ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې مهال‌ليک د مهال‌ليک خبرې اترې چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 0 14789 369865 335176 2026-10-13T22:25:51Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369865 wikitext text/x-wiki {{هراړخيز مالوماتبکس}} {{Infobox language |name = Bulgarian |nativename = български{{سخ}}''bǎlgarski'' |states = [[بلغاریا]]، [[سربیا]]، [[البانیا]]، [[کوسوو]]، [[شمالي مقدونیه]]، [[یونان]]، [[ترکیه]]، [[اوکراین]]، [[مولداویا]]، [[رومانیا]] and among emigrant communities worldwide |region = [[سویل ختیځه اروپا]] |ethnicity = [[بلغاریایي خلک]] |speakers = 8<ref>{{cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/bul|title=Bulgarian|publisher=}}</ref>-9<ref>{{cite web|title=Bulgarian language|url=https://www.questia.com/read/1E1-BulgarLan/bulgarian-language|website=The Columbia Encyclopedia, 6th ed.|publisher=[[کلمبیا پوهنتون]] Press|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225041552/https://www.questia.com/read/1E1-BulgarLan/bulgarian-language|archivedate=2018-12-25|access-date=2019-09-16|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Rehm|first1=Georg|last2=Uszkoreit|first2=Hans|title=The Bulgarian Language in the European Information Society|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-3-642-30168-1_8|publisher=[[اشپرینگر ساینس+بیزینس مډیا]]}}</ref><ref>{{cite book|last1=Strazny|first1=Philipp|title=Encyclopedia of Linguistics: M-Z|date=2005|publisher=Fitzroy Dearborn|isbn=1-57958-391-1|page=958|edition=1|url=https://www.academia.edu/7871376/Encyclopedia_of_Lingguistics_Volume_1|تاريخ الوصول=2019-09-16|تاريخ الأرشيف=2017-07-28|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20170728211723/http://www.academia.edu/7871376/Encyclopedia_of_Lingguistics_Volume_1|url-status=dead|لاسرسي نېټه=2019-09-16|خونديځ نېټه=2017-07-28|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20170728211723/http://www.academia.edu/7871376/Encyclopedia_of_Lingguistics_Volume_1|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20170728211723/http://www.academia.edu/7871376/Encyclopedia_of_Lingguistics_Volume_1|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728211723/http://www.academia.edu/7871376/Encyclopedia_of_Lingguistics_Volume_1}}</ref><ref>{{cite book|title=Britannica Concise Encyclopedia|date=2008|publisher=Encyclopædia Britannica|url=https://books.google.com/books?id=ea-bAAAAQBAJ&pg=PA292}}</ref> million |date=۲۰۱۱ |familycolor = Indo-European |fam2 = [[Balto-Slavic languages|Balto-Slavic]] |fam3 = [[سلاوي ژبې]] |fam4 = [[سویلي سلاوي ژبې]] |fam5 = Eastern South Slavic |dia1 = [[Dialects of Bulgarian|Bulgarian dialects]] |script = [[سیریلیک الفابټ]] ([[Bulgarian alphabet]]){{سخ}}[[Bulgarian Braille]]{{سخ}}[[ لاتین الفابټ]] ([[Banat Bulgarian dialect#Alphabet|Banat Bulgarian Alphabet]]) <small>([[Banat Bulgarian dialect]])</small> |nation = {{BGR}}{{سخ}}''{{EU}}'' |minority = {{CZE}}<ref>{{cite web|url=http://www.vlada.cz/assets/ppov/rnm/dokumenty/mezinarodni-dokumenty/duvodova_zprava_vlada_2005.pdf |title=Národnostní menšiny v České republice a jejich jazyky |trans-title=National Minorities in Czech Republic and Their Language |publisher=Government of Czech Republic|page=2 |quote=Podle čl. 3 odst. 2 Statutu Rady je jejich počet 12 a jsou uživateli těchto menšinových jazyků: [...], srbština a ukrajinština |language=Czech}}</ref> {{MDA}} {{UKR}} {{SRB}} {{ALB}} {{ROU}} |agency = [http://www.ibl.bas.bg/ Institute for the Bulgarian language] at the Bulgarian Academy of Sciences (Институт за български език при Българската академия на науките (БАН)) |iso1=bg |iso2=bul |iso3=bul |lingua=53-AAA-hb < [[سویلي سلاوي ژبې]] | image = Bulgarska Azbuka.png |map= |mapcaption=The Bulgarian-speaking world: {{د نقشې تفسیر |#0080FF|regions where Bulgarian is the language of the majority}} {{نقشه|#88C4FF|regions where Bulgarian is the language of a significant minority}} |notice=IPA |glotto=bulg1262 |glottorefname=Bulgarian }} '''بلغاري ژبه''' یوه [[هندو اروپایي ژبې|هندو اروپايي ژبه]] ده، او د [[سلاوي ژبې|سلاوي ژبو]] له کورنۍ نه شمیرل کیږي ده. بلغاریایي د بلغاریا هیواد رسمي ژبه ده د [[بلغاریا]] ترڅنګ په [[اوکراین]]، [[سربیا]]، [[یونان]]، [[شمالي مقدونیه]]، [[رومانیا]] او [[ترکیه]] کې یوشمیر ویونکي لري همدارنګه یاده ژبه په یادو هیوادونو کې د سیمه ییزې ژبه په توګه پیژندل شوې ده. اوس مهال په ټوله نړۍ کې په یاده ژبه کابو ۱۲ میلیونه خلک خبرې کوي. ==سرچينې== [[وېشنيزه:بلغاريايي ژبه]] [[وېشنيزه:ژبې]] 2hthjdfkwumm52emor3r2fgf1t3opso 0 58015 369869 367057 2026-10-14T02:43:40Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369869 wikitext text/x-wiki فېمینیزم په مکسیکو کې هغه فلسفه او  کړنه ده، چې موخه یې د مکسیکو مېرمنو لپاره په سیاسي، اقتصادي، کلتوري او ټولنیزو مساواتو په برخه کې د هغوی د حقوقو رامنځته کول، تعریفول او ساتل دي. د فېمینیزم اصطلاح چې په لیبرال فکر کې رېښې لري، په نولسمه پېړۍ کې په مکسیکو او د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د اشرافو تر منځ په عامه توګه کارول کېده. تاریخي پېښو ته په کتو سره په مکسیکو کې د فېمینیزم تاریخ په څو دورو وېشل کېدی شي. د فتحو او استعماري دورو لپاره ځينې شمېرې په اوسني عصر کې بیاځلي ارزول شوې دي او په مکسیکو د فېمینیزم د تاریخ برخه ګڼل کېدی شي. د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې د خپلواکۍ په وخت کې داسې غوښتنې وې چې، ښځې باید د وګړو په توګه تعریف شي. د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې د فېمینیزم څرګند پرمختګ د یوې ایډیالوژۍ په توګه ولیدل شو. لیبرالیزم د عصري کولو پروژې د یوې برخې په توګه د نجونو او هلکانو د سیکولر زده کړې ملاتړ وکړ او ښځې د ښوونکو په توګه کاري ځواک ته شاملې شوې. دا ډول ښځې، د فېمینیزم په لومړیو کرښو کې وې، داسې ډلې(ګروپونه) به یې جوړولې چې، د حقوقي حالت، تعلیم ته د لاسرسي، اقتصادي او سیاسي واک په برخه کې د ښځو پر وړاندې شته چلند باندې به یې نیوکې کولې. ډېره علمي پاملرنه انقلابي دورې(۱۹۱۵-۱۹۲۵ز) باندې متمرکزه وه. که څه هم د ښځو تابعیت او حقوقي مساوات هغه ښکاره موضوعګانې نه وې، چې د هغو د انقلاب لپاره مبارزه شوې وه. دویمه څپه (۱۹۶۸ ز-۱۹۹۰ ز، ۱۹۷۵ ز-۱۹۸۵ ز کلونو کې اوج ته رسېدلې وه) او د ۱۹۹۰ ز کال نه وروسته هم د پام وړ علمي پاملرنه ورته وشوه. فېمینیزم د نارینه وو او ښځو د برابرۍ پلوي کړې ده، خو د منځنې طبقې ښځو د فېمینیستي ډلو جوړولو،د فېمینیستي فکر د خپرولو په موخه  د ژورنالونو جوړولو او د نورو ټولنیزو کړنو په برخه کې مشري کوله. په اوسني عصر کې کارګره طبقه، ښځې د خپلو ګوندونو او اتحادیو له لارې له خپلو حقوقو نه دفاع کولای شي. د مکسیکو په ۶۸(چې د the '''Games of the XIX Olympiad'''  ) په نوم هم یادېږي په ۱۹۶۸ ز کال کې په مکسیکو کې ترسره شوې. د دې لوبو له رسمي پرانیستې نه لس ورځې مخکې، د هغه وخت د رژیم  په لسګونو او ان په زرګونو مخالف محصلان د مکسیکو امنیتي ځواکونو له خوا په دار وځړول شول، چې دا پېښه (د تلاتیلوکو په وژنه شهرت لري) په نښتو کې برخه اخیستونکو، د دې نسل فېمینیست غورځنګ ته دوام ورکړ. په عمده توګه زدکړیالان(محصلین) او ښوونکي ول. هغه سلاکاران چې د ۱۹۸۵ ز کال زلزلې وروسته یې په اتحادیو کې ځان ته ځای جوړ کړ، هغه تعلیم یافته ښځې وې چې د منظم کار په سیاسي او حقوقي اړخونو پوهېدلې. هغه څه چې دوی درک کړل دا وه چې، یو باثباته او پرله پسې غورځنګ جوړ او د کارګرې طبقې هغه مېرمنې را جلب کړي، چې په لوړه کچه یې د غورځنګ منځنۍ برخه جوړوله. دوی اړ ول چې د یوه منظم او عملي کاري سیستم د جوړولو لپاره د کارګرانو له کاري مهارتونو او پوهې نه کار واخلي. په ۱۹۹۰ ز کال کې د ښځو حقوق په سیمه ییزو ټولنو، په ځانګړې توګه په چیاپاس د زاپاتیستا (د ملي آزادۍ پوځ چې د Zapatista  په نوم هم یادېږي یوه آزادۍ غوښتونکې ،سوسیالیستي، سیاسي او وسله واله ډله ده، چې د مکسیکو سویلي ایالت چیاپاس کې د پام وړ سیمه کنټرولوي) په پاڅون کې، په یوې موضوع باندې بدل شول. د زیږون حقوق یوه جاري مسئله پاتې شوه، په ځانګړې توګه د ۱۹۹۱ ز کال راهیسې، کله چې په مکسیکو کې کاتولیکې کلیسا نورد اساسي قانون له مخې په سیاسیت کې د ښکېلتیا څخه نه منع کوي. <ref>{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/feminism|title=Feminism – Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary|publisher=merriam-webster.com|access-date=12 June 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/feminism|title=Definition of feminism noun from Cambridge Dictionary Online: Free English Dictionary and Thesaurus|publisher=dictionary.cambridge.org|access-date=12 June 2011}}</ref><ref name="Feminism 480">Cano, Gabriela. "Feminism" in ''Encyclopedia of Mexico''. Chicago: Fitzroy Dearborn 1997, p. 480.</ref><ref>Miller, Francesca, "Feminism and Feminist Organizations" in ''Encyclopedia of Latin America History and Culture'', vol 2, pp. 549-50. New York: Charles Scribner's Sons 1996.</ref><ref>Guy, Donna. "Gender and Sexuality in Latin America" in ''The Oxford Handbook of Latin American History'', ed. José C. Moya. New York: Oxford University Press 2011, p. 369.