Wikisource
ptwikisource
https://pt.wikisource.org/wiki/Wikisource:P%C3%A1gina_principal
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Multimédia
Especial
Discussão
Utilizador
Utilizador Discussão
Wikisource
Wikisource Discussão
Ficheiro
Ficheiro Discussão
MediaWiki
MediaWiki Discussão
Predefinição
Predefinição Discussão
Ajuda
Ajuda Discussão
Categoria
Categoria Discussão
Portal
Portal Discussão
Autor
Autor Discussão
Galeria
Galeria Discussão
Página
Página Discussão
Em Tradução
Discussão Em Tradução
Anexo
Anexo Discussão
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo Discussão
Translations
Translations talk
Evento
Evento Discussão
Dom Casmurro/XXXIV
0
5806
561331
211150
2026-09-02T11:42:59Z
Albertoleoncio
17561
[[Ajuda:SEA|←]] texto trocado por '<pages index="Dom Casmurro-1899.pdf" from=109 to=112 header=1/>'
561331
wikitext
text/x-wiki
<pages index="Dom Casmurro-1899.pdf" from=109 to=112 header=1/>
spars5opjmb6d4rc3j978ooktqj0aoe
Hino do município de Maracanaú
0
8523
561293
394487
2026-09-02T01:51:03Z
~2026-47582-96
43708
561293
wikitext
text/x-wiki
{{hino
|obra=Hino do município de [[w:Maracanaú|Maracanaú]]
|letra por=José Aucélio Gomes da Silva
|melodia por=
|notas=
}}
<poem>
Maracanaú, terra gentil
És um magno município do Brasil
Tua origem é maracá, teu aspecto varonil
Teu lindo sol sempre a brilhar
Neste imenso céu de anil.
Tua origem maracá, teu aspecto varonil
Teu lindo sol sempre a brilhar
No horizonte do Brasil.
És tu, ó Maracanaú, terra de belezas mil
Que segue a ordem e o progresso
O progresso do Brasil
(2x)
Nós temos como data principal
O dia 6 de março
Data que nasceu Maracanaú
Cheia de esplendor e encantos mil
Maracanaú logo se espalhou
Conquistando toda esta terra
És tu, ó Maracanaú, terra de belezas mil
Que segue a ordem e o progresso
O progresso do Brasil
(2x)
E tuas lindas terras são tão belas
Que fazem o coração por ti pulsar
E lembrando destas serras
Que estão a rodear
Faz sentir no coração
Que elas querem te guardar
E lembrando dessas serras
Que estão a rodear
Faz sentir no coração
Que elas querem te guardar.
</poem>
[[Categoria:Hinos do Ceará|Maracanau]]
5pps0yl5f3bonkemju7ixw4a3q3zb0d
Portal:Trovadorismo
100
19746
561295
258183
2026-09-02T06:58:10Z
~2026-47607-86
43710
Adicionar peoma que estava faltando
561295
wikitext
text/x-wiki
Cantigas encontradas nos Cancioneiros da Biblioteca Nacional, da Vaticana e da Ajuda, com os números dos respectivos fólios, autor, primeiro verso e classificação por tipo.
{| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; text-align: left" class="sortable"
! B. Nacional
! Vaticana
! Ajuda
! Autor
! Título
! Tipo
|-
| 690
| 292
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Ai, Deus a vó-lo digo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1192
| 797
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[Digades, filha, mia filha velida]]
| Cantiga de amigo
|-
| 648
| 249
|
| [[Autor:Nuno Fernandes Torneol|Nuno Fernandes Torneol]]
| [[Dizede-m'ora, filha, por santa María]]
| Cantiga de amigo
|-
| 828
| 414
|
| [[Autor:Pedro Eanes Solaz|Pedro Eanes Solaz]]
| [[Dizía la ben talhada]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1127
| 719
|
| [[Autor:Nuno Porco|Nuno Porco]]
| [[Irei a lo mar veé-lo meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 132
|
|
| [[Autor:Nuno Eanes Cerzeo|Nuno Eanes Cerzeo]]
| [[Mia senhor fremosa, direi-vos ũa ren]]
| Cantiga de amor
|-
| 1164
| 767
|
| [[Autor:Roi Martinz do Casal|Roi Martinz do Casal]]
| [[Ora, mia senhor, mui leda ficade]]
| Cantiga de amor
|-
| 618
| 219
|
| [[Autor:Estevam Fernándiz d' Elvas|Estevam Fernándiz d' Elvas]]
| [[Ouc'eu dizer ũu verv'aguisado]]
| Cantiga de amor
|-
| 918
| 505
|
| [[Autor:Pero Gonçalves de Portocarreiro|Pero Gonçalves de Portocarreiro]]
| [[Par Deus, coitada vivo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 368 bis
|
|
| [[Autor:Rodrigo Eanes de Vasconcelos|Rodrigo Eanes de Vasconcelos]]
| [[Preguntei ũa dona en como vos direi]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 284
| [[Autor:Pedro Eanes Solaz|Pedro Eanes Solaz]]
| [[Vou-m'eu, fremosa, pera'l-rei]]
| Cantiga de amor
|-
| 1069
| 660
|
| [[Autor:Bernardo de Bonoval|Bernardo de Bonoval]]
| [[A Bonaval quer'eu, mia senhor, ir]]
| Cantiga de amor
|-
| 1277
| 883
|
| [[Autor:Martin de Ginzo|Martin de Ginzo]]
| [[A do mui bon parecer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1351
| 958
|
| [[Autor:Lopo Lias|Lopo Lias]]
| [[A dona fremosa de Soveral]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1066
| 657
|
| [[Autor:Bernardo de Bonoval|Bernardo de Bonoval]]
| [[A dona que eu am'e tenho por senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 971
| 558
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[A gran dereito lazerei]]
| Cantiga de amor
|-
| 1528
|
|
| [[Autor:Gil Peres Conde|Gil Peres Conde]]
| [[A la fe, Deus, senón por vossa madre]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1477
| 1088
|
| [[Autor:Airas Perez Vuitoron|Airas Perez Vuitoron]]
| [[A lealdade do Bezerra pela Beira muito anda]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 448
|
|
| [[Autor:Pero Viviáez|Pero Viviáez]]
| [[A Lobatón quero eu ir]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 278
| Anônimo
| [[A máis fremosa de quantas vejo]]
| Cantiga de amor
|-
| 846
| 432
|
| [[Autor:Joán Garcia|Joán Garcia]]
| [[A meu amigo, que eu sempr'amei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1328
| 934
|
| [[Autor:Joán Fernández de Ardeleiro|Joán Fernández de Ardeleiro]]
| [[A mi dizen quantos amigos hei]]
| Cantiga de amor
|-
| 523
| 106
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[A mia senhor que eu por mal de mi]]
|
|-
| 1302
| 907
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[A molher d'Álvar Rodríguiz tomou]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 960
| 547
|
| [[Autor:Joán Airas|Joán Airas]]
| [[A por que perço o dormir]]
| Cantiga de amor
|-
| 147
|
| 32
| [[Autor:Paio Soares de Taveirós|Paio Soares de Taveirós]]
| [[A ren do mundo, que melhor quería]]
| Cantiga de amor
|-
| 792
| 559
|
| [[Autor:Airas Engeitado|Airas Engeitado]]
| [[A ren que mi a mí máis valer]]
| Cantiga de amor
|-
| 1147
| 739
|
| [[Autor:Joán Servando|Joán Servando]]
| [[A San Servand', u ora van todas orar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1145
