ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې مهال‌ليک د مهال‌ليک خبرې اترې چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې کینیا 0 3271 369100 368996 2026-09-21T02:02:00Z Milenioscuro 6519 369100 wikitext text/x-wiki {{هېواد-مالوماتبکس |ولسي نوم = ''Jamhuri ya Kenya''{{Sw icon}}</small> |اوږد دوديز نوم =د کینیا هیواد ولسمشریزه |ټولګړی نوم = کينيا |image_flag = Flag of Kenya.svg |image_coat = Alternate Coat of arms of Kenya.svg |ولسي ناره = "[[Harambee]]"{{nbsp|2}}<small>([[سواهيلي ژبه|سواهيلي]])<br />"Let us all pull together"</small> |image_map = Kenya (orthographic projection).svg |ولسي ترانه = ''[[Ee Mungu Nguvu Yetu]]''<small><br />" آی د ټولو خدایا جوړ"</small> |رسمي ژبه/ژبې = [[سواحلي ژبه]], [[انګلیسي]]<ref>Constitution (۱۹۹۸) art. ۵۳ "the official languages of the National Assembly shall be Kiswahili and English and the business of the National Assembly may be conducted in either or both languages."</ref> |نورې ژبې =, لوهیا, لو, ماسای, میرو, یمبو, [[عربان]], [[سومالیایان]], هندي او نور. |د وګړو نوم = کېنيايي |پلازمېنه= [[نایروبی]] |latd=1 |latm=16 |latNS=S |longd=36 |longm=48 |longEW=E |government_type = [[پارلماني]] [[ولسمشریزه]] |leader_title1 = [[ولسمشر]] |leader_title2 = [[ لومړی وزیر]] |leader_name1 = [[وورو کینیاتا]] |leader_name2 = [[ویلیام روتو]] |لوی ښار = نایروبی |area_km2 = ۵۸۰,۳۶۷ |area_sq_mi = ۲۲۴,۰۸۰ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = ۴۷th |area_magnitude = ۱ E۱۱ |percent_water = ۲.۳ |population_estimate = ۳۹,۰۰۲,۷۷۲<ref name=cia/> |population_estimate_year = جولای ۲۰۱۰ |population_estimate_rank = ۳۳nd |population_census = ۳۸,۶۱۰,۰۹۷<ref>{{Cite web |url=http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/KNBS%20Brochure.pdf |title=Official ۲۰۹ census results. |access-date=2010-09-30 |تاريخ الأرشيف=2010-10-10 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20101010234039/http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/KNBS%20Brochure.pdf |url-status=dead |خونديځ نېټه=2013-08-10 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20101010234039/http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/KNBS%20Brochure.pdf |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20130810182358/http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/KNBS%20Brochure.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810182358/http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/KNBS%20Brochure.pdf }}</ref> |population_census_ کال = اګسټ ۲۴–۲۵, ۲۰۰۹ |population_density_km2 = ۶۷.۲ |population_density_sq_mi = ۱۷۴.۱ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = ۱۴۰th |GDP_PPP_ کال = ۲۰۰۹ |GDP_PPP = $۶۲.۰۶۵&nbsp;میلیار ده<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=664&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=67&pr.y=5 |title=Kenya|publisher=International Monetary Fund|accessdate=21 افریل 2010}}</ref> |GDP_PPP_per_capita = $۱,۷۲۹<ref name=imf2/> |GDP_nominal = $۳۲.۷۲۴&nbsp;میلیار ده<ref name=imf2/> |GDP_nominal_ کال = ۲۰۰۹ |GDP_nominal_per_capita = $۹۱۲<ref name=imf2/> |HDI_year = ۲۰۰۷ |HDI = {{increase}} ۰.۴۴۱ |HDI_rank = ۱۴۷th |HDI_category = <span style="color:#fc0;">medium</span> |FSI = ۹۱.۳ {{increase}} 2.7 |FSI_year = ۲۰۰۷ |FSI_rank = ۳۱st |FSI_category = <span style="color:#f00;">Alert</span> |sovereignty_type = [[Independence]] |sovereignty_note = from the United Kingdom |established_event1 = تاریخ |established_date1 = ۱۲ ډسمبر ۱۹۶۳ |established_event2 = ولسمشریزه |established_date2 = ۱۲ ډسمبر ۱۹۶۴ |currency = [[د کینیا شیلینګ]] |currency_code = KES |time_zone = [[د ختیځې افریقا وخت]] |utc_offset = +۳ |time_zone_DST = ''not observed'' |utc_offset_DST = ۳ |drives_on = چپ لاس |cctld = [[.ke]] |calling_code = [[+۲۵۴]] |footnotes = 1. According to [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ke.html cia.gov], estimates for this country explicitly take into account the effects of mortality due to AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex, than would otherwise be expected.<ref name=cia/> }} '''کېنیا''' په انګلیسي Republic of Kenya) په ختیخې افریقا کې پروت هیواد دی. چې پلازمېنه یې د [[نایروبی]] ښار دی. د یاد هیواد رسمی ژبي [[سواحلي ژبه|سواحلي]] او [[انګلیسي]] مساحت یې ۳۶۷'۵۸۰ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۷۹۱'۲۱۴'۵۲ میلیوتنه دی. د کینیا د پیسو واحد [[د کینیا شیلینګ]] (KSH) دی، نوموړی هیواد په ۱۲ د ډسمبر ۱۹۶۳م کال د خپل جمهوریت اعلان وکړ. کينيا چې په رسمي ډول د کينيا جمهوريت دی او په سواهيلي ژبه کې ورته (Jamhuri ya Kenya) وايي، په ختيځه افريقا کې يو هېواد دی. د خپل ۵۸۰۳۶۷ کیلو متر مربع (۲۲۴۰۸۱ ميل مربع) پراخوالي له مخې کينيا د نړۍ ۴۸ لوی هېواد دی. د ۲۰۱۹ ز کال په سرشمېرنه کې له ۴۷،۶ ميليون څخه د زيات نفوس په درلودلو سره کينيا د نړۍ ۲۹ ګڼ نفوسه هېواد و. پلازمېنه او لوی ښار يې نايروبي دی، په داسې حال کې چې تر ټولو لرغونی او په اوس وخت کې دويم ستر ښار او لومړنۍ پلازمېنه يې د مومباسا (Mombasa) ساحلي ښار دی. د کيسمو ښار (Kisumu City) درېيم تر ټولو لوی ښار او همدارنګه پر ويکتوريا جهيل باندې يو کورنی بندر دی. نور مهم ښاري مرکزونه یې ناکورا (Nakura) او ايلډوريټ (Eldoret) دي. تر ۲۰۲۰ ز کال پورې کينيا له نايجيريا او سويلي افريقا څخه وروسته په نيمه صحرايي افريقا کې درېيم لوی اقتصادي هېواد و. دا هېواد په شمال لويديځ کې د سويلي سوډان، شمال کې د ايتوپيا، ختيځ کې د سوماليا، لويديځ کې د يوګندا، سویل کې د تانزانيا او سویل ختيځ کې د هند له سمندر سره لګېدلی دی. د هېواد