ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې مهال‌ليک د مهال‌ليک خبرې اترې چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 8 6035 369858 369098 2026-10-12T20:03:33Z NguoiDungKhongDinhDanh 25879 Remove duplicate definition (no functional changes) ([[:m:GS|global sysop]] action) 369858 wikitext text/x-wiki دا مخ د ويښيارتوکو پېژند مخ دی.د لازياتو مالوماتو لپاره، [[ځانگړی:Gadgets]] وگورئ. == Extra-Editbuttons == * Extra-Editbuttons[dependencies=mediawiki.util|default|rights=minoredit]|Extra-Editbuttons.js|Extra-Editbuttons-persiantools.js|Extra-Editbuttons-persianwikitools.js|Extra-Editbuttons-dictionary.js|Extra-Editbuttons-autoed.js|Extra-Editbuttons-botworks.js * dropdown-menus[dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,mediawiki.Title,user.options|peers=dropdown-menus-pagestyles]|dropdown-menus.js * dropdown-menus-pagestyles[hidden]|dropdown-menus-pagestyles.css * Edittools[default|type=general]|Edittools.js|Edittools.css == Discussion-tools == * UserMessages[dependencies=mediawiki.util|type=general]|UserMessages.js|UserMessages.css * close[dependencies=mediawiki.util]|close.js|close.css * OneClickArchiver[dependencies=mediawiki.util,mediawiki.language,mediawiki.jqueryMsg]|OneClickArchiver.js * EasyNewSection[default]|EasyNewSection.js * signit[default]|signit.js * AutoSign[dependencies=mediawiki.util]|AutoSign.js == mobile == * mobile-sidebar[type=general]|mobile-sidebar.js|mobile-sidebar.css * mobile-common[top|skins=minerva|dependencies=mediawiki.util]|mobile-common.js == Interface == * censorship[type=general]|censorship.js|censorship.css * popups|popups.js * edittop[dependencies=mediawiki.util]|edittop.js * purgetab[dependencies=mediawiki.util]|purgetab.js * lastdiff[dependencies=mediawiki.util]|lastdiff.js * asbox[dependencies=mediawiki.util,oojs-ui]|asbox.js * AncreTitres|AncreTitres.js * GreenRedirect[type=general]|GreenRedirect.css * YellowDisambig[type=general]|YellowDisambig.css * Commenthighlighter[dependencies=mediawiki.util]|Commenthighlighter.js * OldDiff[type=general]|OldDiff.css * exlinks|exlinks.js * btm-actions[type=general]|btm-actions.js|btm-actions.css * SearchEngines|SearchEngines.js * osm|osm.js * metadata[dependencies=mediawiki.util]|metadata.js * ToolsIcon[type=general]|ToolsIcon.css * decodesummary[default]|decodesummary.js * Wdsearch|Wdsearch.js * microblog[dependencies=mediawiki.util]|microblog.js * goToTop|goToTop.js * Watchlist[default]|Watchlist.js * ArticleQuality[dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|ArticleQuality.js|ArticleQuality.css * quickLinker[rights=patrol|dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|quickLinker.js * switcher[default]|switcher.js * confirm-logout|confirm-logout.js * dark-mode-toggle [targets = desktop, mobile | dependencies = mediawiki.util, mediawiki.api, mediawiki.storage | peers = dark-mode-toggle-pagestyles] | dark-mode-toggle.js * dark-mode-toggle-pagestyles [hidden | skins = vector, monobook] | dark-mode-toggle-pagestyles.css == LanguageSupport == * TranslationHelper|TranslationHelper.js * CheckDictation[dependencies=mediawiki.util,jquery.ui|type=general]|CheckDictation.js|CheckDictation.css * dictionaryLookupHover|dictionaryLookupHover.js * googletranslator|googletranslator.js * BiDiEditing|BiDiEditing.js * prota|prota.js * ShortLink|ShortLink.js == interface-view == * CategoryAboveAll|CategoryAboveAll.js * fixsidebar[type=general]|fixsidebar.css * fixtopbar[skins=vector|type=general]|fixtopbar.css * sidebarToggle[type=general]|sidebarToggle.css|sidebarToggle.js * lastchenges[dependencies=mediawiki.util]|lastchanges.js * prefixindex[dependencies=mediawiki.util]|prefixindex.js * UTCLiveClock[dependencies=mediawiki.util]|UTCLiveClock.js * personallinks[dependencies=mediawiki.util,mediawiki.user]|personallinks.js * EnhancedTalk[type=general]|blank.js|EnhancedTalk.css ==Edit-Interface== * wikEd|wikEd.js * defaultsummaries|defaultsummaries.js * intropreload|intropreload.js * CustomizedEditTool|CustomizedEditTool.js * DotsSyntaxHighlighter|DotsSyntaxHighlighter.js * AHK[dependencies=mediawiki.util]|AHK.js == Interface-History == * DeluxeHistory[rights=move|type=general]| Objects.js|DeluxeHistory.js|DeluxeHistory.css * HistoryCount[type=general]|HistoryCount.css|HistoryCount.js * diffswitchdir|diffswitchdir.js * hidebotedits|hidebotedits.js * DiffPicker[dependencies=mediawiki.util,oojs-ui-core,oojs-ui-widgets,oojs-ui-windows]|DiffPicker.js|DiffPicker.css ==patrol-tools== * RCForPatrollers[dependencies=mediawiki.util|default|rights=patrol]|RCForPatrollers.js * Twinkle-2022[dependencies=ext.gadget.select2,mediawiki.api,mediawiki.language,mediawiki.util,jquery.ui|rights=autoconfirmed|type=general|peers=Twinkle-pagestyles|requiresES6]|morebits-2022.js|morebits-2022.css|Twinkle-2022.js|Twinkle-2022.css|twinklearv-2022.js|twinklewarn-2022.js|twinkleblock-2022.js|friendlywelcome-2022.js|friendlyshared-2022.js|friendlytalkback-2022.js|twinklespeedy-2022.js|twinkleprod-2022.js|twinklexfd-2022.js|twinkleimage-2022.js|twinkleprotect-2022.js|friendlytag-2022.js|twinklediff-2022.js|twinkleunlink-2022.js|twinklefluff-2022.js|twinkledeprod-2022.js|twinklebatchdelete-2022.js|twinklebatchprotect-2022.js|twinklebatchundelete-2022.js|twinkleconfig-2022.js * morebits-2022[dependencies=mediawiki.user,mediawiki.util,mediawiki.Title,jquery.ui|hidden|requiresES6]|morebits-2022.js|morebits-2022.css|morebits-i18n-2022.js * Twinkle-pagestyles[hidden|skins=vector,vector-2022]|Twinkle-pagestyles.css * select2[hidden]|select2.min.js|select2.min.css * RTRC|RTRC.js * patroller[default|rights=patrol]|patroller.js * taghighlighter[rights=move|type=general]|taghighlighter.css * taghider[rights=move|type=general]|taghider.css * FileDeletionNominator[dependencies=mediawiki.util,oojs-ui]|FileDeletionNominator.js * HideRequest[dependencies=mediawiki.util]|HideRequest.js * QuickRCDiff[dependencies=jquery.ui,mediawiki.diff.styles,mediawiki.api|rights=move|peers=QuickRCDiffStyle]|QuickRCDiff.js * AdsCleaner[dependencies=mediawiki.util,oojs-ui-core,oojs-ui-widgets,oojs-ui-windows]|AdsCleaner.js * rollback[rights=rollback|dependencies=mediawiki.api]|rollback.js == Referencing == * ProveIt|ProveIt.js * segregate-refs|segregate-refs.js * refStyle[type=general]|refStyle.css|refStyle.js * messages-dropdown|messages-dropdown.js * fixRefs[dependencies=mediawiki.util]|fixRefs.js == Categories == * HotCat|HotCat.js * Cat-a-lot[rights=patrol|type=general|dependencies=mediawiki.util]|Cat-a-lot.css|Cat-a-lot.js * CatMaker[rights=autopatrol|dependencies=mediawiki.util]|CatMaker.js ==interwiki== * InterwikiTranslate|InterwikiTranslate.js * InterwikiOrder[type=general]|InterwikiOrder.css|InterwikiOrder.js * interwiki|interwiki.js * quickwikidata|quickwikidata.js * WikidataRecom|WikidataRecom.js * WikidataInfo|WikdataInfo.js * infoboxExport|infoboxExport.js ==statistics == * stru-contavisite[dependencies=mediawiki.util]|stru-contavisite.js * UserEditCount[rights=move|dependencies=mediawiki.util]|UserEditCount.js * Contributions-report[dependencies=mediawiki.util]|Contributions-report.js * userinfo|userinfo.js * lifilter[dependencies=mediawiki.util]|lifilter.js * LinksInfo[dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|LinksInfo.js * XTools|XTools.js * TextStats[dependencies=mediawiki.util]|TextStats.js * editors[dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|editors.js == admin-gadgets == * AfD[rights=undelete|default|type=general|dependencies=mediawiki.util]|AfD.js|AfD.css * afdCloseFromHere[rights=undelete|default|type=general]|afdCloseFromHere.js|afdCloseFromHere.css * CleanDeleteReasons[rights=delete]|CleanDeleteReasons.js * StatLink[rights=delete]|StatLink.js * UserRights[rights=undelete|dependencies=mediawiki.util]|UserRights.js * markblocked[default|rights=delete|dependencies=mediawiki.util]|markblocked.js * Interaction_Analyser[dependencies=mediawiki.util|rights=move]|Interaction_Analyser.js * RLtoggle[dependencies=mediawiki.util]|RLtoggle.js * AddNewUserToJSON[rights=undelete|default]|AddNewUserToJSON.js == othermod == * CommonsDirect[dependencies=mediawiki.util]|Direct-link-to-Commons.js == modules == * site[default|hidden|dependencies=jquery.ui] * Intro[hidden|type=general]|Intro.js|Intro.css * experimental-reactjs[hidden]|experimental-react.js * experimental-vuejs[hidden]|experimental-vuejs3.js * dark-mode[supportsUrlLoad|skins=vector,vector-2022,monobook,modern,minerva,timeless]|dark-mode.css * SettingsUI[dependencies=jquery.ui,mediawiki.user,ext.gadget.libJQuery|hidden]|SettingsUI.js * SettingsManager[dependencies=mediawiki.user,user.options,mediawiki.api,mediawiki.util|hidden]|SettingsManager.js == VisualEditor == *VeSuperTool[dependencies=mediawiki.util]|VeSuperTool.js|Extra-Editbuttons-persiantools.js|Extra-Editbuttons-persianwikitools.js|Extra-Editbuttons-dictionary.js *VeExtendedBar[dependencies=ext.visualEditor.desktopArticleTarget.init|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless]|VeExtendedBar.js *VeDirectionMarkTool[hidden|dependencies=ext.visualEditor.core|type=general|skins=vector,vector-2022,monobook,timeless]|VeDirectionMarkTool.js|VeDirectionMarkTool.css == fonts == * IranianSans[top]|IranianSans.css * NotoSansArabicUI[top]|NotoSansArabicUI.css * Vazir[top]|Vazir.css * Samim[top]|Samim.css * Shabnam[top]|Shabnam.css * pfont[top]|pfont.css * Monospace[top]|Monospace.css * Tahoma[top]|Tahoma.css * Amiri[top]|Amiri.css == template-gadgets == * Calculator [default | categories = هغه مخونه چې له شمېرگرو ويښيارتوکو کار اخلي ] | calculator.js |calculator.css * owidslider [default|categories=هغه مخونه چې له owidslider ويښيارتوکي کار اخلي]|owidslider.js|owidslider.css == beta == * dashboard[dependencies=mediawiki.util|requiresES6]|dashboard.js * RedirectMaker[dependencies=oojs-ui,mediawiki.util]|RedirectMaker.js * refToolbar[default|dependencies=user.options,mediawiki.util]|refToolbar.js * refToolbarBase[hidden]|refToolbarBase.js * NewPagesFeed[rights=patrol|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,oojs-ui-core,oojs-ui-widgets,oojs-ui.styles.icons-editing-advanced,oojs-ui.styles.icons-editing-list,oojs-ui.styles.icons-accessibility,oojs-ui.styles.icons-editing-citation,oojs-ui.styles.icons-moderation]|NewPagesFeed.js|NewPagesFeed.css * fileShahbazReport[default|hidden|namespaces=4|actions=view|dependencies=oojs-ui]|fileShahbazReport.js * libSettings [hidden |dependencies=user.options] |libSettings.js * Shortdesc-helper-pagestyles-vector [hidden |skins=vector, vector-2022] |Shortdesc-helper-pagestyles-vector.css * Proofreader[dependencies=mediawiki.util,jquery.ui|type=general]|Proofreader.js|Proofreader.css nxiuqoa26awlgtdhi2j45alfion9ob1 2 87780 369859 2026-10-13T10:39:51Z Abdulbarinoorani 40539 یوازی دعبدالباری نورانی په اړه معلومات اضافه کړل 369859 wikitext text/x-wiki عبدالباری نورانی چی دکندهار ولایت اوسیدونکی دی ba91nkqa4jbgf5k62l0c2zxo1mziou1 369861 369859 2026-10-13T10:48:55Z Abdulbarinoorani 40539 Confirmation تائید پاڼه ښاغلي نقیب الله (مخلص) د امان الله زوی د څلورم ټولګي فارغ التحصیل د (په سپین بولدک ولسوالی کي د تیلو پطرول او ډیزل قیمتونو بی ثباتي اغیزي د خلګو پر اقتصاد) تر عنوان لاندی د لیسانس دوری پایلیک د علمی اعتمار لرونکو سرچینو څخه په استفادی سره لیکل سوی دي ، او د املايی، عبارتی او اصطلاحاتو د اصلاح څخه وروسته زما د تائید وړ دی. 369861 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | |} ''' افغانستان اسلامی امارت''' '''لوړو زده کړو وزارت''' '''میرویس نیکه پوهنتون''' '''اقتصاد پوهنځی''' '''د تجارت  ادارې څانګه''' '''د لیسانس دورې پایلیک''' '''                                            ''' {| class="wikitable" |'''په سپین بولدک ولسوالۍ کي د پطرول او ډیزل تیلو د قیمتونو د بې ثباتۍ اغیز د خلکو پر اقتصاد باندي''' '''The Impact of Petrol and Diesel Price Instability on the Economy of the people in Spin Boldak District''' |}                                             '''                                           ''' '''راټولونکی او تحلیل کونکی:  نقیب الله ( مخلص)''' '''لارښود استاد:  محمد خالد (عزیزي)''' '''کال: ۱۴۰۵ هـ ش''' = Abstract لنډیز = دا څېړنه د سپین بولدک ولسوالۍ کې د پټرول او ډیزل د تیلو د بیو د بې‌ثباتۍ اقتصادي او ټولنیزې اغېزې څېړي، او تمرکز یې د خلکو پر ورځني ژوند، ترانسپورټ، سوداګرۍ، کرنې او بازار ثبات دی. څېړنه د دې فرضیې پر بنسټ ولاړه ده چې د تیلو د نرخونو ناڅاپي بدلونونه د سرحدي سیمو اقتصادي جوړښت ګډوډوي او د خلکو د عاید او مصرف ترمنځ توازن له منځه وړي. په لومړۍ برخه کې د موضوع عمومي پېژندنه وړاندې شوې او څرګنده شوې چې سپین بولدک د سرحدي موقعیت له امله د تیلو د بیو د هر بدلون اغېز څو چنده احساسوي. دوهمه برخه د تیرو څېړنو ته ځانګړې شوې، چې پکې ملي او سیمه‌ییزو مطالعاتو ثابته کړې ده چې د تیلو د بیو بې‌ثباتي د انفلاسیون، فقر، ترانسپورټي لګښتونو او د خوراکي توکو د بیو له لوړوالي سره مستقیم تړاو لري. درېیمه برخه د څېړنې میتودولوژي تشریح کوي. دا څېړنه د کمی (Quantitative) او کیفي (Qualitative) میتودونو په ګډ استعمال ترسره شوې ده. لومړني معلومات د پوښتنلیک (Questionnaire) له لارې د ۴۹ ګډونوالو څخه د تصادفي نمونې (Simple Random Sampling) په ډول راټول شوي، او ثانوي معلومات د کتابونو، علمي مقالو، راپورونو او رسمي اسنادو څخه ترلاسه شوي دي. په څلورمه برخه کې راټول شوي ارقام د Microsoft Excel پروګرام په وسیله تحلیل شوي دي. معلومات د جدولونو او سلنو په بڼه تنظیم شوي او د خلکو د عمر، تحصیلاتو، کاري تجربې، د تیلو د بیو د اغېزو، ترانسپورټ، مشتریانو رضایت او د بازار د بې‌ثباتۍ اصلي عواملو ته کتنه شوې ده. تحلیل ښيي چې د تیلو د بیو لوړوالی تر ټولو زیات د خوراکي توکو بیې، د ترانسپورټ کرایې او د کورنیو اقتصادي فشار زیاتوي. پنځمه برخه پایله وړاندې کوي، چې له مخې یې د تیلو د بیو بې‌ثباتي د سپین بولدک د خلکو پر اقتصاد ژور منفي اغېز لري، او اصلي عوامل یې سرحدي ستونزې، د ګمرک ځنډونه، د بازار د کنټرول نشتوالی او مصنوعي بیې دي. همدارنګه څرګنده شوې چې د دولتي تیلو د ستراتیژیکو زېرمو نشتوالی د بیو د ناڅاپي لوړېدو اساسي لامل ګڼل کېږي. په شپږمه برخه کې عملي وړاندیزونه وړاندې سوي دي. '''کلیدي ټکي:''' پطرول، د بولدک ولسوالي، ، ډیزل، نرخونه = Confirmation  تائید پاڼه = ښاغلي نقیب الله (مخلص) د امان الله زوی د څلورم ټولګي فارغ التحصیل د (په سپین بولدک ولسوالی کي د تیلو پطرول او ډیزل قیمتونو بی ثباتي اغیزي د خلګو پر اقتصاد) تر عنوان لاندی د لیسانس دوری پایلیک د علمی اعتمار لرونکو سرچینو څخه په استفادی سره لیکل سوی دي ، او د املايی،  عبارتی او اصطلاحاتو د اصلاح څخه وروسته زما د تائید وړ دی. په درنښت لارښود استاد محمد خالد (عزیزي) د ښاغلي لارښود استاد نظر د اداری او تجارت د اداری څانګي لخوا تائید دی نوموړی منوګراف د اقتصاد پوهنځی د منوګرافونو د کتاب په (                ) شمیره او      /        /     ۱۴۰۴ه ش نیټه کښی ثبت او تائید دی. د تجارت د اداري څانګي آمر <nowiki>----------------------</nowiki> ن پوهنیار هدایت الله (فدا) د اقتصاد پوهنځي رئیس پوهنیار عبدالحمید (عیان) = Declaration څرګندونه = زه نقیب الله (مخلص) د میرویس نیکه  پوهنتون د اقتصاد پوهنځۍ د څلورم ټولګۍ محصل دا تعهد کوم چي ما خپل مونوګراف ) په سپین بولدک ولسوالی کي د تیلو پطرول او ډیزل قیمتونو بی ثباتي اغیزي د خلګو پر اقتصاد) تر عنوان لاندي مکمل کړی دی او د نوموړي موضوع تر عنوان لاندي د افغانستان په هیڅ کوم یو ولایت کي څېړنه نده شوې. که څه هم په افغانستان او نورو هیوادونو کښي د خدماتو د کیفیت په هکله څېړنه شوې ده، ولي د نوموړي موضوع تر عنوان لاندي څېړنه نه ده شوې او د نوموړي څېړني ټول معلومات زما د یواځینیو هڅو نتیجه ده او د محترم استاد محمد خالد (عزیزی) تر نیکو هدایاتو لاندي مي خپله څېړنه بشپړه کړې ده. په درنښت نقیب الله (مخلص) = Acknowledgmentمننلیک   = د ټولو تر مخه د خپل څښتن تعالي څخه ډیر شکر ګزار یم چی ماته یی ددي توان او توفیق راکړ چی لوړي زده کړي ترسره کړم او همدارنګه ددي توفیق یی راکړ تر څو خپله څیړنه په بریاليتوب سره پای ته ورسوم. په دوهم قدم کې د مضمون استاد او زما لارښود استاد محمد خالد )عزیزی(  او همدارنګه د اقتصاد پوهنځی ټولو استادانو څخه مننه کوم چی زما سره یی ددي موضوع په ترتیب کولو کې لازمي مرستي تر سره کړي او په تیرو څلورو کالو کی یی ماته خپل قیمتي وخت د درس راکولو لپاره وقف کړي وو. د میرویس نیکه پوهنتون د ریاست له مقام څخه هم منندوی یم چی د اقتصاد پوهنځي لپاره یی مسلکې استادان استخدام کړي او همدارنګه د خپلو ټولو همصنفیانو څخه مننه کوم چی خپلی مرستي یی زما څخه نه دي سپمولي. په همدي شان د قدر وړ والدینو او کورني له نورو غړو څخه مننه کوم چی زما لپاره یی د لوړو زده کړو زمینه مساعده کړه او زما سره یی د لوړو زده کړو په پیل کولو کی ډیري مرستي کړي. نقیب الله (مخلص) = Guide lecturer Declarationد لارښود استاد نظر = محترم نقیب الله (مخلص)د میرویس نیکه پوهنتون د اقتصاد پوهنځي د څلورم ټولګي محصل، خپل د تحصیلي دوري پایلیک )په سپین بولدک ولسوالی کي د تیلو پطرول او ډیزل قیمتونو بی ثباتي اغیزي د خلګو پر اقتصاد) تر عنوان لاندي لیکلي او پاي ته رسولي دي د نوموړي مونوګراف مي په ډیر عمیق ډول مطالعه کړ. د نوموړي مونوګراف محتویات عبارت دي له: لنډیز، د مطالبو فهرست، مقدمه، تیرو څیړنو ته کتنه، څیړني میتودولوژي، تحلیلي برخه، پایله اخیستنه، وړاندیزونه او منابع ماخذونه.د دي پایلیک په هره برخه کې ټول موضوعات په اصولي، علمي، تحلیلي، تشریحي او په هر اړخیز ډول د څیړني لاندي نیول سوي دي. متن او محتویات یی له عنوانونو سره په کلي ډول مطابقت لري، منطقي او علمي تسلسل په کښې مراعت سوي دي همدارنګه په دي پایلیک کې د علمي معتبرو منابعو څخه لکه: معتبر کتابونه، نړیوال او معتبر جورنالونه او انټرنیټي منابعو څخه اعظمي استفاده کړي ده، چې د استادانو په همکاري او خپلي حوصله مندي سره یی پوره کړي دی چې د علمي اړخه ډیر با ارزښته دي. زه د رهنما استاد په حیث د نوموړي لپاره د الله )ج( د لوي دربار څخه د علم او معرفت په ډګر کې د کامیابي او موفقیت غوښتونکې یم. په درنښت محمد خالد (عزیزي) د اقتصاد پوهنځي استاد '''د موضوعاتو لړلیک''' Abstract لنډیز. أ‌ Confirmation  تائید پاڼه. ب‌ Declaration څرګندونه. ت‌ Acknowledgmentمننلیک... ث‌ Guide lecturer Declarationد لارښود استاد نظر. ج‌ د موضوع لنډه پېژندنه (Introduction). 1 د سوداګرۍ پر عمومي وضعیت د تیلو د قیمتونو بې‌ثباتي اغېز. 1 د ټرانسپورټ پر سکتور د تیلو د بیو بدلون اغېزې.. 1 د خوراکي موادو پر بیو د تیلو د نرخونو د ګډوډۍ اغېز. 2 د کرهڼې سکتور ته رسېدلی ضرر. 2 د سوداګریزو ګاډو بندېدل، د بارونو د لېږد ځنډ، او د وخت ضایع کېدل. 3 د سپین بولدک د خلکو د ورځني ژوند په کچه اغېزې.. 3 د بازار د داخلي ساختار ګډوډي او د قیمتونو د تعادل له منځه تلل.. 3 د ټولنیز باور د کمزورتیا نه ختمېدونکې لړۍ.. 4 د کارګرو او مزدورانو د ژوند سختوالي... 4 د سپین بولدک د کلتوري تعاملاتو اغېزمن کېدل. 5 د ټرانسپورتي سکتور بحران او د خلکو د ګرځېدو پر وړتیا ژور اغېز. 5 بې‌ثباتي څنګه د اقتصادي جوړښت طبیعت بدلوي؟. 5 د اقتصادي فرصتونو کمېدل او د منځنۍ طبقې ورو ورو ورکېدنه. 6 د ځوانانو پر کاري فرصتونو د بې‌ثباته بیو منفي اغېزې.. 