ويکيپېډيا pswiki https://ps.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8C_%D9%85%D8%AE MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter رسنۍ ځانگړی خبرې اترې کارن د کارن خبرې اترې ويکيپېډيا د ويکيپېډيا خبرې اترې دوتنه د دوتنې خبرې اترې مېډياويکي د مېډياويکي خبرې اترې کينډۍ د کينډۍ خبرې اترې لارښود د لارښود خبرې اترې وېشنيزه د وېشنيزې خبرې اترې تانبه د تانبې خبرې اترې مهال‌ليک د مهال‌ليک خبرې اترې چلنوال د چلنوال خبرې اترې پېښه د پېښې خبرې اترې 0 50322 369958 249743 2026-10-22T09:02:05Z شاه زمان پټان 26102 شاه زمان پټان د [[اړي وندونه ( Affix):]] مخ [[اړي وندونه]] ته ولېږداوه 249743 wikitext text/x-wiki تاړي هغه نا خپلواک يا تړلي او مقيد مورفيمونه دي، چې د ازادو مورفيمونو سره د يو ځايوالي او يوځايوالي په صورت کې مانا او مفهوم څرګندېږي. تاړي يا وندونه په دوه ډوله دي: ۱_ مختاړی ( Affix) ۲_ وروستاړی ( Saffix) ۱_ مختاړی ( Affix): هغه تاړي دي، چې هميشه د کلمو يا خپلواکو مورفيمونو د مخه يوځای راځي او د هغوی مانا تغير ورکوي، لکه: بې ازاره، بې درده، بې درمانه، نا اهله، نا سازه، نا کاره، ناپوهه او داسې نور.... ۲_ وروستاړي (Saffix): هغه مورفيمونه دي، چې د کلمو له پای سره نښلي او نوې مانا او مشتق جوړوي. په پښتو ژبه کې په دوه ډوله دي: ۱_ صرفي وروستاړي ۲_ کلمه جوړونکي وروستاړي ۱_ صرفي وروستاړي لکه: (ام، ې، ي...، ځم، ځې، ځي..) ۲_ کلمه جوړونکي وروستاړي لکه( وال، زي، ګی.. پکتياوال، دولت زی، کورګی..) کلمه جوړونکي وروستاړي په پښتو ژبه کې ډېر دي، خو دلته به يې ډولونه او بېلګې واويو: ۱_ نسبت وروستاړي: چې يو نوم، قوم، ځای، وخت، جنس او نورو ته نسبت ورکوي، لکه: وال، خېل، زی،نی، ييز). ۱_ وال= کليوال_ مينوال. ۲_ خېل= زاخېل، مندوخېل. ۳_زی= احمدزی، دولت زی. ۲_ صغيري وروستاړي: ګوټی، ټی،اک، ګی. لکه: کتاب ګوټی، کوچنوټی، تورک، زويک، غټګی،تورګی..) ۳_ مکان وروستاړي: چې له نښلېدو يې د يو عمل اجرا کېدو ځای په لاس راځي، لکه: ۱_ ځی+لوست= لوست ځی. ۲_ پوهنه+ ځی= پوهنځی. ۳_ وسله+ تون=وسله تون. ۴_ درمل + تون= درملتون. ۵_ اور+ غالی= اور غالی. ۶_ لوب+ غالی= لوبغالی. ليکوال: عابد الله حافظ د ژبژغورنې غورځنګ 45u368deiuqsh7eluzf7y116rnzbm46 2 83726 369956 352752 2026-10-21T20:30:23Z Shahzeb Rehman 36448 /* */ 369956 wikitext text/x-wiki پښتو ژبه او مصنوعي ځيرګتيا پښتو اوسمهال ډېره په چټکۍ سره پرمختګ کوي. پښتو کره ليکلو لپاره مصنوعي ځيرګتيا ډېره اړينه ده. 3o83fy1n64gcml55vbmwkddbxndo898 3 87799 369952 2026-10-21T12:36:16Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369952 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=صافی22}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۲:۳۶ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) fmpivds1t5wjkglkzad4mbtokcit2q0 0 87800 369953 2026-10-21T20:24:26Z Shahzebktj 41052 نوی مضمون: رحمان بابا 369953 wikitext text/x-wiki رحمان بابا، چې اصلي نوم یې عبدالرحمان مهمند و، د پښتو ژبې نومیالی صوفي شاعر و. هغه له ۱۶۳۲ زېږديز کال څخه تر ۱۷۰۶ زېږديز کال پورې ژوند کړی دی. نوموړی د مغلو د واکمنۍ پر مهال د پېښور په سیمه کې اوسېده