ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې مهال‌ليک د مهال‌ليک خبرې اترې چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 0 18304 369807 192151 2026-10-11T06:49:16Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369807 wikitext text/x-wiki '''قره''' په [[تورکي ژبه|تورکي ژبې]] کې [[توررنگ]] او قل يا کُل د اوبو [[ډنډ]] ته وايي. د [[تاجکستان]] خوا د پامير په غرونو کې د اوبو يو ډنډ او د [[سنگکيانگ]] د چيني تاشقرغان نه وړاندې يوجهيل قراقل نومېږي. د ازبکستان د بخارا ولايت يو ښار هم قراقل نومېږي چې ښايي په لومړي ځل يې د پسونو ( گډانو) دا ډول پوستين توليد کړ. د [[بخارا (ولايت)|بخارا]] په دې دشته کې په ۱۴۰۰ ق م کې د پسونو څخه د وړۍ اخيستو لرغوني شواهد موندل شوي دي. دا د مېږو ( گډورو) هغه ځانگړی نسل دی، چې په تودې هوا او دښتو کې ژوندي پاتې کيدی شي. دا پسونه د کمو خواړو له کبله خپله ټوله انرژي په ” لم” کې ساتي. == و قرقل ويي (لغط) مخينه == په [[عربي ژبه|عربي ژبې]] کې ” ابن حوقل” په لومړي ځل د قره قل نوم په ۹۷۸ م کې وليکه. د بخارا د دې کلي څخه په تيار شوي پوستين نورو ملکونو ته وړل کيدل او زيات وخت به ترېنه ټوپۍ (پَپخې خولۍ) جوړيدې. تر شلمې پېړۍ د بخارا امير د قراقل پسونه به ډېر خوندي ساتل او هغې سيمې ته به يې بهرنيان هم نه پرېښودل چې څوک مېږې غلا نکړي. د ده لپاره د قراقل حېثيت هم هغه و لکه د چين لپاره د ورېښمو. د بخارا قراقل د “وولگا” سيند پر غاړه اباد ښار استرخان او بيا د هغه ځای څخه سوداگرانو د [[ايران]] له لارې نورې نړۍ ته وړل. هغه وخت په اروپايي ملکونو کې قراقل د ” استرخان” په نوم ياديده. يو ځلې څو کسانو قراقل د امير د اجازې څخه پرته د قاچاق هڅه وکړه او چې وينول شول نو ځای پر ځای يې ووژل. په ۱۹۰۷ م زېږیز کې د بخارا امير يوه داسې اشتباه وکړه لکه چې څوک پخپله پښه په تبر ووهي. هغه د بريطانيې سفير ته د قراقل پسونه په تحفه کې ورکړل. انگرېزانو دا پسونه سمدلاسه په [[سوېلي افريقا|جنوبي افريقا]] کې خپلې يوې مستمرې ” [[نميبيا|نيميبيا]]” ته ورواستول چې هلته يې روزنه وشي. له هغه وخته راهيسې دغه نسل د ” [[سواکاره]]” په نوم وپېژندل شو چې مانا يې سوېل لوېديځه افريقايي قره قل دی. په ۱۹۲۰ م کې کله چې په روس کې د بالشويک انقلاب راغلو نو د بخارا امير افغانستان ته وتښتيدو. هغه له ځانه سره غوره چاڼ قراقل پسونه هم يوړل او د افغانستان په شمال کې د قراقل توليد پېل شو. د بخارا نه راغليو شپنو او د قراقل توليدونکو لپاره د کشمير او د نېپال په شان نوي بازارونه پېدا شول. ورو ورو د خلکو نه د بخارا قراقل هېر شول او د افغاني قراقل نوم مشهور شو. تر ۱۹۴۰ م پورې د افغانستان قراقل ښه بازار لرلو خو هغه وخت روسانو او جنوبي افريقه دا بازار ترې ونيولو. په ۱۹۳۰ م کې حکومت د اصل قراقل پسونو د روزنې او د توليد مرکز په سمرکند کې جوړ کړو چې ۲۸ ډوله قراقل پکې جوړېږي. دا انسټيتوټ په ټول مرکزي ايشيا او د قفقاز په ملکونو کې څانگې لري. هلته د بخمل په شان نرم او بېلا بېلو رنگونو له کبله دوي ته خپل نومونه ورکړې شول، لکه د شمع رڼا، زرد الو گل، دوبېدونکې لمر او داسې نور. د ۱۹۷۰ م راهيسې شا و خوا يو ميلين قراقل د کال ، د شوروي، نيميبيا او افغانستان نه په ټولې نړۍ کې پلورل کيده. په ۱۹۹۱ م کې د شوروي اتحاد د ړنگيدو سره د قراقل بازار هم سوړ شو او په راتلونکو لسو کالو کې د ازبکستان قراقل د ورکيدو په حال شو. د قراقل توليد اسانه کار نه دی او کله چې د ميږې ماشوم ووشي نو په هم هغه ورځ يې وژني. کله کله يې زيږېدو ته نه پرېږدي او د مور له خيټې يې ووباسي. کله چې د ماشوم څرمنه ليرې کړې نو لومړې يې په لاسونو پاکوي او بيا يې د مالگې په اوبو کې خيشته کړي. تر يوې اوونۍ چې د څرمنې نه وينه او وازده په اوبو کې ووينځل شي نو دا پوټکې وچېدو ته غوړوي. بيا د وربشو اوړه په تړمو اوبو کې گډ کړي او په يو لوې ډرم کې د پوست سره يوې او بلې خوا ته اړوي. په څلورمې مرحلې کې دا پوټکې ووينځې او د وچيدو نه وروستو يې د رنگ او نرمښت په معيار د دې بيه ټاکل کېږي. په پېل کې قره قل په تور او خړ (فولادي) رنگونو کې به راتلو او هم هغه اصل قره قل دي. وروستو دا په طلايي او نسواري رنگونو کې هم توليد شول. د هسپانيې په مشهورې لوبې کې هغه کس چې د غويي سره جنگ کوي، په سر يې ” مونټېرا” خولۍ د تور قراقل نه جوړ وي. په مرکزي او جنوبي اېشيا کې کوم سړي چې قراقل ټوپۍ په سروله، هغه به ولوستې او شته من گڼل کيدو. په افغاني باچاهانو کې قراقل په لومړي ځل د امير شېرعلي خان په سر وليدل شو چې جوړښت يې روسي ډوله و. په هند کې مسلمانانو به قراقل په سروو او په پښتونخوا کې د واده د شاه ځلمي لپاره به دا ارو مرو جوړيده چې ورباندې د گلونو څېره وتړي. د پلار قراقل به زوې ته ساتل کيدو او دا به د وياړ نښه وه. په نېپال کې د قراقل توپۍ پخپل ديزاين جوړېږي او شته من خلک يې په سروي. د شوروي اتحاد د کميونسټ گوند د مشرانو او د پوځ د جنرالانو لپاره د قراقل په سرول يوه د وياړ نښه شوه. په روس او اروپا کې دا د ښځو د کوټ کالر لپاره هم کاريدو. په نړۍ کې اوس هم د نيميبيا قراقل تر ټولو گرانه بيه خرڅېږي او سبب يې دا دی چې خپل معيار يې لوړ ساتلې دی. د افغانستان د قراقل مرکز په ۱۹۶۶ م کې جوړ شو چې هدف يې د دې ومعيار لوړ ساتل او د تجارت لپاره اسانتياوې برابرول وو. په ۲۰۰۲ م کې د افغانستان صدر حامد کرزي په سرد قراقل په ليدو، د اروپا او امريکا د فېشن نړۍ ورته پام شو. د ازبکستان د مړ ژواندې قراقلي کې ساه پېدا شوه خو اوس بازار د افغانستان په لاس کې دی. ازبکستان اوس په دوېم نمبر کې ورسره سيالي کوي. په ۲۰۰۸ م کې د روسي صدر ولادي مير پوتين له خوا د پوځ لپاره خولۍ او د کوټ کالر د قراقل نه د جوړولو امر وشو. ښايي د ازبکستان قراقل بيا په نړۍ کې لومړې نمبر شي. په ځناورو د ظلم مخ نيوي سازمانونه د قراقل توليد يو ظالمانه کار گڼي. نور بيا د دې توليد د څاروو نه د غوښې، شيدې او د اگۍ اخيستو او خوړلو په شان گڼي. == سرچينې == * [https://web.archive.org/web/20160304125245/http://www.safiahaleem.com/?p=2659 د څېړونکې صفيه حلیم له وېبپاڼې څخه] 6p7s9lw1wwqq8nm719c638okf3k8w8f 0 18305 369812 158896 2026-10-11T10:49:49Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369812 wikitext text/x-wiki پپخه خولۍ ته په تورکي ژبه کې قراقل وايي . دغه خولۍ په ډېر زيار جوړېږي او د ځانگړو روزونکو پسونو څخه په لاس راځي چې د پسونو گډوری يا ماشوم پسه پیدا شي نو سمدلاسه يې حلالوي او پوستکی يې تر باسي . == مخينه == == د پپخې جوړېدو چارې == == نړېواله شهرت == == سرچينې == * [https://web.archive.org/web/20160304125245/http://www.safiahaleem.com/?p=2659 د څېړونکې صفيه حلیم وېبپاڼې څخه] fltuxg3ukt759ud2eam2vr20rvq7wc7 0 57877 369805 369653 2026-10-11T04:20:55Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369805 wikitext text/x-wiki {{فيمينيزم څنګپټه}}د ښځو مطالعه هغه اکاډمیک ډګر دی، چې د فیمینسټې او بین الانضباطي میتودونو په کارولو سره د ښځینه وو ژوند او تجربې د مطالعې په محراق کې راولي، په داسې حال کې چې د جنډر ټولنیز او کلتوري جوړښتونه هم څېړي. چې په دغو جوړښتونو کې د هغوی اړوند امتیازات او پرې کېدونکي ظلمونه او د ځواک او جنډر تر منځ اړیکې هم شاملیږي کوم چې دوی له نورو هویتونو او ټولنیزو موقعیتونو سره نښلوي لکه نژاد، جنسي تمایل، ټولنیز-اقتصادي کلاس او معیوبیت. <ref>{{Cite book|title=Women's voices, feminist visions: classic and contemporary readings|url=https://archive.org/details/womensvoicesfemi0000unse|last1=Shaw|first1=Susan M.|last2=Lee|first2=Janet|isbn=978-0078027000|edition=Sixth|publisher=McGraw-Hill|location=New York, NY|oclc=862041473|date=2014-04-23}}</ref> هغه نامتو مفکورې چې د ښځو د څېړنو له برخې سره تړلي دي دا دي: فیمینسټ تیوري، د دریځ تیوري، تقاطع، ګڼ کلتوریزوالی، بین الملتي فیمینیزم، ټولنیز عدالت، اغیزناکې مطالعې، اداره، بیولوژيکي سیاستونه، ماتریالیزم او تجسم. د ښځو له مطالعاتو سره اړوند د څېړنې تمرینونو او میتودونو کې ایتنوګرافي، اتومات ایتنوګرافي، تمرکزي ګروپونه، سروې، د ټولنې څېړنه، د خبرواترو شننه او د مطالعې تمرینونه چې له انتقادي تیوري، له جوړښت ګرايي څخه وروسته او د کوییر تیوري شاملي دي. دغه برخه جنډر، نژاد، طبقه، جنسي تمایلات او نورې ټولنیزې نابرابرۍ د بېلابېلو ټولنیزو نورمونو له مخې څېړي او تر انتقاد لاندې یې نیسي.<ref>{{Cite book|title=Oxford Handbook of Feminist Theory|year=2018|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0190872823|oclc=1002116432}}</ref><ref name=":02">{{Cite book|title=Feminist research practice: a primer|last=Hesse-Biber|first=Sharlene Nagy|isbn=9781412994972|edition=Second|publisher=SAGE Publications|location=Thousand Oaks, CA|oclc=838201827|date=2013-07-18}}</ref> د ښځو مطالعې د جنډر مطالعاتو، فیمینیسټ مطالعاتو او جنسیت مطالعاتو په برخو پورې اړه لري. همدارنګه په پراخه توګه په کلتوري مطالعاتو، توکمیزو مطالعاتو، او افریقايي امریکایي مطالعاتو په برخو پورې اړه لري.<ref>{{Cite book|title=Women's studies on its own: a next wave reader in institutional change|date=2002|publisher=Duke University Press|last=Wiegman|first=Robyn|isbn=9780822329862|location=Durham|oclc=49421587|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9780822329862}}</ref> په ۱۹۷۷ ز کې په ټول هېواد کې د ښځو د مطالعې ۲۷۶ پروګرامونه جوړ شوي وو. په راتلونکو لسیزو کې د پروګرامونو شمېر زیات شو، تر دې چې په ۱۹۸۹  ز کال کې يې شمېر تر ۵۳۰ پروګرامونو پورې ورسېده. د ښځو د زده کړې کورسونه اوس په متحده ایالاتو کې له ۷۰۰ په زیاتو ادارو کې او د نړۍ په کچه له څلوېښتو زیاتو هېوادونو کې وړاندې کېږي.<ref>{{Cite journal|date=December 2007|title=A National Census of Women's Studies Programs|url=https://www.nwsa.org/Files/Resources/NWSA_CensusonWSProgs.pdf|journal=NORC Project|pages=25}}</ref><ref>{{Cite book|title=Transforming Scholarship: Why Women's and Gender Studies Students Are Changing Themselves and the World|url=https://archive.org/details/transformingscho0002berg|last1=Berger|first1=Michele Tracy|last2=Radeloff|first2=Cheryl|publisher=Routledge|year=2015|isbn=978-0-415-83653-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/transformingscho0002berg/page/7 7]}}</ref> == تاريخچه == په ۱۹۵۶ ز کال کې د اسټرالیا ښځینه فیمینسټ میج ډاوسن (Madge Dawson) د سیډني پوهنتون (Sydney University) د بالغو کسانو د تعلیم په څانګه کې لیکچر واخیست او د ښځو د حالت په اړه یې څېړنه او تدریس پیل کړ. د ډاوسن (Dawson) کورس "په بدلېدونکې نړۍ کې ښځې" چې په لویدیځه اروپا کې د ښځو په ټولنیز، اقتصادي او سیاسي وضعیت تمرکز کوي، د ښځو د زده کړې یو له لومړنیو کورسونو څخه دی. په متحده ایالاتو کې د ښځو د زده کړو لومړنی منل شوی کورس په ۱۹۶۹ ز کال کې په کورنیل پوهنتون (Cornell University) کې ترسره کړ. د اوو کمېټو او مجلسونو پر وړاندې د ښځو د شعور لوړولو ګروپونو، لاریونونو، د غوښتنلیکونو خپرولو او د غیر رسمي یا تجربوي ټولګیو او پریزنټشنونو چلولو یو کال وروسته په متحده ایالاتو کې د ښځو د زده کړې لومړی پروګرام په ۱۹۷۰ ز کال کې د سانتیاګو ایالت کالج (San Diego State College) کې جوړ شو چې اوس د سانتیاګو ایالت پوهنتون (San Diego State University) دی. د ښځو د ازادۍ د ملي غورځنګ سره په ګډه زده کوونکو او د ټولنې غړو د ښځو د مطالعاتو لپاره لنډمهاله کمېټه جوړه کړه. په متحده ایالاتو کې د ښځو د مطالعاتو دويم پروګرام په ۱۹۷۱ ز کال کې د ویچیتا (Wichita) په کنساس (Kansas) کې د ویچیتا (Wichita State University) په دولتي پوهنتون کې جوړ شو. دا تر ډېره د انګریزي څانګې، ادارې او په ټولنه کې د ښځو له خوا د ډېرو هڅو له لارې رامنځته شوی دی. په ۱۹۷۴ ز کال کې د سانتیاګو دولتي پوهنتون د پوهنځي غړو د ډیپارټمنټ د ادغام لپاره په ټول هېواد کې کمپاېن پیل کړ. په هغه وخت کې دغه کړنې او ډګر خورا سیاسي و. له رسمي څانګو او پروګرامونو مخکې د ښځو د زده کړې ډېری کورسونه په غیر رسمي ډول د پوهتونونو په انګړ يا (Campus) په شاو خوا کې اعلان شوي او د دوی د جوړو شویو تدریسي او اداري مسؤلیتونو سربیره، د ښځینه پوهنځي د غړو له خوا له تنخوا پرته تدریس کېدل. له هغې وروسته څرنګه چې نن په ډېرو مواردو کې هغه پوهنځي چې د ښځو په مطالعاتو کې تدریس کوي، ډېر کله د کیمپس په نورو څانګو کې د پوهنځي ګمارنې ترسره کوي.<ref>{{Cite web|url=http://www.smh.com.au/articles/2003/07/30/1059480406739.html|title=Ardent warrior for women's rights|date=2003-07-31}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eDF5Ic-DL1wC&pg=PA388|title=The Encyclopedia of Stress and Stress-related Diseases|last=Kahn|first=Ada P.|publisher=Facts on File|year=2006|isbn=978-0816059379|edition=2nd|page=388|access-date=29 September 2012}}</ref><ref>* {{Cite journal|last=Salper|first=Roberta|date=November 2011|title=San Diego State 1970: The Initial Year of the Nation's First Women's Studies Program|url=http://www.feministstudies.org/issues/vol-30-39/37-3.html|journal=[[Feminist Studies]]|volume=37|issue=3|pages=658–682|access-date=2021-11-08|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328023855/http://www.feministstudies.org/issues/vol-30-39/37-3.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www-rohan.sdsu.edu/dept/wsweb/|title=SDSU Women's Studies Department|archive-url=https://web.archive.org/web/20140918042623/http://www-rohan.sdsu.edu/dept/wsweb/|archive-date=18 September 2014|url-status=dead|access-date=6 October 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://womensstudies.sdsu.edu/history.htm|title=History :: Department of Women's Studies at San Diego State University|website=womensstudies.sdsu.edu|access-date=9 December 2015|تاريخ الأرشيف=16 April 2019|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190416154155/https://womensstudies.sdsu.edu/history.htm|url-status=dead|خونديځ نېټه=16 April 2019|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20190416154155/https://womensstudies.sdsu.edu/history.htm|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20190416154155/https://womensstudies.sdsu.edu/history.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416154155/https://womensstudies.sdsu.edu/history.htm}}</ref><ref>Chinyere Okafor citing from The Center for Women's Studies' papers at WSU</ref><ref>{{Cite journal|last=Boxer|first=Marilyn J.|date=Fall 2002|title=Women's studies as women's history|url=https://archive.org/details/sim_womens-studies-quarterly_fall-winter-2002_30_3-4/page/42|journal=Women's Studies Quarterly|volume=30|issue=3–4|pages=42–51|jstor=40003241}}</ref><ref>{{Cite book|chapter=Triumphs, Controversies, and Change: 1970s to the Twenty-First Century|title=The Evolution of American Women's Studies: Reflections on Triumphs, Controversies, and Change|last=Ginsberg|first=Alice E.|publisher=Palgrave Macmillan|year=2008|isbn=978-0-230-60579-4|location=New York|page=[https://archive.org/details/evolutionofameri0000unse/page/11 11]|chapter-url=https://archive.org/details/evolutionofameri0000unse/page/11}}</ref><ref>{{Cite book|title=Transforming Scholarship: Why Women's and Gender Studies Students Are Changing Themselves and the World|url=https://archive.org/details/transformingscho0002berg|last1=Berger|first1=Michele Tracy|last2=Radeloff|first2=Cheryl|publisher=Routledge|year=2015|isbn=978-0-415-83653-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/transformingscho0002berg/page/49 49]}}</ref> د ښځو د مطالعاتو په برخه کې لومړنۍ علمي مجله د فیمینیسټ مطالعاتو په ۱۹۷۲ کال کې په خپرولو پیل وکړ. د متحده ايالاتو د ښځو د مطالعاتو ملي ټولنه په ۱۹۷۷ ز کال کې تاسیس شوه.<ref name="FSAboutUs2">{{cite web|url=http://www.feministstudies.org/aboutfs/history.html|title=History|publisher=Feminist Studies|access-date=30 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140531124751/http://www.feministstudies.org/aboutfs/history.html|archivedate=31 May 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nwsa.org/content.asp?pl=19&contentid=19|title=NWSA|website=nwsa.org|access-date=26 July 2015}}</ref> د ۱۹۸۰ لسیزې په شاوخوا کې په متحده ایالاتو کې پوهنتونونو او کورسونو ته وده او پراختیا ورکړل شوه. په داسې حال کې چې دغه کار د دواړو محافظه کارو ډلو له غبرګون سره مخ شو او په اکاډمۍ کې د سپین پوستو، شته والی او متضادو امتیازاتو په اړه د ښځو په خوځښت کې د هغو اندېښنو سره مخامخ شو. د فیمینیسټ غورځنګ سیاسي موخو چې د ښځو مطالعاتو رامنځته کولو ته یې اړ کړل، د ۱۹۹۰ لسیزې د بنسټیز شوي علمي فیمینیزم سره په تضاد کې یې ځان وموند. څرنګه چې "ښځه" د یوې مفکورې په توګه پراختیا ته دوام ورکوي، د جنسیت د ټولنیزو جوړښتونو سپړنې د جنسیت مطالعاتو او جنسي تمايلاتو مطالعې ته د ساحې پراختیا لامل شوه.<ref>{{Cite book|title=The evolution of American women's studies: reflections on triumphs, controversies, and change|editor-last=Ginsberg|editor-first=Alice E.|year=2008|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230605794|edition=1st|location=New York|page=[https://archive.org/details/evolutionofameri0000unse/page/16 16]|oclc=224444238|url=https://archive.org/details/evolutionofameri0000unse/page/16}}</ref><ref>{{Cite book|title=Women's Studies on the Edge|url=https://archive.org/details/womensstudiesone00unse|last=Wiegman|first=Robyn|chapter=Feminism, Institutionalism, and the Idiom of Failure|publisher=Duke University Press|year=2008|isbn=978-0-8223-4274-8|editor-last=Scott|editor-first=Joan Wallach|location=Durham|page=[https://archive.org/details/womensstudiesone00unse/page/41 41]}}</ref> د ښځو د مطالعاتو ساحه د ۱۹۹۰ او ۲۰۰۰ لسیزې په اوږدو کې د پوهنتونونو په پراختیا سره د ښځو د مطالعاتو، جنډر مطالعاتو او ښځینه مطالعاتو کې د لویانو، کوچنیانو، او سندونو وړاندیز کولو سره یې وده وکړه. د دکتورا لومړنی رسمي پروګرام؛ د ښځو د مطالعاتو په برخه کې، په ایموري پوهنتون (Emory University) کې په ۱۹۹۰ کال جوړ شو. د امريکا په متحده ايالاتو کې تر ۲۰۱۲ ز کال پورې ۱۶ ادارې وې چې د ښځو د مطالعاتو په برخه کې يې د دوکتورا تر کچې خدمات وړاندې کول. له هغه وخت راهیسې يو سي سانتا کروز (UC Santa Cruz) په ۲۰۱۳، د کینټکي-لیکسینګټن Kentucky-Lexington پوهنتون (University of Kentucky-Lexington) هم په ۲۰۱۳ سټوني بروک پوهنتون (Stony Brook University) په ۲۰۱۴ او د اوریګون ایالت پوهنتون (Oregon State University) په ۲۰۱۶  ز کال  کې د ښځو د مطالعاتو په برخه کې د دوکتورا پروګرامونه معرفي کړل. په ۲۰۱۵ ز کال کې د افغانستان په کابل پوهنتون کې د جندر او ښځو د مطالعاتو په برخه کې د ماسټرۍ لومړنی کورس پیل شو. په انګلستان کې د ښځو د مطالعاتو کورسونه د پوهنتونونو او کالجونو د داخلي خدماتو (Universities and Colleges Admissions Service) له لارې موندل کېدای شي.<ref>{{cite web|url=http://www.gs.emory.edu/academics/program_pages/gender.html|title=Women's, Gender, and Sexuality Studies|access-date=6 October 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nwsa.org/AF_institution_Directory.asp|title=NWSA|website=nwsa.org|access-date=26 July 2015|تاريخ الأرشيف=15 February 2017|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20170215034054/http://www.nwsa.org/AF_institution_Directory.asp|url-status=dead|خونديځ نېټه=15 February 2017|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20170215034054/http://www.nwsa.org/AF_institution_Directory.asp|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20170215034054/http://www.nwsa.org/AF_institution_Directory.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215034054/http://www.nwsa.org/AF_institution_Directory.asp}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.artemisguide.com/|title=Artemis Guide to Women's Studies in the U.S|access-date=6 October 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://feministstudies.ucsc.edu/|title=UC Santa Cruz – Feminist Studies|website=feministstudies.ucsc.edu|access-date=2016-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gws.as.uky.edu/phd-program-gws|title=PHD Program {{!}} Gender & Women's Studies|website=gws.as.uky.edu|access-date=2016-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.stonybrook.edu/commcms/wgss/|title=Women's, Gender, and Sexuality Studies|website=www.stonybrook.edu|access-date=2016-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://liberalarts.oregonstate.edu/school-language-culture-and-society/wgss/phd-women-gender-and-sexuality-studies|title=PhD in Women, Gender, and Sexuality Studies! {{!}} College of Liberal Arts {{!}} Oregon State University|website=liberalarts.oregonstate.edu|access-date=2016-08-22|date=2015-09-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blogs.reuters.com/faithworld/2015/10/26/kabul-university-unlikely-host-for-first-afghan-womens-studies-programme/|archive-url=https://web.archive.org/web/20151027133909/http://blogs.reuters.com/faithworld/2015/10/26/kabul-university-unlikely-host-for-first-afghan-womens-studies-programme/|url-status=dead|archive-date=2015-10-27|title=Kabul University unlikely host for first Afghan women's studies programme|author=FaithWorld|date=2015-10-26|publisher=Blogs.reuters.com|access-date=2015-11-02}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ucas.com|title=Universities and Colleges Admissions Service, United Kingdom|website=UCAS|access-date=6 October 2014}}</ref> == نظریاتي دودونه او د څیړنې میتودونه == د ښځو د لومړنیو زده کړو کورسونه او نصاب ډېری وخت د دې پوښتنې له مخې پر مخ وړل کېدل چې "ولې ښځې په کې شاملې نه دي؟ ښځې چېرته دي؟" يانې لکه څرنګه چې ډېرې ښځې په لوړو زده کړو کې د زده کوونکو او پوهنځي  په دواړو کې زياتې شوې نو په زياترو کورسونو او نصاب کې د نارينه متمرکز طبيعت په اړه پوښتنې راپورته شوې. په دودیزو څانګو کې د ښځو پوهنځي لکه تاریخ، انګلیسي او فلسفې په ښځو د تمرکز کولو کورسونه پیل کړل. د ښځو د غورځنګ له مفکورې چې "شخصي سیاسي دي"، کورسونو هم د جنسي سیاست، په ټولنه کې د ښځو رول او هغو طریقو پراختيا پيل کړه چې د ښځو شخصي ژوند د لوی ځواک جوړښتونه منعکس کوي.<ref>{{Cite book|chapter=Women's Studies – The Early Years: When Sisterhood Was Powerful|last=Rothenberg|first=Paula|title=The Evolution of American Women's Studies|publisher=Palgrave MacMillan|year=2008|isbn=978-0-230-60579-4|editor-last=Ginsberg|editor-first=Alice E.|location=New York|page=[https://archive.org/details/evolutionofameri0000unse/page/68 68]|chapter-url=https://archive.org/details/evolutionofameri0000unse/page/68}}</ref><ref>{{Cite book|title=The evolution of American women's studies: reflections on triumphs, controversies, and change|editor-last=Ginsberg|editor-first=Alice E.|year=2008|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230605794|edition=1st|location=New York|page=[https://archive.org/details/evolutionofameri0000unse/page/69 69]|oclc=224444238|url=https://archive.org/details/evolutionofameri0000unse/page/69}}</ref> له ۱۹۷۰ لسیزې راهیسې د ښځو د مطالعاتو پوهانو د جنسیت او د هغې د تقاطع په اړه د نسل، طبقې، توکم، جنسیتې تمايلاتو، مذهب، عمر او په ټولنه کې د ځواک جوړښتونو د تولید او ساتلو وړتیا سره د پوهېدو لپاره وروستۍ عصري (post-modern) طریقې غوره کړې. له دې بدلون سره په ژبه، فرديت يا تابعيت، ټولنیز تسلط او د موضوعاتو ژوند باندې تمرکز شوی دی؛ که څه هم دوی یې پېژني چې څنګه تشکيل شوی دی. د دې نظریو په اصل کې دغه مفکوره ده، چې که چېرته یو څوک جنس، جنسیت او جنسیتي تمايلات وپېژني کوم چې ذاتي نه دي؛ بلکې په ټولنیز ډول جوړ شوي دي.<ref>{{Cite web|url=http://www.nwsa.org/Files/Resources/WS_Integrative_Learning_Levine.pdf|title=Questions for A New Century: Women's Studies and Integrative Learning|last=Levin|first=Amy K.|date=2007|website=www.nwsa.org|access-date=November 18, 2017}}</ref> د ښځو د مطالعاتو په کورسونو کې په کار ګمارل شوې مهمې تیورۍ کې د فیمینیسټ تیوري، د متقابل نظر، د دریځ تیوري، نړیوال فیمینیزم، او ټولنیز عدالت شامل دي. د څېړنې کړنې چې د ښځو مطالعاتو سره تړاو لري د کمیتي، کیفیتي او مخلوط میتودونو په کارولو سره ښځې او د ښځو تجربې د پوښتنو په محراق کې راولي. ښځینه څېړونکې د پوهې په تولید کې د دوی رول مني او د څېړونکي او د څېړنې موضوع ترمنځ اړیکه روښانه کوي.<ref name=":022">{{Cite book|title=Feminist research practice: a primer|last=Hesse-Biber|first=Sharlene Nagy|isbn=9781412994972|edition=Second|publisher=SAGE Publications|location=Thousand Oaks, CA|oclc=838201827|date=2013-07-18}}</ref> == سرچينې او ياداښتونه == hbbr1k85hg2dkm5s1pdh7e43o69q04v 0 58176 369798 273901 2026-10-10T23:56:44Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369798 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}} بېټي فریډن (فبروري ۴، ۱۹۲۱ – فبروري ۴، ۲۰۰۶) یوه امریکايي فمینیسټه لیکواله او فعاله وه. د امریکا په متحده ایالتونو کې د ښځو غورځنګ مخکښه څېره وه او په ۱۹۶۳ ز کال کې د ښځینه جذبه (The Feminine Mystique) په نوم کتاب په شلمه پېړۍ کې د امریکايي فمینیزم د دویمې څپې لامل شو. په ۱۹۶۶ز کال کې، فريډن د ښځو د ملي سازمان (NOW) یو له بنسټګرو او د همدې سازمان لومړۍ رییسه وه. د دې سازمان موخه "د سړیو سره په بشپړ مساوي مشارکت کې همدا اوس د امریکايي ټولنې منځ ته د ښځو راوستل وو."<ref>{{Cite web|url=http://www.speech.cs.cmu.edu/cgi-bin/cmudict?in=friedan&stress=-s|title=The CMU Pronouncing Dictionary|website=www.speech.cs.cmu.edu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/friedan|title=Friedan definition and meaning &#124; Collins English Dictionary|website=www.collinsdictionary.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/betty-friedan|title=betty-friedan – Definition, pictures, pronunciation and usage notes &#124; Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com|website=www.oxfordlearnersdictionaries.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181229171424/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/betty-friedan|archivedate=2018-12-29|access-date=2021-11-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.loc.gov/nls/about/organization/standards-guidelines/efgh/|title=NLS Other Writings: Say How, E-H|website=National Library Service for the Blind and Print Disabled (NLS) &#124; Library of Congress}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.infoplease.com/dictionary/friedan|title=Meaning of Friedan|website=InfoPlease}}</ref> په ۱۹۷۰ ز کال د ښځو ملي سازمان د ریاست له پرېښودو وروسته، فریډن د اګسټ په ۲۶مه نېټه د مساواتو لپاره د ښځو ملي اعتصاب تنظیم کړ. دا مهال د امریکا په اساسي قانون کې ښځو ته د رای حق ورکولو اړوند د نولسم تعدیل ۵۰مه کلیزه وه. دا ملي اعتصاب د فمینیسټ یا ښځمنپال خوځښت د پراخولو اړوند له تمې پورته بریالی و. د فریډن له خوا یواځې په نیویارک ښار کې په جوړ شوي لاریون کې ۵۰۰۰۰ تنو ګډون وکړ. په ۱۹۷۰ز کال کې، فریډن د نورو مخکښو فمینسټانو سره په ګډه د ښځو ملي سیاسي جرګه جوړه کړه. فریډن د امریکا په اساسي قانون کې د مساوي حقونو تعدیل پیاوړې ملاتړې وه. دا تعدیل د امریکا د استازو په جرګه کې د ۳۵۴ په مقابل د ۲۴ رایو او په سنا کې د ۸۴ په مقابل د ۸ رایو تصویب شو. دغه کار د ۱۹۷۰یمو کلونو په لومړیو کې د NOW سازمان په مشرۍ د ښځو د ګروپونو د شدید فشار په پایله کې ترسره شو. په کانګرېس کې د یاد تعدیل د پاس کېدو وروسته، فریډن په ایالتونو کې د دې تعدیل د تصویب لپاره حق غوښتنه وکړه او د ښځو د حقونو له نورو سمونونو يې ملاتړ وکړ: هغې د جنین د سقط د قوانینو د لغو کولو ملي ټولنې بنسټ کېښود خو وروسته يې بیا د ډېرو لېبرالو فمینسټانو د جنین د سقط پر دریځونو نقد کولو. فریډمن ته په امریکا کې د اغېزمنې لیکوالې او روشنفکرې په سترګه کتل کېږي ځکه هغې د ۱۹۹۰یمې لسیزې تر وروستیو کلونو په سیاست او حق غوښتنه کې فعاله پاتې شوه او شپږ کتابونه يې ولیکل. د ۱۹۶۰مې لسیزې په لومړیو کلونو کې فریډن د فمینیزم د هغو قطبي شویو او متشددو ډلو نقد کولو چې د سړیو او کور ښځو په څېر خلکو پسې یې خوله پرانیستې وه. د دویم پړاو (۱۹۸۱) په نامه کتاب کې فریډن د ځینو فمینیسټانو پر شدید افراط نقد کوي. <ref>{{cite news|title=The Second Stage|url=https://www.nytimes.com/1981/11/22/books/friedan-second.html?pagewanted=all|newspaper=The New York Times|date=November 22, 1981|access-date=March 9, 2018}}</ref> == ماشومتوب او ځواني == فریډن د ۱۹۲۱م کال د فبرورۍ میاشتې په ۴مه نېټه د الینوس ایالت په پيوریا سیمه کې د هري او میریام (هوارتیز) ګولډسټاین په نوم مور او پلار څخه وزېږېده. د هغوی یهودي کورنۍ د روسیې او هنګري وې. هري په پیرویا کې د ګاڼو او جواهراتو دوکان درلود او کله چې د فریډن پلار د ناروغۍ پر بستر پرېوت، میریام د یوې ورځپاڼې د ټولڼې پاڼې ته لیکنې کولې. له کور څخه بهر د هغې د مور نوی ژوند ډېر خوندور وو.<ref name="Fox">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/02/05/national/05friedan.html?pagewanted=2&ei=5090&en=30472e5004a66ea3&ex=1296795600|first=Margalit|last=Fox|date=February 5, 2006|title=Betty Friedan, who ignited cause in 'Feminine Mystique,' dies at 85|work=[[The New York Times]]|access-date=February 2, 2010}}</ref><ref>[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/betty-friedan-465800.html Sweet, Corinne (Feb. 7, 2006). ''Ground-Breaking Author of 'The Feminine Mystique' Who Sparked Feminism's Second Wave''. The (London, Eng., U.K.) Independent (obit)]{{dead link|date=August 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, Retrieved February 2, 2010.</ref><ref>[http://www.britannica.com/women/article-9035419 ''Betty Friedan'', in ''300 Women Who Changed the World''. Encyclopædia Britannica], Retrieved February 2, 2010.</ref><ref name="nowobit">{{cite web|title=NOW Mourns Foremothers of Feminist, Civil Rights Movements|url=http://www.now.org/nnt/summer-2006/foremothers.html|work=[[National Organization for Women]]|last=Wing Katie Loves Jason|first=Liz|date=Summer 2006|access-date=February 19, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061120203421/http://www.now.org/nnt/summer-2006/foremothers.html|archive-date=November 20, 2006}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=w81L1qAhNjoC&q=Harry+Miriam+Goldstein&pg=PA698|title=History of American Political Thought|first1=Bryan-Paul|last1=Frost|first2=Jeffrey|last2=Sikkenga|date=September 15, 2017|publisher=Lexington Books|via=Google Books|isbn=9780739106242}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/womenadvocatesof0000reyn|url-access=registration|title=Women advocates of reproductive rights: eleven who led the struggle in the United States and Great Britain|first=Moira Davison|last=Reynolds|date=January 1, 1994|publisher=McFarland & Co.|via=Internet Archive|isbn=9780899509402}}</ref> فریډمن د یوې ځوانې نجلۍ په توګه په مارکسیسټي او یهودي حلقاتو کې فعاله وه؛ هغې وروسته لیکي چې هغه مهال یې داسې احساس کولو چې له یهودي ټولنې څخه منزوي شوې ده او په دې توګه يې د بې عدالتۍ پر ضد مبارزې لېواله شوه او دا احساس يې د یهودیت ضد بې عدالتۍ نه سرچینه اخلي. هغې د پیوریا لیسې ته ولاړه او د ښوونځي په ورځپاڼه کې برخه اخیسته. کله چې په یاده ورځپاڼه کې د هغې کالم یا لیکنه رد شوه، هغې له شپږو ملګرو سره په ګډه د ټایډ په نوم د ادبیاتو مجله جوړه کړه او په هغې کې به يې د مکتب د ژوند پر ځای د کور د ژوند په هکله بحثونه کول. <ref name="Horowitz_2000">{{harvp|Horowitz|2000}}</ref> هغې په ۱۹۳۸ز کال کې د سمېت کالج کې درس ولوست چې یواځې د ښځینه وو لپاره جوړ شوی و. هغې په درسونو کې د ډېر تکړه توب په لومړي کال بورس وګاټه. په دویم کال کې یې له شاعرۍ سره مینه پیدا شوه او د کالج په خپرونو کې يې ډېر شعرونه خپاره شول. په ۱۹۴۱ ز کال کې هغې د کالج د اخبار مشره ایډیټره شوه. د هغې په مشرتابه کې سرمقالې ترډېره سیاسي شوې چې د جګړې ضد پیاوړی دریځ یې درلود او ځینې مهال به ضدونقیضې هم وې. هغې په ۱۹۴۲ز کال کې د ارواپوهنې له څانګې په اعلی درجه او لوړو نومرو فارغه شوه. <ref name="Horowitz_2000" /> په ۱۹۴۳ز کال کې، هغه د برکلي په کلیفورنیا پوهنتون کې یو کال تېر کړ او له اېریک اېرکسون سره یې په ارواپوهنه کې ماستري کوله. هغه په سیاست کې ډېره فعاله شوه او له مارکسیستانو سره يې تار غزولی و (د هغې له ډېری ملګرو د اېف بي آی څېړنیز ادارې پوښتنې ګروېږنې وکړې). هغه وروسته په خپلو یادښتونو کې لیکي چې ملګري (بایفرېنډ) يې فشار پرې راوړی وو چې دوکتورا زده کړې پرېږدي او خپل اکاډمیک کاري ژوند یا career څخه لاس واخلي. <ref name="Horowitz_2000" /><ref name="a">{{cite journal|last=Henderson|first=Margaret|title=Betty Friedan 1921–2006|journal=Australian Feminist Studies|volume=22|issue=53|pages=163–166|date=July 2007|doi=10.1080/08164640701361725|s2cid=144278497}}</ref> == د لیکوالۍ ژوند == [[File:Betty_friedan_©Lynn_Gilbert.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Betty_friedan_%C2%A9Lynn_Gilbert.jpg|بټنوک|د لین ګیلبرت له لوري د بېټي فریډن اخیستل شوی انځور، ۱۹۸۱]] [[File:Betty_Friedan_LOC.