6 په سرحدي سیمو کې د قاچاق د زیاتېدو او اقتصادي ثبات د کمېدو اړیکه. 7 د ټرانسپورټي شرکتونو د عملیاتو ګډوډي او د لوجستیکي سلسلې ماتېدل. 7 د سیمه‌یزو بازارونو د رقابت له منځه تلو خطر او د انحصاري سوداګرۍ سر راپورته کول. 7 د ټولنیزو شخړو خطر زیاتېدل. 8 د سیمې د اقتصادي بنسټونو ګډوډي.. 8 د کرنې سکتور د تولید په کمېدو ژوره اغېزه. 8 د څېړني ستونزه (Research Problem). 9 د څېړني موخي (Research Objectives). 9 Research Questions د څېړني پوښتني.. 9 د څېړني اهميت (Importance of the Study). 10 د څېړني محدوديتونه (Limitations of the Study). 10 دوهم څپرکۍ... 11 تیرو څیړنو ته کتنه. 11 Literature Review.. 11 د عبدالسمیع ناصري (2018) څېړنه. 11 د اجمل نوري (2017) څېړنه. 11 د صبور احمدي (2021) څېړنه. 12 د روح‌الله قاسمي (2022) څېړنه. 12 د حمیدالله برمل (2023) څېړنه. 12 د عبیدالله ناصري (2022) څېړنه. 13 د نقیب‌الله ودان (2020) څېړنه. 13 د جاوید منتاخي (2019) څېړنه. 13 دریمه برخه. 14 دڅېړني د روش پېژندنه Research Methodology. 14 د څېړني ساحه یا جامعه Research Population.. 14 دڅېړني نمونه Sample of Research.. 14 د معلوماتو د راټولولو روش Data Collection method.. 15 ۱) لومړني معلومات (Primary Data Collection). 15 ) ثانوي معلومات (Secondary Data Collection). 15 د څيړني سا ختمان (Research Structure). 15 د ارقامو د تحلیل میتود Data analysis method.. 16 څلورمه برخه. 17 عملي پایله او تحلیلونه Analysis. 17 پنځمه برخه. 30 شپږمه برخه. 32 اخځلیکونه References’ 32 Abstract: 33 '''د جدولونو لیست''' '''۱: جدول.............................................................................................................................................۱۷''' '''۲: جدول............................................................................................................................................۱۸''' '''۳: جدول............................................................................................................................................۱۹''' '''۴: جدول............................................................................................................................................۲۰''' '''۵: جدول............................................................................................................................................۲۱''' '''۶: جدول............................................................................................................................................۲۲''' '''۷: جدول............................................................................................................................................۲۳''' '''۸: جدول............................................................................................................................................۲۴''' '''۹: جدول............................................................................................................................................۲۵''' '''۱۰: جدول...........................................................................................................................................۲۶''' '''۱۱: جدول...........................................................................................................................................۲۷''' '''۱۲: جدول...........................................................................................................................................۲۸''' '''۱۳: جدول...........................................................................................................................................۲۹''' '''د شکلونو لیست''' '''۱: ګراف..............................................................................................................................................۱۷''' '''۲: ګراف.............................................................................................................................................۱۸''' '''۳: ګراف.............................................................................................................................................۱۹''' '''۴: ګراف.............................................................................................................................................۲۰''' '''۵: ګراف.............................................................................................................................................۲۱''' '''۶: ګراف.............................................................................................................................................۲۲''' '''۷: ګراف.............................................................................................................................................۲۳''' '''۸: ګراف.............................................................................................................................................۲۴''' '''۹: ګراف.............................................................................................................................................۲۵''' '''۱۰: ګراف............................................................................................................................................۲۶''' '''۱۱: ګراف............................................................................................................................................۲۷''' '''۱۲: ګراف............................................................................................................................................۲۸''' '''۱۳: ګراف............................................................................................................................................۲۹''' '''لومړۍ برخه''' = د موضوع لنډه پېژندنه (Introduction) = په سپین بولدک ولسوالۍ کې د پټرولو او ډیزل د بیو نوسان، چې وخت ناوخت په څو ساعتونو کې له ۱۰ افغانیو څخه تر ۳۰ افغانیو پورې پورته او ښکته کېږي، نه یوازې د سیمې د سوداګرۍ، ټرانسپورټ، کرهڼې او بازارونو توازن ګډوډ کړی، بلکې د خلکو د ورځني ژوند پر ټولو برخو ژور او له‌اغېزو ډک ګوزار پرې باسې. دا بې‌ثباتي د دې سبب ګرځي چې د عادي خلکو کورني مصارف زیات شي، د سوداګرو د کار کم ربحه شي، د وارداتو او صادراتو لګښت لوړ شي، او حتی په ځینو مواردو کې د وسایطو د کموالي له امله ځمکني لارې ټکنۍ شي. د تیلو قیمت د هر هېواد په اقتصاد کې د وینې په څېر ارزښت لري، او په سپین بولدک کې چې د افغانستان له ستراتیژیکو سوداګریزو نقطو څخه ګڼل کېږي، دغه بې‌ثباتي څو برابره زیانونه رسوي. (حمیدي، ۲۰۱۸) = د سوداګرۍ پر عمومي وضعیت د تیلو د قیمتونو بې‌ثباتي اغېز = سپین بولدک د افغانستان د هغو څو سیمو څخه دی چې په ورځني ډول د سلګونو لاریو، کانټینرونو، ټانکرونو او سوداګریزو وسایطو د تګ راتګ شاهد وي. په دې سیمه کې د هغو سوداګرۍ لپاره چې له پاکستان سره یې اړیکې شته لکه د خوراکي توکو واردات، د اړتیا وړ صنعتي مواد، ساختماني توکي، مېوې، سمنټ، پوډر، کیمیاوي مواد، او د لاري ټرانزیټ د تیلو قیمت د لومړني لګښت تر ټولو مهم عنصر بلل کېږي. کله چې د پټرول یا ډیزل قیمت په ناڅاپي ډول لوړېږي، د سوداګرو لپاره د بار وړلو لګښت زیاتېږي، چې په پایله کې یې یا هغوی اړ کېږي چې د اجناسو قیمت لوړ کړي یا خپله ګټه کمه کړي. دغه بې‌ثباتي په ځانګړې توګه هغه سوداګرو ته ستره ستونزه جوړوي چې د اوږدمهاله تجارت قراردادونه لري. د مثال په ډول، په داسې حال کې چې سوداګر یو کارګو د ۱۰۰ زره افغانیو په لګښت افغانستان ته واردوي، د تیلو ناڅاپي لوړېدنه د دې سبب ګرځي چې د ټرانسپورټ لګښت ۲۰٪ زیات شي. دا بدلون نه یوازې په یوه کارګو اغېز کوي، بلکې ټول مارکيټ ګډوډوي، د بیو د ګډوډۍ لړۍ پیلوي، او د خلکو د پیرلو توان کموي. د مارکيټ عمومي ثبات د دې ډول نامنظم اقتصادي تحرکاتو له امله د ورځني خطر لاندې راځي. (رحیمي، ۲۰۲۰) = د ټرانسپورټ پر سکتور د تیلو د بیو بدلون اغېزې = ټرانسپورټ د سپین بولدک د اقتصاد د ملا تیر دی. د دې ولسوالۍ ژوند د موټرو په تګ راتګ ولاړ دی: د سوداګریزو لاریو، ټانکرونو، بار وړونکو موټرو، مسافرو وړونکو فلاینکوچونو، درې‌ټایره موټرو او حتا د ریکشاو ټیکسيانو پر حرکت دا سیمه ولاړه ده. د ډیزل او پټرولو بیو اچانک بدلون د دې سکتور د ډرایورانو او موټرو مالکینو لپاره ډېر جدي ستونزې راولاړوي. په ځانګړي ډول، هغه موټر چلوونکي چې د پاکستان له لارې اوږده لاره وهي، د دې ډول بې‌ثباتیو له امله د پام وړ تاوان کوي. د مثال په توګه، یو لاریوال چې د کراچۍ نه سپین بولدک ته بار راوړي، کله کله د یوې ورځې په ترڅ کې د تیلو قیمت له ۷۵ افغانیو څخه ۹۰ افغانیو ته پورته کېږي، چې دا د هغوی د یوه سفر پر ټول عاید مستقیم اثر کوي. د ټرانسپورټ په دې ډول زیانونه په خلکو باندې لېږدول کېږي، ځکه چې د کرایو زیاتوالی د مسافرو د تګ راتګ په مصارفو کې د پام وړ زیاتوالی راولي. د کرایو لوړوالی د طالبانو له حاکمیت وروسته یو عمومي شکایت ګرځېدلی، او دا شکایت په ځانګړې توګه هغو سیمو کې ډېر لیدل کېږي چې د تیلو قیمت د مارکيټ د سیالۍ لپاره پر منظم اقتصادي اصولو نه کنټرولېږي. (حمیدي، ۲۰۱۸) = د خوراکي موادو پر بیو د تیلو د نرخونو د ګډوډۍ اغېز = سپین بولدک د هغه لوی لارو په منځ کې واقع دی چې له پاکستانه خوراکي توکي ورته واردېږي. وچې مېوې، غنم، وریجې، غوړي، سبزیجات، تازه مېوې، شیدې، د ماشوم خوراکي توکي او نور necessities په همدې لارې افغانستان ته رسېږي. کله چې د تیلو قیمت له ۵ افغانیو څخه تر ۱۵ افغانیو پورې لوړېږي، په بازار کې د ټولو خوراکي توکو بیې هم په مستقیم ډول لوړېږي. د بیو دا زیاتوالی په هغو کورنیو خورا زیات اثر کوي چې عاید یې محدود دی، لکه کارګران، مزدوران، دوکانداران، موټرچلوونکي، شړیدلي خلک، او هغه کورنۍ چې د یوې ورځې لګښت له بلې ورځې پورته نه کېږي. نامنظم اقتصادي وضعیت ددې سبب ګرځي چې د خوراکي توکو بیې د نړيوالو معیارونو خلاف په محلي کچه د تیلو د نرخونو د بدلون تابع شي، چې دا یو ناسازګار اقتصادي ساختار بلل کېږي. په دې ډول حالتونو کې د خلکو د خوراک کیفیت ټیټېږي، او د خوارځواکۍ خطر زیاتېږي. (آسیایي پرمختیايي بانک۲۰۱۷) = د کرهڼې سکتور ته رسېدلی ضرر = په سپین بولدک کې د کرهڼې سکتور د ډیزل د نرخونو له بدلون سره مستقیم تړاو لري. د سیمې بزګران له ډیزل څخه په دوو مهمو برخو کې استفاده کوي: ۱.  