جغرافيه، نفوس او اقليم په پراخ ډول توپير لري، چې په ترتيب سره پر سړو واورو د پوښل شويو غرونو څوکو (لکه د کينيا پر غر “Mount Kenya” باندې Batian, Nelion او Point Lenana) څخه، چې شا او خوا ته يې پراخه ځنګلونه دي، په ختيځ کې د ژوو ژوند او حاصلخیزو کرنيزو ځمکو، د درز يا چاود شوې درې په برخو کې معتدله اقليمونه او په لږ حاصلخیزه شاړو او نيمه شاړو سيمو او بشپړ دښتو (لکه د چالبي او نايري دښتې Chalbi Desert and Nyiri Desert) کې وچ اقليمونه دي. <ref>{{cite web|last=Reporter|first=Standard|title=Kenya now third-largest economy in sub-Saharan Africa|url=https://www.standardmedia.co.ke/article/2001374151/kenya-now-third-largest-economy-in-sub-saharan-africa|access-date=2020-06-08|website=The Standard|language=en|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608015020/https://www.standardmedia.co.ke/article/2001374151/kenya-now-third-largest-economy-in-sub-saharan-africa|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kenya.opendataforafrica.org/msdpnbc/2019-kenya-population-and-housing-census-population-by-county-and-sub-county?county=1001880-limuru|title=2019 KENYA POPULATION AND HOUSING CENSUS - POPULATION BY COUNTY AND SUB COUNTY - Kenya Data Portal|website=kenya.opendataforafrica.org|access-date=2 January 2021|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416222406/https://kenya.opendataforafrica.org/msdpnbc/2019-kenya-population-and-housing-census-population-by-county-and-sub-county?county=1001880-limuru|url-status=dead}}</ref> د کينيا لومړني اوسېدونکي لکه د ننيو “Hadza” [توکم] وګړو غوندې، ښکاري راټولېدونکي وو. د مل لاسي صنعتونو او اسکليټي مادې د لرغون پېژندنې د نېټې ټاکنې له مخې د کيوشيټيک (Cushitic) ژبې ويونکي له ميلاد څخه مخکې د ۳۲۰۰ او ۱۳۰۰ کالونو تر منځ په لومړي ځل د کينيا په ټيټو سيمو کې استوګن شول، چې ياده سيمه د “Savanna Pastoral Neolithic” ټيټې خاورې په نوم يادېږي. د نيوليټيک ويونکو کليوالي وګړو (چې د کينيا د نيوليټيک ويونکو نيکونه دي) له ميلاد څخه نږدې ۵۰۰ کالونه وړاندې له ننني سويلي سوډان څخه کينيا ته کډوالي پيل کړه. د بانټو (Bantu) توکم وګړي له ميلاد څخه مخکې د ۲۵۰ او ۵۰۰ کالونو تر منځ د هېواد په ساحل او دننه کې مېشت شول. اروپايي اړيکه له ميلاد څخه ۱۵۰۰ کالونه مخکې په پرتګالي سترواکۍ سره پيل شوه او د کينيا اغېزناک استعمار په ۱۹ پېړۍ کې د اروپا د کورنۍ سپړنې پر مهال پيل شو. معاصره کينيا په ۱۸۹۵ کې د بریتانوي سترواکۍ له لورې له رامنځته شوي قيموميت او په ۱۹۲۰ ز کال کې د پيل شوې وروستۍ کينيايي مستعمرې (Kenya Colony) څخه راپورته شوه. د انګليستان او مستعمرې تر منځ ګڼې شخړې د “Mau Mau” اوښتون (چې په ۱۹۵۲ کې پيل شو) او په ۱۹۶۳ ز کال کې د خپلواکۍ د اعلان لامل شوې. له خپلواکۍ څخه وروسته کينيا د ملتونو د ګډو ګټو غړې پاتې شوه. اوسنی اساسي قانون يې د ۱۹۶۳ کال د خپلواکۍ اساسي قانون پر ځای په ۲۰۱۰ ز کال کې تصويب شو. <ref>{{cite web|title=African Hunter-Gatherers: Survival, History and Politics of Identity|url=https://repository.kulib.kyoto-u.ac.jp/dspace/bitstream/2433/68396/1/ASM_S_26_257.pdf|access-date=2021-10-18|website=repository.kulib.kyoto-u.ac.jp|language=en|archive-date=4 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181104052710/https://repository.kulib.kyoto-u.ac.jp/dspace/bitstream/2433/68396/1/ASM_S_26_257.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=The East African Bushmen|url=https://www.researchgate.net/publication/271694891|access-date=2021-10-18|website=researchgate.net|language=en|archive-date=9 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109200619/https://www.researchgate.net/publication/271694891_The_Myth_of_the_East_African_%27Bushmen%27|url-status=live}}</ref><ref name="EhretCHS">Ehret, C. (1983) ''Culture History in the Southern Sudan'', J. Mack, P. Robertshaw, Eds., British Institute in Eastern Africa, Nairobi, pp. 19–48, {{ISBN|1-872566-04-9}}.</ref><ref>{{cite web|title=Wonders Of The African World|url=http://www.pbs.org/wonders/Episodes/Epi2/swahi_2.htm|access-date=2021-10-18|website=pbs|language=en|archive-date=19 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191019091759/http://www.pbs.org/wonders/Episodes/Epi2/swahi_2.htm|url-status=live}}</ref> د هېواد د نظام ډول ولسمشريز ديموکراتيک جمهوريت دی، چې ټاکل شوي چارواکي په کې د ولس استازولي کوي او ولسمشر په کې د دولت او حکومت رئيس دی. کينيا د ملګرو ملتونو، د ملتونو د ګډو ګټو، نړيوال بانک، د پيسو نړيوال صندوق، COMESA، د جزا نړيوالې محکمې او نورو نړیوالو سازمانونو غړې ده. د ۱۴۶۰ ناخالص ملي عايد په درلودلو سره کينيا د ټيټ منځني عايد اقتصاد دی. د کينيا اقتصاد د ختيځې او مرکزي افريقا تر ټولو ستر دی او نايروبي د سيمې په کچه د يو ستر سوداګريز مرکز په توګه خدمت کوي. کرنه يې تر ټولو لويه برخه ده. چای او قهوه يې نغد دوديز غله جات دي، په داسې حال کې چې تازه ګلان په کې چټک وده کوونکي صادرات دي. د خدمت صنعت په ځانګړي ډول چکر يا سياحت هم د اقتصاد يو ستر چلونکی دی. ياد هېواد د ختيځې افريقايي ټولنې د سوداګريزې ډلې غړی دی، که څه هم د نړیوالې سوداګرۍ ځينې سازمانونه دا هېواد د افريقا د ستر ښکر (Greater Horn of Africa) د برخې په توګه ډلبندي کوي. افريقا د کينيا د لېږد يا صادراتو تر ټولو ستر بازار دی، چې په دويم ګام کې اروپايي ټولنه ځای لري. <ref>{{cite web|url=http://www.parliament.vic.gov.au/SARC/E-Democracy/Final_Report/Glossary.