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Betty_Friedan_LOC.jpg|بټنوک|فریډ‌ن په ۱۹۸۷ کې]] === له ۱۹۶۳ وړاندې === د برکلي له پرېښودو وروسته، بېټي د کیڼ اړخو او کارګرانو ټولنې خپرونو ژورنالسټه شوه. د ۱۹۴۳ او ۱۹۴۶ تر منځ، هغې فیډرېټېډ پرېس ته لیکل کول او د ۱۹۴۶ او ۱۹۵۲ کلونو تر منځ هغې د الکټریکي کارګرانو ټولنې د UE نیوز ته لیکنې وکړې. د هغې یوه دنده دا هم وه چې د امریکا د جرګې د غیرامریکايي فعالیتونو کمیټې په اړه راپورونه چمتو کړي. <ref name="a2">{{cite journal|last=Henderson|first=Margaret|title=Betty Friedan 1921–2006|journal=Australian Feminist Studies|volume=22|issue=53|pages=163–166|date=July 2007|doi=10.1080/08164640701361725|s2cid=144278497}}</ref> له واده وروسته، فریډن د UE نیوز څخه په ۱۹۵۲ز کال کې ځکه وایستل شوه چې په دویم ماشوم امیند وار وه. د دې نیوز له پريښودو وروسته هغې د کوزموپولیټن په ګډون له ګڼو مجلو سره د ازادې لیکوالې په توګه کار کولو. <ref>{{harvp|Horowitz|2000|pp=ix–xi}}</ref><ref name="a3">{{cite journal|last=Henderson|first=Margaret|title=Betty Friedan 1921–2006|journal=Australian Feminist Studies|volume=22|issue=53|pages=163–166|date=July 2007|doi=10.1080/08164640701361725|s2cid=144278497}}</ref> د هغې د ژوندلیک لیکوونکي ډانیال هوروویتز په وینا، Daniel Horowitz فریډن د لومړي ځل لپاره وروسته له هغې د کارګرانو ژورنالیسټي پیل کړه چې خبره شوه پر ښځو زورزیاتی دی او محرومې پرېښودل شوې دي، خو فریډن د خپل کار د دې ډول تفسیر سره مخالفت وکړ.<ref>{{harvp|Horowitz|2000|pp=ix–xi}}</ref> === ''ښځینه جذبه'' === د کالج له فراغت څخه ۱۵ کاله وروسته، فریډن په ۱۹۵۷ز کال کې د کالج له فارغنیو څخه یوه سروې وکړه چې پام يې د هغوی پر زده کړو، را وروسته تجربو او له اوسني ژوندانه څخه په خوښۍ ورټول وو. هغې د "هغه ستونزه چې نوم نه لري" په نوم د مقالو خپرول پیل کړل او ډېرو هغو ښځو چې په کور وې، دې ته مینه ناک پیغامونه واستول او مننه يې ترې وکړه چې د دوی ستونزې منعکسوي. <ref name="Spender1985">{{cite book|last=Spender|first=Dale|title=For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge|year=1985|publisher=[[Women's Press]]|location=London|isbn=0704328623|pages=[https://archive.org/details/forrecord00dale/page/7 7–18]|url=https://archive.org/details/forrecord00dale/page/7}}</ref><blockquote>د سیند غاړې د ښځینه جذبې له مرګ ژوبلې ډکې دي. دوی کالج ته د خپلو مېړونو د استولو په بدل کې له زده کړو پاتې شوې او وروسته د خپلو هیلو پرخلاف، لس یا پینځلس کاله وروسته، طلاق ورکړل شو او بې اسرې پرېښودل شوې. تر ټولو پیاوړو يې ترډېره ځان د نوي وضعیت سره سم کړ خو د یوې پنځه څلوېښت یا پینځوس کلنې ښځې لپاره اسانه نه وه چې په کوم مسلک کې دې مخ ته ولاړې شي او د خپل ځان او ماشومانو او یا یواځې د خپل ځان لپاره دې نوی ژوند جوړ کړي. <ref>{{Cite book|last=Gilbert|first=Lynn|title=Particular Passions: Betty Friedan|url=https://books.google.com/books?id=D8JcwHZRa7gC&q=betty+friedan|series=Women of Wisdom Series|edition=1st|date=2012-12-10|publisher=Lynn Gilbert Inc.|location=New York City|isbn=978-1-61979-593-8}}</ref></blockquote>نو فریډن پرېکړه وکړه چې پر دغه موضوع بیاځلي کار وکړي او د کتاب په بڼه پراختیا ورکړي چې نوم یې ورته کېښود، ښځینه جذبه. دغه کتاب چې په ۱۹۶۳ز کال کې چاپ شو چې په صنعتي ټولنو کې د ښځو رول انځوروي، په ځانګړې توګه د هغو کاریګرو ښځو رول چې فریډن يې زندي  کوونکی بولي. فریډن په خپل کتاب کې د یوې نیمه ښاري سیمې د کور د یوې ښځې خپه کوونکی حالت بیانوي چې له کالج څخه په ۱۹ کلنۍ کې ایستل شوې ده  څو واده وکړي او څلور ماشومان لوی کړي. هغه د یواځې اوسېدو اړوند د خپلې "وېرې" په هکله خبرې کوي او وایي چې په ژوند کې يې یو ځل هم داسې یوه مثبته بېلګه ښځینه نه ده لېدلې چې له کوره بهر کار کوي او هم کورنۍ ساتي، او د کور د ښځو ډېری قضيې يې را اخیستې دي چې په ورته ډول ځان په جنجال کې ښکېل بولي. <ref name="Spender19852">{{cite book|last=Spender|first=Dale|title=For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge|year=1985|publisher=[[Women's Press]]|location=London|isbn=0704328623|pages=[https://archive.org/details/forrecord00dale/page/7 7–18]|url=https://archive.org/details/forrecord00dale/page/7}}</ref><ref>"The Feminine Mystique," page 8.</ref><ref>{{cite news|title=Betty Friedan's Enduring 'Mystique'|url=https://www.nytimes.com/2006/02/26/books/review/betty-friedans-enduring-mystique.html|newspaper=The New York Times|date=February 26, 2006|access-date=March 9, 2018|last1=Donadio|first1=Rachel}}</ref> == سرچينې او ياداښتونه == 6mtsjm58h3fy7wazi0b1bhqbn3enasa 0 59935 369800 354294 2026-10-11T01:01:36Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369800 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}} '''جولیا وارډ هاو''' (د ۱۸۱۹ ز کال د مې ۲۷مه – د ۱۹۱۰ ز کال د اکتوبر ۱۷مه) یوه امریکايۍ شاعره او لیکواله وه چې د «جمهوریت د جګړې سندرې» د لیکلو او په ۱۸۷۰ ز کال کې د مور د ورځې لپاره د سولې غوښتنې د اصلي اعلامیې د لیکلو له امله مشهوره شوه. اغلې هاو د تور پوستو د غلامۍ د اصولو له منځه وړلو پلوۍ او ټولنیزه فعاله هم وه، په ځانګړې توګه د ښځو د رایې د حق ترلاسه کولو لپاره. <ref>[http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/julia-ward-howe "Julia Ward Howe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190405210806/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/julia-ward-howe |date=2019-04-05 }}. ''Oxford Learner's Dictionaries''.</ref> == د ژوند لومړي وختونه او زده‌کړې == هاو په نیویارک ښار کې وزېږېده. د مور او پلار د ۷ بچیانو په ډله کې ۴مه بچۍ وه. پلار یې «ساموېل وارډ» نومېده، چې د «وال سټرېټ» ونډه‌وال، بانکوال او کلک کالوينېست و. مور یې «جولیا راش کاټلر وارډ» هم شاعره وه. کله چې هاو پنځه کلنه وه، مور یې د زېږون پر مهال مړه شوه.<ref name="VanB">{{cite ANB|author=Sandra F. VanBurkleo, Mary Jo Miles|title=Howe, Julia Ward|url=http://www.anb.org/articles/15/15-00348.html|year=2000|access-date=2013-11-05|df=mdy-all}}</ref> هاو تر شپاړس کلنۍ پورې، د خصوصي ښوونکو په مرسته او د ځوانو نجونو په ښوونځیو کې زده‌کړې وکړې. مشر ورور یې «ساموېل کاټلر وارډ» اروپا ته سفر وکړ او کور ته یې یو خصوصي کتابتون راوړ. هاو په دغه کتابتون کې، هغو کتابونو ته لاسرسی درلود چې ډېری یې له کالوېنېستي نظریو سره په ټکر کې وو. دا یوه ښه لوستونکې شوه، ټولنیز او علمي کتابونه یې ولوستل. پلار یې یو بریالی بانکوال و او هاو هم له همدې امله له چارلېز ډېکنز، چارلېز سامنر او مارګرېټ فولر سره ولیدل.<ref>"Howe, Julia Ward (1819–1910)", ''Encyclopedia of the American Civil War: A Political, Social, and Military History''. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2000. Credo Reference. Web. 07 November 2013.</ref><ref name="Julia Ward Howe Biography">{{cite web|title=Julia Ward Howe Biography|url=http://www.juliawardhowe.org/bio.htm|access-date=21 January 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Richards|first=Laura|title=Celebration of Women Writers|year=1915|publisher=Houghton Mifflin Company|url=http://digital.library.upenn.edu/women/richards/howe/howe-I.html#II}}</ref> ورور یې «سام» له اسټور کورنۍ سره واده وکړ [په متحدو ایالتونو او بریتانیا کې په ۱۹مه او ۲۰مه پېړۍ کې په سوداګرۍ، ټولنه او سیاست کې مشهوره کورنۍ وه]، ده ته یې ډېره ټولنیزه آزادي ورکړه او دا آزادي یې له خور سره شریکه کړه. وروڼه او خویندې یې په ۱۸۳۹ ز کال کې د پلار، ورور «هنري»، د ساموېل د مېرمنې «امیلي» او نوي زېږېدلي ماشوم په مړینه ډېر غمجن شول. <ref>{{cite web|last=Joann|first=Goodman|title=Julia Ward Howe|url=http://www25.uua.org/uuhs/duub/articles/juliawardhowe.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231033128/http://www25.uua.org/uuhs/duub/articles/juliawardhowe.html|archive-date=2013-12-31}}</ref> == شخصي ژوند == که څه هم جولیا د پروټسټانټ کلیسا پلوۍ وه، خو په ۱۸۴۱ز کال کې توحیدپاله شوه. دې په بوسټون کې له «ساموېل ګرېډلي هاو» سره ولیدل چې ډاکتر او اصلاح‌غوښتونکی و او د «پرکینز» په نامه یې د ړندو لپاره ښوونځی جوړ کړی و. هاو له دې نه د واده غوښتنه وکړه. په ۱۸۴۳ ز کال کې دوی پر اتلس کاله سني توپیر سربېره واده وکړ. د اروپا په چکر کې يې لومړنی بچی وشو. د دوی وروستی بچی، په ۱۸۵۹ ز کال کې وزیږېد او دا مهال اغلې هاو څلوېښت کلنه وه. دوی شپږ بچیان لرل: «جولیا رومانا هاو»، «فلورانس ماریون هاو»، «هنري ماریون هاو»، «لورا الیزابېت هاو»، «موډ هاو» او «ساموېل ګرېډلي هاو». هاو د ناول‌لیکوال «فرانسیس ماریون کرافورډ» عمه وه. اغلې هاو ته واده په سر خوږي بدل شو. ځکه مېړه یې د دې لیکوالي نه منله او هر څه یې چې له لاسه کېدل ویې کړل، تر څو یې د پنځونو مخه ونیسي.<ref>{{cite web|title=Julia Ward Howe|url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/julia-ward-howe|work=National Women's History Museum}}</ref><ref>[http://uudb.org/articles/juliawardhowe.html Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417114242/http://uudb.org/articles/juliawardhowe.html |date=2019-04-17 }} Dictionary of Unitarian & Universalist Biography</ref><ref>Williams, Gary. ''Hungry Heart: The Literary Emergence of Julia Ward Howe''. Amherst: [[University of Massachusetts Press]], 1999: 33. {{ISBN|1-55849-157-0}}</ref><ref>{{Cite book|last=author.|first=Showalter, Elaine|url=http://worldcat.org/oclc/952647568|title=The civil wars of Julia Ward Howe : a biography|date=February 28, 2017|isbn=978-1-4516-4591-0|oclc=952647568}}</ref> په ۱۸۵۲ ز کال کې یې د «روډ ایسلنډ» په پورتسموت سیمه کې له ۴.۷ هکتاره ځمکې سره یو «کلیوالي کور» واخیست، چې هغه یې «اوک ګلن» ونوماوه. دوی په بوسټون او نیوپورت کې د کورونو ساتلو ته دوام ورکړ، خو هر کال یې په «اوک ګلن» کې څو میاشتې تېرولې. <ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2016/03/16/470444422/battle-hymn-at-the-dining-table-a-famous-feminist-subjugated-through-food|title=Battle Hymn at the Dining Table: A Famous Feminist Subjugated Through Food|last=Martyris|first=Nina|date=16 March 2016|publisher=NPR|access-date=2016-07-30}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gpl.lib.me.us/richards_yellow_house.html|title=Gardiner Public Library, Gardiner, Maine|لاسرسي نېټه=2022-02-20|خونديځ نېټه=2016-08-16|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20160816223838/http://www.gpl.lib.me.us/richards_yellow_house.html|url-status=dead|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20160816223838/http://www.gpl.lib.me.us/richards_yellow_house.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816223838/http://www.gpl.lib.me.us/richards_yellow_house.html}}</ref><ref name="Zilian">{{cite web|title=Julia Ward Howe, Author of Battle Hymn, Spent Much of Her Life in Portsmouth|url=https://zilianblog.com/2014/03/24/julia-ward-howe-author-of-battle-hymn-spent-much-of-her-life-in-portsmouth/|website=Zilian Commentary|date=March 24, 2014|access-date=4 May 2017}}</ref> == مسلکي مخینه == === لیکوالي === اغلې هاو په ویناوو کې ګډون کاوه، بهرنۍ ژبې یې لوستې او نندارې او ډرامې یې لیکلې. هاو تر واده وړاندې په «نیویارک ریویو او تیولوجیکل ریویو» کې د «ګوته»، «شیلر» او «لامارټین» په اړه لیکنې خپرې کړې وې. د شعر لومړۍ ټولګه یې په مستعار ډول په ۱۸۵۳ ز کال کې خپره شوه. په دې شعري ټولګه کې شخصي شعرونه را ټول شوي وو او خاوند یې پرې خبر نه و، خاوند یې هغه مهال د «کامن وېلت» خپرنۍ اېډېټر و. دویمه مستعاره شعري ټولګه یې د (Words for the Hour) په نامه په ۱۸۵۷ ز کال کې خپره شوه. دې د «لینورا»، «ورلډ اون» او «هیپولیتوس» په څېر نندارو لیکلو ته دوام ورکړ. په دغو ټولو آثارو کې یې خپل ناوړه واده ته اشارې کړې دي.<ref name="VanB2">{{cite ANB|author=Sandra F. VanBurkleo, Mary Jo Miles|title=Howe, Julia Ward|url=http://www.anb.org/articles/15/15-00348.html|year=2000|access-date=2013-11-05|df=mdy-all}}</ref><ref>Williams, Gary. ''Hungry Heart: The Literary Emergence of Julia Ward Howe''. Amherst: [[University of Massachusetts Press]], 1999: 134–135. {{ISBN|1-55849-157-0}}</ref> اغلې هاو د ماموریتونو په ګډون په ډېرو سفرونو لاړه. په ۱۸۶۰ز کال کې يې د «کوبا ته سفر» په نامه لیکنه خپره کړه، چې د ۱۸۵۹ ز کال د سفر په اړه یې وه. د تور پوستانو په اړه يې سپکې نظریې د «ویلیم لویډ ګریسون» غوصه را وپاروله، هغه د تور پوستانو د غلامۍ د اصولو له منځه وړلو پلوی و. هاو د غلامانو پر آزادۍ باور درلود، خو پر نژادي برابرۍ یې باور نه درلود. په ۱۸۶۰ ز کال کې په نیویارک ټرېبیون کې د نیوپورت ټولنو په اړه څو لیکنې هم خپرې شوې دي.<ref>"JULIA WARD HOWE (1819–1910)." Slavery in the United States: A Social, Political, and Historical Encyclopedia. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2007. Credo Reference. Web. 14 November 2013.</ref> د هاو لیکوالۍ او آثارو خپرولو یې خاوند ډېر ځوراوه، دلیل یې څو ځله د مېرمنې په توګه د ښځې پر رول، خپل واده او په ټولنه کې د ښځې پر رول نیوکه وه. د دوی د واده ستونزې داسې کچې ته ورسېدې، چې په ۱۸۵۲ ز کال کې جلا شول. ساموېل یې چې کله خاوند شو، د هغې د املاکو د عاید بشپړ کنترول یې واخیست. په ۱۸۷۶ ز کال کې يې د خاوند له مړینې وروسته پام شو چې پر ځینو ناوړه پانګونو یې ډېرې پیسې له منځه تللې دي. <ref>{{cite web|url=https://www.womenofthehall.org/inductee/julia-ward-howe/|title=Julia Ward Howe – National Women's Hall of Fame|work=National Women's Hall of Fame|access-date=21 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ocp.hul.harvard.edu/ww/howe.html|title=Open Collections Program: Women Working, Julia Ward Howe (1819–1910)|work=Women Working, 1800 – 1930|publisher=Harvard University Library|access-date=21 January 2014}}</ref><ref name="Julia Ward Howe Biography2">{{cite web|title=Julia Ward Howe Biography|url=http://www.juliawardhowe.org/bio.htm|access-date=21 January 2014}}</ref> د هاو لیکوالي او ټولنیز فعالیتونه تر ډېره له روزنې او د ښځې او خاوند له ګډ ژونده پیلېږي. د هاو د ستونزمن واده او د هغې پر کار يې د اغېز په اړه ډېرې څېړنې شوې دي. <ref>{{cite web|last1=Lepore|first1=Jill|title='The Civil Wars of Julia Ward Howe,' by Elaine Showalter|url=https://www.nytimes.com/2016/03/06/books/review/the-civil-wars-of-julia-ward-howe-by-elaine-showalter.html|work=The New York Times|access-date=27 August 2020|date=29 February 2016}}</ref> === سیاست === هاو د ۱۸۷۰یمې ز لسیزې په لومړیو کې د «ماساچوسټ» د والي له‌خوا د سولې د قاضي په توګه معرفي شوه، خو له دې سره سره یې د ټاکل کېدو په اړه ګنګوسې موجودې وې، ځکه ډېری په دې باور وو چې، ښځه د دغه پوست لپاره مناسبه نه ده. په ۱۸۷۱ ز کال کې د ماساچوسټ سترې محکمې پرېکړه وکړه چې، ښځې د قانون جوړوونکي له څرګند جواز پرته هېڅ قضايي منصب نه شي لرلی، په پایله کې یې د سولې د قاضي په توګه د هاو انتصاب وځنډاوه. دغه کار د دې لامل شو، چې فعالان د داسې قانون د تصویب غوښتنه وکړي، چې ښځو ته د خپل مقام او منصبت د ترلاسه کولو اجازه ورکړي.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Katz|first=Elizabeth D.|date=2021-07-30|title=Sex, Suffrage, and State Constitutional Law: Women's Legal Right to Hold Public Office|url=https://papers.ssrn.com/abstract=3896499|language=en|location=Rochester, NY}}</ref> == مړینه او میراث == هاو د ۱۹۱۰ز کال د اکتوبر میاشتې په ۱۷مه نېټه د سږو ناروغۍ له امله په خپل کور کې د ۹۱ کلونو په عمر مړه شوه. د ماساچوسټ ایالت په کمبرېج سیمه کې د «مونټ اوبورن» په هدیره کې خاورو ته وسپارل شوه. د یادګار په مراسمو کې یې شاوخوا ۴۰۰۰ کسانو د «جمهوریت د جګړې سندره» دې ته د درناوي په توګه زمزمه کړله، کټ مټ، لکه: د هغې په هره وینا کې به یې چې زمزمه کوله. <ref>Ehrlich, Eugene and Gorton Carruth. ''The Oxford Illustrated Literary Guide to the United States''. New York: Oxford University Press, 1982: 71. {{ISBN|0-19-503186-5}}</ref><ref>Corbett, William. ''Literary New England: A History and Guide''. Boston: Faber and Faber, 1993: 106. {{ISBN|0-571-19816-3}}</ref><ref>Howe, Julia Ward (1819–1910)." ''Encyclopedia of the American Civil War: A Political, Social, and Military History''. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2000. Credo Reference. Web. 7 November 2013.</ref> تر مړینې وروسته یې بچیانو په ۱۹۱۶ ز کال کې د ژوندلیک په برخه کې همکاري وکړه. د بیوګرافۍ لپاره یې د پولیټرز جایزه وګټله.<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=neVDAAAAYAAJ|title=Julia Ward Howe, 1819–1910|first1=Laura Elizabeth Howe|last1=Richards|first2=Maud Howe|last2=Elliott|first3=Florence Howe|last3=Hall|date=1 January 1915|publisher=Houghton Mifflin|via=Google Books}}</ref><ref>Ziegler, Valarie H. ''Diva Julia: The Public Romance and Private Agony of Julia Ward Howe''. Harrisburg, PA: Trinity Press International, 2003: 11. {{ISBN|1-56338-418-3}}</ref> د دې په نامه څو ځایونه نومول شوي دي:<ref>{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/1987-01-23/local/me-746_1_julia-ward-howe|title=Julia Ward Howe Stamp|date=1987-01-23|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=2018-05-25|language=en-US|issn=0458-3035|agency=[[Associated Press]]|df=mdy-all}}</ref> * د شیکاګو په اسټین ټولنه کې د جولیا وارډ هاو په ویاړ یو ښوونځی نومول شوی.<ref>{{Cite web|url=http://howe.auslchicago.org/about|title=About|website=Howe School of Excellence|access-date=2018-05-25|df=mdy-all|publisher=Academy for Urban School Leadership|تاريخ الأرشيف=2018-05-26|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180526185841/http://howe.auslchicago.org/about|url-status=dead|خونديځ نېټه=2018-05-26|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20180526185841/http://howe.auslchicago.org/about|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20180526185841/http://howe.auslchicago.org/about|archive-url=https://web.archive.org/web/20180526185841/http://howe.auslchicago.org/about}}</ref> * په میناپولیس کې یو ځای د دې په ویاړ نومول شوی. <ref name="nhph">{{cite web|url=http://www.minneapolismn.gov/neighborhoods/howe/neighborhoods_howe_profile_home|title=Howe|publisher=City of Minneapolis, Minnesota|تاريخ الوصول=2022-02-20|تاريخ الأرشيف=2018-11-20|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181120080223/http://www.minneapolismn.gov/neighborhoods/howe/neighborhoods_howe_profile_home|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2022-02-20|خونديځ نېټه=2018-11-20|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181120080223/http://www.minneapolismn.gov/neighborhoods/howe/neighborhoods_howe_profile_home|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181120080223/http://www.minneapolismn.gov/neighborhoods/howe/neighborhoods_howe_profile_home|archive-url=https://web.archive.org/web/20181120080223/http://www.minneapolismn.gov/neighborhoods/howe/neighborhoods_howe_profile_home}}</ref> * په ۱۹۱۳ ز کال کې د دې په ویاړ په فیلاډلفیا کې، د «جولیا وارډ هاو اکاډمیک پلس» ابتدايي ښوونځی هم د دې په نامه نومول شوی دي. <ref>{{cite web|url={{NRHP-PA|H096019_01D.pdf}}|title=Pennsylvania Historic Resource Survey Form: Julia Ward Howe School|access-date=2012-06-16|first=J.M.|last=Moak|format=PDF|date=May 1987}}</ref> * په ۱۹۷۸ ز کال کې په «اوک ګلن» کې د دې کور، د تاریخي ځایونو په ملي نوملړ کې اضافه شو.<ref name="NRHP2">{{cite web|url=http://www.preservation.ri.gov/pdfs_zips_downloads/national_pdfs/portsmouth/port_union-street-745_julia-ward-howe-house.pdf|title=NRHP nomination for Oak Glen|publisher=Rhode Island Preservation|access-date=2014-11-03|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Back Bay East|url=http://bwht.org/back-bay-east/|website=Boston Women's Heritage Trail}}</ref> === جایزې او ویاړونه === * اغلې هاو د ۱۹۰۸ ز کال د جنورۍ میاشتې په ۲۸مه نېټه، د ۸۸ کلونو په عمر لومړنۍ ښځه وه، چې د امریکا د هنر او ادبیاتو د اکاډمۍ غړیتوب ته ومنل شوه. <ref>{{Cite web|url=https://www.songhall.org/profile/Julia_Ward_Howe|title=Julia Ward Howe|website=Songwriters Hall of Fame|access-date=2018-05-26|df=mdy-all|archive-date=2021-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121040215/https://www.songhall.org/profile/Julia_Ward_Howe|url-status=dead}}</ref><ref>[https://www.womenofthehall.org/inductee/julia-ward-howe/ National Women's Hall of Fame, Julia Ward Howe]</ref> == سرچینې == 604wc12u0a5u33zu2a19dwk3k3o5bcw 0 61363 369799 337203 2026-10-11T00:42:37Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369799 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}} جان رالز (۲۱ فبروري ۱۹۲۱ – ۲۴ نومبر ۲۰۰۲ زکال) په لیبرال دودونو کې اخلاقي او سیاسي امریکايي فیلسوف و. رالز په ۱۹۹۹ زکال کې د منطق او فلسفې په برخه کې د رالف شوک جایزه او همدارنګه د ملي انساني علومو مډال ترلاسه کړ؛ دغه مډال هغه ته ولسمشر بېل کلینټون له دې امله ورکړ چې څه ډول د رالز چارو «د سیاسي او اخلاقي فلسفې څانګې بېرته په دې استدلال را ژوندۍ کړې چې هغه ټولنې چې په کې تر ټولو ښه چانس لرونکي کسان له لږ چانس لرونکو کسانو سره مرسته کوي؛ نه یوازې اخلاقي، بلکې منطقي ټولنې هم دي».<ref>"Rawls" entry in ''[[Random House Dictionary]]'', Random House, 2013.</ref><ref>{{cite news|author=Martin, Douglas|title=John Rawls, Theorist on Justice, Is Dead at 82|date=26 November 2002|newspaper=NY Times|url=https://www.nytimes.com/2002/11/26/obituaries/26RAWL.html}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2017/entries/rawls/|title=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|last=Wenar|first=Leif|date=2017|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Spring 2017}}</ref><ref>{{Cite news|last=Weinstein|first=Michael M.|date=2002-12-01|title=The Nation; Bringing Logic To Bear on Liberal Dogma|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2002/12/01/weekinreview/the-nation-bringing-logic-to-bear-on-liberal-dogma.html|access-date=2021-09-07|issn=0362-4331}}</ref> په ۱۹۹۰ زکال کې ویل کیملیکا د خپل اثر په سریزه کې لیکلي چې:«په ټولیز ډول دا منل شوې چې د سیاسي اصولي فلسفې بیاځلي زېږون په ۱۹۷۱ زکال کې د عدالت د تیوري په نامه د رالز د اثر په خپرېدو سره پیل شوی». رالز د ۲۰ مې پېړۍ یو له تر ټولو اغېزمنو سیاسي فیلسوفانو څخه ګڼل کېږي. هغه له معاصرو سیاسي فیلسوفانو سره ځانګړی توپیر لري؛ په مکرر ډول د متحده ایالاتو او کاناډا د حقوقي محاکمو له خوا د هغه په نظریاتو استناد کېږي او په متحده ایالاتو او بریتانیا کې د مجربه سیاستوالو له خوا ورته نغوته کېږي. <ref>{{Cite book|title=Contemporary political philosophy : an introduction|last=Will.|first=Kymlicka|date=1990|publisher=Clarendon Press|isbn=978-0198277248|location=Oxford [England]|pages=[https://archive.org/details/contemporarypoli00kyml_0/page/11 11]|oclc=21762535|url=https://archive.org/details/contemporarypoli00kyml_0/page/11}}</ref><ref>{{Cite book|title=Political philosophy : a beginners' guide for students and politicians|author=Swift, Adam|date=2006|publisher=Polity|isbn=978-0745635323|edition=Second edition, revised and expanded|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/politicalphiloso00swif/page/10 10]|oclc=63136336|url-access=registration|url=https://archive.org/details/politicalphiloso00swif/page/10}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ndpr.nd.edu/news/political-philosophy-in-the-twentieth-century-authors-and-argument/|title="Political Philosophy in the Twentieth Century: Authors and Argument" by Catherine H. Zuckert (Ed.)|publisher=Cambridge University Press|date=2012|access-date=2020-01-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ojs.unbc.ca/index.php/cpsr/article/viewPDFInterstitial/136/187|title=Fair Opportunity to Participate|date=June 2009|publisher=The Canadian Political Science Review|access-date=2022-05-14|تاريخ الأرشيف=2013-03-28|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20130328055154/http://ojs.unbc.ca/index.php/cpsr/article/viewPDFInterstitial/136/187|url-status=dead|خونديځ نېټه=2013-03-28|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20130328055154/http://ojs.unbc.ca/index.php/cpsr/article/viewPDFInterstitial/136/187|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20130328055154/http://ojs.unbc.ca/index.php/cpsr/article/viewPDFInterstitial/136/187|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328055154/http://ojs.unbc.ca/index.php/cpsr/article/viewPDFInterstitial/136/187}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theyworkforyou.com/search/?s=%22john+rawls%22|title=They Work For You search: "John Rawls"|publisher=Theyworkforyou.com|access-date=2010-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180921021135/https://www.theyworkforyou.com/search/?s=%22john+rawls%22|archivedate=2018-09-21|url-status=dead}}</ref><ref name="auto">{{Cite journal|last=Moore|first=Matthew J.|date=2009|title=Political Theory Today: Results of a National Survey|language=en|location=Rochester, NY|ssrn=1463648}}</ref> رالز «د انصاف په توګه د عدالت» په خپله نظریه کې لارښوونه کوي چې د یوې ټولنې غړي باید له برابرو اساسي ازادیو او برابرو فرصتونو برخمن واوسي او په هغو ځایونو کې چې نابرابري شتون لري، تر ټولو ډېره ګټه باید د ټولنې محرومو کسانو ته ورسېږي. رالز د ټولنیز عدالت د دغه اصل د توجیه کولو په موخه د «اصلي ځایګي» په نامه له فکري ازمایښت کار اخلي؛ هغه ازمایښت چې له وګړو څخه په کې غوښتل کېږي چې کوم ډول ټولنه غوره بولي چې په کې ژوند وکړي، که چېرې وه نه پوهېږي چې شخصا به په دغه ټولنه کې څه ډول ځای او ځایګی ولري. رالز د سیاسي لیبرالېزم په نامه خپل بل اثر کې (۱۹۹۳ زکال) کې دغې پوښتنې ته راګرځي چې د غوره ژوندانه د ماهیت پر سر د نظرونو اختلاف ته په پام څه ډول کېدلای شي سیاسي قدرت مشروعیت ترلاسه کړي. == ژوندلیک == === لومړنی ژوند === رالز د مریلینډ ایالت په بالتیمور کې وزېږېد. هغه د بالتیمور د څارنوالۍ د مخکښ څارنوال ویلیام لی رالز او او د هغه د مېرمنې انابېل سټمب رالز له پنځو زامنو څخه دویم و. رالز غمجن ماشومتوب درلود: <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/news/2002/nov/27/guardianobituaries.obituaries|title=Obituary: John Rawls|date=2012|work=The Guardian|access-date=2020-01-21}}</ref><ref name="Freemanxix">Freeman, 2010:xix</ref><blockquote>د هغه دوه وروڼه له ده څخه هغوی ته د وژونکې ناروغۍ د سرایت له امله مړه شول. ... په ۱۹۲۸ زکال کې هغه په دیفتري/سینه او بغل ناروغۍ اخته شو. له هغه څخه یې ۲۰ میاشتې کوچني ورور د هغه په کوټه کې له ده سره ولیدل او په وژونکي ډول د ده ناروغۍ ورته سرایت وکړ. راتلونکی ژمی رالز د سږو په پړسوب اخته شو او د هغه بل کوچنی ورور ټامي ته یې ترې سرایت وکړ چې له امله یې ومړ. <ref name="Gordon">[[David Gordon (philosopher)|Gordon, David]] (2008-07-28) [http://www.theamericanconservative.com/article/2008/jul/28/00024/ Going Off the Rawls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224221101/http://www.theamericanconservative.com/article/2008/jul/28/00024/|date=2012-02-24}}, ''[[The American Conservative]]''</ref></blockquote>د رالز ژوند لیکونکی نوماس پوګ د رالز د دغو دوو وروڼو مړینه «د هغه د ماشومتوب د دورې تر ټولو لویه پېښه بولي».<ref>{{cite document|url=https://www.academia.edu/5618697|title=The Influence of John Rawls and Robert Nozick Under Contemporary Political Philosophy|publisher=Academia|access-date=2020-01-21|last1=Anatory|first1=Izidory}}</ref> رالز له کالورت ښوونځي څخه له فارغېدو وروسته په کانتیکات کې د کنټ ښوونځي په نامه پروتستانت کلیسا ته اړوند له پوهنتون وړاندې روزنیز ښوونځي کې شامل شو. په ۱۹۳۹ زکال کې له دغه ځای څخه له فارغېدو وروسته، راولز پرنسټون پوهنتون ته لار ومونده. همدلته نوموړی د نورمن ملکلم تر اغېز لاندې راغی چې د لوډوېګ ویتګنشتاین شاګرد و. په پرنسټون کې د وروستیو دوو کلونو پر مهال هغه «په ژوره توګه له الهیاتو او د هغو له نظریاتو سره لېوالتیا پیدا کړه». هغه په خپل ۱۸۱ پاڼې لرونکې تیزس کې چې د «ګناه او ایمان» تر عنوان لاندې یې ولیکه، په پلاجیانېزم یې نیوکه وکړه او «د مسیح صلیب یې بې اثره وباله». د هغه استدلال تر ډېره د یهودانو په اړه د کارل مارکس له کتاب (''On the Jewish Question)'' سرچینه اخیسته چې په دغه نظریه یې په کې نیوکه کړې چې په طبیعي وړتیاوو کې نه مساوت کېدای شي په ټولنه کې د شتمنۍ د ویش ټاکونکی وي. رالز آن له آتئیست کېدو وروسته هم د عدالت د نظریې په نامه خپل کتاب کې پلاجیانېزم ضد استدلالونه تکرار کړل. رالز په ۱۹۴۳ زکال کې په عالي درجې له پرینسټون پوهنتون څخه د هنرونو لیسانس ترلاسه کړ. <ref>{{cite web|url=http://theprince.princeton.edu/princetonperiodicals/cgi-bin/princetonperiodicals?a=d&d=Princetonian19400412-01.2.3&srpos=2&e=-------en-20--1-byDA-txt-IN-rawls----|title=Daily Princetonian 12 April 1940 – Princeton Periodicals|publisher=Theprince.princeton.edu|date=1940-04-12|access-date=2013-01-31|تاريخ الأرشيف=2018-09-21|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180921021153/http://theprince.princeton.edu/princetonperiodicals/cgi-bin/princetonperiodicals?a=d&d=Princetonian19400412-01.2.3&srpos=2&e=-------en-20--1-byDA-txt-IN-rawls----|url-status=dead|خونديځ نېټه=2018-09-21|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20180921021153/http://theprince.princeton.edu/princetonperiodicals/cgi-bin/princetonperiodicals?a=d&d=Princetonian19400412-01.2.3&srpos=2&e=-------en-20--1-byDA-txt-IN-rawls----|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20180921021153/http://theprince.princeton.edu/princetonperiodicals/cgi-bin/princetonperiodicals?a=d&d=Princetonian19400412-01.2.3&srpos=2&e=-------en-20--1-byDA-txt-IN-rawls----|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921021153/http://theprince.princeton.edu/princetonperiodicals/cgi-bin/princetonperiodicals?a=d&d=Princetonian19400412-01.2.3&srpos=2&e=-------en-20--1-byDA-txt-IN-rawls----}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2013/entries/rawls/|title=John Rawls|last=Wenar|first=Leif|date=2013-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2013}}</ref><ref>Joshua Cohen and Thomas Nagel, [http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/the_tls/article5931573.ece "John Rawls: On My Religion"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616205913/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/the_tls/article5931573.ece |date=2011-06-16 }}, ''Times Literary Supplement'', 18 March 2009</ref><ref>{{Cite document|url=http://arks.princeton.edu/ark:/88435/dsp01tt44pn90s|title=Meaning of Sin and Faith|year=1943|last1=Rawls|first1=John Bordley}}</ref><ref>{{cite news|last1=Nelson|first1=Eric|author-link1=Eric M. Nelson|title=John Rawls' 'A Theory of Justice' and Jewish Heresy|url=https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/john-rawls-justice-jewish-heresy|access-date=19 April 2020|work=[[Tablet Magazine]]|date=2 December 2019|language=en}}</ref> === په پوځ کې خدمت === رالز د ۱۹۴۳ زکال په فبروري میاشت کې د متحده ایالاتو په پوځ کې خپل نوم ثبت کړ. د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال رالز د آرام سمندر په سیمه کې د پلي ځواکونو سرتېری و. په دغه دوره کې یې د نوې ګینې په سیمه کې وکولای شول، د برونزي ستوري نښان ترلاسه کړي. نوموړي په فلیپین کې د خدمت پر مهال سختې جګړې تجربه کړې او د وژنو او تاوتریخوالي د دردوونکو پېښو شاهد و. همدا ځای و چې هغه مسیحي ایمان له لاسه ورکړ او آتئیست شو. <ref>Article by [[Iain King]], titled [http://www.military-history.org/articles/thinkers-at-war-john-rawls.htm Thinker at War: Rawls], published in Military History Monthly, 13 June 2014, accessed 20 November 2014.</ref><ref>"His first experience of combat was in New Guinea—a country which saw fighting for almost the whole duration of the Pacific campaign—where he won a Bronze Star." From article by [[Iain King]], titled [http://www.military-history.org/articles/thinkers-at-war-john-rawls.htm Thinker at War: Rawls], published in Military History Monthly, 13 June 2014, accessed 20 November 2014.</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.military-history.org/articles/thinkers-at-war-john-rawls.htm|title=Thinkers at War – John Rawls|date=2014-06-13|newspaper=Military History Monthly|language=en-US|access-date=2016-12-06}}</ref><ref>"One soldier in a dugout close to Rawls stood up and deliberately removed his helmet to take a bullet to the head, choosing to die rather than endure the constant barrage. ... Later Rawls confided the whole experience was 'particularly terrible' ..." From an article by [[Iain King]], titled [http://www.military-history.org/articles/thinkers-at-war-john-rawls.htm Thinker at War: Rawls], published in Military History Monthly, 13 June 2014, accessed 20 November 2014.