</ref><ref name="Schneider (2006)">{{cite journal|last1=Schneider|first1=Julia Maria|title=Recreating the Image of Women in Mexico: A Genealogy of Resistance in Mexican Narrative Set During the Revolution|date=2010|volume=Graduate Faculty - Thesis|pages=24–29, 12|url=http://etd.lsu.edu/docs/available/etd-04142010-170734/unrestricted/schneiderthesis.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100717070125/http://etd.lsu.edu/docs/available/etd-04142010-170734/unrestricted/schneiderthesis.pdf|url-status=dead|archive-date=2010-07-17|access-date=16 February 2015|publisher=Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College}}</ref><ref name="Frazier (2003)">{{cite journal|last1=Frazier|first1=Lessie Jo|last2=Cohen|first2=Deborah|title=Defining the Space of Mexico '68:Heroic Masculinity in the Prison and "Women" in the Streets|journal=Hispanic American Historical Review|date=2003|volume=83|issue=4|pages=646–649|url=https://www.academia.edu/165380|access-date=18 February 2015|doi=10.1215/00182168-83-4-617|s2cid=142082178|archivedate=27 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191227125213/https://www.academia.edu/165380/_Mexico_68_Heroic_Masculinity_in_the_Prison_and_Women_in_the_Streets_}}</ref><ref>Foweraker (1990), p 220</ref><ref name="Feminism 485">Cano, "Feminism" p.485</ref> == په مکسیکوکې د فېمینیست تیوري == د فېمینیست تیوري په نظري یا فلسفي برخو کې د فېمینیسزم پراختیا ده === دودیزکلیشه یي ډولونه( سټیروټایپونه) === په مکسیکو کې ډېری دا ډول تیوري ګانې، له استعمار وروسته او له ټولنیزو ساختماني ایډیالوژیو څخه سرچینه اخلي. د فېمینیزم پر وړاندې وروسته ماډرن تګلاره(چلند) د څو حقیقتونو ( د نارینه او ښځینه لیدلوریو پرځای) په ګوته کوي، چې په مکسیکویي افکارو کې یې پراختیا موندلې ده، په داسې حال کې چې د ماچیسمو (machismo  د نارینه توب حس یا ځان بساینه) پلارنی کلتور په څرګنده توګه نه، د یو ماریانیسمو( marianismo  د ښځينه جنس رول) خلاف نه، د یو مالینچیسمو(malinchismo يو ډول جذابیت ته ویل کېږي، کله چې د یوه کلتور کس، هغه  د بل کلتور لپاره خوښوي) سره یوځای کېږي. د مکسیکو په ځانګړو حالاتو کې د ښځو دودیز لیدلوریو متضادو موقعیتونو کې ځای موندلی دی. چېرته چې سوچه،پاک لمنه،مطیع،متواضع ماریانیسټیکه ښځه، لکه: د مېرمنې ګوادالوپ (په کاتولیک مذهب کې هغه پاک لمنې ښځه چې د بی بی مریم لقب هم ورته ورکول کېږي)په څېر ، چې دا ډول نظریه لري او ځینې ګناهکارې،مکارې،خیانت کارې،دوکه ورکوونکې، د میستیزو زېږونکې، لکه د لا مالاینش(چې د مکسیکو خلیج سواحلو اصلي اوسېدونکې وه، د ازټیک سترواکۍ د هسپانوي سوبه(فتحه) کې د مرستې لپاره پېژندل شوې) په څېر هم شته. دا ډول ستیروټایپونه، د ادب،هنر،نڅا،فلم،تلویزیون او سوداګریزو اعلانونو له لارې نور هم پیاوړي شوي دي. پرته له دې چې دا انځورونه دقیق،تاریخ بنسټه یا د شخصي ګټو لپاره کارول شوي وي، هغوی د مکسیکو د ښځینه هویت درې اصلي موضوعګانو-کاتولیزم، ښکېلاک او میستیزو ته وده ورکړه. <ref>{{cite book|last1=Abbot|first1=Pamela|last2=Wallace|first2=Claire|author3=Melissa Tyler|title=''An Introduction to Sociology: Feminist Perspectives''|url=https://archive.org/details/introductiontoso0000abbo|year=1996|edition=2nd|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-1-134-38245-3|page=380}}</ref><ref name="Hurtado (2003)">{{cite book|last1=Hurtado|first1=Aída|title=Voicing Chicana Feminisms: Young Women Speak Out on Sexuality and Identity|url=https://archive.org/details/voicingchicanafe0000hurt|date=2003|publisher=New York University Press|location=New York, New York|isbn=978-0-814-73574-9|page=[https://archive.org/details/voicingchicanafe0000hurt/page/15 15]}}<!--| access-date=16 February 2015--></ref><ref name="Allatson (2007)">{{cite book|last1=Allatson|first1=Paul|title=Key Terms in Latino/a Cultural and Literary Studies|url=https://archive.org/details/keytermsinlatino0000alla_a9m5|date=2007|publisher=Blackwell Publishing|location=Malden, Massachusetts|isbn=978-1-405-10251-3|page=[https://archive.org/details/keytermsinlatino0000alla_a9m5/page/149 149]}}<!--|access-date=16 February 2015--></ref><ref name="Cypress (1991)">{{cite book|last1=Cypess|first1=Sandra Messinger|title=La Malinche in Mexican literature from history to myth|date=1991|publisher=University of Texas Press|location=Austin|isbn=978-0-292-75131-6|edition=1st|url=https://books.google.com/books?id=vR7UAAAAQBAJ|access-date=16 February 2015}}</ref><ref name="Rodriguez (2012)">{{cite book|last1=Cassidy|first1=Laurie M. (editor)|last2=O'Connell|first2=Maureen H.|author3=Rodriguez, Jeanette|article=Theological Aesthetics and the Encounter with Tonantzin Guadalupe|title=She who Imagines: Feminist Theological Aesthetics|date=2012|publisher=Liturgical Press|location=Collegeville, Minnesota|isbn=978-0-8146-8027-8|url=https://books.google.com/books?id=y5DhNDOS1rYC|access-date=17 February 2015}}</ref><ref name="Lindauer">{{cite book|last1=Lindauer|first1=Margaret A.|title=Devouring Frida: The Art History and Popular Celebrity of Frida Kahlo|date=1999|publisher=Wesleyan Univ. Press|location=Middletown, Conn.|isbn=978-0-8195-6347-7|page=34|url=https://books.google.com/books?id=Iz1eltA-o44C|access-date=16 February 2015}}</ref><ref name="King (2006)">{{cite news|last1=King|first1=Judy|title=La Virgen de Guadalupe - Mother of all Mexico|url=http://www.mexconnect.com/articles/1404-la-virgen-de-guadalupe-mother-of-all-mexico|access-date=17 February 2015|publisher=MexConnect|date=January 1, 2006}}</ref><ref name="Day (2004)">{{cite book|last1=Day|first1=Stuart A.|title=Staging Politics in Mexico: The Road to Neoliberalism|date=2004|publisher=Bucknell University Press|location=Lewisburg [Pa.]|isbn=978-0-8387-5587-7|pages=125–131|url=https://books.google.com/books?id=wjcglvaWZc8C|access-date=16 February 2015}}</ref><ref name="Seed (2008)">{{cite book|last1=Seed|first1=edited by Patricia|title=José Limón and La Malinche: The Dancer and the Dance|date=2008|publisher=University of Texas Press|location=Austin|isbn=978-0-292-71735-0|pages=24–29|edition=1st|url=https://books.google.com/books?id=pTsnFcV1V38C|access-date=16 February 2015}}</ref><ref name="Robb (1961)">{{cite journal|last1=Robb|first1=J. D.|title=The Matachines Dance: A Ritual Folk Dance|journal=Western Folklore|date=April 1961|volume=20|issue=2|pages=87–101|jstor=1495977|doi=10.2307/1495977}}</ref><ref name="de la Mora">{{cite book|last1=de la Mora|first1=Sergio|title=Cinemachismo: Masculinities and Sexuality in Mexican Film|date=2006|publisher=University of Texas Press|location=Austin, Texas|isbn=978-0-292-71296-6|pages=22–24|url=https://books.google.com/books?id=UiY4CX0F4j4C|access-date=17 February 2015}}</ref><ref name="Rivadeneyra (2011)">{{cite journal|last1=Rivadeneyra|first1=Rocío|title=Gender and Race Portrayals on Spanish-Language Television|url=https://archive.org/details/sim_sex-roles_2011-08_65_3-4/page/208|journal=Sex Roles|volume=65|issue=3–4|pages=208–222|date=2011|doi=10.1007/s11199-011-0010-9|s2cid=143702424}}</ref><ref name="Villegas (2010)">{{cite journal|last1=Villegas|first1=Jorge|last2=Lemanski|first2=Jennifer|last3=Valdéz|first3=Carlos|title=Marianismo and Machismo: The Portrayal of Females in Mexican TV Commercials|journal=Journal of International Consumer Marketing|date=2010|volume=22|issue=4|pages=327–346|doi=10.1080/08961530.2010.505884|s2cid=145471383}}</ref><ref name="Poole (1995)">{{cite book|last1=Poole|first1=Stafford|title=Our Lady of Guadalupe: The Origins and Sources of a Mexican National Symbol, 1531-1797|date=1995|publisher=University of Arizona Press|isbn=978-0-8165-1526-4|page=10|url=https://books.google.com/books?id=evp5S-1ijucC|access-date=17 February 2015}}</ref><ref name="Schneider (2006)2">{{cite journal|last1=Schneider|first1=Julia Maria|title=Recreating the Image of Women in Mexico: A Genealogy of Resistance in Mexican Narrative Set During the Revolution|date=2010|volume=Graduate Faculty - Thesis|pages=24–29, 12|url=http://etd.lsu.edu/docs/available/etd-04142010-170734/unrestricted/schneiderthesis.