۲۲م کال په جون کې د بیټ کوین بیه شاوخوا ۲۰۸۰۰ ډالرو ته راولوېده، شرکت وویل چې تر اوسه یې مارجېن کال نه دی ترلاسه کړی او دومره پانګه هم لري چې د بازار نور بدلونونه وزغمي.<ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> د ۲۰۲۳م کال د سپټمبر په ۲۵مه، دغه شرکت اعلان وکړ چې د ۲۰۲۳م کال د اګست له ۱ څخه تر سپټمبر ۲۴ پورې مایکرو سټراټيژي شرکت او د هغه اړوند شرکتونو شاوخوا ۵۴۴۵ بیټ کوینونه د ۱۴۷.۳ میلیونه ډالرو په بدل کې اخیستي دي. په هغه وخت کې د هر بیټ کوین منځنۍ بیه شاوخوا ۲۷۰۵۳ ډالره وه. د یو راپور له مخې د ۲۰۲۴م کال د ډسمبر تر ۸ مې نیټې پورې مایکرو سټراټيژي شرکت ۴۲۳۶۵۰ بیټ کوینونه لرل، چې ارزښت یې ۴۲.۴۳ میلیارده ډالر و، له همدې امله دغه شرکت د نړۍ تر ټولو ډېر بیټ کوین لرونکی شرکت ګڼل کېـږي. د نورو ډيجیټلي خزاني بنسټونو په څېر، مایکرو سټراټيژي شرکت پانګه ‌والو ته پر بلاکي ځنځیر ولاړ معلومات نه ورکوي، ځکه نه غواړي چې زېرمې یې په عامه توګه تاييد شي. دغه شرکت د ۲۰۲۴م کال د نومبر له ۱۱ مې وروسته په یوه میاشت کې ۱۴۹۸۸۰ بیټ کوینونه واخیستل. د همدې شتمنۍ پر بنسټ، مایکرو سټراټيژي شرکت د ۲۰۲۴م کال د ډسمبر په ۲۳مه دناسډاک – ۱۰۰ بازار ته شامل شو.<ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> د ۲۰۲۵م کال د جولای له ۷ څخه تر ۱۳ پورې، دغه شرکت د ۴۷۲.۵ میلیونه ډالرو په ارزښت ۴۲۲۵ بیټ کوینونه واخیستل، چې د هر بټکوین منځنۍ بیه هغه وخت ۱۱۱۸۲۷ ډالره وه. <ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> د سټراتيژي شرکت  د ۲۰۲۵م کال د دویمې او درېیمې ربعې په ترڅ کې د ۴ میلیارده ډالرو په ارزښت څلور کریډیټه اعتباري مالي وسایل وړاندې کړل.  مایکل سېیلر بلومبرګ ته وویل چې دا لوړ عاید لرونکي دايمي مالي وسایل دي، چې موخه یې د پانګه ‌والو لپاره د بیټ کوینونه د بدلونونو او خطر کمول دي.<ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> د ۲۰۲۵ کال د نومبر په وروستیو کې، فوربز مجلې راپور ورکړ چې د سټراټيژي شرکت ونډې د تېر کال په پرتله ۶۰ سلنه راکمې شوې دي او د شرکت د بازار ارزښت ۴۹ میلیارده ډالرو ته ټیټ شوی، حال دا چې په همدې وخت کې یې د بیټ کوین شتمني ۵۶ میلیارده ډالر ارزښت درلود. په ورته وخت کې  د شرکت اجرایوي رییس فونګ لي د بیټ کوین د احتمالي پلور په اړه څرګندونې وکړې، ځکه نو د بازار څارونکي اټکل کوي چې د ۲۰۲۵م کال د ډسمبر په پیل کې د بیټ کوین د بیو تر ۸۶ زره ډالرو را ښکته کېدل له همدې وجې و.  <ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> == محصولات == '''د مایکرو سټراټیژي ۲۰۲۰ ماډل سافټویر''' د دې شرکت د سوداګریزې ځیرکتیا د سافټویر وروستۍ بڼه ده. تر دې پخواني ماډل سافټویر ( '''مایکرو سټراټيژي ۲۰۱۹''' ) بیا هڅه کوله چې د معلوماتي سرچینو او اپلېکېشنونو ترمنځ اړیکه پیاوړې کړي او د ګرځنده اپلېکېشنونو جوړول اسانه کړي، په دې کې د بلوتوت له لارې د پېژندنې او غږیزو اسانتیاوو ملاتړ هم شامل و. تر دې وړاندې د '''مایکرو سټراټيژي  ۱۰ ماډ‌ل''' سافټویري ټولګه خپره شوې وه، په دغه ټولګه کې د مایکرو سټراتيژي د شننې سافټویر، د موبایل ماډل سافټویر او اشر ماډل سافټویرونه شامل و. د ۲۰۱۷م کال د ډسمبر په میاشت کې د مایکرو سټراتيژي د ۱۰.۱۰ ماډل سافټویر کې ورکسټېشن هم اضافه شو. دا سافټویر د سوداګریزې ځیرکتیا او د وړاندوینې د شننې په کارولو سره له بېلابېلو سرچینو ( د معلوماتو ذخیرې، اېکسل فایلونه، اپاچي هډوپ ډیتا) کار اخلي، تر څو لویه ډیټا منظمه کړي. <ref name="search1">{{Cite web|date=2020-02-05|title=HyperIntelligence upgrades highlight MicroStrategy 2020|url=https://searchbusinessanalytics.techtarget.com/news/252477892/HyperIntelligence-upgrades-highlight-MicroStrategy-2020|access-date=2020-03-26|website=TechTarget}}</ref><ref name="Holak">{{Cite news|last=Holak|first=Brian|date=January 8, 2019|title=MicroStrategy 2019 platform touts 'zero-click' analytics|url=https://searchbusinessanalytics.techtarget.com/news/252455491/MicroStrategy-2019-platform-touts-zero-click-analytics|access-date=April 2, 2019|work=[[Tech Target]]}}</ref><ref name="Marshall">{{Cite news|last=Marshall|first=Mo|date=January 7, 2019|title=MicroStrategy 2019 promises voice queries, hyper-targeted intelligence|url=https://venturebeat.com/2019/01/07/microstrategy-2019-promises-voice-queries-hyper-targeted-intelligence/|access-date=April 2, 2019|work=[[Venture Beat]]|archive-date=May 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510191253/https://venturebeat.com/2019/01/07/microstrategy-2019-promises-voice-queries-hyper-targeted-intelligence/|url-status=dead}}</ref><ref name="Brust">{{Cite news|last=Brust|first=Andrew|date=January 7, 2019|title=MicroStrategy 2019 introduced "HyperIntelligence" contextual BI|publisher=[[ZDNet]]|url=https://www.zdnet.com/article/microstrategy-2019-brings-introduces-hyperintelligence-contextual-bi/|access-date=April 2, 2019}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> '''د مایکرو سټراټيژي موبایل ماډل''' ( په ۲۰۱۰ کال کې معرفي شو) د ایفون، ایپډ، انډرایډ او بلېک ‌بېري لپاره اپلېکېشنونو ته د شننې وړتیاوې ورزیاتې کړې.<ref name="idev1">{{Cite news|title=MicroStrategy Rolls Out Analytics Solutions for Cloud, Mobile Information-Driven Apps|publisher=Integration Developer News|url=http://www.idevnews.com/stories/6089/MicroStrategy-Rolls-Out-Analytics-Solutions-for-Cloud-Mobile-Information-Driven-Apps|access-date=2014-02-20}}</ref> '''اشر''' د ډیجیټلي پېژندپاڼې او د هویتي ځیرکتیا یو محصول دی، دا محصول ادارو ته دا توان ورکوي چې خپل ډیجیټلي او فزیکي لاسرسی کنټرول کړي. دا محصول فزیکي کارتونه او پټ نومونه په خوندي ډیجیټلي نښو بدلوي او د کاروونکو د چلند او سرچینو د کارونې په اړه معلومات برابروي.<ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kanaracus|first=Chris|date=April 19, 2011|title=Microstrategy Takes Aim at Self-service BI|work=[[PC World]]|url=https://www.pcworld.com/article/225619/article.html}}</ref> == سرچينې == 26miqn4ti9r5veqmgfpumf0ecuuus3j 0 87644 368867 368836 2026-09-04T16:22:45Z فضل الله عجمي 40504 /* چاپ شوي آثار و */ 368867 wikitext text/x-wiki '''مفتي لطيف الله حکيمي''' (په انګريزي ''Mufti Latifullah Hakimi'') د افغانستان يو مشهور سیاسي او ديني عالم دی، پر افغانستان د امریکا په مشرۍ د ناټو د يرغل په دوران کې د افغانستان اسلامي امارت لومړنی وياند،<ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/printable/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1061903.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> د صفونو د تصفيې کميسيون پخوانی رئیس <ref>{{Cite web|url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/latifullah-hakimi-head-of-the-talibans-ranks-clearance-news-photo/1238666878|title=}}</ref> او د ۲۰۲۱ ميلادي کال راهيسې د دفاع وزارت د سرمفتش<ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/fa/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%81%D8%AA%D8%B4/|title=}}</ref> په توګه دنده ترسره کوي. {{چارواکۍ | نوم =مفتي لطيف الله حکيمي |اصلي نوم =مفتي لطيف الله حکيمي | افتخاري سرليک = |بشپړ نوم= | انځور =Commission 0Mufti Latifullah Hakimi.jpg | ټول = | څرګندونه = | لقب = | استوګنځای = | د زيږيدنې نيټه = | زېږون ځای=[[زابل ولايت]]، [[نوبهار ولسوالۍ]] | د مړینې نېټه = | وفات ځای = |د مړینې لامل= |تابعیت= {{بيرغ|افغانستان}} |ګوند=[[اسلامي امارت]] |اولاد= |هديره= |کار=وياند | دنده= |لومړی وزیر= |امیرالمؤمنین= |لومړی مرستيال= | وزير = | مخکينی= |ځایناستی= | د دندې پیل= | د دندې پای = |ولسمشر= | دنده١ =د افغانستان اسلامي امارت وياند | د دندې پیل١ =۲۰۰۱ز | د دندې پای١=۲۰۰۵ز |امیرالمؤمنین١=[[ملا محمد عمر]] | لومړی وزیر۱= |مخکينی١= |ځایناستی١=قاري یوسف احمدي، [[ذبیح الله مجاهد|ذبيح الله مجاهد]] |ولسمشر١= |وزير۱= | دنده٢ =د صفونو د تصفیې کمېسیون رئیس | د دندې پیل٢ =۲۰۲۱ز | د دندې پای٢ =۲۰۲۲ز |مخکينی٢= |ځایناستی٢= |امیرالمؤمنین۲=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] | لومړی وزیر۲=[[محمد حسن اخوند|الحاج ملا محمد حسن اخند]] |ولسمشر٢= |وزير۲= | دنده٣ =د دفاع وزارت سرمفتش | د دندې پیل٣ = ۲۰۲۱ | د دندې پای٣ =تر اوسه |امیرالمؤمنین۳=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] |مخکينی٣= |ځایناستی٣= |ولسمشر٣= | دنده۴= | د دندې پیل۴= | د دندې پای۴ = |مخکينی۴= |ځایناستی۴= |ولسمشر۴= |ژوند ملګری= |موراوپلار= |پلار=ملا محمد عجم |وروڼه_او_خوندې= |خپلوان= |قد= |وزن= |طبی کیفیت= |جګړې= |کاروونکې ژبه =[[پښتو]] | تعليم = |پلرنی ټاټوبی= |نامتو زده کونکي= |مقام= | جايزې = | ويبپاڼه = |لاسليک = | د لاسيک اړوند = }} == ژوند ليک == '''مفتي لطيف الله حکيمي''' <small>د مرحوم ملا محمد عجم اخند زوی او د ملا حبيب الله اخند لمسی، په کال ۱۳۵۲ ھ‌ش کې د زابل ولايت د نوبهار ولسوالۍ د موسی زو په کلي کې زيږېدلی دی.</small> موسی زيي د افغانستان د پښتون قام د غلجي ټبر له توخي قبیلې څخه یوه غټه پښه ده، چې اصلي هستوګنځی يې د زابل ولايت د شاجوی سیمه ده، خو ډېری يی نورو ولايتونو ته کوچېدلي دي، د کابل قره باغ، ده سبز او نورو ولسوالیو، د بادغيس ولايت مرغاب او غورماچ ولسواليو، د کندوز دشت ارچي ولسوالۍ، د تخار ولايت درقد ولسوالۍ کې دېره دي او په نورو ولايتونو کې هم کم کم شته. ==زده‌کړې== '''مفتي لطيف الله حکيمي''' لومړنۍ ابتدايي زدکړې په سيمه‌ييزو خصوصي ديني مدرسو او جوماتونو کې ترسره کړې دي. د متوسطه او لوړو زدکړو لپاره ښاغلي حکيمي د علم او معرفت د ترلاسه کولو اوږد او له کړاوونو ډک سفر د هيواد په بېلابېلو علمي حوزو او همدارنګه د هجرت په ستونزمنو پړاوونو او د مهاجرت په پنډغالو کې په لوړ عزم، زغم او نه ستړي کېدونکو هڅو سره تعقيب کړ او په همدې لړ کې يې په فقهي علومو کې د تخصص (دوکتورا - PHD) تر کچې خپلې لوړې زدکړې بشپړې کړې.</small> ==مشهور استادان == # مرحوم علامه شيخ عبدالفتاح أبو غده(د سوریې مشهور حنفي عالم) رحمه الله. # مرحوم علامه مفتي محمد زرولي خان رحمة الله عليه. # مرحوم علامه شيخ حبيب الله سندهي رحمه الله. # علامه شيخ مفتي عبدالرؤف غزنوي (د دارالعلوم دیوبند استاد). # مرحوم علامه شيخ عنايت الله «د غبرګي اخندزاده صاحب» رحمه الله. # علامه شيخ عبدالحکيم حقاني (د افغانستان اوسنی قاضي القضاة) حفظه الله. ==سياسي او جهادي فعاليتونه== مفتي لطيف الله حکيمي چې هغه مهال له ديني علومو تازه فارغ سوی و، په افغانستان کې د شر و فساد پر وړاندې مرحوم '''ملا محمد عمر مجاهد''' (رحمه الله) تحريک پيل کړی و، مفتي حکيمي صيب هم له همدې تحريک سره ملګری سو، د کندهار، په ځانګړې توګه د سوېل لوېديځ زون له فتحې وروسته د يوې پېښې په ترڅ کې له روسانو سره د خبرو اترو او د بنديانو د تبادلې يو هيئت (کميسيون) جوړ او مشري يې '''حکيمي''' صيب ته وسپارل سوه، له څه مودې هلو ځلو وروسته هغه هيئت منحل او کميسيون پای ته ورسېدی، بيا '''حکيمي''' صيب د زابل له والي مولوي عبدالغني جوزجاني سره د مرستيال په حيث واستول سو، له څه مودې وروسته بيا نيمروز ته له همدغه والي سره په همدې حيث ولاړی، له څو ورځو او شپو وروسته د مخالفينو د تعروضي بريد په پايله کې د تورن اسماعیل خان په لاس نيمروز سقوط او مفتي '''حکيمي''' سخت زخمي سو، د سيمې د خلکو په همکاري د مخالفينو تر کنټرول لاندې سيمې څخه وايستل شو او د تداوي په موخه کندهار ته واستول سو. '''د هرات د پوهنې، څارنوال او د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دندې:''' له درملنې او رغېدو وروسته، هغه مهال هرات او ورنږدې ولايتونه فتحه سوي وو، هرات ته د پوهنې د رئيس په توګه ولاړی، څه وخت يې هغه مسؤليت تر غاړې و چې بيا د همدې ولايت د څارنوال په حيث وګمارل سو. دا چې هرات د علم، ادب او فرهنګ کور دی، مفتي صيب هم د همدې ډګر ممتاز شخصيت و، له همدې امله د هرات د اطلاعاتو او کلتور رياست مسؤليت ور وسپارل سو.... '''د غزني ولايت د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دنده:''' دا چې غزنی هم د علم، فرهنګ او اسلامي ثقافت مرکز و، نو اړتيا وه چې يو داسې څوک يې کلتوري چارې مخته يوسي چې د غزني پخوانی او تاريخي حيثيت او ارزښت وساتل سي نو د مشرتابه له پريکړې سره سم '''مفتي حکيمي''' صيب د لرغوني غزني د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه وټاکل سو، بيا پر همدې مسؤليت تر پايه پاته و ترڅو چې په ۲۰۰۱ ميلادي کال کې پر افغانستان د امریکا په مشري د ناټو يرغل کېدی. '''د امریکا له يرغل وروسته د افغانستان اسلامي امارت د لومړي وياند په توګه دنده:''' <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <small>له امریکايي تاړاک سره هم مهاله اسلامي امارت عقب نشيني وکړه، غرونه يې سنګرونه وګرځول، دا ځل د داخلي شر و فساد پر ځای له بهرنيو اشغالګرو سره جهاد پيل سو، د مجاهدينو د سرښندنو د ښه انعکاس لپاره د مشرتابه له لوري يو ځانګړی رسنيز ادرس د وياند په توګه '''مفتي حکيمي''' صيب وګمارل سو، له دې سره هم مهاله '''حکيمي''' صيب له داخلي او بهرنيو رسنيو سره کمسارې مرکې وکړې او د اشغال پر وړاندې يې د اسلامي امارت قيام او فعاليت رسنيز کړ.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> '''<small>حکيمي</small>''' <small>صيب د اسلامي امارت د وياند په توګه د دندې ترڅنګ، په بېلابېلو پيښو کې د اسلامي امارت د استازي په توګه خبرې، اعلاميې، د دريځونو بيانول، رسنيو ته د معلوماتو ورکول او نور فعاليتونه کول.</small> <small>د بيلګې په توګه، د يو لبنانی شرکت، چې د ناټو په چوکاټ کې يې دلته په افغانستان کې کار کاوه؛ د همدې شرکت يو انجنير چې '''صفي الدين محمد رضا''' نومېده، مجاهدينو ونيوه، بيا هغه شرکت له '''حکيمي''' صيب سره په رابطه کې سو او د خپل بندي د خوشې کېدو غوښتنه يې وکړه، '''حکيمي''' صيب له مشرتابه سره په مشوره له هغه شرکت سره خبرې وکړې او په دې شرط توافق ته سره ورسېدل چې شرکت به نور دلته په افغانستان کې د ناټو په چوکاټ کې فعاليت ختموي او وځي به، په عوض کې به يې اسلامي امارت د دوی بندي خوشی کوي، د العربيې تلويزيون د راپور له مخې '''حکيمي''' صيب د فرانس خبري اژانس ته وويل چې '''رضا''' د زابل ولايت شاجوی ولسوالۍ ته وړل سوی دی او وروسته ورته ويل سوي و چې د حکومت يوې پوستې ته ولاړ سي، په همدې توګه خوشی سو. دغه خبر د '''حکيمي''' صيب د وياندويي ترڅنګ د اسلامي امارت د يو استازي په توګه د هغه د فعاليتونو يوه بېلګه ښيي. </small><ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005%2F08%2F18%2F15979|title=}}</ref> <small>د راپورونو پر اساس هغه مهال ځينو نورو کسانو هم له رسنيو سره په رابطو کې دا ادعا کړې وه، ګواکې د اسلامي امارت ويندويان دي، لکه احمد مختار مجاهد، حامد اغا، ملا عبدالصمد، استاد محمد ياسر، محمد امین، سيف العدل او.... د RFE د راپور پر اساس، چې ډېر ځله به يې خبرې له يو بل سره په ټکر کې وې، خو وروسته بيا د امريکا تر کنټرول لاندې د کابل ادارې اړوند له ارګ څخه چاپېدونکې ورځپاڼې"انيس" هم مفتي لطيف الله حکيمي د طالبانو د وياند په توګه ياد کړ</small>.