</ref><ref name=":02">{{Cite book|url=http://plato.stanford.edu/archives/win2013/entries/rawls/|title=John Rawls|last=Wenar|first=Leif|date=2013-01-01|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Winter 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.heritage.org/political-process/report/john-rawls-theorist-modern-liberalism|title=John Rawls: Theorist of Modern Liberalism|publisher=[[The Heritage Foundation]]|date=13 August 2014|access-date=26 February 2017}}</ref><ref>{{cite book|title=Church, State and Public Justice: Five Views|year=2009|publisher=InterVarsity Press|isbn=978-0830874743|page=34|author1=Ronald J. Sider|author2=Paul Charles Kemeny|author3=Derek H. Davis|author4=Clarke E. Cochran|author5=Corwin Smidt|quote=Religious beliefs, argues John Rawls—a Harvard philosopher and self-identifying atheist—can be so divisive in a pluralistic culture that they subvert the stability of a society.}}</ref> د جاپان له تسلیمېدو وروسته هغه د جنرال مک ارتور د اشغال کوونکي ځواک غړی شو او د ډلګۍ مشر ځایګي ته یې وده وکړه. خو د هیروشیما د اټومي بمبارد د آثارو او حیرانونکو پایلو له لیدو وروسته یې په پوځ هم باور له لاسه ورکړ. رالز د یوه سرتېري د تنبیه کولو لپاره له امر سرغړونه وکړه ځکه باور یې درلود چې هر ډول تنبیه؛ توجیه کېدونې نه ده او له همدې امله بېرته د سرتېري درجې ته یې تنزیل وموند. رالز د ۱۹۴۶ زکال په جنوري میاشت کې د تل لپاره پوځ خوشی کړ.<ref name="Thinker at War: Rawls">From article by [[Iain King]], titled [http://www.military-history.org/articles/thinkers-at-war-john-rawls.htm Thinker at War: Rawls], published in Military History Monthly, 13 June 2014, accessed 20 November 2014.</ref><ref>"The total obliteration of physical infrastructure, and the even more horrific human toll, affected him deeply ... and the fact that the destruction had been deliberately inflicted by his own side, was profoundly unsettling. He wrote that the scenes still haunted him 50 years later." From an article by [[Iain King]], titled [http://www.military-history.org/articles/thinkers-at-war-john-rawls.htm Thinker at War: Rawls], published in Military History Monthly, 13 June 2014, accessed 20 November 2014.</ref><ref>From an article by [[Iain King]], titled [http://www.military-history.org/articles/thinkers-at-war-john-rawls.htm Thinker at War: Rawls], published in Military History Monthly, 13 June 2014, accessed 20 November 2014.</ref> === علمي لاسته راوړنې === رالز د ۱۹۴۶ زکال په لومړیو کې بېرته پرنسټون پوهنتون ته راوګرځېد، څو د اخلاقو د فلسفې په برخه کې خپله دوکتورا ترلاسه کړي. هغه په ۱۹۴۹ زکال کې له مارګاریت وارفیلډ فاکس سره چې د براون پوهنتون څخه فارغه شوې وه؛ واده وکړ. دوی د آن وارفیلد، رابرت لي، الکساندر اموری او الیزابت فاکس په نومونو څلور ماشومان لرل. <ref>Date from [http://www.military-history.org/articles/thinkers-at-war-john-rawls.htm Thinker at War: Rawls], published in Military History Monthly, 13 June 2014, accessed 20 November 2014.</ref><ref name="Freemanxix2">Freeman, 2010:xix</ref> رالز په ۱۹۵۰ زکال کې له پرنسټون پوهنتون څخه خپله دوکتورا واخیسته او تر ۱۹۵۲ زکال پورې یې تر هغه مهاله په پرینسټون کې تدریس وکړ چې د اکسفورډ پوهنتون د فلوبرایټ فیلوشف لپاره یې سکالرشپ (د کرېسټ کلیسا سکالرشیپ) ترلاسه کړ. په اکسفورډ کې نوموړی د ایزایا برلین او قانوني نظریه ورکوونکي هربرت لیونل آدولوفوس تر اغېز لاندې راغی. امریکا ته له راګرځېدو وروسته یې په کارنل پوهنتون کې په تدریس پیل وکړ. === وروستی ژوند === رالز په ډېر ندرت سره مرکه کوله، تر ډېره هم د توتله توب له امله (چې د هغه د دوه وروڼو د مړینې له امله چې له ده څخه د ناروغۍ د سرایت له امله مړه شوي وو، ورته پیدا شوی و) د عامو وګړو له پام وېرېده. هغه د دغو چارو پر ځای تر ډېره خپلو علمي چارو او کورني ژوند ته متوجه و. <ref>{{cite news|last1=Rogers|first1=Ben|title=Obituary: John Rawls|url=https://www.theguardian.com/news/2002/nov/27/guardianobituaries.obituaries|newspaper=The Guardian|access-date=26 August 2018|date=2002-11-27}}</ref><ref name="guardian2002">Rogers, 27.09.02</ref> رالز په ۱۹۹۵ زکال کې د لومړي ځل لپاره سکته وکړه او تر ډېره بریده یې د کار وړتیا له لاسه ورکړه، خو له دې سره یې وکولای شول د وګړو د حقونو په نامه خپل کتاب چې د نړیوال عدالت په اړه د هغه جامع نظریات یې بیانول بشپړ کړي؛ همدارنګه یې په ۲۰۰۱ زکال کې له مړینې لږ وړاندې د Justice as Fairness: A Restatement په نامه خپل بل کتاب چې د عدالت د تیوري په نامه د هغه په بل اثر باندې یې د نقد په غبرګون کې لیکلی و خپور کړ. رالز د ۲۰۰۲ زکال د نومبر په ۲۴ مه د ۸۱ کلونو په عمر وکړ او د ماساچوستس په مونټ اوبورن هدیره کې خښ کړای شو. <ref>{{cite web|last1=Hinsch|first1=Wilfried|title=Review of The Cambridge Companion to Rawls|url=https://ndpr.nd.edu/news/the-cambridge-companion-to-rawls/|access-date=18 October 2020|date=4 October 2003}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2002/12/john-rawls-influential-political-philosopher-dead-at-81-2/|title=John Rawls, influential political philosopher, dead at 81|date=2002-12-05}}</ref> == فلسفي فکر == رالز خپل درې مهم آثار خپاره کړي. د هغه لومړی کتاب د ''عدالت د تیوري'' په نامه و چې په توزیعي عدالت یې تمرکز درلود او هڅه یې په کې کړې وه چې د آزادۍ او برابرۍ د ارزښتونو ترمنځ پخلاینه رامنځته کړي. دویم کتاب یې ''سیاسي لیبرالېزم'' و چې په دې مسئله یې په کې بحث کړی و چې څه ډول د مذهبي او فلسفي اختلافاتو لرونکي کسان کولای شي ، د یو دیموکراتیک نظام پر سر هوکړې ته ورسېږي. دریم کتاب یې هم ''د وګړو د حقوقو'' په نامه و چې د نړیوال عدالت پر موضوع یې تمرکز درلود. == سرچينې == g3e6jbo0w5c0vuf7eu3gzjt4868oaq1 0 61796 369797 364632 2026-10-10T23:34:59Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369797 wikitext text/x-wiki بلوا/اړودور د مدني بې نظمې يوه بڼه ده، په کوم کې چې عموماً د يوې ډلې له خوا د واکمنۍ، شتنمنۍ يا خلکو په وړاندې له تاوتريخوالی ډک عام خلل په حالت کې منځ ته راځي. عموماً په بلواوو کې د دولتي يا شخصي شتمنۍ له منځه تلل پېښېږي. موخه ګرځېدلې شتمنۍ د بلوا او د بلواګرو تمايل ته په کتنې سره توپير مومي. شونې ده په هدفونو کې دوکانونه، موټرې، رستورانتونه، دولتي ادارې او مذهبي ودانۍ شامل وي.<ref name="Braha, D. 2012">{{cite journal|author=Braha, D.|year=2012|title=Global Civil Unrest: Contagion, Self-Organization, and Prediction|volume=7|issue=10|page=e48596|doi=10.1371/journal.pone.0048596|journal=PLOS ONE|pmid=23119067|pmc=3485346|bibcode=2012PLoSO...748596B|doi-access=free}}</ref> بلواوې ډېر ځله د نيوکو/شکايتونو يا مخالفتونو له امله منځ ته راځي. له تاریخي اړخه، بلواوې د بې وزلۍ، بې روزګارۍ، د ژوند د غريبو شرايطو، حکومتي فشارونو، مالياتو يا بېګار، د توکميزو ډلو (د توکم بلوا) يا مذهبي ډلو (فرقه يي تاوتریخوالی، ټولوژنه) تر منځ د ټکرونو، د سپورټ د مراسمو د پایلو (د سپورټ بلواوې، فوټبال لوچکي/بدماشي)، يا له حقوقي لارو چارو څخه ناهيلي، د کومو له امله چې د شکايت دليل پيدا کېږي، له امله منځ ته راغلي دي.<ref>{{Cite journal|last1=Smead|first1=Howard|last2=Tager|first2=Jack|date=December 2001|title=Boston Riots: Three Centuries of Social Violence|journal=The New England Quarterly|volume=74|issue=4|pages=669|doi=10.2307/3185445|jstor=3185445|issn=0028-4866|url=https://muse.jhu.edu/book/68433}}</ref> په داسې حال کې چې شونې ده ځينې اشخاص د بلوا د مشرۍ يا مديرت هڅه وکړي، عموماً بلواوې له نامنظمو ډلو څخه جوړې وي، کومې چې ډېر ځله «ګډې وډې او د ډله ييز چلند ښودنه کوي». داسې ډېر شواهد شته چې ښيي بلواوې غېر معقولې، د رمې په څېر چلند (کله يې د غوغا/ازدحام ذهنيت بولي) نه دي، بلکې په حقيقت کې د معکوسو ټولنيزو اخلاقو پيروي کوي.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/aug/19/riots-psychology-crowds|title=You won't prevent future riots by disregarding the psychology of crowds|work=The Guardian|date=Aug 19, 2011}}</ref> عموماً له بلواوو سره مقابله کول د پوليسو د ځواکونو لپاره ستونزمن هدف وي. شونې ده دوی د اوښکو ګاز يا سي ايس ګاز (د اوښکو يو ډول پیاوړی ګاز دی) وکاروي، ترڅو بلواوې کنترول کړي. همدا راز شونې ده چې د بلواوو پوليس د کنترول لپاره کمې وژونکې لارې چارې وکاروي، د بېلګې په ډول په هغو ټوپکو ډز کول چې نرمې ګردې سرګلولې ولي، کومې چې شخص ټپي کوي يا بلواګر په اسانۍ سره د نيولو لپاره وړ ګرځوي.<ref>{{Citation|last=Davison|first=Neil|title=The Early History of 'Non-Lethal' Weapons|date=2009|work='Non-Lethal' Weapons|pages=12–39|publisher=Palgrave Macmillan UK|doi=10.1057/9780230233980_2|isbn=978-1-349-30656-5}}</ref> == ډلبندي == د خوراک بلواوې د حاصل د ناکامۍ، د خوراک نامناسبې زېرمې، احتکار، د خوراک مسموميت، يا د ملخانو په څېر خزنده ګانو د بريدونو په پایله کې منځ ته راځي. کله چې عام خلک له دا ډول شرايطو څخه ناهيلي شي، شونې ده چې ځينې ډلې په دوکانونو، کروندو، کورونو يا حکمتي ودانيو بريدونه وکړي تر څو ډوډۍ يا د غلو دانو يا مالګې په څېر د نورو اصلي خوراکونه تر لاسه کړي. ټي.ايس. اشټون د ډبرو سکرو ايستونکو په منځ کې د خوراکونو د بلواوو په اړه د خپلې مطالعې په ترڅ کې ليکلي دي «په حقيقت کې د کان کيندونکو بلواوې د بنسټيز څه په اړه دي: دا د لوږې په وړاندې د نارينتوب طبيعي غبرګون و». چارلس ويلسن ويلي، «د خوراک د نرخونو نامنظم زياتوالي په ټاين کې «کيل مين» (کيل مين يوه ډله خلک و چې په بېړيو کې يې کار کاوه) اړ کړل چې په ۱۷۰۹ز کال کې بلوا وکړي، په ۱۷۲۷ز کال کې په فالماوت کې د قلعي د کان کيندونکو غلې دانې لوټ کړې». په ۱۹۷۷ز کال کې، مصري خوراک بلواوې، وروسته له دې چې د خوراکي توکو مرستې ودرېدې او نرخونه لوړ شول نو سلګونه زره خلکو په بلوا لاس پورې کړ.<ref>Ashton, T. S., and Joseph Sykes. 1967. ''The Coal Industry of the Eighteenth Century''. 2d ed. New York: A. M. Kelley. p. 131.</ref><ref>{{cite journal|author=E.P. Thompson|title=The Moral Economy of the English Crowd in the Eighteenth Century|journal=Past and Present|volume=50|issue=50|date=Feb 1971|page=77|jstor=650244|doi=10.1093/past/50.1.76}}</ref><ref>{{Citation|last1=Patel|first1=Raj|title=A Political Economy of the Food Riot|date=2014|work=Riot, Unrest and Protest on the Global Stage|pages=237–261|publisher=Palgrave Macmillan UK|isbn=978-1-137-30552-7|last2=McMichael|first2=Philip|doi=10.1007/978-1-137-30553-4_13}}</ref> د پوليسو بلوا د پوليسو د يوې ډلې له خوا د ملکيانو د يوې ډلې په وړاندې په ناانډول او ناقانونه ډول د ځواک د کارېدو لپاره کارېدونکې اصطلاح ده. عموماً دا اصطلاح پر ملکيانو د پوليسو د بريد يا د تاوتريخوالي لپاره د ملکيانو راپارولو لپاره کارول کېږي.<ref>Summary of the ''Walker Report'', http://www.fjc.gov/history/home.nsf/page/tu_chicago7_doc_13.html</ref> سياسي بلوا د سياسي موخو لپاره بلوا ده، يا هغه چې د سياسي اعتراض څخه منځ ته راځي. د زندان بلوا، د زندان د اداره کوونکو، زندان د مشرانو يا نورو بنديانو د نورو ډلو په وړاندې د يوه ډله بنديانو له خوا د پراخه مقياس د شريکې بلوا يا خرابۍ يو لنډ مهالی کار دی. عموماً د شکايت د څرګندولو، په زوره د بدلون يا د تېښتې د هڅې لپاره کېږي.  په توکميزې بلوا کې، توکم يا قوميت مهم لامل دی. تر ۱۸۹۰ز کال پورې په متحده ايالاتو کې په انګليسي ژبه کې دا اصطلاح ننوتې وه. په لومړيو کې دا اصطلاح عموماً هغو بلواګانو ته کارېده، په کوم کې به چې د يوې اکثريت توکميزې ډلې د غړيو له خوا د نورو پېژندل شويو توکمونو په وړاندې د يرغل/هجوم يو عمل تر سره شوی و. په مذهبي بلوا کې مهم عنصر دين دی. بلوا کوونکې ډله د يو ټاکلي دين خلک يا شتمنۍ په نښه کوي، يا هغه څوک چې باور کېږي، د هغه دين سره اړيکه لري.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/07/03/india.pig.religious.riot/index.html|work=CNN|title=Thrown pig leads to religious riots in India|access-date=May 22, 2010|date=July 3, 2009}}</ref> د سپورټ بلوا لکه د نيکا بلواګانې کېدای شي هغه مهال پيل شي، کله چې يوه ټاکلې لوبډله يا يا لوبغاړی لوبه ګټي يا يې بايلي. شونې ده چې د دواړو لوبډلو مينه وال هم سره جګړه وکړي. شونې ده د سپورټ بلواوې د لوبډلو تر منځ د اتلولۍ د سيالۍ، د اوږدې مودې سياليو يا د نمرو د نژدې کېدو پر مهال پېښې شي. په متحده ايالاتو کې سپورټ د بلواوو تر ټولو عام لامل دی چې د نژدې له نيمايي څخه زياتو سياليو او لوبو سره ملګری وي. په متحده ايالاتو کې عموماً د سپورټ ټولې بلواوې د ګټونکې لوبدلې په ښار کې منځ ته راځي.<ref name="ballard20111226">{{cite news|url=https://vault.si.com/vault/2011/12/26/the-kiss|title=The Kiss|work=Sports Illustrated|date=2011-12-26|access-date=2020-08-27|author=Ballard, Steve|archive-date=2020-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126160322/https://vault.si.com/vault/2011/12/26/the-kiss|url-status=dead}}</ref> == اغېزې == د بلواوو اقتصادي او سياسي پايلې هومره پېچلې کېدای شي، څومره چې د دوی پېښېدل پېچلي دي. ډېر ځله په سملاسي ډول د شتمنۍ ويجاړتيا او خلکو ته زيان رسېدل د اندازې وړ دي. د ۱۹۹۲ز کال د لاس انجليس د بلوا پر مهال، ۲۳۸۳ تنه ټپيان شوي وو، له ۲۱۰۰۰ څخه زيات نيول شوي و، ۶۳ تنه وژل شوي او له ۷۰۰ څخه زيات سوداګرۍ مرکزونه سوځول شوي وو. د شتمنۍ زيان له يو ميليارډ ډالرو څخه زيات اټکل شوی و. د وژل شويو له منځه لږ تر لږه لس تنه یې د پوليسو يا ملي محافظتي ځواک له په ډزو وېشتل شوي وو.<ref>{{cite news|url=http://www.laweekly.com/2002-05-02/news/the-l-a-53/|title=The L.A. 53|author=Jim Crogan|date=Apr 24, 2002|work=LA Weekly}}</ref> په ورته توګه، د ۲۰۰۵ز کال د فرانسې مدني ناکراري تر درې اونيو پورې وغزېده او نږدې درې سوه ښارونو ته وغزېده. د پېښې په پای کې، له ۱۰،۰۰۰ زيات نقليه وسايط ويجاړ شوي او له ۳۰۰ زياتې ودانۍ سوځول شوې وې. له ۲۸۰۰ څخه زيات شکمن بلواګر نيول شوي وو او ۱۲۶ پوليس او د اور وژنې کار کوونکي ټپيان شوي وو. له دوه سوه ميلیونه يورو څخه زيات زيان اټکل شوی و. == د بلوا مديريت او قوانين == عموماً بلواوې پوليس سبمالوي، که څه هم په هر هېواد کې دا طريقې بدلې دي. شونې ده په هغو لارو چارو او وسلو کې چې پر دې مهال وکارول شي، بريد کوونکي سپي، د اوبو وسلې، پلاستيکي مرمۍ، د ربړ مرمۍ، د مرچکو شيندل، د وهلو نرم لرګي او وړونکې ډلګې شاملې وي. ډيری پوليس ځواکونه د پوليسو د نظم د حالت لپاره ټاکلي برخې لري. ځمکنۍ ملاتړ ډله (لندن)، ځانګړې ګزمې ډله (لندن)، «Compagnies Républicaines de Sécurité» ([[فرانسه]])، «Mobiele Eenheid » (هالنډ) او د نيولو واحدنه ([[المان]]) یې ځينې بېلګې دي. د پوليسو له خوا د بلواوو مديريتي چارو ته د داسې پېښو په مټ زيان رسېدلی دی، په کومو کې چې پوليس بلواوو او ډله ييز تاوتريخوالي ته په هڅولو تورن شوي دي. په داسې حال کې چې پورته يادې شوې وسلې داسې جوړې شوي چې وژونکې نه دي، بيا هم د دوی د کارېدو له امله يو شمېر خلک يا ټپیان او يا هم مړه شوي دي. د بېلګې په ډول، د تېرو پنځه دېرشو کلونو په اوږدو کې د ۱۹۷۰ څخه تر ۲۰۰۵ زکال پورې په شمالي ايرلينډ کې د ربړي مرميو له امله اولس تنه وژل شوي دي.<ref>{{cite web|url=http://www.quarry.nildram.co.uk/baton.htm|title=Less-lethal ammunition|author=Williams, Anthony G.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090903200133/http://www.quarry.nildram.co.uk/baton.htm|archive-date=2009-09-03|quote=an amended version of an article which first appeared in ''Jane's Police Products Review'', October/November 2007, and includes information from British 37mm Baton Rounds, which appeared in ''Small Arms Review'' in August 2008}}<!--The "quote" could be better re-written not as a quote and placed here instead of this comment, but uncommented (i.e. outside the cite web template).--></ref> === د نيولو ګواښ === د بلواګرو په وړاندې د سختو سزاوو په پرتله د نيولو لوړ ګواښ زیات اغېزناک دی. په داسې حال کې چې ډېر او لا پسې ډېر خلک له بلوا سره يو ځای کېږی، په همدې تناسب سره د نيولو ګواښ هم کمېږی، کوم چې بيا هم خلک له بلوا سره يو ځای کېدو ته هڅوي.<ref name="bb">[https://www.bloomberg.com/news/2011-08-12/how-riots-start-and-how-they-can-be-stopped-edward-glaeser.html How Riots Start, and How They Can Be Stopped: Edward Glaeser], Edward Glaeser, Bloomberg.com, Aug 12, 2011</ref> === ملي قوانين === ==== هندوستان ==== په [[هندوستان]] کې، د هندوستان جزا قانون (IPC) له مخې بلوا کول يو جرم دی.<ref>{{Cite web|url=http://devgan.in/indian_penal_code/index.php?q=rioting&a=1|title=IPC Section 146 - Rioting|website=A Lawyers Reference|access-date=2022-06-04|archive-date=2020-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123222453/http://devgan.in/indian_penal_code/index.php?q=rioting&a=1|url-status=dead}}</ref> ==== انګلستان او ويلز ==== په انګلستان او ويلز کې بلوا يوه قانوني جرم دی. دا قانون د عامه نظم قانون ۱۹۸۶ ز کال د لومړۍ مادې (۱) په مټ جوړ شوی دی. د همدې قانون په ۱ (۱) څخه تر (۵) مادو پورې داسې وايي:<blockquote>(۱) هر کله چې ۱۲ يا له دې څخه زيات کسان په يو ځای کې موجود وي د يوې شريکې موخې لپاره له تاوتريخوالي کار اخلي يا ناقانونه ګواښ پېښوي او د دوی کار داسې وي (یعنې په یو ځای) چې د همدې پېښې په ځای کې له شته معقول استقامت لرونکي شخص سره د خپل شخصي خونديتابه وېره پيدا شي، د دې اشخاصو هر يو، کوم چې د يوې شريکې موخې لپاره له ناقانونه تاوتريخوالي څخه کار اخلي د بلوا مرتکبين دي. </blockquote> == سرچينې == cnhcgk9q1hd9ot7y1mxjo8uibyw04ns 0 62671 369809 337848 2026-10-11T07:44:32Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369809 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}} '''مايا انجيلو''' (پيدايښتي نوم يې مارګوريټ اينی جانسن دی، ۱۹۲۸ اپريل ۴ – ۲۰۱۴ مۍ ۲۸) يوه امريکايۍ ژوند لېکونکې، مشهوره شاعره او مدني حقوقو فعاله وه. هغې اوه ژوند لیکونه، د مقالو درې کتابونه، د شاعرۍ ګڼ کتابونه  خپاره کړي او له پنځوس کلونو څخه په زيات خپاره عمر کې د ګڼو ډرامو، فلمونو او تلويزیني پروګرامونو امتياز هغې ته ورکول کېږي. نوموړې لسګونه جايزې او له پنځوسو زيات افتخاري سندونه تر لاسه کړي دي. انجيلو د اوو خپل ژوند لیکلو د لړۍ له امله زيات شهرت موندلی، کوم چې د هغې په ماشومتوب او د ځوانۍ د لومړيو کلونو پر تجربو تمرکز لري. لومړی يې چې د «زه پوهېږم چې ولې د پنجرې مرغۍ سندره وايي» (۱۹۶۹) په نوم و، د نوموړې تر اولس کلنۍ پورې د هغې د  ژوند په اړه دی چې نوموړې ته يې په نړيواله کچه پېژندګلو او ستاينه ورکړل.<ref>{{cite web |date=December 17, 2013 |title=Maya Angelou |url=http://www.swisseduc.ch/english/readinglist/angelou_maya/pronun.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217043543/http://www.swisseduc.ch/english/readinglist/angelou_maya/pronun.html |archive-date=December 17, 2013 |publisher=SwissEduc.com}}</ref><ref>{{Cite magazine|title=Dr. Maya Angelou|date=December 2009|last=Glover|first=Terry|magazine=Ebony|issue=2|page=67|volume=65}}</ref><ref name="whosehonor">{{cite news|last1=Stanley|first1=Alessandra|title=Whose Honor Is It, Anyway|url=https://www.nytimes.com/1992/05/17/style/whose-honor-is-it-anyway.html|access-date=November 23, 2014|work=The New York Times|date=May 17, 1992}}</ref> نوموړې د ځوانۍ پر مهال د يو لړ عجيبه کارونو څخه وروسته شاعره او ليکواله شوه. په دې کارونو کې په پخلنځي کې کار کول، جنسي دنده، د نايټ کلب کار کوونکې، د «پورګي او بس» (يو ډرامايي کار دی چې موسيقي او سندرغاړي پکې وي) د لوبغاړو غړيتوب، د سويلي مسيحي مشرتابه کنفرانس همغږې کوونکې او له نېواک څخه د افريقا د ازادولو پر مهال په مصر او ګانا کې خبريالۍ دندې شاملې وې. هغه همدا راز يوه هنرمنده، لیکواله، د ډرامو، فلمونو او عامو تلويزيوني پروګرامونو لارښوده او توليدونکې وه. په ۱۹۸۲ز کال کې نوموړې د شمالي کارولينا د «وينسټن-ساليم» د «ويک فارسټ» پوهنتون له خوا په امريکايي مطالعاتو کې د لومړۍ «رينالډز» پروفيسرې په توګه ونومول شوه. نوموړې د مدني حقوقو په خوځښت کې فعاله وه او په ۱۹۹۰ز لسيزه کې يې له کشر مارتين لودر کينګ او ميلکم ايکس. سره ګډ کار وکړ. د ۱۹۹۰ز لسيزې په پيل کې، نوموړې په يو کال کې د ويناوالۍ په حلقو کې نژدې اتیا ځلې راڅرګنده شوه، هغه څه چې نوموړې تر خپلې اتيا کلنۍ پورې دوام ورکړ. په ۱۹۹۳ز کال کې، انجيلو د بل کلنټن د کار پيلولو په لومړيو مراسمو کې د « On the Pulse of Morning» (۱۹۹۳) په عنوان خپل شعر ووايه او په دې سره نوموړې په ۱۹۶۱ز کال کې د جان ايف کينډي د ولسمشرۍ د پيل په مراسمو کې د «رابرټ فراسټ» څخه وروسته لومړۍ شاعره شوه چې د پرانيستې مراسمو کې يې يو شعر ووايه. د « I Know Why the Caged Bird Sings» په خپرېدو سره انجليو په عام ډول د خپل ذاتي ژوند په اړه بحثونه پيل کړل. د تور پوستو خلکو او ښځو د وياندې په توګه د هغې درناوی کېدو او د هغې اثار د تور پوستو د کلتور دفاع بلل کېده. د هغې اثار په ټوله نړۍ کې په ښوونځیو او پوهنتونونو کې کارول کېږي، که څه هم داسې هڅې شوي دي چې د متحده ايالاتو په ځينو کتابتونونو کې د هغې کتابونه بند کړای شي. د انجليو تر ټولو مشهور اثار د خپل ژوندليک افسانو په نوم ياد شوي دي، خو ډيری نيونکي دا ليکنې خپل ژوند لیکونه بولي. نوموړې پر «ژانر» (نوږ) په نيوکې کولو، بدلولو او پراخولو سره په څرګند ډول د خپل ژوند لیک ليکلو عام جوړښت وننګولو. د هغې کتابونه د توکمپالنې، پېژندګلو، کورنۍ او سفر په څېر موضوعاتو باندې متمرکز دي. == د ژوند لومړي کلونه == «مارګوريټ ايني جانسن» د «ميسوري» په «سينټ لويۍ» کې د ۱۹۲۸ز کال د اپريل په څلورمه نېټه زېږېدلې وه، پلار يې «بيلي جانسن» نومېدو، څوک چې يو دروازه ساتونکی او د سمندري قواوو د خوراکونو متخصص و او مور يې «ويوين (بکسټر) جانس» نومېده، څوک چې يوه نرسه او د کارتونو سوداګره وه. د انجليو مشر ورور «کشر بيري» نومېدو چې عرفي نوم يې «مارګوريټ «مايا» و، کوم نوم چې له «مايي» يا «مايي سسټر» څخه اخستل شوی دی. هغه مهال چې انجليو درې کلنه او ورور يې څلو رکلن و، د دوی د مور او پلار «له ناورین څخه ډک» واده پای ته ورسېد او د دوی پلار دوی د خپلې نيا «ايني هينډرسن» سره د استوګنې لپاره يواځې د اورګاډي په سفر کې د «ارکنساس» «سټيمپس» ته واستول. د هغه مهال د افريقايي الاصله امريکايانو سخت اقتصاد ته په کتنې سره د انجليو نيا په «يوه هېښونکیې استثناء» کې، د ستر رکود او دويمې نړيوالې جګړې پر مهال له مالي اړخه نېکمرغي تر لاسه کړه، ځکه په هغه مغازه کې چې نوموړې درلوده لومړني اړين توکي پلورل کېدل او ځکه بريالۍ وه چې «هغې په پوره هوښيارتيا او اخلاص سره هلته پانګونه کړې وه».<ref>{{Cite news|url=https://thestarphoenix.com/news/Angelou+optimism+overcame+hardships/9887987/story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531112037/http://www.thestarphoenix.com/news/Angelou%2Boptimism%2Bovercame%2Bhardships/9887987/story.html|archive-date=May 31, 2014|title=Angelou's optimism overcame hardships|last=Ferrer|first=Anne|date=May 29, 2014|work=The Star Phoenix|access-date=May 30, 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="lupton-4">Lupton, p. 4.</ref><ref>Angelou (1969), p. 67.</ref><ref>Angelou (1969), p. 6.</ref><ref>{{Cite book|title=Racism in Maya Angelou's I Know Why the Caged Bird Sings|last=Johnson|first=Claudia|publisher=Gale Press|year=2008|isbn=978-0-7377-3905-3|location=Detroit, Michigan|editor-last=Johnson|editor-first=Claudia|chapter=Introduction|page=11}}</ref> څلور کاله وروسته، کله چې انجليو اوه کلنه وه او د هغې ورور اته کلن و، د دوی پلار «له خبرتيا پرته سټمپس ته راغلو» او دوی يې د خپلې مور پاملرنې لپاره «سينټ لويس» ته ستانه کړل. په اته کلنۍ کې، کله چې هغه له خپلې مور سره اوسېده، د هغې د مور هلک ملګري (بوای فرينډ) له هغې سره ناوړه چلند او په هغې جنسي تيری وکړ، د دې سړي نوم «فريمن» و. هغې خپل ورور ته دا خبره وکړه، نوموړی بیا نوره کرنۍ خبره کړه. فريمن مجرم وبلل شو، خو يواځې د يوې ورځې لپاره بندي شو. له خوشې کېدو څلور ورځې وروسته، هغه ووژل شو، شونې ده چې د انجليو د کاکاګانو له خوا وژل شوی وي. انجنليو د نژدې پنځو کلونو لپاره چوپه خوله وه، د هغې په وينا باور يې درلود چې «ما فکر کاوه زما اواز هغه وژلی دی، ما هغه سړی وژلی دی، ځکه ما د هغه نوم واخيست. او بيا ما فکر وکړ چې زه به کله هم بيا خبرې ونه کړم، ځکه چې زما اواز هر څوک وژلای شي».د «مارسيا اين ګليسپي» او د هغې د ملګرو په وينا، چا چې د انجليو ژوند لیکلی دی، دا د انجليو د چوپتيا پړاو و، کله چې هغې د غېر معمولي يادښت، د کتابونو او ادب سره مينه او دا وړتيا پیدا کړل چې په خپل شا اوخوا کې نړۍ ته غوږ کېږدي او ویې ګوري.<ref>Angelou (1969), p. 52.</ref><ref>{{cite book|title=Maya Angelou's I Know Why the Caged Bird Sings: A Casebook|url=https://archive.org/details/mayaangelousikno00joan|url-access=registration|author=Braxton|publisher=Oxford University Press|year=1999|page=[https://archive.org/details/mayaangelousikno00joan/page/121 121]|isbn=978-0-19-511607-6|first=Joanne M.}}</ref><ref>Lupton, p. 5.</ref><ref>{{cite web |date=October 2005 |title=Maya Angelou I Know Why the Caged Bird Sings |url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/133_wbc_archive_new/page2.shtml |access-date=December 17, 2013 |work=[[World Book Club]] |publisher=[[BBC World Service]]}}</ref><ref>Gillespie et al., p. 22.</ref> د فريمن له وژنې لږ وخت وروسته، کله چې انجليو اته کنله او ورور يې نهه کلن و، انجليو او د هغې ورور بېرته خپلې نیا ته واستول شول. نوموړې په «سټمپس» کې د «لافايټي» ولسوالۍ روزنيز ښوونځي کې داخله شوه، کوم چې د «روسانوالډ» يو ښوونځی و. انجليو وايي چې د هغې يو ښوونکي او د هغې د کورنۍ یو غړي «اغلې برتا فلورز» له هغې سره مرسته وکړه چې بيا خبرې پيل کړي، هغه يې په دې ويلو سره ننګولې وه چې «ته له شاعرۍ سره مينه نه لرې، تر هغه وخته چې شاعري ونه وايې». «فلاورز» هغه د «چارلس ډکنز، وليام شکسپير، ايډګر ايلن پو، جارجيا ډګلس جانس» او «جيمز ويلډن جانسن» په څېر لیکوالانو سره بلده کړه، دا هغه ليکوالان وو چې د هغې په ژوند او مسلک يې اغېز پرېښود، تر څنګ يې تور پوستو ښځينه هنرمندانو پر هغې اغېز کړی و لکه «فرانسس هارپر، اين سپينسر» او «جيسي-فوسيټ».<ref>Gillespie et al., pp. 21–22.</ref><ref name="angelou-13">Angelou (1969), p. 13.</ref><ref>Gillespie et al., p. 23.</ref><ref name="lupton-15">Lupton, p. 15.</ref><ref>{{Cite news|date=May 28, 2014|title='Fresh Air' Remembers Poet And Memoirist Maya Angelou|work=National Public Radio|url=https://www.npr.org/2014/05/28/316707321/fresh-air-remembers-poet-and-memoirist-maya-angelou|access-date=July 9, 2021}}</ref><ref>{{cite news|last1=Jannol|first1=Hannah|date=December 7, 2017|title=The Little Known Story of How a Jewish Sears Exec. Helped His African-American Neighbors|url=https://jewishweek.timesofisrael.com/educating-every-child/|url-status=live|publisher=New York Jewish Week|access-date=July 9, 2021}}</ref> کله چې انجليو څوارلس کلنه او ورور يې پنځلس کلن و، هغه او ورر يې يو خل بيا له مور سره يو ځای شول، څوک چې له هغه وروسته د کلفورنيا اوکلينډ ته تللې وه. د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال، انجليو د کلفورنيا ليبر ښوونځي کې زده کړې وکړې. په شپاړس کلنې کې په «سان فرانسسکو» کې د ښاري بسونو لومړۍ تور پوستې ښځينه کلنډره شوه. هغې دا کار سخت غوښت او د دې برخې د کار کونکو د لباس ستاينه به يې کوله – دومره زيات چې د هغې مور دا د هغې «د خوبونو دنده» بللې وه. د هغې مور نوموړې وهڅوله چې دا کار تر لاسه کړي، خو هغې ته يې خبرداری ورکړ چې هغه بايد ژر ورسېږي او له نورو څخه زيات کار ته به اړتيا ولري. په ۲۰۱۴ز کال کې، انجليو د «هغه ښځې چې ملت يې په خوځښت راوست» د ناستو د برخې په توګه د لږکیو د لېږد مسئولينو د کنفرانس څخه د ټول ژوند لاسته راوړنو جايزه تر لاسه کړه. <ref>{{cite web |author= |date=1 February 2021 |title=Maya Angelou {{!}} Market Street Railway |url=https://www.streetcar.org/tag/maya-angelou/ |website=Market Street railway |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210610202008/https://www.streetcar.org/tag/maya-angelou/ |archivedate=10 June 2021 |access-date=12 July 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>Gillespie et al., p. 28.</ref><ref name="Brown2014">{{cite web |author=Brown, DeNeen L. |date=March 12, 2014 |title=Why Maya Angelou wanted to become a street car conductor |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/she-the-people/wp/2014/03/12/why-maya-angelou-wanted-to-become-a-street-car-conductor/ |access-date=June 26, 2018 |website=She The People [blog] |publisher=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Fernandez2014">{{cite news|last1=Fernandez|first1=Lisa|title=Maya Angelou Was 1st Black, Female San Francisco Street Car Conductor|url=https://www.nbcbayarea.com/news/local/Maya-Angelou-Was-1st-Black-San-Francisco-Cable-Car-Conductor-260930551.html|access-date=September 27, 2018|work=[[NBC]]|date=May 28, 2014}}</ref> د ښوونځي له بشپړولو درې اونۍ وروسته، د اولس کلنۍ په عمر کې، د هغې زوی «کلايډي» وزېږېد (چا چې وروسته خپل نوم په ګايي جانسن بدل کړ).<ref>Angelou (1969), p. 279.</ref><ref>{{Cite news|title=35 Who Made a Difference: Maya Angelou|date=November 1, 2005|url=http://www.smithsonianmag.com/people-places/10013086.html|last=Long|first=Richard|work=Smithsonian Magazine|access-date=December 17, 2013|archive-date=November 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105212115/http://www.smithsonianmag.com/people-places/10013086.html|url-status=dead}}</ref> == مسلک == === بلوغ او د مسلکي ژوند لومړي کلونه ۱۹۵۱-۶۱ === په ۱۹۵۱ز کال کې، انجليو له «توش انجليوس» سره واده وکړ، څوک چې يونانی او د برېښنا په برخه کې يې کار کاوه، پخوانی ماڼو و او شوقي موسيقار و، دا واده داسې مهال تر سره شو چې هغه مهال د نسلي توپير لرونکو تر منځ اړيکې بدې بلل کېدې (د تور او سپین پوستو ودونه اړيکې) او مور يې له دې واده سره مخالفت کړی و. دا مهال هغې د نڅا په ټولګیو کې برخه اخسته او د نڅاګرو او د نڅا له لارښودونکو «ايلون ايلي» او «روت بيک فورډ» سره يې وليدل. ايل او انجليو د نڅا يوه ډلګۍ جوړه کړه او خپلو ځانونو ته يې د « Al and Rita» نوم ورکړ، دوی په ټوله سان فرانسيسکو کې د تور پوستو د ورورګلوۍ سازمانونو کې عصري نوڅاوې وړاندې کولې، خو کله هم بريالي نه شول. انجليو او د هغې نوي مېړه او د دوی زوی د نیويارک ښار ته ولاړل، څو هلته وکولای شي له «ترينډاډي» نڅاګر «پيرل پرايمس» سره افريقايي نڅا ولولي، خو يو کال وروسته بېرته سان فرانسيسکو ته ستنه شوه.<ref>Hagen, p. xvi.</ref><ref>Gillespie et al., pp. 29, 31.</ref><ref>Gillespie et al., pp. 36–37.</ref><ref name="angelou-95">Angelou (1993), p. 95.</ref> == سرچينې == 6if7sda1n93pszd7lmiabh4yy5hd2us 0 63155 369808 283544 2026-10-11T07:18:00Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369808 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}} لومړی لوئي فیلیپ (۶ اکتوبر ۱۷۷۳ – ۲۶ اګست ۱۸۵۰ زکال) له ۱۸۳۰ زکال څخه تر ۱۸۴۸ زکال پورې د فرانسې پاچا و. د لوئي فیلیپ په توګه د شارتر ښار دوک د انقلابي جګړو پر مهال د ځواکونو په قوماندانۍ سره ځان څرګند کړ، خو هغه وخت له جمهوریت سره مخالف شو چې هغو د شپاړلسم لوئي د اعدام پرېکړه وکړه. نوموړی په ۱۷۹۳ زکال کې د فرانسې د سلطنت د بیا رامنځته کولو له توطئې سره د اړیکې لرلو له امله سویس ته وتښتېد. پلار یې دویم لوئي فلیپ چې د اورلئان دوک و؛ شک ورباندې شو او اعدام شو. خپله لوئي فیلیپ د ۲۱ کلونو لپاره تر هغه مهاله چې بوربنان بېرته سلطنت ته ورسېدل په تبعید کې پاتې شو. نوموړی په ۱۸۳۰ زکال کې وروسته له هغه واک ته ورسېد چې د تره زوی یې لسم شارل د جولای د انقلاب له امله اړ شو واک پرېږدي. د لوئي فیلیپ پاچاهي د جولای د پاچاهۍ په نوم پېژندل کېږي چې په کې صنعت کارانو او بډایه بانکوالو واک درلود. هغه له ۱۸۴۰ زکال څخه تر ۱۸۴۸ زکال پورې تر ډېره له دې امله چې د فرانسوي سیاستوال فرانسوا ګیزو تر اغېز لاندې و؛ د محافظه کارو سیاستونو پیروي کوله. هغه همدارنګه له بریتانیا سره د ملګرتیا اړیکې پراخې کړې او د الجزایر په نیولو سره یې د فرانسې له استعماري پراختیا ملاتړ کاوه. د ۱۸۴۷ زکال پر مهال د اقتصادي ستونزو له امله د هغه محبوبیت راکم شو او په ۱۸۴۸ زکال کې د فرانسې د انقلاب څخه وروسته اړ شو واک پرېږدي. هغه خپل پاتې ژوند په انګلستان کې په تبعید کې تېر کړ. د هغه پلویان د اورلئانېستانو په نوم پېژندل کېږي چې له سلطنت غوښتونکو (Legitimists) سره مخالف و هغوی چې د بوربن کورنۍ د اصلي سلسلې او بوناپارتېستانو ملاتړي و؛ بوناپارتېستانو له بوناپارت کورنۍ ملاتړ کاوه چې په کې لومړی ناپلیون او دریم ناپلیون شامل دي (یوازې دوی ته نه محدوده کېږي). == د فرانسې پاچا (۱۸۳۰-۱۸۴۸ زکال) == په ۱۸۳۰ زکال کې د جولای انقلاب لسم شارل له واکه راوپرځاوه؛ هغه د خپل لس کلن لمسي هانري په ګټه چې د بوردو دوک و له واکه لاس واخیست. لسم شارل، لوئي فیلیپ د دو رویوم د برید جنرال په توګه وګماره او له هغه یې وغوښتل چې د خلکو د منتخبو استازو په جرګه کې د هغه د لمسي له ځای ناستوب ملاتړ وکړي. لوئي فیلیپ دغه کار ونکړ څو واک ته یې د رسېدو خپل چانس ډېر شي. په پایله کې له دې امله چې جرګه د لوئي فیلیپ له لیبرال سیاستونو او همدارنګه په وګړو د هغه له محبوبیت کافي معلومات لرل؛ نوموړی یې د فرانسې پاچا وټاکه او د بوربن د لویې کورنۍ ځای ناستی یې کړ. لسم شارل او د لمسي په ګډون یې کورنۍ بریتانیا ته تبعید شوه. ځوان پخوانی پاچا، د بوردو دوک، چې په تبعید کې یې ځانته د شامبورډ د کنټ عنوان ځانګړی کړی و، وروسته د فرانسې د واک مدعي شو او د لژیتمیستانو له خوا یې ملاتړ وشو. لوئي فیلیپ د ۱۸۳۰ زکال د اګست په ۹ مه د پاچا لومړي لوئي فیلپ په توګه لوړه وکړه. واک ته له رسېدو سره هغه ځان ته د فرانسویانو د پاچا لقب وټاکه – هغه چې وړاندې د ۱۷۹۱ زکال د لنډمهالي اساسي قانون له مخې شپاړلسم لوئي ته ورکړل شوی و. دغه لقب د قلمرو پر ځای خلکو ته له پاچاهي سره اړیکه ورکوله چې موخه یې هم د سلطنت غوښتونکي لسم شارل او د هغه د کورنۍ د ادعاو کمزوري کول و. <ref>{{cite web |title=Louis-Philippe Biography |url=http://www.biography.com/people/louis-philippe-9387069 |access-date=13 May 2014 |publisher=The Biography.com Website}}</ref> هغه د ۱۸۳۰ زکال د اګست په ۱۳ مه د یو فرمان په لاسلیک کولو یوه نوې کړنلار تعریف کړه چې له مخې یې د هغه اولادونه او همدارنګه یې پرې ګرانې خور کولای شول د اورلئان د مټ په توګه د اورلئان تخلص ځانته وټاکي؛ د دغه فرمان له مخې د هغه مشر زوی شاهزاده رویال (نه دوفین) ته د اورلئان د دوک لقب ورکړل شو خو نور زامن یې باید خپل پخواني القاب وکاروي. همدارنګه خور او لوڼو یې کولای شول یوازې د اورلئان د شهزادګیو لقب ځانته وکاروي نه د فرانسې. د فرانسې پاچاهۍ ته د هغه د رسېدو ډول د روسیې د سترواک لومړي نیکولاس له خوا خیانت وګڼل شو او د دوی ترمنځ اړیکه له منځه لاړه. په ۱۸۳۲ زکال کې د هغه لور، شهزادګۍ لوئیز ماري، د بلجیم له پاچا لومړي لئوپولډ سره واده کړ. له همدې امله د ده په لمسیانو کې د بلجیم راتلونکي پاچاهان او همدارنګه د مکسیکو ملکه کارلوټا هم شاملېدله. == واکمني == لوئي فیلیپ په ساده ډول حکومت کاوه او د وړاندې پاچاهانو په پرتله یې له ډېرو لګښتونو او تجملاتي چارو ډډه کوله. له دغې ظاهري سادګۍ سره بیا هم بډایه بورژوازي د هغه ملاتړ کاوه. په پیل کې د هغه ډېره دا خوښېده چې د «وګړو پاچا» او یا هم د «بورژوازي پاچا» ورته وویل شي، خو د هغه محبوبیت له دې امله چې اداره یې په مخ پر زیاتېدونکي ډول محافظه کاره او سلطنتي بلل کېده او غوښتل یې چې د ناپلیون پاتې شوني بېرته فرانسې ته راوګرځوي، له منځه لاړ. د هغه تر مدیریت لاندې د کارګري طبقې وضعیت خراب شو او د وګړو د عوایدو ترمنځ پام وړ فاصله رامنځته شوه. د بهرني سیاست په برخه کې یې آرامه اړیکه لرلې او له لویې بریتانیا سره یې د ملګرتیا لاس ورکړ.