او د خوشحال خان خټک هممهالی و. رحمان بابا د پښتو ادب له سترو شاعرانو څخه ګڼل کېږي. د هغه په شاعرۍ کې د الله مینه، عرفان، انسانیت او نېک اخلاقو ته بلنه ورکړل شوې ده. پښتانه د هغه له شاعرۍ او شخصیت سره ځانګړې مینه او درناوی لري. == ژوند == عبدالرحمان مهمند د پېښور ښار ته نږدې په بهادر کلي کې زېږېدلی و. هغه د مهمندو د غوریاخېلو له څانګې څخه و او د پلار نوم یې عبدالستار و. پلار یې د سیمې له نومیالیو خانانو څخه و. رحمان بابا د خپل وخت له نومیالیو عالمانو څخه د دیني پوهنې، فقهې او تصوف زده کړې وکړې. هغه له ځوانۍ څخه د دنیا له شتمنیو او ظاهري ښایستونو سره ډېره مینه نه لرله. زهد، عبادت، ځان‌سمونه او د نفس کابو کول یې د ژوند لاره وه. د هغه د دیندارۍ، پرهېزګارۍ او ښو اخلاقو له امله خلکو ورته د «بابا» نوم ورکړ، او وروسته په همدې نوم مشهور شو. == شاعري == د رحمان بابا شاعري په ساده، خوږه او روانه پښتو ده، خو ماناوې یې ډېرې ژورې دي. هغه په خپلو شعرونو کې د الله مینه، د دنیا بې‌ثباتي، د نفس پر وړاندې مبارزه، نېک اخلاق او د انسانانو سمون بیان کړی دی. رحمان بابا له شتمنۍ، کبر او ځان‌لویۍ څخه کرکه څرګندوله. هغه تر ظاهري شتمنۍ ساده ژوند غوره ګاڼه او د انسان رښتینی ارزښت یې په ښو اخلاقو، عاجزۍ او پاک نیت کې لیده. رحمان بابا ته د پښتو ژبې «حافظ شیرازي» هم ویل کېږي. هغه د خوشحال خان خټک هممهالی و، خو د دواړو د شاعرۍ لارې سره توپیر لري. د خوشحال خان په شاعرۍ کې مېړانه، خپلواکي او ننګ څرګند ځای لري، خو د رحمان بابا په شاعرۍ کې مینه، سوله، عاجزي او عرفان ډېر څرګند دي. == دېوان == د رحمان بابا د شعرونو ټولګې ته «دېوان» ویل کېږي. په دېوان کې یې ۳۴۳ غزلې راغونډې شوې دي. د رحمان بابا دېوان تر ۱۷۲۸ زېږديز کال پورې په لاس په لاس ګرځېده. د هغه د دېوان په لاس‌لیکلو نسخو کې د نړۍ په بېلابېلو کتابتونونو کې ساتل شوې نسخې هم شته. د پېښور په پښتو اکېډمۍ کې لس، د برېټانیا په کتابتون کې څلور او د پاریس په ملي کتابتون کې درې نسخې یادې شوې دي. د رحمان بابا دېوان لومړی ځل په ۱۸۷۷ زېږديز کال کې د ټي. پي. هیوز له خوا په لاهور کې چاپ شو. دغه چاپ د هغه د شاعرۍ د خپرېدو او پېژندنې په برخه کې مهم ځای لري. == مزار == رحمان بابا په ۱۷۰۶ زېږديز کال کې له نړۍ سترګې پټې کړې. مزار یې د پېښور ښار سوېل لوري ته د هزارخوانۍ په سیمه کې دی. هر کال د هغه د مزار په کلنۍ غونډه کې زرګونه مینه‌وال او درناوی کوونکي ګډون کوي. په ۲۰۰۹ زېږديز کال کې وسله‌والو د رحمان بابا پر مزار برید وکړ. وروسته مزار بېرته ورغول شو. == سرچینې == * انګرېزۍ ويکيپېډيا: رحمان بابا * اردو ويکيپېډيا: رحمان بابا 11olu31xjo1x6rgcixxssktsid86xah 369955 369953 2026-10-21T20:29:40Z Shahzebktj 41052 انځور ورګډ شو 369955 wikitext text/x-wiki [[دوتنه:Detail of Pashtun Sufi poet Rahman Baba from a manuscript painting, commissioned by Abdullah Khan Alkozai, 1798.jpg|بټنوک|کيڼ|300px|رحمان بابا — د ۱۷۹۸ زېږديز کال د يوې لاس‌ليکلې نقاشۍ څخه]] رحمان بابا، چې اصلي نوم یې عبدالرحمان مهمند و، د پښتو ژبې نومیالی صوفي شاعر و. هغه له ۱۶۳۲ زېږديز کال څخه تر ۱۷۰۶ زېږديز کال پورې ژوند کړی دی. نوموړی د مغلو د واکمنۍ پر مهال د پېښور په سیمه کې اوسېده او د خوشحال