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071213045132/http://www.parliament.vic.gov.au/SARC/E-Democracy/Final_Report/Glossary.htm|url-status=dead|archive-date=13 December 2007|title=Victorian Electronic Democracy - Final Report - Table of ContentsVictorian Electronic Democracy - Final Report - Glossary|date=13 December 2007|access-date=29 January 2019}}</ref><ref name="auto1">[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=664&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=69&pr.y=14 Kenya GDP purchasing power 2010: 66 Billion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111122014/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=664&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=69&pr.y=14|date=11 January 2012}}. Imf.org. 14 September 2006.</ref><ref name="auto">[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=2&sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=644&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= Ethiopia GDP purchasing power 2010: 86 billion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171114072959/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=2&sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=644&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=|date=14 November 2017}}. Imf.org. 14 September 2006.</ref><ref>{{cite web|title=GNI per capita, Atlas method (current US$) - Kenya|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.PCAP.CD?locations=KE&year_high_desc=true|website=worldbank.org|publisher=World Bank|access-date=3 May 2022|archive-date=18 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250918234851/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.PCAP.CD?locations=KE&year_high_desc=true|url-status=dead}}</ref><ref>Maxwell, Daniel, and Ben Watkins. "Humanitarian information systems and emergencies in the Greater Horn of Africa: logical components and logical linkages." Disasters 27.1 (2003): 72-90.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2016/05/16-kenya-country-case-study/kenya-country-case.pdf|title=The African Lions: Kenya country case study|author1=Mwangi S. Kimenyi|author2=Francis M. Mwega|author3=Njuguna S. Ndung'u|date=May 2016|publisher=The Brookings Institution|access-date=23 May 2016|archive-date=27 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527210738/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2016/05/16-kenya-country-case-study/kenya-country-case.pdf|url-status=live}}</ref> == ريښه پېژندنه (ایتمولوژي) == د کينيا جمهوريت د کينيا غر (Mount Kenya) له نوم څخه نومول شوې ده. د معاصر نوم تر ټولو پخوانۍ ثبت شوې نسخه په ۱۹ پېړۍ کې د الماني سپړونکي جان لډويګ کراپف (Johann Ludwig Krapf) له لورې وليکل شوه. په داسې حال کې چې د افسانوي اوږد واټن سوداګر مشر کېفوی (Chief Kivoi) په مشرۍ د “Mamba” په نوم له يو کاروان سره يې يون کاوه، کراپف د غر څوکه په نښه کړه او د هغه د نوم پوښتنه يې وکړه. “Kivoi” ورته “Ki-Nyaa” يا “Kiima-Kiinyaa” ځکه وويل، چې پر څوکو يې د تورې ډبرې او سپېنې واورې نمونې ښايي هغه ته د نارينه شتر مرغ بڼې وريادې کړې وي. د “Agiguyu” وګړي چې د Mt. Kenya په مخ پر ځوړ برخو کې اوسېږي، په Kikuyu ژبه کې ورته “Kirima Kirinyaga” وايي؛ په داسې حال کې چې “Embu” توکم يې “Kirenyaa” بولي، چې درې واړه نومونه ورته معنا لری. <ref>{{cite web|url=http://www.kenyaembassy.com/aboutkenyahistory.html|title=History|access-date=13 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160526191351/http://www.kenyaembassy.com/aboutkenyahistory.html|archive-date=26 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="sullivan">{{Cite book|last=Sullivan|first=Paul|year=2006|title=Kikuyu Districts|publisher=Mkuki na Nyota Publishers|location=Dar es Salaam, Tanzania}}</ref> لډوېګ کراپف د هېواد نوم په “Kenia” او “Kegnia” دواړو سره ثبت کړ. ځينو ويلي دي چې دا د افريقايي () تلفظ يوه څرګنده يا کره يادونه ده. د ځمکې پېژندونکي او طبيعت پوه سکاتلنډي جوزف تامپسن (Joseph Thompsons) له لورې د ۱۸۸۲ کال جوړې شوې نقشې “Mt. Kenya” د “Mt. Kenya” په توګه [په نوم] په نښه کړه. د غر نوم د هېواد د نوم په توګه ومنل شو. ياد نوم د لرغونې استعمارې دورې پر مهال په رسمي ډول خپور نه شو. په ياده موده کې هېواد د ختيځې افريقا قيموميت يا تر څار لاندې سيمه ګڼل کېده. د هېواد رسمي نوم په ۱۹۲۰ کې د کينيا مستعمره (Colony of Kenya) ته بدل شو. <ref name="Krapf">{{cite book|last=Krapf|first=Johann Ludwig|author-link=Johann Ludwig Krapf|title=Travels, Researches, and Missionary Labours in Eastern Africa|year=1860|publisher=Frank Cass & Co. Ltd|location=London}}</ref><ref name="krapf_452">{{cite journal|last=Krapf|first=Johann Ludwig|author-link=Johann Ludwig Krapf|date=13 May 1850|title=Extract from Krapf's diary|journal=Church Missionary Intelligencer|volume=i|page=452}}</ref><ref name="foottit">{{cite book|last=Foottit|first=Claire|orig-year=2004|title=Kenya|url=https://archive.org/details/kenya0000foot|series=The Brade Travel Guide|year=2006|publisher=Bradt Travel Guides Ltd|isbn=978-1-84162-066-4}}</ref><ref>{{cite journal|author=Ratcliffe, B. J.