<ref>{{Cite journal|url=https://doi.org/10.2307/2548358|doi=10.2307/2548358|jstor=2548358|title=The Anglo-French Entente under Louis-Philippe|last1=Bastide|first1=Charles|journal=Economica|year=1927|issue=19|pages=91–98}}</ref> په ۱۸۴۶ زکال کې صنعتي او کرنیز کړکېچ د ۱۸۴۸ زکال انقلابونو ته لمن ووهله چې د دې لامل وګرځېدل لوئي فیلیپ له واکه لاس پر سر شي.<ref>{{cite web |title=Louis-Philippe King of France |url=https://www.britannica.com/biography/Louis-Philippe |access-date=8 June 2019 |website=www.britannica.com}}</ref> == له واکه ګوښه کېدل او مړینه (۱۸۴۸- ۱۸۵۰ زکال) == د ۱۸۴۸ زکال د فبروري په ۲۴ مه، د ۱۸۴۸ زکال د فبروري د انقلاب پر مهال، پاچا لوئي فیلیف د خپل ۹ کلن لمسي فیلیپ په ګټه چې د پاریس کنټ و؛ واک خوشی کړ. لوئي فیلپ له هغه څه په وېرې چې د شپاړلسم لوئي سره شوي و په چټکۍ سره یې د قیافې په بدلولو پاریس خوشی کړ. د لوئي پر خلاف چې له لګښتمن ټرانسپورټ څخه په ګټنې له پاریس وتښتېد، هغه د «مسټر سمېت» په نامه له یو عادي ټکسي څخه په کار اخیستو انګلستان ته وتښتېد او د خپل ژوند وروستي کلونه یې د «دو نویلي د کنټ» تر عنوان لاندې په نه پېژندل کېدوني ډول تېر کړل.  د فرانسې ملي شورا په پیل کې هوډ درلود څو ځوان فیلیپ د پاچا په توګه ومني خو د عمومي افکارو قوي جریان د هغو مخه ونیوله. د فبروري په ۲۶ مه دویم جمهوریت اعلان شو. لوئي ناپلیون بوناپارټ د ۱۸۴۸ زکال د ډسمبر په ۱۰ مه د منتخب ولسمشر په توګه واک ته ورسېد؛ هغه ځان د ټول ژوند لپاره د فرانسې ولسمشر او بیا یې په ۱۸۵۲ زکال کې د سترواک دریم ناپلیون په توګه اعلان کړ. لوئي فیلیپ او کورنۍ یې د لویې بریتانیا د ساري په کلرمونټ کې په تبعید کې پاتې شول، په داسې حال کې چې د باری سنټ اډمونډز په انجل هېل کې د هغه یوه تابلو په دې دلالت کوي چې هغه د یو څه مودې لپاره هلته هم ژوند کړی؛ په ډېر احتمال سره له دې امله چې د هغه ملګري مارکوئز بریسټول همدلته نږدې په ایکورث کور کې ژوند کاوه. دغې شاهي جوړې یو څه موده په سنټ لئونارډ کې سیند ته څېرمه تېره کړه او بیا وروسته په برایټون کې د مارکوئز کورته کډه شول. لوئي فیلیپ د ۱۸۲۵ زکال د اګست په ۲۶ مه په کلرمونټ کې ومړ. نوموړی لومړی د ویبرېج د ساري په سنټ چارلز بورومئو کلیسا کې خښ شو. په ۱۸۷۶ کې د هغه او د مېرمنې پاتې شوني یې فرانسې ته یوړل شول او د اورلئان د کورنۍ هدیرې په Royale de Dreux کلیسا کې چې په ۱۸۱۶ زکال کې یې مور جوړه کړې وه او د هغې له مړینې یې لویه او تزئین کړې وه؛ خښ کړای شول. <ref name="historymap.info-">[http://wiki.historymap.info/Royal_Victoria_Hotel#Notable_Visitors Royal Victoria Hotel - Historical Hastings Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220702013127/https://wiki.historymap.info/Royal_Victoria_Hotel#Notable_Visitors |date=2022-07-02 }}, accessdate: 22 May 2020</ref> == سرچينې == najc3ivquvegr81fefmqm0ymvmhx3oc 0 64144 369810 285270 2026-10-11T10:05:02Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369810 wikitext text/x-wiki پاکه ټيکنالوژي چې لنډيز يې د '''cleantech''' په ډول لېکل کېږي، هر هغه بهير، توليد يا خدمات دي چې د انرژۍ د مهمې اغېزمنتيا د پرمختګ، د سرچینو پايدلي استعمال يا چاپېريال ساتنې د فعاليتونو له لارې منفي چاپيريالي اغېزې کموي. په پاکې ټيکنالوژۍ کې د بيا رغولو، بيا نوي کېدو انرژۍ، معلوماتي ټيکنالوژي، زرغون نقل و حمل، برېښنايي موټرونه، زرغونه کيميا، رڼا اچول، خړې اوبه، او نورو ډېرو په اړوند د ټيکنالوژيو يوه پراخه لړۍ شامله ده. چاپيريالي مالي تمويل يوه داسې طريقه ده، د کومې په مټ چې د نوې پاکې ټيکنالوژۍ پروژې د کاربن کريډټس په مټ مالي تمويل تر لاسه کولای شي. يوه داسې پروژه چې د اقليم د بدلون د کمولو په نظر کې نيولو سره جوړه شوې ده، کومه چې د کاربن پروژې په نوم هم پېژندل کېږي. «Clean Edge» چې د پاکې ټېکنالوژۍ يو څېړنيز شرکت دی، پاکه ټیکنالوژي په دې ډول تشريح کړې ده چې «د توليداتو، خدماتو او پروسو يوه متنوعه لړۍ، کومه چې د نوي کېدو وړ موادو او انرژۍ د سرچينو په استعمالولو سره، د طبيعي سرچينو کارول په هېښونکي ډول کموي او په دې ډول د اخراج يا فاضله مواد له منځه وړي». کلين ايج وايي چې «که ترې غوره نه وي، خو پاکې ټيکنالوژۍ د دوی له دوديزو سيالانو سره مسابقتي حالت کې دي. ډېرې مهمې اضافي ګټې وړاندې کوي، د يادونې وړ يې د دې ټيکنالوژيو دا وړتيا ده چې په پرمختلليو او مخ پروده دواړو هېوادونو کې د خلکو ژوند ته ښه والی بښي». د ۲۰۰۰ز کال په شا اوخوا کې، کله چې په دې ټيکنالوژۍ توجه زياته شوه، نو د پاکې ټيکنالوژۍ په برخه کې په پانګونه کې هم زياتوالی راغی. د ملګرو متلونو د چاپېريال ساتنې د پروګرام تر مخې د باد، لمريزې او بايوفيول شرکتونو په ۲۰۰۷ز کال کې په مالي مرسته کې ۱۴۸ ميليارده امريکايي ډالره تر ټولو لوړ مبلغ تر لاسه کړ، ځکه چې د تيلو زیاتېدونکي نرخونه او اقليمي بدلون تګلارو په نوې کېدو وړ انرژۍ کې د پانګونې هڅونه وکړه. له دې مبلغ څخه ۵۰ ميليارډه ډالره د باد طاقت کې لګول شوي. په ټوليز ډول، له ۲۰۰۶ څخه تر ۲۰۰۷ز کال پورې د پاکې انرژۍ او د انرژۍ د اغېزمنتيا په صنعتونو کې په پانګونه کې ۶۰٪ زياتوالی راغلی. په ۲۰۰۹ز کال کې، «ايج» وړاندوينه کړې وه چې د پاکې ټيکنالوژۍ درې ستر سکتورونه به تر ۲۰۱۸ز کال پورې ۳۲۵.۱ ميليارده عايد ولري چې هغه درې ډګرونه لمريز فوټوولټيک، د باد طاقت او بايوفيول دي.<ref>{{cite web |title=Archived copy |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601081&sid=apeyv.EIQQv4&refer=australia |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100525071904/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601081 |archive-date=2010-05-25 |access-date=2017-03-06 |website=[[Bloomberg News]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://seekingalpha.com/article/125281-solar-wind-and-bio-fuels-impressive-growth-surge-in-08|title=Solar, Wind and Biofuels' Impressive Growth Surge in '08|last=Addison|first=John|date=2009-03-11|work=Seeking Alpha|access-date=2018-01-03|language=en-US}}</ref> د MIT انرژۍ د نوښت کاري مقالې تر مخې چې د ۲۰۱۶ز کال په جولای مياشت کې خپره شوې وه، له ۲۰۰۶ څخه تر ۲۰۱۱ز کال پورې پاکې ټيکنالوژۍ ته د اوږدې مودې ودې په موخه د وړاندې شويو پنځه ويشت ميليارده امریکايي ډالرو څخه زيات مبلغ له منځه شا او خوا نيمايي يې کله هم بېرته تر لاسه نه شو. په راپور کې د پاکې ټيکنالوژۍ ناهيلی کونکی خطر/عايد مشخصات او د توليد د اندازې تر لاسه کولو لپاره د نويو موادو، کيمياوي، يا پروسو چمتو کوونکو شرکتونو ناوړتيا د دې د ناکامېدو د عواملو په توګه ښودل شوي دي. <ref>{{Cite web |last1=Gaddy |first1=Benjamin |last2=Sivaram |first2=Varun |last3=O’Sullivan |first3=Dr. Francis |year=2016 |title=Venture Capital and Cleantech: The Wrong Model for Clean Energy Innovation |url=https://energy.mit.edu/wp-content/uploads/2016/07/MITEI-WP-2016-06.pdf |publisher=MIT Energy Initiative |location=77 Massachusetts Ave., Cambridge, MA 02139, USA |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191120003851/https://energy.mit.edu/wp-content/uploads/2016/07/MITEI-WP-2016-06.pdf |archivedate=2019-11-20 |access-date=2022-09-10 |url-status=dead}}</ref> پاکه ټيکنالوژي همدا راز د شرکتونو او سوداګريو په منځ کې هم د يوې اړينې موضوع په توګه راڅرګنده شوه. دا کولای شي د هر شرکت لپاره ککړتياوې او خيرن سون توکي کم کړي، پرته له دې چې صنعت يې په نظر کې ونیول شي، همدا راز د پاکې ټيکنالوژۍ کارول يوه مسابقتي ګټه هم ګرځېدلې ده. د خپل شرکتي ټولنيز مسئولیت (CSR) د موخو د جوړولو له لارې، د پايښت په دود کولو سره، دوی د پاکې ټيکنالوژۍ او نورو لارو چارو په کارولو کې برخه اخلي. د « Fortune Global 500» په نوم شرکتونو په ۲۰۱۸ز کال کې د CSR په فعاليتونو کې په کلني ډول نږدې ۲۰ ميليارده امریکايي ډالر لګوي.<ref>{{Cite news|url=https://hbr.org/2018/01/stop-talking-about-how-csr-helps-your-bottom-line|title=Stop Talking About How CSR Helps Your Bottom Line|last1=Meier|first1=Stephan|date=2018-01-31|work=Harvard Business Review|last2=Cassar|first2=Lea|issn=0017-8012}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781498777117|title=Introduction to Sustainability Analytics|last=Ramanan|first=Ram|date=2018-07-04|publisher=CRC Press|isbn=9781315154909|edition=1|language=en|doi=10.1201/9781315154909}}</ref> == تعريف == د پاکې ټيکنالوژۍ توليدات يا خدمات هغه دي، کوم چې عملياتي فعاليت، توليد يا اغېزمنتيا ښه کوي، په داسې حال کې چې لګښتونه، استعمالول، د انرژۍ مصرفول، فاضله مواد يا چاپېريالي ککړتيا کموي. بنسټ يې د پېرودونکو، تنظيونکو او صنعت له خوا د انرژۍ د توليد په پاکو بڼو کې زیاته شوې لېوالتيا ده – په ځانګړي ډول، شونې ده چې د نړيوالې تودوخې، اقليمي بدلون او د فوسيلي سون توکو د سوځولو څخه پر طبيعي چاپېريال د غورځېدونکو اغېزو په اړه پوهاوي کې زياتوالی يې هم بنسټ وي. پاکه ټیکنالوژي تر ډېره بريده په خطرناکو برخو کې د پانګونې او د ځمکې د استعمالونکو سازمانونو سره تړل کېږي. د خطر منونکو پانګونو په ټولنه کې د خپلې منشأ له امله دا اصطلاح له تاريخي اړخه د زرغونو سوداګريو (شنه تجارتونه هغه دي، کوم چې په اقتصاد،ټولنه يا چاپېريال ناوړه اغېزې نه کوي)، پايښت، يا درې ګونو صنعتونو (درې ګوني صنعتونه مالي، ټولنيز او چاپېريالي فعالیت په نظر کې نيسي) د بيلا بېلو تعريفونو څخه د دې توپير شوی او د ودې په کولو سره يې د داسې سوداګريز سکتور تعريف وکړ، په کوم کې چې مهم او لوړې ودې صنعتونه شامل دي، لکه لمريز، بادي، د اوبو تصفيه او بايوفيول.<ref>{{cite web |title=What is Cleantech? |url=http://www.cleantech.org/what-is-cleantech/ |via=www.cleantech.org}}</ref> === نومول === په داسې حال کې چې په وروستيو کلونو کې مخ په پراخېدو صنعت په چټکتيا سره وده کړې او د ميلياردونو ډالرو پانګه يې جلب کړې ده، د پاکې ټیکنالوژۍ ځای په يو متفق عليه اصطلاح ثابت شوی نه دی. د ''Cleantech'' اصطلاح په پوره پراخه کچه کارول شوې ده، له دې سره يې په انګليسي ژبه کې د لیکنو ډول ډول بڼې شته چې ⟨clean-tech⟩ او ⟨clean tech⟩ پکې شاملې دي. په وروستيو کلونو کې، د پاکې ټيکنالوژۍ ځينو شرکتونو د خپلو سوداګريو د دې اړخ اهميت کم کړی، تر څو د ځيرکو ښارونو په څېر له پراخو بهيرونو څخه ګټه پورته کړي، لکه ځيرک ښارونه. <ref>{{cite web |date=28 October 2016 |title=Cleantech Rebrands as 'Smart City' to Attract Venture Dollars |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-10-28/cleantech-rebrands-as-smart-city-to-attract-venture-dollars |via=www.bloomberg.com}}</ref> == د دې تصور پيل == د پاکې ټيکنالوژۍ اند تر ټولو لومړی د مخ پر وده ټيکنالوژيو او صنعتونو د يوې ټولګې په منځ کې راپورته شو، کوم چې په بنسټيزو صنعتونو کې د بيالوژي، د سرچينو د اغېزمنتيا او دويم نسل د توليدي تصوراتو پر اصولو ولاړ دی. په بېلګو کې يې دا شامل دي: د انرژۍ اغېزمنتيا، انتخابي کټاليستي کمښت، غېر زهري مواد، د اوبو تصفيه، لمريزه انرژي، بادي انرژي او د انرژۍ په خوندي کولو کې نوې نمونې. د ۱۹۹۰ز لسيزې راهيسې، په دې ټيکنالوژيو کې ليوالتيا د دوه بهيرونو سره زیاته شوه: د دې ټيکنالوژيو په نسبي لګښت کې کمي او په نولسمه پېړۍ او د شلمې پېړۍ په لومړيو کې کارېدونکې صنعتي طرحې تر منځ د اړيکې زيات پوهاوی، لکه فوسيلي سون توکو کارخونې، د داخلي احتراق ماشين او کيمياوي توليدات، همدا راز د دې د استعمال په پايله کې د ځمکې پر سيستمونو د انسانانو له امله کېدونکو اغېزو په اړوند زیاتېدونکی پوهاوی (دا مضامين وګورئ: اوزون هول، تيزابي باران، په سارا بدلېدل، اقليمي بدلون او نړيوال سراسري تودوخه). == په نړیواله کچه پانګونه == په ۲۰۰۸ز کال کې، په شمالي امريکا، اروپا، چين او هندوستان کې د پاکې ټيکنالوژۍ په برخه کې د پانګونې ټوله ثبت شوې ابتدايي اندازه ۸.۴ ميليارده امریکايي ډالره وه. د پاکې ټيکنالوژۍ د پانګونې په شرکتونو کې « NTEC, Cleantech Ventures» او «Foundation Capital» شامل دي. د ۲۰۰۸ز کال په ابتدايي ټوليزه پانګونه کې د ودې پرله پسې اوم کال استازولي کوي، کوم چې په پراخه کچه د پانګونې د ټولنيزو نمونو د يو مهم شاخص په توګه پېژندل کېږي. اوسمهال چين د پاکې ټيکنالوژۍ په برخه کې د پانګونې له امله يو مخکښ وده کړی بازار بلل کېږي، په داسې حال کې چې زيات تمرکز پر نوي کېدو وړ ټيکنالوژۍ لري. په ۲۰۱۴ز کال کې، اسرائيل، فن لينډ او متحده ايالات د نړيوال پاکې ټيکنالوژۍ نوښت په شاخص کې مخکښ هېوادونه وو، په دې شاخص کې د ۴۰ هېوادونو ارزونه شوې وه، په داسې حال کې چې روسيه او يونان تر ټولو وروستي وو. خصوصي پانګونې ته په کتنې سره، د «Element 8» په نوم پانګونې ډلې ته د پاکې ټيکنالوژۍ د اتحاد له خوا، په واشنګټن ايالت کې د پاکې ټیکنالوژۍ په صنعت کې د خپلې ونډې له امله، په ۲۰۱۴ز کال کې د لاسته راوړنې جايزه ورکړل شوې وه، د پاکې ټيکنالوژۍ اتحاد يوه سوداګريزه ټولنه ده چې په واشنګټن ايالت کې په پاکې ټيکنالوژۍ توجه لري.<ref name="CCgroup">{{cite web |date=2009-01-06 |title=Clean technology venture investment reaches record $8.4 billion in 2008 despite credit crisis and broadening recession |url=http://www.ccgrouppr.com/insights/uncategorized/clean-technology-venture-investment-reaches-record-8-4-billion-in-2008-despite-credit-crisis-and-broadening-recession/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021113400/https://www.ccgrouppr.com/insights/uncategorized/clean-technology-venture-investment-reaches-record-8-4-billion-in-2008-despite-credit-crisis-and-broadening-recession/ |archive-date=2013-10-21 |access-date=2018-10-25 |work=Insights}}</ref><ref>{{cite web |author=Caprotti F |date=2009 |title=China's Cleantech Landscape: The Renewable Energy Technology Paradox |url=http://eprints.ucl.ac.uk/16051/1/16051.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609155830/http://eprints.ucl.ac.uk/16051/1/16051.pdf |archive-date=2011-06-09 |publisher=Sustainable Development Law & Policy |pages=6–10}}</ref><ref>{{cite web |date=2014-11-13 |title=Israel, Finland and the US top the Global Cleantech Innovation Index 2014 &#124; FPA Patent Attorneys |url=http://www.jdsupra.com/legalnews/israel-finland-and-the-us-top-the-globa-60674/ |access-date=2016-12-29 |website=JDSupra.com}}</ref><ref>{{cite web |date=2014-11-12 |title=Element 8 Wins 2014 CleanTech Achievement Award |url=https://finance.yahoo.com/news/element-8-wins-2014-cleantech-214617723.html |access-date=2016-12-29 |website=Finance.yahoo.com}}</ref> د خپرې شوې څېړنې تر مخې، په ۲۰۰۸ز کال کې د پاکې ټيکنالوژۍ تر ټولو لومړي سکتورونه، لمريزه، بايوفيول، نقل او حمل او هوا وو. په ۲۰۰۸ز کال کې د پاکې ټیکنالوژۍ په پانګونه کې د لمريزې برخې ونډه نږدې ۴۰٪ وه، له دې وروسته بايوفيول ۱۱٪ ونډه درلوده. په ۲۰۰۹ز کال کې، دولتي شتمنۍ پانګې نېغ په نېغه له درې ميليارده امریکايي ډالرو څخه کمه پانګه د نوې کېدو وړ انرژۍ کې پانګولې وه.<ref>{{cite web |date=2020-12-24 |title=See Why Sovereign Wealth Funds are Betting on Clean Tech |url=https://www.swfinstitute.org/news/83380/see-why-sovereign-wealth-funds-are-betting-on-clean-tech |access-date=2020-12-24 |website=swfinstitute.org}}</ref> د ډنمارک په کوپنهاګن کې د ملګرو متلونو د اقليم د بدلون د ۲۰۰۹ز کال کنفرانس څخه د يو داسې کارچوکاټ د چمتو کولو تمه کېده، د کوم تر مخې چې بالاخره د شنو خونو څخه پر وتونکو ګازونو بنديزونه ولګول شي. د پاکې ټيکنالوژۍ د صنعت ډېرو پلويانو هيله درلوده چې داسې يو تړون به وشي، کوم چې د کيوټو د پروټوکول ځای ونيسي. په داسې حال کې چې د دې تړون تمه کېده، پوهانو له «اوسني عادي حالت» څخه د ژور او حتمي بدلون مشوره وکړې وه. په هر حال، ګډون کونکي دولتونه د پاکې ټیکنالوژۍ لپاره د يو نړيوال کارچوکاټ په وړاندې کولو ناکام شول. د ۲۰۰۸ز کال د اقتصادي بحران پيل کېدو يو ځل بيا په پاکو ټيکنالوژيو کې د خصوصي پانګونې په وړاندې خنډونه پیدا کړل، کوم چې يواځې په ۲۰۱۴ز کال کې د ۲۰۰۷ز کال تر کچې پورې په شا تللي وو. په پاريس کې د ملګرو ملتونو د اقلیم بدلون د ۲۰۱۵ز کال له کنفرانس څخه تمه کېده چې د اقليم په اړه به يو نړيوال تړون تر لاسه کړي، کوم به چې د پاکې ټيکنالوژۍ پرمختګ ته وده ورکړي. د ۲۰۱۹ز کال د سپتمبر په درويشتمه نېټه د ملګرو ملتونو سکرتر جنرال په نيويارک کې د اقلیم کاري غونډې کوربه توب وکړ.<ref name="Meeting the Challenge">{{cite news|title=Climate Change Congress|publisher=University of Copenhagen|date=2009-12-03|url=http://climatecongress.ku.dk/newsroom/congress_key_messages/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090316181631/http://climatecongress.ku.dk/newsroom/congress_key_messages/|archive-date=2009-03-16}}</ref><ref>{{cite web |date=2018-11-28 |title=UN Climate Action Summit 2019 |url=https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-summit-2019.shtml |website=www.un.org}}</ref><ref>{{cite web |date=2014-11-12 |title=European Cleantech Innovation: 13 Future Energy System Gamechangers |url=https://cleantechnica.com/2014/11/12/european-cleantech-innovation-13-future-energy-system-gamechangers/ |access-date=2016-12-29 |website=[[Cleantechnica.com]]}}</ref> == سرچينې == 5b4mhamasgyacmwe827cbm7uurw1z0o 0 64492 369801 369706 2026-10-11T01:02:13Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369801 wikitext text/x-wiki {{مالومات}} '''جینیفر''' وینګيټ یوه [[باليووډ|هندي فلمي اداکاره]] ده. <ref>{{Cite web |title=Jennifer Winget: I will never do 'Bigg Boss' |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Jennifer-Winget-I-will-never-do-Bigg-Boss/articleshow/54736190.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091959/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Jennifer-Winget-I-will-never-do-Bigg-Boss/articleshow/54736190.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Gear up for a dramatic twist in Beyhadh, watch promo of the special episode |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Gear-up-for-a-dramatic-twist-in-Beyhadh-watch-promo-of-the-special-episode/articleshow/55746113.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092010/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Gear-up-for-a-dramatic-twist-in-Beyhadh-watch-promo-of-the-special-episode/articleshow/55746113.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12}}</ref> هغه په څو هندي تلوېزيوني خپرونو کې کار کړی دی. <ref>{{Cite web |last= |date=24 اگست 2007 |title=Mixing cultures: Jennifer Winget – The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Mixing-cultures-Jennifer-Winget/articleshow/2304718.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091912/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Mixing-cultures-Jennifer-Winget/articleshow/2304718.cms%20 |archive-date=2018-12-25 |access-date=2 اگست 2014 |publisher=Timesofindia.indiatimes.com}}</ref> <ref>{{Cite news|Title=Only Jennifer can keep me straight: KSG|URL=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Only-Jennifer-can-keep-me-straight-KSG/articleshow/16854182.cms}}</ref> <ref>{{Cite web |date= |title=I’m God’s favourite child: Jennifer Winget |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/television/i-m-god-s-favourite-child-jennifer-winget/article1-1035519.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808055801/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Television/I-m-God-s-favourite-child-Jennifer-Winget/Article1-1035519.aspx |archive-date=8 اگست 2014 |access-date=2 اگست 2014 |publisher=Hindustan Times}}</ref> == مسلک == جینیفر په ۱۲ کلنۍ کې د يوې ماشومې مسلکي هنرمندې په توګه په راجا کو راني سی پر هو ګیا فلم کې خپل کار پیل کړ <ref name="ToI1708">{{Cite news|Title=Sarees, not mini skirts for Jennifer|Work=|Publisher=The Times of India|Date=2007-08-17|URL=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Delhi_Times/Sarees_not_mini_skirts_for_Jennifer/articleshow/2285450.cms}}</ref> وروسته بیا په ۱۴ کلنۍ کې په فلم کې د ماشومې هنرمندې په توګه راڅرګنده شوه. خپل هويت يې جوړ کړ. <ref name="ToI1408">{{Cite news|Title='I never plan things,' Jennifer|Work=|Publisher=The Times of India|Date=2007-08-14|URL=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Ahmedabad_Times/I_never_plan_things_Jennifer/articleshow/2278472.cms}}</ref> بیا یې په ځوانۍ کې په بیلابیلو تلویزیوني خپرونو کې کار وکړ. <ref name="ToI1408" /> <ref name="IT1307">{{Cite news|Title=Star Plus to expand primetime with launch of 'Sangam'|Work=|Publisher=Indian Television|Date=2007-07-23|URL=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k7/جولائی/july311.php}}</ref> <ref name="TT2008">{{Cite news|Title=She spreads her wings|Work=|Publisher=The Telegraph (Calcutta)|Date=2007-08-20|URL=http://www.telegraphindia.com/1070820/asp/entertainment/story_8214582.asp}}</ref> هغې په سرسوتي چندرا ویم کې د هغې د رول لپاره د غوره اداکارې لپاره د هندي تلویزیون اکاډمۍ جايزه وګټله. <ref name="ibnlive1">{{Cite news|Title=Karan Singh Grover, Devoleena bag top honours at ITA awards|URL=http://ibnlive.in.com/news/karan-singh-grover-devoleena-bag-top-honours-at-ita-awards/430224-44-124.html|Date=24 اکتوبر 2013|title=آرشیف کاپي|access-date=2022-09-24|archive-date=2015-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110063016/http://ibnlive.in.com/news/karan-singh-grover-devoleena-bag-top-honours-at-ita-awards/430224-44-124.html|url-status=dead}}</ref> په 2012 کې، جینیفر د "Easttern Eye" مجلې لخوا د آسیا ترټولو سېکسي مېرمنو په لېست کې په 21 کې ځای درلود. <ref>{{Cite web |date=6 دسمبر 2012 |title=Priyanka Chopra named world's sexiest Asian woman |url=http://archive.mid-day.com/entertainment/2012/dec/061212-Priyanka-Chopra-named-world-sexiest-Asian-woman.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916011914/http://archive.mid-day.com/entertainment/2012/dec/061212-Priyanka-Chopra-named-world-sexiest-Asian-woman.htm |archive-date=2018-09-16 |access-date=8 اگست 2014 |publisher=Archive.mid-day.com}}</ref> جینیفر د سوني تفریحي تلویزیوني چینل په رومانتيک تریلر غیر منظم کې د مایا منفي رول لوبولی دی. <ref>{{Cite web |title=Watch: Kushal Tandon saves Jennifer Winget from fire on Beyhadh sets |url=http://www.hindustantimes.com/tv/watch-kushal-tandon-saves-jennifer-winget-from-fire-on-beyhadh-sets/story-mc2eSGs29CztLYxDK1U1pM.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091954/https://www.hindustantimes.com/tv/watch-kushal-tandon-saves-jennifer-winget-from-fire-on-beyhadh-sets/story-mc2eSGs29CztLYxDK1U1pM.html |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12}}</ref> == شخصي ژوند == د جینیفر مور [[پنجابي قوم|پنجابی]] ده او پلار یې [[مهاراشټرا|مهاراشتري]] عیسوی دی. جینیفر د ۲۰۱۲ کال د اپریل په نهمه د کرن سینګ گروور سره واده وکړ. <ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Karan-Singh-Grovers-link-ups/photostory/45616360.cms Karan Singh Grover's link ups – Karan Singh Grover's link-ups | The Times of India]</ref> <ref>{{cite news|last=Maheshwari|first=Neha|title=I've no strategies to keep Karan tied down: Jennifer Winget|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv/Ive-no-strategies-to-keep-Karan-tied-down-Jennifer-Winget/articleshow/12797790.cms|accessdate=7 اپریل 2014|newspaper=indiatimes.com|date=22 اپریل 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225092040/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv/Ive-no-strategies-to-keep-Karan-tied-down-Jennifer-Winget/articleshow/12797790.cms|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}</ref> په نومبر 2014 کې، وینګیټ او کرن جلا شول. <ref name="Karan-Jennifer divorce">{{Cite web |last=Bajwa |first=Dimpal |date=9 دسمبر 2014 |title=Karan Singh Grover confirms divorce with Jennifer Winget on Twitter |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/karan-singh-grover-confirms-divorce-with-jennifer-winget-on-twitter/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091925/https://indianexpress.com/article/entertainment/television/karan-singh-grover-confirms-divorce-with-jennifer-winget-on-twitter/ |archive-date=2018-12-25 |access-date=15 دسمبر 2014 |publisher=Indian Express}}</ref> <ref name="Jennifer admits her marriage to Karan Singh Grover is over">{{Cite web |title=Jennifer admits her marriage to Karan Singh Grover is over |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Jennifer-Winget-admits-her-marriage-to-Karan-Singh-Grover-is-over/articleshow/45307678.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092027/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Jennifer-Winget-admits-her-marriage-to-Karan-Singh-Grover-is-over/articleshow/45307678.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=22 نومبر 2014}}</ref> == په رسنیو کې == برتانوي ورځپاڼې ''Eastern Eye'' هغې د اسيايي تر ټولو سکسی ښځو په ډله کې شامله کړې ده. په 2013 کې، ''ختیځ سترګو'' دا پنځلسم نوم کړ. <ref>{{Cite web |title=Katrina is the World's Sexiest Asian Woman; TV actresses Drashti, Sanaya, Nia, Jennifer, Asha too top the list |url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/katrina-the-worlds-sexiest-asian-woman-tv-actresses-drashti-sanaya-nia-jennifer-asha-too |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092050/http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/katrina-the-worlds-sexiest-asian-woman-tv-actresses-drashti-sanaya-nia-jennifer-asha-too |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-04-27 |publisher=Telly Chakkar}}</ref> هغه د ''راډکلیف'' "په تلویزیون کې د لسو غوره اداکارانو" په لیست کې شامله شوې وه. <ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-televisions-top-10-actresses/20140702.htm|title=Television's Top 10 Actresses|publisher=Rediff|date=2 جولائی 2014|accessdate=3 مئی 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225091905/http://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-televisions-top-10-actresses/20140702.htm%20|archivedate=2018-12-25|url-status=live}}</ref> ''MensXP.com'' ، د نارينه وو د ژوند طرز وېب پاڼه ، هغه هم ''د هند په تلویزیون کې د 35 ترټولو مشهورو اداکارانو په'' لېست کې شامله کړه. <ref>{{cite news|url=http://www.mensxp.com/entertainment/celebrity-photos/23861-35-hottest-actresses-in-indian-television-p8.html|title=35 Hottest Actresses In Indian Television|publisher=MensXP.com|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170502202708/http://m.mensxp.com/entertainment/celebrity-photos/23861-35-hottest-actresses-in-indian-television-p8.html|archivedate=2 مئی 2017}}</ref> == فلمونه == {| class="wikitable sortable" !کال ! نوم ! رول ! class="unsortable" |سرچينې |- | ۱۹۹۵ |اکېلې هم اکېلې تم | ځوانه نجلۍ | <ref name="dm">{{Cite web |date=19 February 2019 |title=Trivia: Before Phir Se, Jennifer Winget Has Been A Part Of As Many As 6 Films |url=https://www.desimartini.com/news/martini-shots/trivia/trivia-phir-se-jennifer-winget-has-been-part-many-6-films-article103624.htm |access-date=19 May 2019 |website=desimartini |6= |archive-date=6 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191006063247/https://www.desimartini.com/news/martini-shots/trivia/trivia-phir-se-jennifer-winget-has-been-part-many-6-films-article103624.htm |url-status=dead }}</ref> |- | ۱۹۹۷ |راجا کې ايي ګي بارات | د ښوونځي نجلۍ | <ref name="dm" /> |- | 2000 |راجا کو راني سې پيا هوګيا | تنو (نجلۍ) | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=Raja Ko Rani Se Pyar Ho Gaya(2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54572 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092023/http://www.bollywoodhungama.com/movie/raja-ko-rani-se-pyar-ho-gaya/ |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[بالی وڈ ہنگامہ]]}}</ref> |- | ۲۰۰۳ |کچهـ نه کهو | پوجا (نجلۍ) | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=Phir Se(2015) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/753719 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091908/http://www.bollywoodhungama.com/movie/phir-se/ |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[بالی وڈ ہنگامہ]]}}<br /><br />{{Cite web |date=2014-10-13 |title=Kunal Kohli to make his Bollywood debut with Jennifer Winget in 'Phir Se!' |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Kunal-Kohli-to-make-his-Bollywood-debut-with-Jennifer-Winget-in-Phir-Se/articleshow/44803429.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091910/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Kunal-Kohli-to-make-his-Bollywood-debut-with-Jennifer-Winget-in-Phir-Se/articleshow/44803429.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]}}</ref> |- | 2018 |پهر سې | کاجل کپور | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |last=Iyengar |first=Anusha |title=Jennifer Winget and Kunal Kohli's debut film Phir Se to be aired on Netflix |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/jennifer-winget-and-kunal-kohlis-debut-film-phir-se-to-be-aired-on-netflix/ |access-date=9 June 2018 |publisher= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612141405/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/jennifer-winget-and-kunal-kohlis-debut-film-phir-se-to-be-aired-on-netflix/ |archivedate=12 June 2018 |url-status=dead}}</ref> |- |} == تلوېزیون == {| class="wikitable sortable" !کال ! نوم ! رول ! class="unsortable" |سرچينې |- | 2000-04 | ''شاکا لاکا بوم بوم'' | وڅښل | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۰۱-۰۵ |کوسوم | سیمرن | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۰۳-۰۵ |کويي دل مي هی | پریتي | style="text-align:center;" | <ref name="indiantele">{{Cite web |date=29 نومبر 2003 |title=Sony to debut Balaji's next 'Kkoi Dil Mein Hai' |url=http://www.indiantelevision.org.in/headlines/y2k3/nov/nov226.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20141018150415/http://www.indiantelevision.org.in/headlines/y2k3/nov/nov226.htm |archive-date=18 اکتوبر 2014 |access-date=4 اکتوبر 2014 |publisher=Indian Television Dot Com Pvt Ltd |location=MUMBAI}}</ref> |- | ۲۰۰۳-۰۸ |کسوټي زنده ګي | سنیها بجاج | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=2007-08-10 |title=‘My man should be like Richard Gere’ |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/My-man-should-be-like-Richard-Gere/articleshow/2320815.