<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1060528.html?utm_source=chatgpt.com|title=}}</ref> '''زنداني کېدل:''' <small>د ۲۰۰۵ ميلادي کال د اکتوبر په مياشت کې مفتي حکيمي د ورپيښې ناروغۍ د درملنې په موخه پاکستان ته په پټه سفر وکړ، له کراچۍ څخه د بېرته راستنېدو پر مهال په نيمه لار کې د بلوچستان ايالت په سرښار کوټه کې د پاکستاني استخباراتو له لوري ونيول سو، په زندان کې له يوې مياشتې پلټنو وروسته د افغانستان او امريکا ګډ استخباراتي ټيم ته، له څوارلس نورو افغان طالب مشرانو سره يوځای وسپارل سو.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.urduvoa.com/a/for-years-taliban-spokesmen-operated-from-shadows-now-they-are-in-spotlight-26aug2021/6015779.html|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <small>ډېر وخت يې په کابل کې په پټو استخباراتي خونو کې زندان تېر کړ چې وروسته بيا څرخي پله زندان ته واستول سو.</small> '''له زندانه خلاصون:''' له څه کم دوه کلونو زندان تېرولو وروسته د يوه بهرني، ايټالوي تبعه "دانييل ماسترو جيوکومو" په بدل کې د هلمند ولايت په ګرمسير ولسوالۍ کې له څلورو نورو طالب مشرانو سره يوځای حکيمي صيب تبادله او له اسلامي امارت سره یوځای سو. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> =='''<big>ليکل شوي آ</big>''' '''<big>ثار</big>'''== <small>ليکلي آثار، ک</small><small>تابونه، اجزأ، ر</small><small>سالې، مقالې او ځينې مهمې ليکنې.</small> ===چاپ شوي آثار=== '''لومړی: په پښتو ژبه کې''' '''چاپ شوي کتابونه:''' <small>۱ــ دستور الاسلام ورسره نظام سلام. د چاپ</small> <small>کال</small> <small>(۱۴۱۹ھ‌ق).</small> <small>۲ــ د سود مسئله. د چاپ</small> <small>کال (</small> <small>لرغونی هرات لرغ</small><small>ونې ودانۍ. (تاريخي اثر) د چاپ کال (۱۴۲۱ھ‌ق).</small> <small>۴ـ</small>،<small>ـ د سهار او ماښام أذکار. د چاپ کال (۱۴۳۵ھ‌ق).</small> <small>۵ــ په ا</small>س<small>لا</small><small>م کې د</small> <small>م</small><small>اشوم حقونه. د چاپ کال (۱۴۲۰ھ‌ق).</small> <small>۶ــ قرآني بوټي</small><small>. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> <small>۷ــ نبوي درملنه. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> '''دوهم: په دري ژبه کې چاپ شوي کتابونه:''' <small>۸ــ شعر و داستان در آئنه رسالت. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۹ــ ابداعات قدیمه و جديده در اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۰ــ تحريم اقتصادی و افغانستان. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۱ــ ماه غفران رمضان المبارک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۲ــ فضل المالک فی بيان المناسک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۳ــ امنيت و نظام اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> '''درېيم: چاپ شوې مقالې:''' <small>۱۴ــ د بيوعو فقهي حيثيت. د دفاع وزارت مجله کې (۱۴۴۶ھ‌ق).</small> <small>۱۵ــ نبوي طب. په الاماره ويب کې سلسله وار. (۱۴۳۱ھ‌ق).</small> <small>۱۶ــ قيامت نامه. نن ټکی آسیا ويب پاڼه....</small> <small>۱۷ــ عربي گڼ مقالات. په الصمود مجله کې.</small> <small>۱۸ــ اردو مقالات د امارت په شريعت اردو مجله کې.</small> '''څلورم: چاپ ته چمتو کتابونه:''' <small>۱۹ــ اسلامي ثقافت او د اسلام ټولنيز نظام.</small> <small>۲۰ــ عقيدة الطحاوي.پښتو (ژباړه او اړينه تشريح).</small> <small>۲۱ــ د پوليو څاڅکي دوا که زهر؟. تحقيقي رساله.</small> <small>۲۲ــ د روژې اړوند ۱۰۰مسئلې.</small> ===ناچاپ آثار=== '''پنځم: ناچاپ پښتو کتابونه او رسالې:''' <small>۲۳ــ الوتونکي پکولونه، ناپيژاندی مخلوق او فراماسيون.</small> <small>۲۴ــ سوله د ټولو شخړو وروستنۍ حل لاره.</small> <small>۲۵ــ نابلده مېلمانه.</small> <small>۲۶ــ لويه قرباني.</small> <small>۲۷ــ قيامت نامه او د هغې پښتو شرحه الحجة التامه.</small> <small>۲۸ــ خليفة الله المهدي.</small> <small>۲۹ــ عجيبه زېری.</small> <small>۳۰ــ ظالم ورور.</small> <small>۳۱ــ شعر د شريعت له لارې.</small> <small>۳۲ــ روانې فتنې او له هغوی څخه د خلاصون لارې.</small> <small>۳۳ــ پر ځمکه لومړنی قدم.</small> <small>۳۴ــ د لوی رب خوا ته بلنه او د هغې اصول.</small> <small>۳۵ــ د ډبرو باران.</small> <small>۳۶ــ د ثموديانو تباهي.</small> <small>۳۷ــ د پاچا خوب.</small> <small>۳۸ــ د اولاد بندولو دواګانو حقيقت او حکم.</small> <small>۳۹ــ د نبوي شمائلو څلوېښت حديثونه، همدا راز د جهاد اړوند څلوېښت حديثونه.</small> <small>۴۰ــ د قرآن کریم تفسیر: لطائف الرحمن في تفسير القرآن. تر ليکنې لاندې... دېرش ټوکه.</small> '''شپږم: په دري ژبه کې ناچاپ کتابونه او مهمې رسالې:''' <small>۴۱ــ زلازل تعذيبات و تنبيهات.</small> <small>۴۲ــ نظم و نثر در موازنه‌ء ادبيات دری.</small> <small>۴۳ــ تلاش غربی‌ها برای نقاط ضعف در افغانستان.</small> <small>۴۴ــ مجموعۀ ادبيات دری.</small> <small>۴۵ــ پيمان‌های ننگين دولت دست نشاندۀ افغانستان باغربی‌ها از نظر اسلامي، حقوقي و سياسي.</small> <small>۴۶ــ عاشورا و اهميت آن.</small> <small>۴۷ــ جبهات و نظريات ناموافق در ائتلاف‌های جديد.</small> <small>۴۸ــ طب سنتی و مؤثريت علاج.</small> <small>او ځينې نور....</small> '''اووم؛ عربي ناچاپ کتابونه او رسالې:''' <small>۴۹ــ الأعشاب والعلاج الدين. (مکمل دوه ټوکه).</small> <small>۵۰ــ جزاء في اعمار المنار و ارحاب المحاريب.</small> <small>۵۱ــ جزء في وضع اليدين تحت السرة في الصلاة.</small> <small>۵۲ــ جزء في بنأ القباب علی قبور الصلحآء.</small> <small>۵۳ــ جزء في أحکام اللحية في المذاهب الأربعة.</small> <small>۵۴ــ جزء في حقيقة الحرکة الوهابية والخلافة العثمانية.</small> <small>۵۵ــ جزء في تاريخ القبة الخضرآء وأرآء المتشددين.</small> <small>۵۶ــ السياسة والإمارة الإسلامية في ضوء القرآن والسنة النبوية.</small> <small>او....</small> =='''مرکې او ويناوې'''== <small>له فتحې وروسته نظامیانو ته مهمی سپارښتنې: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://x.com/Zabulwal_/status/1671813806886998016|title=}}</ref> <small>صدای شما ؛ له اريانا تلويزيون سره ځانګړې مرکه: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=JLzXyDulxZ0|title=}}</ref> <small>Exclusive interview with Mufti Latifullah Hakimi, Head of the IEA’s Clearing of Ranks Commission</small> <ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/exclusive-interview-with-mufti-latifullah-hakimi-head-of-the-ieas-clearing-of-ranks-commission/|title=}}</ref> =='''<big>شعرونه</big>'''== د ميرمنې تاريخي حيثيت! لينک <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=wRdZ-V8iiEE|title=}}</ref> =='''<big>سرچينې</big>'''== [https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-extradited.shtml] 93gk3dgjf5wgrbg64f4k7im9u11rtkq 368868 368867 2026-09-04T17:59:26Z فضل الله عجمي 40504 /* چاپ شوي آثار */ 368868 wikitext text/x-wiki '''مفتي لطيف الله حکيمي''' (په انګريزي ''Mufti Latifullah Hakimi'') د افغانستان يو مشهور سیاسي او ديني عالم دی، پر افغانستان د امریکا په مشرۍ د ناټو د يرغل په دوران کې د افغانستان اسلامي امارت لومړنی وياند،<ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/printable/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1061903.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> د صفونو د تصفيې کميسيون پخوانی رئیس <ref>{{Cite web|url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/latifullah-hakimi-head-of-the-talibans-ranks-clearance-news-photo/1238666878|title=}}</ref> او د ۲۰۲۱ ميلادي کال راهيسې د دفاع وزارت د سرمفتش<ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/fa/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%81%D8%AA%D8%B4/|title=}}</ref> په توګه دنده ترسره کوي. {{چارواکۍ | نوم =مفتي لطيف الله حکيمي |اصلي نوم =مفتي لطيف الله حکيمي | افتخاري سرليک = |بشپړ نوم= | انځور =Commission 0Mufti Latifullah Hakimi.jpg | ټول = | څرګندونه = | لقب = | استوګنځای = | د زيږيدنې نيټه = | زېږون ځای=[[زابل ولايت]]، [[نوبهار ولسوالۍ]] | د مړینې نېټه = | وفات ځای = |د مړینې لامل= |تابعیت= {{بيرغ|افغانستان}} |ګوند=[[اسلامي امارت]] |اولاد= |هديره= |کار=وياند | دنده= |لومړی وزیر= |امیرالمؤمنین= |لومړی مرستيال= | وزير = | مخکينی= |ځایناستی= | د دندې پیل= | د دندې پای = |ولسمشر= | دنده١ =د افغانستان اسلامي امارت وياند | د دندې پیل١ =۲۰۰۱ز | د دندې پای١=۲۰۰۵ز |امیرالمؤمنین١=[[ملا محمد عمر]] | لومړی وزیر۱= |مخکينی١= |ځایناستی١=قاري یوسف احمدي، [[ذبیح الله مجاهد|ذبيح الله مجاهد]] |ولسمشر١= |وزير۱= | دنده٢ =د صفونو د تصفیې کمېسیون رئیس | د دندې پیل٢ =۲۰۲۱ز | د دندې پای٢ =۲۰۲۲ز |مخکينی٢= |ځایناستی٢= |امیرالمؤمنین۲=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] | لومړی وزیر۲=[[محمد حسن اخوند|الحاج ملا محمد حسن اخند]] |ولسمشر٢= |وزير۲= | دنده٣ =د دفاع وزارت سرمفتش | د دندې پیل٣ = ۲۰۲۱ | د دندې پای٣ =تر اوسه |امیرالمؤمنین۳=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] |مخکينی٣= |ځایناستی٣= |ولسمشر٣= | دنده۴= | د دندې پیل۴= | د دندې پای۴ = |مخکينی۴= |ځایناستی۴= |ولسمشر۴= |ژوند ملګری= |موراوپلار= |پلار=ملا محمد عجم |وروڼه_او_خوندې= |خپلوان= |قد= |وزن= |طبی کیفیت= |جګړې= |کاروونکې ژبه =[[پښتو]] | تعليم = |پلرنی ټاټوبی= |نامتو زده کونکي= |مقام= | جايزې = | ويبپاڼه = |لاسليک = | د لاسيک اړوند = }} == ژوند ليک == '''مفتي لطيف الله حکيمي''' <small>د مرحوم ملا محمد عجم اخند زوی او د ملا حبيب الله اخند لمسی، په کال ۱۳۵۲ ھ‌ش کې د زابل ولايت د نوبهار ولسوالۍ د موسی زو په کلي کې زيږېدلی دی.</small> موسی زيي د افغانستان د پښتون قام د غلجي ټبر له توخي قبیلې څخه یوه غټه پښه ده، چې اصلي هستوګنځی يې د زابل ولايت د شاجوی سیمه ده، خو ډېری يی نورو ولايتونو ته کوچېدلي دي، د کابل قره باغ، ده سبز او نورو ولسوالیو، د بادغيس ولايت مرغاب او غورماچ ولسواليو، د کندوز دشت ارچي ولسوالۍ، د تخار ولايت درقد ولسوالۍ کې دېره دي او په نورو ولايتونو کې هم کم کم شته. ==زده‌کړې== '''مفتي لطيف الله حکيمي''' لومړنۍ ابتدايي زدکړې په سيمه‌ييزو خصوصي ديني مدرسو او جوماتونو کې ترسره کړې دي. د متوسطه او لوړو زدکړو لپاره ښاغلي حکيمي د علم او معرفت د ترلاسه کولو اوږد او له کړاوونو ډک سفر د هيواد په بېلابېلو علمي حوزو او همدارنګه د هجرت په ستونزمنو پړاوونو او د مهاجرت په پنډغالو کې په لوړ عزم، زغم او نه ستړي کېدونکو هڅو سره تعقيب کړ او په همدې لړ کې يې په فقهي علومو کې د تخصص (دوکتورا - PHD) تر کچې خپلې لوړې زدکړې بشپړې کړې.</small> ==مشهور استادان == # مرحوم علامه شيخ عبدالفتاح أبو غده(د سوریې مشهور حنفي عالم) رحمه الله. # مرحوم علامه مفتي محمد زرولي خان رحمة الله عليه. # مرحوم علامه شيخ حبيب الله سندهي رحمه الله. # علامه شيخ مفتي عبدالرؤف غزنوي (د دارالعلوم دیوبند استاد). # مرحوم علامه شيخ عنايت الله «د غبرګي اخندزاده صاحب» رحمه الله. # علامه شيخ عبدالحکيم حقاني (د افغانستان اوسنی قاضي القضاة) حفظه الله. ==سياسي او جهادي فعاليتونه== مفتي لطيف الله حکيمي چې هغه مهال له ديني علومو تازه فارغ سوی و، په افغانستان کې د شر و فساد پر وړاندې مرحوم '''ملا محمد عمر مجاهد''' (رحمه الله) تحريک پيل کړی و، مفتي حکيمي صيب هم له همدې تحريک سره ملګری سو، د کندهار، په ځانګړې توګه د سوېل لوېديځ زون له فتحې وروسته د يوې پېښې په ترڅ کې له روسانو سره د خبرو اترو او د بنديانو د تبادلې يو هيئت (کميسيون) جوړ او مشري يې '''حکيمي''' صيب ته وسپارل سوه، له څه مودې هلو ځلو وروسته هغه هيئت منحل او کميسيون پای ته ورسېدی، بيا '''حکيمي''' صيب د زابل له والي مولوي عبدالغني جوزجاني سره د مرستيال په حيث واستول سو، له څه مودې وروسته بيا نيمروز ته له همدغه والي سره په همدې حيث ولاړی، له څو ورځو او شپو وروسته د مخالفينو د تعروضي بريد په پايله کې د تورن اسماعیل خان په لاس نيمروز سقوط او مفتي '''حکيمي''' سخت زخمي سو، د سيمې د خلکو په همکاري د مخالفينو تر کنټرول لاندې سيمې څخه وايستل شو او د تداوي په موخه کندهار ته واستول سو. '''د هرات د پوهنې، څارنوال او د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دندې:''' له درملنې او رغېدو وروسته، هغه مهال هرات او ورنږدې ولايتونه فتحه سوي وو، هرات ته د پوهنې د رئيس په توګه ولاړی، څه وخت يې هغه مسؤليت تر غاړې و چې بيا د همدې ولايت د څارنوال په حيث وګمارل سو. دا چې هرات د علم، ادب او فرهنګ کور دی، مفتي صيب هم د همدې ډګر ممتاز شخصيت و، له همدې امله د هرات د اطلاعاتو او کلتور رياست مسؤليت ور وسپارل سو.... '''د غزني ولايت د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دنده:''' دا چې غزنی هم د علم، فرهنګ او اسلامي ثقافت مرکز و، نو اړتيا وه چې يو داسې څوک يې کلتوري چارې مخته يوسي چې د غزني پخوانی او تاريخي حيثيت او ارزښت وساتل سي نو د مشرتابه له پريکړې سره سم '''مفتي حکيمي''' صيب د لرغوني غزني د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه وټاکل سو، بيا پر همدې مسؤليت تر پايه پاته و ترڅو چې په ۲۰۰۱ ميلادي کال کې پر افغانستان د امریکا په مشري د ناټو يرغل کېدی. '''د امریکا له يرغل وروسته د افغانستان اسلامي امارت د لومړي وياند په توګه دنده:''' <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <small>له امریکايي تاړاک سره هم مهاله اسلامي امارت عقب نشيني وکړه، غرونه يې سنګرونه وګرځول، دا ځل د داخلي شر و فساد پر ځای له بهرنيو اشغالګرو سره جهاد پيل سو، د مجاهدينو د سرښندنو د ښه انعکاس لپاره د مشرتابه له لوري يو ځانګړی رسنيز ادرس د وياند په توګه '''مفتي حکيمي''' صيب وګمارل سو، له دې سره هم مهاله '''حکيمي''' صيب له داخلي او بهرنيو رسنيو سره کمسارې مرکې وکړې او د اشغال پر وړاندې يې د اسلامي امارت قيام او فعاليت رسنيز کړ.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> '''<small>حکيمي</small>''' <small>صيب د اسلامي امارت د وياند په توګه د دندې ترڅنګ، په بېلابېلو پيښو کې د اسلامي امارت د استازي په توګه خبرې، اعلاميې، د دريځونو بيانول، رسنيو ته د معلوماتو ورکول او نور فعاليتونه کول.</small> <small>د بيلګې په توګه، د يو لبنانی شرکت، چې د ناټو په چوکاټ کې يې دلته په افغانستان کې کار کاوه؛ د همدې شرکت يو انجنير چې '''صفي الدين محمد رضا''' نومېده، مجاهدينو ونيوه، بيا هغه شرکت له '''حکيمي''' صيب سره په رابطه کې سو او د خپل بندي د خوشې کېدو غوښتنه يې وکړه، '''حکيمي''' صيب له مشرتابه سره په مشوره له هغه شرکت سره خبرې وکړې او په دې شرط توافق ته سره ورسېدل چې شرکت به نور دلته په افغانستان کې د ناټو په چوکاټ کې فعاليت ختموي او وځي به، په عوض کې به يې اسلامي امارت د دوی بندي خوشی کوي، د العربيې تلويزيون د راپور له مخې '''حکيمي''' صيب د فرانس خبري اژانس ته وويل چې '''رضا''' د زابل ولايت شاجوی ولسوالۍ ته وړل سوی دی او وروسته ورته ويل سوي و چې د حکومت يوې پوستې ته ولاړ سي، په همدې توګه خوشی سو. دغه خبر د '''حکيمي''' صيب د وياندويي ترڅنګ د اسلامي امارت د يو استازي په توګه د هغه د فعاليتونو يوه بېلګه ښيي. </small><ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005%2F08%2F18%2F15979|title=}}</ref> <small>د راپورونو پر اساس هغه مهال ځينو نورو کسانو هم له رسنيو سره په رابطو کې دا ادعا کړې وه، ګواکې د اسلامي امارت ويندويان دي، لکه احمد مختار مجاهد، حامد اغا، ملا عبدالصمد، استاد محمد ياسر، محمد امین، سيف العدل او.... د RFE د راپور پر اساس، چې ډېر ځله به يې خبرې له يو بل سره په ټکر کې وې، خو وروسته بيا د امريکا تر کنټرول لاندې د کابل ادارې اړوند له ارګ څخه چاپېدونکې ورځپاڼې"انيس" هم مفتي لطيف الله حکيمي د طالبانو د وياند په توګه ياد کړ</small>.