| 737
|
| [[Autor:Joán Servando|Joán Servando]]
| [[A San Servando foi meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 525
| 108
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[A tal estado m'adusse, senhor]]
|
|-
| 1604
| 1136
|
| [[Autor:Fernando Esquío|Fernando Esquío]]
| [[A un frade dizen escaralhado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1084
| 676
|
| [[Autor:Pero de Armea|Pero de Armea]]
| [[A vós fez Deus, fremosa mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1604 bis
| 1137
|
| [[Autor:Fernando Esquío|Fernando Esquío]]
| [[A vós, dona abadessa]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 924
| 512
|
| [[Autor:Gomes Garcia|Gomes Garcia]]
| [[A vossa mesura, senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 779
| 362
|
| [[Autor:Estevam da Guarda|Estevam da Guarda]]
| [[A voss'amig', amiga, que prol ten]]
| Cantiga de amigo
|-
|
| 1005
|
| [[Autor:Gonçalo Eanes do Vinhal|Gonçalo Eanes do Vinhal]]
| [[Abadessa, Nostro Senhor]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1579
| 1111
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Abadessa, oí dizer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 458
|
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Achei Sancha Anes encavalgada]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 981
| 568
| 290
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Agora me part'eu mui sen meu grado]]
| Cantiga de amor
|-
| 135
|
|
| [[Autor:Nuno Eanes Cérzeo|Nuno Eanes Cérzeo]]
| [[Agora me quer'eu ja espedir]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1332
| 939
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Agora oí dũa dona falar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 628
| 229
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Agora vẽo o meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 254
|
| 133
| [[Autor:Roi Queimado|Roi Queimado]]
| [[Agora viv'eu como querría]]
| Cantiga de amor
|-
| 1224
| 829
|
| [[Autor:Joán Baveca|Joán Baveca]]
| [[Ai amiga, hoje falou comigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 802
| 386
|
| [[Autor:Men Vásques de Folhete|Men Vásques de Folhete]]
| [[Ai amiga, per boa fe]]
| Cantiga de amigo
|-
| 373
|
|
| [[Autor:Pero Mafaldo|Pero Mafaldo]]
| [[Ai amiga, sempr'havedes sabor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 975
| 562
|
| [[Autor:Rodrigo Eanes de Álvares|Rodrigo Eanes de Álvares]]
| [[Ai amiga, tenh'eu por de bon sén]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1128
| 720
|
| [[Autor:Pero de Veer|Pero de Veer]]
| [[Ai Deus, que doo que eu de mí hei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 222
|
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Ai Deus, que grave coita de sofrer!]]
| Cantiga de amor
|-
| 1281
| 887
|
| [[Autor:Martim Codax|Martim Codax]]
| [[Ai Deus, se sab'ora meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
|
| [[Autor:Nuno Fernández|Nuno Fernández]]
| [[Ai eu de min, e que será?]]
| Cantiga de amor
|-
|
| 456
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Ai eu, coitada, como vivo en gran cuidado]]
| Cantiga de amigo
|-
| 568
| 171
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ai flores, ai flores do verde pino]]
| Cantiga de amigo
|-
| 837
| 423
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Ai madr', o que me namorou]]
| Cantiga de amigo
|-
| 797
| 381
|
| [[Autor:Nuno Peres Sandeu|Nuno Peres Sandeu]]
| [[Ai mha madre, sempre vos eu roguei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1025
| 615
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Ai mia filha, de vós saber quer'eu]]
| Cantiga de amigo
|-
| 362
|
|
| [[Autor:Fernán Fernández Cogominho|Fernán Fernández Cogominho]]
| [[Ai mia senhor, lume dos olhos meus!]]