|title=The Spelling of Kenya|journal=Journal of the Royal African Society|pages=42–44|volume=42|issue=166|date=January 1943|jstor=717465}}</ref><ref name="sullivan2">{{Cite book|last=Sullivan|first=Paul|year=2006|title=Kikuyu Districts|publisher=Mkuki na Nyota Publishers|location=Dar es Salaam, Tanzania}}</ref> == تاريخچه == په کينيا کې موندل شوي فوسيلونه څرګندوي، چې له ۲۰ ميليون څخه د زياتو کالونو لپاره په سيمه کې ستر پادريان اوسېدلي دي. تورکانا جهيل (Lake Turkana) ته نږدې وروستۍ موندنې په ډاګه کوي، چې د هومو لړۍ “Hominids” لکه هومو هيبل “Homo habilis” (۱،۸ څخه ۲،۵ ميليونو پورې پخوا کالونه) او هوکو ايريکټس “Homo erectus” (۱،۹ ميليون څخه تر ۳۵۰۰۰۰ کالونه پخوا پورې) د معاصرو “Homo sapiens” شوني سيده نيکونه دي او په پليسټوسين (Pleistocene) دوره کې يې کينيا کې ژوند وکړ. <ref name="Isaac">{{cite book|last=Glynn Llywelyn Isaac|first=Barbara Isaac|title=Olorgesailie: archeological studies of a Middle Pleistocene lake basin in Kenya|year=1977|publisher=University of Chicago Press|page=xiii|url={{google books |plainurl=y |id=qwEoAQAAMAAJ|page=xiii}}}}</ref> په ۱۹۸۴ ز کال په ټورکانا جهيل کې د کيندنو پر مهال د لرغوني ژوند پوه ريچارد لييکي (Richard Leakey) له کامويا کيميو (Kamoya Kimeu) سره د ټورکانا هلک (Turkana Boy) په موندلو کې مرسته وکړه، چې د “Homo erectus” ۱،۶ ميليونه کاله پخوانی فوسيل و. د لرغوني “hominids” په اړه پخوانۍ څېړونه په ځانګړي ډول په ماري لييکي (Mary Leakey) او لويس لييکي (Louis Leakey) له لوري مشخص شوې ده، چې دواړه په “Olorgesailie” او “Hyrax Hill” سيمو کې د لرغون پېژندنې د لومړنۍ څېړنې ځواب ويونکي وو. په “Hyrax Hill” سيمه کې وروستی کار د “Glynn Issac” له لورې تر سره شو. <ref name="Isaac" /> ختيځه افريقا د کينيا په ګډون يو له تر ټولو لرغونو سيمو څخه ده، چې د باور له مخې معاصرو انسانانو (Homo sapiens) په کې ژوند کړی دی. په ۲۰۱۸ کال د “Olorgesailie” په کينيا سيمه کې د اوږد واټن سوداګريزو شبکو (چې ځيني توکي لکه د اور غورځوونکو غرونو له موادو څخه په طبيعي ډول جوړېدونکې ښيښه يې رانغاړله) د رنګونو د کارونې او د ويشتونکو ټکو د شونې جوړونې په ګډون د معاصرو کړو وړو د لرغونې راڅرګندېدنې ثبوت وموندل شو، چې نېټه يې ۳۲۰۰۰۰ پخوا کالونو ته ورګرځي. د سيمې په اړه د ۲۰۱۸ ز کال د درې څېړنو ليکوالان، چې د کتنې له مخې يې د يادو کړو وړو ثبوت د پخوانيو “Homo sapiens” پېژندل شويو فوسيلي پاتې شونو (لکه په ماراکو کې د ارهود “Irhoud” غر او په سويلي افریقا کې “Florisbad”) سره نږدې معاصر دی او دوی وړانديز کوي، چې پېچلي او معاصر کړه وړه د “Homo sapiens” د راپورته کېدنې وخت ته نږدې وار له مخه په افريقا کې پيل شوي وو. <ref name="NPR-593591796">{{cite news|last=Chatterjee|first=Rhitu|author-link=Rhitu Chatterjee|title=Scientists Are Amazed By Stone Age Tools They Dug Up In Kenya|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/03/15/593591796/scientists-are-amazed-by-stone-age-tools-they-dug-up-in-kenya|date=15 March 2018|work=[[NPR]]|access-date=15 March 2018|archive-date=15 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180315193655/https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/03/15/593591796/scientists-are-amazed-by-stone-age-tools-they-dug-up-in-kenya|url-status=live}}</ref><ref name="The Atlantic-555674">{{cite news|last=Yong|first=Ed|author-link=Ed Yong|title=A Cultural Leap at the Dawn of Humanity - New finds from Kenya suggest that humans used long-distance trade networks, sophisticated tools, and symbolic pigments right from the dawn of our species.|url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/03/a-deeper-origin-of-complex-human-cultures/555674/|date=15 March 2018|work=[[The Atlantic]]|access-date=15 March 2018|archive-date=17 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117002023/https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/03/a-deeper-origin-of-complex-human-cultures/555674/|url-status=live}}</ref><ref name="Brooks">{{Cite journal|title=Long-distance stone transport and pigment use in the earliest Middle Stone Age|journal=Science|volume=360|issue=6384|pages=90–94|year=2018|doi=10.1126/science.aao2646|pmid=29545508|vauthors=Brooks AS, Yellen JE, Potts R, Behrensmeyer AK, Deino AL, Leslie DE, Ambrose SH, Ferguson JR, d'Errico F, Zipkin AM, Whittaker S, Post J, Veatch EG, Foecke K, Clark JB|bibcode=2018Sci...360...90B|doi-access=free}}</ref> === نيوليتيک (Neolithic) === د نینۍ کينيا لومړني اوسېدونکي ښکاري راټولېدونکي وو، چې د معاصرو “Khoisan” ويونکو خپلوان وو. دا وګړي وروسته د کرنيز بزګر “Cushitic” وګړو (چې د کينيا د Cushitic ويونکو نيکونه دي) له لورې د افريقا له ښکر (Horn of Africa) څخه بې ځايه شول. د لرغوني هولوسين (Holocene) دورې پر مهال سيمه ايز اقليم له وچ څخه يو څه لمدو حالتونه ته بدل شو، چې د تېر په پرتله د خوښې وړ چاپيريال کې يې، د کرنې او څارويو د روزنې غوندې د کلتوري دودونو پرمختګ ته موکه برابره کړه. <ref name="EhretC18">Ehret, C. (2002) ''The Civilizations of Africa: a History to 1800'', University Press of Virginia, {{ISBN|0-8139-2085-X}}.</ref><ref name="EhretHRSC">Ehret, C. (1980) ''The historical reconstruction of Southern Cushitic phonology and vocabulary'', Kölner Beiträge zur Afrikanistik 5, Bd., Reimer, Berlin.</ref> ==ایداري وېش== د کینیا هیواد د ښارونو نوملړ. * [[نایروبی]] * [[مومباسا]] * [[ناکورو]] * [[الدورو]] * [[کیسومو]] * [[تیکا]] * [[مالیندي]] ==تاریخ== ==کلتور== ==جغرافیه== [[دوتنه:Kenya topographic map (+cities)-es.svg|vignette|300px|Carte topographique du Kenya (attention : chiffres des latitudes longitudes (en bleu) erronés)]] ==اقتصاد== [[وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه]] [[وېشنيزه:کېنیا]] 6oqe55dc1z6r5hiofcb54u066wplh1b د غزې نسل وژنه 0 86566 369101 362443 2026-09-21T11:39:31Z شاه زمان پټان 26102 369101 wikitext text/x-wiki '''د غزې ټولوژنه<ref>{{Cite web|url=https://kabull.com/?p=94045|title=اسلامي امارت: غزه کې د ټولوژنې دوام نړيوال سازمانونه له جدي پوښتنو سره مخ کړي|date=۲۰۲۴ز فېبرورۍ ۱۲مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=کابل ټکی کام|last=تکل|first=احسان}}</ref>'''<ref>{{Cite web|url=https://omidradio.com/2025/03/18/%D8%AF-%D8%BA%D8%B2%DB%90-%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%B4%D9%85%DB%90%D8%B1-%D9%84%D9%87-%DB%B4%DB%B0%DB%B0-%D9%88%D8%A7%D9%88%DA%9A%D8%AA/|title=د غزې د شهیدانو شمېر له ۴۰۰ واوښت|date=۲۰۲۵ ز مارچ ۱۸مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=اوميد راډيو}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mfa.gov.af/16370|title=د غزې پر رفح ښارگوټي د صهیونیستي یرغلګرو د وحشیانه بریدونو د پیلیدو په اړه د ا.