<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1060528.html?utm_source=chatgpt.com|title=}}</ref> '''زنداني کېدل:''' <small>د ۲۰۰۵ ميلادي کال د اکتوبر په مياشت کې مفتي حکيمي د ورپيښې ناروغۍ د درملنې په موخه پاکستان ته په پټه سفر وکړ، له کراچۍ څخه د بېرته راستنېدو پر مهال په نيمه لار کې د بلوچستان ايالت په سرښار کوټه کې د پاکستاني استخباراتو له لوري ونيول سو، په زندان کې له يوې مياشتې پلټنو وروسته د افغانستان او امريکا ګډ استخباراتي ټيم ته، له څوارلس نورو افغان طالب مشرانو سره يوځای وسپارل سو.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.urduvoa.com/a/for-years-taliban-spokesmen-operated-from-shadows-now-they-are-in-spotlight-26aug2021/6015779.html|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <small>ډېر وخت يې په کابل کې په پټو استخباراتي خونو کې زندان تېر کړ چې وروسته بيا څرخي پله زندان ته واستول سو.</small> '''له زندانه خلاصون:''' له څه کم دوه کلونو زندان تېرولو وروسته د يوه بهرني، ايټالوي تبعه "دانييل ماسترو جيوکومو" په بدل کې د هلمند ولايت په ګرمسير ولسوالۍ کې له څلورو نورو طالب مشرانو سره يوځای حکيمي صيب تبادله او له اسلامي امارت سره یوځای سو. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> =='''<big>ليکل شوي آ</big>''' '''<big>ثار</big>'''== <small>ليکلي آثار، ک</small><small>تابونه، اجزأ، ر</small><small>سالې، مقالې او ځينې مهمې ليکنې.</small> ===چاپ شوي آثار=== '''لومړی: په پښتو ژبه کې''' '''چاپ شوي کتابونه:''' <small>۱ــ دستور الاسلام ورسره نظام سلام. د چاپ</small> <small>کال</small> <small>(۱۴۱۹ھ‌ق).</small> <small>۲ــ د سود مسئله. د چاپ</small> <small>کال (۱۴۲۰ ھ‌ق).</small> <small>لرغونی هرات لرغ</small><small>ونې ودانۍ. (تاريخي اثر) د چاپ کال (۱۴۲۱ھ‌ق).</small> <small>۴ـ</small>،<small>ـ د سهار او ماښام أذکار. د چاپ کال (۱۴۳۵ھ‌ق).</small> <small>۵ــ په ا</small>س<small>لا</small><small>م کې د</small> <small>م</small><small>اشوم حقونه. د چاپ کال (۱۴۲۰ھ‌ق).</small> <small>۶ــ قرآني بوټي</small><small>. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> <small>۷ــ نبوي درملنه. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> '''دوهم: په دري ژبه کې چاپ شوي کتابونه:''' <small>۸ــ شعر و داستان در آئنه رسالت. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۹ــ ابداعات قدیمه و جديده در اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۰ــ تحريم اقتصادی و افغانستان. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۱ــ ماه غفران رمضان المبارک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۲ــ فضل المالک فی بيان المناسک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۳ــ امنيت و نظام اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> '''درېيم: چاپ شوې مقالې:''' <small>۱۴ــ د بيوعو فقهي حيثيت. د دفاع وزارت مجله کې (۱۴۴۶ھ‌ق).</small> <small>۱۵ــ نبوي طب. په الاماره ويب کې سلسله وار. (۱۴۳۱ھ‌ق).</small> <small>۱۶ــ قيامت نامه. نن ټکی آسیا ويب پاڼه....</small> <small>۱۷ــ عربي گڼ مقالات. په الصمود مجله کې.</small> <small>۱۸ــ اردو مقالات د امارت په شريعت اردو مجله کې.</small> '''څلورم: چاپ ته چمتو کتابونه:''' <small>۱۹ــ اسلامي ثقافت او د اسلام ټولنيز نظام.</small> <small>۲۰ــ عقيدة الطحاوي.پښتو (ژباړه او اړينه تشريح).</small> <small>۲۱ــ د پوليو څاڅکي دوا که زهر؟. تحقيقي رساله.</small> <small>۲۲ــ د روژې اړوند ۱۰۰مسئلې.</small> ===ناچاپ آثار=== '''پنځم: ناچاپ پښتو کتابونه او رسالې:''' <small>۲۳ــ الوتونکي پکولونه، ناپيژاندی مخلوق او فراماسيون.</small> <small>۲۴ــ سوله د ټولو شخړو وروستنۍ حل لاره.</small> <small>۲۵ــ نابلده مېلمانه.</small> <small>۲۶ــ لويه قرباني.</small> <small>۲۷ــ قيامت نامه او د هغې پښتو شرحه الحجة التامه.</small> <small>۲۸ــ خليفة الله المهدي.</small> <small>۲۹ــ عجيبه زېری.</small> <small>۳۰ــ ظالم ورور.</small> <small>۳۱ــ شعر د شريعت له لارې.</small> <small>۳۲ــ روانې فتنې او له هغوی څخه د خلاصون لارې.</small> <small>۳۳ــ پر ځمکه لومړنی قدم.</small> <small>۳۴ــ د لوی رب خوا ته بلنه او د هغې اصول.</small> <small>۳۵ــ د ډبرو باران.</small> <small>۳۶ــ د ثموديانو تباهي.</small> <small>۳۷ــ د پاچا خوب.</small> <small>۳۸ــ د اولاد بندولو دواګانو حقيقت او حکم.</small> <small>۳۹ــ د نبوي شمائلو څلوېښت حديثونه، همدا راز د جهاد اړوند څلوېښت حديثونه.</small> <small>۴۰ــ د قرآن کریم تفسیر: لطائف الرحمن في تفسير القرآن. تر ليکنې لاندې... دېرش ټوکه.</small> '''شپږم: په دري ژبه کې ناچاپ کتابونه او مهمې رسالې:''' <small>۴۱ــ زلازل تعذيبات و تنبيهات.</small> <small>۴۲ــ نظم و نثر در موازنه‌ء ادبيات دری.</small> <small>۴۳ــ تلاش غربی‌ها برای نقاط ضعف در افغانستان.</small> <small>۴۴ــ مجموعۀ ادبيات دری.</small> <small>۴۵ــ پيمان‌های ننگين دولت دست نشاندۀ افغانستان باغربی‌ها از نظر اسلامي، حقوقي و سياسي.</small> <small>۴۶ــ عاشورا و اهميت آن.</small> <small>۴۷ــ جبهات و نظريات ناموافق در ائتلاف‌های جديد.</small> <small>۴۸ــ طب سنتی و مؤثريت علاج.</small> <small>او ځينې نور....</small> '''اووم؛ عربي ناچاپ کتابونه او رسالې:''' <small>۴۹ــ الأعشاب والعلاج الدين. (مکمل دوه ټوکه).</small> <small>۵۰ــ جزاء في اعمار المنار و ارحاب المحاريب.</small> <small>۵۱ــ جزء في وضع اليدين تحت السرة في الصلاة.</small> <small>۵۲ــ جزء في بنأ القباب علی قبور الصلحآء.</small> <small>۵۳ــ جزء في أحکام اللحية في المذاهب الأربعة.</small> <small>۵۴ــ جزء في حقيقة الحرکة الوهابية والخلافة العثمانية.</small> <small>۵۵ــ جزء في تاريخ القبة الخضرآء وأرآء المتشددين.</small> <small>۵۶ــ السياسة والإمارة الإسلامية في ضوء القرآن والسنة النبوية.</small> <small>او....</small> =='''مرکې او ويناوې'''== <small>له فتحې وروسته نظامیانو ته مهمی سپارښتنې: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://x.com/Zabulwal_/status/1671813806886998016|title=}}</ref> <small>صدای شما ؛ له اريانا تلويزيون سره ځانګړې مرکه: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=JLzXyDulxZ0|title=}}</ref> <small>Exclusive interview with Mufti Latifullah Hakimi, Head of the IEA’s Clearing of Ranks Commission</small> <ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/exclusive-interview-with-mufti-latifullah-hakimi-head-of-the-ieas-clearing-of-ranks-commission/|title=}}</ref> =='''<big>شعرونه</big>'''== د ميرمنې تاريخي حيثيت! لينک <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=wRdZ-V8iiEE|title=}}</ref> =='''<big>سرچينې</big>'''== [https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-extradited.shtml] 9gcpeddxtgqq658prrgvfwjggrfckzg 368869 368868 2026-09-04T18:02:51Z فضل الله عجمي 40504 /* مشهور استادان */ 368869 wikitext text/x-wiki '''مفتي لطيف الله حکيمي''' (په انګريزي ''Mufti Latifullah Hakimi'') د افغانستان يو مشهور سیاسي او ديني عالم دی، پر افغانستان د امریکا په مشرۍ د ناټو د يرغل په دوران کې د افغانستان اسلامي امارت لومړنی وياند،<ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/printable/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1061903.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> د صفونو د تصفيې کميسيون پخوانی رئیس <ref>{{Cite web|url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/latifullah-hakimi-head-of-the-talibans-ranks-clearance-news-photo/1238666878|title=}}</ref> او د ۲۰۲۱ ميلادي کال راهيسې د دفاع وزارت د سرمفتش<ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/fa/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%81%D8%AA%D8%B4/|title=}}</ref> په توګه دنده ترسره کوي. {{چارواکۍ | نوم =مفتي لطيف الله حکيمي |اصلي نوم =مفتي لطيف الله حکيمي | افتخاري سرليک = |بشپړ نوم= | انځور =Commission 0Mufti Latifullah Hakimi.jpg | ټول = | څرګندونه = | لقب = | استوګنځای = | د زيږيدنې نيټه = | زېږون ځای=[[زابل ولايت]]، [[نوبهار ولسوالۍ]] | د مړینې نېټه = | وفات ځای = |د مړینې لامل= |تابعیت= {{بيرغ|افغانستان}} |ګوند=[[اسلامي امارت]] |اولاد= |هديره= |کار=وياند | دنده= |لومړی وزیر= |امیرالمؤمنین= |لومړی مرستيال= | وزير = | مخکينی= |ځایناستی= | د دندې پیل= | د دندې پای = |ولسمشر= | دنده١ =د افغانستان اسلامي امارت وياند | د دندې پیل١ =۲۰۰۱ز | د دندې پای١=۲۰۰۵ز |امیرالمؤمنین١=[[ملا محمد عمر]] | لومړی وزیر۱= |مخکينی١= |ځایناستی١=قاري یوسف احمدي، [[ذبیح الله مجاهد|ذبيح الله مجاهد]] |ولسمشر١= |وزير۱= | دنده٢ =د صفونو د تصفیې کمېسیون رئیس | د دندې پیل٢ =۲۰۲۱ز | د دندې پای٢ =۲۰۲۲ز |مخکينی٢= |ځایناستی٢= |امیرالمؤمنین۲=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] | لومړی وزیر۲=[[محمد حسن اخوند|الحاج ملا محمد حسن اخند]] |ولسمشر٢= |وزير۲= | دنده٣ =د دفاع وزارت سرمفتش | د دندې پیل٣ = ۲۰۲۱ | د دندې پای٣ =تر اوسه |امیرالمؤمنین۳=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] |مخکينی٣= |ځایناستی٣= |ولسمشر٣= | دنده۴= | د دندې پیل۴= | د دندې پای۴ = |مخکينی۴= |ځایناستی۴= |ولسمشر۴= |ژوند ملګری= |موراوپلار= |پلار=ملا محمد عجم |وروڼه_او_خوندې= |خپلوان= |قد= |وزن= |طبی کیفیت= |جګړې= |کاروونکې ژبه =[[پښتو]] | تعليم = |پلرنی ټاټوبی= |نامتو زده کونکي= |مقام= | جايزې = | ويبپاڼه = |لاسليک = | د لاسيک اړوند = }} == ژوند ليک == '''مفتي لطيف الله حکيمي''' <small>د مرحوم ملا محمد عجم اخند زوی او د ملا حبيب الله اخند لمسی، په کال ۱۳۵۲ ھ‌ش کې د زابل ولايت د نوبهار ولسوالۍ د موسی زو په کلي کې زيږېدلی دی.</small> موسی زيي د افغانستان د پښتون قام د غلجي ټبر له توخي قبیلې څخه یوه غټه پښه ده، چې اصلي هستوګنځی يې د زابل ولايت د شاجوی سیمه ده، خو ډېری يی نورو ولايتونو ته کوچېدلي دي، د کابل قره باغ، ده سبز او نورو ولسوالیو، د بادغيس ولايت مرغاب او غورماچ ولسواليو، د کندوز دشت ارچي ولسوالۍ، د تخار ولايت درقد ولسوالۍ کې دېره دي او په نورو ولايتونو کې هم کم کم شته. ==زده‌کړې== '''مفتي لطيف الله حکيمي''' لومړنۍ ابتدايي زدکړې په سيمه‌ييزو خصوصي ديني مدرسو او جوماتونو کې ترسره کړې دي. د متوسطه او لوړو زدکړو لپاره ښاغلي حکيمي د علم او معرفت د ترلاسه کولو اوږد او له کړاوونو ډک سفر د هيواد په بېلابېلو علمي حوزو او همدارنګه د هجرت په ستونزمنو پړاوونو او د مهاجرت په پنډغالو کې په لوړ عزم، زغم او نه ستړي کېدونکو هڅو سره تعقيب کړ او په همدې لړ کې يې په فقهي علومو کې د تخصص (دوکتورا - PHD) تر کچې خپلې لوړې زدکړې بشپړې کړې.</small> ==<big>'''مشهور استادان'''</big> == # مرحوم علامه شيخ عبدالفتاح أبو غده(د سوریې مشهور حنفي عالم) رحمه الله. # مرحوم علامه مفتي محمد زرولي خان رحمة الله عليه. # مرحوم علامه شيخ حبيب الله سندهي رحمه الله. # علامه شيخ مفتي عبدالرؤف غزنوي (د دارالعلوم دیوبند استاد). # مرحوم علامه شيخ عنايت الله «د غبرګي اخندزاده صاحب» رحمه الله. # علامه شيخ عبدالحکيم حقاني (د افغانستان اوسنی قاضي القضاة) حفظه الله. ==سياسي او جهادي فعاليتونه== مفتي لطيف الله حکيمي چې هغه مهال له ديني علومو تازه فارغ سوی و، په افغانستان کې د شر و فساد پر وړاندې مرحوم '''ملا محمد عمر مجاهد''' (رحمه الله) تحريک پيل کړی و، مفتي حکيمي صيب هم له همدې تحريک سره ملګری سو، د کندهار، په ځانګړې توګه د سوېل لوېديځ زون له فتحې وروسته د يوې پېښې په ترڅ کې له روسانو سره د خبرو اترو او د بنديانو د تبادلې يو هيئت (کميسيون) جوړ او مشري يې '''حکيمي''' صيب ته وسپارل سوه، له څه مودې هلو ځلو وروسته هغه هيئت منحل او کميسيون پای ته ورسېدی، بيا '''حکيمي''' صيب د زابل له والي مولوي عبدالغني جوزجاني سره د مرستيال په حيث واستول سو، له څه مودې وروسته بيا نيمروز ته له همدغه والي سره په همدې حيث ولاړی، له څو ورځو او شپو وروسته د مخالفينو د تعروضي بريد په پايله کې د تورن اسماعیل خان په لاس نيمروز سقوط او مفتي '''حکيمي''' سخت زخمي سو، د سيمې د خلکو په همکاري د مخالفينو تر کنټرول لاندې سيمې څخه وايستل شو او د تداوي په موخه کندهار ته واستول سو. '''د هرات د پوهنې، څارنوال او د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دندې:''' له درملنې او رغېدو وروسته، هغه مهال هرات او ورنږدې ولايتونه فتحه سوي وو، هرات ته د پوهنې د رئيس په توګه ولاړی، څه وخت يې هغه مسؤليت تر غاړې و چې بيا د همدې ولايت د څارنوال په حيث وګمارل سو. دا چې هرات د علم، ادب او فرهنګ کور دی، مفتي صيب هم د همدې ډګر ممتاز شخصيت و، له همدې امله د هرات د اطلاعاتو او کلتور رياست مسؤليت ور وسپارل سو.... '''د غزني ولايت د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دنده:''' دا چې غزنی هم د علم، فرهنګ او اسلامي ثقافت مرکز و، نو اړتيا وه چې يو داسې څوک يې کلتوري چارې مخته يوسي چې د غزني پخوانی او تاريخي حيثيت او ارزښت وساتل سي نو د مشرتابه له پريکړې سره سم '''مفتي حکيمي''' صيب د لرغوني غزني د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه وټاکل سو، بيا پر همدې مسؤليت تر پايه پاته و ترڅو چې په ۲۰۰۱ ميلادي کال کې پر افغانستان د امریکا په مشري د ناټو يرغل کېدی. '''د امریکا له يرغل وروسته د افغانستان اسلامي امارت د لومړي وياند په توګه دنده:''' <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <small>له امریکايي تاړاک سره هم مهاله اسلامي امارت عقب نشيني وکړه، غرونه يې سنګرونه وګرځول، دا ځل د داخلي شر و فساد پر ځای له بهرنيو اشغالګرو سره جهاد پيل سو، د مجاهدينو د سرښندنو د ښه انعکاس لپاره د مشرتابه له لوري يو ځانګړی رسنيز ادرس د وياند په توګه '''مفتي حکيمي''' صيب وګمارل سو، له دې سره هم مهاله '''حکيمي''' صيب له داخلي او بهرنيو رسنيو سره کمسارې مرکې وکړې او د اشغال پر وړاندې يې د اسلامي امارت قيام او فعاليت رسنيز کړ.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> '''<small>حکيمي</small>''' <small>صيب د اسلامي امارت د وياند په توګه د دندې ترڅنګ، په بېلابېلو پيښو کې د اسلامي امارت د استازي په توګه خبرې، اعلاميې، د دريځونو بيانول، رسنيو ته د معلوماتو ورکول او نور فعاليتونه کول.</small> <small>د بيلګې په توګه، د يو لبنانی شرکت، چې د ناټو په چوکاټ کې يې دلته په افغانستان کې کار کاوه؛ د همدې شرکت يو انجنير چې '''صفي الدين محمد رضا''' نومېده، مجاهدينو ونيوه، بيا هغه شرکت له '''حکيمي''' صيب سره په رابطه کې سو او د خپل بندي د خوشې کېدو غوښتنه يې وکړه، '''حکيمي''' صيب له مشرتابه سره په مشوره له هغه شرکت سره خبرې وکړې او په دې شرط توافق ته سره ورسېدل چې شرکت به نور دلته په افغانستان کې د ناټو په چوکاټ کې فعاليت ختموي او وځي به، په عوض کې به يې اسلامي امارت د دوی بندي خوشی کوي، د العربيې تلويزيون د راپور له مخې '''حکيمي''' صيب د فرانس خبري اژانس ته وويل چې '''رضا''' د زابل ولايت شاجوی ولسوالۍ ته وړل سوی دی او وروسته ورته ويل سوي و چې د حکومت يوې پوستې ته ولاړ سي، په همدې توګه خوشی سو. دغه خبر د '''حکيمي''' صيب د وياندويي ترڅنګ د اسلامي امارت د يو استازي په توګه د هغه د فعاليتونو يوه بېلګه ښيي. </small><ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005%2F08%2F18%2F15979|title=}}</ref> <small>د راپورونو پر اساس هغه مهال ځينو نورو کسانو هم له رسنيو سره په رابطو کې دا ادعا کړې وه، ګواکې د اسلامي امارت ويندويان دي، لکه احمد مختار مجاهد، حامد اغا، ملا عبدالصمد، استاد محمد ياسر، محمد امین، سيف العدل او.... د RFE د راپور پر اساس، چې ډېر ځله به يې خبرې له يو بل سره په ټکر کې وې، خو وروسته بيا د امريکا تر کنټرول لاندې د کابل ادارې اړوند له ارګ څخه چاپېدونکې ورځپاڼې"انيس" هم مفتي لطيف الله حکيمي د طالبانو د وياند په توګه ياد کړ</small>.