خان خټک هممهالی و. رحمان بابا د پښتو ادب له سترو شاعرانو څخه ګڼل کېږي. د هغه په شاعرۍ کې د الله مینه، عرفان، انسانیت او نېک اخلاقو ته بلنه ورکړل شوې ده. پښتانه د هغه له شاعرۍ او شخصیت سره ځانګړې مینه او درناوی لري. == ژوند == عبدالرحمان مهمند د پېښور ښار ته نږدې په بهادر کلي کې زېږېدلی و. هغه د مهمندو د غوریاخېلو له څانګې څخه و او د پلار نوم یې عبدالستار و. پلار یې د سیمې له نومیالیو خانانو څخه و. رحمان بابا د خپل وخت له نومیالیو عالمانو څخه د دیني پوهنې، فقهې او تصوف زده کړې وکړې. هغه له ځوانۍ څخه د دنیا له شتمنیو او ظاهري ښایستونو سره ډېره مینه نه لرله. زهد، عبادت، ځان‌سمونه او د نفس کابو کول یې د ژوند لاره وه. د هغه د دیندارۍ، پرهېزګارۍ او ښو اخلاقو له امله خلکو ورته د «بابا» نوم ورکړ، او وروسته په همدې نوم مشهور شو. == شاعري == د رحمان بابا شاعري په ساده، خوږه او روانه پښتو ده، خو ماناوې یې ډېرې ژورې دي. هغه په خپلو شعرونو کې د الله مینه، د دنیا بې‌ثباتي، د نفس پر وړاندې مبارزه، نېک اخلاق او د انسانانو سمون بیان کړی دی. رحمان بابا له شتمنۍ، کبر او ځان‌لویۍ څخه کرکه څرګندوله. هغه تر ظاهري شتمنۍ ساده ژوند غوره ګاڼه او د انسان رښتینی ارزښت یې په ښو اخلاقو، عاجزۍ او پاک نیت کې لیده. رحمان بابا ته د پښتو ژبې «حافظ شیرازي» هم ویل کېږي. هغه د خوشحال خان خټک هممهالی و، خو د دواړو د شاعرۍ لارې سره توپیر لري. د خوشحال خان په شاعرۍ کې مېړانه، خپلواکي او ننګ څرګند ځای لري، خو د رحمان بابا په شاعرۍ کې مینه، سوله، عاجزي او عرفان ډېر څرګند دي. == دېوان == د رحمان بابا د شعرونو ټولګې ته «دېوان» ویل کېږي. په دېوان کې یې ۳۴۳ غزلې راغونډې شوې دي. د رحمان بابا دېوان تر ۱۷۲۸ زېږديز کال پورې په لاس په لاس ګرځېده. د هغه د دېوان په لاس‌لیکلو نسخو کې د نړۍ په بېلابېلو کتابتونونو کې ساتل شوې نسخې هم شته. د پېښور په پښتو اکېډمۍ کې لس، د برېټانیا په کتابتون کې څلور او د پاریس په ملي کتابتون کې درې نسخې یادې شوې دي. د رحمان بابا دېوان لومړی ځل په ۱۸۷۷ زېږديز کال کې د ټي. پي. هیوز له خوا په لاهور کې چاپ شو. دغه چاپ د هغه د شاعرۍ د خپرېدو او پېژندنې په برخه کې مهم ځای لري. == مزار == رحمان بابا په ۱۷۰۶ زېږديز کال کې له نړۍ سترګې پټې کړې. مزار یې د پېښور ښار سوېل لوري ته د هزارخوانۍ په سیمه کې دی. هر کال د هغه د مزار په کلنۍ غونډه کې زرګونه مینه‌وال او درناوی کوونکي ګډون کوي. په ۲۰۰۹ زېږديز کال کې وسله‌والو د رحمان بابا پر مزار برید وکړ. وروسته مزار بېرته ورغول شو. == سرچینې == * انګرېزۍ ويکيپېډيا: رحمان بابا * اردو ويکيپېډيا: رحمان بابا re8lrxym43vahfetp9kbnhmj5ncp935 3 87801 369954 2026-10-21T20:24:27Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369954 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=Shahzebktj}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۲۰:۲۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) ga6t9xklcespr9e1475ryhc3u6jl62f 0 87802 369957 2026-10-21T21:36:01Z Shahzebktj 41052 نوی مضمون: حمزه شينواری 369957 wikitext text/x-wiki امير حمزه خان شينواری (۱۹۰۷–۱۹۹۴)، چې په «حمزه بابا» مشهور دی، د پښتو ژبې نوموتی شاعر، نثرليکوال او ډرامه