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100717070125/http://etd.lsu.edu/docs/available/etd-04142010-170734/unrestricted/schneiderthesis.pdf|url-status=dead|archive-date=2010-07-17|access-date=16 February 2015|publisher=Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College}}</ref> د نولسمې پېړۍ تر وروستیو پورې، په ټولیزه توګه د ښځو ډېری انځورونه، په هنر یا هم ټولنه کې د نارینه وو یا د ښځو په اړه د نارینه وو د افکارو په وسیله ترتیب شوي ول. له انقلاب وروسته دولت یو نوی انځور د دې په اړه چې یو مکسیکن څوک دی، رامنځته کړ. دا په لویه کچه د ولسمشر ایلوارو ابریګون Álvaro Obregón  د هڅو پایله وه، چې یو ځايي هندی د یوه کلتوري سمبول په څېر وګرځېد. معمولا میستیزو ښځینه چې د استعمار او لوېدیځ امپیریالیزم سره یې د پرېکون استازیتوب وکړ، په داسې حال کې چې د ښځو په اړه د نارینه وو تعریفونه او د دوی سیمه، د «رسمي» مخکښ کلتوري ماډل په توګه پاتې شو، چې پیل یې له هماغې مودې نه ده، کله چې په ۱۹۲۰ز کال کې ښځو د دې غوښتنه وکړه چې، خپله سیمه به په خپله تعریفوي. <ref name="Gilboa (2005)">{{cite web|last1=Gilboa|first1=Anat|title=Gender in Art|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-3424300308.html|website=Encyclopedia.com|publisher=New Dictionary of the History of Ideas|access-date=27 February 2015|date=2005}}</ref><ref name="Sullivan (2002)">{{cite web|last1=Sullivan|first1=Mary Ann|title=Oh What A Difference a Difference Makes: Gender in the Visual Arts|url=http://www.bluffton.edu/~sullivanm/forum/gender2.html|website=bluffton.edu|publisher=Bluffton University|access-date=27 February 2015|location=Bluffton, Ohio|page=2|date=2002}}</ref><ref>Morgan (2012) p 5, 10</ref><ref name="Foweraker (1990)">{{cite book|last1=Foweraker|first1=Joe (editor)|last2=Craig|first2=Ann L. (editor)|title=Popular movements and political change in Mexico|date=1990|publisher=L. Rienner Publishers|location=Boulder|pages=156–157|isbn=978-1-55587-211-3|url=https://books.google.com/books?id=lX79qD7Os5UC|access-date=23 February 2015}}</ref><ref>Morgan (2012), p 12</ref> په مکسیکو کې، د ښځو د برابرۍ ځینې غوښتنې، د کورنیو ژمنو او کم معاش لرونکو کارونو تر منځ د ښځو له مبارزې څخه سرچینه اخلي. د لوړې او منځنۍ طبقې کورنۍ، د کور دننه ښځې استخداموي، ترڅو ښځو ته دا موکه ورکړي چې د دودیزو جنسیتي رولونو د قبلولو وړتیا پیدا کړي. <ref name="Cox News (1994)">{{cite news|title=Gay Women Face Taboo In Mexico, Keep Low Profile|url=http://articles.orlandosentinel.com/1994-03-13/news/9403130119_1_mexico-city-lesbians-sor-juana|access-date=18 February 2015|agency=Cox News Service|newspaper=Orlando Sentinel|date=March 13, 1994|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402142230/http://articles.orlandosentinel.com/1994-03-13/news/9403130119_1_mexico-city-lesbians-sor-juana|url-status=dead}}</ref> === د نظرونو (افکارو) بدلول === په هنر، ناولونو او عکاسۍ کې د ښځو انځورول د هنر د موضوع په توګه د دوی له اعتراض او انځور وړاندې کولو سره په ټکر کې وه. د خپل هنر په جوړولو سره،له انقلاب څخه وروسته دوره کې، هنرمندانو کولی شوی، د خپل هویت ادعا او د ښځینه توب تفسیر وکړي.<ref>Morgan (2012), p 148</ref> په داسې حال کې چې له انقلاب نه وروسته دوره کې ښځينه هنرمندانو خپلو ځانګړو لارو چارو په وسیله د دې کوښښ وکړ،  چې د بدن او د انځورجوړونې په اړه شخصي افکار او نظریات په نوو طریقوسره بیا تعریف کړي، خو دوی په معمول ډول له ټولنیز بدلون نه په سمه توګه دفاع او ملاتړ ونه کړ. دا هغه فېمینیستان ول چې وروسته راڅرګند شول،د دوی په کار باندې یې بیا کتنه وکړه، چا چې د دې  ټولنیز بدلون په رامنځته کولو کې د انقلابي په توګه پېژندل پیل کړل. په ۱۹۵۰ ز لسیزه کې د مکسیکو لیکوالانو یوه ډله چې د «۵۰از نسل» په نوم هم یادېدل د مکسیکو د ټولنې ارزښتونو په پوښتلو کې اغېز درلود. روساریو کاستیلانوس( Rosario Castellanos ) یو له هغو لومړیو کسانو نه وه چې د منځنۍ طبقې مېرمنو پام یې په ظلم او په جنايي جرمونو کې د دوی ښکېلتیا ته راواړوله او وې ویل: د وروستي خادم په ورکېدو سره به لومړی قهرجن یاغي را څرګند شي.<ref name="Chicago (2010)">{{cite book|last1=Chicago|first1=Judy|last2=Borzello|first2=Frances|title=Frida Kahlo: Face to Face|date=2010|publisher=Prestel|location=Munich|isbn=978-3-791-34360-0|url=https://books.google.com/books?id=3qBRSAAACAAJ|access-date=28 February 2015}}</ref><ref name="Ibsen (1997)">{{cite book|last1=Ibsen|first1=Kristine (editor)|title=The Other Mirror: Women's Narrative in Mexico, 1980-1995|date=1997|publisher=Greenwood Press|location=Westport, Conn. [u.a.]|isbn=978-0-313-30180-3|pages=62–65|url=https://books.google.com/books?id=Uj2qGn2WjvwC|access-date=28 February 2015}}</ref><ref name="Morgan 2012, pp 141-143">Morgan (2012), pp 141-143</ref><ref name="Oropesa (2003)">{{cite book|last1=Oropesa|first1=Salvador A.|title=The Contemporáneos Group: Rewriting Mexico in the Thirties and Forties|date=2003|publisher=Univ. of Texas Press|location=Austin, TX|isbn=978-0-292-76057-8|pages=100–103|edition=1.|url=https://books.google.com/books?id=ySoGAgAAQBAJ|access-date=26 February 2015}}</ref> کاسټیلانوس د خپلې لیکنې له لارې د دې کوښښ وکړ چې، ذات او امتیاز، ظلم، توکم پالنه او جنسیت تر پوښتنې لاندې راولي. ایلینا پونیاتوسکا (Elena Poniatowska) په ژورنالیزم، ناولونو او لنډوکیسوکې یې په فلسفي توګه د هغو ښځو رول وڅېړه او د هغو ارزونه یې وکړه چې په لویو ټولنو کې یې هېڅ ځواک هم نه درلود، د هغو له غږ سره یوځای شوه.<ref name="Olcott (2009)">{{cite journal|last1=Olcott|first1=Jocelyn|title="Take off That Streetwalker's Dress" Concha Michel and the Cultural Politics of Gender in Postrevolutionary Mexico|journal=Journal of Women's History|date=2009|volume=21|issue=3|pages=37–38|url=https://fds.duke.edu/db/attachment/1196|access-date=28 February 2015|doi=10.1353/jowh.0.0098|s2cid=144542817}}</ref><ref name="O'Connell (1995)">{{cite book|last1=O'Connell|first1=Joanna|title=Prospero's Daughter: The Prose of Rosario Castellanos|date=1995|publisher=Univ. of Texas Press|location=Austin, Tex.|isbn=978-0-292-76041-7|edition=1.|url=https://books.google.com/books?id=pYL8AwAAQBAJ|access-date=4 March 2015}}</ref><ref name="Lamas (2011)">{{cite book|last1=Lamas|first1=Marta|title=Feminism: Transmissions and Tetransmissions / Marta Lamas ; translated by John Pluecker ; introduction by Jean Franco.|date=2011|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=978-0-230-10508-9|page=3|edition=1st|url=https://books.google.com/books?id=zVXJAAAAQBAJ|access-date=4 March 2015}}</ref><ref name="Martinez (2005)">{{cite journal|last1=Martinez|first1=Elizabeth Coonrod|title=Elena Poniatowska: Between the Lines of the Forgotten: Acclaimed for Her Powerful Journalism Revealing Social Injustices, This Contemporary Mexican Writer Is Also Known for Her Poignant and Disturbing Fiction|journal=Americas (English Edition)|date=March–April 2005|volume=57|issue=2|url=https://www.questia.com/magazine/1G1-129812416/elena-poniatowska-between-the-lines-of-the-forgotten|access-date=4 March 2015|archive-date=23 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170723105744/https://www.questia.com/magazine/1G1-129812416/elena-poniatowska-between-the-lines-of-the-forgotten|url-status=dead}}</ref> تر ۱۹۸۰ز کلونو پورې د فېمینیزم ډېری بحثونه د نارينه او ښځو اړیکو،ماشوم محوره برخو او معاشاتو باندې متمرکز ول. له هغې دورې وروسته د بدن، شخصي اړتیاوو او جنسیتي بحثونه را څرګند شول. له ۱۹۸۰مې ز لسیزې راهیسې، ځینې فېمینیست پوهانو د ښځو د تاریخي ریکارډ ارزونه وکړه او دایې وښوده چې، دوی د هېواد په تاریخ کې رغنده رول درلود. په ۱۹۸۷ز کال کې جولیا تونان پابلوس( Julia Tuñón Pablos ) یوه لیکنه ( ښځې د مکسیکو په تاریخ کې) تر سرلیک لاندې ولیکله، چې د شلمې پېړۍ په اوږدو کې د مکسیکو تاریخ جوړونې په برخه کې د ښځو تاریخي مرستو په اړه لومړنی جامع حساب ګڼل کېږي. له هغه وخت راهیسې، پراخو څېړنو د دې څرګندونه کړې ده، چې ښځو د مکسیکو د ژوند په ټولو برخو کې ونډه لرله. له ۱۹۹۰مې ز لسیزې را پدېخوا، د جنسیت په اړه لیدلوری، د اکاډمیکې مطالعې لپاره د پراخېدو په حال کې تمرکز باندې بدل شوی دی. <ref name="Foster (1994)">{{cite book|last1=Foster|first1=David William (editor)|last2=Nelson|first2=Emmanuel Sampath (editor)|title=Latin American writers on gay and lesbian themes : a bio-critical sourcebook|date=1994|publisher=Greenwood Press|location=Westport, Conn. u.a.|isbn=978-0-313-28479-3|page=xxvii|edition=1. publ.|url=https://books.google.com/books?id=HZ4XYANSawYC|access-date=4 March 2015}}</ref><ref name="Fernández-Aceves (2007)">{{cite journal|last1=Fernández-Aceves|first1=María Teresa|title=Imagined Communities: Women's History and the History of Gender in Mexico|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-womens-history_spring-2007_19_1/page/200|journal=Journal of Women's History|date=Spring 2007|volume=19|issue=1|pages=200–205|doi=10.1353/jowh.2007.0010|s2cid=144114366}}</ref> == تاریخچه == د تاریخ په اوږدو کې ښځو د مکسیکو په سیاسي مبارزو کې مهم او رغنده رول لوبولی دی، خو بیاهم هېواد ته د دوی خدمت د شلمې پېړۍ تر نیمایي پورې، کله چې ښځو د رایي ورکولو حق ترلاسه کړ، د سیاسي حقونو پایله نه درلوده. <ref name="Wilkinson (2010)">{{cite news|last1=Wilkinson|first1=Tracy|title=The more colorful aspects of Mexico's history|url=https://articles.latimes.com/2010/sep/13/world/la-fg-mexico-myths-20100913|newspaper=Los Angeles Times|date=September 13, 2010}}</ref><ref name="Foppa (1979)">{{cite journal|last1=Foppa|first1=Alaide|last2=de Aguilar|first2=Helene F.|title=Women in Latin America: The First Feminist Congress in Mexico, 1916|url=https://archive.org/details/sim_signs_autumn-1979_5_1/page/192|journal=Signs|date=Autumn 1979|volume=5|issue=1|pages=192–199|jstor=3173552|doi=10.1086/493701|s2cid=144990118}}</ref><ref>Morton, Ward M. ''Woman Suffrage in Mexico''. Gainesville: University of Florida Press 1962.</ref><ref>Manzanera del Campo, Maria Elena. ''La igualdad de derechos políticos''. Mexico DF: 1953, p. 143.