<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1060528.html?utm_source=chatgpt.com|title=}}</ref> '''زنداني کېدل:''' <small>د ۲۰۰۵ ميلادي کال د اکتوبر په مياشت کې مفتي حکيمي د ورپيښې ناروغۍ د درملنې په موخه پاکستان ته په پټه سفر وکړ، له کراچۍ څخه د بېرته راستنېدو پر مهال په نيمه لار کې د بلوچستان ايالت په سرښار کوټه کې د پاکستاني استخباراتو له لوري ونيول سو، په زندان کې له يوې مياشتې پلټنو وروسته د افغانستان او امريکا ګډ استخباراتي ټيم ته، له څوارلس نورو افغان طالب مشرانو سره يوځای وسپارل سو.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.urduvoa.com/a/for-years-taliban-spokesmen-operated-from-shadows-now-they-are-in-spotlight-26aug2021/6015779.html|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <small>ډېر وخت يې په کابل کې په پټو استخباراتي خونو کې زندان تېر کړ چې وروسته بيا څرخي پله زندان ته واستول سو.</small> '''له زندانه خلاصون:''' له څه کم دوه کلونو زندان تېرولو وروسته د يوه بهرني، ايټالوي تبعه "دانييل ماسترو جيوکومو" په بدل کې د هلمند ولايت په ګرمسير ولسوالۍ کې له څلورو نورو طالب مشرانو سره يوځای حکيمي صيب تبادله او له اسلامي امارت سره یوځای سو. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> =='''<big>ليکل شوي آ</big>''' '''<big>ثار</big>'''== <small>ليکلي آثار، ک</small><small>تابونه، اجزأ، ر</small><small>سالې، مقالې او ځينې مهمې ليکنې.</small> ===چاپ شوي آثار=== '''لومړی: په پښتو ژبه کې''' '''چاپ شوي کتابونه:''' <small>۱ــ دستور الاسلام ورسره نظام سلام. د چاپ</small> <small>کال</small> <small>(۱۴۱۹ھ‌ق).</small> <small>۲ــ د سود مسئله. د چاپ</small> <small>کال (۱۴۲۰ ھ‌ق).</small> <small>لرغونی هرات لرغ</small><small>ونې ودانۍ. (تاريخي اثر) د چاپ کال (۱۴۲۱ھ‌ق).</small> <small>۴ـ</small>،<small>ـ د سهار او ماښام أذکار. د چاپ کال (۱۴۳۵ھ‌ق).</small> <small>۵ــ په ا</small>س<small>لا</small><small>م کې د</small> <small>م</small><small>اشوم حقونه. د چاپ کال (۱۴۲۰ھ‌ق).</small> <small>۶ــ قرآني بوټي</small><small>. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> <small>۷ــ نبوي درملنه. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> '''دوهم: په دري ژبه کې چاپ شوي کتابونه:''' <small>۸ــ شعر و داستان در آئنه رسالت. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۹ــ ابداعات قدیمه و جديده در اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۰ــ تحريم اقتصادی و افغانستان. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۱ــ ماه غفران رمضان المبارک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۲ــ فضل المالک فی بيان المناسک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۳ــ امنيت و نظام اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> '''درېيم: چاپ شوې مقالې:''' <small>۱۴ــ د بيوعو فقهي حيثيت. د دفاع وزارت مجله کې (۱۴۴۶ھ‌ق).</small> <small>۱۵ــ نبوي طب. په الاماره ويب کې سلسله وار. (۱۴۳۱ھ‌ق).</small> <small>۱۶ــ قيامت نامه. نن ټکی آسیا ويب پاڼه....</small> <small>۱۷ــ عربي گڼ مقالات. په الصمود مجله کې.</small> <small>۱۸ــ اردو مقالات د امارت په شريعت اردو مجله کې.</small> '''څلورم: چاپ ته چمتو کتابونه:''' <small>۱۹ــ اسلامي ثقافت او د اسلام ټولنيز نظام.</small> <small>۲۰ــ عقيدة الطحاوي.پښتو (ژباړه او اړينه تشريح).</small> <small>۲۱ــ د پوليو څاڅکي دوا که زهر؟. تحقيقي رساله.</small> <small>۲۲ــ د روژې اړوند ۱۰۰مسئلې.</small> ===ناچاپ آثار=== '''پنځم: ناچاپ پښتو کتابونه او رسالې:''' <small>۲۳ــ الوتونکي پکولونه، ناپيژاندی مخلوق او فراماسيون.</small> <small>۲۴ــ سوله د ټولو شخړو وروستنۍ حل لاره.</small> <small>۲۵ــ نابلده مېلمانه.</small> <small>۲۶ــ لويه قرباني.</small> <small>۲۷ــ قيامت نامه او د هغې پښتو شرحه الحجة التامه.</small> <small>۲۸ــ خليفة الله المهدي.</small> <small>۲۹ــ عجيبه زېری.</small> <small>۳۰ــ ظالم ورور.</small> <small>۳۱ــ شعر د شريعت له لارې.</small> <small>۳۲ــ روانې فتنې او له هغوی څخه د خلاصون لارې.</small> <small>۳۳ــ پر ځمکه لومړنی قدم.</small> <small>۳۴ــ د لوی رب خوا ته بلنه او د هغې اصول.</small> <small>۳۵ــ د ډبرو باران.</small> <small>۳۶ــ د ثموديانو تباهي.</small> <small>۳۷ــ د پاچا خوب.</small> <small>۳۸ــ د اولاد بندولو دواګانو حقيقت او حکم.</small> <small>۳۹ــ د نبوي شمائلو څلوېښت حديثونه، همدا راز د جهاد اړوند څلوېښت حديثونه.</small> <small>۴۰ــ د قرآن کریم تفسیر: لطائف الرحمن في تفسير القرآن. تر ليکنې لاندې... دېرش ټوکه.</small> '''شپږم: په دري ژبه کې ناچاپ کتابونه او مهمې رسالې:''' <small>۴۱ــ زلازل تعذيبات و تنبيهات.</small> <small>۴۲ــ نظم و نثر در موازنه‌ء ادبيات دری.</small> <small>۴۳ــ تلاش غربی‌ها برای نقاط ضعف در افغانستان.</small> <small>۴۴ــ مجموعۀ ادبيات دری.</small> <small>۴۵ــ پيمان‌های ننگين دولت دست نشاندۀ افغانستان باغربی‌ها از نظر اسلامي، حقوقي و سياسي.</small> <small>۴۶ــ عاشورا و اهميت آن.</small> <small>۴۷ــ جبهات و نظريات ناموافق در ائتلاف‌های جديد.</small> <small>۴۸ــ طب سنتی و مؤثريت علاج.</small> <small>او ځينې نور....</small> '''اووم؛ عربي ناچاپ کتابونه او رسالې:''' <small>۴۹ــ الأعشاب والعلاج الدين. (مکمل دوه ټوکه).</small> <small>۵۰ــ جزاء في اعمار المنار و ارحاب المحاريب.</small> <small>۵۱ــ جزء في وضع اليدين تحت السرة في الصلاة.</small> <small>۵۲ــ جزء في بنأ القباب علی قبور الصلحآء.</small> <small>۵۳ــ جزء في أحکام اللحية في المذاهب الأربعة.</small> <small>۵۴ــ جزء في حقيقة الحرکة الوهابية والخلافة العثمانية.</small> <small>۵۵ــ جزء في تاريخ القبة الخضرآء وأرآء المتشددين.</small> <small>۵۶ــ السياسة والإمارة الإسلامية في ضوء القرآن والسنة النبوية.</small> <small>او....</small> =='''مرکې او ويناوې'''== <small>له فتحې وروسته نظامیانو ته مهمی سپارښتنې: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://x.com/Zabulwal_/status/1671813806886998016|title=}}</ref> <small>صدای شما ؛ له اريانا تلويزيون سره ځانګړې مرکه: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=JLzXyDulxZ0|title=}}</ref> <small>Exclusive interview with Mufti Latifullah Hakimi, Head of the IEA’s Clearing of Ranks Commission</small> <ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/exclusive-interview-with-mufti-latifullah-hakimi-head-of-the-ieas-clearing-of-ranks-commission/|title=}}</ref> =='''<big>شعرونه</big>'''== د ميرمنې تاريخي حيثيت! لينک <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=wRdZ-V8iiEE|title=}}</ref> =='''<big>سرچينې</big>'''== [https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-extradited.shtml] qoaq4d97af5vmgfzm41xt4dbt3l6g7u 368870 368869 2026-09-04T18:03:39Z فضل الله عجمي 40504 /* سياسي او جهادي فعاليتونه */ 368870 wikitext text/x-wiki '''مفتي لطيف الله حکيمي''' (په انګريزي ''Mufti Latifullah Hakimi'') د افغانستان يو مشهور سیاسي او ديني عالم دی، پر افغانستان د امریکا په مشرۍ د ناټو د يرغل په دوران کې د افغانستان اسلامي امارت لومړنی وياند،<ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/printable/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1061903.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> د صفونو د تصفيې کميسيون پخوانی رئیس <ref>{{Cite web|url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/latifullah-hakimi-head-of-the-talibans-ranks-clearance-news-photo/1238666878|title=}}</ref> او د ۲۰۲۱ ميلادي کال راهيسې د دفاع وزارت د سرمفتش<ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/fa/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%81%D8%AA%D8%B4/|title=}}</ref> په توګه دنده ترسره کوي. {{چارواکۍ | نوم =مفتي لطيف الله حکيمي |اصلي نوم =مفتي لطيف الله حکيمي | افتخاري سرليک = |بشپړ نوم= | انځور =Commission 0Mufti Latifullah Hakimi.jpg | ټول = | څرګندونه = | لقب = | استوګنځای = | د زيږيدنې نيټه = | زېږون ځای=[[زابل ولايت]]، [[نوبهار ولسوالۍ]] | د مړینې نېټه = | وفات ځای = |د مړینې لامل= |تابعیت= {{بيرغ|افغانستان}} |ګوند=[[اسلامي امارت]] |اولاد= |هديره= |کار=وياند | دنده= |لومړی وزیر= |امیرالمؤمنین= |لومړی مرستيال= | وزير = | مخکينی= |ځایناستی= | د دندې پیل= | د دندې پای = |ولسمشر= | دنده١ =د افغانستان اسلامي امارت وياند | د دندې پیل١ =۲۰۰۱ز | د دندې پای١=۲۰۰۵ز |امیرالمؤمنین١=[[ملا محمد عمر]] | لومړی وزیر۱= |مخکينی١= |ځایناستی١=قاري یوسف احمدي، [[ذبیح الله مجاهد|ذبيح الله مجاهد]] |ولسمشر١= |وزير۱= | دنده٢ =د صفونو د تصفیې کمېسیون رئیس | د دندې پیل٢ =۲۰۲۱ز | د دندې پای٢ =۲۰۲۲ز |مخکينی٢= |ځایناستی٢= |امیرالمؤمنین۲=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] | لومړی وزیر۲=[[محمد حسن اخوند|الحاج ملا محمد حسن اخند]] |ولسمشر٢= |وزير۲= | دنده٣ =د دفاع وزارت سرمفتش | د دندې پیل٣ = ۲۰۲۱ | د دندې پای٣ =تر اوسه |امیرالمؤمنین۳=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] |مخکينی٣= |ځایناستی٣= |ولسمشر٣= | دنده۴= | د دندې پیل۴= | د دندې پای۴ = |مخکينی۴= |ځایناستی۴= |ولسمشر۴= |ژوند ملګری= |موراوپلار= |پلار=ملا محمد عجم |وروڼه_او_خوندې= |خپلوان= |قد= |وزن= |طبی کیفیت= |جګړې= |کاروونکې ژبه =[[پښتو]] | تعليم = |پلرنی ټاټوبی= |نامتو زده کونکي= |مقام= | جايزې = | ويبپاڼه = |لاسليک = | د لاسيک اړوند = }} == ژوند ليک == '''مفتي لطيف الله حکيمي''' <small>د مرحوم ملا محمد عجم اخند زوی او د ملا حبيب الله اخند لمسی، په کال ۱۳۵۲ ھ‌ش کې د زابل ولايت د نوبهار ولسوالۍ د موسی زو په کلي کې زيږېدلی دی.</small> موسی زيي د افغانستان د پښتون قام د غلجي ټبر له توخي قبیلې څخه یوه غټه پښه ده، چې اصلي هستوګنځی يې د زابل ولايت د شاجوی سیمه ده، خو ډېری يی نورو ولايتونو ته کوچېدلي دي، د کابل قره باغ، ده سبز او نورو ولسوالیو، د بادغيس ولايت مرغاب او غورماچ ولسواليو، د کندوز دشت ارچي ولسوالۍ، د تخار ولايت درقد ولسوالۍ کې دېره دي او په نورو ولايتونو کې هم کم کم شته. ==زده‌کړې== '''مفتي لطيف الله حکيمي''' لومړنۍ ابتدايي زدکړې په سيمه‌ييزو خصوصي ديني مدرسو او جوماتونو کې ترسره کړې دي. د متوسطه او لوړو زدکړو لپاره ښاغلي حکيمي د علم او معرفت د ترلاسه کولو اوږد او له کړاوونو ډک سفر د هيواد په بېلابېلو علمي حوزو او همدارنګه د هجرت په ستونزمنو پړاوونو او د مهاجرت په پنډغالو کې په لوړ عزم، زغم او نه ستړي کېدونکو هڅو سره تعقيب کړ او په همدې لړ کې يې په فقهي علومو کې د تخصص (دوکتورا - PHD) تر کچې خپلې لوړې زدکړې بشپړې کړې.</small> ==<big>'''مشهور استادان'''</big> == # مرحوم علامه شيخ عبدالفتاح أبو غده(د سوریې مشهور حنفي عالم) رحمه الله. # مرحوم علامه مفتي محمد زرولي خان رحمة الله عليه. # مرحوم علامه شيخ حبيب الله سندهي رحمه الله. # علامه شيخ مفتي عبدالرؤف غزنوي (د دارالعلوم دیوبند استاد). # مرحوم علامه شيخ عنايت الله «د غبرګي اخندزاده صاحب» رحمه الله. # علامه شيخ عبدالحکيم حقاني (د افغانستان اوسنی قاضي القضاة) حفظه الله. =='''<big>سياسي او جهادي فعاليتونه</big>'''== مفتي لطيف الله حکيمي چې هغه مهال له ديني علومو تازه فارغ سوی و، په افغانستان کې د شر و فساد پر وړاندې مرحوم '''ملا محمد عمر مجاهد''' (رحمه الله) تحريک پيل کړی و، مفتي حکيمي صيب هم له همدې تحريک سره ملګری سو، د کندهار، په ځانګړې توګه د سوېل لوېديځ زون له فتحې وروسته د يوې پېښې په ترڅ کې له روسانو سره د خبرو اترو او د بنديانو د تبادلې يو هيئت (کميسيون) جوړ او مشري يې '''حکيمي''' صيب ته وسپارل سوه، له څه مودې هلو ځلو وروسته هغه هيئت منحل او کميسيون پای ته ورسېدی، بيا '''حکيمي''' صيب د زابل له والي مولوي عبدالغني جوزجاني سره د مرستيال په حيث واستول سو، له څه مودې وروسته بيا نيمروز ته له همدغه والي سره په همدې حيث ولاړی، له څو ورځو او شپو وروسته د مخالفينو د تعروضي بريد په پايله کې د تورن اسماعیل خان په لاس نيمروز سقوط او مفتي '''حکيمي''' سخت زخمي سو، د سيمې د خلکو په همکاري د مخالفينو تر کنټرول لاندې سيمې څخه وايستل شو او د تداوي په موخه کندهار ته واستول سو. '''د هرات د پوهنې، څارنوال او د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دندې:''' له درملنې او رغېدو وروسته، هغه مهال هرات او ورنږدې ولايتونه فتحه سوي وو، هرات ته د پوهنې د رئيس په توګه ولاړی، څه وخت يې هغه مسؤليت تر غاړې و چې بيا د همدې ولايت د څارنوال په حيث وګمارل سو. دا چې هرات د علم، ادب او فرهنګ کور دی، مفتي صيب هم د همدې ډګر ممتاز شخصيت و، له همدې امله د هرات د اطلاعاتو او کلتور رياست مسؤليت ور وسپارل سو.... '''د غزني ولايت د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دنده:''' دا چې غزنی هم د علم، فرهنګ او اسلامي ثقافت مرکز و، نو اړتيا وه چې يو داسې څوک يې کلتوري چارې مخته يوسي چې د غزني پخوانی او تاريخي حيثيت او ارزښت وساتل سي نو د مشرتابه له پريکړې سره سم '''مفتي حکيمي''' صيب د لرغوني غزني د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه وټاکل سو، بيا پر همدې مسؤليت تر پايه پاته و ترڅو چې په ۲۰۰۱ ميلادي کال کې پر افغانستان د امریکا په مشري د ناټو يرغل کېدی. '''د امریکا له يرغل وروسته د افغانستان اسلامي امارت د لومړي وياند په توګه دنده:''' <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <small>له امریکايي تاړاک سره هم مهاله اسلامي امارت عقب نشيني وکړه، غرونه يې سنګرونه وګرځول، دا ځل د داخلي شر و فساد پر ځای له بهرنيو اشغالګرو سره جهاد پيل سو، د مجاهدينو د سرښندنو د ښه انعکاس لپاره د مشرتابه له لوري يو ځانګړی رسنيز ادرس د وياند په توګه '''مفتي حکيمي''' صيب وګمارل سو، له دې سره هم مهاله '''حکيمي''' صيب له داخلي او بهرنيو رسنيو سره کمسارې مرکې وکړې او د اشغال پر وړاندې يې د اسلامي امارت قيام او فعاليت رسنيز کړ.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> '''<small>حکيمي</small>''' <small>صيب د اسلامي امارت د وياند په توګه د دندې ترڅنګ، په بېلابېلو پيښو کې د اسلامي امارت د استازي په توګه خبرې، اعلاميې، د دريځونو بيانول، رسنيو ته د معلوماتو ورکول او نور فعاليتونه کول.