ا.ا. د بهرنیو چارو وزارت اعلامیه|date=۲۰۲۴ز فېبرورۍ ۱۲مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=افغانستان اسلامي امارت بهرنيو چارو وزارت}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/pashto/world/2014/08/140824_hh-holocaust_survivors_gaza_genocide|title=له هولوکوست ژغورل شویو د فلسطینیانو ټولوژنه وغندله|date=۲۰۱۴ اگست ۲۴مه|accessdate=۲۰۲۶ فېبرورۍ ۲۵مه|website=بي بي سي پښتو}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://policeradio.af/news/pa/3917|title=د غزې ټولوژنه؛ تر اوسه ۲۰ زره فلسطیني ماشومان وژل شوي|date=۱۴۰۴لمريز وږي ۱۶مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=پوليس راډيو}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hizb-ut-tahrir.info/pa/index.php/women-s-section/%D9%85%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87/4642?tmpl=component&print=1|title=یهودو د روژې په سپېڅلې میاشت کې د غزې ټول‌وژنه بیا پیل کړې؛ ایا اسلامي امت به دغه د بریا میاشت د یهودي اشغالګرو پر وړاندې د مبارزې په بڼه ونمانځي!؟|date=۲۰۲۵ز مارچ ۲مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=حزب التحرير مطبوعاتي دفتر|last=ښځو څانگه|first=حزب التحرير مطبوعاتي دفتر}}</ref> يا '''د غزې نسل وژنه'''<ref>{{Cite web|url=https://ps.didpress.com/18877/|title=ملګري ملتونه: د غزې نسل وژنه د څو هېوادونو په همکارۍ ترسره شوه|date=۲۰۲۵ز ډېسمبر ۲۹مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=ډيډپرېس ټکی کام}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.khaama.com/pashto/archives/83569|title=د ایټالیا لومړۍ وزیره غزې کې پر «نسل وژنې» تورنه شوې|date=۲۰۲۵ز اکتوبر ۸مه|accessdate=۲۰۲۶ فېبرورۍ ۲۵مه|website=خامه پښتو|last=صديقي|first=مريم}}</ref><ref>{{cite web |date=27 November 2025 |title=Israel's genocide against Palestinians 'not over' despite ceasefire - new Amnesty briefing |url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israels-genocide-against-palestinians-not-over-despite-ceasefire-new-amnesty |access-date=4 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128172416/https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israels-genocide-against-palestinians-not-over-despite-ceasefire-new-amnesty |archive-date=28 November 2025 |publisher=[[Amnesty International]] |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=28 November 2025 |last1=Segal |first1=Raz |author1-link=Raz Segal |title=The genocide in Gaza is far from over |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/28/the-genocide-in-gaza-is-far-from-over |access-date=4 January 2026 |work=[[The Guardian]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128115413/https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/28/the-genocide-in-gaza-is-far-from-over |archive-date=28 November 2025 |url-status=live |ref=none}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.voadeewanews.com/a/pope-francis-suggests-international-study-into-possible-genocide-in-gaza/7867085.html|title=پوپ فرانسیس په غزه کې د ممکنه "نسل وژنې" په اړه د پلټنو غوښتنه کړې ده|date=۲۰۲۴ز نومبر ۱۸مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=وي‌او‌ای ډيوه نيوز}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.avapress.com/ps/news/311197/%d8%af-%d8%ba%d8%b2%db%90-%d8%aa%d8%b1%d8%a7%da%98%db%8c%d8%af%d9%8a-%d9%be%d9%87-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%da%a9%db%90-%d8%aa%d8%b1-%d9%bc%d9%88%d9%84%d9%88-%d8%a8%db%90-%d8%b3%d8%a7%d8%b1%d9%8a-%d9%86%d8%b3%d9%84-%d9%88%da%98%d9%86%d9%87-%d8%af%d9%87-%d8%af-%d9%81%d9%84%d8%b3%d8%b7%db%8c%d9%86-%d8%a8%d8%b1%d8%ae%d9%84%db%8c%da%a9-%d9%85%d8%b3%d9%84%d9%85%d8%a7%d9%86%d8%a7%d9%86%d9%88-%db%8c%d9%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%8a-%d9%be%d9%88%d8%b1%db%90-%d8%a7%da%93%d9%87-%d9%84%d8%b1%d9%8a|title=د غزې تراژیدي په معاصر تاریخ کې تر ټولو بې ساري نسل وژنه ده/ د فلسطین برخلیک د مسلمانانو په یووالي پورې اړه لري|date=۱۴۰۴لمريز د وري ۰۷مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=افغان غږ خبري اژانس (آوا)|last=رضواني بامياني|first=حجت الاسلام|archive-date=2025-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250402062557/https://www.avapress.com/ps/news/311197/%D8%AF-%D8%BA%D8%B2%DB%90-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%98%DB%8C%D8%AF%D9%8A-%D9%BE%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%DA%A9%DB%90-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%A8%DB%90-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D9%84-%D9%88%DA%98%D9%86%D9%87-%D8%AF%D9%87-%D8%AF-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%84%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%88-%DB%8C%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%8A-%D9%BE%D9%88%D8%B1%DB%90-%D8%A7%DA%93%D9%87-%D9%84%D8%B1%D9%8A|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jomhornews.com/ps/news/172730/|title=د غزې نسل وژنه د اسرائیلو د جنګي ستراتیژۍ یوه برخه ده|date=۱۴۰۳لمريز د غبرگولي ۰۸مه|accessdate=۲۰۲۶ز د فېبرورۍ ۲۵مه|website=خبرگزاري جمهور}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> په [[غزې تړانګه|غزې تړانگه]] کې د [[فلسطينيان|فلسطيني وگړو]] پرله‌پسې، قصدي او هدفي وژنه او د غزې سيستماتيک وېجاړول دي چې د غزې د جگړې پرمهال يې [[اسراييلی ساتونکي|اسراييلي اشغالگر]] ترسره کوي.