د اوبو پمپونه (بورونه، ډیزل جنراتورونه) ۲. د ټراکټورونو، درمل پاشۍ موټرو او د یوې په ښېره وسایطو کارول. کله چې د ډیزل بیه غیرقابل‌پیش‌بیني لوړېږي، بزګران د کرهڼې اړوند وسایلو د استعمال لګښت نه شي کنټرولولی، چې په پای کې د کروندې د حاصل د تولید قیمت لوړ شي. دا لګښت د محصول په قیمت کې انعکاس کوي او ټول بازار اغېزمنوي. په سپین بولدک کې د اوبو کمښت له مخکې نه یوه جدي ستونزه ده. خلک د ژورو بورونو او ډیزلي پمپونو پر مټ خپلې کروندې خړوبوي. کله چې د ډیزل قیمت لوړ شي، د یوې جرې ساتنه هم د بزګر لپاره ګرانېږي، او هغه پریکړه کوي چې ځینې ځمکې وچې پرېږدي. دا وضعیت د سیمې د کرنیز تولید کچه راټیټوي، د خوراکي توکو کموالی راولي او د خلکو اقتصادي فشارونه نور هم شدیدوي. (آسیایي پرمختیايي بانک۲۰۱۷) = د سوداګریزو ګاډو بندېدل، د بارونو د لېږد ځنډ، او د وخت ضایع کېدل = د تیلو د قیمتونو ناڅاپي لوړېدنه د دې سبب ګرځي چې ډیری موټرچلوونکي د خپلو ټانکونو ډکولو ته زړه نا زړه شي، ځکه نه پوهېږي چې سبا ممکن قیمت راواړوي او دوی په مالي زیان کې شي. کله کله د بیو د ناڅاپي لوړېدو په ورځ لسګونه لاری او موټر په سړکونو ولاړ وي چې د ټانکرونو یا د ارزانه تیلو د فرصت په تمه شي. دا عملي ځنډ په هغو سوداګرو بد اثر کوي چې په وخت د اجناسو د لېږد قراردادونه لري، او په ځینو مواردو کې د بار ځنډیدل د خرابېدونکو مالونو لپاره لوی خطر وي. دا ډول ځنډ حتی د سرحدي بندرونو د ګڼه ګوڼې او مصنوعي ټرافيکي ستونزو سبب ګرځي. (احمدي، ۲۰۲۰) = د سپین بولدک د خلکو د ورځني ژوند په کچه اغېزې = په عمومي توګه د تیلو د بیو بې‌ثباتي په هر کور داسې یو ضربه ده چې هره ورځ په نوې بڼه تکرارېږي. د دې لویې ستونزې لاندې ځینې ریزي اغېزې ډېرې مهمې دي: ·       د نانوایانو د تنور لګښت زیاتېږي، نان ګرانه کېږي. ·       د ترکاریو، مېوو او غوړو بیې په ورځني ډول بدلېږي. ·       خلک د موټرو د کرایو د لوړوالي له امله په پیاده تګ مجبورېږي. ·       زده کوونکي د تګ راتګ د لګښت له امله په زده کړو کې خنډ ویني. ·       مزدوران، کارګران، او د ورځنۍ مزدورۍ خلک پر ژوند نه حاکم پاتې کېږي. ·       دغه ټولې اغېزې په طولاني توګه د خلکو د ژوند د معیار ټیټولو سبب ګرځي. ( بارکزی، ۲۰۱۹) = د بازار د داخلي ساختار ګډوډي او د قیمتونو د تعادل له منځه تلل = په سپین بولدک کې چې مارکيټ یې د افغانستان د جنوبي اقتصاد د چورلکې په څېر اهمیت لري، د تیلو د قیمتونو بې‌ثباتي د بازار د هغه داخلي نظم په بشپړه توګه ګډوډوي چې په اساس یې سوداګران، دوکانداران، ټرانسپورټران، بزګران او مصرف کوونکي خپل ورځني اقتصادي تعاملات تنظیموي. کله چې په یوه سیمه کې د تیلو قیمت هره ورځ، بلکې هر څو ساعته وروسته بدل شي، نو په بازار کې د اجناسو د قیمتونو لپاره هېڅ ډول ثابت معیار نه پاتې کېږي، ځکه ټول تولیدي، خدماتي، او سوداګریز عملیات د انرژۍ پر لګښت متکي دي. دا بې‌نظمۍ سبب کېږي چې سوداګر د خطر د ډار له امله خپلې تجارتي ستراتېژۍ بدل کړي، اجناس لږ وارد کړي، د پانګې جریان ورو کړي، او په ځینو مواردو کې حتی د لوړ خطر له امله سوداګري وځنډوي. د قیمتونو دا بې‌ثباتي په بازار کې د غلطو توقعاتو فضا رامنځته کوي چې سوداګر، مصرف کوونکي او حتی عادي کارګران پرې اغېزمن کېږي. د مثال په توګه، کله چې سوداګر فکر کوي چې سبا ته ممکن د ډیزل قیمت ۱۰ افغانیو نور هم پورته شي، نو خپله موجوده مال‌نامه یا په لوړه بیه پلوري، یا یې ګودام ته بندوي، چې دواړه حالات د مصنوعي کمښت او مصنوعي لوړې بیې سبب ګرځي. د بازار دا وضعیت په پایله کې په خلکو باندې د فشار یوه نوې څپه راوړي، یوازې د دې لپاره چې د تیلو قیمت څو پیرې ناسم ثبات لري. (رحیمي، ۲۰۲۰) = د ټولنیز باور د کمزورتیا نه ختمېدونکې لړۍ = په هره ټولنه کې د اقتصادي ثبات او د خلکو تر منځ د باور فضا پر یو بل پورې تړلې وي، او کله چې د تیلو بیې په ناڅاپي او بې‌مسؤلیت ډول بدلېږي، نو د خلکو تر منځ اعتماد ورو ورو له منځه ځي. په سپین بولدک کې مردم داسې تجربه لري چې نن یو موټر چلوونکی د کندهار کرایه ۱۵۰ افغانیه اخلي، خو سبا کله چې د تیلو قیمت ۱۰ افغانیو لوړېږي، نو هغه کرایه ۲۰۰ ته پورته کوي. دا ډول عمل د عامو خلکو د باور کچه د ټرانسپورټ له سکتور سره کموي، او دا بې‌باوري وروسته د ټول اقتصاد په نورو برخو کې هم خپرېږي. کله چې عام خلک نه پوهېږي چې سبا به د ټیکسي کرایه څو وي، د سبزیو بیه څومره لوړېږي، د ترکاریو بیه څومره بدلېږي، نو دوی د بازار په هره کوچنۍ معامله کې شکمن کېږي، چې دا شک د ټولنیز فضا ګډوډوي او خلک د یو بل په وړاندې په بې‌باورۍ اخته کوي. د اقتصادي بې‌ثباتۍ دا رواني اړخ کله کله د خلکو د خفګان، غوسې، خپګان، او د بې‌معنا لانجو د زیاتوالي لامل کېږي، ځکه هر څوک فکر کوي چې بل څوک یې ګټه اخلي او په مصنوعي ډول بیه لوړوي، په داسې حال کې چې اصل ستونزه د تیلو د نرخ غیر منظم بدلون دی (Smith, J. 2019) . = د کارګرو او مزدورانو د ژوند سختوالي = په سپین بولدک کې زرګونه خلک د ورځنۍ مزدورۍ څخه ژوند کوي. د دوی ورځنۍ عاید یوازې ۲۵۰–۴۰۰ افغانۍ دی، خو د تیلو د بیو د بدلون له امله د بازار د ټولو اجناسو بیې لوړېږي. کله چې د کارګر ورځنی معاش ثابت وي، خو د نان بیه له ۱۰ څخه په ۱۶ افغانیو لوړېږي، د تیل د ټکسي کرایه له ۳۰ څخه تر ۵۰ افغانیو پورته کېږي، د وریجو بیه هره اونۍ بدلېږي، نو دغه بیچاره خلکو ته ژوند ډېر ستونزمن کېږي. په یو کور کې چې شپږ یا اته غړي اوسیږي، د دې ټولو بیو د لوړېدو مستقیماً دددې کورنۍ د ژوند ثبات له منځه وړي. د هغوی ماشومان د ښوونځي تګ نه شي توانېږي، د هغوی د خوراک کیفیت خرابېږي، ناروغي ډېرېږي، او کورنۍ له رواني فشار سره مخ کېږي. کله چې د یوې کورنۍ سړی د یوې ورځې مزدوري له اندازې پورته د بازار د بیو په تغیر کې ورک شي، نو هغه مجبور کېږي چې یا قرض واخلي یا د کور په نورو لګښتونو کې کمښت راولي، او دا کمښت د ماشومانو په خوراک، درملو او زده کړو کې راځي. دا یو بد دایره ده چې د تیلو د بیو د بې‌ثباتۍ له امله هره ورځ تکرارېږي. World Bank), (2022 = د سپین بولدک د کلتوري تعاملاتو اغېزمن کېدل = سپین بولدک یوه داسې سیمه ده چې د خلکو د کورنیو اړیکو، د مجلسونو، فاتحو، وادهونو، او کلتوري تعاملاتو لپاره ډېره پراخه تګ راتګ شته. کله چې د تیلو بیې لوړېږي، خلک د یو بل کور ته په وخت نه شي رسېدلی، واده ته د تګ کرایه یې لوړېږي، فاتحه ته د تلو لګښت زیاتېږي، چې دا په سیمه کې د کلتوري یووالي په زده‌کړو اغېز کوي. کله کله داسې کېږي چې یو کس د خپل نږدې خپلوان فاتحه ته نه شي تللی، یوازې د دې لپاره چې د کرایې د لوړوالي وس نه لري. دا ټولنه د یو بل د مرستې او یووالي پر کلتور ولاړه ده، خو اقتصادي فشارونه د دې اړیکو په کمښت بدلېږي. (شینواری، ۲۰۱۸) = د ټرانسپورتي سکتور بحران او د خلکو د ګرځېدو پر وړتیا ژور اغېز = سپین بولدک یوه سرحدي ولسوالۍ ده، او د خلکو د اړتیاوو لویه برخه د تګ راتګ، سوداګرۍ، وارداتو، صادراتو او د کورنیو د اړتیاوو د پوره کولو له لارې تړلې ده. په دې سیمه کې ټرانسپورټ د خلکو لپاره د ژوند د دوام اصلي برخه ده. که یو څوک د کندهار ښار ته د کار، درملنې، درس، سوداګرۍ، یا کورنیو لیدلو لپاره تګ کوي، نو د موټر کرایه د تیلو د بیو له بدلون سره هممهاله لوړېږي. یو موټر چلوونکی چې ګټه یې د ورځې په حساب ده، کله چې د ډیزل قیمت لوړېږي، د کرایې په لوړولو مجبورېږي. مسافر چې د ټیټه عاید لرونکي طبقه ده، یا یې نشي ورکولی، یا سفر ځنډوي، چې دا د خلکو پر تګ راتګ منفي اغېزه کوي. د دې حالت ټولیزه پایله دا ده چې د خلکو "اقتصادي تحرک" کمېږي، او اقتصادي تحرک د ټول اقتصاد د ودې اصلي عامل ګڼل کېږي. (د افغانستان احصائیه ملي اداره، ۲۰۱۹) = بې‌ثباتي څنګه د اقتصادي جوړښت طبیعت بدلوي؟ = په هره سیمه کې چې اقتصادي تحرکات د سرحد، ترانزیټ، سوداګرۍ او کوچنیو بازارونو پر بنسټ ولاړ وي، د تیلو قیمت نه یوازې د لګښتونو یو عنصر وي، بلکې د ټول اقتصادي جوړښت د تنظیم موقعیت ټاکي. په سپین بولدک ولسوالۍ کې د تیلو د نرخونو ناڅاپي او دوامدار بې‌ثباتي په داسې سرعت سره د اقتصادي تفکیک لړۍ ګډوډوي چې د سیمې د تولید، مصرف، توزیع او کارګرۍ ترمنځ اړیکې په مستقیم ډول زیانمنې کوي. اقتصاد په اصل کې یو "سیسټم" دی، او هر سیسټم یوازې هغه وخت ریښتینی ثبات لري چې بې‌ثباته خارجي عوامل کم وي. خو په دې سیمه کې دغه خارجي عامل – چې هماغه د پټرول او ډیزل بیې دي – په دوامداره ډول د اقتصادي فلو د ماتېدو لامل ګرځي. ددې ستونزې تر ټولو خطرناکه وجه دا ده چې د اقتصادي جوړښت طبیعت بدلېږي؛ یعنې هغه کسبونه چې مخکې ثابت وو، اوس له ختمېدو سره مخ دي، نوي بدیلونه نه رامنځته کېږي، او د سیمې اقتصادي هویت په تشو تهدیدونو کې حل کېږي. (نړیوال بانک، ۲۰۲۱) = د اقتصادي فرصتونو کمېدل او د منځنۍ طبقې ورو ورو ورکېدنه = په سپین بولدک کې تر ټولو مهمه طبقه چې د اقتصاد د حرکت لپاره "ستون فقره" ګڼل کېده، منځنۍ طبقه وه. دا هغه خلک وو چې وړې سوداګری یې لرلې، کوچني دوکانونه یې چلول، مالونه یې پاکستان ته وړل او راوړل، د وړو موټرو رانندگان وو، او په کورنیو کې د لګښت او عاید ترمنځ یو نسبتا ثابت توازن ساتلی و. د تیلو د بیو بې‌ثباتي ددې طبقې پر وجود تر ټولو ژور برید کړی دی. کله چې تېل ګرانیږي، دوی په لومړي پړاو کې د ګټې اندازه له لاسه ورکوي، په دویم پړاو کې د پانګې د دوران توان له منځه ځي، او په درېیم پړاو کې د کاروبار د سقوط خطر مخې ته ودرېږي. د منځنۍ طبقې له منځه تلل یوازې اقتصادي بحران نه دی؛ بلکې ټولنیز بحران هم دی؛ ځکه ټولنیز ثبات د همدې طبقې په اوږو تکیه کوي. که د منځنۍ طبقې ظرفیت راټیټ شي، په ټولنه کې دوې پایلې راځي: ۱) فقر پراخېږي ۲) شتمني محدودېږي او دا دواړه په اوږدمهال ډول د ټولې ټولنې د سقوط لپاره زمینه برابروي. (حمیدي، ۲۰۱۸) = د ځوانانو پر کاري فرصتونو د بې‌ثباته بیو منفي اغېزې = په سپین بولدک کې د اقتصاد ۷۰٪ کارګرانه ځواک ځوانان دي. د دوی ډېری د ورځني مزدورۍ، ټرانسپورټ، سرحدي مزدورۍ، د بار انتقال، او وړو سوداګریو سره تړلي دي. خو کله چې د تیلو بیې په څو ساعتونو کې ۵ – ۱۰ افغانۍ لوړېږي، ددې ټولو کاري فرصتونو پر اړتیا، حجم او حجم‌بندي مستقیم اغېز کوي. په یو داسې ځای کې چې د کار بازار لا له وړاندې کمزوری دی، د تیلو د بیو هر بدلون د دې سبب ګرځي چې ګڼ ځوانان بې‌کاره شي یا د لږ مزدورۍ په بدل کې ډېره سخته کار وکړي. ځوانان چې مخکې یې د ورځې ۵۰۰ – ۶۰۰ افغانیه ګټلې، اوس د تیلو د لوړې بیې له امله د کار غوښتونکي نه وي، او سرمایه‌داران هم نه غواړي چې په لوړ لګښت باندې کارګر استخدام کړي. دا حالت یو خطرناک ټولنیز حالت رامنځته کوي چې په هغې کې ځوانان له بې‌کاري، بې‌ثباته هیلې، اضطراب او ځینو ناوړه لارو ته د تګ د خطر سره مخ کېږي. په څېړنیزو راپورونو کې دا ثابته شوې چې اقتصادي ناامني د ځوانانو د ټولنیز انحراف تر ټولو لوی لامل دی. (د افغانستان احصائیه ملي اداره، ۲۰۱۹) = په سرحدي سیمو کې د قاچاق د زیاتېدو او اقتصادي ثبات د کمېدو اړیکه = سپین بولدک د افغانستان د هغو سیمو څخه دی چې د ګاونډي هېواد پاکستان سره په ازاده راکړه ورکړه ولاړ دی. کله چې د تیلو نرخ په افغانستان کې لوړ شي، د پاکستان له خوا د تیلو قاچاقي انتقال زیاتېږي. دې حالت دوه خطرناک اغېزونه لري: ۱) قاچاقي تیل د دولت له کنټروله بهر ګرځي، چې له امله یې د رسمي بازار ثبات له منځه ځي؛ ۲) سوداګر د قانون پر ځای د قاچاقي لارو ته مایله کېږي، چې اقتصادي نظم په نشتون بدلوي. د قاچاق زیاتوالی د سیمه‌یز اقتصاد لپاره اوږدمهاله ضربه ده؛ ځکه چې دولت عواید له لاسه ورکوي، رسمي سوداګري کمزورېږي، د خلکو باور له منځه ځي، او بازار د مصنوعي او نامعلومو بیو پر محور ګرځي. د مصنوعي بیو شتون د اقتصاد لپاره یوه لوړه فاجعه ګڼل کېږي؛ ځکه هغه قیمتونه چې د دولت یا عرضه او تقاضا تر منځ د طبیعي توازن پایله نه وي، هېڅ وخت دوامدار نه وي.