</small> <small>د بيلګې په توګه، د يو لبنانی شرکت، چې د ناټو په چوکاټ کې يې دلته په افغانستان کې کار کاوه؛ د همدې شرکت يو انجنير چې '''صفي الدين محمد رضا''' نومېده، مجاهدينو ونيوه، بيا هغه شرکت له '''حکيمي''' صيب سره په رابطه کې سو او د خپل بندي د خوشې کېدو غوښتنه يې وکړه، '''حکيمي''' صيب له مشرتابه سره په مشوره له هغه شرکت سره خبرې وکړې او په دې شرط توافق ته سره ورسېدل چې شرکت به نور دلته په افغانستان کې د ناټو په چوکاټ کې فعاليت ختموي او وځي به، په عوض کې به يې اسلامي امارت د دوی بندي خوشی کوي، د العربيې تلويزيون د راپور له مخې '''حکيمي''' صيب د فرانس خبري اژانس ته وويل چې '''رضا''' د زابل ولايت شاجوی ولسوالۍ ته وړل سوی دی او وروسته ورته ويل سوي و چې د حکومت يوې پوستې ته ولاړ سي، په همدې توګه خوشی سو. دغه خبر د '''حکيمي''' صيب د وياندويي ترڅنګ د اسلامي امارت د يو استازي په توګه د هغه د فعاليتونو يوه بېلګه ښيي. </small><ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005%2F08%2F18%2F15979|title=}}</ref> <small>د راپورونو پر اساس هغه مهال ځينو نورو کسانو هم له رسنيو سره په رابطو کې دا ادعا کړې وه، ګواکې د اسلامي امارت ويندويان دي، لکه احمد مختار مجاهد، حامد اغا، ملا عبدالصمد، استاد محمد ياسر، محمد امین، سيف العدل او.... د RFE د راپور پر اساس، چې ډېر ځله به يې خبرې له يو بل سره په ټکر کې وې، خو وروسته بيا د امريکا تر کنټرول لاندې د کابل ادارې اړوند له ارګ څخه چاپېدونکې ورځپاڼې"انيس" هم مفتي لطيف الله حکيمي د طالبانو د وياند په توګه ياد کړ</small>.<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1060528.html?utm_source=chatgpt.com|title=}}</ref> '''زنداني کېدل:''' <small>د ۲۰۰۵ ميلادي کال د اکتوبر په مياشت کې مفتي حکيمي د ورپيښې ناروغۍ د درملنې په موخه پاکستان ته په پټه سفر وکړ، له کراچۍ څخه د بېرته راستنېدو پر مهال په نيمه لار کې د بلوچستان ايالت په سرښار کوټه کې د پاکستاني استخباراتو له لوري ونيول سو، په زندان کې له يوې مياشتې پلټنو وروسته د افغانستان او امريکا ګډ استخباراتي ټيم ته، له څوارلس نورو افغان طالب مشرانو سره يوځای وسپارل سو.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.urduvoa.com/a/for-years-taliban-spokesmen-operated-from-shadows-now-they-are-in-spotlight-26aug2021/6015779.html|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <small>ډېر وخت يې په کابل کې په پټو استخباراتي خونو کې زندان تېر کړ چې وروسته بيا څرخي پله زندان ته واستول سو.</small> '''له زندانه خلاصون:''' له څه کم دوه کلونو زندان تېرولو وروسته د يوه بهرني، ايټالوي تبعه "دانييل ماسترو جيوکومو" په بدل کې د هلمند ولايت په ګرمسير ولسوالۍ کې له څلورو نورو طالب مشرانو سره يوځای حکيمي صيب تبادله او له اسلامي امارت سره یوځای سو. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> =='''<big>ليکل شوي آ</big>''' '''<big>ثار</big>'''== <small>ليکلي آثار، ک</small><small>تابونه، اجزأ، ر</small><small>سالې، مقالې او ځينې مهمې ليکنې.</small> ===چاپ شوي آثار=== '''لومړی: په پښتو ژبه کې''' '''چاپ شوي کتابونه:''' <small>۱ــ دستور الاسلام ورسره نظام سلام. د چاپ</small> <small>کال</small> <small>(۱۴۱۹ھ‌ق).</small> <small>۲ــ د سود مسئله. د چاپ</small> <small>کال (۱۴۲۰ ھ‌ق).</small> <small>لرغونی هرات لرغ</small><small>ونې ودانۍ. (تاريخي اثر) د چاپ کال (۱۴۲۱ھ‌ق).</small> <small>۴ـ</small>،<small>ـ د سهار او ماښام أذکار. د چاپ کال (۱۴۳۵ھ‌ق).</small> <small>۵ــ په ا</small>س<small>لا</small><small>م کې د</small> <small>م</small><small>اشوم حقونه. د چاپ کال (۱۴۲۰ھ‌ق).</small> <small>۶ــ قرآني بوټي</small><small>. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> <small>۷ــ نبوي درملنه. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> '''دوهم: په دري ژبه کې چاپ شوي کتابونه:''' <small>۸ــ شعر و داستان در آئنه رسالت. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۹ــ ابداعات قدیمه و جديده در اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۰ــ تحريم اقتصادی و افغانستان. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۱ــ ماه غفران رمضان المبارک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۲ــ فضل المالک فی بيان المناسک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۳ــ امنيت و نظام اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> '''درېيم: چاپ شوې مقالې:''' <small>۱۴ــ د بيوعو فقهي حيثيت. د دفاع وزارت مجله کې (۱۴۴۶ھ‌ق).</small> <small>۱۵ــ نبوي طب. په الاماره ويب کې سلسله وار. (۱۴۳۱ھ‌ق).</small> <small>۱۶ــ قيامت نامه. نن ټکی آسیا ويب پاڼه....</small> <small>۱۷ــ عربي گڼ مقالات. په الصمود مجله کې.</small> <small>۱۸ــ اردو مقالات د امارت په شريعت اردو مجله کې.</small> '''څلورم: چاپ ته چمتو کتابونه:''' <small>۱۹ــ اسلامي ثقافت او د اسلام ټولنيز نظام.</small> <small>۲۰ــ عقيدة الطحاوي.پښتو (ژباړه او اړينه تشريح).</small> <small>۲۱ــ د پوليو څاڅکي دوا که زهر؟. تحقيقي رساله.</small> <small>۲۲ــ د روژې اړوند ۱۰۰مسئلې.</small> ===ناچاپ آثار=== '''پنځم: ناچاپ پښتو کتابونه او رسالې:''' <small>۲۳ــ الوتونکي پکولونه، ناپيژاندی مخلوق او فراماسيون.</small> <small>۲۴ــ سوله د ټولو شخړو وروستنۍ حل لاره.</small> <small>۲۵ــ نابلده مېلمانه.</small> <small>۲۶ــ لويه قرباني.</small> <small>۲۷ــ قيامت نامه او د هغې پښتو شرحه الحجة التامه.</small> <small>۲۸ــ خليفة الله المهدي.</small> <small>۲۹ــ عجيبه زېری.</small> <small>۳۰ــ ظالم ورور.</small> <small>۳۱ــ شعر د شريعت له لارې.</small> <small>۳۲ــ روانې فتنې او له هغوی څخه د خلاصون لارې.</small> <small>۳۳ــ پر ځمکه لومړنی قدم.</small> <small>۳۴ــ د لوی رب خوا ته بلنه او د هغې اصول.</small> <small>۳۵ــ د ډبرو باران.</small> <small>۳۶ــ د ثموديانو تباهي.</small> <small>۳۷ــ د پاچا خوب.</small> <small>۳۸ــ د اولاد بندولو دواګانو حقيقت او حکم.</small> <small>۳۹ــ د نبوي شمائلو څلوېښت حديثونه، همدا راز د جهاد اړوند څلوېښت حديثونه.</small> <small>۴۰ــ د قرآن کریم تفسیر: لطائف الرحمن في تفسير القرآن. تر ليکنې لاندې... دېرش ټوکه.</small> '''شپږم: په دري ژبه کې ناچاپ کتابونه او مهمې رسالې:''' <small>۴۱ــ زلازل تعذيبات و تنبيهات.</small> <small>۴۲ــ نظم و نثر در موازنه‌ء ادبيات دری.</small> <small>۴۳ــ تلاش غربی‌ها برای نقاط ضعف در افغانستان.</small> <small>۴۴ــ مجموعۀ ادبيات دری.</small> <small>۴۵ــ پيمان‌های ننگين دولت دست نشاندۀ افغانستان باغربی‌ها از نظر اسلامي، حقوقي و سياسي.</small> <small>۴۶ــ عاشورا و اهميت آن.</small> <small>۴۷ــ جبهات و نظريات ناموافق در ائتلاف‌های جديد.</small> <small>۴۸ــ طب سنتی و مؤثريت علاج.</small> <small>او ځينې نور....</small> '''اووم؛ عربي ناچاپ کتابونه او رسالې:''' <small>۴۹ــ الأعشاب والعلاج الدين. (مکمل دوه ټوکه).</small> <small>۵۰ــ جزاء في اعمار المنار و ارحاب المحاريب.</small> <small>۵۱ــ جزء في وضع اليدين تحت السرة في الصلاة.</small> <small>۵۲ــ جزء في بنأ القباب علی قبور الصلحآء.</small> <small>۵۳ــ جزء في أحکام اللحية في المذاهب الأربعة.</small> <small>۵۴ــ جزء في حقيقة الحرکة الوهابية والخلافة العثمانية.</small> <small>۵۵ــ جزء في تاريخ القبة الخضرآء وأرآء المتشددين.</small> <small>۵۶ــ السياسة والإمارة الإسلامية في ضوء القرآن والسنة النبوية.</small> <small>او....</small> =='''مرکې او ويناوې'''== <small>له فتحې وروسته نظامیانو ته مهمی سپارښتنې: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://x.com/Zabulwal_/status/1671813806886998016|title=}}</ref> <small>صدای شما ؛ له اريانا تلويزيون سره ځانګړې مرکه: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=JLzXyDulxZ0|title=}}</ref> <small>Exclusive interview with Mufti Latifullah Hakimi, Head of the IEA’s Clearing of Ranks Commission</small> <ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/exclusive-interview-with-mufti-latifullah-hakimi-head-of-the-ieas-clearing-of-ranks-commission/|title=}}</ref> =='''<big>شعرونه</big>'''== د ميرمنې تاريخي حيثيت! لينک <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=wRdZ-V8iiEE|title=}}</ref> =='''<big>سرچينې</big>'''== [https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-extradited.shtml] p88r9o18vsmkvucm98p55s2vowgkobz 368871 368870 2026-09-04T18:05:26Z فضل الله عجمي 40504 /* ژوند ليک */ 368871 wikitext text/x-wiki '''مفتي لطيف الله حکيمي''' (په انګريزي ''Mufti Latifullah Hakimi'') د افغانستان يو مشهور سیاسي او ديني عالم دی، پر افغانستان د امریکا په مشرۍ د ناټو د يرغل په دوران کې د افغانستان اسلامي امارت لومړنی وياند،<ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/printable/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1061903.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> د صفونو د تصفيې کميسيون پخوانی رئیس <ref>{{Cite web|url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/latifullah-hakimi-head-of-the-talibans-ranks-clearance-news-photo/1238666878|title=}}</ref> او د ۲۰۲۱ ميلادي کال راهيسې د دفاع وزارت د سرمفتش<ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/fa/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%81%D8%AA%D8%B4/|title=}}</ref> په توګه دنده ترسره کوي. {{چارواکۍ | نوم =مفتي لطيف الله حکيمي |اصلي نوم =مفتي لطيف الله حکيمي | افتخاري سرليک = |بشپړ نوم= | انځور =Commission 0Mufti Latifullah Hakimi.jpg | ټول = | څرګندونه = | لقب = | استوګنځای = | د زيږيدنې نيټه = | زېږون ځای=[[زابل ولايت]]، [[نوبهار ولسوالۍ]] | د مړینې نېټه = | وفات ځای = |د مړینې لامل= |تابعیت= {{بيرغ|افغانستان}} |ګوند=[[اسلامي امارت]] |اولاد= |هديره= |کار=وياند | دنده= |لومړی وزیر= |امیرالمؤمنین= |لومړی مرستيال= | وزير = | مخکينی= |ځایناستی= | د دندې پیل= | د دندې پای = |ولسمشر= | دنده١ =د افغانستان اسلامي امارت وياند | د دندې پیل١ =۲۰۰۱ز | د دندې پای١=۲۰۰۵ز |امیرالمؤمنین١=[[ملا محمد عمر]] | لومړی وزیر۱= |مخکينی١= |ځایناستی١=قاري یوسف احمدي، [[ذبیح الله مجاهد|ذبيح الله مجاهد]] |ولسمشر١= |وزير۱= | دنده٢ =د صفونو د تصفیې کمېسیون رئیس | د دندې پیل٢ =۲۰۲۱ز | د دندې پای٢ =۲۰۲۲ز |مخکينی٢= |ځایناستی٢= |امیرالمؤمنین۲=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] | لومړی وزیر۲=[[محمد حسن اخوند|الحاج ملا محمد حسن اخند]] |ولسمشر٢= |وزير۲= | دنده٣ =د دفاع وزارت سرمفتش | د دندې پیل٣ = ۲۰۲۱ | د دندې پای٣ =تر اوسه |امیرالمؤمنین۳=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] |مخکينی٣= |ځایناستی٣= |ولسمشر٣= | دنده۴= | د دندې پیل۴= | د دندې پای۴ = |مخکينی۴= |ځایناستی۴= |ولسمشر۴= |ژوند ملګری= |موراوپلار= |پلار=ملا محمد عجم |وروڼه_او_خوندې= |خپلوان= |قد= |وزن= |طبی کیفیت= |جګړې= |کاروونکې ژبه =[[پښتو]] | تعليم = |پلرنی ټاټوبی= |نامتو زده کونکي= |مقام= | جايزې = | ويبپاڼه = |لاسليک = | د لاسيک اړوند = }} == '''<big>مخينه</big>''' == '''مفتي لطيف الله حکيمي''' <small>د مرحوم ملا محمد عجم اخند زوی او د ملا حبيب الله اخند لمسی، په کال ۱۳۵۲ ھ‌ش کې د زابل ولايت د نوبهار ولسوالۍ د موسی زو په کلي کې زيږېدلی دی.</small> موسی زيي د افغانستان د پښتون قام د غلجي ټبر له توخي قبیلې څخه یوه غټه پښه ده، چې اصلي هستوګنځی يې د زابل ولايت د شاجوی سیمه ده، خو ډېری يی نورو ولايتونو ته کوچېدلي دي، د کابل قره باغ، ده سبز او نورو ولسوالیو، د بادغيس ولايت مرغاب او غورماچ ولسواليو، د کندوز دشت ارچي ولسوالۍ، د تخار ولايت درقد ولسوالۍ کې دېره دي او په نورو ولايتونو کې هم کم کم شته. ==زده‌کړې== '''مفتي لطيف الله حکيمي''' لومړنۍ ابتدايي زدکړې په سيمه‌ييزو خصوصي ديني مدرسو او جوماتونو کې ترسره کړې دي. د متوسطه او لوړو زدکړو لپاره ښاغلي حکيمي د علم او معرفت د ترلاسه کولو اوږد او له کړاوونو ډک سفر د هيواد په بېلابېلو علمي حوزو او همدارنګه د هجرت په ستونزمنو پړاوونو او د مهاجرت په پنډغالو کې په لوړ عزم، زغم او نه ستړي کېدونکو هڅو سره تعقيب کړ او په همدې لړ کې يې په فقهي علومو کې د تخصص (دوکتورا - PHD) تر کچې خپلې لوړې زدکړې بشپړې کړې.</small> ==<big>'''مشهور استادان'''</big> == # مرحوم علامه شيخ عبدالفتاح أبو غده(د سوریې مشهور حنفي عالم) رحمه الله. # مرحوم علامه مفتي محمد زرولي خان رحمة الله عليه. # مرحوم علامه شيخ حبيب الله سندهي رحمه الله. # علامه شيخ مفتي عبدالرؤف غزنوي (د دارالعلوم دیوبند استاد). # مرحوم علامه شيخ عنايت الله «د غبرګي اخندزاده صاحب» رحمه الله. # علامه شيخ عبدالحکيم حقاني (د افغانستان اوسنی قاضي القضاة) حفظه الله. =='''<big>سياسي او جهادي فعاليتونه</big>'''== مفتي لطيف الله حکيمي چې هغه مهال له ديني علومو تازه فارغ سوی و، په افغانستان کې د شر و فساد پر وړاندې مرحوم '''ملا محمد عمر مجاهد''' (رحمه الله) تحريک پيل کړی و، مفتي حکيمي صيب هم له همدې تحريک سره ملګری سو، د کندهار، په ځانګړې توګه د سوېل لوېديځ زون له فتحې وروسته د يوې پېښې په ترڅ کې له روسانو سره د خبرو اترو او د بنديانو د تبادلې يو هيئت (کميسيون) جوړ او مشري يې '''حکيمي''' صيب ته وسپارل سوه، له څه مودې هلو ځلو وروسته هغه هيئت منحل او کميسيون پای ته ورسېدی، بيا '''حکيمي''' صيب د زابل له والي مولوي عبدالغني جوزجاني سره د مرستيال په حيث واستول سو، له څه مودې وروسته بيا نيمروز ته له همدغه والي سره په همدې حيث ولاړی، له څو ورځو او شپو وروسته د مخالفينو د تعروضي بريد په پايله کې د تورن اسماعیل خان په لاس نيمروز سقوط او مفتي '''حکيمي''' سخت زخمي سو، د سيمې د خلکو په همکاري د مخالفينو تر کنټرول لاندې سيمې څخه وايستل شو او د تداوي په موخه کندهار ته واستول سو. '''د هرات د پوهنې، څارنوال او د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دندې:''' له درملنې او رغېدو وروسته، هغه مهال هرات او ورنږدې ولايتونه فتحه سوي وو، هرات ته د پوهنې د رئيس په توګه ولاړی، څه وخت يې هغه مسؤليت تر غاړې و چې بيا د همدې ولايت د څارنوال په حيث وګمارل سو. دا چې هرات د علم، ادب او فرهنګ کور دی، مفتي صيب هم د همدې ډګر ممتاز شخصيت و، له همدې امله د هرات د اطلاعاتو او کلتور رياست مسؤليت ور وسپارل سو.... '''د غزني ولايت د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دنده:''' دا چې غزنی هم د علم، فرهنګ او اسلامي ثقافت مرکز و، نو اړتيا وه چې يو داسې څوک يې کلتوري چارې مخته يوسي چې د غزني پخوانی او تاريخي حيثيت او ارزښت وساتل سي نو د مشرتابه له پريکړې سره سم '''مفتي حکيمي''' صيب د لرغوني غزني د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه وټاکل سو، بيا پر همدې مسؤليت تر پايه پاته و ترڅو چې په ۲۰۰۱ ميلادي کال کې پر افغانستان د امریکا په مشري د ناټو يرغل کېدی. '''د امریکا له يرغل وروسته د افغانستان اسلامي امارت د لومړي وياند په توګه دنده:''' <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <small>له امریکايي تاړاک سره هم مهاله اسلامي امارت عقب نشيني وکړه، غرونه يې سنګرونه وګرځول، دا ځل د داخلي شر و فساد پر ځای له بهرنيو اشغالګرو سره جهاد پيل سو، د مجاهدينو د سرښندنو د ښه انعکاس لپاره د مشرتابه له لوري يو ځانګړی رسنيز ادرس د وياند په توګه '''مفتي حکيمي''' صيب وګمارل سو، له دې سره هم مهاله '''حکيمي''' صيب له داخلي او بهرنيو رسنيو سره کمسارې مرکې وکړې او د اشغال پر وړاندې يې د اسلامي امارت قيام او فعاليت رسنيز کړ.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> '''<small>حکيمي</small>''' <small>صيب د اسلامي امارت د وياند په توګه د دندې ترڅنګ، په بېلابېلو پيښو کې د اسلامي امارت د استازي په توګه خبرې، اعلاميې، د دريځونو بيانول، رسنيو ته د معلوماتو ورکول او نور فعاليتونه کول.