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092002/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/My-man-should-be-like-Richard-Gere/articleshow/2320815.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]}}</ref> |- | ۲۰۰۶-۰۷ |کيا هوګا نمو کا | نتاشا | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=2014-10-03 |title=Jennifer Winget to romance filmmaker Kunal Kohli |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Jennifer-Winget-to-romance-filmmaker-Kunal-Kohli/articleshow/44179983.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091920/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Jennifer-Winget-to-romance-filmmaker-Kunal-Kohli/articleshow/44179983.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]}}</ref> |- | ۲۰۰۶-۰۹ | ''سنگم'' | ګنګاساګر بهټیا | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=2008-06-09 |title=Sangam hoga ki nahi? |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/television/sangam-hoga-ki-nahi/article1-316185.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101063344/http://www.hindustantimes.com/entertainment/television/sangam-hoga-ki-nahi/article1-316185.aspx |archive-date=1 جنوری 2015 |publisher=[[ہندوستان ٹائمز]]}}</ref> |- | ۲۰۰۷ |کهي تو هوګا | سویتلانا | style="text-align:center;" | |- | 2008-09 |کر تکا | زه | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=2004-08-13 |title=Balaji ready with 9 new shows across channels |url=http://www.indiantelevision.org.in/headlines/y2k4/aug/aug123.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101072457/http://www.indiantelevision.org.in/headlines/y2k4/aug/aug123.htm |archive-date=1 جنوری 2015 |publisher=Indiantelivision.org}}</ref> |- | ۲۰۰۹ |دېک انديا دېک | کوربه | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۰۹ |لافټر کې پتاکې | کوربه | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۰۹ |کاميډي سرکس3 | شریکه سیالي | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۰۹ |ډرانچ ې دکها 2 | کوربه | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۰۹ |پرفيکټ برايد | د پای لوبې ترسره کوونکی | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=2014-12-09 |title=Perfect Bride Rumpa weds Hitesh on TV |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Perfect-Bride-Rumpa-weds-Hitesh-on-TV/articleshow/5332794.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091923/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Perfect-Bride-Rumpa-weds-Hitesh-on-TV/articleshow/5332794.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]}}</ref> |- | 2009-10 |دل مل ګيي | ډاکټر ریدیما ګپتا | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=2014-09-27 |title=Telly heartthrobs’ soapy ride to success |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Telly-heartthrobs-soapy-ride-to-success/articleshow/43533666.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092051/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Telly-heartthrobs-soapy-ride-to-success/articleshow/43533666.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]}}</ref> |- | ۲۰۱۱ |زورکا جټکه | شریکه سیالي | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۱۱ |کاميډي کا مها مقابله | کوربه | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۱۱ |نچلی وی ودهـ سروج خان | وروستی کوربه | style="text-align:center;" | |- | ۲۰۱۲ |تيري ميري لو اسټوريز | نیت | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=24 اگست 2014 |title=Jennifer Winget returns acting with a telefilm |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/television/jennifer-winget-returns-to-acting-with-a-telefilm/article1-918653.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091959/https://www.hindustantimes.com/archive-news/ |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[ہندوستان ٹائمز]]}}</ref> |- | ۲۰۱۲ |اسټار ديوالي | کوربه | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |date=29 اکتوبر 2012 |title=Celebrity galore on Star Plus' 'Star Diwali' |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Celebrity-galore-on-Star-Plus-Star-Diwali/articleshow/17007543.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092054/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Celebrity-galore-on-Star-Plus-Star-Diwali/articleshow/17007543.cms |archive-date=2018-12-25 |access-date=2018-03-12 |publisher=[[دی ٹائمز آف انڈیا]]}}</ref> |- | 2013-14 |سرسوتي چندر | کومدا سرسوتی چندرا ویاس | style="text-align:center;" | |- | 2014 |اسټار بولې مستي ګلال کې | کوربه | style="text-align:center;" | |- | 2015 |دشهرا-جيتر سچايي ګی | کوربه | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web |title=Rithvik, Jennifer to co-host 'Dussehra – Jeet Sachchai Kee' |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/rithvik-jennifer-to-co-host-dussehra-jeet-sachchai-kee-24603.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092015/https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/rithvik-jennifer-to-co-host-dussehra-jeet-sachchai-kee-24603.html |archive-date=2018-12-25 |access-date=15 مارچ 2016 |publisher=}}</ref> |- | 2016-2017 |بی حد | مایا مهروترا | style="text-align:center;" | |- | 2018 |بې پنا | زویا صدیقه | style="text-align:center;" | |- | 2019 | ''بې حده ۲'' | مایا | <ref>{{Cite web |date=21 August 2019 |title=Jennifer Winget confirms being part of Beyhadh 2 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/jennifer-winget-confirms-being-part-of-beyhadh-2-5924298/ |access-date=21 August 2019 |website=The Indian Express |language=en-IN}}</ref> |} == جایزې او نومونې == {| class="wikitable sortable" !کال ! جایزه ! ډول/ ! ټاکل شوی کار ! پایله ! حواله |- | ۲۰۰۷ | د هند ټیلی ایوارډونه | غوره ملاتړی اداکاره | د ژوند امتحان |{{nom}} | |- | rowspan="3" | ۲۰۱۳ | ''د زی گولډ ایوارډونه'' | تر ټولو مناسب |{{N/A}}|{{won}} | <ref>{{Cite web |date=22 July 2013 |title=Boroplus Gold Awards 2013 Winners List |url=http://entertainment.oneindia.in/television/news/2013/2013-boroplus-gold-awards-2013-winners-list-115204.html#slide252653 |publisher=[[Oneindia.in]] |access-date=24 September 2022 |تاريخ الأرشيف=25 December 2018 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20181225091934/https://www.filmibeat.com/television/news/2013/2013-boroplus-gold-awards-2013-winners-list-115204.html#slide252653 |url-status=dead |خونديځ نېټه=25 December 2018 |خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20181225091934/https://www.filmibeat.com/television/news/2013/2013-boroplus-gold-awards-2013-winners-list-115204.html#slide252653 |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20181225091934/https://www.filmibeat.com/television/news/2013/2013-boroplus-gold-awards-2013-winners-list-115204.html#slide252653 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225091934/https://www.filmibeat.com/television/news/2013/2013-boroplus-gold-awards-2013-winners-list-115204.html#slide252653 }}</ref> |- | rowspan="2" | ''د هندي تلویزیون اکاډمۍ جایزې'' | غوره اداکاره (ډرامه) | rowspan="5" | ''سرسوتي چندرا''|{{won}} | <ref name="ITAA">{{Cite web |title=Indian Television Academy Awards |url=http://awardsbyindianshows.weebly.com/indian-television-academy-awards.html |access-date=8 January 2015 |publisher=weebly.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225092017/https://awardsbyindianshows.weebly.com/indian-television-academy-awards.html |archivedate=25 December 2018 |url-status=dead}}</ref> |- | غوره اداکاره (مشهور) |{{nom}} | |- | rowspan="2" | 2014 | rowspan="2" | د هند ټیلی ایوارډونه | غوره اداکاره (جیوری) |{{won}} | |- | په مخکښ رول کې غوره اداکاره |{{nom}} | |- | 2016 | د آسیا ویژن تلویزیون جایزې | غوره اداکاره |{{won}} | |- | rowspan="2" | 2017 | ''د شیرین سرو زرو جایزه'' | rowspan="2" | غوره اداکاره (جیوری) | rowspan="2" | ''نامحدود''|{{won}} | <ref name="Lions Gold Awards">{{Cite web |title=23rd Lions Gold Awards Winner List |url=http://spicystarsmumbai.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211205546/http://spicystarsmumbai.com/ |archive-date=11 December 2019 |access-date=2 February 2020}}</ref> |- | ''د هندي تلویزیون اکاډمۍ جایزې''|{{won}} | <ref>{{Cite news|URL=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/ita-awards-2017-winners-list-jennifer-winget-nakuul-mehta-vivian-dsena-see-photos-videos-4924530/lite/|Title=ITA Awards 2017 winners list: Jennifer Winget, Vivian Dsena and Nakuul Mehta take home the trophies}}</ref> |- | rowspan="3" | 2018 | ''د زی گولډ ایوارډونه'' | غوره اداکاره (جیوری) | rowspan="6" | ''بې حده''|{{won}} | <ref>{{Cite web |date=20 June 2018 |title=Gold Awards 2018 complete winners list: Jennifer Winget, Surbhi Jyoti, Surbhi Chandna take home the trophies |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/gold-awards-2018-winners-list-hina-khan-mouni-roy-surbhi-jyoti-take-home-the-trophies/ |website=Bollywood Life |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190320194932/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/gold-awards-2018-winners-list-hina-khan-mouni-roy-surbhi-jyoti-take-home-the-trophies/ |archivedate=20 March 2019 |access-date=24 September 2022 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" | ''د هندي تلویزیون اکاډمۍ جایزې'' | غوره اداکاره (مشهور) |{{nom}} | |- | غوره اداکاره (ډرامه) |{{nom}} | |- | rowspan="3" | ۲۰۱۹ | ''د شیرین سرو زرو جایزه'' | غوره اداکاره (مشهور) |{{won}} | |- | rowspan="2" | د هند ټیلی ایوارډونه | په مخکښ رول کې غوره اداکاره|{{won}} | <ref>{{Cite news|Title=ITA Awards 2019 winners' list: Jennifer, Parth, Erica and others walk away with trophies|URL=https://www.ibtimes.co.in/ita-awards-2019-winners-list-jennifer-parth-erica-others-walk-away-trophies-photos-794313}}</ref> |- | غوره جوړه |{{nom}} | |- | ۲۰۲۰ | د فلم فیر OTT جایزه | غوره اداکاره (ډرامه) | ''کوډ ایم''|{{nom}} | <ref>{{Cite web |title=Nominees for the Flyx Filmfare OTT Awards |url=https://www.filmfare.com//features/nominees-for-the-flyx-filmfare-ott-awards-45350.html |access-date=17 December 2020 |website=filmfare.com |language=en}}</ref> |} == نور وګوره == * [[د هندي فلمونو لوبگراني|د هندي فلمي لوبغاړو لیست]] * [[هندي سينيما|هندي سینما]] == سرچينې == {{لړسرچينې|2}} [[وېشنيزه:1985 زېږېدنې]] [[وېشنيزه:ممبيي]] [[وېشنيزه:هندي ستوري]] [[وېشنيزه:هندي فلمونهب]] [[وېشنيزه:هندوستان]] [[وېشنيزه:هندوان]] [[وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان]] [[وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم]] [[وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ]] [[وېشنيزه:هندو]] guqv2i96poe8k66zl65fqjcfy84j8a4 0 65148 369802 341934 2026-10-11T01:07:56Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369802 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}}جېمز جوزف براون (زوکړه د ۱۹۳۳ز کال د مې دریمه ـــ مړینه د ۲۰۰۶ز کال د ډسمبر ۲۵مه) یو امریکایی سندرغاړی، نڅا ګر، ساز غږوونکی، د ضبطونو پروډیوسر، او  ډلمشر و. هغه چې د فانک موسیقۍ بنسټیز پلار او د ۲۰مې زېږدیزې پېړۍ د موسیقۍ یوه مهمه څېره ده، زیاتره وخت د نندارې په تجارت کې د "تر ټولو زیارکښ کس"، "د روح د معنوي پلار"، "د ښاغلي ډینامیت"، او "د روح لومړۍ شمېرې ورور" په ویاړنومونو سره پېژندل کېږي. نوموړی د خپل له ۵۰ کلونو څخه زیات حرفوي ژوند په اوږدو کې، د موسیقۍ د یو شمېر ژانرونو پرمختګ تر خپلې اغېزې لاندې راوست. براون له لومړیو هغو لسو نویو غړیو څخه و چې په نیو یارک کې د ۱۹۸۶ز کال د جنوري په ۲۳مه نېټه د راک او رول د مشاهیرو په تالار کې د نوموړي تالار د پرانیستې مراسمو په ترڅ کې غړیتوب ورکړل شو.<ref>{{cite news|last1=Doran|first1=John|title=James Brown – 10 of the Best|url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2015/oct/28/james-brown-10-of-the-best|newspaper=The Guardian|date=October 28, 2015|access-date=October 31, 2015|ref=theguardian_10best}}</ref><ref>Wiegand, D. (December 26, 2006). [http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2006/12/26/MNGO7N5RK51.DTL&type=music James Brown: 1933–2006 – Godfather of Soul Changed Music at Frenetic Pace] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120517012945/http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2006%2F12%2F26%2FMNGO7N5RK51.DTL&type=music |date=2012-05-17 }}. ''San Francisco Chronicle''. Retrieved January 10, 2007.</ref> براون خپله حرفه د ګاسپل (د عیسویانو د دیني موسیقۍ) د سندرغاړي په توګه د جورجیا ایالت په توکووا کې پیل کړه. هغه د لومړي ځل لپاره د ۱۹۵۰مې زېږدیزې لسیزې په نیمایي کې د بابي بایرډ له خوا د تاسیس شوې د فېموس فلېمز په نامه د اهنګونو او غمګینې موسیقۍ د غږیزې ډلې د مشر په توګه ځان ته په ملي کچه عامه پام راواړاوه. براون د "لطفاً"، "لطفا ً "، "لطفاً" او "ما وازمویه" تر عنوانونو لاندې له خپلو بریالیو سندرو سره له فېموس فلېمز ډلې او د نوموړي د ملاتړې ډلې سره، چې زیاتره وخت د جېمز براون د ډلې یا د جېمز براون د ارکېسترا په نامه پېژندل کېده د یو هڅاند مخامخ اجرا کوونکي په توګه شهرت وموند. د هغه بریا د ۱۹۶۰مې زېږدیزې لسیزې په بهیر کې د هغه د ژوندۍ بڼې له البوم په اپېلو کې واوسېږه (Live at the Apollo) او د "بابا یو نوی بکس اخیستی دی"، "ما ته په لاس راوړې (زه ښه احساس لرم) " او "دا د سړي د سړي د سړي نړۍ ده" په نومونو سره د نوموړي د بریالیو منفردو سندرو سره خپل اوج ته ورسېده.<ref>{{cite journal|last1=Hay|first1=Fred J.|title=Music box meets the Toccoa band: the godfather of soul in Appalachia|journal=Black Music Research Journal|date=2003|volume=23|issue=1–2|pages=103–133|url=https://link.gale.com/apps/doc/A134784201/CSIC?u=bali98452&sid=CSIC&xid=8e4fea67|access-date=January 30, 2020|doi=10.2307/3593211|jstor=3593211}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=The Famous Flames Biography &#124; The Rock and Roll Hall of Fame and Museum |url=http://rockhall.com/inductees/the-famous-flames/bio/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625112957/http://rockhall.com/inductees/the-famous-flames/bio/ |archive-date=June 25, 2012 |access-date=February 16, 2013 |publisher=Rockhall.com}}</ref><ref>{{cite web |title=James Brown Biography &#124; The Rock and Roll Hall of Fame and Museum |url=http://rockhall.com/inductees/james-brown/bio/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403115329/http://rockhall.com/inductees/james-brown/bio/ |archive-date=April 3, 2013 |access-date=February 16, 2013 |publisher=Rockhall.com}}</ref> د ۱۹۶۰مې زېږدیزې لسیزې په وروستیو کې براون د بلوز او ګاسپل- بنسټ لرونکو بڼو او سبکونو څخه د موسیقۍ جوړولو یوه په بشپړه توګه "افریقایي شوي" مېتود ته مخه کړه، چې په خپلو کې سره نغښتو اهنګونو باندې په تاکید سره یې د موسیقۍ د فانک سبک تر اغېزې لاندې راوست. د ۱۹۷۰یمې زېږدیزې لسیزې په لومړیو کې، براون د the J.B.s په نامه د خپلې ډلې له رامنځته کولو وروسته د "جګ شه زه د سکس د ماشین په څېر د کېدو احساس لرم" ( Get Up (I Feel Like Being a) Sex Machine) او "کسات" په څېر ضبطونو سره د فانک اواز په بشپړه توګه مشهور کړی و. هغه همدارنګه د ۱۹۶۸ز کال د خپلې بریالۍ سندرې "په زوره ووایه چې ـــ زه تور پوستی یم او زه په دې ویاړم" په څېر له ټولنیزو تبصرو سره تړلو سندرو لپاره شهرت وموند. براون په ۲۰۰۶ز کال کې د سینه بغل ناروغۍ له امله تر خپلې مړینې پورې د موسیقۍ اجرا او ضبط ته ادامه ورکړه. <ref>Collins, W. (January 29, 2002). [http://arquivo.pt/wayback/20090628140121/http://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_bio/ai_2419200141 "James Brown"], ''St. James Encyclopedia of Popular Culture''. Retrieved January 12, 2007.</ref> براون ۱۷ سندرې ضبط کړې چې د بېلبورډ مجلې په  R&B  جدولونو کې لومړۍ رتبې ته ورسېدې. هغه همداراز د بېلبورډ مجلې د ۱۰۰ شوقي سندرو په جدول کې د تر ټولو ډېرو سندرو د ځایولو لپاره ریکارډ لري کومې چې لومړۍ رتبې ته نه دي رسېدلې. براون له مړینې وروسته د رېتم او بلوز  موسیقۍ د مشاهیرو تالار او د سندرو د لیکونکو د مشاهیرو تالار ته په ۲۰۱۳ز کال کې د یو هنرمند په توګه او بیا وروسته په ۲۰۱۷ز کال کې د یو سندرغاړي په توګه ور د ننه شو. د جویل وایټبورن د تحلیل له مخې چې له ۱۹۴۲ز کال څخه تر ۲۰۱۰ز کال پورې یې د بېلبورډ مجلې د  R&B جدولونو په اړه تر سره کړی دی، براون په تر ټولو غوره ۵۰۰ هنرمندانو کې لمړۍ رتبه خپله کړې ده. نوموړی د رولېنګ سټون میاشتنۍ مجلې د ټول وخت لپاره د ۱۰۰ تر ټولو غوره هنرمندانو په لېست کې اووم ځای لري. <ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7775674/james-brown-songs-billboard-hot-100-hits|title=James Brown's Biggest Billboard Hot 100 Hits|first=Kristin|last=Corpuz|magazine=Billboard|date=May 3, 2017|access-date=May 9, 2018}}</ref><ref>Whitburn, J. (2000). ''Top Pop Singles: 1955–1999''. Menomonee Falls, Wisconsin: Record Research. p. 900. {{ISBN|0-89820-140-3}}.</ref><ref name="rsfunk">{{cite news|last=Hirshey|first=Gerri|date=January 25, 2007|title=Funk's Founding Father: James Brown, 1933-2006|magazine=Rolling Stone|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/funks-founding-father-james-brown-1933-2006-69720/|access-date=October 9, 2020}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=February 18, 2021|title=Black Music & Entertainment Walk of Fame Announced With First Three Inductees|url=http://www.billboard.com/amp/articles/news/9528154/black-music-entertainment-walk-of-fame-announced-atlanta|access-date=April 15, 2021|magazine=Billboard}}</ref><ref>{{cite web |title=Songwriters Hall of Fame – James Brown Recordings |url=http://www.songwritershalloffame.org/materials/recordings/C150 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629082448/http://songwritershalloffame.org/materials/recordings/C150 |archive-date=June 29, 2011 |access-date=July 19, 2012}}</ref><ref>{{cite magazine|title=100 Greatest Artists Of All Time. 7. James Brown|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231/james-brown-20110420|magazine=Rolling Stone|access-date=April 11, 2014}}</ref>{{sfn|Whitburn|2010|p=873}}{{sfn|Whitburn|2010|p=89}} == د ژوند لومړني وختونه == براون د ۱۹۳۳ز کال د مې میاشتې په دریمه نېټه د سوېلي کارولینا په بارنوېل کې د ۱۶ کلنې سوسي (د زیږون پر مهال یې نوم بهلینګ و؛ زوکړه ۱۹۱۶ز کال ـــ مړینه ۲۰۰۴ز کال) او د ۲۱ کلن جوزف ګارډنر براون (زوکړه ۱۹۱۲ز کال ـــ مړینه ۱۹۹۳ز کال) په کور کې له لرګي څخه په جوړه شوې یوه کوچینۍ جونګړه کې زیږېدلی دی. د براون په اړه ویل کېږي چې نوم یې جوزف جېمز براون و، اما د هغه نوم او منځنی نوم په غلطۍ سره د نوموړي د زیږېدنې په سند کې سره بدل شوي دي. براون په خپل ژوند لیک کې، څرګنده کړې ده چې نوموړی له چینایي او اصلي امریکايي نسب څخه دی او دا چې پلار یې له یوې افریقایي-امریکایي او اصلي امریکایي مختلطې رېښې څخه و، په داسې حال کې چې مور یې مختلطه افریقایي-امریکايي او اسیایي رېښه درلوده. <ref name="jbancestry">{{cite web |title=Ancestry of James Brown |url=http://genealogy.about.com/od/aframertrees/p/james_brown.htm |access-date=July 19, 2012 |تاريخ الأرشيف=August 5, 2012 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20120805223343/http://genealogy.about.com/od/aframertrees/p/james_brown.htm |url-status=dead |خونديځ نېټه=August 5, 2012 |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20120805223343/http://genealogy.about.com/od/aframertrees/p/james_brown.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805223343/http://genealogy.about.com/od/aframertrees/p/james_brown.htm }}</ref><ref name="jbbirthname">James Brown (1998). ''Notable Black American Men''. Farmington Hills, Michigan: Thomson Gale (Document no. K1622000047). Retrieved January 12, 2007, from the Biography Resource Center database.</ref><ref>{{Cite web |last=Powell |first=Kimberly |date=June 15, 2018 |title=Ancestry of James Brown |url=https://www.thoughtco.com/ancestry-of-james-brown-1421630 |access-date=September 26, 2018 |website=thoughtco.com}}</ref><ref>Brown, J.; Eliot, M. (2005). "Introduction" in ''I Feel Good: A Memoir of a Life Soul''. New York: New American Library. {{ISBN|0-451-21393-9}}.</ref>{{sfn|Brown|Tucker|1997|loc="Chapter One"}} د براون کورنۍ د سوېلي کارولینا په اېلکو کې چې په هغه وخت کې یو بې وزله ښار و، په خورا سخته بې وزلۍ کې ژوند کاوه. یاده کورنۍ وروسته هغه وخت چې جېمز څلور یا پنځه کلن و، د جورجیا ایالت اګوسټا ته کډه شوه. د هغه کورنۍ په پیل کې د هغه د عمه/خاله له فاحشه خانو څخه په یوې هغې کې استوګنه شوه. دوی وروسته یوه کور ته چې له یوې بلې عمه سره یې شریک و، کډه شول. د براون مور په نهایت کې د یو ناندریز او له تاوتریخوالي ډک واده څخه وروسته کورنۍ پرېښوده او نیویارک ته ولاړه. <ref name="rsfunk2">{{cite news|last=Hirshey|first=Gerri|date=January 25, 2007|title=Funk's Founding Father: James Brown, 1933-2006|magazine=Rolling Stone|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/funks-founding-father-james-brown-1933-2006-69720/|access-date=October 9, 2020}}</ref>{{sfn|Rhodes|2008|p=9}}{{sfn|Rhodes|2008|p=8}} هغه په ماشومتوب کې د استعداد موندنۍ په ننداریزو برنامو کې سندرې ویل پیل کړل، چې د لومړي ځل لپاره په ۱۹۴۴ز کال کې د اګوسټا لینوکس په تیاتر کې راڅرګند شو، او د "ډېرې مودې" قصیدې په بوللو سره یې ننداره وګټله. په داسې حال کې چې په اګوسټا کې، براون د دویمې نړیوالې جګړې په پیل کې د کمپ ګورډون د سرتېرو د پام اړولو لپاره  د بک نڅاوې اجرا کولې، ځکه چې د هغوی کاروانونه د نوموړي د عمه کور ته څېرمه د کانال له یوه پله څخه تېرېدل. دا هغه ځای و چې نوموړي د بلوز موسیقۍ د افسانوي غږوونکي هاولین وولف د ګیتار غږونه واورېده. هغه د دې دورې په بهیر کې د پیانو، ګیتار، او هارمونیې (هارمونیکا) غږول زده کړل. هغه د لیویس جوردن له خوا د "کالدونیا" (Caldonia) او "ټېمپاني فایو" (Tympany Five) له اورېدو وروسته الهام واخیست تر څو یو سات تېروونکی شي. براون  د نوې ځوانۍ په دوره کې د یوې لنډې مودې لپاره د بوکس د لوبغاړي په توګه حرفه درلوده.<ref name="How The Wolf Got Caged">{{cite web |last1=St. Clair |first1=Jeffrey |date=May 24, 2019 |title=The Army Ain't No Place for a Black Man |url=https://www.counterpunch.org/2019/05/24/the-army-aint-no-place-for-a-black-man-how-the-wolf-got-caged/ |access-date=September 9, 2022 |website=CounterPunch |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220910033244/https://www.counterpunch.org/2019/05/24/the-army-aint-no-place-for-a-black-man-how-the-wolf-got-caged/ |archivedate=September 10, 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |last=Kowalski |first=Ed |date=December 25, 2006 |title=Godfather of Soul, James Brown, Dead at 73 |url=http://voanews.com/english/2006-12-25-voa1.cfm?renderforprint=1&textonly=1&&CFID=20886561&CFTOKEN=46529354 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070109212559/http://voanews.com/english/2006-12-25-voa1.cfm?renderforprint=1&textonly=1&&CFID=20886561&CFTOKEN=46529354 |archive-date=January 9, 2007 |website=Voice of America}}</ref>{{sfn|Rhodes|2008|p=13}}{{sfn|Rhodes|2008|p=11}} هغه په ۱۶ کلنۍ کې، د غلا په جرم محکوم شو او په توکووا کې د نویو ځوانانو د توقیف مرکز ته واستول شو. نوموړي هلته د جاني تېري (Johnny Terry) په ګډون د خپلې بند خونې له څلورو ملګرو سره د انجیل (ګاسپل) یوه ځلور کسیزه ډله جوړه کړه. براون له سندرغاړي باب بایرډ سره هغه مهال د توقیف له مرکز څخه بهر وکتل چې کله دوی د یو بل پر وړاندې د بېسبال یوه لوبه تر سره کوله. بایرډ همدارنګه وروسته له هغې چې د براون په اړه یې "د موسیقۍ د صندوق بلل کېدونکي شخص" په توګه واورېدل، کوم چې په توقیف ځای کې له موسیقۍ سره په تړاو براون ته ورکړل شوی لقب و،  دا یې کشف کړه چې براون سندرې ویلی شوی. بایرډ له هماغه وخته ادعا کړې ده چې ده او کورنۍ یې د براون په ژر خوشي کېدو کې مرسته کړېده، کومه چې له محکمې سره د براون په هغه تعهد تمامه شوه چې نوموړی به "د خدای لپاره سندرې بولي". براون د توکووا د یو کاروباري اس. سي لاوسن په یوه کاري ضمانت باندې خوشی کړا شو. لاوسن وروسته د براون د کاري اخلاقو تر اغېزې لاندې راغی او د دوو کلونو لپاره په دنده کې د نوموړي د ساتلو له وعدې سره یې د هغه خلاصون تضمین کړ. براون د ۱۹۵۲ز کال د جون په ۱۴مه په مشروط ډول خوشی شو. براون د لاوسن له دواړو زامنو سره یو ځای کار کولو ته ادامه ور کړه، او د خپل دغه مسلک په بهیر کې به کله نا کله د خپلې کورنۍ د لیدو لپاره تله. له مشروط خوشي کېدو څخه لږ وروسته، نوموړی د ګاسپل په یوه ډله کې چې د ګاسپل د هر کله-اماده سندرغاړو ډله نومېده د بایرډ خور سارا پکې غړې وه، شامل شو.{{sfn|Rhodes|2008|pp=17-18}}{{sfn|Rhodes|2008|p=16}}{{sfn|Rhodes|2008|p=15}} == د موسیقۍ مسلک == === ۱۹۵۳ز کال ـــ۱۹۶۱ز کال: مشهورې لمبې (فېموس فلېمز ) === براون په نهایت کې په ۱۹۵۴ز کال کې د بابي بایرډ له ډلې سره یو ځای شو. نوموړي ګروپ د ګاسپل ستورو څخه، چې یوه اکاپېلا ګاسپل ډله وه، د اوونز په نامه یوې   R&B  ډلې ته تکامل کړی و. نوموړی ظاهراً د موټر د ټکر په یوه پېښه کې د دغې ډلې د یو غړي، ټرای کولینز له مړینې وروسته له یادې ډلې سره یو ځای شو. یاده ډله د براون او بایرډ په څنګ کې، له سایلوېسټر، کیلز، ډای اوګلېسبای، فرېډ پولیَم، ناش ناکس او نافلویډ سکاټ څخه تشکیل شوې وه. نوموړې ډلې د هنک بالارډ او مېډنایټرانو، اوریولز او بېلي وارډ او د هغه د ډومینو ګانو په څېر د  R&B  ډلو تر اغېزې لاندې راتلو سره خپل نوم لومړی  توکووا ډلې او بیا  فلېمز ته واړاوه. <ref name="birthoffunk">{{cite web |title=Trace the Birth of Funk Back to James Brown |url=http://www.goldminemag.com/article/trace-the-birth-of-funk-back-to-james-brown |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002191734/http://www.goldminemag.com/article/trace-the-birth-of-funk-back-to-james-brown |archive-date=October 2, 2012 |access-date=July 19, 2012 |work=Goldmine Magazine}}</ref>{{sfn|Rhodes|2008|p=24}}{{sfn|Rhodes|2008|p=18}}{{sfn|Rhodes|2008|p=17}} == سرچينې == hfawc73rlky6uk670ww88w6troleynw 369803 369802 2026-10-11T01:08:08Z KiranBOT 36516 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v3.1.1s 369803 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}}جېمز جوزف براون (زوکړه د ۱۹۳۳ز کال د مې دریمه ـــ مړینه د ۲۰۰۶ز کال د ډسمبر ۲۵مه) یو امریکایی سندرغاړی، نڅا ګر، ساز غږوونکی، د ضبطونو پروډیوسر، او  ډلمشر و. هغه چې د فانک موسیقۍ بنسټیز پلار او د ۲۰مې زېږدیزې پېړۍ د موسیقۍ یوه مهمه څېره ده، زیاتره وخت د نندارې په تجارت کې د "تر ټولو زیارکښ کس"، "د روح د معنوي پلار"، "د ښاغلي ډینامیت"، او "د روح لومړۍ شمېرې ورور" په ویاړنومونو سره پېژندل کېږي. نوموړی د خپل له ۵۰ کلونو څخه زیات حرفوي ژوند په اوږدو کې، د موسیقۍ د یو شمېر ژانرونو پرمختګ تر خپلې اغېزې لاندې راوست. براون له لومړیو هغو لسو نویو غړیو څخه و چې په نیو یارک کې د ۱۹۸۶ز کال د جنوري په ۲۳مه نېټه د راک او رول د مشاهیرو په تالار کې د نوموړي تالار د پرانیستې مراسمو په ترڅ کې غړیتوب ورکړل شو.<ref>{{cite news|last1=Doran|first1=John|title=James Brown – 10 of the Best|url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2015/oct/28/james-brown-10-of-the-best|newspaper=The Guardian|date=October 28, 2015|access-date=October 31, 2015|ref=theguardian_10best}}</ref><ref>Wiegand, D. (December 26, 2006). [http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2006/12/26/MNGO7N5RK51.DTL&type=music James Brown: 1933–2006 – Godfather of Soul Changed Music at Frenetic Pace] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120517012945/http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2006%2F12%2F26%2FMNGO7N5RK51.DTL&type=music |date=2012-05-17 }}. ''San Francisco Chronicle''. Retrieved January 10, 2007.</ref> براون خپله حرفه د ګاسپل (د عیسویانو د دیني موسیقۍ) د سندرغاړي په توګه د جورجیا ایالت په توکووا کې پیل کړه. هغه د لومړي ځل لپاره د ۱۹۵۰مې زېږدیزې لسیزې په نیمایي کې د بابي بایرډ له خوا د تاسیس شوې د فېموس فلېمز په نامه د اهنګونو او غمګینې موسیقۍ د غږیزې ډلې د مشر په توګه ځان ته په ملي کچه عامه پام راواړاوه. براون د "لطفاً"، "لطفا ً "، "لطفاً" او "ما وازمویه" تر عنوانونو لاندې له خپلو بریالیو سندرو سره له فېموس فلېمز ډلې او د نوموړي د ملاتړې ډلې سره، چې زیاتره وخت د جېمز براون د ډلې یا د جېمز براون د ارکېسترا په نامه پېژندل کېده د یو هڅاند مخامخ اجرا کوونکي په توګه شهرت وموند. د هغه بریا د ۱۹۶۰مې زېږدیزې لسیزې په بهیر کې د هغه د ژوندۍ بڼې له البوم په اپېلو کې واوسېږه (Live at the Apollo) او د "بابا یو نوی بکس اخیستی دی"، "ما ته په لاس راوړې (زه ښه احساس لرم) " او "دا د سړي د سړي د سړي نړۍ ده" په نومونو سره د نوموړي د بریالیو منفردو سندرو سره خپل اوج ته ورسېده.<ref>{{cite journal|last1=Hay|first1=Fred J.|title=Music box meets the Toccoa band: the godfather of soul in Appalachia|journal=Black Music Research Journal|date=2003|volume=23|issue=1–2|pages=103–133|url=https://link.gale.com/apps/doc/A134784201/CSIC?u=bali98452&sid=CSIC&xid=8e4fea67|access-date=January 30, 2020|doi=10.2307/3593211|jstor=3593211}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=The Famous Flames Biography &#124; The Rock and Roll Hall of Fame and Museum |url=http://rockhall.com/inductees/the-famous-flames/bio/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625112957/http://rockhall.com/inductees/the-famous-flames/bio/ |archive-date=June 25, 2012 |access-date=February 16, 2013 |publisher=Rockhall.com}}</ref><ref>{{cite web |title=James Brown Biography &#124; The Rock and Roll Hall of Fame and Museum |url=http://rockhall.com/inductees/james-brown/bio/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403115329/http://rockhall.com/inductees/james-brown/bio/ |archive-date=April 3, 2013 |access-date=February 16, 2013 |publisher=Rockhall.com}}</ref> د ۱۹۶۰مې زېږدیزې لسیزې په وروستیو کې براون د بلوز او ګاسپل- بنسټ لرونکو بڼو او سبکونو څخه د موسیقۍ جوړولو یوه په بشپړه توګه "افریقایي شوي" مېتود ته مخه کړه، چې په خپلو کې سره نغښتو اهنګونو باندې په تاکید سره یې د موسیقۍ د فانک سبک تر اغېزې لاندې راوست. د ۱۹۷۰یمې زېږدیزې لسیزې په لومړیو کې، براون د the J.B.s په نامه د خپلې ډلې له رامنځته کولو وروسته د "جګ شه زه د سکس د ماشین په څېر د کېدو احساس لرم" ( Get Up (I Feel Like Being a) Sex Machine) او "کسات" په څېر ضبطونو سره د فانک اواز په بشپړه توګه مشهور کړی و. هغه همدارنګه د ۱۹۶۸ز کال د خپلې بریالۍ سندرې "په زوره ووایه چې ـــ زه تور پوستی یم او زه په دې ویاړم" په څېر له ټولنیزو تبصرو سره تړلو سندرو لپاره شهرت وموند. براون په ۲۰۰۶ز کال کې د سینه بغل ناروغۍ له امله تر خپلې مړینې پورې د موسیقۍ اجرا او ضبط ته ادامه ورکړه. <ref>Collins, W. (January 29, 2002). [http://arquivo.pt/wayback/20090628140121/http://findarticles.com/p/articles/mi_g1epc/is_bio/ai_2419200141 "James Brown"], ''St. James Encyclopedia of Popular Culture''. Retrieved January 12, 2007.</ref> براون ۱۷ سندرې ضبط کړې چې د بېلبورډ مجلې په  R&B  جدولونو کې لومړۍ رتبې ته ورسېدې. هغه همداراز د بېلبورډ مجلې د ۱۰۰ شوقي سندرو په جدول کې د تر ټولو ډېرو سندرو د ځایولو لپاره ریکارډ لري کومې چې لومړۍ رتبې ته نه دي رسېدلې. براون له مړینې وروسته د رېتم او بلوز  موسیقۍ د مشاهیرو تالار او د سندرو د لیکونکو د مشاهیرو تالار ته په ۲۰۱۳ز کال کې د یو هنرمند په توګه او بیا وروسته په ۲۰۱۷ز کال کې د یو سندرغاړي په توګه ور د ننه شو. د جویل وایټبورن د تحلیل له مخې چې له ۱۹۴۲ز کال څخه تر ۲۰۱۰ز کال پورې یې د بېلبورډ مجلې د  R&B جدولونو په اړه تر سره کړی دی، براون په تر ټولو غوره ۵۰۰ هنرمندانو کې لمړۍ رتبه خپله کړې ده. نوموړی د رولېنګ سټون میاشتنۍ مجلې د ټول وخت لپاره د ۱۰۰ تر ټولو غوره هنرمندانو په لېست کې اووم ځای لري. <ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7775674/james-brown-songs-billboard-hot-100-hits|title=James Brown's Biggest Billboard Hot 100 Hits|first=Kristin|last=Corpuz|magazine=Billboard|date=May 3, 2017|access-date=May 9, 2018}}</ref><ref>Whitburn, J. (2000). ''Top Pop Singles: 1955–1999''. Menomonee Falls, Wisconsin: Record Research. p. 900. {{ISBN|0-89820-140-3}}.