</ref> == سرچينې او ياداښتونه == d81mafry5imvkt6kt15cgboljhvp7ee 0 58031 369868 366190 2026-10-14T00:57:33Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369868 wikitext text/x-wiki {{هراړخيز مالوماتبکس |نوم= |انځور= |انځوراړوند= }} د يهوديانو ځورونه د يهودي تاريخ يوه مهمه برخه ده، چې په ټولو تيت شوو ټولنو کې يې د کډوالو د لېږد يوه څپه له ځانه سره لرلې ده. == سلوکيان == کله چې يهودا سيمه سلوکي سترواکۍ ونيوله، په قانوني ډول د يوناني کېدو بهير پيل شو. دې چارې د بت پرستۍ د کارونو عملي کولو معنا درلوده. د عيسی له زېږد مخکې په ۱۶۷ کال کې د يهوديانو قربانۍ منع شوې، د شنبې په ورځ د عبادتونو، په اخترونو او د نارينه په سنتولو بنديز ولګېد. د یوناني خدای ګوټو په نوم محرابونه جوړ شول او هغه څآروي چې يهودو ته حرام و، د دوی د ارباب الانواعو او الهو په نوم قرباني شول.د عبادتځای په محراب کې د المپيا زئيوس (زئيوس د يونانيانو يوه لرغونې رب النوع  ده) ته ځای ورکړل شو. د يهودو د سپېڅلو لیکنو شتون يو ستر جرم بلل کېده. <ref>{{cite book|last1=VanderKam|first1=James C.|title=An Introduction to Early Judaism|url=https://archive.org/details/introductiontoea0000vand|date=2001|publisher=Eerdmans|location=Grand Rapids, Mich.|isbn=978-0-8028-4641-9|pages=[https://archive.org/details/introductiontoea0000vand/page/18 18]–24}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.questia.com/read/101600767/an-introduction-to-early-judaism|title=An Introduction to Early Judaism - 2001, Page viii by James C. Vanderkam|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160404185528/https://www.questia.com/read/101600767/an-introduction-to-early-judaism|archivedate=2016-04-04|access-date=2021-11-16|url-status=dead}}{{dl|date=July 2021}}</ref><ref>[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=567&letter=]{{dead link|date=November 2011}}</ref> == رومي سترواکي == يهودي دايرة المعارف، د هادريان سترواک د واکمنۍ پر مهال (له میلاد مخکې ۱۱۷-۱۳۸) د اورشليم د يهوديانو او بت پرستانو د ځورولو يادونه کوي:<blockquote>اوس يهوديان د ځورونې له يوه سخت پړاو څخه تېر شوي دي: د شنبې ورځې عبادتونه، اخترونه، د تورات لوست او سنت کولوباندې بنديز لګېدلی و او فکر کېده چې، هادريان غواړي، يهوديان له منځه يوسي. هغه د خپلې سترواکۍ ټولو يهوديانو ته په قهر و، له همدې امله يې پر يهوديانو ظالمانه ماليات کېښودل، خو د ځورولو دې بهير زيات دوام ونه کړ، ځکه انتونينوس پيوس (۱۶۱-۱۳) ظالمانه پریکړې له منځه يووړې. <ref name=":1">Gottheil, R. and Krauss, S., [http://www.jewishencyclopedia.com/articles/7015-hadrian Hadrian], Jewish Encyclopaedia, 1906, accessed 4 April 2019</ref></blockquote> == لویديځ او مسيحي يهود ضديت == د منځنيو پېړيو پر مهال، په اروپا کې يهود ځورونې مذهبي بڼه درلوده. که څه هم د کاتوليکې ګروهې برخه نه ده، د روحانيونو په ګډون ډېری مسيحيان په دې باور دي چې، يهوديان په ټوليز ډول د عيسی مسيح د وژلو مسئول دي. لکه چې د دردونو د کېسې (Passion plays) په اړوند د بوسټن پوهنځي په لارښود کې ويل شوي دي: «د وخت په تېرېدو سره...مسيحيانو دا ومنله چې، يهوديان په ګډه سره د عيسی مسیح د وژلو مسئول و. له دې تفسير سره سم، يهوديان د عيسی مسیح د مرګ پر مهال حاضر و او هم يهودي قوم په ټوليز ډول او د تل لپاره د خدای وژنې ګناه وکړه. د مسيحي-يهودي تاريخ د ۱۹۰۰ کلونو لپاره د خدای وژنې د تور له امله، په اروپا او امريکا کې د يهودو په وړاندې د کرکې، تاوتريخوالي او د ځينو د وژل کېدو لامل وګرځېد». <ref name=":1" /> په اروپا کې د منځنیو پېړيو پر مهال په ډېرو سيمو کې په وژنه تورنولو، له سيمو په ايستلو، په زور د دين بدلولو او ټولوژنې سره په پراخه کچه د يهوديانو ځورول روان و. د يهوديانو په وړاندې د تعصب اصلي سرچينه، په اروپا کې مذهبي وه. څو څو ځله يهوديان په ډله یيزه توګه وژل شوي او له اروپايي هېوادونو څخه اېستل شوي وو. د صليبي جګړو پر مهال دا ځورونه، خپل وروستي حد ته ورسېده. په۱۰۹۶ ز کال کې د لومړۍ صليبي جګړې پر مهال، د دانوب او راين سيند په غاړه مخ پر وده ټولنې په بشپړه توګه له منځه يووړل شوې، چې راينلينډ د ټولوژنې يوه څرګنده بېلګه وه. په ۱۱۴۷زکال کې د دويمې صليبي جګړې پر مهال په فرانسه کې يهوديان بيا بيا د ټولوژنې هدف ګرځېدلي وو. په ۱۲۵۱ او ۱۳۲۰ ز کلونو کې هم يهوديان د صليبي شپنو له خوا تر بريدونو لاندې راغلل. له صليبي جګړو وروسته دوی تبعيد کړای شول، په ۱۲۹۰ز کال کې ټول انګريزي يهوديان تبعيد شول، په ۱۳۹۶ ز کې سل زره يهوديان، له فرانسې څخه وايستل شول او په ۱۴۲۱ ز کال کې زرګونه کسه، له اتريش څخه و ايستل شول. ډېر شړل شوي يهوديان پولنډ ته وتښتېدل.<ref>{{cite web|url=http://www.holocaustcenterpgh.net/2-3.html|title=Why the Jews? – Black Death|publisher=Holocaustcenterpgh.net|access-date=2011-11-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070429065613/http://www.holocaustcenterpgh.net/2-3.html|archive-date=2007-04-29}}</ref> کله چې د څوارلسمې پېړې په نيمايي کې د تور مرګ وبا اروپا ويجاړه کړه، له نيمايي زيات نفوس يې له منځه يووړ، يهوديان د قربانۍ د ګډورو په توګه ونيول شول. داسې اوازې خپرې شوې چې، هغوی په قصدي توګه، څاه ګانې مسمومې کړې او د دې ناروغۍ لامل هغوی دي. د تور مرګ د ځورونې په موده کې د يهودو سلګونه ټولنې، د تاوتریخوالي په ترڅ کې ويجاړې کړای شوې. که څه هم پاپ کلمنټ شپږم هڅه وکړه چې، د جولای په شپږمه ۱۳۴۸ ز کال او په تعقيب يې په ۱۳۴۸ ز کې د يو بل پاپايي فرمان په صادرولو سره يهوديان خوندي کړي، له هغې څو مياشتې وروسته په ستراسبرګ کې ۹۰۰ يهوديان ژوندي وسوځول شول، دا په داسې حال کې وه چې، هغه ښار له وبا څخه اغېزمن شوی هم نه و.<ref name="Black">See Stéphane Barry and Norbert Gualde, ''La plus grande épidémie de Histoire'' ("The greatest epidemics in history"), in ''[[L'Histoire]]'' magazine, n°310, June 2006, p.47 {{in lang|fr}}</ref> يوه څېړنه ښيي چې، د ۱۱۰۰-۱۶۰۰ کلونو تر منځ موده کې په اروپا کې د منفي اقتصادي تاوانونو او اقليمي بدلونونو له امله د يهوديانو ځورول او د هغوی شړل زيات شول. د څېړنې لېکوالان وايي چې:  دا حالت د يهودو د بدمرغۍ او د دوی د واکمنانو د کمزورۍ له امله رامنځته شوي کوم واکمنان به، چې د مالي کړکېچ پر مهال د يهودو د شتمنۍ په لټه کې وو. ليکوالان په دې اړه ګڼې څرګندونې کوي، چې ولې له ۱۶۰۰ ز کال وروسته د يهوديانو ځورونو کې د پام وړ کمښت راغی:<ref name=":0">{{Cite journal|title=Jewish Persecutions and Weather Shocks: 1100-1800|last1=Anderson|s2cid=4610493|hdl=2027.42/137319|last3=Koyama|first3=Mark|last2=Johnson|first2=Noel D.|first1=Robert Warren|journal=The Economic Journal|language=en|doi=10.1111/ecoj.12331|pages=924–958|issn=1468-0297|date=2015-09-01|issue=602|volume=127|hdl-access=free}}</ref> * تر اولسمې پېړۍ پورې د ځورولو لپاره ډېرې لږې يهودي ټولنې موجودې وې. * شونې ده چې د کرنيزو محصولاتو پرمختګ، يا په ښه توګه د بازارونو بشپړتيا د بريدونو په وړاندې د زیان منننې اندازه کمه کړې وي. * شونې ده چې د پياوړو دولتونو راڅرګندېدل، د مذهبي لږه کيو څخه د زيات ملاتړ لامل ګرځېدلي وي. * د منفي بريدونو اندازه کمه وه. * ممکنه ده چې د روښانتيا سمونونو اغېزو د يهود ځورونې چلند کم کړی وي. په پاپايي هيوادونو کې، چې تر ۱۸۷۰ ز کال پورې وو، يهوديانو ته امر شوی و چې، په ځانګړو کليو کې ژوند وکړي، چې دې سيمو ته يې «ګيټو» يهودي کلي ويل. تر ۱۸۴۰ زکال پورې يهودو ته امر شوی و، څو هغو وعظونو ته حاضر شي چې دوی د مسيحيت منلو ته هڅوي. په يهودو باندې ماليې اېښودل شوې وې تر څو په دې ماليو هغه دولتي ښوونځي تمويل شي چې، يهوديان مسيحيت ته اړوي. له مسيحيت څخه يهوديت ته اوښتل غېر قانوني و. کله کله به يهوديانو ته بې د هغوی له خوښې د تعميد غسل ورکول کېده «د مسيحيت د منلو پر مهال غسل»، ان کله چې دا ډول غسل ورکول غېر قانوني و، بيا هم يهوديان اړ کېدل، چې مسيحي دين ومني. په ډېرو داسې حالتونو کې حکومت دوی له خپلو کورنيو څخه جلا کول، د نولسمې پېړۍ په دويمه نیمايي کې په پاپايي ايالتونو کې، د کاتوليکانو او يهوديانو تر منځ د دښمنۍ په اړه د ادګاردو مورتارا پېښه يو له ډېرو زياتو خپرو شوو بېلګو څخه ده. == منځنی ختيځ او اسلامي يهود ضديت == د مارک ارکوهن په وينا: د اسلام د ظهور پر مهال، د مسلمانانو او يهودانو تر منځ لومړۍ مخامخ کېدنه په ملګرتيا بدله شوه. کله چې د مدينې يهودو محمد(ص) ته پناه ورکړه. جګړه هغه مهال منځ ته راغله، کله چې ځينو يهودي قبيلو له محمد(ص) سره له بيعت نه انکار وکړ او د مکې د مشرکانو مرسته يې وکړه، محمد(ص) دا يهودي قبيلې وشړلې. هغه زياتوي چې، دا مخامخ کېدل يوه استثناء وه، نه  يو اصل.<ref>Cohen, Mark R. ''Under Crescent and Cross: The Jews in the Middle Ages'', [[Princeton University Press]], 1994, p. 163. {{ISBN|0-691-01082-X}}</ref> د محمد(ص) د واکمنۍ پر مهال، د مدينې له درې يهودي قبيلو څخه بنو نضير او بنو قينقاع قبېلې وشړل شوې. له بلې خوا د يهودو درېيمه قبيله بنو قريضه، د خندق په نښته کې د محمد(ص) له خوا له منځه يووړل شوه. په دې قبيله تور پورې شو چې، د مکې له دښمنانو سره يو شوي او کلابندۍ(محاصره) شول. کله چې تسليم شول، ټول بالغ سړي اعدام شول، ښځې او ماشومان مريان شول. له محمد (ص)څخه روايت شوی دی چې هغه ويلي:  ټول يهوديان او مسيحيان به، له عربو څخه وباسي، خو بيا هم دا چاره د عمر تر واکمنۍ پورې نه وه ترسره شوې.<ref name="Kister95">Kister, "The Massacre of the Banu Quraiza", p. 95f.</ref><ref name="rod213">Rodinson, ''Muhammad: Prophet of Islam'', p. 213.