</small> <small>د بيلګې په توګه، د يو لبنانی شرکت، چې د ناټو په چوکاټ کې يې دلته په افغانستان کې کار کاوه؛ د همدې شرکت يو انجنير چې '''صفي الدين محمد رضا''' نومېده، مجاهدينو ونيوه، بيا هغه شرکت له '''حکيمي''' صيب سره په رابطه کې سو او د خپل بندي د خوشې کېدو غوښتنه يې وکړه، '''حکيمي''' صيب له مشرتابه سره په مشوره له هغه شرکت سره خبرې وکړې او په دې شرط توافق ته سره ورسېدل چې شرکت به نور دلته په افغانستان کې د ناټو په چوکاټ کې فعاليت ختموي او وځي به، په عوض کې به يې اسلامي امارت د دوی بندي خوشی کوي، د العربيې تلويزيون د راپور له مخې '''حکيمي''' صيب د فرانس خبري اژانس ته وويل چې '''رضا''' د زابل ولايت شاجوی ولسوالۍ ته وړل سوی دی او وروسته ورته ويل سوي و چې د حکومت يوې پوستې ته ولاړ سي، په همدې توګه خوشی سو. دغه خبر د '''حکيمي''' صيب د وياندويي ترڅنګ د اسلامي امارت د يو استازي په توګه د هغه د فعاليتونو يوه بېلګه ښيي. </small><ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005%2F08%2F18%2F15979|title=}}</ref> <small>د راپورونو پر اساس هغه مهال ځينو نورو کسانو هم له رسنيو سره په رابطو کې دا ادعا کړې وه، ګواکې د اسلامي امارت ويندويان دي، لکه احمد مختار مجاهد، حامد اغا، ملا عبدالصمد، استاد محمد ياسر، محمد امین، سيف العدل او.... د RFE د راپور پر اساس، چې ډېر ځله به يې خبرې له يو بل سره په ټکر کې وې، خو وروسته بيا د امريکا تر کنټرول لاندې د کابل ادارې اړوند له ارګ څخه چاپېدونکې ورځپاڼې"انيس" هم مفتي لطيف الله حکيمي د طالبانو د وياند په توګه ياد کړ</small>.<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1060528.html?utm_source=chatgpt.com|title=}}</ref> '''زنداني کېدل:''' <small>د ۲۰۰۵ ميلادي کال د اکتوبر په مياشت کې مفتي حکيمي د ورپيښې ناروغۍ د درملنې په موخه پاکستان ته په پټه سفر وکړ، له کراچۍ څخه د بېرته راستنېدو پر مهال په نيمه لار کې د بلوچستان ايالت په سرښار کوټه کې د پاکستاني استخباراتو له لوري ونيول سو، په زندان کې له يوې مياشتې پلټنو وروسته د افغانستان او امريکا ګډ استخباراتي ټيم ته، له څوارلس نورو افغان طالب مشرانو سره يوځای وسپارل سو.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.urduvoa.com/a/for-years-taliban-spokesmen-operated-from-shadows-now-they-are-in-spotlight-26aug2021/6015779.html|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <small>ډېر وخت يې په کابل کې په پټو استخباراتي خونو کې زندان تېر کړ چې وروسته بيا څرخي پله زندان ته واستول سو.</small> '''له زندانه خلاصون:''' له څه کم دوه کلونو زندان تېرولو وروسته د يوه بهرني، ايټالوي تبعه "دانييل ماسترو جيوکومو" په بدل کې د هلمند ولايت په ګرمسير ولسوالۍ کې له څلورو نورو طالب مشرانو سره يوځای حکيمي صيب تبادله او له اسلامي امارت سره یوځای سو. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> =='''<big>ليکل شوي آ</big>''' '''<big>ثار</big>'''== <small>ليکلي آثار، ک</small><small>تابونه، اجزأ، ر</small><small>سالې، مقالې او ځينې مهمې ليکنې.</small> ===چاپ شوي آثار=== '''لومړی: په پښتو ژبه کې''' '''چاپ شوي کتابونه:''' <small>۱ــ دستور الاسلام ورسره نظام سلام. د چاپ</small> <small>کال</small> <small>(۱۴۱۹ھ‌ق).</small> <small>۲ــ د سود مسئله. د چاپ</small> <small>کال (۱۴۲۰ ھ‌ق).</small> <small>لرغونی هرات لرغ</small><small>ونې ودانۍ. (تاريخي اثر) د چاپ کال (۱۴۲۱ھ‌ق).</small> <small>۴ـ</small>،<small>ـ د سهار او ماښام أذکار. د چاپ کال (۱۴۳۵ھ‌ق).</small> <small>۵ــ په ا</small>س<small>لا</small><small>م کې د</small> <small>م</small><small>اشوم حقونه. د چاپ کال (۱۴۲۰ھ‌ق).</small> <small>۶ــ قرآني بوټي</small><small>. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> <small>۷ــ نبوي درملنه. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> '''دوهم: په دري ژبه کې چاپ شوي کتابونه:''' <small>۸ــ شعر و داستان در آئنه رسالت. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۹ــ ابداعات قدیمه و جديده در اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۰ــ تحريم اقتصادی و افغانستان. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۱ــ ماه غفران رمضان المبارک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۲ــ فضل المالک فی بيان المناسک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۳ــ امنيت و نظام اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> '''درېيم: چاپ شوې مقالې:''' <small>۱۴ــ د بيوعو فقهي حيثيت. د دفاع وزارت مجله کې (۱۴۴۶ھ‌ق).</small> <small>۱۵ــ نبوي طب. په الاماره ويب کې سلسله وار. (۱۴۳۱ھ‌ق).</small> <small>۱۶ــ قيامت نامه. نن ټکی آسیا ويب پاڼه....</small> <small>۱۷ــ عربي گڼ مقالات. په الصمود مجله کې.</small> <small>۱۸ــ اردو مقالات د امارت په شريعت اردو مجله کې.</small> '''څلورم: چاپ ته چمتو کتابونه:''' <small>۱۹ــ اسلامي ثقافت او د اسلام ټولنيز نظام.</small> <small>۲۰ــ عقيدة الطحاوي.پښتو (ژباړه او اړينه تشريح).</small> <small>۲۱ــ د پوليو څاڅکي دوا که زهر؟. تحقيقي رساله.</small> <small>۲۲ــ د روژې اړوند ۱۰۰مسئلې.</small> ===ناچاپ آثار=== '''پنځم: ناچاپ پښتو کتابونه او رسالې:''' <small>۲۳ــ الوتونکي پکولونه، ناپيژاندی مخلوق او فراماسيون.</small> <small>۲۴ــ سوله د ټولو شخړو وروستنۍ حل لاره.</small> <small>۲۵ــ نابلده مېلمانه.</small> <small>۲۶ــ لويه قرباني.</small> <small>۲۷ــ قيامت نامه او د هغې پښتو شرحه الحجة التامه.</small> <small>۲۸ــ خليفة الله المهدي.</small> <small>۲۹ــ عجيبه زېری.</small> <small>۳۰ــ ظالم ورور.</small> <small>۳۱ــ شعر د شريعت له لارې.</small> <small>۳۲ــ روانې فتنې او له هغوی څخه د خلاصون لارې.</small> <small>۳۳ــ پر ځمکه لومړنی قدم.</small> <small>۳۴ــ د لوی رب خوا ته بلنه او د هغې اصول.</small> <small>۳۵ــ د ډبرو باران.</small> <small>۳۶ــ د ثموديانو تباهي.</small> <small>۳۷ــ د پاچا خوب.</small> <small>۳۸ــ د اولاد بندولو دواګانو حقيقت او حکم.</small> <small>۳۹ــ د نبوي شمائلو څلوېښت حديثونه، همدا راز د جهاد اړوند څلوېښت حديثونه.</small> <small>۴۰ــ د قرآن کریم تفسیر: لطائف الرحمن في تفسير القرآن. تر ليکنې لاندې... دېرش ټوکه.</small> '''شپږم: په دري ژبه کې ناچاپ کتابونه او مهمې رسالې:''' <small>۴۱ــ زلازل تعذيبات و تنبيهات.</small> <small>۴۲ــ نظم و نثر در موازنه‌ء ادبيات دری.</small> <small>۴۳ــ تلاش غربی‌ها برای نقاط ضعف در افغانستان.</small> <small>۴۴ــ مجموعۀ ادبيات دری.</small> <small>۴۵ــ پيمان‌های ننگين دولت دست نشاندۀ افغانستان باغربی‌ها از نظر اسلامي، حقوقي و سياسي.</small> <small>۴۶ــ عاشورا و اهميت آن.</small> <small>۴۷ــ جبهات و نظريات ناموافق در ائتلاف‌های جديد.</small> <small>۴۸ــ طب سنتی و مؤثريت علاج.</small> <small>او ځينې نور....</small> '''اووم؛ عربي ناچاپ کتابونه او رسالې:''' <small>۴۹ــ الأعشاب والعلاج الدين. (مکمل دوه ټوکه).</small> <small>۵۰ــ جزاء في اعمار المنار و ارحاب المحاريب.</small> <small>۵۱ــ جزء في وضع اليدين تحت السرة في الصلاة.</small> <small>۵۲ــ جزء في بنأ القباب علی قبور الصلحآء.</small> <small>۵۳ــ جزء في أحکام اللحية في المذاهب الأربعة.</small> <small>۵۴ــ جزء في حقيقة الحرکة الوهابية والخلافة العثمانية.</small> <small>۵۵ــ جزء في تاريخ القبة الخضرآء وأرآء المتشددين.</small> <small>۵۶ــ السياسة والإمارة الإسلامية في ضوء القرآن والسنة النبوية.</small> <small>او....</small> =='''مرکې او ويناوې'''== <small>له فتحې وروسته نظامیانو ته مهمی سپارښتنې: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://x.com/Zabulwal_/status/1671813806886998016|title=}}</ref> <small>صدای شما ؛ له اريانا تلويزيون سره ځانګړې مرکه: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=JLzXyDulxZ0|title=}}</ref> <small>Exclusive interview with Mufti Latifullah Hakimi, Head of the IEA’s Clearing of Ranks Commission</small> <ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/exclusive-interview-with-mufti-latifullah-hakimi-head-of-the-ieas-clearing-of-ranks-commission/|title=}}</ref> =='''<big>شعرونه</big>'''== د ميرمنې تاريخي حيثيت! لينک <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=wRdZ-V8iiEE|title=}}</ref> =='''<big>سرچينې</big>'''== [https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-extradited.shtml] 59mxdpwl5z827aab6wyrkupjpz3rqft 368872 368871 2026-09-04T18:06:23Z فضل الله عجمي 40504 /* زده‌کړې */ 368872 wikitext text/x-wiki '''مفتي لطيف الله حکيمي''' (په انګريزي ''Mufti Latifullah Hakimi'') د افغانستان يو مشهور سیاسي او ديني عالم دی، پر افغانستان د امریکا په مشرۍ د ناټو د يرغل په دوران کې د افغانستان اسلامي امارت لومړنی وياند،<ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/printable/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1061903.html|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> د صفونو د تصفيې کميسيون پخوانی رئیس <ref>{{Cite web|url=https://www.gettyimages.com/detail/news-photo/latifullah-hakimi-head-of-the-talibans-ranks-clearance-news-photo/1238666878|title=}}</ref> او د ۲۰۲۱ ميلادي کال راهيسې د دفاع وزارت د سرمفتش<ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/fa/%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D9%81%D8%AA%D8%B4/|title=}}</ref> په توګه دنده ترسره کوي. {{چارواکۍ | نوم =مفتي لطيف الله حکيمي |اصلي نوم =مفتي لطيف الله حکيمي | افتخاري سرليک = |بشپړ نوم= | انځور =Commission 0Mufti Latifullah Hakimi.jpg | ټول = | څرګندونه = | لقب = | استوګنځای = | د زيږيدنې نيټه = | زېږون ځای=[[زابل ولايت]]، [[نوبهار ولسوالۍ]] | د مړینې نېټه = | وفات ځای = |د مړینې لامل= |تابعیت= {{بيرغ|افغانستان}} |ګوند=[[اسلامي امارت]] |اولاد= |هديره= |کار=وياند | دنده= |لومړی وزیر= |امیرالمؤمنین= |لومړی مرستيال= | وزير = | مخکينی= |ځایناستی= | د دندې پیل= | د دندې پای = |ولسمشر= | دنده١ =د افغانستان اسلامي امارت وياند | د دندې پیل١ =۲۰۰۱ز | د دندې پای١=۲۰۰۵ز |امیرالمؤمنین١=[[ملا محمد عمر]] | لومړی وزیر۱= |مخکينی١= |ځایناستی١=قاري یوسف احمدي، [[ذبیح الله مجاهد|ذبيح الله مجاهد]] |ولسمشر١= |وزير۱= | دنده٢ =د صفونو د تصفیې کمېسیون رئیس | د دندې پیل٢ =۲۰۲۱ز | د دندې پای٢ =۲۰۲۲ز |مخکينی٢= |ځایناستی٢= |امیرالمؤمنین۲=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] | لومړی وزیر۲=[[محمد حسن اخوند|الحاج ملا محمد حسن اخند]] |ولسمشر٢= |وزير۲= | دنده٣ =د دفاع وزارت سرمفتش | د دندې پیل٣ = ۲۰۲۱ | د دندې پای٣ =تر اوسه |امیرالمؤمنین۳=[[مولوي ھیبت الله اخوندزاده|شیخ هبة الله اخندزاده صاحب حفظه الله]] |مخکينی٣= |ځایناستی٣= |ولسمشر٣= | دنده۴= | د دندې پیل۴= | د دندې پای۴ = |مخکينی۴= |ځایناستی۴= |ولسمشر۴= |ژوند ملګری= |موراوپلار= |پلار=ملا محمد عجم |وروڼه_او_خوندې= |خپلوان= |قد= |وزن= |طبی کیفیت= |جګړې= |کاروونکې ژبه =[[پښتو]] | تعليم = |پلرنی ټاټوبی= |نامتو زده کونکي= |مقام= | جايزې = | ويبپاڼه = |لاسليک = | د لاسيک اړوند = }} == '''<big>مخينه</big>''' == '''مفتي لطيف الله حکيمي''' <small>د مرحوم ملا محمد عجم اخند زوی او د ملا حبيب الله اخند لمسی، په کال ۱۳۵۲ ھ‌ش کې د زابل ولايت د نوبهار ولسوالۍ د موسی زو په کلي کې زيږېدلی دی.</small> موسی زيي د افغانستان د پښتون قام د غلجي ټبر له توخي قبیلې څخه یوه غټه پښه ده، چې اصلي هستوګنځی يې د زابل ولايت د شاجوی سیمه ده، خو ډېری يی نورو ولايتونو ته کوچېدلي دي، د کابل قره باغ، ده سبز او نورو ولسوالیو، د بادغيس ولايت مرغاب او غورماچ ولسواليو، د کندوز دشت ارچي ولسوالۍ، د تخار ولايت درقد ولسوالۍ کې دېره دي او په نورو ولايتونو کې هم کم کم شته. =='''<big>زده‌کړې</big>'''== '''مفتي لطيف الله حکيمي''' لومړنۍ ابتدايي زدکړې په سيمه‌ييزو خصوصي ديني مدرسو او جوماتونو کې ترسره کړې دي. د متوسطه او لوړو زدکړو لپاره ښاغلي حکيمي د علم او معرفت د ترلاسه کولو اوږد او له کړاوونو ډک سفر د هيواد په بېلابېلو علمي حوزو او همدارنګه د هجرت په ستونزمنو پړاوونو او د مهاجرت په پنډغالو کې په لوړ عزم، زغم او نه ستړي کېدونکو هڅو سره تعقيب کړ او په همدې لړ کې يې په فقهي علومو کې د تخصص (دوکتورا - PHD) تر کچې خپلې لوړې زدکړې بشپړې کړې.</small> ==<big>'''مشهور استادان'''</big> == # مرحوم علامه شيخ عبدالفتاح أبو غده(د سوریې مشهور حنفي عالم) رحمه الله. # مرحوم علامه مفتي محمد زرولي خان رحمة الله عليه. # مرحوم علامه شيخ حبيب الله سندهي رحمه الله. # علامه شيخ مفتي عبدالرؤف غزنوي (د دارالعلوم دیوبند استاد). # مرحوم علامه شيخ عنايت الله «د غبرګي اخندزاده صاحب» رحمه الله. # علامه شيخ عبدالحکيم حقاني (د افغانستان اوسنی قاضي القضاة) حفظه الله. =='''<big>سياسي او جهادي فعاليتونه</big>'''== مفتي لطيف الله حکيمي چې هغه مهال له ديني علومو تازه فارغ سوی و، په افغانستان کې د شر و فساد پر وړاندې مرحوم '''ملا محمد عمر مجاهد''' (رحمه الله) تحريک پيل کړی و، مفتي حکيمي صيب هم له همدې تحريک سره ملګری سو، د کندهار، په ځانګړې توګه د سوېل لوېديځ زون له فتحې وروسته د يوې پېښې په ترڅ کې له روسانو سره د خبرو اترو او د بنديانو د تبادلې يو هيئت (کميسيون) جوړ او مشري يې '''حکيمي''' صيب ته وسپارل سوه، له څه مودې هلو ځلو وروسته هغه هيئت منحل او کميسيون پای ته ورسېدی، بيا '''حکيمي''' صيب د زابل له والي مولوي عبدالغني جوزجاني سره د مرستيال په حيث واستول سو، له څه مودې وروسته بيا نيمروز ته له همدغه والي سره په همدې حيث ولاړی، له څو ورځو او شپو وروسته د مخالفينو د تعروضي بريد په پايله کې د تورن اسماعیل خان په لاس نيمروز سقوط او مفتي '''حکيمي''' سخت زخمي سو، د سيمې د خلکو په همکاري د مخالفينو تر کنټرول لاندې سيمې څخه وايستل شو او د تداوي په موخه کندهار ته واستول سو. '''د هرات د پوهنې، څارنوال او د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دندې:''' له درملنې او رغېدو وروسته، هغه مهال هرات او ورنږدې ولايتونه فتحه سوي وو، هرات ته د پوهنې د رئيس په توګه ولاړی، څه وخت يې هغه مسؤليت تر غاړې و چې بيا د همدې ولايت د څارنوال په حيث وګمارل سو. دا چې هرات د علم، ادب او فرهنګ کور دی، مفتي صيب هم د همدې ډګر ممتاز شخصيت و، له همدې امله د هرات د اطلاعاتو او کلتور رياست مسؤليت ور وسپارل سو.... '''د غزني ولايت د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه دنده:''' دا چې غزنی هم د علم، فرهنګ او اسلامي ثقافت مرکز و، نو اړتيا وه چې يو داسې څوک يې کلتوري چارې مخته يوسي چې د غزني پخوانی او تاريخي حيثيت او ارزښت وساتل سي نو د مشرتابه له پريکړې سره سم '''مفتي حکيمي''' صيب د لرغوني غزني د اطلاعاتو او کلتور د رئيس په توګه وټاکل سو، بيا پر همدې مسؤليت تر پايه پاته و ترڅو چې په ۲۰۰۱ ميلادي کال کې پر افغانستان د امریکا په مشري د ناټو يرغل کېدی. '''د امریکا له يرغل وروسته د افغانستان اسلامي امارت د لومړي وياند په توګه دنده:''' <ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.net/news/2005/6/20/%d9%85%d9%82%d8%aa%d9%84-22-%d8%a3%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%aa%d9%81%d8%b1%d9%82%d8%a9-%d9%88%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d9%86|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.alwasatnews.com/news/400122.html|title=}}</ref> <small>له امریکايي تاړاک سره هم مهاله اسلامي امارت عقب نشيني وکړه، غرونه يې سنګرونه وګرځول، دا ځل د داخلي شر و فساد پر ځای له بهرنيو اشغالګرو سره جهاد پيل سو، د مجاهدينو د سرښندنو د ښه انعکاس لپاره د مشرتابه له لوري يو ځانګړی رسنيز ادرس د وياند په توګه '''مفتي حکيمي''' صيب وګمارل سو، له دې سره هم مهاله '''حکيمي''' صيب له داخلي او بهرنيو رسنيو سره کمسارې مرکې وکړې او د اشغال پر وړاندې يې د اسلامي امارت قيام او فعاليت رسنيز کړ.