<ref>{{Cite web|url=https://mfa.gov.af/16370|title=د غزې پر رفح ښارگوټي د صهیونیستي یرغلګرو د وحشیانه بریدونو د پیلیدو په اړه د ا.ا.ا. د بهرنیو چارو وزارت اعلامیه|date=۲۰۲۴ز فېبرورۍ ۱۲مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=افغانستان اسلامي امارت بهرنيو چارو وزارت}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jomhornews.com/ps/news/172730/|title=د غزې نسل وژنه د اسرائیلو د جنګي ستراتیژۍ یوه برخه ده|date=۱۴۰۳لمريز د غبرگولي ۰۸مه|accessdate=۲۰۲۶ز د فېبرورۍ ۲۵مه|website=خبرگزاري جمهور|archive-date=2024-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240624013235/http://www.jomhornews.com/ps/news/172730/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.khaama.com/pashto/archives/83569|title=د ایټالیا لومړۍ وزیره غزې کې پر «نسل وژنې» تورنه شوې|date=۲۰۲۵ز اکتوبر ۸مه|accessdate=۲۰۲۶ فېبرورۍ ۲۵مه|website=خامه پښتو|last=صديقي|first=مريم}}</ref> چې ترڅنگ يې غربي بلاک او د هغې ځينې ځايي ملگري هېوادونه ولاړ دي.<ref>{{Cite web|url=https://ps.didpress.com/18877/|title=ملګري ملتونه: د غزې نسل وژنه د څو هېوادونو په همکارۍ ترسره شوه|date=۲۰۲۵ز ډېسمبر ۲۹مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=ډيډپرېس ټکی کام}}</ref> په دې ټولوژنه کې ډله‌ييزې وژنې<ref>{{Cite web|url=https://www.khaama.com/pashto/archives/83569|title=د ایټالیا لومړۍ وزیره غزې کې پر «نسل وژنې» تورنه شوې|date=۲۰۲۵ز اکتوبر ۸مه|accessdate=۲۰۲۶ فېبرورۍ ۲۵مه|website=خامه پښتو|last=صديقي|first=مريم}}</ref>، جبري لوږه، گواښونکي جسمي او اروايي ځورونې او د زېږون مخنيوي شامل دي. {{Infobox civilian attack | سرليک = د غزې ټول‌وژنه | انځور ={{څو انځوریزه | ټول پلنوالی = 300 | کتار= 1/2/2 | سرليک ځای = منځ | انځور1 = Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg | د انځور اړوند1 = د غزې تړانگې په يوې وېجاړه شوې سيمه کې د خلکو کورونه | انځور2 = Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 36.jpg | د انځور اړوند2 = د غزې ټپيانو ته د روغتيايي کارکوونکو خدمات چې وسايل نه لري | انځور3 = Palestinian Red Crescent Personnel inspect a destroyed ambulance in Deir el-Balah , Gaza Strip.jpg | د انځور اړوند3 = د غزې تړانگې دننه د اسراييلو له خوا په نښه شوی روغتيايي امبولانس | انځور4 = A mosque destroyed in the Jabalia area of the Gaza Strip (cropped).jpg | د انځور اړوند4 = د اسراييلو بريد کې ړنگ شوی جومات | انځور5 = Displaced Palestinians in Deir el-Balah line up to receive food provided by charitable organizations (cropped).jpg | د انځور اړوند5 =د غزې لوږې سره مخ ماشومان چې د خوړو وېش ته ولاړ دي }} | ځای = [[غزې تړانګه|غزې تړانگه]] | موخه = [[فلسطينيان]] | همغږيتوبونه = | نېټه = د ۲۰۲۳ز د اکتوبر له ۷مې راهيسې | وخت = | وخت سيمه = | ډول = [[د غزې تړانگې بمبارول|بمبار]]، وژنه، [[د 2023 کال د غزې تړانګې تخليه|تخليه]]، ټولوژنه... | مړي = ۷۲۰۰۰ | ټپيان = ۱۷۱۰۰۰ | ښکار = | ترسره کوونکی ={{بيرغ|اسراييل}} | ترسره کوونکي = | وسلې = | گډونوالو شمېر = | تمبوونکي = }} له دې ورهاخوا د بېلابېلو ځايونو کلابندي، د ملکي بنسټونو، روغتيايي بنسټونو، ښوونيزو، مذهبي او کلتوري ځايونو وېجاړول، د روغتيايي کارمندانو او مرسته غوښتونکو وژل، جنسي تاوتريخوالی او عام ځايي وگړي په زوره کډوالۍ ته اړ کول<ref>{{Cite web|url=https://omidradio.com/2025/03/18/%D8%AF-%D8%BA%D8%B2%DB%90-%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%B4%D9%85%DB%90%D8%B1-%D9%84%D9%87-%DB%B4%DB%B0%DB%B0-%D9%88%D8%A7%D9%88%DA%9A%D8%AA/|title=د غزې د شهیدانو شمېر له ۴۰۰ واوښت|date=۲۰۲۵ ز مارچ ۱۸مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=اوميد راډيو}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mfa.gov.af/16370|title=د غزې پر رفح ښارگوټي د صهیونیستي یرغلګرو د وحشیانه بریدونو د پیلیدو په اړه د ا.ا.ا. د بهرنیو چارو وزارت اعلامیه|date=۲۰۲۴ز فېبرورۍ ۱۲مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=افغانستان اسلامي امارت بهرنيو چارو وزارت}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://policeradio.af/news/pa/3917|title=د غزې ټولوژنه؛ تر اوسه ۲۰ زره فلسطیني ماشومان وژل شوي|date=۱۴۰۴لمريز وږي ۱۶مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=پوليس راډيو}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>د دې ټولوژنې يوه بله برخه جوړوي.<ref>{{Cite web|url=https://www.jomhornews.com/ps/news/172730/|title=د غزې نسل وژنه د اسرائیلو د جنګي ستراتیژۍ یوه برخه ده|date=۱۴۰۳لمريز د غبرگولي ۰۸مه|accessdate=۲۰۲۶ز د فېبرورۍ ۲۵مه|website=خبرگزاري جمهور}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="UNCommissionGenocide">{{Cite web |date=16 September 2025 |title=Israel has committed genocide in the Gaza Strip, UN Commission finds |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |access-date=21 September 2025 |website=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925113927/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |archive-date=25 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/pashto/world/2014/08/140824_hh-holocaust_survivors_gaza_genocide|title=له هولوکوست ژغورل شویو د فلسطینیانو ټولوژنه وغندله|date=۲۰۱۴ اگست ۲۴مه|accessdate=۲۰۲۶ فېبرورۍ ۲۵مه|website=بي بي سي پښتو}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://omidradio.com/2025/03/18/%D8%AF-%D8%BA%D8%B2%DB%90-%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%B4%D9%85%DB%90%D8%B1-%D9%84%D9%87-%DB%B4%DB%B0%DB%B0-%D9%88%D8%A7%D9%88%DA%9A%D8%AA/|title=د غزې د شهیدانو شمېر له ۴۰۰ واوښت|date=۲۰۲۵ ز مارچ ۱۸مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=اوميد راډيو}}</ref> اسراييلو له د ۲۰۲۳ز کال د اکتوبر له ۲۳مې راهيسې غزې تړانګه کلابنده کړې او له ۷۰۰۰۰ زيات فلسطينيان يې وژلي دي چې له هغې ډلې ډېری يې ښځې او ماشومان دي.