</ref><ref>[[Giorgio Levi Della Vida]] and [[Michael Bonner]], ''Encyclopaedia of Islam'', and Madelung, ''The Succession to Prophet Muhammad'', p. 74</ref><ref>{{Hadith USC|muslim|19|4366|usc=yes}}</ref> د روايتونو تر مخې، هغه يهوديان چې په اسلامي هېوادونو کې ژوند کوي، د ذمي حيثيت لري، په همدې اساس دوی ته اجازه ورکړل شوې وه چې، خپل مذهب عملي کړي او خپلې کورنۍ چارې په خپله اداره کړي، خو ځېنې ځانګړي شرايط پرې اېښودل شوي وو. دوی بايد مسلمانانو ته جزيه (د يو آزاد غير مسلمان نارينه پر سر ټاکل شوې ماليه) ورکړې وای. ذميان د اسلام تر واکمنۍ لاندې، له بې اهميته حيثيت څخه برخمن و. دوی ګڼې ټولنيزې او حقوقي ناتوانۍ درلودې، لکه : د وسلې نه درلودل يا په محکمه کې د هغې قضيې په اړه شاهدي نه ورکول، چې مسلمان په کې ښکېل وي. د عام باور خلاف، قرآن کريم مسلمانانو ته امر نه دی کړی، چې يهوديان د بېلوونکي لباس په اغوستلو مجبور کړي. په ۱۱۰۰ ز کال کې د یهودي مذهب پیرو عباديه ويلي دي چې دا قانون، په خپله د خليفه له خوا جوړ شوی و.<ref name="lewis1020">Lewis (1984), pp.10,20</ref><ref>Lewis (1984), pp. 9,27</ref><ref>[[Alexander Scheiber|Scheiber, A.]] (1954) "The Origins of Obadiah, the Norman Proselyte" ''Journal of Jewish Studies'' London: Oxford University Press. v.5. p.37</ref> == سرچينې او ياداښتونه == 185s2jvulh8v15vx40v1bpdruxdsnlp 0 58591 369867 369159 2026-10-13T23:04:14Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369867 wikitext text/x-wiki {{Infobox person}} '''جورج واشنګټن کارور''' (شاوخوا ۱۸۶۴ – د ۱۹۴۳ د جنورۍ ۵مه) یو امریکایی د کرنې عالم او مخترع و چې د پنبې بدیل محصولات یې دود کړل او د خاورې د خرابېدو د مخنیوي لپاره یې لارې چارې وموندې. دی د شلمې پېړۍ په لومړیو کې تر ټولو مخکښ تور پوستی عالم و. <ref name="gwcnps">{{cite web|url=http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_01.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080201171906/http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_01.htm|title=About GWC: A Tour of His Life|archive-date=February 1, 2008|publisher=[[National Park Service]]|work=[[George Washington Carver National Monument]]|quote=George Washington Carver did not know the exact date of his birth, but he thought it was in January 1864 (some evidence indicates July 1861, but not conclusively). He knew it was sometime before slavery was abolished in Missouri, which occurred in January 1865.}}</ref><ref name="GW Carver">{{cite web|url=https://www.livescience.com/41780-george-washington-carver.html|title=George Washington Carver|website=[[Live Science]]|date=7 December 2013}}</ref> کارور چې کله په ټسکېګي انستېتیوت کې ښوونکی و، د هغو خاورو د سمولو لپاره یې تخنیکونه جوړ کړل چې د پنبې د پرله‌پسې کرنې له امله خرابېږي. ده له بېوزلو کروندګرو غوښتل چې د مومپلیو او کچالو په څېر نور محصولات د ځان لپاره د خوراکي سرچینې په توګه وکري او د خپل ژوند کیفیت ښه کړي. د کروندګرو لپاره د کارور په ۴۴ عملي خپرونو کې تر ټولو مشهوره یې هغه وه چې د مومپلیو په مرسته د ۱۰۵ ډوله خوراکونو د جوړولو لارښوونې په کې وې. که څه هم ده کلونه کلونه وخت د ګڼو هغو محصولاتو پر جوړولو او دودولو تېر کړ چې له مومپلیو جوړېدل، خو یو یې هم له سوداګریزه اړخه بریالی نه‌شو.<ref>{{cite book|author=Linda O. McMurry|title=George Washington Carver: Scientist and Symbol|url=https://books.google.com/books?id=hlMkIgwg9KEC&pg=PA196|year=1982|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-503205-5|page=196}}</ref> کارور د کروندګرو د ژوند ښه کولو لپاره د خپل کار تر څنګ، د چاپېریال‌ساتنې د دودولو سرلاری هم و. ده د خپلو کارونو له امله ګڼ ویاړونه ګټلي چې یو یې د رنګین‌پوستانو د پرمختګ له ملي ټولنې (NAACP) څخه د سپینګارن (Spingarn Medal) مېډال دی. د لوړ توکمیز تضاد په دوران کې د کارور شهرت د تور پوستانو د ټولنې تر کچې لوړ و. دی د خپلو ګڼو لاسته‌راوړنو او وړتیاوو له امله د سپین‌پوستانو تر منځ هم په پراخه کچه وپېژندل شو او وستایل شو. په ۱۹۴۱ کال کې ټایم مجلې، کارور «تور پوستی لیونارډو» ونوماوه. <ref>Mark D. Hersey (2011), [https://www.questia.com/library/120080065/my-work-is-that-of-conservation-an-environmental ''My Work Is That of Conservation: An Environmental Biography of George Washington Carver''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023133222/https://www.questia.com/library/120080065/my-work-is-that-of-conservation-an-environmental |date=2020-10-23 }}, University of Georgia Press, {{ISBN|978-0820338705}}.</ref><ref name="time_article1">{{cite news|title=Black Leonardo Book|date=November 24, 1941|work=[[Time (magazine)|Time]]|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,801330,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930090502/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,801330,00.html|url-status=dead|archive-date=September 30, 2007|access-date=August 10, 2008}}</ref> == د ژوند لومړي کلونه == کارور د ۱۸۶۰مې لسیزې په لومړیو یا منځنیو کلونو کې د میسوري سیمې د نیوټن ښار په ډيامونډ ګرو کې کرېسټال پلېس ته نږدې، د غلامۍ په حالت کې وزیږېد. د زیږېدو نېټه یې نامعلومه ده او په خپله دی هم نه و پرې خبر؛ خو په میسوري کې د غلامۍ تر لغوه کېدو وړاندې وه او هغه د ۱۸۶۵ کال په جنورۍ میاشت کې د امریکا د کورنۍ جګړې په جریان کې لغوه شوه. څښتن یې «موزس کارور» یو جرمني‌الاصله امریکایی کډوال و چې د ده مور او پلار «مري او ګلیز» یې د ۱۸۵۵ کال د اکتوبر په ۹مه نېټه له ویلیم پي مک ګینس څخه د ۷۰۰ ډالرو په بیه پېرلي وو.<ref>McMurry (1982), ''George Washington Carver'', pp. 9–10.</ref><ref name="gwcnps2">{{cite web|url=http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_01.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080201171906/http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_01.htm|title=About GWC: A Tour of His Life|archive-date=February 1, 2008|publisher=[[National Park Service]]|work=[[George Washington Carver National Monument]]|quote=George Washington Carver did not know the exact date of his birth, but he thought it was in January 1864 (some evidence indicates July 1861, but not conclusively). He knew it was sometime before slavery was abolished in Missouri, which occurred in January 1865.}}</ref> جورج چې کله د یوې اونۍ و؛ دی، خور او مور یې د شپنیو یرغلګرو له‌خوا له ارکانزاس څخه وتښتول شول. د جورج ورور «جېمز» د تښتوونکو له منګولو څخه امن ځای ته ولېږدېد. خو تښتوونکو پاتې درې کسان په «کنټوکي» کې وپلورل. موزس کارور «جان بټلي» ته د دوی د پیدا کولو دنده وسپارله، خو هغه یوازې نوی زیږېدلی جورج پیدا کړ. موزس د ماشوم د بېرته ترلاسه کولو لپاره له تښتوونکو سره خبرې وکړې او بنټلي ته یې خپله حق‌الزحمه ورکړه. د غلامۍ تر لغوه کېدو وروسته موزس کارور او د هغه مېرمنې «سوسن» جورج او د هغه مشر ورور جېمز د خپلو بچیانو په توګه لوی کړل. دوی جورج وهڅاوه چې خپلو فکري فعالیتونو ته دوام ورکړي او د موزس مېرمنې «سوسن» هم ابتدايي لیکل او لوستل ور زده کړل.<ref name="Pioneers">{{citation|editor1-first=Richard|editor1-last=Rennert|others=[[Coretta Scott King]] (introduction)|title=Profiles of Great Black Americans: Pioneers of Discovery|year=1994|publisher=Chelsea House Publishers|location=New York|isbn=978-0-7910-2067-8|pages=[https://archive.org/details/pioneersofdiscov00renn/page/26 26–32]|url=https://archive.org/details/pioneersofdiscov00renn/page/26}}</ref> == لوړې زده‌کړې == کارور د کانزاس ایالت د هایلنډ ښار په «هایلنډ پوهنتون» کې تر منل کېدو وړاندې ګڼو پوهنتونونو ته د داخلې غوښتنه وسپارله. خو له دې سره سره، کله چې ورغی، د توکم په خاطر یې د ده له منلو څخه ډډه وکړه. د ۱۸۸۶ کال په اګسټ میاشت کې کارور له جې.اېف بیلر سره له هایلنډ څخه د کانزاس ایالت د نېس سیمې اډن ښار ته لاړ. ده بیلر ته نږدې د بوټو او ګلونو یوه شنه خونه او د ځمک‌پوهنې یوه مجموعه لرله او همدلته یې یو کلېم [هغه ځمکه چې کډوالو کښت پکې کړی وي او د ځان یې ګڼي] هم درلود. کارور د دغه کلېم ۱۷ جریبه (۶۹۰۰۰ متره مربع) برخه کولبه کړه او وریژې، جوار، هندي جوار، د بڼوالۍ محصولات، د مېوې ونې، ځنګلي ونې او بېلابېل نور بوټي یې پکې وکرل. همدا راز ده په ښار کې په نورو لنډمهالو یا اضافي کارونو هم عاید ګاټه او د یوه ګوروان په توګه یې کار کاوه.<ref>{{Cite book|publisher=[[Capstone Publishers|Compass Point Books]]|location=[[Minneapolis, MN]]|isbn=978-0-7565-1882-0|last=Burgan|first=Michael|title=George Washington Carver: Scientist, Inventor, and Teacher|date=2007|page=[https://archive.org/details/georgewashington0000burg/page/37 37]|url=https://archive.org/details/georgewashington0000burg/page/37}}</ref><ref>{{Cite book|publisher=[[ABC-CLIO]]|location=[[Santa Barbara, CA]]|isbn=978-0-313-34796-2|last=Kremer|first=Gary R.