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.afghan-bios.info/index.php?option=com_afghanbios&id=5143&task=view&total=801&start=282&Itemid=2|title=}}</ref> '''<small>حکيمي</small>''' <small>صيب د اسلامي امارت د وياند په توګه د دندې ترڅنګ، په بېلابېلو پيښو کې د اسلامي امارت د استازي په توګه خبرې، اعلاميې، د دريځونو بيانول، رسنيو ته د معلوماتو ورکول او نور فعاليتونه کول.</small> <small>د بيلګې په توګه، د يو لبنانی شرکت، چې د ناټو په چوکاټ کې يې دلته په افغانستان کې کار کاوه؛ د همدې شرکت يو انجنير چې '''صفي الدين محمد رضا''' نومېده، مجاهدينو ونيوه، بيا هغه شرکت له '''حکيمي''' صيب سره په رابطه کې سو او د خپل بندي د خوشې کېدو غوښتنه يې وکړه، '''حکيمي''' صيب له مشرتابه سره په مشوره له هغه شرکت سره خبرې وکړې او په دې شرط توافق ته سره ورسېدل چې شرکت به نور دلته په افغانستان کې د ناټو په چوکاټ کې فعاليت ختموي او وځي به، په عوض کې به يې اسلامي امارت د دوی بندي خوشی کوي، د العربيې تلويزيون د راپور له مخې '''حکيمي''' صيب د فرانس خبري اژانس ته وويل چې '''رضا''' د زابل ولايت شاجوی ولسوالۍ ته وړل سوی دی او وروسته ورته ويل سوي و چې د حکومت يوې پوستې ته ولاړ سي، په همدې توګه خوشی سو. دغه خبر د '''حکيمي''' صيب د وياندويي ترڅنګ د اسلامي امارت د يو استازي په توګه د هغه د فعاليتونو يوه بېلګه ښيي. </small><ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005%2F08%2F18%2F15979|title=}}</ref> <small>د راپورونو پر اساس هغه مهال ځينو نورو کسانو هم له رسنيو سره په رابطو کې دا ادعا کړې وه، ګواکې د اسلامي امارت ويندويان دي، لکه احمد مختار مجاهد، حامد اغا، ملا عبدالصمد، استاد محمد ياسر، محمد امین، سيف العدل او.... د RFE د راپور پر اساس، چې ډېر ځله به يې خبرې له يو بل سره په ټکر کې وې، خو وروسته بيا د امريکا تر کنټرول لاندې د کابل ادارې اړوند له ارګ څخه چاپېدونکې ورځپاڼې"انيس" هم مفتي لطيف الله حکيمي د طالبانو د وياند په توګه ياد کړ</small>.<ref>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1060528.html?utm_source=chatgpt.com|title=}}</ref> '''زنداني کېدل:''' <small>د ۲۰۰۵ ميلادي کال د اکتوبر په مياشت کې مفتي حکيمي د ورپيښې ناروغۍ د درملنې په موخه پاکستان ته په پټه سفر وکړ، له کراچۍ څخه د بېرته راستنېدو پر مهال په نيمه لار کې د بلوچستان ايالت په سرښار کوټه کې د پاکستاني استخباراتو له لوري ونيول سو، په زندان کې له يوې مياشتې پلټنو وروسته د افغانستان او امريکا ګډ استخباراتي ټيم ته، له څوارلس نورو افغان طالب مشرانو سره يوځای وسپارل سو.</small><ref>{{Cite web|url=https://www.urduvoa.com/a/for-years-taliban-spokesmen-operated-from-shadows-now-they-are-in-spotlight-26aug2021/6015779.html|title=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> <small>ډېر وخت يې په کابل کې په پټو استخباراتي خونو کې زندان تېر کړ چې وروسته بيا څرخي پله زندان ته واستول سو.</small> '''له زندانه خلاصون:''' له څه کم دوه کلونو زندان تېرولو وروسته د يوه بهرني، ايټالوي تبعه "دانييل ماسترو جيوکومو" په بدل کې د هلمند ولايت په ګرمسير ولسوالۍ کې له څلورو نورو طالب مشرانو سره يوځای حکيمي صيب تبادله او له اسلامي امارت سره یوځای سو. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-spokesman|title=}}</ref> =='''<big>ليکل شوي آ</big>''' '''<big>ثار</big>'''== <small>ليکلي آثار، ک</small><small>تابونه، اجزأ، ر</small><small>سالې، مقالې او ځينې مهمې ليکنې.</small> ===چاپ شوي آثار=== '''لومړی: په پښتو ژبه کې''' '''چاپ شوي کتابونه:''' <small>۱ــ دستور الاسلام ورسره نظام سلام. د چاپ</small> <small>کال</small> <small>(۱۴۱۹ھ‌ق).</small> <small>۲ــ د سود مسئله. د چاپ</small> <small>کال (۱۴۲۰ ھ‌ق).</small> <small>لرغونی هرات لرغ</small><small>ونې ودانۍ. (تاريخي اثر) د چاپ کال (۱۴۲۱ھ‌ق).</small> <small>۴ـ</small>،<small>ـ د سهار او ماښام أذکار. د چاپ کال (۱۴۳۵ھ‌ق).</small> <small>۵ــ په ا</small>س<small>لا</small><small>م کې د</small> <small>م</small><small>اشوم حقونه. د چاپ کال (۱۴۲۰ھ‌ق).</small> <small>۶ــ قرآني بوټي</small><small>. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> <small>۷ــ نبوي درملنه. د چاپ کال (۱۴۴۷ھ‌ق).</small> '''دوهم: په دري ژبه کې چاپ شوي کتابونه:''' <small>۸ــ شعر و داستان در آئنه رسالت. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۹ــ ابداعات قدیمه و جديده در اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۰ــ تحريم اقتصادی و افغانستان. د چاپ کال (۱۴۱۸ھ‌ق).</small> <small>۱۱ــ ماه غفران رمضان المبارک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۲ــ فضل المالک فی بيان المناسک. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> <small>۱۳ــ امنيت و نظام اسلام. د چاپ کال (۱۴۱۷ھ‌ق).</small> '''درېيم: چاپ شوې مقالې:''' <small>۱۴ــ د بيوعو فقهي حيثيت. د دفاع وزارت مجله کې (۱۴۴۶ھ‌ق).</small> <small>۱۵ــ نبوي طب. په الاماره ويب کې سلسله وار. (۱۴۳۱ھ‌ق).</small> <small>۱۶ــ قيامت نامه. نن ټکی آسیا ويب پاڼه....</small> <small>۱۷ــ عربي گڼ مقالات. په الصمود مجله کې.</small> <small>۱۸ــ اردو مقالات د امارت په شريعت اردو مجله کې.</small> '''څلورم: چاپ ته چمتو کتابونه:''' <small>۱۹ــ اسلامي ثقافت او د اسلام ټولنيز نظام.</small> <small>۲۰ــ عقيدة الطحاوي.پښتو (ژباړه او اړينه تشريح).</small> <small>۲۱ــ د پوليو څاڅکي دوا که زهر؟. تحقيقي رساله.</small> <small>۲۲ــ د روژې اړوند ۱۰۰مسئلې.</small> ===ناچاپ آثار=== '''پنځم: ناچاپ پښتو کتابونه او رسالې:''' <small>۲۳ــ الوتونکي پکولونه، ناپيژاندی مخلوق او فراماسيون.</small> <small>۲۴ــ سوله د ټولو شخړو وروستنۍ حل لاره.</small> <small>۲۵ــ نابلده مېلمانه.</small> <small>۲۶ــ لويه قرباني.</small> <small>۲۷ــ قيامت نامه او د هغې پښتو شرحه الحجة التامه.</small> <small>۲۸ــ خليفة الله المهدي.</small> <small>۲۹ــ عجيبه زېری.</small> <small>۳۰ــ ظالم ورور.</small> <small>۳۱ــ شعر د شريعت له لارې.</small> <small>۳۲ــ روانې فتنې او له هغوی څخه د خلاصون لارې.</small> <small>۳۳ــ پر ځمکه لومړنی قدم.</small> <small>۳۴ــ د لوی رب خوا ته بلنه او د هغې اصول.</small> <small>۳۵ــ د ډبرو باران.</small> <small>۳۶ــ د ثموديانو تباهي.</small> <small>۳۷ــ د پاچا خوب.</small> <small>۳۸ــ د اولاد بندولو دواګانو حقيقت او حکم.</small> <small>۳۹ــ د نبوي شمائلو څلوېښت حديثونه، همدا راز د جهاد اړوند څلوېښت حديثونه.</small> <small>۴۰ــ د قرآن کریم تفسیر: لطائف الرحمن في تفسير القرآن. تر ليکنې لاندې... دېرش ټوکه.</small> '''شپږم: په دري ژبه کې ناچاپ کتابونه او مهمې رسالې:''' <small>۴۱ــ زلازل تعذيبات و تنبيهات.</small> <small>۴۲ــ نظم و نثر در موازنه‌ء ادبيات دری.</small> <small>۴۳ــ تلاش غربی‌ها برای نقاط ضعف در افغانستان.</small> <small>۴۴ــ مجموعۀ ادبيات دری.</small> <small>۴۵ــ پيمان‌های ننگين دولت دست نشاندۀ افغانستان باغربی‌ها از نظر اسلامي، حقوقي و سياسي.</small> <small>۴۶ــ عاشورا و اهميت آن.</small> <small>۴۷ــ جبهات و نظريات ناموافق در ائتلاف‌های جديد.</small> <small>۴۸ــ طب سنتی و مؤثريت علاج.</small> <small>او ځينې نور....</small> '''اووم؛ عربي ناچاپ کتابونه او رسالې:''' <small>۴۹ــ الأعشاب والعلاج الدين. (مکمل دوه ټوکه).</small> <small>۵۰ــ جزاء في اعمار المنار و ارحاب المحاريب.</small> <small>۵۱ــ جزء في وضع اليدين تحت السرة في الصلاة.</small> <small>۵۲ــ جزء في بنأ القباب علی قبور الصلحآء.</small> <small>۵۳ــ جزء في أحکام اللحية في المذاهب الأربعة.</small> <small>۵۴ــ جزء في حقيقة الحرکة الوهابية والخلافة العثمانية.</small> <small>۵۵ــ جزء في تاريخ القبة الخضرآء وأرآء المتشددين.</small> <small>۵۶ــ السياسة والإمارة الإسلامية في ضوء القرآن والسنة النبوية.</small> <small>او....</small> =='''مرکې او ويناوې'''== <small>له فتحې وروسته نظامیانو ته مهمی سپارښتنې: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://x.com/Zabulwal_/status/1671813806886998016|title=}}</ref> <small>صدای شما ؛ له اريانا تلويزيون سره ځانګړې مرکه: لينک</small> <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=JLzXyDulxZ0|title=}}</ref> <small>Exclusive interview with Mufti Latifullah Hakimi, Head of the IEA’s Clearing of Ranks Commission</small> <ref>{{Cite web|url=https://www.ariananews.af/exclusive-interview-with-mufti-latifullah-hakimi-head-of-the-ieas-clearing-of-ranks-commission/|title=}}</ref> =='''<big>شعرونه</big>'''== د ميرمنې تاريخي حيثيت! لينک <ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=wRdZ-V8iiEE|title=}}</ref> =='''<big>سرچينې</big>'''== [https://www.bbc.com/persian/afghanistan/story/2005/10/051027_s-taleban-extradited.shtml] n46rgd5evihrxmowisqruia0f1yb286 0 87670 368878 368851 2026-09-05T06:05:37Z شاه زمان پټان 26102 368878 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Nobold/styles.css" /> '''چیټ بوټ''' (په اصل کې '''چیټر بوټ''' ) یو [[پوستغالی]] کاريال یا وېب مخبڼه ده چې د متن یا وینا له لارې د خبرو اترو لپاره ډیزاین شوی، د خبرو اترو ملګري په توګه کار کوي. <ref>{{cite web|title=What is a chatbot?|url=https://www.techtarget.com/searchcustomerexperience/definition/chatbot|access-date=|website=techtarget.com|date=2024-05-01}}</ref><ref name="Caldarini-202232">{{Cite journal|last1=Caldarini|first1=Guendalina|last2=Jaf|first2=Sardar|last3=McGarry|first3=Kenneth|year=2022|title=A Literature Survey of Recent Advances in Chatbots|journal=Information|publisher=[[MDPI]]|volume=13|issue=1|article-number=41|arxiv=2201.06657|doi=10.3390/info13010041|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Adamopoulou|first1=Eleni|last2=Moussiades|first2=Lefteris|date=2020|title=Chatbots: History, technology, and applications|journal=Machine Learning with Applications|volume=2|article-number=100006|doi=10.1016/j.mlwa.2020.100006|doi-access=free}}</ref> چیټ بوټونه د لسیزو راهیسې شتون لري، مګر د [[ژوره زده کړه|ژورې زده کړې]] (Deep Learning) پر بنسټ چیټ بوټونه د ۲۰۲۰م کال وروسته د مصنوعي ځیرکتیا د پرمختګ او پراختیا له امله ډېر مشهور شول. په ځانګړي ډول د تولیدي مصنوعي ځیرکتیا (Generative AI یا GenAI) چټ‌بوټونو لکه [[چټ جي پي ټي|ChatGPT]] ، [[ګوګل جیمینای|Gemini]] ، Claude ، او Grok له خپرېدو سره د دوی شهرت لا زیات شو. دا چټ‌بوټونه معمولاً د متن د تولید لپاره له لویو ژبنیو ماډلونو [[:en:Large_language_model|(Large Language Models یا LLMs)]] څخه کار اخلي، چې مخکې د ځانګړو اړتیاوو او دندو لپاره ښه تنظیم یا روزل شوي ([[:en:Fine-tuning_(deep_learning)|Fine-tuned]]) وي. یوه لویه برخه چې د چیټ بوټونو څخه ډیر وخت کارول کیږي د پیرودونکو خدمت او ملاتړ دی، چې د مختلفو ډولونو مجازی مرستیالانو سره شتون لري. <ref>{{Cite web|url=https://cai.tools.sap/blog/2017-messenger-bot-landscape/|title=2017 Messenger Bot Landscape, a Public Spreadsheet Gathering 1000+ Messenger Bots|date=3 May 2017|accessdate=1 February 2019|archivedate=2 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190202041707/https://cai.tools.sap/blog/2017-messenger-bot-landscape/}}</ref> == تاریخ == === د ټورینګ ازموینه === په ۱۹۵۰ کال کې، الان ټورینګ د ماشینونو د هوښیارۍ د ارزولو لپاره د '''ټورینګ ازموینه''' وړاندیز کړه. په دې ازموینه کې کتل کېږي چې ایا یو کمپیوټري پروګرام کولی شي له انسان سره داسې خبرې وکړي چې ارزونکی یې له واقعي انسان څخه په باوري ډول جلا نه کړای شي. === لومړني چیټ بوټونه === د چټ‌بوټونو له لومړنیو بېلګو څخه یو '''ELIZA''' و چې جوزف وایزنباوم په ۱۹۶۶ کال کې جوړ کړ. ELIZA د کاروونکي په خبرو کې ځانګړې کلیمې پېژندلې او د مخکې چمتو شوو ځوابونو له لارې یې خبرې اترې کولې. که څه هم دا رښتینې هوښیارتیا نه لرله، خو خلکو ته یې د پوهېدو داسې احساس ورکاوه. وروسته په ۱۹۷۲ کال کې '''PARRY''' جوړ شو. په ۱۹۷۰مو او ۱۹۸۰مو کلونو کې نور چټ‌بوټونه هم جوړ شول، لکه '''CYRUS''' او '''Racter'''. په ۱۹۹۵ کال کې '''A.L.I.C.E.''' خپور شو چې د خبرو اترو لپاره یې AIML ژبه کاروله. په ۱۹۹۷ کال کې '''Jabberwacky''' رامنځته شو چې د کاروونکو له تعاملاتو څخه یې نوي ځوابونه زده کول. په دې دوره کې د چټ‌بوټونو د وړتیا د ارزولو لپاره د ټورینګ ازموینې پر بنسټ سیالۍ هم ترسره کېدې. د ۲۰۱۰مو کلونو په منځ کې هم د ټویټر، فېسبوک میسنجر او نورو پلاتفورمونو لپاره چټ‌بوټونه جوړ شول. === عصري چیټ بوټونه === [[دوتنه:Wittgenstein_dialogue_at_character.ai.png|بټنوک| د فیلسوف [[لوډویګ ویټګنشټاین|ویټګینسټین]] تقلید کونکي چیټ بوټ سره د Character.ai خبرې اترې]] د ۲۰۲۰مو کلونو په جریان کې چټ‌بوټونه د '''لویو ژبني ماډلونو (LLM)''' او ژورې زده‌کړې Deep Learning د پرمختګ له امله ډېر پیاوړي شول. عصري چټ‌بوټونه لکه '''ChatGPT''' د غټو متني معلوماتو پر کارولو روزل کېږي. دوی یوازې د مخکې ټاکل شوو ځوابونو پر ځای کولای شي نوي متنونه تولید، پوښتنو ته ځوابونه او بېلابېلې دندې ترسره کړي. اوسني چټ‌بوټونه په ځینو وېب‌پاڼو او اپلېکېشنونو کې د انځور جوړولو، وېب لټون او نورو وسیلو سره هم نښلول شوي، چې د معلوماتو ترلاسه کولو، محتوا جوړولو او د بېلابېلو دندو د اتومات کولو لپاره کارول کېږي.   == ماخذونه == {{لړسرچينې|refs=<ref name="comphis">{{Citation |author=Computer History Museum |title=Exhibits |chapter=Internet History – 1970's |year=2006 |publisher=[[Computer History Museum]] |access-date=5 March 2008 |chapter-url=http://www.computerhistory.org/internet_history/internet_history_70s.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221093646/http://www.computerhistory.org/internet_history/internet_history_70s.shtml |archive-date=21 February 2008}}</ref> <ref name="Güzeldere">{{Citation |last1=Güzeldere |first1=Güven |title=Constructions of the Mind |date=24 July 1995 |url=http://www.stanford.edu/group/SHR/4-2/text/dialogues.html |last2=Franchi |first2=Stefano |author-link=<!--Güven Güzeldere--> |series=SEHR |journal=Stanford Humanities Review |volume=4 |issue=2 |publisher=[[Stanford University]] |access-date=5 March 2008 |archive-date=11 July 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711204557/http://www.stanford.edu/group/SHR/4-2/text/dialogues.html}}</ref> <ref name=Mauldin>{{Citation |url=http://www.aaai.org/Library/AAAI/1994/aaai94-003.php |contribution=ChatterBots, TinyMuds, and the Turing Test: Entering the Loebner Prize Competition |last=Mauldin |first=Michael |author-link=<!