<ref>{{Cite web|url=https://ps.didpress.com/18877/|title=ملګري ملتونه: د غزې نسل وژنه د څو هېوادونو په همکارۍ ترسره شوه|date=۲۰۲۵ز ډېسمبر ۲۹مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=ډيډپرېس ټکی کام}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://policeradio.af/news/pa/3917|title=د غزې ټولوژنه؛ تر اوسه ۲۰ زره فلسطیني ماشومان وژل شوي|date=۱۴۰۴لمريز وږي ۱۶مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=پوليس راډيو}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hizb-ut-tahrir.info/pa/index.php/women-s-section/%D9%85%D9%86%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87/4642?tmpl=component&print=1|title=یهودو د روژې په سپېڅلې میاشت کې د غزې ټول‌وژنه بیا پیل کړې؛ ایا اسلامي امت به دغه د بریا میاشت د یهودي اشغالګرو پر وړاندې د مبارزې په بڼه ونمانځي!؟|date=۲۰۲۵ز مارچ ۲مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=حزب التحرير مطبوعاتي دفتر|last=ښځو څانگه|first=حزب التحرير مطبوعاتي دفتر}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://omidradio.com/2025/03/18/%D8%AF-%D8%BA%D8%B2%DB%90-%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%B4%D9%85%DB%90%D8%B1-%D9%84%D9%87-%DB%B4%DB%B0%DB%B0-%D9%88%D8%A7%D9%88%DA%9A%D8%AA/|title=د غزې د شهیدانو شمېر له ۴۰۰ واوښت|date=۲۰۲۵ ز مارچ ۱۸مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=اوميد راډيو}}</ref> د اسراييلي ښکېلاک دغه کړنه د ملگرو ملتونو ځانگړې کمېټې<ref>{{Cite web|url=https://ps.didpress.com/18877/|title=ملګري ملتونه: د غزې نسل وژنه د څو هېوادونو په همکارۍ ترسره شوه|date=۲۰۲۵ز ډېسمبر ۲۹مه|accessdate=۲۰۲۶ز فېبرورۍ ۲۵مه|website=ډيډپرېس ټکی کام}}</ref> <ref name="UNCommitteeHeadGenocide">{{cite speech |last=Pieris |first=Mohan |author-link=Mohan Peiris |date=19 November 2024 |title=A genocide is unfolding before our eyes: History will not forgive our inaction, UN Special Committee warns General Assembly 4th Committee report |url=https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2024/11/genocide-unfolding-our-eyes-history-will-not-forgive-our-inaction |access-date=9 April 2025 |publisher=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] |language=en-US |quote=Our findings conclude that Israel’s methods of war align with the characteristics of genocide ... Our report leaves no room for ambiguity. A genocide is unfolding before our eyes. Failing to act now—failing to put an end to this atrocity crime—will tear apart the very foundation of the international rule of law we have collectively built to protect peace, security, and the well-being of all. Our inaction today is setting a perilous precedent for tomorrow. Think about it. |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414205459/https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2024/11/genocide-unfolding-our-eyes-history-will-not-forgive-our-inaction |archive-date=14 April 2025 |url-status=live}}</ref>او د څېړنو کمېسيون<ref name="UNCommissionGenocide" />، د ټول‌وژنې پوهانو نړۍ‌والې ټولنې<ref name="IAGSReuters">{{cite news |last=van den Berg |first=Stephanie |date=1 September 2025 |title=Israel is committing genocide in Gaza, scholars' association says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-is-committing-genocide-gaza-scholars-association-says-2025-09-01/ |access-date=1 September 2025 |work=[[Reuters]] |archive-url=https://archive.today/20250917195128/https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-is-committing-genocide-gaza-scholars-association-says-2025-09-01/ |archive-date=17 September 2025}}</ref><ref name="IAGSResolution">{{cite web |date=31 August 2025 |title=IAGS Resolution on the Situation in Gaza |url=https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2025/08/IAGS-Resolution-on-Gaza-FINAL.pdf |access-date=1 September 2025 |website=[[International Association of Genocide Scholars]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902042359/https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2025/08/IAGS-Resolution-on-Gaza-FINAL.pdf |archive-date=2 September 2025}}</ref>، گڼ شمېر بشري حقونو ډلو، د نسل وژنې گڼ شمېر نړۍوالو څېړنيزو او [[نړیوال قانون|نړۍ‌وال قانون]] پوهانو<ref name="growing_agreement">{{#invoke:list|bulleted| | {{harvnb|Sultany|2024|p=4}} : "Although legal scholars and commentators were slow to recognize the severity and urgency of the situation, this article sought to show that there is an emerging consensus that Israel's actions in Gaza are not another instance of armed conflict but instead amount to genocide" | {{harvnb|Swart|2025|p=3}}: "South Africa's actions led to an ever-growing consensus in international legal circles that Israel is committing genocide" | {{harvnb|Lederman|2025|p=1}}: "Roughly since mid-2024, there seems to have emerged a broad agreement among genocide scholars—at least those who have expressed their views on the matter—that this is indeed the case ... What followed seems to be a similar broad agreement emerging among legal scholars that this is indeed a genocide, and even those who are still hesitating find the genocide charges much more convincing." | {{harvnb|Shaw|2025b|p=3}}: "By the end of 2024, when Amnesty International published a comprehensively evidenced