| Cantiga de amor
|-
| 854
| 440
|
| [[Autor:Afonso Páez de Braga|Afonso Páez de Braga]]
| [[Ai mia senhor, quer'eu provar]]
| Cantiga de amor
|-
| 46
|
|
| [[Autor:Fernán Figueira de Lemos|Fernán Figueira de Lemos]]
| [[Ai mia senhor, sempre'eu esto temí]]
| Cantiga de amor
|-
| 1076
| 667
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]]
| [[Ai mia senhor, todo ben mi a mí fal]]
| Cantiga de amor
|-
| 1284
| 890
|
| [[Autor:Martim Codax|Martim Codax]]
| [[Ai ondas que eu vin veer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 843
| 429
|
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Ai Santiago, padrón sabido]]
| Cantiga de amigo
|-
| 518
| 121
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ai senhor fremosa, por Deus]]
|
|-
| 1274
| 880
|
| [[Autor:Martin de Ginzo|Martin de Ginzo]]
| [[Ai vertudes de Santa Cecilia]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1553
|
|
| [[Autor:Fernan Soarez de Quinhones|Fernan Soarez de Quinhones]]
| [[Ai, amor, amore de Pero Cantone]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1187
| 792
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[Ai, cervos do monte, vin-vos preguntar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1485
| 1097
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Ai, dona fea, foste-vos queixar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 595
| 198
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ai, fals'amigu'e sen lealdade]]
| Cantiga de amigo
|-
| 800
| 384
|
| [[Autor:Nuno Peres Sandeu|Nuno Peres Sandeu]]
| [[Ai, filha, o que vos ben quería]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1137
| 728
|
| [[Autor:Bernardo de Bonaval|Bernardo de Bonaval]]
| [[Ai, fremosinha, se ben ajades]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1466
| 1076
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Ai, Justiça, mal fazedes, que non]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 929
| 517
|
| [[Autor:Roi Fernandes de Santiago|Roi Fernandes de Santiago]]
| [[Ai, madre, que queixum'hei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1235
| 840
|
| [[Autor:Pero de Ambroa|Pero de Ambroa]]
| [[Ai, meu amigo, pero vós andades]]
| Cantiga de amigo
|-
| 369
|
|
| [[Autor:Pero Mafaldo|Pero Mafaldo]]
| [[Ai, mia senhor, veen-me conselhar]]
| Cantiga de amor
|-
| 518b
| 121
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ai, senhor fremosa, por Deus]]
| Cantiga de amor
|-
| 1039
| 629
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Alguén vos diss', amigu', e sei-o eu]]
| Cantiga de amigo
|-
| 570
| 173
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amad'e meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1045
| 635
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Amei-vos sempr', amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 824
| 409
|
| [[Autor:Vasco Peres Pardal|Vasco Peres Pardal]]
| [[Amiga, ben cuid'eu do meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 560
| 163
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amiga, bom grad'haja Deus]]
| Cantiga de amigo
|-
| 937
| 525
|
| [[Autor:Sancho Sanches|Sancho Sanches]]
| [[Amiga, do meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 573
| 177
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amiga, faço-me maravilhada]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1205
| 810
|
| [[Autor:Pero de Armea|Pero de Armea]]
| [[Amiga, grand'engan'houv'a prender]]
| Cantiga de amigo
|-
| 550
| 157
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amiga, muit'ha gran sazón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 704
| 305
|
| [[Autor:Fernán Fernandes Cogominho|Fernán Fernandes Cogominho]]
| [[Amiga, muit'ha que non sei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 934
| 522
|
| [[Autor:Pae de Cana|Pae de Cana]]
| [[Amiga, o voss'amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 710
| 311
|
| [[Autor:Gonçalo Eanes do Vinhal|Gonçalo Eanes do Vinhal]]
| [[Amiga, por Deus vos venh'ora rogar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 598
| 201
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amiga, quem vos (ama)]]
| Cantiga de amigo
|-
| 732
| 333
|
| [[Autor:Pero Gomes Barroso|Pero Gomes Barroso]]
| [[Amiga, quero-vos eu ja dizer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 564
| 167
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amiga, sei eu bem d'unha molher]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1390
| 999
|
| [[Autor:Gonçalo Eanes do Vinhal|Gonçalo Eanes do Vinhal]]
| [[Amigas, eu oí dizer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1040
| 630
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Amigas, o que mi quer ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 685
| 287
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Amigas, por Nostro Senhor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 723
| 324
|
| [[Autor:Estevan Travanca|Estevan Travanca]]
| [[Amigas, quando se quitou]]
| Cantiga de amigo
|-
| 674
| 276
|
| [[Autor:Joan Perez d'Avoin|Joan Perez d'Avoin]]
| [[Amig'houv'eu a que quería ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 583
| 186
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amigo fals'e desleal]]
| Cantiga de amigo
|-
| 673
| 275
|
| [[Autor:Joan Perez d'Avoin|Joan Perez d'Avoin]]
| [[Amigo, pois me leixades]]
| Cantiga de amigo
|-
| 599
| 202
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amigo, pois vos non vi]]
| Cantiga de amigo
|-
|
| 598
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Amigo, quando me levou]]
| Cantiga de amigo
|-
| 680
| 282
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Amigo, queixum'havedes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 575-576
| 179
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amigo, queredes-vos ir?]]