--same--> |title=Proceedings of the Eleventh National Conference on Artificial Intelligence |year=1994 |publisher=[[AAAI Press]] |access-date=5 March 2008 |archive-date=13 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213172751/http://www.aaai.org/Library/AAAI/1994/aaai94-003.php |url-status=live}}</ref> <ref name="rfc0439">{{cite IETF |rfc=439 |title=PARRY Encounters the DOCTOR |author=Network Working Group |work=[[Internet Engineering Task Force]] |year=1973 |publisher=[[Internet Society]]}} – Transcript of a session between Parry and Eliza. (This is ''not'' the dialogue from the ICCC, which took place 24–26 October 1972, whereas this session is from 18 September 1972.)</ref>}} tvv2bcq21t5zqclo6jt4uac7ipk5wrl 0 87674 368858 2026-09-04T12:05:51Z مودة متعب 39383 د نباتاتو پاڼه جوړه کړئ درع الزنك 368858 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په لویدیځ افریقا کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه کوکا کولا کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} == سرچينې == {{لړسرچينې}} c17qcp8c1b2ood0vxkd60kk4el0niji 368859 368858 2026-09-04T12:10:30Z مودة متعب 39383 بل بهرنۍ لینک 368859 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په لویدیځ افریقا کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه کوکا کولا کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire|title=هغه لږ پیژندل شوی مغز چې کوکا کولا ته یې نوم ورکړ|date=د ۲۰۱۶ کال د سپتمبر ۲۳}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} == سرچينې == {{لړسرچينې}} fto0f582mnxkh6hyyvv0gg3v95ej4lv 368860 368859 2026-09-04T12:35:26Z مودة متعب 39383 زنج شیلډ 368860 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په لویدیځ افریقا کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه کوکا کولا کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire|title=هغه لږ پیژندل شوی مغز چې کوکا کولا ته یې نوم ورکړ|date=د ۲۰۱۶ کال د سپتمبر ۲۳}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} د کولا ونه په عمده توګه په ټیټو ځمکو کې وده کوي، او د منځنۍ اندازې ونې ده چې ټیټې څانګې لري خړ یا تیاره شنه پوټکی، تیاره شنه پاڼې، او سپین ګلونه د حشراتو لخوا ګرده شوي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=زنج شیلډ|date=٢٠١٢|accessdate=۲۰۲۶}}</ref> == سرچينې == {{لړسرچينې}} 044icfik6lacdbydls9hoohlep9adzm 368861 368860 2026-09-04T12:38:10Z مودة متعب 39383 توضیحات 368861 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په لویدیځ افریقا کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه کوکا کولا کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire|title=هغه لږ پیژندل شوی مغز چې کوکا کولا ته یې نوم ورکړ|date=د ۲۰۱۶ کال د سپتمبر ۲۳}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} == توضیحات == د کولا ونه په عمده توګه په ټیټو ځمکو کې وده کوي، او د منځنۍ اندازې ونې ده چې ټیټې څانګې لري خړ یا تیاره شنه پوټکی، تیاره شنه پاڼې، او سپین ګلونه د حشراتو لخوا ګرده شوي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=زنج شیلډ|date=٢٠١٢|accessdate=۲۰۲۶}}</ref> == == سرچينې == {{لړسرچينې}} c7yav3k83dqszike8qyh6zssk6cluae 368862 368861 2026-09-04T12:42:43Z مودة متعب 39383 تیاره شنه پاڼې، او سپین ګلونه د حشراتو لخوا ګرده شوي,دوی عموما د ١٣-٢٠ مترو (۴۳-۶۶ فوټ) لوړوالی ته رسي، او د ١٠-١٢ په سیمو کې د اقلیم شرایطو سره مقاومت کوي . 368862 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په لویدیځ افریقا کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه کوکا کولا کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire|title=هغه لږ پیژندل شوی مغز چې کوکا کولا ته یې نوم ورکړ|date=د ۲۰۱۶ کال د سپتمبر ۲۳}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} == توضیحات == د کولا ونه په عمده توګه په ټیټو ځمکو کې وده کوي، او د منځنۍ اندازې ونې ده چې ټیټې څانګې لري خړ یا تیاره شنه پوټکی، تیاره شنه پاڼې، او سپین ګلونه د حشراتو لخوا ګرده شوي,دوی عموما د ١٣-٢٠ مترو (۴۳-۶۶ فوټ) لوړوالی ته رسي، او د ١٠-١٢ په سیمو کې د اقلیم شرایطو سره مقاومت کوي .<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=زنج شیلډ|date=٢٠١٢|accessdate=۲۰۲۶}}</ref> == == سرچينې == {{لړسرچينې}} cy5ug23apzh2d0c406cphd8k64ickji 368863 368862 2026-09-04T12:47:11Z مودة متعب 39383 د هر هیواد د کرنې وزارت په وینا، دا د یخ په وړاندې حساس دی. ونه لندبل، شګه، خټې، یا ښه وچ شوي لومي خاوره غوره کوي چې بې طرفه تیزابیت لري. دوی د لمر وړانګو ته اړتیا لري او کولی شي ډیهایډریشن برداشت کړي. 368863 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په لویدیځ افریقا کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه کوکا کولا کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire|title=هغه لږ پیژندل شوی مغز چې کوکا کولا ته یې نوم ورکړ|date=د ۲۰۱۶ کال د سپتمبر ۲۳}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} == توضیحات == د کولا ونه په عمده توګه په ټیټو ځمکو کې وده کوي، او د منځنۍ اندازې ونې ده چې ټیټې څانګې لري خړ یا تیاره شنه پوټکی، تیاره شنه پاڼې، او سپین ګلونه د حشراتو لخوا ګرده شوي,دوی عموما د ١٣-٢٠ مترو (۴۳-۶۶ فوټ) لوړوالی ته رسي، او د ١٠-١٢ په سیمو کې د اقلیم شرایطو سره مقاومت کوي د هر هیواد د کرنې وزارت په وینا، دا د یخ په وړاندې حساس دی. ونه لندبل، شګه، خټې، یا ښه وچ شوي لومي خاوره غوره کوي چې بې طرفه تیزابیت لري. دوی د لمر وړانګو ته اړتیا لري او کولی شي ډیهایډریشن برداشت کړي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=زنج شیلډ|date=٢٠١٢|accessdate=۲۰۲۶}}</ref> == == سرچينې == {{لړسرچينې}} eelh3n6opnqzpk9yjedifrzdef0d058 368864 368863 2026-09-04T12:47:41Z مودة متعب 39383 368864 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په لویدیځ افریقا کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه کوکا کولا کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire|title=هغه لږ پیژندل شوی مغز چې کوکا کولا ته یې نوم ورکړ|date=د ۲۰۱۶ کال د سپتمبر ۲۳}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} == توضیحات == د کولا ونه په عمده توګه په ټیټو ځمکو کې وده کوي، او د منځنۍ اندازې ونې ده چې ټیټې څانګې لري خړ یا تیاره شنه پوټکی، تیاره شنه پاڼې، او سپین ګلونه د حشراتو لخوا ګرده شوي,دوی عموما د ١٣-٢٠ مترو (۴۳-۶۶ فوټ) لوړوالی ته رسي، او د ١٠-١٢ په سیمو کې د اقلیم شرایطو سره مقاومت کوي د هر هیواد د کرنې وزارت په وینا، دا د یخ په وړاندې حساس دی. ونه لندبل، شګه، خټې، یا ښه وچ شوي لومي خاوره غوره کوي چې بې طرفه تیزابیت لري. دوی د لمر وړانګو ته اړتیا لري او کولی شي ډیهایډریشن برداشت کړي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=زنج شیلډ|date=٢٠١٢|accessdate=۲۰۲۶}}</ref> == سرچينې == {{لړسرچينې}} rjndj9ej2m2qtuhdaancizuac8qlc6q 368865 368864 2026-09-04T13:03:34Z مودة متعب 39383 /* */ 368865 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په لویدیځ افریقا کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه [[کوکا کولا]] ,کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire|title=هغه لږ پیژندل شوی مغز چې کوکا کولا ته یې نوم ورکړ|date=د ۲۰۱۶ کال د سپتمبر ۲۳}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} == توضیحات == د کولا ونه په عمده توګه په ټیټو ځمکو کې وده کوي، او د منځنۍ اندازې ونې ده چې ټیټې څانګې لري خړ یا تیاره شنه پوټکی، تیاره شنه پاڼې، او سپین ګلونه د حشراتو لخوا ګرده شوي,دوی عموما د ١٣-٢٠ مترو (۴۳-۶۶ فوټ) لوړوالی ته رسي، او د ١٠-١٢ په سیمو کې د اقلیم شرایطو سره مقاومت کوي د هر هیواد د کرنې وزارت په وینا، دا د یخ په وړاندې حساس دی. ونه لندبل، شګه، خټې، یا ښه وچ شوي لومي خاوره غوره کوي چې بې طرفه تیزابیت لري. دوی د لمر وړانګو ته اړتیا لري او کولی شي ډیهایډریشن برداشت کړي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=زنج شیلډ|date=٢٠١٢|accessdate=۲۰۲۶}}</ref> == سرچينې == {{لړسرچينې}} q1ko6lxjyrbcucdqhww68ewpwytwa2k 368866 368865 2026-09-04T13:07:44Z مودة متعب 39383 [[لوېديځه افريقا]] 368866 wikitext text/x-wiki '''زنج شیلډ''' (په {{Lang-en| Cola acuminata}}) پوائنټ کولا د کولا نسل یو ډول دی، د مالواسیای کورنۍ کې، د استوایی [[اپريکا]] اصلي ځای دی. دا عموما د خپلې میوې لپاره پیژندل کیږي، کولا مغز، چې په [[لوېديځه افريقا]] کې د کافین سرچینې په توګه ژوول کیږي او په پروسس شوي څښاک لکه [[کوکا کولا]] ,کې د کولا خوند اخیستلو لپاره کارول کیږي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=درع الزنك|date=٢٠١٢}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire|title=هغه لږ پیژندل شوی مغز چې کوکا کولا ته یې نوم ورکړ|date=د ۲۰۱۶ کال د سپتمبر ۲۳}}</ref> {{مالومات |نوم=زنج شیلډ |انځور=Cola acuminata, flower of the Kola Nut tree (9906050364).jpg |د انځور اړوند=د کولا مغز د ونې ګل }} == توضیحات == د کولا ونه په عمده توګه په ټیټو ځمکو کې وده کوي، او د منځنۍ اندازې ونې ده چې ټیټې څانګې لري خړ یا تیاره شنه پوټکی، تیاره شنه پاڼې، او سپین ګلونه د حشراتو لخوا ګرده شوي,دوی عموما د ١٣-٢٠ مترو (۴۳-۶۶ فوټ) لوړوالی ته رسي، او د ١٠-١٢ په سیمو کې د اقلیم شرایطو سره مقاومت کوي د هر هیواد د کرنې وزارت په وینا، دا د یخ په وړاندې حساس دی. ونه لندبل، شګه، خټې، یا ښه وچ شوي لومي خاوره غوره کوي چې بې طرفه تیزابیت لري. دوی د لمر وړانګو ته اړتیا لري او کولی شي ډیهایډریشن برداشت کړي.<ref>{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|title=زنج شیلډ|date=٢٠١٢|accessdate=۲۰۲۶}}</ref> == سرچينې == {{لړسرچينې}} 2fqjkwefune1v0bua8mtehc747gs7em 3 87675 368882 2026-09-05T09:36:10Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 368882 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Arman sadat}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۵ سېپتمبر ۲۰۲۶، گړۍ ۰۹:۳۶ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) thljb319lh5nsj9sgj9jm21sh1pv57x 368883 368882 2026-09-05T09:40:31Z Arman sadat 40607 /* ناول */ نوې برخه 368883 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Arman sadat}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۵ سېپتمبر ۲۰۲۶، گړۍ ۰۹:۳۶ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ناول == لیکوالان [[کارن:Arman sadat|Arman sadat]] ([[د کارن خبرې اترې:Arman sadat|خبرې اترې]]) ۵ سېپتمبر ۲۰۲۶، گړۍ ۰۹:۴۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) 5zlrjhkwtp18gqfuy393ki225hgaa9x 368884 368883 2026-09-05T09:45:49Z Arman sadat 40607 /* عجایب */ نوې برخه 368884 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Arman sadat}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۵ سېپتمبر ۲۰۲۶، گړۍ ۰۹:۳۶ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == ناول == لیکوالان [[کارن:Arman sadat|Arman sadat]] ([[د کارن خبرې اترې:Arman sadat|خبرې اترې]]) ۵ سېپتمبر ۲۰۲۶، گړۍ ۰۹:۴۰ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) == عجایب == 🌌 هغه شی چې کاینات یې له تا پټوي تصور وکړه چې یوه شپه یوازې د کور پر چت ناست یې. اسمان ته ګورې. ستوري وینې. خو ته نه پوهېږې چې په حقیقت کې ته اسمان نه ګورې؛ ته تېر وخت ګورې. هغه رڼا چې همدا اوس ستا سترګو ته رسېږي، کېدای شي له یوه ستوري څخه هغه وخت روانه شوې وي چې ته لا نه وې پیدا شوی. ممکن هغه ستوری نن نور وجود ونه لري. خو رڼا یې لا هم سفر کوي. او ته یې اوس وینې. ⏳ نو «اوس» واقعاً څه شی دی؟ دا پوښتنه ډېره عجیبه ده. کله چې لمر ته ګورې، ته لمر د هماغې شېبې په حالت کې نه وینې. د لمر رڼا ځمکې ته شاوخوا ۸ دقیقې او ۲۰ ثانیې وخت نیسي. یعنې که همدا اوس لمر ته وګورې، ته په حقیقت کې د لمر شاوخوا اته دقیقې پخوانی حالت وینې. که له یوه ستوري څخه رڼا ۱۰۰ کاله سفر کړی وي، ته هغه ستوری د ۱۰۰ کلونو پخوانی حالت کې وینې. او که کهکشان میلیونونه نوري کاله لرې وي؟ نو ته د میلیونونو کلونو پخوانی کاینات وینې. یعنې ستوري آسماني عکسونه نه دي. هغوی د کایناتو د تاریخ ثبت شوي فلمونه دي. 🧠 خو تر ټولو لویه معما لا پاتې ده... ته دا ټول څنګه وینې؟ ستا سترګې یوازې فوتونونه اخلي. فوتونونه د سترګو شبکیې ته رسېږي. برقي سیګنالونه جوړېږي. سیګنالونه مغز ته ځي. او بیا... په ستا ذهن کې یو "جهان" جوړېږي. ته مستقیم کاینات نه وینې. ستا مغز د کایناتو له معلوماتو څخه د نړۍ یو ماډل جوړوي. رنګ څه شی دی؟ په فزیک کې رڼا د بېلابېلو طول موجونو برېښنا-مقناطیسي څپې دي. خو "سور"، "شنه"، "آبي" هغه تجربه ده چې ستا مغز یې له دې معلوماتو څخه جوړوي. نو هغه شنه ونه چې ته یې ګورې... د "شنوالي" تجربه د ونې دننه نه ده. د نړۍ په فزیکي معلوماتو کې د طول موجونو توپیر شته. خو شنوالی ستا په تجربه کې راڅرګندېږي. 🧬 او اوس یو قدم نور هم لاړ شو... ستا بدن تقریباً له هماغو اتومونو جوړ دی چې د کایناتو په نورو ځایونو کې شته. کاربن. اکسیجن. هایدروجن. نایتروجن. کلسیم. اوسپنه... خو د دې ټولو اتومونو په اړه تر ټولو حیرانوونکې خبره دا ده: د ستا په بدن کې ځینې درانه عناصر د پخوانیو ستورو په زړه کې جوړ شوي دي. ستوري هایدروجن سره یوځای کوي. له هغې څخه درانه عناصر جوړېږي. ځینې ستوري د خپل ژوند په پای کې خپل مواد فضا ته خپروي. وروسته له همدې موادو څخه نوي ستوري، سیارې... او په نهایت کې موږ جوړېږو. نو کله چې ته د شپې اسمان ته ګورې، یوه عجیبه خبره پېښېږي: کاینات خپل پخوانی مواد په داسې موجود بدل کړي چې اوس بېرته کایناتو ته ګوري. ته د کایناتو څخه جوړ یې. خو اوس کاینات د تا له سترګو ځان ګوري. 🌍 بیا یوه بله عجیبه خبره د ځمکې عمر شاوخوا ۴.۵۴ میلیارد کاله دی. انسان د دې لوی تاریخ په وروستیو شېبو کې راڅرګند شوی. که د ځمکې ټول تاریخ په ۲۴ ساعتونو بدل کړو، انسان تقریباً د شپې په وروستیو ثانیو کې راڅرګندېږي. خو موږ په همدې څو ثانیو کې: اور کنټرول کړ. کرنه مو پیل کړه. ښارونه مو جوړ کړل. ژبې مو جوړې کړې. کتابونه مو ولیکل. فزیک مو کشف کړ. کمپیوټر مو جوړ کړ. او اوس داسې ماشینونه جوړوو چې د انسان له ژبې سره خبرې کوي. دا ټول د کایناتو د عمر په مقابل کې تقریباً یوه لحظه ده. [[کارن:Arman sadat|Arman sadat]] ([[د کارن خبرې اترې:Arman sadat|خبرې اترې]]) ۵ سېپتمبر ۲۰۲۶، گړۍ ۰۹:۴۵ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) emm3n1vfoh4r8nup776hgct503ip7lr 0 87676 368886 2026-09-05T10:05:57Z O.sediqi93 16958 O.sediqi93 د [[گرځنده غږلېږدی]] مخ [[ګرځنده موبایل]] ته ولېږداوه: ناسم سرليک: ګرځنده غږلېږدی په پښتو ادبیاتو کې تر دې مهال ډېر رغنده رول نه لري ااو د کاریدونکو شمېر یې بیخې په نشته شمارل کېږي. 368886 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[ګرځنده موبایل]] i726df654y6742chtbk5jg4xrv02t1p