</ref><ref name="rsfunk">{{cite news|last=Hirshey|first=Gerri|date=January 25, 2007|title=Funk's Founding Father: James Brown, 1933-2006|magazine=Rolling Stone|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/funks-founding-father-james-brown-1933-2006-69720/|access-date=October 9, 2020}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=February 18, 2021|title=Black Music & Entertainment Walk of Fame Announced With First Three Inductees|url=https://www.billboard.com/music/music-news/black-music-entertainment-walk-of-fame-announced-atlanta-9528154|access-date=April 15, 2021|magazine=Billboard}}</ref><ref>{{cite web |title=Songwriters Hall of Fame – James Brown Recordings |url=http://www.songwritershalloffame.org/materials/recordings/C150 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629082448/http://songwritershalloffame.org/materials/recordings/C150 |archive-date=June 29, 2011 |access-date=July 19, 2012}}</ref><ref>{{cite magazine|title=100 Greatest Artists Of All Time. 7. James Brown|url=https://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231/james-brown-20110420|magazine=Rolling Stone|access-date=April 11, 2014}}</ref>{{sfn|Whitburn|2010|p=873}}{{sfn|Whitburn|2010|p=89}} == د ژوند لومړني وختونه == براون د ۱۹۳۳ز کال د مې میاشتې په دریمه نېټه د سوېلي کارولینا په بارنوېل کې د ۱۶ کلنې سوسي (د زیږون پر مهال یې نوم بهلینګ و؛ زوکړه ۱۹۱۶ز کال ـــ مړینه ۲۰۰۴ز کال) او د ۲۱ کلن جوزف ګارډنر براون (زوکړه ۱۹۱۲ز کال ـــ مړینه ۱۹۹۳ز کال) په کور کې له لرګي څخه په جوړه شوې یوه کوچینۍ جونګړه کې زیږېدلی دی. د براون په اړه ویل کېږي چې نوم یې جوزف جېمز براون و، اما د هغه نوم او منځنی نوم په غلطۍ سره د نوموړي د زیږېدنې په سند کې سره بدل شوي دي. براون په خپل ژوند لیک کې، څرګنده کړې ده چې نوموړی له چینایي او اصلي امریکايي نسب څخه دی او دا چې پلار یې له یوې افریقایي-امریکایي او اصلي امریکایي مختلطې رېښې څخه و، په داسې حال کې چې مور یې مختلطه افریقایي-امریکايي او اسیایي رېښه درلوده. <ref name="jbancestry">{{cite web |title=Ancestry of James Brown |url=http://genealogy.about.com/od/aframertrees/p/james_brown.htm |access-date=July 19, 2012 |تاريخ الأرشيف=August 5, 2012 |مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20120805223343/http://genealogy.about.com/od/aframertrees/p/james_brown.htm |url-status=dead |خونديځ نېټه=August 5, 2012 |خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20120805223343/http://genealogy.about.com/od/aframertrees/p/james_brown.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805223343/http://genealogy.about.com/od/aframertrees/p/james_brown.htm }}</ref><ref name="jbbirthname">James Brown (1998). ''Notable Black American Men''. Farmington Hills, Michigan: Thomson Gale (Document no. K1622000047). Retrieved January 12, 2007, from the Biography Resource Center database.</ref><ref>{{Cite web |last=Powell |first=Kimberly |date=June 15, 2018 |title=Ancestry of James Brown |url=https://www.thoughtco.com/ancestry-of-james-brown-1421630 |access-date=September 26, 2018 |website=thoughtco.com}}</ref><ref>Brown, J.; Eliot, M. (2005). "Introduction" in ''I Feel Good: A Memoir of a Life Soul''. New York: New American Library. {{ISBN|0-451-21393-9}}.</ref>{{sfn|Brown|Tucker|1997|loc="Chapter One"}} د براون کورنۍ د سوېلي کارولینا په اېلکو کې چې په هغه وخت کې یو بې وزله ښار و، په خورا سخته بې وزلۍ کې ژوند کاوه. یاده کورنۍ وروسته هغه وخت چې جېمز څلور یا پنځه کلن و، د جورجیا ایالت اګوسټا ته کډه شوه. د هغه کورنۍ په پیل کې د هغه د عمه/خاله له فاحشه خانو څخه په یوې هغې کې استوګنه شوه. دوی وروسته یوه کور ته چې له یوې بلې عمه سره یې شریک و، کډه شول. د براون مور په نهایت کې د یو ناندریز او له تاوتریخوالي ډک واده څخه وروسته کورنۍ پرېښوده او نیویارک ته ولاړه. <ref name="rsfunk2">{{cite news|last=Hirshey|first=Gerri|date=January 25, 2007|title=Funk's Founding Father: James Brown, 1933-2006|magazine=Rolling Stone|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/funks-founding-father-james-brown-1933-2006-69720/|access-date=October 9, 2020}}</ref>{{sfn|Rhodes|2008|p=9}}{{sfn|Rhodes|2008|p=8}} هغه په ماشومتوب کې د استعداد موندنۍ په ننداریزو برنامو کې سندرې ویل پیل کړل، چې د لومړي ځل لپاره په ۱۹۴۴ز کال کې د اګوسټا لینوکس په تیاتر کې راڅرګند شو، او د "ډېرې مودې" قصیدې په بوللو سره یې ننداره وګټله. په داسې حال کې چې په اګوسټا کې، براون د دویمې نړیوالې جګړې په پیل کې د کمپ ګورډون د سرتېرو د پام اړولو لپاره  د بک نڅاوې اجرا کولې، ځکه چې د هغوی کاروانونه د نوموړي د عمه کور ته څېرمه د کانال له یوه پله څخه تېرېدل. دا هغه ځای و چې نوموړي د بلوز موسیقۍ د افسانوي غږوونکي هاولین وولف د ګیتار غږونه واورېده. هغه د دې دورې په بهیر کې د پیانو، ګیتار، او هارمونیې (هارمونیکا) غږول زده کړل. هغه د لیویس جوردن له خوا د "کالدونیا" (Caldonia) او "ټېمپاني فایو" (Tympany Five) له اورېدو وروسته الهام واخیست تر څو یو سات تېروونکی شي. براون  د نوې ځوانۍ په دوره کې د یوې لنډې مودې لپاره د بوکس د لوبغاړي په توګه حرفه درلوده.<ref name="How The Wolf Got Caged">{{cite web |last1=St. Clair |first1=Jeffrey |date=May 24, 2019 |title=The Army Ain't No Place for a Black Man |url=https://www.counterpunch.org/2019/05/24/the-army-aint-no-place-for-a-black-man-how-the-wolf-got-caged/ |access-date=September 9, 2022 |website=CounterPunch |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220910033244/https://www.counterpunch.org/2019/05/24/the-army-aint-no-place-for-a-black-man-how-the-wolf-got-caged/ |archivedate=September 10, 2022 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |last=Kowalski |first=Ed |date=December 25, 2006 |title=Godfather of Soul, James Brown, Dead at 73 |url=http://voanews.com/english/2006-12-25-voa1.cfm?renderforprint=1&textonly=1&&CFID=20886561&CFTOKEN=46529354 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070109212559/http://voanews.com/english/2006-12-25-voa1.cfm?renderforprint=1&textonly=1&&CFID=20886561&CFTOKEN=46529354 |archive-date=January 9, 2007 |website=Voice of America}}</ref>{{sfn|Rhodes|2008|p=13}}{{sfn|Rhodes|2008|p=11}} هغه په ۱۶ کلنۍ کې، د غلا په جرم محکوم شو او په توکووا کې د نویو ځوانانو د توقیف مرکز ته واستول شو. نوموړي هلته د جاني تېري (Johnny Terry) په ګډون د خپلې بند خونې له څلورو ملګرو سره د انجیل (ګاسپل) یوه ځلور کسیزه ډله جوړه کړه. براون له سندرغاړي باب بایرډ سره هغه مهال د توقیف له مرکز څخه بهر وکتل چې کله دوی د یو بل پر وړاندې د بېسبال یوه لوبه تر سره کوله. بایرډ همدارنګه وروسته له هغې چې د براون په اړه یې "د موسیقۍ د صندوق بلل کېدونکي شخص" په توګه واورېدل، کوم چې په توقیف ځای کې له موسیقۍ سره په تړاو براون ته ورکړل شوی لقب و،  دا یې کشف کړه چې براون سندرې ویلی شوی. بایرډ له هماغه وخته ادعا کړې ده چې ده او کورنۍ یې د براون په ژر خوشي کېدو کې مرسته کړېده، کومه چې له محکمې سره د براون په هغه تعهد تمامه شوه چې نوموړی به "د خدای لپاره سندرې بولي". براون د توکووا د یو کاروباري اس. سي لاوسن په یوه کاري ضمانت باندې خوشی کړا شو. لاوسن وروسته د براون د کاري اخلاقو تر اغېزې لاندې راغی او د دوو کلونو لپاره په دنده کې د نوموړي د ساتلو له وعدې سره یې د هغه خلاصون تضمین کړ. براون د ۱۹۵۲ز کال د جون په ۱۴مه په مشروط ډول خوشی شو. براون د لاوسن له دواړو زامنو سره یو ځای کار کولو ته ادامه ور کړه، او د خپل دغه مسلک په بهیر کې به کله نا کله د خپلې کورنۍ د لیدو لپاره تله. له مشروط خوشي کېدو څخه لږ وروسته، نوموړی د ګاسپل په یوه ډله کې چې د ګاسپل د هر کله-اماده سندرغاړو ډله نومېده د بایرډ خور سارا پکې غړې وه، شامل شو.{{sfn|Rhodes|2008|pp=17-18}}{{sfn|Rhodes|2008|p=16}}{{sfn|Rhodes|2008|p=15}} == د موسیقۍ مسلک == === ۱۹۵۳ز کال ـــ۱۹۶۱ز کال: مشهورې لمبې (فېموس فلېمز ) === براون په نهایت کې په ۱۹۵۴ز کال کې د بابي بایرډ له ډلې سره یو ځای شو. نوموړي ګروپ د ګاسپل ستورو څخه، چې یوه اکاپېلا ګاسپل ډله وه، د اوونز په نامه یوې   R&B  ډلې ته تکامل کړی و. نوموړی ظاهراً د موټر د ټکر په یوه پېښه کې د دغې ډلې د یو غړي، ټرای کولینز له مړینې وروسته له یادې ډلې سره یو ځای شو. یاده ډله د براون او بایرډ په څنګ کې، له سایلوېسټر، کیلز، ډای اوګلېسبای، فرېډ پولیَم، ناش ناکس او نافلویډ سکاټ څخه تشکیل شوې وه. نوموړې ډلې د هنک بالارډ او مېډنایټرانو، اوریولز او بېلي وارډ او د هغه د ډومینو ګانو په څېر د  R&B  ډلو تر اغېزې لاندې راتلو سره خپل نوم لومړی  توکووا ډلې او بیا  فلېمز ته واړاوه. <ref name="birthoffunk">{{cite web |title=Trace the Birth of Funk Back to James Brown |url=http://www.goldminemag.com/article/trace-the-birth-of-funk-back-to-james-brown |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002191734/http://www.goldminemag.com/article/trace-the-birth-of-funk-back-to-james-brown |archive-date=October 2, 2012 |access-date=July 19, 2012 |work=Goldmine Magazine}}</ref>{{sfn|Rhodes|2008|p=24}}{{sfn|Rhodes|2008|p=18}}{{sfn|Rhodes|2008|p=17}} == سرچينې == s78ixgbhhd49fi4hpdiincdebqrb9no 0 69568 369811 297435 2026-10-11T10:37:24Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369811 wikitext text/x-wiki د متحده ایالاتو حکومت د ۲۰۰۴ او ۲۰۱۸ کلونو ترمنځ، د بې پیلوټه الوتکو (ډرونونو) په کارولو سره چې د متحده ایالاتو د هوایی ځواک له خوا، د مرکزي استخباراتو ادارې د ځانګړو فعالیتونو څانګې تر عملیاتي کنټرول لاندې وې، د پاکستان په شمال لوېدیځ کې په زرګونو اهدافو بریدونه وکړل. د دې بریدونو زیاتره د پاکستان په شمال لوېدیځ کې د افغانستان پولې ته څېرمه تر فدرالي ادارې لاندې په قبایلي سیمو (چې اوس د خیبر پښتونخوا ایالت یوه برخه ده) کې ترسره شوي دي. دا بریدونه د امریکا متحده ایالاتو د ولسمشر جورج ډبلیو بوش د ادارې پر مهال پیل شول او د نوموړي د ځای ناستي بارک اوباما په واکمنۍ کې په پراخه کچه زیات شول. ځینو په رسنیو کې دې بریدونو ته د بې پیلوټه الوتکو د جګړې نوم ورکړی. د جورج ډبلیو بوش ادارې په رسمي ډول د خپل سیاست له غځېدو انکار وکړ؛ خو د اوباما ادارې د ۲۰۱۳ کال په مې میاشت کې، د لومړي ځل لپاره ومنله چې څلور امریکایي وګړي په دې بریدونو کې وژل شوي دي. د ۲۰۱۳ کال په ډسمبر کې، د پاکستان ملي اسمبلۍ په اتفاق سره په پاکستان کې د امریکا د بې پیلوټه الوتکو د بریدونو پر ضد یو پرېکړه لیک تصویب کړ، چې دا عمل یې د "ملګرو ملتونو د منشور، نړیوالو قوانینو او بشردوستانه معیارونو څخه سرغړونه وبلله."<ref name="The CIA's Silent War in Pakistan">{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,1900248,00.html|archive-url=https://archive.today/20120914063431/http://www.time.com/time/printout/0,8816,1900248,00.html|url-status=dead|archive-date=14 September 2012|title=The CIA's Silent War in Pakistan|magazine=Time|date=1 June 2009|access-date=16 December 2011|first1=Bobby|last1=Ghosh|first2=Mark|last2=Thompson}}</ref><ref>{{cite web |last1=Miller |first1=Greg |last2=Tate |first2=Julie |date=1 September 2011 |title=CIA shifts focus to killing targets |url=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-shifts-focus-to-killing-targets/2011/08/30/gIQA7MZGvJ_story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131126132531/http://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-shifts-focus-to-killing-targets/2011/08/30/gIQA7MZGvJ_story.html |archive-date=26 November 2013 |access-date=10 December 2017 |via=www.WashingtonPost.com |df=dmy-all}}</ref><ref name="GregMiller">{{cite news|last=Miller|first=Greg|url=https://www.washingtonpost.com/national/national-security/under-obama-an-emerging-global-apparatus-for-drone-killing/2011/12/13/gIQANPdILP_story.html|title=Under Obama, an emerging global apparatus for drone killing|newspaper=The Washington Post|date=27 December 2011|access-date=8 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506233717/http://www.washingtonpost.com/national/national-security/under-obama-an-emerging-global-apparatus-for-drone-killing/2011/12/13/gIQANPdILP_story.html|archive-date=6 May 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="afp20July2009">{{cite news|last=De Luce|first=Dan|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iSx0O9rqfroVdyJRvKzbpSTdhemw|title=No let-up in US drone war in Pakistan|agency=Agence France-Presse|date=20 July 2009|access-date=16 December 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111215153626/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iSx0O9rqfroVdyJRvKzbpSTdhemw|archive-date=15 December 2011}}</ref><ref name="naf3June2009">{{cite web |last1=Bergen |first1=Peter |last2=Tiedemann |first2=Katherine |date=3 June 2009 |title=The Drone War |url=http://www.newamerica.net/publications/articles/2009/drone_war_13672 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111206172655/http://www.newamerica.net/publications/articles/2009/drone_war_13672 |archive-date=6 December 2011 |access-date=16 December 2011 |publisher=New America Foundation}}</ref><ref name="NBC_News">{{cite web |last=Isikoff |first=Michael |date=23 May 2013 |title=In first public acknowledgement, Holder says 4 Americans died in US drone strikes |url=http://investigations.nbcnews.com/_news/2013/05/22/18429089-in-first-public-acknowledgement-holder-says-4-americans-died-in-us-drone-strikes?lite |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725020358/http://investigations.nbcnews.com/_news/2013/05/22/18429089-in-first-public-acknowledgement-holder-says-4-americans-died-in-us-drone-strikes?lite |archive-date=25 July 2013 |access-date=19 August 2013 |work=NBC News |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 December 2013 |title=NA unanimously passes resolution against US drone strikes |url=https://www.dawn.com/news/1061704 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829000213/https://www.dawn.com/news/1061704 |archive-date=29 August 2018 |access-date=28 August 2018 |df=dmy-all}}</ref> د پاکستان پخواني لومړي وزیر نواز شریف په مکرر ډول د دې بریدونو د پای غوښتنه وکړه او ویې ویلي: "د بې پیلوټه الوتکو کارول نه یوازې زموږ په ځمکنۍ بشپړتیا پرله پسې تېری ده، بلکې زموږ له هېواده د ترهګرۍ د له منځه وړلو په برخه کې زموږ هوډ او هڅو ته هم زیان رسوي". خو د پاکستاني چارواکو د عامه مخالفت ترڅنګ، زیاتره پخوانیو لومړیو وزیرانو، متحده ایالاتو ته د دې بریدونو پټه اجازه ورکړې وه. د پېښور سترې محکمې په یو حکم کې دا بریدونه غیرقانوني، غیر انساني، د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې سرغړونه او جنګي جرم وګڼل.خو د اوباما اداره له دې سره موافقه نه وه، او ادعا یې وکړه چې دا بریدونه له نړیوال قانون سره په ټکر کې نه دي او د برید تګلاره کره او اغېرمنه وه. د پاکستاني طالبانو مشر بیت الله محسود (چې د ۲۰۰۹ کال د اګست په ۵ نېټه په سوېلي وزیرستان کې په یوه بريد کې ووژل شو)، د محسود ځای ناستی حکیم الله محسود (چې د ۲۰۱۳ کال د نومبر په لومړۍ نېټه ووژل شو) او د افغان طالبانو مشر اختر منصور (د ۲۰۱۶ کال د مې په ۲۱ مه د پاکستان په احمد وال کې ووژل شو) د بریدونو له مهمو هدفونو څخه وو. <ref name="GulPM">Ayaz Gul, 22 October 2013, "[http://www.voanews.com/content/us-accused-of-unlawful-killings-pakistan-drone-strikes/1774276.html Pakistani PM Urges US to Stop Drone Strikes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023024213/http://www.voanews.com/content/us-accused-of-unlawful-killings-pakistan-drone-strikes/1774276.html|date=23 October 2013}}", ''Voice of America''. Retrieved 23 October 2013.</ref><ref>{{cite web |date=24 October 2013 |title=Secret memos 'show Pakistan endorsed US drone strikes' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24649840 |access-date=18 August 2022 |website=BBC News}}</ref><ref>{{cite web |author=Nic Robertson and Greg Botelho |date=11 April 2013 |title=Ex-Pakistani leader admits secret deal with U.S. on drone strikes |url=https://edition.cnn.com/2013/04/11/world/asia/pakistan-musharraf-drones/index.html |access-date=18 August 2022 |website=CNN}}</ref><ref>Andrew Buncombe, 9 May 2013, "[https://www.independent.co.uk/news/world/asia/pakistani-court-declares-us-drone-strikes-in-the-countrys-tribal-belt-illegal-8609843.html Pakistani court declares US drone strikes in the country's tribal belt illegal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170519045200/http://www.independent.co.uk/news/world/asia/pakistani-court-declares-us-drone-strikes-in-the-countrys-tribal-belt-illegal-8609843.html|date=19 May 2017}}", ''The Independent''. Retrieved 23 October 2013.</ref><ref>Seth G. Jones and C. Christine Fair (2010). [https://www.questia.com/read/122625825 ''Counterinsurgency in Pakistan''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140524103353/http://www.questia.com/read/122625825/counterinsurgency-in-pakistan |date=2014-05-24 }} (Santa Monica, CA: Rand), xi,.</ref> په افغانستان کې د بې پیلوټه الوتکو بریدونو د پاکستان په خاوره کې له بریدونو سره، چې د همدې پولې په اوږدو کې وو، نږدې تړاو درلود. په دې بریدونو کې ۳۷۹۸–۵۰۵۹ وسله وال او ۱۶۱–۴۷۳ ملکي وګړي ووژل شول. په وژل شوو اورپکو کې د افغان طالبانو، پاکستاني طالبانو، اسلامي دولت، القاعدې، حقاني شبکې او نورو سازمانونو سلګونه لوړ پوړي مشران شامل وو، چې یوازې د ۲۰۱۷ کال د مې میاشتې په یوه لس ورځنۍ موده کې ۷۰ طالب مشران ووژل شول.  <ref>[https://www.thebureauinvestigates.com/projects/drone-war/afghanistan Drone Strikes in Afghanistan.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624010404/https://www.thebureauinvestigates.com/projects/drone-war/afghanistan|date=24 June 2018}} Bureau of Investigative Journalism. Retrieved 6 March 2019.</ref> == شالید == په عامه بڼه، د پاکستان حکومت دا بریدونه غندلي دي. خو دا اعا هم شوې چې بې پیلوټه الوتکو ته اجازه ورکړل شوې ترڅو د پاکستان له شمسي هوايي ډګر څخه د ۲۰۱۱ کال د اپرېل تر ۲۱ کار واخلي. د ویکي لیکس له خوا د افشا شوو ډیپلوماټیکو اسنادو پربنسټ، د پاکستان د پوځ مشر اشفاق پرویز کیاني نه یوازې په پټه توګه د بې پیلوټه الوتکو له الوتنو سره هوکړه کړې وه، بلکې په ۲۰۰۸ کال کې یې د امریکایانو څخه غوښتنه کړې وه چې دا بریدونه زیات کړي. خو د پاکستان د کورنیو چارو وزیر رحمان ملک وویل، "د بې پیلوټه الوتکو توغنديو مالي خسارات اړولي. یو څو وسله وال وژل کېږي، خو زیاتره قربانیان بې ګناه وګړي دي." دا بریدونه زیاتره په پاکستان کې د امریکا ضد احساساتو د راپارولو لامل ګڼل کېږي او په پاکستان کې د سي آی اې د پراخو فعالیتونو په اړه یې پوښتنې را پورته کړې. <ref name="nyt11Dec2009">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/12/12/world/asia/12drone.html|title=Qaeda Planner in Pakistan Killed by Drone|newspaper=The New York Times|date=11 December 2009|access-date=16 December 2011|first1=Mark|last1=Mazzetti|first2=Souad|last2=Mekhennet|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608082433/http://www.nytimes.com/2009/12/12/world/asia/12drone.html|archive-date=8 June 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="austrailian19Feb2009">{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/pakistan-permits-cia-base-for-strikes/story-e6frg6t6-1111118893683|title=Pakistan allowing CIA to use airbase for drone strikes|newspaper=Australian|date=19 February 2009|access-date=6 December 2011|first=Amanda|last=Hodge|archive-url=https://web.archive.org/web/20130620114000/http://www.theaustralian.com.au/news/pakistan-permits-cia-base-for-strikes/story-e6frg6t6-1111118893683|archive-date=20 June 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="reuters20May2011">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-pakistan-wikileaks-idUSTRE74J3UV20110520|title=Pakistan army chief sought more drone coverage in '08: Wikileaks|last=Allbritton|first=Chris|date=20 May 2011|access-date=16 December 2011|newspaper=Reuters|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903164622/http://www.reuters.com/article/2011/05/20/us-pakistan-wikileaks-idUSTRE74J3UV20110520|archive-date=3 September 2011|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="hindustan23April2011">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/F-16-jets-knock-down-CIA-drones/Article1-688705.aspx|title=F-16 jets knock down CIA drones|newspaper=Hindustan Times|date=23 April 2011|access-date=16 December 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110831181743/http://www.hindustantimes.com/F-16-jets-knock-down-CIA-drones/Article1-688705.aspx|archive-date=31 August 2011}}</ref> د ملکي مرګ ژوبلې او د اورپکو مرګ ژوبلې د شمېرو په اړه ريپوټونه توپیر لري. په عمومي ډول، سي آی اې او نورو امریکایی ادارو د اورپکو د لوړې کچې مرګ ژوبلې ادعا کړې. خو دا ادعا د سنجش په یوه لانجمنه تګلاره ولاړه ده چې "د برید په سیمه کې ټول پوځي عمر لرونکي نارینه جنګیالي شمېرل کېږي ... مګر دا چې په ښکاره ټوګه استخبارات وروسته دوی بې ګناه ثابت کړي." د بېلګې په توګه، سي آی اې ادعا وکړه چې د ۲۰۱۰ کال له مې د ۲۰۱۱ کال تر اګست پورې بریدونو کې له ۶۰۰ زیات وسله وال پرته له کومې ملکي مرګ ژوبلې وژل شوي، چې له دې ادعا سره زیاتره موافق نه دي. د نیو امریکا بنسټ اټکل کړی چې په بریدونو کې د وژل شویو کسانو ۸۰ سلنه وسله وال وو. له بلې خوا يو شمېر کارپوهانو ويلي چې په حقيقت کې ډېر کم وسله وال او ډېر زیات ملکي وګړي وژل شوي دي. د بروکینګز انستېتیوټ غړي، ډینیل ایل بایمن د ۲۰۰۹ کال په یوه نظري مقاله کې لیکلي چې د ډرون بریدونو ښایي د هر اورپکي د وژلو په سر "۱۰ یا ډېر ملکي وګړي" وژلي وي. د پاکستان پوځ ویلي دي چې په وژل شویو کې زیاتره د القاعدې او طالبانو وسله وال وو. د څېړنیز ژورنالیزم بنسټ موندلې چې له ۲۴۹۷ څخه تر ۳۹۹۹ پورې په وژل شوو کسانو کې له ۱۷۲ څخه تر ۲۰۷ پورې ماشومان او له ۴۲۳ څخه تر ۹۶۵ پورې ملکي وګړي وژل شوي دي. نوموړي بنسټ دا ادعا هم کړې چې د اوباما له واک ته رسېدو سر سم، لږ تر لږه ۵۰ ملکي وګړي په ورپسې بریدونو کې، چې د قربانیانو مرستې ته یې وردانګلې، وژل شوي دي. له ۲۰ څخه ډیر ملکي وګړي هم په جنازو او د غمشریکۍ په بریدونو کې وژل شوي چې دا عمل د حقوقي کارپوهانو له لوري غندل شوی هم دی.<ref name="C.I.A. Is Disputed">{{cite news|last=Shane|first=Scott|title=C.I.A. Is Disputed on Civilian Toll in Drone Strikes|url=https://www.nytimes.com/2011/08/12/world/asia/12drones.html?_r=1|date=11 August 2011|access-date=16 December 2011|newspaper=The New York Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20111101001352/http://www.nytimes.com/2011/08/12/world/asia/12drones.html?_r=1|archive-date=1 November 2011|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="SecretKillList">Jo Becker & Scott Shane, 29 May 2012, "[https://www.nytimes.com/2012/05/29/world/obamas-leadership-in-war-on-al-qaeda.html?_r=0 Secret 'Kill List' Proves a Test of Obama's Principles and Will] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170228010804/http://www.nytimes.com/2012/05/29/world/obamas-leadership-in-war-on-al-qaeda.html?_r=0|date=28 February 2017}}", ''The New York Times''. Retrieved 23 October 2013.</ref><ref name="The Economist">{{cite news|title=Out of the blue|url=http://www.economist.com/node/21524916|date=30 July 2011|access-date=16 December 2011|newspaper=The Economist|archive-url=https://web.archive.org/web/20111215041027/http://www.economist.com/node/21524916|archive-date=15 December 2011|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="brookings1">{{cite web |last=Byman |first=Daniel |date=14 July 2009 |title=Do Targeted Killings Work? |url=http://www.brookings.edu/opinions/2009/0714_targeted_killings_byman.aspx? |url-status=dead |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160521070958/http://www.brookings.edu/opinions/2009/0714_targeted_killings_byman.aspx |archive-date=21 May 2016 |access-date=16 December 2011 |publisher=Brookings Institution |quote=Critics correctly find many problems with this program, most of all the number of civilian casualties the strikes have incurred. Sourcing on civilian deaths is weak and the numbers are often exaggerated, but more than 600 civilians are likely to have died from the attacks. That number suggests that for every militant killed, 10 or so civilians also died.}}</ref><ref name="dawn20110309">{{cite news|url=http://www.dawn.com/2011/03/09/most-of-those-killed-in-drone-attacks-were-terrorists-military.html|title=Most of those killed in drone attacks were terrorists: military|last=Sherazi|first=Zahir Shah|date=9 March 2011|access-date=16 December 2011|newspaper=Dawn|archive-url=https://web.archive.org/web/20111223182954/http://www.dawn.com/2011/03/09/most-of-those-killed-in-drone-attacks-were-terrorists-military.html|archive-date=23 December 2011|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="thebureauinvestigates.comRescuers">{{cite news|url=http://www.thebureauinvestigates.com/2012/02/04/obama-terror-drones-cia-tactics-in-pakistan-include-targeting-rescuers-and-funerals/|title=Obama terror drones: CIA tactics in Pakistan include targeting rescuers and funerals|first1=Chris|last1=Woods|first2=Christina|last2=Lamb|date=4 February 2012|access-date=7 February 2012|work=Bureau of Investigative Journalism|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207130806/http://www.thebureauinvestigates.com/2012/02/04/obama-terror-drones-cia-tactics-in-pakistan-include-targeting-rescuers-and-funerals/|archive-date=7 February 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |last=Woods |first=Chris |date=11 August 2011 |title=Over 160 children reported among drone deaths |url=http://www.thebureauinvestigates.com/2011/08/11/more-than-160-children-killed-in-us-strikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106182545/http://www.thebureauinvestigates.com/2011/08/11/more-than-160-children-killed-in-us-strikes/ |archive-date=6 January 2012 |access-date=27 December 2011 |work=Bureau of Investigative Journalism |df=dmy-all}}</ref><ref name="thebureauinvestigates.com">{{cite web |last=Woods |first=Chris |date=10 August 2011 |title=Drone War Exposed – the complete picture of CIA strikes in Pakistan |url=http://www.thebureauinvestigates.com/2011/08/10/most-complete-picture-yet-of-cia-drone-strikes/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217051724/http://www.thebureauinvestigates.com/2011/08/10/most-complete-picture-yet-of-cia-drone-strikes/ |archive-date=17 December 2011 |access-date=16 December 2011 |work=Bureau of Investigative Journalism |df=dmy-all}}</ref> باربرا الیاس-سنبورن هم ادعا  کړې چې "تر هغې کچې چې د ډرون په اړه لیکنې وړاندیز کوي، دا ډول وژنې معمولا د جګړې لپاره د اورپکو هوډ ځواکمن کوي، د هر ډول احتمالي خبرو اترو او جوړجاړي مخه نیسي." خو د رنډ کارپوریشن (RAND Corporation) شننه وړاندیز کوي چې " ډرون بریدونه په پاکستان کې د ترهګریزو بریدونو د پېښېدو او ځواکمنتیا سره تړاو لري.<ref>{{cite journal|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/137077/barbara-elias-sanborn/the-pakistani-talibans-coming-divide|last=Elias-Sanborn|first=Barbara|date=2 February 2012|title=The Pakistani Taliban's Coming Divide|journal=Foreign Affairs|access-date=13 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310114133/http://www.foreignaffairs.com/articles/137077/barbara-elias-sanborn/the-pakistani-talibans-coming-divide|archive-date=10 March 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref>Johnston, Patrick B., and Anoop Sarbahi, [http://patrickjohnston.info/materials/drones.pdf The Impact of U.S. Drone Strikes on Terrorism in Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030153538/http://patrickjohnston.info/materials/drones.pdf|date=30 October 2012}}, [[RAND Corporation]], 25 February 2012.</ref> په ۲۰۱۰ کال کې د ټایمز سکویر د موټر بم د انګېزې په اړه بریدګر فیصل شهزاد وایې چې دا برید یې خپل پلرني ټاټوبي، پاکستان کې د سي آی اې د بې پیلوټه الوتکو د تکراري بریدونو له امله کړی و.  <ref>[https://articles.latimes.com/2010/may/08/nation/la-na-bomb-motive-20100508 Bomb motive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517180336/http://articles.latimes.com/2010/may/08/nation/la-na-bomb-motive-20100508|date=17 May 2013}}, ''Los Angeles Times'' 8 May 2010.</ref> د ۲۰۱۱ کال په نومبر کې د ډرون بریدونه وروسته له هغه ودرول شول چې د سلاله په پېښه کې ناټو ځواکونو ۲۴ پاکستاني پوځیان ووژل. د ۲۰۱۱ کال په ډسمبر کې شمسي هوايي ډګر له امریکایانو تش شو او پاکستانیانو یې کنترول په لاس کې واخیست. دې پیښې نږدې دوه میاشتې د ډرون بریدونو ودرول چې د ۲۰۱۲ کال د جنوري په ۱۰ بېرته پیل شو. <ref name="Shamsi Airfield taken by FC">{{cite news|title=Pak forces take control of Shamsi airbase|url=http://ibnlive.in.com/news/pak-forces-take-control-of-shamsi-airbase/210683-56.html|newspaper=IBNLive|date=10 December 2011|access-date=7 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120108224133/http://ibnlive.in.com/news/pak-forces-take-control-of-shamsi-airbase/210683-56.html|archive-date=8 January 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|author=Ken Dilanian|url=https://articles.latimes.com/2011/dec/23/world/la-fg-pakistan-cia-drone-20111224|title=CIA has suspended drone attacks in Pakistan, U.S. officials say|work=Los Angeles Times|date=2011-12-23|access-date=2013-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617084622/http://articles.latimes.com/2011/dec/23/world/la-fg-pakistan-cia-drone-20111224|archive-date=17 June 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> د ملګرو ملتونو ځانګړي خبریال بین ایمرسن، د ۲۰۱۳ کال په مارچ میاشت کې د ملګرو ملتونو د یوې ډلې مشري وکړه چې د امریکا د بې پیلوټه الوتکو په بریدونو کې یې د ملکي مرګ ژوبلې په اړه څېړنه کوله. نوموړي په ډاګه کړه چې دا بریدونه د پاکستان له حاکمیت څخه سرغړونه ده. ایمرسن زیاته کړه چې د هېواد حکومتي چارواکو په واضح ډول څرګنده کړه چې پاکستان د ډرون له بریدونو سره موافق نه دی، خو دا خبرې د متحده ایالاتو د چارواکو له خوا رد شوې. د بخښنې نړیوال سازمان د ۲۰۱۳ کال په اکټوبر کې، د ډرون بریدونو د اغېزو په اړه یوه مفصله څېړنه وړاندې کړه چې دا بریدونه یې په کلکه وغندل. په راپور کې راغلي وو چې د تصادفي ملکي مرګ ژوبلې شمېر، کارول شوي تاکتیکونه (لکه په ورپسې بریدونو کې د هغو کسانو په نښه کول چې د ټپیانو سره مرسته کوي) او د پاکستان د حاکمیت څخه سرغړونه په دې معنی ده چې ځینې بریدونه د غیرقانوني اعدامونو او جنګي جرمونو په څېر ګڼل کېدای شي.