| Cantiga de amigo
|-
| 693
| 294
|
| [[Autor:Estevan Reimondo|Estevan Reimondo]]
| [[Amigo, se ben hajades]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1269
| 875
|
| [[Autor:Joán de Cangas|Joán de Cangas]]
| [[Amigo, se mi gran ben queredes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1225
| 830
|
| [[Autor:Joán Baveca|Joán Baveca]]
| [[Amigo, sei que ha mui gran sazón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 889
| 473
|
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[Amigos, cuid'eu que Nostro Senhor]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 419
| 30
| 229
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Amigos, non poss'eu negar]]
| Cantiga de amor
|-
| 423
| 35
| 233
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Amigos, quero-vos dizer]]
| Cantiga de amor
|-
| 873
| 457
|
| [[Autor:Airas Nunes|Airas Nunes]]
| [[Amor faz a min amar tal senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 544
| 147
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amor fez a mim amar]]
|
|-
| 1294
|
|
| [[Autor:Fernando Esquío|Fernando Esquío]]
| [[Amor, a ti me venh'ora queixar]]
| Cantiga de amor
|-
| 892
| 476
|
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[Amor, de vós ben me posso loar]]
| Cantiga de amor
|-
| 540
| 143
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Amor, em que grave dia vos vi]]
|
|-
| 895
| 480
|
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[Amor, non qued'eu amando]]
| Cantiga de amor
|-
| 493
| 76
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Ao daián de Cález eu achei]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 368
|
|
| [[Autor:Rodrigo Eanes de Vasconcelos|Rodrigo Eanes de Vasconcelos]]
| [[Aquestas coitas que de sofrer hei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1176
| 782
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]]
| [[Aquestas noites tan longas]]
| Cantiga de amigo
|-
| 642
| 243
|
| [[Autor:Nuno Fernandes Torneol|Nuno Fernandes Torneol]]
| [[Aquí vej'eu, filha, o voss'amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 817
| 401
|
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[As frores do meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 319
|
| 167-168
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[As graves coitas, a quen as Deus dar]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
|
| [[Autor:Nuno Fernández|Nuno Fernández]]
| [[Assí me traj'ora coitad'Amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 531
| 134
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Assí me trax coitado]]
| Cantiga de amor
|-
| 318
|
| 166
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Atal vej'eu aquí ama chamada]]
| Cantiga de amor
|-
| 881
| 464
|
| [[Autor:Airas Nunes|Airas Nunes]]
| [[Bailad'hoj', ai filha, que prazer vejades]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1158 bis
| 761
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Bailemos agora, por Deus, ai velidas]]
| Cantiga de amigo
|-
| 879
| 462
|
| [[Autor:Airas Nunes|Airas Nunes]]
| [[Bailemos nós ja todas tres, ai amigas]]
| Cantiga de amigo
|-
| 553
| 156
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Bem entendi, meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 180
|
|
| [[Autor:Nuno Rodrigues de Candarei|Nuno Rodrigues de Candarei]]
| [[Ben deviades, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1588
| 1120
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Ben me cuidei eu, María García]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1453
| 1063
|
| [[Autor:Joán Baveca|Joán Baveca]]
| [[Bernal Fendudo, quero-vos dizer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 935
| 523
|
| [[Autor:Pero Eanes Marinho|Pero Eanes Marinho]]
| [[Boa senhor, o que me foi miscrar]]
| Cantiga de amor
|-
| 565
| 168
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Bom dia vi amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
|
| 1019
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Bon casament'é (pero sen gramilho]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1154
| 756
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Cabelos, los meus cabelos]]
| Cantiga de amigo
|-
| 754
| 357
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Cada que ven o meu amig'aquí]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 304
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[Cativo, mal conselhado!]]