|title=George Washington Carver: A Biography|url=https://archive.org/details/georgewashington0000krem|date=2011|page=[https://archive.org/details/georgewashington0000krem/page/21 21]}}</ref><ref name="skyways">[http://skyways.lib.ks.us/counties/NS/gwcarver.html George Washington Carver: Scientist, Scholar, and Educator] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212103355/http://skyways.lib.ks.us/counties/NS/gwcarver.html|date=February 12, 2009}} from the "Blue Skyways" website of the [[Kansas State Library]]</ref><ref>Southeast Quarter of Section 4, Township 19 South, Range 26 West of the [[Sixth Principal Meridian]], Ness County, Kansas</ref><ref name="skyways2">[http://skyways.lib.ks.us/counties/NS/gwcarver.html George Washington Carver: Scientist, Scholar, and Educator] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212103355/http://skyways.lib.ks.us/counties/NS/gwcarver.html|date=February 12, 2009}} from the "Blue Skyways" website of the [[Kansas State Library]]</ref> کارور د ۱۸۸۸ کال په لومړیو کې د خپلو زده‌کړو لپاره د نېس ښار له بانک څخه ۳۰۰ ډالره پور ترلاسه کړ او په جون میاشت کې له دې ځایه لاړ. په ۱۸۹۰ کال کې یې د ایووا سیمې د اینډیانولا په «سیمپسون کالج» کې د هنر او پیانو په برخه کې زده‌کړې پیل کړې. د هنر استاد «اېټا باډ» یې د ګلونو او بوټو په انځورګرۍ کې وړتیا تشخیص کړه او ویې هڅاوه چې په ایمز کې د ایووا ایالت د کرنې په کالج (چې دا مهال د ایووا ایالتي پوهنتون دی) کې بوتاني [د بوټو علم] ولولي. <ref name="skyways3">[http://skyways.lib.ks.us/counties/NS/gwcarver.html George Washington Carver: Scientist, Scholar, and Educator] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212103355/http://skyways.lib.ks.us/counties/NS/gwcarver.html|date=February 12, 2009}} from the "Blue Skyways" website of the [[Kansas State Library]]</ref><ref name="simpson">{{cite web|title=George Washington Carver|url=https://simpson.edu/dunn-library/archives-special-collections/george-washington-carver|access-date=2021-02-01|publisher=[[Simpson College]]|work=Dunn Library Archives & Special Collections|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016085253/http://www.simpson.edu/library/research/carver.html|archive-date=2008-10-16|url-status=live}}</ref><ref name="simpson2">{{cite web|title=George Washington Carver|url=https://simpson.edu/dunn-library/archives-special-collections/george-washington-carver|access-date=2021-02-01|publisher=[[Simpson College]]|work=Dunn Library Archives & Special Collections|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016085253/http://www.simpson.edu/library/research/carver.html|archive-date=2008-10-16|url-status=live}}</ref> کله یې چې په ۱۸۹۱ کال کې هلته زده‌کړې پیل کړې، په ایووا ایالت کې لومړنی تور پوستی زده‌کړیال و. دی په ۱۸۹۴ کال کې له دغه کالج څخه د لېسانس په کچه فارغ شو. د ایووا ایالتي پوهنتون استادانو «جوزف باډ» او «لویس پامل» قناعت ورکړ چې د ماسټرۍ زده‌کړو ته هم دلته دوام ورکړي. کارور د راتلونکو دوو کلونو لپاره د ایووا په ازمېښتي مرکز کې د پامل تر لارښوونې لاندې څېړنه وکړه. ده په ازمېښتي مرکز کې د بوټو د رنځپوهنې او مایکولوژۍ په برخه کې څېړنه وکړه چې په ملي کچه یې د پېژندل کېدو لامل شوه او د یوه بوټي پېژندنونکي په توګه درناوی ورته وشو. ده د خپلې ماسټرۍ سند په ۱۸۹۶ کال کې ترلاسه کړ او په ایووا ایالت کې یې د لومړني تور پوستي علمي کادر په توګه تدریس وکړ.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|title=George Washington Carver Bio|website=Digital Collections, Iowa State University|language=en-us|access-date=2018-11-19|تاريخ الأرشيف=2018-02-05|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|url-status=dead|خونديځ نېټه=2018-02-05|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography}}</ref><ref name="BSthesis0">{{cite web|url=http://cdm16001.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15031coll7/id/287/|author=Geo. W. Carver|title=Plants as Modified by Man.|year=1894|لاسرسي نېټه=2021-12-15|خونديځ نېټه=2015-02-18|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20150218094553/http://cdm16001.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15031coll7/id/287/|url-status=dead|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20150218094553/http://cdm16001.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15031coll7/id/287/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218094553/http://cdm16001.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15031coll7/id/287/}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.admissions.iastate.edu/distinguished_alumni.php|title=Distinguished Alumni|website=Iowa State University, Office of Admissions|language=en|access-date=2018-11-19|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701203848/https://www.admissions.iastate.edu/distinguished_alumni.php|url-status=dead}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|url=https://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|title=George Washington Carver Bio|website=Digital Collections, Iowa State University|language=en-us|access-date=2018-11-19|تاريخ الأرشيف=2018-02-05|مسار الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|url-status=dead|خونديځ نېټه=2018-02-05|خونديځ تړی=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|خونديځ-تړی=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205021632/http://digitalcollections.lib.iastate.edu/george-washington-carver/biography}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.admissions.iastate.edu/distinguished_alumni.php|title=Distinguished Alumni|website=Iowa State University, Office of Admissions|language=en|access-date=2018-11-19|archive-date=2020-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701203848/https://www.admissions.iastate.edu/distinguished_alumni.php|url-status=dead}}</ref> که څه هم کارور ته کله ناکله د «ډاکتر» خطاب کېده، خو هېڅکله یې رسمي دوکتورا ترلاسه نه‌کړه. ده له پامل سره په یوه شخصي مکالمه کې وویل چې دا «ناسم نوم» دی او هغو کسانو ده ته د وړتیاوو په دلیل ورکړی چې د زده‌کړو په اړه یې دقیق معلومات نه‌لري. له دې سره سره، سیمپسون کالج او سیلما پوهنتون دواړو، ده ته د ژوند پر مهال افتخاري دوکتورا ورکړه او بیا وروسته ایووا ایالت هم په ۱۹۹۴ کال کې د انساني ادبیاتو دوکتورا د ده په نوم کړه.<ref name="doctorate">{{cite book|last1=Kremer|first1=Gary|title=George Washington Carver: A Biography|url=https://archive.org/details/georgewashington0000krem|date=2011|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, CA|page=[https://archive.org/details/georgewashington0000krem/page/115 115]}}</ref><ref>{{cite book|editor1-last=Kremer|editor1-first=Gary|title=George Washington Carver: In His Own Words, Second Edition|date=2017|publisher=University of Missouri Press|location=Columbia, MO}}</ref><ref>{{cite book|last1=Abrams|first1=Dennis|last2=Adair|first2=Gene|title=George Washington Carver: Scientist and Educator|url=https://archive.org/details/georgewashington00abra|date=2008|publisher=Infobase Publishing|page=[https://archive.org/details/georgewashington00abra/page/104 104]}}</ref> == ټسکېګي انستېتیوت == په ۱۸۹۶ کال کې د ټسکېګي انستېتیوت (چې دا مهال ټسکېګي پوهنتون دی) لومړني مدیر او عمومي رئیس «بوکر ټي واشنګټن» کارور د کرنې د څانګې ریاست ته ور وباله. کارور ۴۷ کاله هلته تدریس وکړ او دا څانګه یې پر یوه پیاوړي څېړنیز مرکز بدله کړه، همدا راز د خپل کار په جریان کې یې د کالج له دوو نورو رئیسانو سره هم همکاري وکړه. ده د تناوبي کرنې مېتودونه تدریس کړل، کروندګرو ته یې ګڼ داسې خرڅېدونکي محصولات ور وپېژندل چې د پنبې د پرله‌پسې کښت له امله خرابه شوې خاوره هم سمولای شي، همدا راز د کرنیزو محصولاتو (chemurgy) په اړه یې څېړنې پیل کړې او د تور پوستو زده‌کوونکو نسلونو ته یې د ځان‌بسیاینې لپاره د کرنې تخنیکونه ور زده کړل.<ref>[http://www.cr.nps.gov/museum/exhibits/tuskegee/gwcwagon.htm "The first Jesup Wagon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130128200833/http://www.cr.nps.gov/museum/exhibits/tuskegee/gwcwagon.htm |date=2013-01-28 }}, George Washington Carver Museum, Tuskegee University Historic Site, National Park Service website.</ref><ref>McMurry (1982), pp. 45–47.</ref> == اړیکې == کارور هېڅکله واده ونه‌کړ. په ۴۰ کلنۍ کې یې د یوه لومړني ښوونځي له ښوونکې «سارا ال. هانټ» سره خپله مینه څرګنده کړه چې هغه د ټسکېګي انستېتیوت د خزانه‌دار «وارن لوګان» خوښینه (د ښځې خور) وه. دغې مینې درې کاله دوام وکړ او بیا هغې په کلفورنیا کې د تدریس دنده واخیسته. کرېسټینا وېلا په ۲۰۱۵ کال کې په خپل ژوندلیک کې د هغه عاطفي اړیکو ته کتنه کړې او په دې باور ده چې کارور دوه جنسه و او د خپلې تاریخي دورې د دودونو تر اغېزې لاندې و.<ref>Kremer, Gary R., ''George Washington Carver: A Biography'', Greenwood, 2011, {{ISBN|0313347964}}, p. 68</ref><ref>Christina Vella, ''[https://books.google.com/books/about/George_Washington_Carver.html?id=CXs-CgAAQBAJ George Washington Carver: A Life]'', Southern Biography Series, Louisiana State University Press, 2015</ref> == مړینه == کارور یوه ورځ کور ته له راګرځېدو وروسته په زینو کې سخت ولوېد. خدمتګار یې د بېهوښۍ په حالت کې پیدا کړ او روغتون ته یې ورساوه. بالاخره د دغې پېښې په پایله کې د ۱۹۴۳ کال د جنورۍ میاشتې په ۵مه نېټه د وینې د کمښت له امله مړ شو او په ټسکېګي پوهنتون کې د «بوکر ټي واشنګنټن» تر څنګ خاورو ته وسپارل شو. د کارور د سپما پیسې څه باندې ۶۰،۰۰۰ ډالره وې چې ټولې یې د خپل ژوند په وروستیو کې او د مرګ پر مهال «کارور موزیم» او «جورج واشنګټن فونډېشن» ته وبښلې.<ref>{{Cite web |title=GWC {{!}} Tour Of His Life {{!}}Page 6<!