<ref>{{cite news|title=UN says US drones violate Pakistan's sovereignty|url=http://www.chron.com/news/world/article/UN-says-US-drones-violate-Pakistan-s-sovereignty-4356752.php|newspaper=The Houston Chronicle|date=15 March 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130321015705/http://www.chron.com/news/world/article/UN-says-US-drones-violate-Pakistan-s-sovereignty-4356752.php|archive-date=21 March 2013}}</ref><ref>{{cite web |last=Amnesty International |title="Will I be next?" US Drone Strikes in Pakistan |url=http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/asa330132013en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023120339/http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/asa330132013en.pdf |archive-date=23 October 2013 |access-date=22 October 2013 |publisher=Amnesty International Publications |df=dmy-all}}</ref> د ۲۰۱۴ کال په مې میاشت کې، د هدفي وژنو پروګرام په " په اساسي ډول ختم" وګڼل شو، چې د ۲۰۱۳ کال له ډسمبر وروسته هېڅ برید نه دی شوی. د بریدونو کمښت د اوباما د ادارې له نوي سیاست سره سمون خوري چې په کې "نږدې ډاډ" ته اړتیا وه چې ملکي وګړو ته به زیان نه رسېږي. همدارنګه، په دې سیاست کې د قانون جوړونکو څخه غوښتنه شوې وه چې د ډرون پروګرام (د کانګرس د ښه نظارت لپاره) د دفاع وزارت تر عملیاتي کنټرول لاندې راولي. د بریدونو کموالي همدارنګه په افغانستان کې د امریکا د پوځ او سي آی اې د حضور له کمښت، په پاکستان کې د القاعدې د حضور له کمښت، او د بې پیلوټه الوتکو په بریدونو کې د پوځ د رول (د سي آی اې په لګښت) له زیاتوالي سره سمون درلود. <ref>{{Cite web |date=2013-03-09 |title=McCain: Are You a "Wacko Bird" Like Rand Paul, Justin Amash, and Ted Cruz? |url=https://reason.com/2013/03/09/mccain-are-you-a-wacko-bird-like-rand-pa/ |access-date=2020-02-06 |website=Reason.com |language=en-US}}</ref><ref name="ZBeauchamp">{{cite news|last=Beauchamp|first=Zack|title=The drone war may be over in Pakistan|url=https://www.vox.com/2014/5/29/5761634/has-america-stopped-killing-pakistanis-with-drones|access-date=29 May 2014|newspaper=Vox|date=29 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140530042448/http://www.vox.com/2014/5/29/5761634/has-america-stopped-killing-pakistanis-with-drones|archive-date=30 May 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref name="KDilianian">{{cite news|last=Dilanian|first=Ken|title=CIA Winds Down Drone Strike Program in Pakistan|url=http://bigstory.ap.org/article/cia-drone-strike-program-pakistan-winding-down|access-date=29 May 2014|newspaper=AP|date=29 May 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140530043633/http://bigstory.ap.org/article/cia-drone-strike-program-pakistan-winding-down|archive-date=30 May 2014}}</ref> == شمېرې == {| class="wikitable" | colspan="6" |د نیو امریکا بنسټ د معلوماتو پر بنسټ، د امریکا د بې پیلوټه الوتکو د بریدونو اټکل (د ۲۰۱۸ کال د جنوري ۱ اټکل): <ref>{{cite web |title=Drone Strikes: Pakistan |url=https://www.newamerica.org/in-depth/americas-counterterrorism-wars/pakistan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101205448/https://www.newamerica.org/in-depth/americas-counterterrorism-wars/pakistan/ |archive-date=1 November 2017 |access-date=10 December 2017 |website=New America |df=dmy-all}}</ref> |- | rowspan="2" |'''کال''' | rowspan="2" |'''بریدونه''' | colspan="4" |'''مرګ ژوبله''' |- |'''اورپکي''' |'''ملکي وګړي''' |'''نامعلوم''' |'''ټولټال''' |- |'''۲۰۰۴''' |۱ |۳ |۲ |۲ |۷ |- |'''۲۰۰۵''' |۳ |۵ |۶ |۴ |۱۵ |- |'''۲۰۰۶''' |۲ |۱ |۹۳ |۰ |۹۴ |- |'''۲۰۰۷''' |۴ |۵۱ |۰ |۱۲ |۶۳ |- |'''۲۰۰۸''' |۳۶ |۲۲۳ |۲۸ |۴۷ |۲۹۸ |- |'''۲۰۰۹''' |۵۴ |۳۸۷ |۷۰ |۹۲ |۵۴۹ |- |'''۲۰۱۰''' |۱۲۲ |۷۸۸ |۱۶ |۴۵ |۸۹۸ |- |'''۲۰۱۱''' |۷۰ |۴۱۵ |۶۲ |۳۵ |۵۱۲ |- |'''۲۰۱۲''' |۴۸ |۲۶۸ |۵ |۳۳ |۳۰۶ |- |'''۲۰۱۳''' |۲۶ |۱۴۵ |۴ |۴ |۱۵۳ |- |'''۲۰۱۴''' |۲۲ |۱۵۴ |۰ |۰ |۱۴۵ |- |۲۰۱۵ |۱۰ |۵۷ |۰ |۰ |۵۷ |- |۲۰۱۶ |۳ |۹ |۰ |۰ |۹ |- |۲۰۱۷ |۸ |۳۶ |۲ |۱ |۳۹ |- |'''ټولټال''' |'''۴۰۹''' |'''۲۵۳۳''' |'''۲۸۸''' |'''۲۷۵''' |'''۳۰۹۶''' |} د څېړنیز ژورنالیزم پر بنسټ د متحده ایالاتو د بې پيلوټه بریدونو په اړه د لاندې مجموعي شمېرې اټکل کوي (د ۲۰۱۷ کال د سپټمبر ۱۷ اټکل) * ټول بريدونه: ۴۲۹ * ټول وژل شوي: ۲۵۱۴ – ۴۰۲۳ * وژل شوي ملکي وګړي: ۴۲۴ – ۹۶۹ * وژل شوي ماشومان: ۱۷۲ – ۲۰۷ * ژوبل شوي: ۱۱۶۲ – ۱۷۴۹ * د بوش تر ادارې لاندې بریدونه: ۵۱ * د اوباما تر ادارې لاندې بریدونه: ۳۷۳ * د ترمپ تر ادارې لاندې بریدونه: ۵ * د ۲۳۷۹ مړو له ډلې ۸۴ د القاعدې غړي ښودل شوي.  <ref>{{cite web |last1=Serle |first1=Jack |title=Only 4% of drone victims in Pakistan named as al Qaeda members |url=http://www.thebureauinvestigates.com/namingthedead/only-4-of-drone-victims-in-pakistan-named-as-al-qaeda-members/?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019223717/http://www.thebureauinvestigates.com/namingthedead/only-4-of-drone-victims-in-pakistan-named-as-al-qaeda-members/?lang=en |archive-date=19 October 2014 |access-date=20 October 2014 |publisher=The Bureau of Investigative Journalism |df=dmy-all}}</ref> د ۲۰۱۳ کال د جولای په میاشت کې څېړنیز ژورنالیزم له خوا د پاکستان حکومت یو پخوانی ترلاسه شوی محرم راپور د ۲۰۰۶ او ۲۰۰۹ کلونو ترمنځ د بې پیلوټه الوتکو د ۷۵ بریدونو جزیات ښيي. د دې ۱۲ مخیز راپور پر بنسټ، په دې موده کې د وژل شویو ۷۴۶ کسانو له ډلې ۱۷۶ یې ملکي وګړي ښودل شوي دي. د لانګ وار ژورنال (د اوږدې جګړې ژورنال)، د څېړنیز ژورنالیزم بنسټ، او د نوې امریکا بنسټ په وینا، ۲۰۰۶، ۲۰۰۷، ۲۰۰۸ او ۲۰۰۹ کلونو د نورو کلونو په پرتله د ملکي مرګ ژوبلې ترټولو لوړه کچه درلوده. <ref>Woods, Chris "[http://www.thebureauinvestigates.com/2013/07/22/exclusive-leaked-pakistani-report-confirms-high-civilian-death-toll-in-cia-drone-strikes/ Leaked Pakistani report confirms high civilian death toll in CIA drone strikes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728175848/http://www.thebureauinvestigates.com/2013/07/22/exclusive-leaked-pakistani-report-confirms-high-civilian-death-toll-in-cia-drone-strikes/|date=28 July 2013}}" ''Bureau of Investigative Journalism''. 22 July 2013.</ref> == سرچينې == es4n412n1x8jxmk0kz69mwcd2lutkw3 0 72469 369796 364887 2026-10-10T23:10:26Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369796 wikitext text/x-wiki ایزوبل وایلي هاچیسون (په انګریزي: Isobel Wylie Hutchison؛ زوکړه: د ۱۸۸۹ زکال د مۍ ۳۰مه – مړینه: د ۱۹۸۲ زکال د فبروري ۲۰مه) سکاټلنډۍ فلم جوړونکې، بوټي پېژندونکې او شمالي قطب ته سفر کوونکې وه. هاچیسون شاعره وه چې ایسلنډ، ګرینلنډ، الاسکا او الوتي ټاپو ګانو ته یې د خپلو سفرونو اړوند کتابونه لیکلي او د نېشنل جیوګرافیک په ګډون یې ګڼ شمېر نورو مجلو ته مقالې لیکلې دي. هغې په مکرر ډول ویناوې کولې او د خپلو فلمونو، انځورونو او نقاشیو څخه به یې د خپلو ویناوو پر مهال د هغو د اغېزو د زیاتوالي په موخه ګټنه کوله. د نوموړې لیکنې د سکاټلنډ ملي کتابتون ته د هغې د اوږد مهالې ملګرې مډېنا لوئیس له خوا ډالۍ شوې. <ref name="Neely">{{cite book|last1=Neely|first1=Sarah|last2=MacKenzie|first2=Scott|last3=Stenport|first3=Anna Westerstahl|title=Films on ice : cinemas of the Arctic|date=2015|publisher=Edinburgh University Press|location=Edinburgh|isbn=9780748694174|chapter=‘My Heart Beat for the Wilderness’: Isobel Wylie Hutchison, Jenny Gilbertson, Margaret Tait and Other Twentieth-Century Scottish Women Filmmakers|url=https://www.academia.edu/27863208}}</ref><ref name="MacPherson">{{cite news|last1=MacPherson|first1=Hamish|title=Isobel Wylie Hutchison: A truly extraordinary Scottish explorer|url=https://www.thenational.scot/news/17665187.isobel-wylie-hutchison-truly-extraordinary-scottish-explorer/|access-date=10 April 2022|work=The National|date=26 May 2019|language=en}}</ref><ref name="Reid">{{cite web |last1=Reid |first1=Deborah |date=8 March 2019 |title=The Quest for Scotland's Gardening Women, 1800-1930 |url=https://blog.nms.ac.uk/2019/03/08/the-quest-for-scotlands-gardening-women-1800-1930/ |access-date=22 April 2022 |website=National Museums Scotland Blog |language=en}}</ref> ډیری هغه بوټي چې هاچیسون د خپل ژوند په اوږدو کې راغونډ کړي وو؛ په کیو باغونو، په اډینبورګ کې د بوټو پوهنې په سلطنتي باغ او د بریتانیا په موزیم کې دي. په ۱۹۳۴ زکال کې نوموړې لومړنۍ مېرمن وه چې د سکاټلنډ له سلطنتي جغرافیايي ټولنې څخه یې د مونګو پارک مډال ترلاسه کړ. په ۱۹۴۹ زکال کې یې د سنټ اندرویز له پوهنتون څخه د بوټې پوهنې او ادبیاتو په برخه کې د خپلو چارو له امله افتخاري دوکتورا ترلاسه کړه او نوموړې یې «هغه نه تسلیم کېدونې ارواح وبلله چې ګواښونه، ستونزې او ستړیاوې یې له ننګونې سره مخ کړې او لویې بشري لاسته راوړنې یې لرلې دي». <ref name="Lewis">{{cite news|last1=Lewis|first1=Philippa|title=Arctic Botanist: Isobel Wylie Hutchison|url=https://www.kew.org/read-and-watch/arctic-botanist-isobel-wylie-hutchison|access-date=10 April 2022|work=Royal Botanic Gardens Kew|date=2 June 2017}}</ref><ref name="RBGE">{{cite web |title=Catalogue for Isobel Wylie Hutchison Collection at the Royal Botanic Garden Edinburgh |url=https://www.rbge.org.uk/media/6362/gb235iwh_isobelwyliehutchison.pdf |access-date=10 April 2022 |website=Royal Botanic Garden Edinburgh}}</ref><ref name="MacPherson2">{{cite news|last1=MacPherson|first1=Hamish|title=Isobel Wylie Hutchison: A truly extraordinary Scottish explorer|url=https://www.thenational.scot/news/17665187.isobel-wylie-hutchison-truly-extraordinary-scottish-explorer/|access-date=10 April 2022|work=The National|date=26 May 2019|language=en}}</ref><ref name="Mungo">{{cite web |title=Mungo Park Medal |url=https://www.rsgs.org/mungo-park-medal |access-date=10 April 2022 |website=The Royal Scottish Geographical Society |language=en}}</ref> == لومړنی ژوند == هاچیسون د وېسټ لوتین په کارلوري قلا کې وزېږېده، دا د جني وایلي (۱۸۵۷ – ۱۹۳۱ زکال) او توماس هاچیسون (۱۸۴۱ – ۱۹۳۱ زکال) له پنځو ماشومانو څخه دریمه وه. پلار یې د هغې د ۱۰ کلنۍ په عمر ومړ. هغه خپلو ټولو اولادونو ته په مساوي ډول میراث له ځانه پرېښود او له امله یې نوموړې په خپل ټول ژوند کې له مالي اړخه خپلواکه وه. {{sfn|Hoyle|2001|pp=1-19}} د هغې تره د کارلوري رابرټ هاچیسون و. بابا یې توماس هاچیسون (۱۷۹۶ – ۱۸۵۲ زکال) په لیث ښار کې د زده کړو د برخې چارواکی او د شرابو مخکښ سوداګر و؛ خصر یې بیا یو بریالی کروندګر و. د هغوی شتمني لامل وګرځېده چې وخت ومومي ایزوبل ته د بوټو پوهنې او باغوانۍ اړوند زده کړې ورکړي. دې همدارنګه له یوې سیمه ییزې چارواکې سره خصوصي زده کړې وکړې او د کروکېټ، ټېنس، غشي ویشتنې، سکېټ، غره ختنې، بایسکل زغلونې، کلیوالي سکاټلنډي ګډا او قدم وهنې په برخو کې فعاله وه. <ref>{{cite book|title=Biographical Index of Former Fellows of the Royal Society of Edinburgh 1783–2002|date=July 2006|publisher=The Royal Society of Edinburgh|isbn=0-902-198-84-X|url=https://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf|access-date=18 November 2016|archive-date=24 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130124115814/http://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf|url-status=dead}}</ref>{{sfn|Hoyle|2001|pp=16}}{{sfn|Hoyle|2001|pp=12}}{{sfn|Hoyle|2001|pp=2-3}} له ۱۹۰۰ زکال وروسته نوموړې په اډینبورګ کې ښوونځي ته ولاړه او هلته یې هغه درسي نصاب ولوست چې د یوې ویکټوریايي اشرافۍ نجلۍ لپاره مناسب و. وروسته له هغه چې خور یې د سمندریز ځواک له یوه افسر سره واده وکړ او وه یې نشو کولای د ډېر وخت لپاره هغه وویني، ایزوبل دې باور ته ورسېده چې واده کول د هغې ژوند محدود کوي. {{sfn|Hoyle|2001|pp=1-19}} هاچیسون به دا څرګندوله چې غواړي شاعره شي، همدا و چې د ځوانۍ پر مهال یې د اشعارو لیکلو ته مخه کړه. د ۱۸۹۹ زکال له لومړیو څخه هغې د خپلو یاددښتونو لیکنې ته مخه کړه او د خپل عمر په ډېری مهال کې یې دغه چاره ترسره کړه. هغې د سکرایبلر (The Scribbler) په نامه مجلې مدیر مسئولیت پر غاړه واخیست چې د کورنۍ له خوا یې تاسیس شوه؛ دې د خپلې شلېزې تر پایه یې دغې مجلې ته لیکنې وکړې. هغې د ځوانۍ پر مهال په څو ژبو خبرې کولې چې په دغو کې ایټالوي، ګالیک، یوناني، عبري، ډنمارکي، ایسلنډي، ګرینلنډي او همدارنګه د اینویت ژبې لغتونه شامل وو. <ref name="Diaries">{{cite web |title=Inventory |url=https://digital.nls.uk/catalogues/guide-to-manuscript-collections/inventories/acc9713.pdf |access-date=17 April 2022 |website=National Library of Scotland}}</ref><ref name="MacPherson3">{{cite news|last1=MacPherson|first1=Hamish|title=Isobel Wylie Hutchison: A truly extraordinary Scottish explorer|url=https://www.thenational.scot/news/17665187.isobel-wylie-hutchison-truly-extraordinary-scottish-explorer/|access-date=10 April 2022|work=The National|date=26 May 2019|language=en}}</ref>{{sfn|Hoyle|2001|page=15}} هغې د ماشومتوب له مهاله له پیاده تګ سره لېوالتیا لرله او ډېری مهال به له کارلوري څخه تر اډینبورګ پورې ۸ مایله (۱۳ کیلومتره) لار پیاده تله، د دې پر ځای چې د خپل کور له موټر کار واخلي. په شل کلنۍ کې د هغې د پیاده تګ کچه ۱۰۰ مایلو (۱۶۰ کیلومتره) ته ورسېده، د بېلګې په توګه له بلېرګیوري څخه تر اګوستوس بندر (۱۰۰ مایله یا ۱۶۰ کیلومتره)، او له ډون څخه تر اوبان پورې (۷۰ مایله یا ۱۱۰ کیلومتره). وروسته بیا په «اوږدو سفرونو» تله او په دې سره یې د نیشنل جیوګرافیک مجلې لپاره لیکنې هم پیل کړې. {{sfn|Hoyle|2001|pp=17}} د هاچیسون مشر ورور، فرانک، په ۱۹۱۲ زکال کې د ۱۶ کلنۍ په عمر په کیرنوګرومز کې د غره ختنې د یوې پېښې له امله ومړ. دغې چارې پر هاچیسون پام وړ اغېز وکړ او د یو څه مودې لپاره یې د خپلو یاددښتونو له لیکلو لاس واخیست. د هغې بل ورور، والټر، په لومړۍ نړیواله جګړه کې ومړ. <ref name="MacPherson4">{{cite news|last1=MacPherson|first1=Hamish|title=Isobel Wylie Hutchison: A truly extraordinary Scottish explorer|url=https://www.thenational.scot/news/17665187.isobel-wylie-hutchison-truly-extraordinary-scottish-explorer/|access-date=10 April 2022|work=The National|date=26 May 2019|language=en}}</ref><ref name="National">{{cite news|title=The call of the far north|url=https://www.thenational.scot/news/16992431.called-north-scotlands-greatest-female-explorer/|access-date=17 April 2022|work=The National|date=21 October 2018|language=en}}</ref>{{sfn|Hoyle|2001|page=21}} نوموړې له ۱۹۱۷ زکال څخه تر ۱۹۱۸ زکال پورې په وارویک شایر کې د ښځو لپاره د باغوانۍ په سټوډلي نومي کالج کې سوداګري او بازار موندنه او همدارنګه مذهب او ژبې ولوستې. په ۱۹۱۸ زکال کې د نوموړې وضعیت له بد حالت سره مخ شو ځکه چې د حیواناتو لپاره یې خواړه کم شول او همدارنګه ټول نارینه د جګړې ډګر ته ولاړل. د هغوی په کالج کې انفلونزا ولګېده او یو شمېر زده کړیالان یې له امله مړه شول. هغه چې شرمېدونکې او تر یوه بریده ساده نجلۍ وه له عاطفي پلوه یې له نورو نجونو زده کړیالانو سره اړیکې جوړې کړې چې دغه مهال یې د مډېنا لوئیس په څېر تل پاتې ملګرې ځانته وموندلې. له دې سره هغه مهال چې ملګرو یې له نارینه و سره د لیوالتیا څرګندويي کوله، هغې د خپلو یاددښتونو په کتابچه کې خپل د خواشینۍ احساس ولیکه: «داسې احساس کوم چې زده دواړو جنسونو ته اړونده نه یم – یو ډول سیل کوونکې یم». {{sfn|Hoyle|2001|pp=23-26}}{{sfn|Hoyle|2001|pp=26-28}} == له جګړې وروسته == هغه د لار ورکۍ او ستونزو احساس چې هاچیسون ته په سټوډلي کالج کې پیدا شوی و، هغه مهال هم حل نه شو کله یې چې له دغه کالج څخه د باغوانۍ په برخه کې سند ترلاسه کړ. نوموړې د ۱۹۱۹ زکال په مني کې د لندن د پوهنتون کېنګز کالج ته ولاړه، هلته یې د نجونو په لیلیه کې ژوند کاوه او د مذهبي زده کړو په ټولګیو کې یې برخه اخیسته. له شپږ میاشتنۍ تبې او عاطفي بې ثباتۍ وروسته هاچیسون په ۱۹۲۰ زکال کې له اروايي ستونزو سره مخ شوه. له دې سره هم د لیکوالۍ په برخه کې بریالۍ وه؛ د هغې شاعري د سکاټسمن ورځپاڼې له خوا وستایل شوه او په دې سره یې ناول لیکنې ته هم مخه کړه. دې خپلې چارې له پلار څخه ورته د پاتې شوې شتمنۍ او ترلاسه کوونکي فیس پر مټ مخته وړې.<ref name="Avril">{{cite book|last1=Maddrell|first1=Avril|title=Complex Locations: Women's Geographical Work in the UK 1850-1970|date=20 June 2011|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-9958-5|url=https://books.google.com/books?id=p_xfuY8CJ48C&pg=PT99|page=99|language=en}}</ref>{{sfn|Hoyle|2001|p=28-29}}{{sfn|Hoyle|2001|p=23}} په ۱۹۲۴ زکال نوموړې په اډینبورګ کې د خپلې یوې ملګرې سره یوځای هسپانیا، مراکش، مصر او اسرائیلو ته د سفر په موخه وبلل شوه، دغه سفر توماس کوک تنظیم کړی و. هغې په دغه سفر کې خپله ښځینه ملتیا کوونکې له کچې زیاته محافظه کاره وبلله او له امله یې پرېکړه وکړه چې په راتلونکي کې به یوازې سفر کوي. په راتلونکي ژوند کې هغې یوازې او یا به یې هم له نارینه وو سره سفر کاوه، خو هېڅکله یې واده وه نه کړ. <ref name="Spowart">{{cite news|last1=Spowart|first1=Nan|title=HippFest remembers forgotten film-maker Isobel Wylie Hutchison|url=https://www.thenational.scot/news/16079572.hippfest-remembers-scots-silent-film-maker-isobel-wylie-hutchison/|access-date=18 April 2022|work=The National|date=12 March 2018|language=en}}</ref>{{sfn|Hoyle|2001|pp=33-35}} سکاټلنډ ته په بېرته راګرځېدو هغې یو څه موده په بارا، شمالي او سویلي یویست، هریس، سکاټلنډ او لوئیس کې په په پیاده تګ تېره کړه چې په دې سره یې ۱۵۰ مایله (۲۴۰ کیلومتره) پیاده تګ بشپړ کړ. هغې نیشنل جیوګرافیک مجلې ته د یوې مقالې د لیکلو له امله ۲۵۰ ډالر ترلاسه کړل چې ایسلنډ ته یې د سفر پر مهال د هغې د لګښت یوه برخه پوره کړه. {{sfn|Hoyle|2001|p=37}}{{sfn|Hoyle|2001|p=36}} == نورې چارې == د ۱۹۴۲ زکال پر مهال په آتو ټاپو باندې د جاپانیانو له برید وروسته، هاچیسون له بي بي سره په مکرر ډول مرکه کوونکې شوه. کارلوري قلا د جګړې پر مهال د سلطنتي هوايي ځواک له خوا د ګټنې له امله په بشپړ ډول ویجاړ شوه او هغې یې د جوړولو په موخه پیسو ته اړتیا لرله. ورته مهال تر ۱۹۵۱ زکال پورې د دغې قلا د برېښنا مزي هم وصل نه شول. <ref>{{cite web |title=Learn more about Carlowrie Castle's colourful history - Carlowrie Castle |url=https://carlowriecastle.co.uk/our-history/ |access-date=17 April 2022 |website=Carlowrie Castle}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{sfn|Hoyle|2001|pp=196}}{{sfn|Hoyle|2001|pp=194, 203}} هاچیسون د ۱۹۵۶ زکال په اوړي کې مرسته وکړه چې فالکلنډ ماڼۍ، آبرنټي، کینروس، کریمویر او بریمار ته د نیشنل جیوګرافیک د انځور اخیستونکو بي آنتوني سټیوارټ او ډېوېډ اس بویر سفر تنظیم او همدارنګه «د جان اوګروتز د پیاده تګ» تر عنوان لاندې خپلې مقالې لپاره انځورونه راغونډ کړي. همدغه کال نوموړې د نیشنل جیوګرافیک له لومړنۍ ښځینه انځور اخیستونکې کاتلین ریویس سره سکاټلنډ ته سفر وکړ څو د دغه هېواد د پام وړ ادبي ځانګړنو لرونکي ځایونه وګوري. <ref>Hutchison, Isobel Wylie, "Famous Literary Shrines of Scotland", in Cameron, Hazel Buchan (ed.), ''Peak Beyond Peak: The Unpublished Journeys of Isobel Wylie Hutchison'', Taproot Press, pp. 197 - 238, {{isbn|978-1-8380800-7-5}}</ref><ref>Hutchison, Isobel Wylie, "A Stroll to John o' Groats", in Cameron, Hazel Buchan (ed.) (2022) ''Peak Beyond Peak: The Unpublished Scottish Journeys of Isobel Wylie Hutchison'', Taproot Press, pp. 69 - 116, {{isbn|978-1-8380800-7-5}}</ref> هاچیسون چې له مفصلي التهاب رنځېده بالاخره له پښو او لاسو وغورځېده. نوموړې د ۱۹۸۲ زکال د فبروري په ۲۰مه نېټه د ۹۲ کلنو په عمر په کارلوري کې په خپل کور کې مړه شوه. هغه د کرکلیسټون په شمالي هدیره کې د خپلې مور او مشرې خور، هېلډا سکاټ پریمروز هاچیسون په خوا کې خښه کړای شوه. <ref name="Kaye">{{cite journal|last1=Kaye|first1=Evelyn|last2=Zhang|first2=Tingjun|last3=Ebert-May|first3=Diane|title=Flowers in the Snow: The Life of Isobel Wylie Hutchison, Permafrost: A Guide to Frozen Ground in Transition, Structure and Function of an Alpine Ecosystem, Niwot Ridge, Colorado, Roald Amundsen's Belgica Diary: The First Scientific Expedition to the Antarctic, Ecosystems of Disturbed Ground, The Terrestrial Biosphere and Global Change: Implications for Natural and Managed Ecosystems. Synthesis Volume, Glaciers and Environmental Change, Environmental Change in Mountains and Uplands, Debris-Covered Glaciers, This Land of Shining Mountains: Archeological Studies Colorado's Indian Peaks Wilderness Area, Perspectives in Amino Acid and Protein Geochemistry|journal=Arctic, Antarctic, and Alpine Research|date=February 2002|volume=34|issue=1|pages=114–118|doi=10.1080/15230430.2002.12003475|doi-access=free}}</ref><ref name="Jo">{{cite book|last1=Woolf|first1=Jo|title=The Great Horizon: 50 Tales of Exploration|date=16 November 2017|publisher=Sandstone Press Ltd|location=Dingwall, Scotland|isbn=978-1-910985-89-2|url=https://books.google.com/books?id=UHj3DwAAQBAJ&pg=PT11|access-date=17 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Jeanie Wylie Hutchison grave monument details at Municipal Cemetery, Kirkliston, West Lothian,Scotland |url=https://www.gravestonephotos.com/public/gravedetails.php?grave=49996 |access-date=17 April 2022 |website=www.gravestonephotos.com |archive-date=26 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210926032524/https://www.gravestonephotos.com/public/gravedetails.php?grave=49996 |url-status=dead }}</ref> == علمي ویاړونه او جایزې == ایزوبل وایلي هاچیسون د سکاټلنډ د سلطنتي جغرافیايي ټولنې یو له ارزښتمنو غړو څخه وه. هغې له ۱۹۳۶ زکال څخه تر ۱۹۴۰ زکال پورې د دغې ټولنې په شورا، له ۱۹۴۴ زکال څخه تر ۱۹۵۳ زکال پورې د سکاټلنډ د جغرافیايي مجلې د افتخاري مدیر مسئولې او له ۱۹۵۸ زکال څخه تر ۱۹۷۰ زکال پورې د یادې ټولنې د مرستیالې په توګه خدمت وکړ. <ref name="Maddrell">{{cite book|last1=Maddrell|first1=Avril|title=Complex Locations: Women's Geographical Work in the UK 1850-1970|date=20 June 2011|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-9958-5|url=https://books.google.com/books?id=p_xfuY8CJ48C&pg=PT101|page=101|access-date=16 April 2022|language=en}}</ref> هاچیسون په ۱۹۳۲ زکال کې د دغې ټولنې د فیلوشېپ دیپلومه او د ۱۹۳۴ زکال د اکتوبر په ۲۴مه یې په ډېرې حیرانتیا د مونګو پارک مډال ترلاسه کړ. نوموړې د دغه مډال لومړنۍ ښځینه او دریمه ترلاسه کوونکې وه.<ref name="Reeploeg">{{cite journal|last1=Reeploeg|first1=Silke|title=The far islands and other cold places: Women travelers in the Arctic, 1850–1935|journal=Conference of the International Journal of Arts & Sciences|date=2017|volume=10|issue=2|pages=35–40|url=https://da.uni.gl/media/4564408/ijas-2017-reeploeg-the-far-islands.pdf|access-date=10 April 2022}}</ref><ref name="Maddrell2">{{cite book|last1=Maddrell|first1=Avril|title=Complex Locations: Women's Geographical Work in the UK 1850-1970|date=20 June 2011|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-9958-5|url=https://books.google.com/books?id=p_xfuY8CJ48C&pg=PT101|page=101|access-date=16 April 2022|language=en}}</ref><ref name="Mungo2">{{cite web |title=Mungo Park Medal |url=https://www.rsgs.org/mungo-park-medal |access-date=10 April 2022 |website=The Royal Scottish Geographical Society |language=en}}</ref> په ۱۹۳۶ زکال کې د لندن د سلطنتي جغرافیايي ټولنې غړې وټاکل شوه او د سنټ اندریوز پوهنتون بیا په ۱۹۴۹ زکال کې ورته افتخاري دوکتورا ورکړه. <ref name="Kaye2">{{cite journal|last1=Kaye|first1=Evelyn|last2=Zhang|first2=Tingjun|last3=Ebert-May|first3=Diane|title=Flowers in the Snow: The Life of Isobel Wylie Hutchison, Permafrost: A Guide to Frozen Ground in Transition, Structure and Function of an Alpine Ecosystem, Niwot Ridge, Colorado, Roald Amundsen's Belgica Diary: The First Scientific Expedition to the Antarctic, Ecosystems of Disturbed Ground, The Terrestrial Biosphere and Global Change: Implications for Natural and Managed Ecosystems. Synthesis Volume, Glaciers and Environmental Change, Environmental Change in Mountains and Uplands, Debris-Covered Glaciers, This Land of Shining Mountains: Archeological Studies Colorado's Indian Peaks Wilderness Area, Perspectives in Amino Acid and Protein Geochemistry|journal=Arctic, Antarctic, and Alpine Research|date=February 2002|volume=34|issue=1|pages=114–118|doi=10.1080/15230430.2002.12003475|doi-access=free}}</ref>{{sfn|Hoyle|2001|pp=190}} == سرچينې == 9p3gi82fn06aeijyqsa62wdlb698f86 3 75495 369792 316417 2026-10-10T17:01:43Z Mfield 38514 Mfield د [[د کارن خبرې اترې:Regioncalifornia]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Candyfornia]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Regioncalifornia|Regioncalifornia]]" to "[[Special:CentralAuth/Candyfornia|Candyfornia]]" 316417 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|realName=|name=Regioncalifornia}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۰۴:۳۷, ۹ اپرېل ۲۰۲۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړیوال ‌وخت''']]) ebz7s8zen2a16yoa277rkn1bs5anj61 0 76430 369806 365797 2026-10-11T05:04:49Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369806 wikitext text/x-wiki روزا لوکزامبورګ (زوکړه: د ۱۸۷۱ زکال د مارچ ۵مه نېټه – مړینه: د ۱۹۱۹ زکال د جنوري ۱۵مه نېټه) پولنډي الاصله جرمنۍ انقلابي سوسیالېسته، ارتدوکس مارکسېسته او د جګړې ضد فعاله وه. نوموړې د نوولسمې پېړۍ په پای او د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د پولنډ او جرمني د انقلابي سوسیالېستي خوځښت مخکښه غړې شوه. روزا د پولنډ د پاچاهۍ په یوه سیکولار یهودي کورنۍ کې وزیږېده او په ۱۸۹۷ زکال کې یې د جرمني تابعیت ترلاسه کړ. همدغه کال نوموړې د زوریخ پوهنتون د حقوقو پوهنځي د سیاسي اقتصاد له څانګې څخه د دوکتورا سند ترلاسه کړ او په اروپا کې یو له هغو لومړنیو مېرمنو څخه شوه چې په دومره کچه یې زده کړې کړې وې. ورپسې یې په ترتیب سره د پرولتاریا ګوند، د پولنډ او لېتوانیا د پاچاهۍ د سوسیال دیموکرات ګوند، د جرمني د سوسیال دیموکرات ګوند، خپلواک سوسیال دیموکرات ګوند، سپارتاکوس ټولنې او د جرمني د کمونېست ګوند غړیتوب ترلاسه کړ. وروسته له هغه چې د جرمني سوسیال دیموکرات ګوند د ۱۹۱۵ زکال پر مهال په لومړۍ نړیواله جګړه کې د جرمني له ګډون ملاتړ وکړ، لوکزامبورګ او کارل لیبکنشت د جګړې پر ضد د سپارتاکوس ټولنه (Spartakusbund) تاسیس کړه چې دغه ټولنه بیا وروسته د جرمني په کمونېست ګوند بدله شوه. د نومبر د انقلاب پر مهال هغې د سره بیرغ (Die Rote Fahne) په نامه اخبار تاسیس کړ. لوکزامبورګ د ۱۹۱۹ زکال په جنوري میاشت کې د سپارتاکېستانو پاڅون تېروتنه وباله، خو د جرمني د سوسیال دیموکرات ګوند په مشرۍ یې د وایمار جمهوریت د راپرځولو لپاره د هر ډول هڅو څخه ملاتړ اعلان کړ او د خبرو اترو لپاره یې هر ډول هڅې رد کړې. د سوسیال دیموکرات ګوند څخه د فریدرېش ایبرت کابینې د فرای کورپس په نامه د دولت د ملاتړ لرونکې ملیشه وسله والې ډلې په لېږلو سره چې د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال د جرمني د سترواکۍ له پخوانیو سرتېرو څخه جوړه وه؛ دغه پاڅون او سپارتاکوس ټولنه یې وځپل. د فرای کورپس ځواکونو د دغه پاڅون پر مهال لوکزامبورګ او لیبکنشت ونیول، شکنجه یې کړل او وروسته بیا اعدام شول. <ref>{{Cite web|last=Christian|date=2023-01-15|title=Cinco obras de Rosa Luxemburgo para recordar su legado|trans-title=Five works by Rosa Luxemburg to remember her legacy|url=https://www.tercerainformacion.es/articulo/memoria-historica/15/01/2023/cinco-obras-de-rosa-luxemburgo-para-recordar-su-legado/|access-date=2023-01-16|website=Tercera Información|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230116130445/https://www.tercerainformacion.es/articulo/memoria-historica/15/01/2023/cinco-obras-de-rosa-luxemburgo-para-recordar-su-legado/|archivedate=2023-01-16|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Feigel|first=Lara|date=2019-01-09|title=The Murder of Rosa Luxemburg review – tragedy and farce|url=http://www.theguardian.com/books/2019/jan/09/the-murder-of-rosa-luxemburg-by-klaus-gietinger-review|access-date=2022-07-12|work=[[The Guardian]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190115163203/http://www.theguardian.com/books/2019/jan/09/the-murder-of-rosa-luxemburg-by-klaus-gietinger-review|archive-date=2019-01-15}}</ref><ref>Frederik Hetmann: ''Rosa Luxemburg. Ein Leben für die Freiheit'', p. 308.</ref> لوکزامبورګ په دواړو لینینېستي او د مارکسېزم په نرم سوسیال دیموکرات مکتب باندې د شدیدو نیوکو کولو له امله تل د کیڼ اړخو سیاستوالو، څېړونکو او نظریه ورکوونکو ترمنځ ځانګړی ځایګی لرلی. ورته مهال لوکزامبورګ او لیبکنشت په پراخه کچه د ختیځ جرمني د کمونېستي دولت له خوا د کمونېستي شهیدانو په توګه ستایل شوي دي. د جرمني له اساسي قانون څخه د خوندیتابه فدرال ادارې څرګنده کړې چې د لوکزامبورګ او لیبکنشت بت سازي د یوویشتمې پېړۍ په اوږدو کې د سخت دریځو کیڼ اړخو په مهم دود اوښتې ده. د پولنډۍ خټې او همدارنګه له پولنډي کلتور سره د پیاوړو اړیکو لرلو له امله، په ۱۹۱۸ زکال کې د پولنډ د دویم جمهوریت د خپلواکۍ اړوند د هغې له دریځ سره د پولنډ د سوسیالېستي ګوند مخالفت او وروسته هم د ستالینېستانو پر وړاندې د هغې شدیدو نیوکو نوموړې د پولنډ دریم جمهوریت ته په اړوندو ننیو سیاسي بحثونو کې په یوه جنجالي بحث پارونکې تاریخي څېرې اړولې ده.<ref>[[Leszek Kołakowski]] ([1981], 2008), ''Main Currents of Marxism, Vol. 2: The Golden Age'', W. W. Norton & Company, Ch III: "Rosa Luxemburg and the Revolutionary Left".</ref><ref name="Verfassungsschutz">{{cite book|year=2008|title=Gedenken an Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht – ein Traditionselement des deutschen Linksextremismus|language=de|trans-title=Commemoration of Rosa Luxemburg and Karl Liebknecht – a traditional element of German left-wing extremism|url=https://www.verfassungsschutz.de/embed/broschuere-2008-04-luxemburg-liebknecht.pdf|location=Cologne|publisher=[[Federal Office for the Protection of the Constitution]]|series=BfV-Themenreihe|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213010945/https://www.verfassungsschutz.de/embed/broschuere-2008-04-luxemburg-liebknecht.pdf|archive-date=13 December 2017}}</ref><ref name="przedmo">{{cite book|last=Tych|first=Feliks|date=2018|editor-last=Wielgosz|editor-first=Przemysław|title=O rewolucji: 1905, 1917|trans-title=On revolution: 1905, 1917|publisher=Instytut Wydawniczy "Książka i Prasa"|pages=7–29|chapter=Przedmowa|trans-chapter=Preface|isbn=978-8365304599|language=pl}}</ref><ref name="winkler">{{cite web|url=https://ciekawostkihistoryczne.pl/2019/06/24/roza-luksemburg-pierwsza-polka-z-doktoratem-z-ekonomii/|title=Róża Luksemburg. Pierwsza Polka z doktoratem z ekonomii|last=Winkler|first=Anna|date=2019-06-24|website=CiekawostkiHistoryczne.pl|access-date=2021-07-21|language=pl}}</ref><ref name="damian">{{cite web|url=https://histmag.org/Prawdziwe-oblicze-Rozy-Luksemburg-20512|title=Prawdziwe oblicze Róży Luksemburg?