( د سوداګرۍ او صنعت وزارت، ۲۰۲۱) = د ټرانسپورټي شرکتونو د عملیاتو ګډوډي او د لوجستیکي سلسلې ماتېدل = سیمه‌یز اقتصاد هغه وخت دوامدار وي چې لوجستیکي سلسله – یعنې د توکو د انتقال، تحویل او توزیع پروسه – په اسانه روانه وي. خو د تیلو د بې‌ثباته بیو له امله په سپین بولدک کې لوجستیک د یوې سختې ضربې سره مخ شوی. د ټرانسپورټ شرکتونه د قیمتونو د بدلون له امله د خپل ورځني عملیات پلان نه شي جوړولی. کله چې ډیزل په یوه ورځ کې څو ځله بدل شي، د مسافر وړونکو بسونو، بار وړونکو موټرو، ټرېلرونو او هایلکسونو لګښتونه هم په دقیقو کې بدلوي. مثلاً، یو بار وړونکی چې د سهار په ۸ بجو د ۶۰۰۰ افغانیو لګښت اټکل کوي، د ماښام پورې لګښت ورته ۷۵۰۰ کېږي. دا لوړوالی هغه ددې مجبوروي چې یا د مال بارول وځنډوي، یا یې د لوړ کرایې په بدله ترسره کړي، چې په دواړو حالتونو کې د خلکو لګښتونه لوړېږي. د لوجستیک د جریان ګډوډي د خوراکي توکو کمښت، د سبو خرابېدو، د میوې د ضایع کېدو، او د وارداتي مالونو د ځنډ سبب کېږي، چې دا ټول اقتصادي زیانونه د خلکو د ژوند په بیې تمامېږي. (نړیوال بانک، ۲۰۲۱) = د سیمه‌یزو بازارونو د رقابت له منځه تلو خطر او د انحصاري سوداګرۍ سر راپورته کول = په سپین بولدک کې د سوداګرۍ طبیعت داسې دی چې ډېر کوچني سوداگر په محدودو پانګو فعالیت کوي. خو کله چې د تیلو بیې بې‌ثباته شي، کوچني سوداګر نه‌شي کولی د لګښت لوړوالي سره مقابله وکړي؛ خو برعکس لوی سوداګر د پانګې د ډېرښت له امله کولی شي د لوړ نرخونو سره ځان عیار کړي. دا حالت په بازار کې د رقابت د مرګ سبب کېږي. کله چې رقابت کم شي، انحصار منځ ته راځي. انحصار د دې سبب کېږي چې یو څو کسان د پټرولو، ډیزلو، خوراکي توکو او نورو توکو د نرخونو په کنټرول واکمن شي. دا د اقتصاد د عدالت د له منځه تلو مانا لري؛ ځکه خلک د یو څو کسانو تر احتکار لاندې راځي، او نرخونه د عرضه او تقاضا پر ځای د انحصار تر سیوري لاندې ټاکل کېږي. دا اقتصادي حالت د ټولنې د غریب قشر لپاره ډېر خطرناک دی؛ ځکه هغوی د نرخونو د لوړېدو اصلي قربانيان دي. (حمیدي، ۲۰۱۸) = د ټولنیزو شخړو خطر زیاتېدل = په سپین بولدک کې چې اقتصادي فعالیتونه د خلکو د بقا اساسي سرچینې دي، هر ډول اقتصادي فشارونه د ټولنیزو شخړو احتمال لوړوي. د ټرانسپورټ د نرخونو له لوړېدو سره خلک په ورځنیو معاملاتو کې له یو بل سره په ستونزو اخته کېږي. د بازار د کراچیو خاوندان، د موټر چلونکي، د مال وړونکي تجار، او د کورنیو غړي چې له ډېر کم عاید څخه ژوند کوي، له یو بل سره په لفظي او فزیکي شخړو لاس پورې کوي. ټولنیز هغه ستونزې چې اصلاً د اقتصادي ستونزو په نتیجه کې رامنځته کېږي، ورو ورو د کورنیو جنجالونو، د محلو د ستونزو، د دکاندار او مشتری د جنجالونو او د ټرانسپورټي ناندریو په بڼه راڅرګندېږي. په ناسم مدیریت، د کنټرول د نشتوالي، د قیمتونو په اړه د حکومت د نه‌شفافیت له امله خلک اوږدمهاله خپګان، خپه‌توب او فشار تجربه کوي. کله چې د خلکو اقتصادي ژوند بې‌ثباته شي، په ټولنه کې د شخړو مدیریت هم سختېږي او د ګډ ژوند کلتوري جوړښتونه زیان ویني. (آسیایي پرمختیايي بانک، ۲۰۱۷) = د سیمې د اقتصادي بنسټونو ګډوډي = په سپین بولدک کې د تېلو، پټرولو او ډیزلو بیو بې‌ثباتي یوازې د ورځني ژوند په لګښتونو محدود نه ده، بلکې د سیمې د اقتصادي جوړښت په ټولو برخو کې ګډوډي رامنځته کوي. د دې سیمې اقتصاد د سرحدي تګ راتګ، ترانزیټ، کوچنیو سوداګریو، کرنې، مالدارۍ، او بار وړلو پر فعالیتونو ولاړ دی. کله چې د تېلو قیمت لوړیږي، د دې ټولو سکتورونو لګښتونه په ضرب سره لوړېږي. د کاروباروالو لپاره د عاید محاسبه له کنټرول وځي، ځکه دوی نه پوهېږي چې سبا به د تیلو قیمت څومره لوړېږي او د ترانسپورټ لګښت به څومره اغېزمن شي. دا اقتصادي ګډوډي د هغوی لپاره چې اوږدمهاله پانګونه غواړي یو لوی خنډ ښکاري. هېڅ سرمایه‌دار دا جرئت نه کوي چې په داسې سیمه کې د سوداګرۍ اوږد مهاله پلان جوړ کړي چې د بازار د لومړني توکي (تیل) قیمت ورځ په ورځ بدلېږي. د دې حالت په نتیجه کې پانګونه کمېږي، پرمختیايي فعالیتونه ځنډېږي او د سیمې د اقتصادي ودې ډیجېټل، تجارتي او هنري سکتورونه له مخکې څخه هم ډېر شاته پاتې کېږي. '''('''Khan, A. & Yousef, M 2020) = د کرنې سکتور د تولید په کمېدو ژوره اغېزه = په سپین بولدک کې کرنه د خلکو د ژوند مهمه برخه ده، خو د تیلو د بیو بې‌ثباتۍ د دې سکتور د سقوط خطر زیات کړی دی. د اوبو پمپونه، د غنمو کر ماشینونه، ټراکټورونه، د کرنیزو موادو انتقال، د تخم او سرې راوړل—ټول د تیلو سره تړلي دي. کله چې ډیزل ګران شي، د کرنیز تولید لګښت دومره لوړ شي چې بزګر مجبوره کېږي یا د کښت ساحه کمه کړي، یا ټوله کرنه بنده کړي، یا بې‌کیفیته تولید ته مخه کړي. په ځانګړي ډول د سپین بولدک د وچې اقلیم له امله بزګران د اوبو پمپونو سره تړلي دي. د ډیزلو لوړ قیمت د هغوی د فصل د خړوبولو امکان کموي، چې په مستقیم ډول د فصل په مقدار او کیفیت اغېز کوي. د کرنیزو محصولاتو د کمېدو دوام د سیمې د خوراکي امنیت لپاره ستر خطر دی، او د دې خطر په زیاتېدو سره د خوراکي توکو قیمتونه نور هم لوړ شي چې د خلکو د ژوند کیفیت ته د اقتصادي فشار بله څپه ده '''.'''(بارکزی،۲۰۱۹) = د څېړني ستونزه (Research Problem) = د سپین بولدک ولسوالۍ اوسېدونکي له اوږدې مودې راهیسې د تیلو د نرخونو له دوامداره بې نظمۍ او ګډوډۍ سره مخ دي. نرخونه نه د کوم ټاکلي اصولو پر بنسټ تغیر کوي، نه هم د بازار د ثابتو معیارونو له مخې. د دې حالت له امله خلک له اقتصادي بې باوریو سره ژوند کوي، ځکه د تیلو قیمتونه هر وخت له وړاندوینې وتلي وي. دا ناورین د ورځنیو اړتیاوو د مدیریت وړتیا له خلکو اخلي او د هغوی د عاید او لګښت تر منځ توازن ګډوډوي. نو ځکه اړینه ده چې د دې بې نظمۍ ریښې وڅېړل شي، د هغې پایلې و ارزول شي، او د یوې منظمې، معقولې او تطبیقېدونکې حل لارې لپاره عملي ګامونه واخیستل شي. = د څېړني موخي (Research Objectives) = 1.      د تیلو (پټرول او ډیزل) د قیمتونو د بې‌ثباتۍ عمده اقتصادي، سیاسي او بازاریز عوامل پېژندل او تحلیلول. 2.      د تیلو بیو بدلون د سپین بولدک د خلکو پر ورځني ژوند، اقتصادي ثبات، او کورنیو لګښتونو اغېز ارزول. 3.      د پټرول او ډیزل بیو بې‌ثباتۍ د ترانسپورتي، سوداګریزو او کارګر خدماتو پر کیفیت او نرخ اغېز معلومول. 4.      د بیو بې‌ثباتۍ د ټولنیزو ستونزو لکه فقر، بیکارۍ، مهاجرت، او ټولنیز نارضایتۍ سره اړیکه تثبیتول. 5.      د تیلو بیو د تنظیم، ثبات، او دوامدار عرضه لپاره احتمالي حللارې، وړاندیزونه او پالیسۍ جوړول. = Research Questions د څېړني پوښتني = 1.      کوم اساسي عوامل د سپین بولدک ولسوالۍ په بازار کې د پټرول او ډیزل د قیمتونو د دوامدار بدلون لامل ګرځي؟ 2.      د تیلو بیې لوړېدل یا ټیټېدل د سپین بولدک د خلکو پر ورځني ژوند، کورنیو مصارفو، او اقتصادي ثبات څه اغېز لري؟ 3.      د پټرول او ډیزل نرخونو بې‌ثباتي د ترانسپورتي او سوداګریزو خدماتو پر کیفیت او قیمتونو څه ډول تاثیر کوي؟ 4.      د تیلو د قیمتونو بې‌ثباتي د فقر، بیکارۍ، ټولنیزې نارضایتۍ او مهاجرت له کچې سره څه ډول اړیکه لري؟ 5.      د سپین بولدک لپاره د تیلو د بیو د ثبات او منظمې کنټرول لپاره کومې واقعي او تطبیقېدونکې حللارې موجودې دي؟ = د څېړني اهميت (Importance of the Study) = د سپین بولدک ولسوالۍ کې د پټرول او ډیزل د قیمتونو بې‌ثباتي د خلکو پر ورځني ژوند او اقتصاد ژور اغېز لري. دا بې‌ثباتي د ترانسپورتي لګښتونو لوړولو، د خوراکي توکو قیمتونو لوړېدو، او د کورنیو عوایدو کمښت سبب کېږي، چې د فقر او بې‌کارۍ کچه زیاتوي. همدارنګه، د سوداګرو او ټرانسپورټي سکتور فعالیتونه له ستونزو سره مخ کېږي. دا څېړنه به د دې ستونزې اصلي عوامل او د خلکو پر ژوند اغېزونه په ګوته کړي، او د قیمتونو د ثبات لپاره عملي حللارې وړاندیز کړي. له دې لارې به سیمه‌ایزې او ملي ادارې وکولی شي د دې ستونزې د کمولو لپاره اغېزمن اقدامات وکړي او د خلکو اقتصادي حالت ښه کړي. = د څېړني محدوديتونه (Limitations of the Study) = '''د نمونې محدودیت (Sample Limitation):''' کله چې څېړنه یوازې په یوې مشخصې ډلې، جغرافیې یا کمه اندازه ګډونوالو ترسره شي، نو پایلې یې د ټولو خلکو یا شرایطو استازیتوب نه شي کولای. '''د وخت محدودیت (Time Limitation):''' څېړنه ممکن د محدود وخت په ترڅ کې ترسره شي، چې دا کولای شي د پایلو ژورتیا او د اوږدمهالو بدلونونو تحلیل محدود کړي. '''د منابعو محدودیت (Resource Limitation):''' د مالي، تخنیکي، انساني یا فزیکي منابعو نشتوالی کولای شي د څېړنې پراخوالی، کیفیت او د معلوماتو راټولولو څرنګوالی محدود کړي. '''د معلوماتو محدودیت (Data Limitation):''' کله ناکله لازم یا دقیق معلومات نه وي موجود، یا معلومات ناقص، زاړه، تعصب‌لرونکي یا غیرقابل اعتماد وي، چې د څېړنې اعتبار تر پوښتنې لاندې راولي. = دوهم څپرکۍ = = تیرو څیړنو ته کتنه = = Literature Review = د تیلو، پټرولو او ډیزل د بیو بې‌ثباتي یو اقتصادي پدیده ده چې د ګڼو نړیوالو او سیمه‌ییزو څېړنو له مخې د خلکو پر ژوند، بازار، کورنیو عوایدو، سوداګرۍ، ترانسپورټ، کرنه او فقر باندې ژورې اغېزې کوي. د نړیوال بانک، IMF، ADB او د انرژۍ د اقتصاد د څېړونکو په تېرو لسګونو راپورونو کې تکرار شوې چې په هغو سیمو کې چې اقتصاد د وارداتي