| Cantiga de amor
|-
| 676
| 278
|
| [[Autor:Joan Perez d'Avoin|Joan Perez d'Avoin]]
| [[Cavalgava noutro día]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1600
| 1132
|
| [[Autor:Pero Mendiz da Fonseca|Pero Mendiz da Fonseca]]
| [[Chegou Paio de maas artes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 590
| 193
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Chegou-m'amiga recado]]
| Cantiga de amigo
|-
| 558
| 161
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Chegou-m'ora aqui recado]]
| Cantiga de amigo
|-
| 753
| 356
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Chus mi tarda, mias donas, meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 593
| 196
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Coitada viv', amigo, porque vos nom vejo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1095
| 686
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Coitado vivo máis de quantos son]]
| Cantiga de amor
|-
| 1324
| 930
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Com'avẽeo a Merlín de morrer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 490
| 73
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Com'eu en día de Pascoa quería ben comer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 503
| 86
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Como me Deus aguisou que vivesse]]
|
|-
| 150
|
| 35
| [[Autor:Paio Soares de Taveirós|Paio Soares de Taveirós]]
| [[Como morreu quen nunca ben]]
| Cantiga de amor
|-
| 1270
| 876
|
| [[Autor:Martin de Ginzo|Martin de Ginzo]]
| [[Como vivo coitada, madre, por meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 571
| 175
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Com'ousará parecer ante mi]]
| Cantiga de amigo
|-
| 446
|
|
| [[Autor:Airas Veaz|Airas Veaz]]
| [[Comprar quer'eu, Fernán Furado, muu]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 945
| 533
|
| [[Autor:Joán Airas|Joán Airas]]
| [[Con coitas d'amor, se Deus mi perdón]]
| Cantiga de amor
|-
| 1609
|
|
| [[Autor:Joán Velho de Pedrogaez|Joán Velho de Pedrogaez]]
| [[Con gran coita, rogar que m'ajudasse]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 74
|
|
| [[Autor:Fernán Páez de Tamalancos|Fernán Páez de Tamalancos]]
| [[Con vossa graça, mia senhor]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 415
| 26
|
| [[Autor:Afonso Sanches|Afonso Sanches]]
| [[Conhocedes a donzela]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 791
| 375
|
| [[Autor:Joán Vásquiz de Talaveira|Joán Vásquiz de
Talaveira]]
| [[Conselhou-mi ũa mia amiga]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1587
| 1119
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Covilheira velha, se vos fezesse]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 665 bis
| 268
|
| [[Autor:Joan Perez d'Avoin|Joan Perez d'Avoin]]
| [[Cuidades vós, meu amigo Amigo, ũa ren]]
| Cantiga de amigo
|-
| 39 bis
|
|
| [[Autor:Osoiro Anes|Osoiro Anes]]
| [[Cuidei eu de meu coraçón]]
| Cantiga de amor
|-
| 505
| 88
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Da mia senhor que eu servi]]
|
|-
| 1166
| 772
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]]
| [[Da noite d'eire poderan fazer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1639
| 1173
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Dade-m'alvíssara, Pedr'Agudo]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1610
| 1143
|
| [[Autor:Afonso Fernández Cubel|Afonso Fernández Cubel]]
| [[De como mi ora con el-Rei aveo]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1649
| 1183
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[De Don Fernán Díaz Estaturão]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 492
| 75
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[De grado quería ora saber]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 906 bis
|
|
| [[Autor:Roi Fernández de Santiago|Roi Fernández de Santiago]]
| [[De gran coita faz gran lezer]]
| Cantiga de amor
|-
| 1536
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[De Joán Bol'and'eu maravilhado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1371
| 979
|
| [[Autor:Nuno Fernandes (Torneol?)|Nuno Fernandes (Torneol?)]]
| [[De longas vías, mui longas mentiras]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 917
| 504
|
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[De Martín Moia posfaçan as gentes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 546
| 149
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[De mi valerdes seria, senhor]]
|
|-
| 530
| 133
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[De mi vós fazerdes, senhor]]
|
|-
| 591
| 194
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[De morrerdes por mi gram dereit'é]]
| Cantiga de amigo
|-
| 526b
| 129
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[De muitas coitas, senhor, que levei]]
|
|-
| 1506
|
|
| [[Autor:Vasco Peres Pardal|Vasco Peres Pardal]]
| [[De qual engano prendemos]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
|
| 256
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[de quantas cousas eno mundo son]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1075
| 665
|
| [[Autor:Joán Servando|Joán Servando]]
| [[De quant'hoj'eu no mundo temía]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 567
| 170
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[De que morredes, filha, a do corpo velido?]]