|last=Winczewski|first=Damian|date=2020-04-18|website=histmag.org|access-date=2021-07-25}}</ref> == افکار == === انقلابي سوسیالېستي دیموکراسي او د اکتوبر پر انقلاب نیوکې === لوکزامبورګ په پیل کې دیموکراسۍ او انقلاب ته د اړتیا اړوند خپله ژمنتیا څرګنده کړې وه. له دیموکراسۍ څخه د لوکزامبورګ فکر د سټنلي آرنوویتز د افکارو په څېر و چې هغه یې «په نه بیان کېدونې ډول عمومي شوې دیموکراسي» بلله او د «کمونېزم له اصلي جریان» څخه یې د هغې د پام وړ فاصلې ښکارندويي کوله؛ دغې چارې عملا د کمونېست ګوند رول کم کاوه، خو د کارل مارکس د نظریې په څېر یې څرګندوله چې کارګره طبقه باید خپل ځانونه د کوم لوړ مقام له لرلو پرته آزاد کړي. په لومړیو کې لوکزامبورګ د روسیې په انقلاب کې په ټولواکۍ غوښتونکو لیدلورو نیوکې وکړې او څرګنده یې کړه چې د دیموکراتیکو بنسټونو او نورو ملاتړونو پرته «په یوه عامه جوړښت کې د ژوندانه چارې ګډوډیږي»، همدارنګه یې څرګندوله چې د دغه ډول آزادیو نشتون «په ګوتو د شمار سیاستوالو د دیکتاتورۍ لامل ګرځي». هغې ویلي: <ref name="marxists.org">{{cite book|author-first=Rosa|author-last=Luxemburg|chapter-url=http://www.marxists.org/archive/luxemburg/1918/russian-revolution/ch06.htm|title=The Russian Revolution|chapter=The Problem of Dictatorship|orig-date=1918|publisher=Workers Age Publishers|location=New York|date=1940|translator-first=Bertram|translator-last=Wolfe}}</ref><blockquote>د حکومت د ملاتړو او یوازې د یو ګوند د غړو لپاره آزادي – هر څومره چې زیاته هم وي – په اصل کې آزادي نه ده. آزادي د تل لپاره او په ځانګړې ډول آزادي د هغه چا لپاره ده چې بل ډول افکار لري. دا له «عدالت» څخه د هېڅ ډول متعصبانه درک له امله نه ده بلکې له دې امله ده چې په سیاسي آزادۍ کې ټول هغه څه چې لارښوونکي، سالم او پاک دي، دغې اساسي ځانګړنې ته اړوندېږي او هغه مهال چې «آزادي» په یو ځانګړي امتیاز واوړي، بیا یې نو موثریت له منځه ځي. [...] خو سوسیالېستي دیموکراسي بیا داسې څه نه ده چې یوازې په یوه ژمنه شوې سیمه کې د سوسیالېستي اقتصاد له رامنځته کېدو وروسته پیل شي. دا د هغو کسانو لپاره د کریسمېس د ډالۍ په توګه هم نه ده چې په دغه موده کې یې په صادقانه توګه له ګوتو په شمار سوسیالېستي دیکتاتورانو ملاتړ کړی دی. سوسیالېستي دیموکراسي د طبقاتي حکومت د پاشل کېدو او د سوسیالېزم د رامنځته کېدو سره هم مهاله پیل کېږي. </blockquote>په هغه مقاله کې چې د اکتوبر له انقلاب لږ وړاندې خپره شوه، لوکزامبورګ په ۱۹۱۷ زکال کې د روسیې د فبروري انقلاب د «پرولتاریا انقلاب» په توګه بللی و او په کې یې څرګنده کړې وه چې «لېبرال بورژوازي» د «پرولتاریا ځواک» په کارولو سره په یو خوځښت بدله شوې. هغې زیاته کړې وه چې اوس مهال د روسي پرولتاریا دنده له «امپریالېستي بورژوازي» سره له مبارزې سربېره «امپریالېستي» نړیوالې جګړې ته پای ټکی اېښودل دي. نړیوالې جګړې روسیه د یو سوسیالېستي انقلاب لپاره چمتو کړې ده. له همدې امله «د جرمني د پرولتاریا پر وړاندې هم [...] د شرافت مسئله او همدارنګه یوه ډېره برخلیک ټاکونکې پوښتنه مطرح ده». ورته مهال هغې په خپلو څو اثارو، له دې ډلې په هغه مقاله کې چې د بند پر مهال یې لیکلې وه او له مړینې څخه وروسته یې د روسیې د انقلاب تر عنوان لاندې د هغې د وروستي ملتیا کوونکي پاول لیوي له خوا خپره شوه (د دغې مقالې خپرېدل لامل وګرځېدل هغه له دریم انټرنشنل وشړي) د بلشویکانو په یو لړ سیاستونو باندې یې کلکې نیوکې وکړې. په دغو کې د اکتوبر له انقلاب وروسته د ۱۹۱۸ زکال په جنوري میاشت کې د روسیې د بنسټ اېښودونکې ټولنې ځپل او د خود مختارۍ په موخه د ټولو ملتیونو له حق څخه ملاتړ شامل و. د لوکزامبورګ په خبره بلشویکي ستراتیژیکو تېروتنو د انقلاب د بروکرات کېدو په څېر لوی ګواښونه رامنځته کړي. هغې لیکلي چې د اکتوبر د انقلاب نیمګړتیاوې د «نړیوالې پرولتاریا د بشپړې ماتې» د دورې منعکس کوونکې دي. <ref name=":1">{{cite magazine|date=September 1918|title=The Russian Tragedy|url=https://www.marxists.org/archive/luxemburg/1918/09/11.htm|magazine=Spartacus|access-date=29 November 2018|number=11|author-last=Luxemburg|author-first=Rosa}}</ref><ref>{{cite web|date=11 July 2006|title=The Nationalities Question in the Russian Revolution (Rosa Luxemburg, 1918)|url=http://libcom.org/library/nationalities-question-in-the-russian-revolution-luxemburg|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115083740/http://libcom.org/library/nationalities-question-in-the-russian-revolution-luxemburg|archive-date=15 January 2021|access-date=16 May 2021|publisher=Libcom.org}}</ref><ref>{{cite book|author-last=Luxemburg|author-first=Rosa|title=Collected Works|volume=4|page=334|chapter=On the Russian Revolution}}</ref><ref>{{cite book|author-last=Luxemburg|author-first=Rosa|title=Collected Works|volume=2|page=245|chapter=The Politics of Mass Strikes and Unions}}</ref> بلشویکي نظریه ورکوونکو لکه ولادیمیر لینېن او لئون تروتسکي دغو نیوکو ته ځواب ورکړ او استدلال یې وکړ چې د لوکزامبورګ افکار د کلاسیکو مارکسېستي مفاهیمو پر بنسټ دي او نشي کېدلای چې هغه د ۱۹۱۷ زکال د روسیې اړوند پلي شي. هغوی څرګنده کړې چې له بورژوازي ګوندونو سره د مخ کېدنې په څېر د واقعي تجاربو لارښوونو دوی اړ کړي څو په مارکسېستي ستراتیژۍ بیاکتنه وکړي. د دغه استدلال د برخې په توګه څرګنده شوې چې له بند څخه د لوکزامبورګ له وتلو وروسته هغه خپله اړ شوه څو د جرمني له ملي شورا سره مقابلې ته مخه کړي، هغه اقدام چې دوی یې د روسیې د بنسټګرو له شورا سره خپلې نښتې ته ورته بولي. <ref>{{cite book|author-last=Luxemburg|author-first=Rosa|title=Collected Works|volume=4|page=366|chapter=Fragment on War, National Questions, and Revolution}}</ref> د اکتوبر د انقلاب له مشاهدې وروسته، لوکزامبورګ ادعا وکړه چې دا د جرمني کارګرانو تاریخي مسئولیت دی چې د ځان لپاره انقلاب وکړي او پر مټ یې جګړې ته پای ټکی کېږدي. هغه مهال چې د جرمني انقلاب پیل شو، لوکزامبورګ له ځنډ پرته د یو ټولنیز انقلاب تحریک کولو ته مخه کړه، چې د ادعا له مخې یې کولای شوای د بلشویکانو د انقلاب په څېر پایلو څخه مخه ونیسي. <ref>{{cite book|author-last=Luxemburg|author-first=Rosa|title=Collected Works|volume=4|page=374|chapter=The Historic Responsibility g}}</ref><ref>{{cite book|author-last=Luxemburg|author-first=Rosa|title=Collected Works|volume=4|page=397|chapter=The Beginning}}</ref><ref name=":12">{{cite magazine|date=September 1918|title=The Russian Tragedy|url=https://www.marxists.org/archive/luxemburg/1918/09/11.htm|magazine=Spartacus|access-date=29 November 2018|number=11|author-last=Luxemburg|author-first=Rosa}}</ref> === د پانګې غونډونه === د پانګونې د راغونډولو (The Accumulation of Capital) په نامه اثر د لوکزامبورګ یوازنی اثر دی چې په رسمي توګه یې د اقتصاد په برخه کې خپور کړ. په دغه اثر کې یې استدلال کړی چې کپیټلېزم نویو منابعو، د اضافي ګټې لپاره بازارونو او همدارنګه د کاري قوې زېرمو ته د لاسرسي په موخه په غیر کپیټلېستي سیمو کې دایمي پراختیا ته اړتیا لري. د لوکزامبورګ په خبره مارکس د سرمایې په نامه خپل کتاب کې تېروتی دی چې ګویا پرولتاریا د خپلو تولیدي وسایلو د پلور وړتیا نلري او د خپلو معیارونو پر بنسټ له دې امله چې دغو توکو ته تقاضا شتون لري، د کپېټلېستانو لپاره ناشونې وه چې په یو تړلي کپیټلېستي نظام کې ګټه وکړي؛ ځکه چې د دغه ډول توکو لپاره تقاضا په لږ کچه وه او له همدې امله د توکو ارزښت په پیسو نه شو اوښتلی. د لوکزامبورګ په خبره کپیټلېستان هڅه کوي خپل اضافي توکي غیرکپیټلېستي اقتصادونو ته صادر کړي، له همدې امله د کپیټلېستي دولتونو په توګه د امپریالېزم ښکارنده په کمزورو اقتصادونو باندې د غلبې په موخه رامنځته شوه. ورته مهال دغه چاره د غیرکپیټلېستي اقتصادونو د له منځه تلو لامل وګرځېده او هغه هم په مخ پر زیاتوالي ډول په کې ادغام شول. د غیرکپیټلېستي اقتصادونو په له منځه تلو سره به نور د اضافي توکو د تخلیې په موخه بازار شتون ونلري او بیا نو کپیټلېزم له سقوط سره مخ کېږي.<ref name=":0">{{cite book|title=Main Currents of Marxism|url=https://archive.org/details/maincurrentsofma0000lesz|author-last=Kołakowski|author-first=Leszek|author-link=Leszek Kołakowski|publisher=W. W. Norton & Company|year=2008|pages=[https://archive.org/details/maincurrentsofma0000lesz/page/407 407]–415}}</ref><ref name="Reform or Revolution">{{cite book|author-last1=Luxemburg|author-first1=Rosa|contributor-last=Scott|contributor-first=Helen|contribution=Introduction to Rosa Luxemburg|title=The Essential Rosa Luxemburg: Reform or Revolution and The Mass Strike|url=https://archive.org/details/essentialrosalux00luxe|url-access=limited|date=2008|publisher=Haymarket Books|location=Chicago|page=[https://archive.org/details/essentialrosalux00luxe/page/n14 18]|isbn=978-1931859363}}</ref> == سرچينې == n7oxmdzayy0c3cuf93uoj83kpbwtwty 0 81599 369804 358656 2026-10-11T03:48:58Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369804 wikitext text/x-wiki دا د نړۍ د ډېر وزن لرونکو وګړو يا د نړۍ د چاغو وګړو نوملړ دی په دې نوملړ کې هغه وګړي شامل دي چې له {{convert|440|kg|lb stlb|abbr=on}} څخه ډېر وزن لري. ==ترټولو چاغ وګړي چې تراوسه ثبت شوي== {{refimprove|date=October 2022}} {{legend2|#D0F0C0|ژوندی|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#F9F9F9|مړ|border=1px solid #AAAAAA}} {{Sticky header}}{{Sort under}} {|class="wikitable sortable sticky-header-multi sort-under" style="width:100%;" |- ! style="width:15%; background-color:#cedaf2;"; rowspan=2 |نوم ! style=background-color:#cedaf2;"; rowspan=2 |هېواد ! style=background-color:#cedaf2;"; rowspan=2 |جنس ! style="width:23%; background-color:#cedaf2;"; colspan=3 |لوړ وزن ! style=background-color:#cedaf2;"; rowspan=2 |ونه ! style="background-color:#cedaf2;"; rowspan=2 |لوړ [[بدني کتلې لړليک|BMI]] kg/m² ! style=background-color:#cedaf2;"; rowspan=2 |يادښتونه ! style=background-color:#cedaf2;"; rowspan=2 |ژونموده (مرګمهالی عمر) |- ! style= background-color:#cedaf2;|کيلوګرام ! style= background-color:#cedaf2;|پونډ ! style= background-color:#cedaf2;|تيږبرخه |- |[[جان بروېر مينوچ]] |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|650|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|۱.۸۵|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۸۶ |تر اوسه د ټولو ډېر وزن کمولو ريکارډ {{convert|419|kg| lb st|0|abbr=on}},<ref name="rec_weightloss">{{Cite web |title=Human Body/Extreme Bodies/Greatest Weight Loss |url=http://www.guinnessworldrecords.com/content_pages/record.asp?recordid=48389 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901141924/http://www.guinnessworldrecords.com/content_pages/record.asp?recordid=48389 |archive-date=1 September 2006 |access-date=28 October 2008 |publisher=Guinness World Records}}</ref> تر هغې چې [[خالد بن محسن شاري]] په ۲۰۱۷ کې دا ريکارډ مات. | ۱۹۴۱–۱۹۸۳ (۴۱) |- style="background:#D0F0C0;" |[[خالد بن محسن شاري]]<ref>{{Cite news |date=11 November ۲۰۱۳ |title=Obese Saudi Arabian man sheds more than 300 pounds |publisher=CNN |url=http://edition.cnn.com/۲۰۱۳/11/11/world/meast/saudi-arabia-obesity/index.html?hpt=hp_t4 |url-status=live |access-date=11 November ۲۰۱۳ |archive-url=https://web.archive.org/web/۲۰۱۳1112061601/http://edition.cnn.com/۲۰۱۳/11/11/world/meast/saudi-arabia-obesity/index.html?hpt=hp_t4 |archive-date=12 November ۲۰۱۳}}</ref> |{{هېواد بيرغ|Saudi Arabia}} |align=center|نارينه |{{convert|620|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.73|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۲۰۴ |د ۲۰۱۷ ز کال د نومبر مياشت کې [[العربيه]] د يو راپور له مخې هغې د خپل وزن څخه {{Convert|542|kg|lb stlb|abbr=on}} وزن کم کړی دی او اوس يې {{Convert|68|kg|lb st|abbr=on}} وزن دی.<ref>{{Cite web |date=18 November ۲۰۱۷ |title=Video shows dramatic weight loss transformation of young Saudi man |url=https://english.alarabiya.net/en/variety/۲۰۱۷/11/18/WATCH-Video-shows-dramatic-weight-loss-transformation-of-young-Saudi-man.html |access-date=19 September 2018 |website=english.alarabiya.net |language=en }}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |۱۹۹۱ |- |[[مانوېل اوريبې]]<ref>{{Cite web |date=27 June 2006 |title=Half-ton Mexican man loses 200 pounds |url=http://www.chinadaily.com.cn/world/2006-06/27/content_626888.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721085424/http://www.chinadaily.com.cn/world/2006-06/27/content_626888.htm |archive-date=21 July 2012 |access-date=7 July 2012 |publisher=China Daily Information Co (CDIC) |agency=Reuters}}</ref> |{{هېواد بيرغ|Mexico}} |align=center|نارينه |{{convert|610|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.96|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۷۵ |Aپه ۲۰۰۶ ز کال کې وروسته له هغې چې هغې ته د نړيوالو رسنيو پام ورواوښت، هغه په دوو کلونو کې د خپل وزن کابو {{convert|225|kg|lb stlb|abbr=on}} وزن کم کړ.<ref name="Excelsior, 2014">{{Cite news |date=26 May 2014 |title=Muere Manuel Uribe, quien fuera el hombre más obeso del mundo |language=es |work=Excélsior |url=http://www.excelsior.com.mx/nacional/2014/05/26/961439 |access-date=26 May 2014 |archive-date=12 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212190522/http://www.excelsior.com.mx/nacional/2014/05/26/961439 |url-status=dead }}</ref> |۱۹۶۵–۲۰۱۴ (۴۸) |- style="background:#D0F0C0;" |جان پېډرو فرانسو |{{هېواد بيرغ|Mexico}} |align=center|نارينه |{{convert|608|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | |د هغې اعظمي وزن په ۲۰۱۶ اکتوبر مياشت کې ثبت شو. د ۲۰۱۸ ز کال په فېبروۍ کې هغې د وزن کابو {{convert|345|kg|lb stlb|abbr=on}} وزن کم کړ.<ref>{{Cite web |date=23 February 2018 |title=Mexican Man, Once The World's Fattest, Dreams Of Walking Again |url=https://www.ndtv.com/world-news/mexican-man-juan-pedro-franco-once-the-worlds-fattest-dreams-of-walking-again-1816156 |access-date=17 October 2018 |website=Agence France-Presse |publisher=NDTV}}</ref> |۱۹۸۵ |- |رابرټ بټلر<ref>{{Cite web |date=20 April 2015 |title=Crane used to move nearly 1,200 pound man into home |url=http://local12.com/news/local/crane-used-to-move-nearly-1200-pound-man-into-home |access-date=23 September 2015 |website=[[WKRC-TV]]}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|544|kg|lb stlb|-1|disp=table|abbr=on}} | | |په ۲۰۰۶ ز کال کې د هغه وزن {{Convert|408|kg|lb stlb|abbr=on}} وو، rد هغې اعظمي وزن په ۲۰۱۵ ز کال کې اعظمي حد ته ورسېد، چې دا د هغې د مړينې کال هم دی.<ref>{{Cite web |last=NBC 10 News |date=8 July 2015 |title=1,200 pound man dies |url=http://www.turnto10.com/story/29506152/1200-pound-man-dies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910012710/http://www.turnto10.com/story/29506152/1200-pound-man-dies |archive-date=10 September 2015 |access-date=23 September 2015 |website=turnto10.com}}</ref> |۱۹۷۲–۲۰۱۵ (۴۳) |- |[[والټېر هوډسون]] |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|543|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.78|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۷۱ |په خپل وخت کې تر ټولو غټه ملا لرله {{convert|9|ft|11|in|m|abbr=on}}. |۱۹۴۴–۱۹۹۱ (۴۷) |- |[[کارول ياګېر]] |{{هېواد بيرغ|United States}} | align="center" |ښځينه |{{Convert|539.5|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.70|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۸۶ |په تاريخ کې تر ټولو درنه او چاغه ښځه چې {{Convert|727|kg|lb stlb|abbr=on}} کيلوګرامه اعظمي وزن يې لرلو(ناندريز). تائيد شوی وزن يې{{Convert|539.5|kg|lb stlb|abbr=on}} کيلوګرامه وو<ref>{{#invoke:cite web||title=DEATHS|url=https://www.tampabay.com/archive/۱۹۹۴/07/21/deaths/|date=July 21, ۱۹۹۴|access-date=March 11, 2024}}</ref> په درېوو مياشتو کې د ۱,۲۰۰&nbsp;کيلو کالورۍ پرهېز سره يې {{Convert|236|kg|lb stlb|abbr=on}} وزن کم کړی وو.<ref>{{Cite news |date=۱۹۹۴-06-17 |title=What next for 1,200-pound woman? |pages=A1 |work=The Flint Journal}}</ref> |۱۹۶۰–۱۹۹۴ (۳۴) |- |فرانسيس جان لانګ (ميکايل والکر)<ref>{{Cite web |title=World's Heaviest People |url=http://www.niagarafallsreporter.com/Stories/۲۰۱۳/May07/worldsheaviest.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927080739/http://www.niagarafallsreporter.com/Stories/۲۰۱۳/May07/worldsheaviest.html |archive-date=27 September 2015 |access-date=6 March 2015 |website=niagarafallsreporter.com}}</ref><ref name="dimensionsmagazine.com">{{Cite web |title=The World's Heaviest People |url=http://www.dimensionsmagazine.com/dimtext/kjn/people/heaviest.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221101042/http://www.dimensionsmagazine.com/dimtext/kjn/people/heaviest.htm |archive-date=21 February 2015 |access-date=6 March 2015 |website=dimensionsmagazine.com}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|538|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.88|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۵۲ |په ۱۹۸۰ز کې هغې کابو {{Convert|167|kg|lb stlb|abbr=on}}وزن درلود.<ref>{{Cite web |title=Sideshow World, Sideshow Performers from around the world. |url=http://www.sideshowworld.com/81-SSPAlbumcover/Fat/۲۰۱۳/Francis/John-Lang.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101643/http://www.sideshowworld.com/81-SSPAlbumcover/Fat/۲۰۱۳/Francis/John-Lang.html |archive-date=24 September 2015 |access-date=6 March 2015 |website=sideshowworld.com}}</ref> |۱۹۳۴–۱۹۸۲ (۴۸) |- |[[ايمان احمد عبدالعاطي]] |{{هېواد بيرغ|Egypt}} |align=center| ښځينه |{{convert|500|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.40|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۲۵۱.۱ |په تايخ کې ترټولو چاغه دوهمه ښځه. هغې تر خپلې مړينې دمخه په جراحي عملياتو کې د خپل وزن څخه کابو {{Convert|325|kg|lb stlb|abbr=on}} وزن کم کړی وو.<ref>{{Cite web |last=Susan Scutti and Juliet Perry |date=25 September ۲۰۱۷ |title='World's heaviest woman' dies |url=http://www.cnn.com/۲۰۱۷/09/25/health/heaviest-woman-dies-bn/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180225122308/https://www.cnn.com/۲۰۱۷/09/25/health/heaviest-woman-dies-bn/index.html |archive-date=25 February 2018 |access-date=4 April 2018 |website=cnn.com}}</ref> |۱۹۸۰–۲۰۱۷ (۳۷) |- |[[ميکايل هېبرانکو]] |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|499|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.83|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۴۹ | |۱۹۵۳–۲۰۱۳ (۶۰) |- |[[پاټريک ډېوېل]]<ref>{{Cite news |title=Patrick Deuel |work=Kearney Hub: Obituaries |url=http://www.kearneyhub.com/obituaries/patrick-deuel/article_bb3a36ff-bd80-5e62-aedd-3464ac856563.html |access-date=6 May 2016 |archive-date=31 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831041417/https://www.kearneyhub.com/obituaries/patrick-deuel/article_bb3a36ff-bd80-5e62-aedd-3464ac856563.html |url-status=dead}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|486|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.70|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۶۸ | |۱۹۶۲–۲۰۱۶ (۵۴) |- |[[روبرټ اېل هوګېس]] |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|485|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.84|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۴۳ |تر ټولو چاغ او درون سړی چې د ګرځېدلو توان لري. |۱۹۲۶–۱۹۵۸ (۳۲) |- |[[روسالي بارفورډ]] |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|ښځينه |{{convert|477|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.68|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۶۹ |هغه د ګينس نړيوالو ريکارډونو کتاب کې لومړنۍ ښځه ده چې د خپل وزن څخه د {{Convert|349|kg|lb stlb|abbr=on}} وزن کمولو ريکارډ لري.{{citation needed|date=July 2019}} |۱۹۴۳–۲۰۰۶ (۶۳) |- |[[ميلس داردين]] |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|476|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|2.29|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۸۸ | |۱۷۹۸–۱۸۵۷ (۵۸) |- |[[مايره روسالېس]] |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|ښځينه |{{convert|470|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.60|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۸۴ |د ۲۰۱۳ ز کال د يو اټکل له مخې هغې د خپل وزن څخه {{Convert|363|kg|lb stlb|abbr=on}} وزن ويلي کړی وو.<ref>{{Cite web |title=Mayra Rosales la mujer que logró bajar 800 libras por amor |url=http://tv.univision.com/sabado-gigante/videos/pregunta-gigante/video/۲۰۱۳-07-20/como-una-mujer-perdio-700-libras |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/۲۰۱۳1029193741/http://tv.univision.com/sabado-gigante/videos/pregunta-gigante/video/۲۰۱۳-07-20/como-una-mujer-perdio-700-libras |archive-date=29 October ۲۰۱۳ |access-date=1 October ۲۰۱۳ |publisher=Univision}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 February 2012 |title=Mulher acusada de matar sobrinho se livra da prisão por ser muito gorda |url=http://virgula.uol.com.br/ver/noticia/inacreditavel/2012/02/20/294766-mulher-acusada-de-matar-sobrinho-se-livra-da-prisao-por-ser-muito-gorda |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224113328/http://virgula.uol.com.br/ver/noticia/inacreditavel/2012/02/20/294766-mulher-acusada-de-matar-sobrinho-se-livra-da-prisao-por-ser-muito-gorda |archive-date=24 February 2012 |access-date=7 July 2012 |website=Virgula |language=es}}</ref> |۱۹۸۰–۲۰۲۴ (۴۳) |-style="background:#D0F0C0;" |[[کېنټ بروملي]]<ref>{{Cite web |title=Half Ton Dad |url=http://www.channel4.com/programmes/bodyshock/episode-guide/series-14 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106161454/http://www.channel4.com/programmes/bodyshock/episode-guide/series-14 |archive-date=6 November 2012 |access-date=7 July 2012 |website=Bodyshock |publisher=Channel 4}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|468|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | | |۱۹۶۸ |-style="background:#D0F0C0;" |انډري ناسر<ref>{{Cite web |last1=Pike |first1=Ben |last2=Hansen |first2=Jane |title=400kg man who lost part of his house and over 100kg now plans to study nutrition |url=https://www.dailytelegraph.com.au/news/nsw/400kg-man-who-lost-part-of-his-house-and-over-100kg-now-plans-to-study-nutrition/news-story/a3cae8c9e209668e7835e8dc68797773 |access-date=2022-10-16 |website=The Daily Telegraph}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-05-11 |title=Sydney's fattest man once charged with murder after gang member's death in pool hall |url=https://www.dailytelegraph.com.au/news/sydneys-fattest-man-once-charged-with-murder-after-gang-members-death-in-pool-hall/news-story/9f2d1ff8afc9a08258054b90261156f1 |access-date=2022-10-16 |website=The Daily Telegraph}}</ref> |{{هېواد بيرغ|Australia}} |align=center|نارينه |{{convert|468|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | | |۱۹۸۰ |- |مايک پارټېلېنو<ref name="dimensionsmagazine.com" /> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|464|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.90|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۲۹ | |۱۹۵۷–۲۰۰۳(۴۵) |- |کارول هاپنېر<ref>{{#invoke:cite web||title=BIG PROBLEMS|url=https://www.chicagotribune.com/۱۹۹۵/03/01/big-problems-4/|date=March 1, ۱۹۹۵|access-date=September 5, 2024}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|464|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | | |۱۹۳۶–۱۹۹۵ (۵۹) |- |سين ميليکېن |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|455|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | |په يوه تلوېزيوني خپرونه ''[[زما ۶۰۰ پونډه وزن لرونکي ژوند]]''.<ref>{{Cite news |date=13 June 2019 |title=My 600lb Life star died after putting on 278lb in two months |publisher=Metro |url=https://metro.co.uk/2019/06/13/600lb-life-star-died-putting-278lb-two-months-9934554/}}</ref> |۱۹۸۹–۲۰۱۹ (۲۹) |-style="background:#D0F0C0;" |[[کترينا رايفورډ]]<ref>{{Cite web |last=Miyo Padi |date=19 October 2015 |title=World's fattest woman heavier than a Smart car reveals new body after shedding 36 stone |url=https://www.mirror.co.uk/news/real-life-stories/worlds-fattest-woman-heavier-smart-6659144 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/۲۰۱۷0827020528/http://www.mirror.co.uk/news/real-life-stories/worlds-fattest-woman-heavier-smart-6659144 |archive-date=27 August ۲۰۱۷ |website=Mirror Online}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|F |{{convert|454|kg|lb stlb|-1|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.57|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۸۴ | |۱۹۷۷ |- |سيلوانوس سميت<ref>{{Cite web |title='Hambone' Smith, Who Weighed 1,000 Pounds, Dead at 54 |url=https://apnews.com/694da869242e1bcca997a7f3643704b3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214175207/http://www.apnewsarchive.com/۱۹۹۵/-Hambone-Smith-Who-Weighed-1-000-Pounds-Dead-at-54/id-694da869242e1bcca997a7f3643704b3 |archive-date=14 December 2014 |access-date=6 March 2015 |website=apnewsarchive.com}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|454|kg|lb stlb|-1|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.89|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۲۷ | |۱۹۴۰–۱۹۹۵ (۵۴) |- |ډيويډ رون های<ref>{{Google books |id=CjkDAAAAMBAJ |page=61 |title=Jet 30 Sep ۱۹۹۶ }}</ref><ref name="dimensionsmagazine.com" /> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|454|kg|lb stlb|-1|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.78|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۴۳ | |۱۹۵۳–۱۹۹۶ (۴۳) |- |ميکايل اېډېلمن |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|451|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | | |۱۹۶۴–۱۹۹۲ (۲۸) |- |جوسې لويس ګارزا<ref>{{Cite news |date=8 October 2008 |title=Half-ton man dies in Mexico |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/centralamericaandthecaribbean/mexico/3156454/Half-ton-man-dies-in-Mexico.html |url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/centralamericaandthecaribbean/mexico/3156454/Half-ton-man-dies-in-Mexico.html |archive-date=12 January 2022}}{{cbignore}}</ref> |{{هېواد بيرغ|Mexico}} |align=center|نارينه |{{convert|449|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | | |۱۹۶۱–۲۰۰۸ (۴۷) |-style="background:#D0F0C0;" |[[پاول جوناتن ماسون]]<ref>{{Cite web |date=18 March 2010 |title=Paul Mason: World's Fattest Man Weighs 980 Pounds |url=https://www.huffingtonpost.com/2009/10/20/paul-mason-worlds-heavies_n_327663.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924064254/http://www.huffingtonpost.com/2009/10/20/paul-mason-worlds-heavies_n_327663.html |archive-date=24 September 2015 |access-date=6 March 2015 |website=The Huffington Post}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 November ۲۰۱۳ |title=Paul Mason: Ipswich's former 'fattest man' to move to US |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-suffolk-24864566 |url-status=live |access-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004162227/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-suffolk-24864566 |archive-date=4 October 2014}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United Kingdom}} |align=center|نارينه |{{convert|445|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.93|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۱۹ |په ۲۰۱۰ ز کال کې هغه جراحي عمليات وکړل، وروسته په۲۰۱۴ ز کال کې د هغه وزن {{Convert|140|kg|lb stlb|abbr=on}}وو، چې د خپل اصلي وزن څخه يې{{Convert|304|kg|lb stlb|abbr=on}} وزن ويلي کړی وو.<ref>{{Cite news |date=2 April 2014 |title='World's fattest man' Paul Mason faces US surgery delay |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-suffolk-26851970 |url-status=live |access-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111160544/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-suffolk-26851970 |archive-date=11 January 2015}}</ref> |۱۹۶۰ |- |کيت مارټين<ref>{{Cite news |title=Keith Martin The World's Fattest Man Dies At 44 |work=UniladTV |url=http://uniladmag.com/articles/keith-martin-the-worlds-fattest-man-dies-at-44/ |url-status=dead |access-date=7 December 2014 |archive-url=https://archive.today/20141207121032/http://uniladmag.com/articles/keith-martin-the-worlds-fattest-man-dies-at-44/ |archive-date=7 December 2014}}</ref><ref>{{Cite news |date=5 December 2014 |title=World's fattest man Keith Martin dies, aged 44 |work=Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/11275180/Worlds-fattest-man-Keith-Martin-dies-aged-44.html |url-status=live |access-date=7 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207022531/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/11275180/Worlds-fattest-man-Keith-Martin-dies-aged-44.html |archive-date=7 December 2014}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United Kingdom}} |align=center|نارينه |{{convert|445|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} |{{Convert|1.69|m|ftin|abbr=on|disp=br}} |۱۵۵ | |۱۹۷۰–۲۰۱۴ (۴۴) |- |ډېني وېلچ<ref name="dimensionsmagazine.com" /><ref>{{YouTube|lgTKtC0x8Lw}}</ref> |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|نارينه |{{convert|444|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | | |۱۹۶۰–۱۹۹۸ (۳۷) |- |انډرېس مورېنو |{{هېواد بيرغ|Mexico}} |align=center|نارينه |{{convert|444|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | |د ۲۰۱۵ ز کال د کرېسمس په ورځ د خپلې ورپېښې ناروغۍ (زيات چاغوالي )له کبله ومړ. |۱۹۷۷–۲۰۱۵ (۳۸) |-style="background:#D0F0C0;" |سمنتا ماسون |{{هېواد بيرغ|United States}} |align=center|ښځينه |{{convert|442|kg|lb stlb|disp=table|abbr=on}} | | |په يوه تلوېزيوني خپرونه ''[[زما ۶۰۰ پونډه وزن لرونکي ژوند]]''. څخه تر {{Convert|496|lb|kg stlb|abbr=on}} کمېدو پورې.<ref>{{Cite news |date=13 June 2019 |title='My 600-lb Life': Samantha Mason Dramatic Weight Loss – How Much Did She Lose? |publisher=Metro |url=https://soapdirt.com/my-600-lb-life-samantha-mason-dramatic-weight-loss-how-much-did-she-lose/}}</ref> |۱۹۸۵ |} == چاغ وګړي لرونکي هېوادونه == لاندې د نړۍ هغه پنځلس هېوادونه چې چاغ وګړي لري، د نفوسو سلنه يې د چاغوالي له مخې ډلبندي شوې ده: {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto 1em auto; text-align:center;" ! درجه ! سيمه ! د نفوس شمېر کې د چاغوالي سلنه |- |۱ ||align="right"| {{بيرغ|پالايو}} || ۴۷,۱۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۲ ||align="right"| {{بيرغ|نايورو}} || ۴۵,۱۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۳ ||align="right"| {{بيرغ|مارشال ټاپوګان}} || ۴۲,۳۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۴ ||align="right"| {{بيرغ|ساموا}} || ۴۱,۶۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۵ ||align="right"| {{بيرغ|تونګا}} || ۴۱,۱۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۶ ||align="right"| {{بيرغ|قطر}} || ۴۱ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۷ ||align="right"| {{بيرغ|کيريباتي}} || ۴۰,۱۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۸ ||align="right"| {{بيرغ|تووالو}} || ۳۹,۶۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۹ ||align="right"| {{بيرغ|بهاماس}} || ۳۶,۶۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۱۰ ||align="right"| {{بيرغ|کوېټ}} || ۳۶,۳۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۱۱ ||align="right"| {{بيرغ|فيجي}} || ۳۵,۹۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۱۲ ||align="right"| {{بيرغ|د امريکا متحده ايالات}} || ۳۵ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۱۳ ||align="right"| {{بيرغ|متحده عرب امارات}} || ۳۴,۵ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۱۴ ||align="right"| {{بيرغ|بحرين}} || ۳۴,۱۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |۱۵ ||align="right"| {{بيرغ|سعودي عربستان}} || ۳۳,۷۰ سلنه وګړي زيات چاغ دي<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=۱۳۹۵/۱۱/۲۵ |title=کوم هيوادونه تر ټولو زیات چاغ وګړي لري؟ |url=https://www.dw.com/ps/%DA%A9%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D8%BA-%D9%88%DA%AB%DA%93%D9%8A-%D9%84%D8%B1%D9%8A/a-37530819 |website=ډي ډبليو پښتو }}</ref> |- |} == سرچينې == {{لړسرچينې}} { lx9aqjze598y5tw0h9p6kcnab4u3z5y 3 87773 369790 2026-10-10T14:11:17Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369790 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=انجینر}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۱۰ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۴:۱۱ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) cjfmfs9auqt5c9ihun09bwiiafw2qr4 0 87774 369791 2026-10-10T14:53:05Z ~2026-54686-35 40938 د "محمد شهزاد خان د پاکستان د خیبر پښتونخوا ولایت یو وکیل او ټولنیز فعال دی. د هغه په فعالیتونو کې د ځوانانو لارښوونه، د قانوني حقونو په اړه پوهاوی، د بشري حقونو ملاتړ او د ډیجیټلي مهارتونو وده شامل دي. <ref>{{Cite web|url=https://urdu.bolnews.com/pakistan/858229/|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://w..." تورو مخ جوړ شو 369791 wikitext text/x-wiki محمد شهزاد خان د پاکستان د خیبر پښتونخوا ولایت یو وکیل او ټولنیز فعال دی. د هغه په فعالیتونو کې د ځوانانو لارښوونه، د قانوني حقونو په اړه پوهاوی، د بشري حقونو ملاتړ او د ډیجیټلي مهارتونو وده شامل دي. <ref>{{Cite web|url=https://urdu.bolnews.com/pakistan/858229/|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.aaj.tv/news/30520816|title=}}</ref> == سرچینې == btz2vm3yij7xpmritqq632fgixqwpvu 3 87775 369793 2026-10-10T17:01:43Z Mfield 38514 Mfield د [[د کارن خبرې اترې:Regioncalifornia]] مخ [[د کارن خبرې اترې:Candyfornia]] ته ولېږداوه: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Regioncalifornia|Regioncalifornia]]" to "[[Special:CentralAuth/Candyfornia|Candyfornia]]" 369793 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[د کارن خبرې اترې:Candyfornia]] 6gxxrvbredheeknp8erepzhzsw5xs3d 0 87776 369794 2026-10-10T19:41:17Z Alisokdeo9011 40940 د "رینکینګ ګرو په پاکستان کې یو بنسټ دی چې د ډیجیټل مهارتونو او مسلکي روزنې په برخه کې فعالیت کوي. د دې بنسټ فعالیتونه د خیبر پښتونخوا د هریپور له سیمې څخه پیل شوي دي.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.pk/print/1413787-job-fair-in-haripur-attracts-young-people|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.app.com.pk/national/over-5..." تورو مخ جوړ شو 369794 wikitext text/x-wiki رینکینګ ګرو په پاکستان کې یو بنسټ دی چې د ډیجیټل مهارتونو او مسلکي روزنې په برخه کې فعالیت کوي. د دې بنسټ فعالیتونه د خیبر پښتونخوا د هریپور له سیمې څخه پیل شوي دي.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.pk/print/1413787-job-fair-in-haripur-attracts-young-people|title=}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.app.com.pk/national/over-500-youngsters-complete-digital-skills-programme-at-rankinggrow-ceremony-in-haripur/|title=}}</ref>[https://www.urdupoint.com/en/pakistan/haripur-police-rankinggrow-inks-mou-for-free-2188201.html] == سرچینې == ld16rxxyro97jaauelcej9glj9bf1dt 3 87777 369795 2026-10-10T19:41:18Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369795 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=Alisokdeo9011}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۱۰ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۹:۴۱ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) 17q6ox4v6xcv8xjxqnbufu2ij3d0esi