انرژۍ پورې تړلی وي، د تیلو نرخونو هر ډول نوسان د ټول اقتصاد د ګډوډۍ سبب ګرځي. = د عبدالسمیع ناصري (2018) څېړنه = ناصري خپله څېړنه په نیمروز ولایت کې د ایران له پولې سره د نږدېتوب او وارداتي تیلو له پراخ جریان څخه الهام اخیستی، او دا یې وڅېړله چې څنګه د پټرول او ډیزل د بیو دوامداره بې ثباتي د کورنیو د مصرف، عاید او اقتصادي پلان جوړونې په اړخونو کې ژور بدلون راولي. څېړنه د 2018 کال په اوږدو کې ترسره شوې او د کورنیو 300 ګډونوالو په مرکو او پوښتنلیکونو ولاړه ده، چې د نیمروز د بېلابېلو ولسوالیو لکه زرنج، کنگ او چخانسور له بېلابېلو عاید لرونکو خلکو څخه معلومات راټولوي. د څېړنې په پایله کې څرګنده شوې چې د تیلو بیو په ناڅاپي لوړوالي د ټرانسپورټ کرایه سمدستي لوړېږي، چې دا د خوراکي توکو او ورځنیو موادو په قیمتونو مستقیم فشار اچوي. ناصري پایله اخلي چې د تیلو بې ثباتي په ټیټ عاید لرونکو کورنیو کې د ژوند د معیار د ټیټېدو تر ټولو مهم لامل دی. ('''ناصري ، 2018)''' '''د اجمل نوري (2017) څېړنه''' اجمل نوري په 2017 کال کې د کندهار ښار د ټرانسپورټ سکتور پر جوړښت او ستونزو تمرکز کړی او څېړنه یې کړې چې څنګه د تیلو د بیو لوړېدنه د خلکو د تګ راتګ لګښت، د موټرو د فعالیت سطحه، او د چلوونکو ورځنی عاید متاثره کوي. څېړنه د تجربوي میتود له لارې د 200 موټروانانو، 50 د بس شرکتونو مسوولینو، او د ښار د ټرانسپورټ ریاست له کارکوونکو څخه معلومات راټولوي. نوري په خپل تحلیل کې ښيي چې کله د تیلو بیې لوړې شي، موټروانان مجبور وي کرایه لوړه کړي، لیکن مسافر د زیات لګښت غبرګون ښکاره کوي چې دا د ټرانسپورټ د عمومي عاید په کمېدو پای ته رسېږي. هغه استدلال کوي چې د تیلو بې ثباتي په مستقیم ډول د خلکو د تګ راتګ د محدودېدو او د ښار په اقتصادي حرکت د کمښت اصلي عامل دی. ('''نوري ، 2017)''' '''د صبور احمدي (2021) څېړنه''' صبور احمدي په 2021 کال کې تخار کې د تیلو د بیو د بدلون او د انفلاسیون ترمنځ اړیکه اقتصادي ماډلونو او میتودونو سره تحلیل کړې ده. څېړنه یې پر احصایوي ماډلونو، د 2015 – 2020 کلونو د بیو پر معلوماتو، او د 400 کورنیو د پوښتنلیک په پراخه سروې ولاړه ده. پایلې ښيي چې د تیلو قیمتونه د تخار د عمومي انفلاسیون 47٪ برخه تشریح کوي، یعنې د خلکو د مصرف قدرت د تیلو له نرخونو سره مستقیم تړاو لري. احمدي پایله اخلي چې د تیلو نرخونه د کورنیو د بودیجې جوړښت بدلوي، د خوراکي توکو برخه کمه کوي، او د ژوند د معیار په ټیټېدو قوي اغېز لري. ('''احمدي ، 2021)''' '''د محمود سرفراز (2019) څېړنه''' سرفراز په 2019 کال کې په جلال‌آباد کې څېړنه ترسره کړې او و یې ارزوله چې څنګه د پاکستان څخه واردېدونکي تیلو د قیمتونو بدلون د بازار په اعتماد، سوداګریزو معاملو او د خلکو په رواني امنیت اغېز کوي. څېړنه د کیفي میتود له لارې د سوداګرو، د تیلو ټانک‌مالکو، د ښار شورا غړو او 120 کورنیو څخه معلومات راټولوي. پایلې ښيي چې هر ځل د تورخم له لارې د تیلو په وارداتو کې خنډ رامنځته کېږي، په جلال‌آباد کې د بیو یوه پراخه او ناڅاپي بې ثباتي حس کېږي چې د سوداګرو په باور، د خلکو په مصرف او د پانګونې په کچه منفي اغېز کوي. ('''سرفراز ، 2019)''' '''د روح‌الله قاسمي (2022) څېړنه''' روح‌الله قاسمي د 2022 کال په څېړنه کې په دې تمرکز کړی چې څنګه د ډیزل د بیو بدلون د فراه ولایت د کرنې په سکتور، د اوبو د پمپ کاروونکو، د تراکتور مالکانو او د حاصلاتو د لګښت په زیاتېدو اغېز کوي. څېړنه د 250 بزګرانو، 40 تراکتور چلوونکو او 30 سوداګرو په ساحوي سروې ولاړه ده. پایله ښيي چې د ډیزل د بیو لوړېدنه د کرنیزو توکو لګښت څو چنده زیاتوي او د بزګرانو ګټه د پام وړ کموي. قاسمي وایي چې د تیلو بې ثباتي د کرنې د سکتور د کمزورتیا یو لوی لامل دی. ('''قاسمي ، 2022)'''   '''د عزیز الله هوډ (2015) څېړنه''' عزیزهوډ په 2015 کې دا څېړنه کړې چې څنګه د تیلو بیو بحران د ټرانسپورټي کرایو د لوړېدو له لارې د زده‌کوونکو پر ښوونځي تګ راتګ اغېز کوي. څېړنه د 30 ښوونځیو د زده‌کوونکو، 50 موټروانانو او 200 کورنیو د معلوماتو په تحلیل ولاړه ده. پایله څرګندوي چې کله تېل ګران شي، د زده‌کوونکو د راتګ - تلګ شمېر کمېږي او د زده‌کړې پر کیفیت بد اغېز پرېږدي.( '''هوډ ، 2015)''' = د حمیدالله برمل (2023) څېړنه = حمیدالله برمل په 2023 کال کې د کندهار او سپین بولدک ترمنځ پر سوداګریز جریان څېړنه کړې او تحلیل یې کړی چې څنګه د تیلو بیو بدلون د ترانسپورټ، د سوداګریزو لاریو د خوځښت، د بار وړلو لګښت او د خلکو پر ورځني اقتصاد اغېز کوي. څېړنه د 140 موټروانانو، 60 سوداګرو او 90 کورنیو په مرکو ولاړه ده. برمل وایي چې په سپین بولدک کې د پولې نږدېتوب د تیلو په نرخونو کې د هر بدلون اغېز څو چنده کوي، او دا کار په سیمه کې د ژوند په ټولو برخو مستقیم فشار راوړي. ('''برمل ، 2023)''' = د عبیدالله ناصري (2022) څېړنه = ناصري په 2022 کال کې د کندهار، هلمند او نیمروز سرحدي سیمو د ټرانسپورټ اقتصادي فشار وڅېړه. څېړنه د 110 موټروانانو، 35 د ټېل ټانک مالکانو او 75 مسافرو په مرکو ولاړه ده. موندنو وښودله چې د تیل وارداتي بې‌ثباتي د دې سبب ګرځي چې د ټرانسپورټ نرخونه په اونۍ کې څو ځله بدل شي. ناصري لیکي چې په سرحدي سیمو کې د قاچاق، د ګمرک د پالیسیو نوسانات، او د ټرانزیټ مزدورانو غیر منظم فعالیت د بیو د ناڅاپي بدلون اصلي لاملونه دي. دا بې ثباتي د موټرو چلونکي له اقتصادي فشار سره مخامخ کوي او د خلکو د ژوندانه د بیو عمومي کچه لوړه کوي. (ناصري،  2022) = د نقیب‌الله ودان (2020) څېړنه = ودان په 2020 کې څېړنه وکړه چې څنګه د سپین بولدک د پټرولو او ډیزل بې‌ثباته بیې د پاکستان–افغانستان تر منځ سوداګریز ترانزیټ ځنډوي. څېړنه د 85 د مال برداری لاریو له چلوونکو، 25 د ټرانزیټ شرکتونو له مدیرانو او 50 د ګمرک کارکوونکو څخه معلومات راټول کړل. پایلې ښيي چې کله د تیل بیه په پاکستان کې لوړیږي، په څو ساعتونو کې د سپین بولدک ټوله ترانسپورټي سلسله اغېزمنه کېږي. د بارونو لېږد ورو کېږي، د سوداګرو د ګټې کچه ښکته راځي، او د وارداتو نرخونه په چټکۍ سره تغیر کوي. (ودان،  2020) = د جاوید منتاخي (2019) څېړنه = منتاخي د 2019 څېړنه کې د سپین بولدک–کندهار تر منځ د کرولا، سراچه، های‌لایکس او کاسټر موټر چلوونکو اړخیز مشکلات بیان کړل. د 150 موټرچلوونکو له سروې وروسته معلومه شوه چې مسافر وړونکي موټر د هر ۲۰ افغانیو د تیل لوړوالي سره خپل ورځنی عاید نږدې ۳۰–۵۰ افغانیو له لاسه ورکوي. د موټرو فني ستونزې، د پرزو بیې او د کرایې د نه ثابت جوړښت له امله د دوی اقتصادي فشار نور هم زیاتېږي. (منتاخي، 2019) = دریمه برخه = = دڅېړني د روش پېژندنه Research Methodology = د دې څېړنې د علمي اعتبار، د معلوماتو د دقت او د پایلو د باور وړتیا لپاره یو داسې جامع څېړنیز روش غوره شوی چې هم د کمیسوز او هم د کیفی معلوماتو د راټولولو اړتیا پوره کوي. د سپین بولدک ولسوالی اقتصادي او تجارتي ځانګړتیاوې، د تيلو د بیو بدلونونه، او د خلکو د عاید او لګښتونو نوسان دا غوښتنه کوي چې څېړنه یوازې په یوه طریقه محدوده نشي. له همدې امله د څېړنې میتود داسې جوړ شوی چې د ساحوي مشاهدې، مرکې، سروې، ثانوي اسنادو او احصایوي تحلیلونو څخه ګډه ګټه پورته شي تر څو موضوع له هر اړخ په دقیق ډول وڅېړل شي. = د څېړني ساحه یا جامعه Research Population   = د دې څېړنې ساحه سپین بولدک ولسوالۍ کي ده، چې د کندهار ولایت په سوېل کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ پرته یوه مهمه تجارتي او ترانزیټي سیمه ده. د دې سیمې ډېری اقتصادي فعالیتونه د سوداګرۍ، ټرانزیټ، ګمرک، او تګ راتګ پر لارو ولاړ دي. د تیلو، پټرولو او ډیزل قیمتونه په دې سیمه کې د خلکو پر ورځني ژوند ډېر مستقیم اغېز لري، ځکه د هر ډول توکو راکړه ورکړه د ترانسپورټ له لارې کېږي. = دڅېړني نمونه Sample of Research = '''الف) نمونه (Sample Size):''' په څېړنه کې د کمی سروې لپاره د ۴۹ کسانو نمونه ټاکل کېږي، چې د څېړنې له نفوس څخه په تصادفي ډول (Random Sampling) اخیستل کېږي. موټروانان سوداګر د کورنیو مشران '''ب) د نمونې اخیستلو طریقه (Sampling Technique):''' Simple Random Sampling د سروې لپاره Purposive Sampling د مرکې لپاره (هغه کسانو ته چې د موضوع په اړه ژوره پوهه لري) = د معلوماتو د راټولولو روش Data Collection method = دا هغه معلومات دي چې څېړونکي یې خپله له خلکو، بازار او ادارو څخه راټولوي. په دې څېړنه کې د لومړنیو معلوماتو د راټولولو لپاره لاندې طریقې کارول کېږي: = ۱) لومړني معلومات (Primary Data Collection) = الف – پوښتنلیک/سروي (Questionnaire / Survey) دا طریقه ددې لپاره کارول کېږي چې د سپین بولدک د خلکو (چلوونکي، دوکانداران، کورنۍ، کاروباریان) له یوې ټاکلې نمونې څخه عددي او کمی معلومات راټول شي. پوښتنلیک د مخامخ مرکې په بڼه د ۴۹ کسانو له نمونې څخه ډکېږي. ب – ساحوي مشاهده (Field Observation) څېړونکی په خپله د پټرولو او ډیزل پمپونو، بازارونو، د ترانسپورټ کرایو او د خلکو اقتصادي وضعیت کتنه کوي او معلومات په نوټ بوک کې ثبتوي. دا معلومات د تیلو د بیو د بدلون واقعي حالت ښیي. = ) ثانوي معلومات (Secondary Data Collection) = دا هغه معلومات دي چې له کتابونو، راپورونو، انټرنیټي سرچینو او رسمي اسنادو څخه تر لاسه کېږي. په دې څېړنه کې د ثانوي معلوماتو سرچینې دا دي: '''الف – د تیلو د بیو رسمي ریکارډونه''' د سپین بولدک ګمرک، پمپونو او اړوندو ادارو د تیرو میاشتو د تیلو نرخونه. '''ب – علمي مقالې او پخوانۍ څېړنې''' هغه څېړنې چې د تیلو د بیو بې ثباتۍ، قاچاق، بازار اقتصاد او سوداګرۍ په اړه شوي دي. '''د – کتابونه، راپورونه او حکومتي اسناد''' په افغانستان کې د سوداګرۍ، اقتصاد، ګمرک او بازار د تحلیل په اړه رسمي اسناد. = د څيړني سا ختمان (Research Structure) = دا څېړنه په شپږو فصلونو کې تنظیم شوې ده. د سپین بولدک ولسوالۍ کې د پطرول او ډیزل د تیلو د قیمتونو د بې‌ثباتۍ اقتصادي اغېزې په علمي او عملي ډول روښانه شي. لومړی فصل: کلیات په دي فصل کي دموضوع پيژندنه، دستونزي بیان، دڅيړني اهميت، موخي، پوښتني، او فرضيي معرفي سوي دي. دغه فصل دڅيړني بنسټيزه چوکاټ او دموضوع عمومي څيړنيزه چاپيریال وړاندي کوي. دوهم فصل: تيرو څيړنو ته کتنه دريم فصل: تګلاره یامیتود دافصل دڅيړني ډول، دمعلوماتود راټولولومیتودونه، دنموني ټاکنه، دمعلوماتودتحلیل طریقه، دباور،وړ تيا معیارونه اوڅيړنیز چارچوب تشريح کوي. دغه فصل د څيړني عملي اوعلمي بنسټ وړاندي کوي. څلورم فصل: موندني يا اصل موضوع په دي فصل کي راټول سوي معلومات احصایوي او تفصیلي ډول تحليل سوي. د څيړني پوښتنوته ځوا بونه وړاندي سوي . پنځم فصل: مناقشه، پايله اخيسته. شپږم فصل: وړاندیزونه او ماخذونه = د ارقامو د تحلیل