and legally argued case,17 the consensus that Israel was committing genocide was becoming overwhelming" | {{harvnb|Gessen|2024}}: "Trachtenberg testified to a consensus opinion among historians of genocide that what is happening in Gaza can indeed be called a genocide, largely because the intent to cause death on a massive scale has been so clear in the statements of Israeli officials" | {{harvnb|Bouranova|2024}}: "The opposition is political, as there is consensus amongst the international human rights legal community, many other legal and political experts, including many Holocaust scholars, that Israel is committing genocide in Gaza." }}</ref><ref name="genocide_int_law_scholars">{{#invoke:list|bulleted| | {{harvnb|Mohyeldin|Hamdan|2024}} | {{harvnb|De Vogli|Montomoli|Abu-Sittah|Pappé|2025|pp=688–689}} | {{harvnb|van Laarhoven|Peek|Walters|2025}} | {{harvnb|Tharoor|2025}} | {{cite web |date=14 July 2025 |title=Genocide Emergency: Gaza 11 July 2025 |url=https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-emergency-gaza-11-july-2025 |access-date=8 September 2025 |website=[[Genocide Watch]] |language=en |quote=Israel has engaged in all of the processes of genocide described in Genocide Watch's powerful model of the genocidal process, the Ten Stages of genocide: classification, symbolization, discrimination, dehumanization, organization, polarization, preparation, persecution, extermination, and denial. |archive-url=https://web.archive.org/web/20250831192255/https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-emergency-gaza-11-july-2025 |archive-date=31 August 2025}} | {{cite web |date=29 December 2023 |title=Statement on Why We Call the Israeli Attack on Gaza Genocide |url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/statement-on-why-we-call-the-israeli-attack-on-gaza-genocide |access-date=8 September 2025 |website=[[Lemkin Institute for Genocide Prevention]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250820155439/https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/statement-on-why-we-call-the-israeli-attack-on-gaza-genocide |archive-date=20 August 2025}} }}</ref> او نورو ماهرينو<ref>{{#invoke:list|bulleted| | {{harvnb|Albanese|2024a|p=1}}: "By analysing the patterns of violence and Israeli policies in its onslaught on Gaza, the present report concludes that there are reasonable grounds to believe that the threshold indicating that Israel has committed genocide has been met" | {{harvnb|Burga|2023}} | {{harvnb|Corder|2024}} | {{harvnb|Dumper|Badran|2024|p=2}}: "In this context we should not overlook the latest turning point in the history of Palestine—the attack by Hamas on 7th October 2023 on Israeli settlements adjacent to Gaza and the subsequent genocidal war that the state of Israel has carried out in the Gaza Strip." | {{harvnb|Gritten|2025}} | {{harvnb|International Federation for Human Rights|2024}}: "One year ago, the FIDH International Board, its governing body elected by all its member organisations, recognised, after extensive debate and examination, that Israel was carrying out genocide against the Palestinian people in Gaza" | {{cite web |date=31 October 2024 |title='It Is Important to Call a Genocide a Genocide,' Consider Suspending Israel's Credential as UN Member State, Experts Tell Palestinian Rights Committee |url=https://press.un.org/en/2024/gapal1473.doc.htm |website=UN News |publisher=[[United Nations]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20241105122046/https://press.un.org/en/2024/gapal1473.doc.htm |archive-date=5 November 2024}} | {{harvnb|Lawless|2024}} | {{harvnb|Narea|2024}} | {{harvnb|Quigley|2024b}} | {{cite web |date=26 March 2024 |title=Rights expert finds 'reasonable grounds' genocide is being committed in Gaza |url=https://news.un.org/en/story/2024/03/1147976 |access-date=2 April 2025 |website=UN News |publisher=[[United Nations]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328063126/https://news.un.org/en/story/2024/03/1147976 |archive-date=28 March 2025|url-status=live}} | {{harvnb|Speri|2024}} | {{cite web |date=14 November 2024 |title=UN Special Committee finds Israel's warfare methods in Gaza consistent with genocide, including use of starvation as weapon of war |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/11/un-special-committee-finds-israels-warfare-methods-gaza-consistent-genocide |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508073603/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/11/un-special-committee-finds-israels-warfare-methods-gaza-consistent-genocide |archive-date=8 May 2025 |access-date=13 May 2025 |website=[[Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights]] |language=en |url-status=live}} }}</ref> له خوا د ټول‌وژنې په توگه پېژندل شوې او تاييد شوې ده. ==سرچينې== {{لړسرچينې}} qda7pfmkn2gwo76dt1scjirv43a0611 د کارن خبرې اترې:ګل مرجان 3 87721 369099 2026-09-20T12:04:53Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369099 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=ګل مرجان}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> <sup><font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font></sup> ۲۰ سېپتمبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۲:۰۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) ltrk203bt1ziniekp7u113vjyykgo95