-- Bot generated title --> |url=http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_06.htm |access-date=2021-12-15 |archive-date=2009-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329065039/http://www.nps.gov/archive/gwca/expanded/gwc_tour_06.htm |url-status=dead}}</ref> د ده پر قبر لیکل شوي وو: "ده کولای شول چې شهرت ته شتمني ور زیاته کړي، خو یوه ته یې هم توجه ونه‌کړه، خوښي او عزت یې له نړۍ سره په مرسته کې وموندل."<ref>{{Cite web|title=George Washington Carver|url=https://www.samford.edu/alabama-mens-hall-of-fame/inductees/Carver.html#:~:text=Carver%20was%20buried%20in%20Tuskegee,Famous%20Americans%20Series%20in%201948|website=www.samford.edu|access-date=January 18, 2021}}</ref> == سرچينې == 9i8o0hmc96vyyaacc2hymdx2not258n 0 61369 369866 365740 2026-10-13T22:51:04Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369866 wikitext text/x-wiki جاله یا بېړۍ یوه لامبو وهونکې وسیله ده چې ګڼ‌شمېر ډولونه او اندازې لري، خو په ټوله کې د کښتۍ په پرتله کوچنۍ ده. د کښتۍ اندازه او بڼه لا لویه او د بار یا مسافر وړلو ظرفیت یې لا زیات دی او د جالو د لېږدولو وړتیا لري. کوچنۍ بېړۍ، په ټولیزه توګه، د یوه [[هېواد]] کورنیو اوبولارو کې، لکه سیندونو، سمندرګیو یا ساتندویه ساحلي سیمو کې موندل کېږي. سره له‌دې ځینې یې، لکه د [[نهنګ]] د ښکار بېړۍ، د سمندرونو په چاپېریال کې د کارولو لپاره جوړې شوې وې. د نومهالي سمندري ځواک په اصطلاح کې، بېړۍ هغه کوچنۍ جاله ده چې په کښتۍ کې د لېږدولو وړ وي.<ref>{{Cite journal|last=Cutler|first=Thomas J.|date=October 2017|title=Bluejacket's Manual - Of Ships and Boats and . . .|url=https://www.usni.org/magazines/naval-history-magazine/2017/october/bluejackets-manual-ships-and-boats-and|journal=Naval History Magazine|volume=31|issue=5}}</ref> بېړۍ په بېلابېلو کچو او جوړښتونو، ټاکل شوې موخې، د لاسرسي وړ موادو یا سیمه‌ییزو دودونو ته په کتو سره جوړېږي. له جالو څخه له لرغوني پېر راهیسې ګټه اخېستل کېږي او همدا راز په ټولې نړۍ کې د حمل او نقل، کب‌نیونې او ورزش لپاره کارول کېږي. د کب‌نیونې بېړۍ، سیمه‌ییزو شرایطو سره په مطابقت کې، ګڼ‌شمېر بڼې لري. تفریحي بېړۍ، لکه د سکي بېړۍ، پانتون بېړۍ او بادبان لرونکې بېړۍ، د تفریحي موخو لپاره کارول کېږي. کور ډوله بېړۍ کېدای شي د رخصتیو یا اوږدمهالې استوګنې لپاره وکارول شي. هغو لویو کښتیو څخه، چې سمندر غاړې ته نږدې کېدلای نه‌شي، د بار د وړلو او راوړلو په موخه له باري بېړیو (لایټرونو) څخه ګټه اخېستل کېږي. د ژغورنې بېړۍ د ژغورنې او خوندیتوب په برخو کې کارول کېږي.  بېړیو ته کولای شو د انساني ځواک (لکه، په پارو او پایډل وهونکو بېړیو کې)، باد (لکه، په بادبان لرونکو بېړیو کې) او دننیو/بهرنیو موټورونو (لکه، پترولي، ډیزلې او برېښنایي موټورونه) پر مټ حرکت ورکړو. == تاریخ == وروسته له‌دې چې کابو یو میلیون کاله دمخه «پر پښو ولاړ انسان» د وچو ترمنځ له تنګیو څخه د تېرېدو لپاره له بېړیو څخه کار اخېستل پیل کړل، تر تاریخ دمخه پېر کې له بېړیو څخه د حمل او نقل وسیلې په توګه کار اخېستل کېده. له یو شمېر شواهدو څخه (د بېلګې په توګه: په اسټرالیا کې کابو ۴۰،۰۰۰ کاله دمخه استوګنه، په کرېت کې د کابو ۱۳۰،۰۰۰ کلنو او د فلورس په ټاپو کې د ۹۰۰،۰۰۰ کلنو اړوند موندنې) معلومېږي چې د تاریخ دمخه پېر کې له بېړیو څخه کار اخېستل کېده. داسې اټکل کېږي چې تر ټولو پخوانۍ بېړۍ «ناړه وزمه بېړۍ (dugout)» دي او د لرغون‌پېژندنې له پلټنو څخه لاس‌ته راغلي معلومات ښیي چې تر ټولو لرغونې بېړۍ کابو ۷،۰۰۰ تر ۱۰،۰۰۰ کاله پخوا شتون درلود. د نړۍ تر ټولو موندل شوې بېړۍ «د پېسې جاله» ده چې په هالنډ کې پیدا شوې ده او یوه «ناړه وزمه بېړۍ» ده چې له سارانۍ صبر ونې څخه د ۸۲۰۰ او ۷۶۰۰م‌ز کلونو ترمنځ جوړه شوې ده. دغه جاله د هالند د اسېن ښار په درېنت موزیم کې نندارې ته وړاندې شوې ده. د دې ترڅنګ، ګڼ‌شمېر نورې «ناړه وزمه بېړۍ» هم بیاموندل شوې دي. بل ډول جالې کابو ۸،۰۰۰ کاله پخوا مخینه لري. له نی څخه جوړه شوې ۷،۰۰۰ کلنه سمندري بېړۍ د کویټ په H3 مېنه کې موندل شوې ده. له بېړیو څخه د ۴،۰۰۰ او ۳،۰۰۰م‌ز کلونو ترمنځ په سومر، لرغوني مصر او د هند په سمندر کې کار اخېستل کېده.<ref name="Te Ara Encyclopedia of New Zealand – Te Ara Encyclopedia of New Zealand 2019">{{cite web|title=Ancient voyaging in Near Oceania|website=Te Ara Encyclopedia of New Zealand – Te Ara Encyclopedia of New Zealand|date=2019-02-20|url=https://teara.govt.nz/en/pacific-migrations/page-2|access-date=2021-08-18}}</ref><ref name="Vaucher 2012">{{cite web|last=Vaucher|first=Jean|title=Prehistoric Craft|website=Université de Montréal|date=2012-01-08|url=http://www.iro.umontreal.ca/~vaucher/History/Ships/Prehistoric_Craft/#index|access-date=2021-08-18}}</ref><ref name="d1">{{cite book|title=World system history: The social science of long-term change|url=https://archive.org/details/worldsystemhisto0000unse|year=2000|publisher=Routledge|location=London [u.a.]|isbn=978-0-415-23276-0|edition=1|editor=Robert A. Denemark|page=[https://archive.org/details/worldsystemhisto0000unse/page/208 208]}}</ref><ref name="Plakias2010">{{cite web|title=Plakias Survey Finds Mesolithic and Palaeolithic Artifacts on Crete|publisher=www.ascsa.edu.gr|url=http://www.ascsa.edu.gr/index.php/news/newsDetails/plakias-survey-finds-stone-age-tools-on-crete/|access-date=2011-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221001071049/https://www.ascsa.edu.gr/index.php/news/newsDetails/plakias-survey-finds-stone-age-tools-on-crete/|archivedate=2022-10-01|url-status=dead}}</ref><ref>[http://archive.archaeology.org/9805/newsbriefs/mariners.html First Mariners – Archaeology Magazine Archive]. Archive.archaeology.org. Retrieved on 2013-11-16.</ref><ref name="McGrail11">{{cite book|last=McGrail|first=Sean|title=Boats of the World|url=https://archive.org/details/boatsofworldfrom0000mcgr|publisher=Oxford University Press|year=2001|location=Oxford, UK|page=[https://archive.org/details/boatsofworldfrom0000mcgr/page/11 11]|isbn=978-0-19-814468-7}}</ref><ref name="Van der Heide">{{cite book|last=Van der Heide|first=G.D.|title=Scheepsarcheologie in Nederland|trans-title=Archeology of ships in the Netherlands|publisher=Strengholt|year=1974|location=[[Naarden]]|page=507}}</ref><ref name="Boat of Pesse">{{cite web|title=World's oldest boat|url=http://www.drentsmuseum.nl/collections/archaeology.html|access-date=2013-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529221723/http://www.drentsmuseum.nl/collections/archaeology.html|archive-date=2013-05-29|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|last1=Pohjanpalo|first1=Jorma|title=The sea and man|url=https://books.google.com/books?id=l5YZAQAAIAAJ|others=Translated by Diana Tullberg|location=New York|isbn=978-0812813036|publisher=Stein and Day|publication-date=1970|page=25|access-date=2015-11-05|quote=The oldest raft structures known are at least 8,000 years old.|year=1970}}</ref><ref name="chinaorg2002">{{cite web|title=Oldest Boat Unearthed|publisher=China.org.cn|url=http://lanzhou.china.com.cn/english/travel/50131.htm|access-date=2008-05-05|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090102183359/http://lanzhou.china.com.cn/english/travel/50131.htm|archive-date=2009-01-02}}</ref><ref name="McGrail431">{{cite book|last=McGrail|first=Sean|title=Boats of the World|url=https://archive.org/details/boatsofworldfrom0000mcgr|publisher=Oxford University Press|year=2001|location=Oxford, UK|page=[https://archive.org/details/boatsofworldfrom0000mcgr/page/431 431]|isbn=978-0-19-814468-7}}</ref><ref name="italy2005">{{cite web|title=8,000-year-old dug out canoe on show in Italy|publisher=Stone Pages Archeo News|url=http://www.stonepages.com/news/archives/001511.html|access-date=2008-08-17}}</ref><ref name="Lawler2002">{{cite journal|last=Lawler|first=Andrew|title=Report of Oldest Boat Hints at Early Trade Routes|journal=Science|volume=296|issue=5574|pages=1791–1792|date=June 7, 2002|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/summary/296/5574/1791|doi=10.1126/science.296.5574.1791|access-date=2008-05-05|pmid=12052936|s2cid=36178755}}</ref><ref name="McGrail17">{{cite book|last=McGrail|first=Sean|title=Boats of the World|url=https://archive.org/details/boatsofworldfrom0000mcgr|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2001|location=Oxford, UK|pages=[https://archive.org/details/boatsofworldfrom0000mcgr/page/17 17]–18|isbn=978-0-19-814468-7}}</ref><ref name="d12">{{cite book|title=World system history: The social science of long-term change|url=https://archive.org/details/worldsystemhisto0000unse|year=2000|publisher=Routledge|location=London [u.a.]