میتود Data analysis method = د سروې ډیټا داخلول Excel تحلیل. = څلورمه برخه = = عملي پایله او تحلیلونه Analysis = د ارقامو تحلیل او تجزیه د څیړني اساسي برخه تشکیلوي. له تحلیل څځه موخه داده چي له راټول سوي اولیه ارقامو څځه د ځینو پوښتنو ځواب ترلاسه سی او د څیړني موخي ته ورسیږو. د پوښتنپاڼي په مرسته راټول سوي ارقام د (Excel) په مرسته تحلیل سوي دي،د خدماتو اړخ، د کارمندانو اړخ او داسي نور ارقام راخستل سوی او د جدول او د ګرافو په شکل لاندي ښودل سوي دي. ۱: عمر؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |عمر |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |۲۵-۱۸ | valign="top" |12 | valign="bottom" |24.48 | valign="bottom" |24.48 |- | valign="top" |۲۹-۲۶ | valign="top" |20 | valign="bottom" |65.28 | valign="bottom" |65.28 |- | valign="top" |۳۵-۳۰ | valign="top" |13 | valign="bottom" |91.8 | valign="bottom" |91.8 |- | valign="top" |۴۰-۳۶ | valign="top" |4 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 |100.0 |} '''ګراف:''' څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات پورتنی جدول د جواب ویونکو عمر راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو ۲۶-۲۹عمر لرونکي تشکیلوی. ۲: تحصیلات؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی  |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |تحصیلات |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="6" valign="top" |Valid | valign="top" |ابتداییه | valign="top" |15 | valign="bottom" |30.6 | valign="bottom" |30.6 |- | valign="top" |متوسطه | valign="top" |21 | valign="bottom" |73.44 | valign="bottom" |73.44 |- | valign="top" |لیسانس | valign="top" |7 | valign="bottom" |87.72 | valign="bottom" |87.72 |- | valign="top" |ماسټر | valign="top" |3 | valign="bottom" |93.84 | valign="bottom" |93.84 |- | valign="top" |هیڅ یو | valign="top" |3 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات. پورتنی جدول د جواب ویونکو تحصیل راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو متوسط اشخاص تشکیلوی. ۳: کاري تجربه؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی  |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |کاري تجربه؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |د یوکال څخه کم | valign="top" |11 | valign="bottom" |22.44 | valign="bottom" |22.44 |- | valign="top" |۳-۱ کالو پوری | valign="top" |19 | valign="bottom" |61.2 | valign="bottom" |61.2 |- | valign="top" |۵-۳ کالو پوری | valign="top" |14 | valign="bottom" |89.76 | valign="bottom" |89.76 |- | valign="top" |د پنځو کالو څخه زیات | valign="top" |5 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات پورتنی جدول د جواب ویونکو کاري تجربه راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو ۱-۳ کالو پوري تجربه لرونکي اشخاص تشکیلوی. ۴: : د تیلو د بیو د پورته او ښکته کېدو تر ټولو لوی اغېز ستاسو پر ژوند کې کوم یو دی؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |د تیلو د بیو د پورته او ښکته کېدو تر ټولو لوی اغېز ستاسو پر ژوند کې کوم یو دی؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |د ټرانسپورټ د کرايې زیاتوالی | valign="top" |10 | valign="bottom" |20.4 | valign="bottom" |20.4 |- | valign="top" |د خوراکي او غیر خوراکي توکو د بیو لوړوالی | valign="top" |16 | valign="bottom" |53.04 | valign="bottom" |53.04 |- | valign="top" |د ورځني عاید کمېدل | valign="top" |15 | valign="bottom" |83.64 | valign="bottom" |83.64 |- | valign="top" |په کورنۍ کې د مصاریفو زیات فشار | valign="top" |8 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو باندي د تیلو اغیزي راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي پرخوراکي توکو باندي زیاته اغیزه کوي. ۵: تاسو په خپل پطرول پمپ کي څو ډول تیل استعمالوي ؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |تاسو په خپل پطرول پمپ کي څو ډول تیل استعمالوي ؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |۱ ډول | valign="top" |5 | valign="bottom" |10.2 | valign="bottom" |10.2 |- | valign="top" |۲ ډول | valign="top" |40 | valign="bottom" |91.8 | valign="bottom" |91.8 |- | valign="top" |۳ ډول | valign="top" |4 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |- | valign="top" |۴ ډول | valign="top" |0 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو د تیلو ډولونه راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي ۲ ډوله تیل په پطرول پمپ کي موجود دي. ۶: د نرخونو زیاتیدیل ستاسو پر اقتصاد څومره  تاثیر کوی؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |د نرخونو زیاتیدیل ستاسو پر اقتصاد څومره  تاثیر کوی؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |لږ تاثیر کوي | valign="top" |7 | valign="bottom" |14.28 | valign="bottom" |14.28 |- | valign="top" |ډیر تاثیر کوي | valign="top" |18 | valign="bottom" |51 | valign="bottom" |51 |- | valign="top" |ډير زیات تاثیر کوي | valign="top" |22 | valign="bottom" |95.88 | valign="bottom" |95.88 |- | valign="top" |هیڅ تاثیر نه لري | valign="top" |2 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو باندي د نرخونو زیاتیدل راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي ډیر زیات تاثیر کوي. ۷: د تیلو د نرخونو زیاتیدل پر ټرانسپورټ باندي څومره اغیزه کوي؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |د تیلو د نرخونو زیاتیدل پر ټرانسپورټ باندي څومره اغیزه کوي؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |لږ آغیزه لري | valign="top" |8 | valign="bottom" |16.32 | valign="bottom" |16.32 |- | valign="top" |ډیره آغیزه لري | valign="top" |17 | valign="bottom" |51 | valign="bottom" |51 |- | valign="top" |ډيره زیاته آغیزه لري | valign="top" |20 | valign="bottom" |91.8 | valign="bottom" |91.8 |- | valign="top" |هیڅ تاثیر نه لري | valign="top" |4 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو باندي د تیلو نرخونو زیاتیدل راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي ډیره زیاته اغیزه کوي. ۸: آیا په خپل پطرول پمپ کی د تیلو د پیژندلو لپاره ماهر کس لری؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |آیا په خپل پطرول پمپ کی د تیلو د پیژندلو لپاره ماهر کس لری؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="3" valign="top" |Valid | valign="top" |هو | valign="top" |30 | valign="bottom" |61.2 | valign="bottom" |61.2 |- | valign="top" |نه | valign="top" |19 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو د تیلو د پيزندلو ماهر راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو وویل چي هو. ۹: آیا د نرخونو زیاتیدل د مشتريانو پر رضایت کومه اغیزه لری؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |آیا د نرخونو زیاتیدل د مشتريانو پر رضایت کومه اغیزه لری؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |هیڅ آغیزه نلري | valign="top" |6 | valign="bottom" |12.24 | valign="bottom" |12.24 |- | valign="top" |لږ آغیزه لري | valign="top" |13 | valign="bottom" |38.77 | valign="bottom" |38.77 |- | valign="top" |ډیر آغیزه لري | valign="top" |20 | valign="bottom" |79.59 | valign="bottom" |79.59 |- | valign="top" |بیخی ډیر آغیزه لري | valign="top" |12 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو باندي د د مشتریانو رضایت راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي ډيره زیاته اغیزه کوي. ۱۰: تاسو په پطرول پمپ کي په عموم کی کوم شی ته لومړیتوب ور کوی؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |تاسو په پطرول پمپ کي په عموم کی کوم شی ته لومړیتوب ور کوی؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="3" valign="top" |Valid | valign="top" |نرخ ته | valign="top" |16 | valign="bottom" |32.65 | valign="bottom" |32.65 |- | valign="top" |کیفیت ته | valign="top" |33 | valign="bottom" |100 | valign="bottom" |100 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو لومړیتوبونه راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي کیفیت ته ارزښت ورکوو. ۱۱: که چیري قیمتونه کښته سي پر خلکو به څه تاثیر ولري‎؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |که چیري قیمتونه کښته سي پر خلکو به څه تاثیر ولري‎؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Percent | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="4" valign="top" |Valid | valign="top" |ډیر تاثیر لري | valign="bottom" |12.24 | valign="bottom" |12.24 | valign="bottom" |12.24 |- | valign="top" |لږ تاثیر لري | valign="bottom" |36.73 | valign="bottom" |48.97 | valign="bottom" |48.97 |- | valign="top" |هیڅ تاثیر نه لري | valign="bottom" |51.01 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو باندي د قیمتونو کښته کیدل راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي هیڅ تاثیر نه کوي. ۱۲: ستاسو په نظر د تیلو د بیو د بې ثباتي اصلي لامل څه دی؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |ستاسو په نظر د تیلو د بیو د بې ثباتي اصلي لامل څه دی؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |د سرحدي ستونزې او ګمرکي ځنډونه | valign="top" |16 | valign="bottom" |32.64 | valign="bottom" |32.64 |- | valign="top" |د بازار د کنټرول نشتوالی | valign="top" |12 | valign="bottom" |57.12 | valign="bottom" |57.12 |- | valign="top" |د پلورونکو مصنوعي بیې لوړول | valign="top" |10 | valign="bottom" |77.52 | valign="bottom" |77.52 |- | valign="top" |نړیوال اقتصادي بدلونونه | valign="top" |11 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 | valign="top" |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو باندي د تیلو د بیو بې ثباتي راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي د سرحدي ستونزي او ګمرکي خنډونه زیات دي. ۱۳: د تیلو د بیو د کنټرول لپاره کومه حللاره تر ټولو اغېزمنه ده ستاسو لپاره؟ {| class="wikitable" | colspan="3" |'''Statistics''' |- | colspan="3" valign="bottom" |جواب ویونکی |- | rowspan="2" valign="top" |N | valign="top" |Valid | valign="top" |49 |- | valign="top" |Missing | valign="top" |0 |} {| class="wikitable" | colspan="5" |د تیلو د بیو د کنټرول لپاره کومه حللاره تر ټولو اغېزمنه ده ستاسو لپاره؟ |- | colspan="2" valign="bottom" | | valign="bottom" |Frequency | valign="bottom" |Valid Percent | valign="bottom" |Cumulative Percent |- | rowspan="5" valign="top" |Valid | valign="top" |د تیلو د دولتي ذخیرې زیاتول | valign="top" |18 | valign="bottom" |36.72 | valign="bottom" |36.72 |- | valign="top" |د پطرول پمپونو سخت نظارت | valign="top" |13 | valign="bottom" |63.24 | valign="bottom" |63.24 |- | valign="top" |د ټرانسپورټ د کرایې ثابت نرخنامې جوړول | valign="top" |12 | valign="bottom" |87.72 | valign="bottom" |87.72 |- | valign="top" |د وارداتو د پروسو اسانتیا او زیاتوالي | valign="top" |6 | valign="bottom" |100.0 | valign="bottom" |100.0 |- | valign="top" |Total | valign="top" |49 | valign="top" |100.0 |100.0 |} ګراف: د څیړونکي په واسطه راټول شوی معلومات د پورتنی جدول د جواب ویونکو باندي د تیلو د بیو کنټرول راته ښیی. چی زیاته برخه د جواب ویونکو چي د ایلو د دولتی ذخیرې زیاتي سي. = پنځمه برخه = پایله اخیستنهConclusion د دې څېړنې موخه دا وه چې په سپین بولدک ولسوالۍ کې د پټرول او ډیزل د تیلو د بیو د بې‌ثباتۍ اقتصادي اغېزې وڅېړل شي او د خلکو پر ورځني ژوند، عاید، ترانسپورټ او مصرفي توکو یې تاثیرات وارزول شي. د پوښتنلیک له لارې له ۴۹ جواب ویونکو څخه راټول شوي معلومات د (Excel) سافټویر په وسیله تحلیل شول او پایلې یې د جدولونو او سلنې په بڼه تشریح شوې. د ارقامو له تحلیل څخه څرګندیږي چې د جواب ویونکو زیاته برخه ځوانان دي، چې عمرونه یې د ۲۶–۲۹ کلونو ترمنځ دي، او اکثریت یې متوسطه تحصیلات لري. دا ښيي چې د تیلو د بیو بې‌ثباتي تر ډېره پر فعال کاري قشر اغېزه کوي. همدارنګه، ډېری جواب ویونکي د ۱–۳ کلونو کاري تجربه لري، چې دا ډله د اقتصادي بدلونونو پر وړاندې ډېره زیان‌منه ده. څېړنه دا هم ثابتوي چې د تیلو د بیو لوړوالی تر ټولو زیات د خوراکي او غیر خوراکي توکو پر بیو اغېزه کوي، ورپسې د خلکو د ورځني عاید کمېدل او د کورنیو د لګښتونو زیات فشار راځي. د ارقامو له مخې، د جواب ویونکو اکثریت په دې باور دي چې د نرخونو زیاتوالی پر اقتصاد «ډېر زیات اغېز» لري او ترانسپورټ هم تر سخت فشار لاندې راولي، چې دا چاره د بازار د عمومي بې‌ثباتۍ سبب ګرځي. همدارنګه پایلې ښيي چې د تیلو د نرخونو زیاتوالی د مشتریانو پر رضایت منفي اغېزه لري، خو سره له دې بیا هم ډېری خلک کیفیت ته د نرخ په پرتله لومړیتوب ورکوي. دا موضوع د دې ښکارندویي کوي چې که څه هم قیمت مهم دی، خو د تیلو کیفیت د مصرف کوونکو لپاره اساسي ارزښت لري. د څېړنې له مخې، د تیلو د بیو د بې‌ثباتۍ تر ټولو مهم لاملونه د سرحدي ستونزو او ګمرکي ځنډونو، د بازار د کنټرول نشتوالي، او د پلورونکو لخوا د مصنوعي بیو لوړول ګڼل شوي دي. په همدې اساس، جواب ویونکي د حل‌لارې په توګه تر ټولو اغېزمن اقدام د دولتي تیلو د ذخیرې زیاتول بولي، تر څو د بیو ناڅاپي لوړېدل کنټرول شي. په ټوله کې، دا څېړنه دې پایلې ته رسېږي چې که د تیلو د وارداتو بهیر اسانه شي، سرحدي او ګمرکي ستونزې حل شي، د پطرول پمپونو جدي څارنه وشي، او دولتي ستراتیژیکې ذخیرې زیاتې شي، نو د تیلو د بیو بې‌ثباتي به تر ډېره کنټرول شي او د خلکو پر اقتصاد به یې منفي اغېزې کمې شي. له همدې امله، اړوندې ادارې باید د یادو اقداماتو عملي کولو ته جدي پاملرنه وکړي تر څو د سپین بولدک ولسوالۍ د خلکو اقتصادي ثبات تضمین شي. '''وړاندیزونه Recommendation''' '''وړاندیزونه دولت ته:''' 1.     دولت باید د سپین بولدک ولسوالۍ کې د پټرولو او ډیزل تیلو د قیمتونو د ثبات لپاره منظم او شفاف کنټرولي میکانېزم رامنځته کړي. 2.     د تیلو د وارداتو، زېرمو او وېش بهیر باید تر دوامدارې څارنې لاندې ونیول شي تر څو د احتکار او مصنوعي کمښت مخه ونیول شي. 3.     حکومت باید د عامه ترانسپورټ او کوچنیو سوداګرو لپاره د تیلو د بیو د فشار د کمولو حمایوي پالیسۍ پلي کړي. 4.     د غیرقانوني نرخ لوړونې او بې‌نظم بازار پر وړاندې باید جدي قانوني اقدامات وشي. 5.     د تیلو د رسمي نرخونو اعلان باید په منظم او شفاف ډول ترسره شي. '''وړاندیزونه خلکو ته:''' 6.     خلک باید د تیلو د بیو د بې‌ثباتۍ له امله خپل مصرف او ورځني لګښتونه معقول تنظیم کړي. 7.     د ګډ ترانسپورټ او بدیلو لارو کارول باید د لګښت د کمولو لپاره عام شي. 8.     سوداګر او کورنۍ باید د عاید بدیلو سرچینو ته پاملرنه وکړي. 9.     خلک باید د غیرمنطقي کرایو او بیو پر وړاندې اقتصادي پوهاوی ولري. 10.  د خلکو ستونزې باید د مدني او قانوني لارو له لارې حکومت ته ورسول شي. = شپږمه برخه = = اخځلیکونه References’ = 1.     احمدي، س. ( ۲۰۲۰)، د افغانستان د سرحدي سوداګرۍ اقتصاد. کندهار: د رحیم خپرندویه ټولنه. 2.     بارکزی، ن. (۲۰۱۹)،  په کندهار کې د ترانسپورټ سکتور اقتصادي ستونزې. کابل: دانش خپرندویه ټولنه. 3.     نړیوال بانک. (۲۰۲۱)، د افغانستان د انرژۍ او تېلو بازار کلنی راپور. واشنګټن ډي سي: نړیوال بانک خپرونه.. 4.     شینواری،ع.  (۲۰۱۸)، د کندهار سوداګریز بدلونونه او د تیلو بازارونه. جلال‌آباد: شینواري اکاډمیک مرکز. 5.     یوسفزی، خ.  (۲۰۲۲)، د سون توکو بی ثباتي او د کورنیو عایداتو کچه. کابل: شفاف اقتصاد خپرندویه ټولنه. 6.     آسیایي پرمختیايي بانک. (۲۰۱۷)، د سیمه‌ییزو انرژۍ بازارونو د بدلونونو ارزونه. مانيلا: ADB خپرونه. 7.     رحیمي، ف. (۲۰۲۰)، د سرحدي سیمو اقتصاد او د تیلو قاچاق اغېزې. هرات: هاشمي خپرندویه ټولنه. 8.     د افغانستان احصائیه ملي اداره، (۲۰۱۹)، د کورنیو اقتصادي وضعیت ملي سروې. کابل: ملي احصائیه اداره. 9.     د سوداګرۍ او صنعت وزارت. (۲۰۲۱)، د افغانستان د وارداتي انرژۍ کلنی تحلیل. کابل: د اقتصاد څېړنیز مرکز. 10. حمیدي، ر. (۲۰۱۸)،  د کندهار د بازار اقتصادي جوړښت. کندهار: میزان خپرندویه ټولنه. 11.  World Bank. (2022). Energy Price Volatility and Its Socio-Economic Impacts in South Asia. Washington, DC: World Bank Publications. 12.  <nowiki>https://www.worldbank.org/en/topic/energy</nowiki> 13.  Asian Development Bank (ADB). (2020). Fuel Market Dynamics in Border Economies: A Study of Afghanistan–Pakistan Trade Routes. Manila: ADB. <nowiki>https://kandahar.gov.af</nowiki> 14.  Smith, J. (2019). Oil Price Instability in Developing Economies. London: Routledge. 15.  Khan, A. & Yousef, M. (2020). Cross-Border Trade and Fuel Price Fluctuation in the Afghanistan–Pakistan Region. Islamabad: Research Institute of Economic Development. <nowiki>https://www.pide.org.pk</nowiki> = Abstract: = This study examines the economic and social impacts of fuel price instability—specifically petrol and diesel—in Spin Boldak District, with a particular focus on people’s daily lives, transportation, trade, agriculture, and overall market stability. The research is based on the assumption that sudden fluctuations in fuel prices disrupt the economic structure of border regions and undermine the balance between household income and expenditure. The first section presents a general introduction to the topic and explains that, due to its strategic border location, Spin Boldak experiences the effects of fuel price changes more intensely than other areas. The second section reviews previous studies, highlighting national and regional research findings that demonstrate a direct relationship between fuel price instability and inflation, poverty, rising transportation costs, and increased food prices. The third section outlines the research methodology. This study adopts a mixed-methods approach, combining quantitative and qualitative research methods. Primary data were collected through a structured questionnaire administered to 49 respondents using a simple random sampling technique, while secondary data were obtained from books, academic articles, reports, and official documents. In the fourth section, the collected data were analyzed using Microsoft Excel. The data were organized into tables and percentages to examine respondents’ age, educational level, work experience, the impacts of fuel price changes, transportation costs, customer satisfaction, and the main factors contributing to market instability. The analysis indicates that rising fuel prices have the greatest impact on food prices, transportation fares, and household economic pressure. The fifth section presents the study’s conclusions, which reveal that fuel price instability has a significant negative impact on the economy of Spin Boldak’s population. Key contributing factors include border-related challenges, customs delays, lack of market regulation, and artificial price manipulation. Keywords: diesel ،Spin Boldak District,  petrol, prices. {| class="wikitable" | |} ''' ''' {| class="wikitable" | |} Islamic Emirate of Afghanistan Ministry of Higher Education Mirwais Neeka University Economics Faculty BBA Department Bachelor Degree Research (Monograph) '''The Impact of Petrol and Diesel Price Instability on the Economy of the people in Spin Boldak District''' '''(Kandahar, Afghanistan)'''                                        '''Research Conductor: (Naqeebullah Mokhlis)''' '''Guide Lecturer and Adviser: Mohammad Khalid (Azizi)''' '''Year: 2026''' m90zafgfn01ht7h749d5vavyagon6e9 3 87781 369860 2026-10-13T10:39:52Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369860 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=Abdulbarinoorani}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۱۳ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۰:۳۹ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) 7uiwi7mioshhpmlqyuptv55kqbqpsfy