ليکونکی و. هغه ته د «پښتو غزل بابا» لقب ورکړل شوی، ځکه چې پښتو غزل يې له لرغوني دود څخه نوي پړاو ته ورسوله او د پښتو ادب د «خيبر مکتب» بنسټ يې کېښود. د هغه شعرونه د پېښور پوهنتون د ماسټرۍ په کچه هم تدريسېږي. == ژوند == حمزه شينواری په ۱۹۰۷ کال کې د خيبر د لنډي کوتل په سيمه کې زېږېدلی و. د پلار نوم يې ملک بازمير خان و. لومړنۍ زده کړې يې په خپله سيمه کې وکړې، بيا د پېښور په اسلاميه کالجيټ ښوونځي کې شامل شو، خو زده کړې يې بشپړې نه کړې. هغه څه موده د اورګاډي په اداره کې دنده ترسره کړه، خو وروسته يې دا دنده پرېښوده. حمزه بابا د خواجه سيد عبدالستار شاه مريد و. د هغه په لارښوونه يې له اردو شاعرۍ څخه پښتو شاعرۍ ته مخه کړه؛ ځکه تر دې وړاندې يې شعرونه په اردو ژبه ويل. == ادبي هڅې == حمزه بابا د خوشحال خان خټک او ميرزا خان انصاري له شاعرۍ څخه اغېز اخيستی و، خو پښتو غزل ته يې خپل نوی رنګ، نوې موضوعګانې او نوی سبک ورکړ. له همدې امله د لرغونې او نوې پښتو شاعرۍ تر منځ د يوه پله په توګه پېژندل کېږي. نذير شينواری، خاطر اپريدي او خيبر اپريدي د خيبر مکتب له هغو نوموتو شاعرانو څخه وو چې د حمزه بابا له ادبي لارې سره يې تړاو درلود. حمزه بابا يوازې شاعر نه و، بلکې د پاکستان راډيو لپاره يې ګڼې سمونيزې او ټولنيزې ډرامې هم ليکلې. د پښتو د لومړي فلم «ليلی مجنون» سندرې او خبرې اترې هم ده ليکلې وې. هغه د «بزمِ ادب» له بنسټګرو څخه و. دا ادبي ټولنه په ۱۹۵۰ کال کې له «اولسي ادبي جرګې» سره يوځای شوه او حمزه بابا يې مشر شو. د هغه دا مشهور شعر د ده د ادبي مقام څرګندونه کوي: ستا په اننګو کې د حمزه د وينو سره دي ته شوې د پښتو غزله ځوان، زه دې بابا کړم == کتابونه == * غزونې: د شعرونو ټولګه * د زړه آواز: د نعتونو ټولګه * تجليات: نثري اثر * ژوند: نثري اثر * د افغانستان سفرنامه: د سفر يادښتونه حمزه بابا د علامه اقبال دوه مشهور آثار، «جاويد نامه» او «ارمغان حجاز» هم پښتو ته ژباړلي دي. == مړينه == حمزه بابا د ۱۹۹۴ کال د فبرورۍ په مياشت کې له دې نړۍ سترګې پټې کړې او په لنډي کوتل کې خاورو ته وسپارل شو. د پاکستان حکومت د پښتو ادب لپاره د هغه د خدمتونو په درناوي د «پرایډ آف پرفارمنس» وياړلي مډال ورکړی و. == سرچينې == * انګرېزي ويکيپېډيا: Hamza Shinwari * اردو ويکيپېډيا: امیر حمزہ خان شنواری 6drzfx076ibv9naka8se5euca8gvg3t 0 87803 369959 2026-10-22T09:02:05Z شاه زمان پټان 26102 شاه زمان پټان د [[اړي وندونه ( Affix):]] مخ [[اړي وندونه]] ته ولېږداوه 369959 wikitext text/x-wiki #مخګرځ [[اړي وندونه]] nx274buktkhc0el2a2cuukmmuz82n98 3 87804 369960 2026-10-22T11:24:03Z ښه راغلاست پیغام ورکوونکی 11444 د يوه نوي کارن د خبرواترو مخ کې د [[ښه راغلئ|ښه راغلاست پيغام]] ورگډوي 369960 wikitext text/x-wiki {{ښه راغلئ|name=۸نيا}} -- <span style="font-family: MCS Quds SU normal; font-size: 15px; text-shadow: silver 0.2em 0.2em 0.1em;"> '''[[کارن:Af420|<font color="black">'''Af420''']]''' </span> ^{<font face="MCS Quds SU normal" size="3">'''[[د کارن خبرې اترې:Af420|<font color="#69 69 69">'''اړیکه''']] '''</font>} ۲۲ اکتوبر ۲۰۲۶، گړۍ ۱۱:۲۴ ([[همغږي نړیوال وخت|‌‌‌‌'''نړۍ‌وال ‌وخت''']]) ivpg79q45d4hxbf5vgdosffgmuzy0cj