|isbn=978-0-415-23276-0|edition=1|editor=Robert A. Denemark|page=[https://archive.org/details/worldsystemhisto0000unse/page/208 208]}}</ref> د سند درې تمدن او بین‌النهرین ترمنځ سوداګرۍ کې، بېړۍ خورا زیات ارزښت درلود. د سند درې په بېلابېلو لرغونو سیمو کې د بېړیو د ګڼ‌شمېر موډلونو شواهد او نښې ترلاسه شوې دي. د اورو بېړۍ په بېپور کې (د سویل‌لوېدیځ هند د کېرالا د سویلي کالیکوټ یو کلی) جوړېدلې. دغه لویې کښتۍ یوازې د سګوان ونې له لرګي څخه جوړېدلې او په یوه وخت کې یې د ۴۰۰ ټُنو بار د لېږدولو وړتیا درلوده. لرغونو عربانو او یونانیانو له ورته بېړیو څخه د سوداګریو کښتیو په توګه کار اخېست. <ref name="McGrail251">{{cite book|last=McGrail|first=Seán|title=Boats of the world: From the Stone Age to medieval times|year=2004|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-927186-3|edition=Paperback|page=251}}</ref><ref name="McGrail">{{cite book|last=McGrail|first=Seán|title=Boats of the world : From the Stone Age to medieval times|year=2004|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-927186-3|edition=Paperback|pages=50–51}}</ref><ref>{{cite web|url=http://historicalleys.blogspot.com/2009/02/dhows-of-beypore.html|title=Beypore History – The Dhows of Beypore|publisher=historicalleys.blogspot.com|date=6 February 2009}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y_C1CwAAQBAJ&q=The+ancient+Arabs+and+Greeks+used+such+boats+as+trading+vessels.&pg=PT9|title=Ancient and Modern Ships – Part I. Wooden Sailing-Ships|isbn=9781473360624|last1=Holmes|first1=George C|date=2016-03-09}}</ref> د هېرودوت، لوی پلیني او سترابون له لیکنو څخه معلومېږي چې بېړۍ د سوداګرۍ، سفر او نظامي په موخو کارول کېدلې. <ref name="McGrail2">{{cite book|last=McGrail|first=Seán|title=Boats of the world : From the Stone Age to medieval times|year=2004|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-927186-3|edition=Paperback|pages=50–51}}</ref> == ډولونه == بېړۍ په درېیو سترو ډولونو باندې وېشلای شو: # بې‌سون توکو یا د انساني ځواک پر مټ حرکت لرونکې بېړۍ: دغه ډول بېړیو کې هغه جالې شاملېږي چې په یوه لورې مخ په کوزه خوا حرکت لري. د بې‌سون توکو بېړیو بېلګې کوچنۍ جالې، کایاک، ګوندولا او د پونټ په څېر هغه بېړۍ دي چې د میلو پر مټ حرکت کوي. # بادباني بېړۍ: هغه بېړۍ دي چې په ټولیزه توګه د بادبانونو پر مټ حرکت کوي. # موټوري بېړۍ: هغه بېړۍ دي چې د انجن په څېر میخانیکي وسیلو پر مټ حرکت کوي. ګڼ‌شمېر لویو کښتیو ته بېړۍ ویل کېږي. اوبتل (تحت‌البحري) بېړۍ یې سترې بېلګې دي. د کښتیو نور ډولونه چې له پخوا راهیسې بېړۍ نومول شوې دي، په سترو سمندرګیو کې بار وړونکې بېړۍ، نهري بېړۍ، او ماکو (فېري بېړۍ) دي. که څه هم دغه کښتۍ ډېر لویې دي او کولای شي نورې بېړۍ او درانه بارونه حمل او نقل کړي، خو د یوه هېواد کورنیو اوبولارو یا ساتندویه ساحلي اوبو کې ورڅخه کار اخېستل کېږي.<ref>{{Cite web|last=Chief of Naval Operations|author-link=Chief of Naval Operations|date=March 2001|title=The Saga of the Submarine: Early Years to the Beginning of Nuclear Power|url=http://www.navy.mil/navydata/cno/n87/history/subsaga5.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114164154/http://www.navy.mil/navydata/cno/n87/history/subsaga5.html|archive-date=January 14, 2009|access-date=2008-10-03|publisher=United States Navy}}</ref><ref name="Williams">{{Citation|last=Williams|contribution=Vessel|editor4-last=Garland|editor3-first=Thomas Johnson|editor3-last=Michie|editor2-first=Charles Frederic|editor2-last=Williams|publisher=Edward Thompson Company|series=The American and English Encyclopædia of Law|first=Charles Frederic|editor-first=John Houston|editor-last=Merrill|year=1895|page=440|volume=28|url=https://books.google.com/books?id=2TlJAAAAYAAJ&pg=PA440|title=Utmost care to Watercourses|editor4-first=David Shephard}}</ref> == جوړوونکي مواد == د نولسمې پېړۍ تر نیمایي پورې ډېري بېړۍ له طبیعي مواد، په تېره بیا لرګیو څخه جوړېدلې؛ سربېره پر دې د یوشمېر بېړیو په جوړښت کې نی او د نباتاتو پوست یا د ژویو څرمن هم کارول کېده. د پخوانیو بېړیو بڼې، د نی په مرسته جوړې شوې بېړۍ (چې په لرغوني مصر کې لېدل شوې دي)، د birch په نامه ونې له پوست څخه جوړې شوې جالې، د ژویو له څرمن څخه جوړ شوي کایاکونه او کوراکول او هغه ناړه وزمه بېړۍ دي چې د ونې له یوې کوندې څخه جوړې شوې دي.<ref>{{cite book|last=Streever|first=Bill|title=Cold: Adventures in the World's Frozen Places|url=https://archive.org/details/coldadventuresin00stre|url-access=registration|location=New York|publisher=Little, Brown and Company|year=2009|page=[https://archive.org/details/coldadventuresin00stre/page/154 154]|isbn=9780316042918}}</ref> د نولسمې پېړۍ په نیمایي کې داسې بېړۍ رامنځ‌ته شوې چې په جوړښت کې یې اوسپنه یا پولاد کارول شوی ؤ خو لا هم له تختو او لرګیو څخه په‌کې کار اخېستل کېده. په ۱۸۵۵ز کې د فرانسویانو له‌خوا د فېروسېمنټ په نامه د بېړۍ جوړښت رامنځ‌ته شو. په دغه سیسټم کې د یوې بېړۍ چوکاټ له اوسپنیز یا پولادي سیمونو څخه جوړېږي او شاوخوا یې په سېمنټو پوښل کېږي او د لا ټینګولو لپاره یې دیوالي کوچني استنادونه او ورته دنني جوړښتونه په پام کې نیول کېږي. دغه بېړۍ ډېرې پياوړې خو درنې دي، په اسانۍ سره ترمیمېږي او که جوړښتي سیمونه یې په سمه توګه وتړل شي، نو د اوبو د نفوذ لاره به یې بنده شي. څرنګه چې د بریتانیا او اروپا له ځنګلي ونو څخه د لرګي کښتیو د چوکاټ جوړولو د تامین په موخه کارول کېدلې او د بسمر پروسس کولو لړۍ (چې نوموړې اختراع په ۱۸۵۵ز کې ثبت شوه) د اوسپنې قیمت راښکته کړ او په پایله کې اوسپنیزې او پولادي کښتۍ او بېړۍ لا متداولې شوې. په ۱۹۳۰ز لسیزه کې، بېړۍ په بشپړه توګه، له چوکاټه نیولې تر نکل‌کاري پورې له پولاد څخه جوړېدلې، نو په صنعتي کارونو او کب‌نیونه کې یې د لرګي کښتیو ځای ونیوه. په تفریحي بېړیو کې لا هم د اوسپنې او پولاد کارول هومره معمول نه‌وو. په ۱۸۹۵ز کې و.ھ. مولینز له ګالوانیزه شوې اوسپنې څخه پولادي بېړۍ تولید کړې چې په ۱۹۳۰ز کې د تفریحي بېړیو په صنعت کې د نړۍ تر ټولو ستر تولیدوونکی ؤ. د دې ترڅنګ، مولینز له ۱۸۹۵ تر ۱۸۹۹ز پورې او بیاځلي په ۱۹۲۰ز لسیزه کې المونیمي بېړۍ تولیدولې او د شلمې پېړۍ په نیمایي کې په صنعت کې د المونیم کارونې خورا زیات ارزښت پيدا کړ. که څه هم المونیمي الیاژونه د پولاد په پرتله خورا ګران دي، خو د المونیم داسې الیاژونه شته دي چې په مالګینو اوبو کې نه‌خرابېږي او سربېره پر دې چې المونیمي بېړۍ د پولادي بېړیو په پرتله سپکې دي، ورته وزن لرونکی بار لېږدولای شي.<ref>WH Mullins boat history, Salem Ohio</ref> د ۱۹۶۰ز لسیزې په نیمایي کې له فایبرګلاس څخه (چې د «ګلاس‌فایبر» په توګه هم پېژندل کېږي) جوړې شوې بېړۍ، په ځانګړې توګه د تفریحي بېړیو په صنعت کې مشهوره شوې. فایبرګلاس په بریتانیا کې د «GRP» (د ښیښې په وسیله غښتلی شوی پلاستیک) او په متحده ایالاتو کې د «FRP» (د فایبر په وسیله غښتلی شوی پلاستیک) په نومونو پېژندل کېږي. فایبرګلاسي بېړۍ ډېرې غښتلې دي، زنګ نه‌نیسي، نه ورستېږي او نه هم خرابېږي؛ خو جوړښتي تخریب یې د لمر وړانګې له‌امله رامنځ‌ته کېدونکی دی او د تودوخې پر وړاندې یې د مقاومت کچه راټیټېږي. فایبرګلاسي جوړښتونه د ساندویچ‌ډوله ټوټو په مرسته لا ټینګېدلای شي، چې په داسې حالت کې فایبرګلاس د باسلا یا فوم په څېر یوې سپک‌وزنې هستې په وسیله پېچل کېږي.<ref>.. as in the [[Iroqois]] [[catamaran]]</ref> سړه بڼه ورکونه د جوړولو یوه نومهاله لار ده، چې په‌کې له لرګي څخه د جوړښتي توکي په توګه کار اخېستل کېږي. په سړې بڼه ورکونه کې، د لرګیو خورا نرۍ پترې د یوه قالب پر مخ سره تړل کېږي. هر یو قشر یې د کنډ په وسیله پوښول کېږي او وروسته پرې متناوب جهت‌لرونکي قشر خورېږي. د کنډ تر وچېدلو او کلکېدلو پورې، وروستني قشرونه کېدای شي د سټپلر شي یا په میخانیکي توګه مخکنیو قشرونو سره وتړل شي. == سرچينې == eqpi8n3e5uphkf42gy33i6d6dd05yaa 0 68870 369870 296133 2026-10-14T02:45:40Z InternetArchiveBot 24283 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 369870 wikitext text/x-wiki  {{جنسي تېری}} '''قانوني جنسي تېری''' د [[جنسي تېری|جنسي تېري]] یو ډول دی په کوم کې چې یو شخص د جنسي اړیکو لپاره د قانوني رضایت سن څخه کم عمر لري. <ref name="ojjdp">{{Cite web |title=Statutory Rape Known to Law Enforcement |url=http://www.ncjrs.gov/pdffiles1/ojjdp/208803.pdf |access-date=2008-03-24 |publisher=U.S. Department of Justice - Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention |format=PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021131957/http://www.ncjrs.gov/pdffiles1/ojjdp/208803.pdf |archivedate=2007-10-21 |url-status=dead}}</ref> يانې دا هغه حالت دی چې يو نر يا ښځه په خپله خوښه له بل چا سره اړيکې ټينګوي، خو د ده عمر له هغه حالت څخه چې قانون د بلوغيت (قانوني سن ) لپاره شرط کړی دی، کم وي، چې دا سن په ځينو هېوادونو کې اووه لس کلني، په ځينو کې اته لس کلني او په ځينو کې نولس کلنۍ سن دی. {{سيکس او قانون}} == پايڅوړ == {{لړسرچينې}} [[وېشنيزه:جنسي اړيکې]] [[وېشنيزه:سيکس او قانون]] kq37kw6hf1ez34xj9uukq9rcdnxt2m4 3 87782 369862 2026-10-13T17:13:47Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369862 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=راسح}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۱۳ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۷:۱۳ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) beuxtc8pwbdsbgc6adjuzkq9v83u0gq 3 87783 369863 2026-10-13T19:17:07Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369863 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=جمال شه}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۱۳ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۹:۱۷ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) h1x32ov7ygrdut21velm0yuj8q0eutp 3 87784 369864 2026-10-13T20:01:16Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369864 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=Abdul Samad Hotak}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۱۳ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۲۰:۰۱ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) dgx6j92vzp8u1luowdz2j16ha38rg2y