| Cantiga de amigo
|-
| 612
| 214
|
| [[Autor:Pero Larouco|Pero Larouco]]
| [[De vós, senhor, quer'eu dizer verdade]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 332
|
|
| [[Autor:Rodrigo Eanes Redondo|Rodrigo Eanes Redondo]]
| [[De-lo día, ai amiga, que nos nós de vós partimos]]
| Cantiga de amigo
|-
| 905
| 491
|
| [[Autor:Roi Fernández de Santiago|Roi Fernández de Santiago]]
| [[Des que eu vi]]
| Cantiga de amor
|-
| 953
| 541
|
| [[Autor:Joán Airas|Joán Airas]]
| [[Desej'eu ben haver de mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 177
|
| 65
| [[Autor:Airas Carpancho|Airas Carpancho]]
| [[Desej'eu muit'a veer mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 883
| 466
|
| [[Autor:Airas Nunes|Airas Nunes]]
| [[Desfiar enviaron ora de Tudela]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 327
|
| 176
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Desmentido m'ha'qui un trobador]]
| Cantiga de amor
|-
| 1343
| 950
|
| [[Autor:Lopo Lias|Lopo Lias]]
| [[Desto son os zevrões]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 90
|
|
| [[Autor:Vasco Fernández Praga de Sandim|Vasco Fernández Praga de Sandim]]
| [[Deu-lo sab'hoje, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 326
|
| 175
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Deus que mi hoj'aguisou de vos veer]]
| Cantiga de amor
|-
| 1542
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Deus! com'ora perdeu Joam Simiom]]
|
|-
| 8
|
|
| [[Autor:Diego Moniz de Asme|Diego Moniz de Asme]]
| [[Deus! Que pouco que sabía]]
| Cantiga de amor
|-
| 1247
| 852
|
| [[Autor:Martim Padrozelos|Martim Padrozelos]]
| [[Deus, e que cuidei a fazer?]]
| Cantiga de amor
|-
| 799
| 383
|
| [[Autor:Nuno Peres Sandeu|Nuno Peres Sandeu]]
| [[Deus, por que faz meu amig'outra ren]]
| Cantiga de amigo
|-
| 865
| 451
|
| [[Autor:Joan Mendiz de Briteiro|Joan Mendiz de Briteiro]]
| [[Deus, que leda que m'esta noite vi]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1288
| 893
|
| [[Autor:Fernán do Lago|Fernán do Lago]]
| [[D'ir a Santa María do Lagu'hei gran sabor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 461
|
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Direi-vos eu dun ric'homen]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1545
|
|
| [[Autor:Joán Vásquiz de Talaveira|Joán Vásquiz de
Talaveira]]
| [[Direi-vos ora que oí dizer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 262
|
| 141
| [[Autor:Roi Queimado|Roi Queimado]]
| [[Direi-vos que mi-avẽo, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 751
| 354
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Diss', ai amigas, don Jan García]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1140
| 731
|
| [[Autor:Bernardo de Bonaval|Bernardo de Bonaval]]
| [[Diss'a fremosa en Bonaval assí]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1607
| 1140
|
| [[Autor:Fernando Esquío|Fernando Esquío]]
| [[Disse un infante ante sa companha]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1540
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Disse-m'hoj'un cavaleiro]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1254
| 859
|
| [[Autor:Lopo|Lopo]]
| [[Disseron-m'agora do meu namorado]]
| Cantiga de amigo
|-
| 838
| 424
|
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Disseron-m'hoj', ai amiga, que non]]
| Cantiga de amigo
|-
| 740
| 342
|
| [[Autor:Afonso López de Baián|Afonso López de Baián]]
| [[Disseron-mi ũas novas de que m'é mui gran ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 999
| 588
|
| [[Autor:Roi Martinz de Ulveira|Roi Martinz de Ulveira]]
| [[Disseron-vos, fremosa mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 47
|
|
| [[Autor:Fernán Figueira de Lemos|Fernán Figueira de Lemos]]
| [[Diz meu amigo que lhi faça ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1152
| 745
|
| [[Autor:Joán Servando|Joán Servando]]
| [[Diz meu amigo que lhi faça ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 925
| 513
|
| [[Autor:Gomes Garcia|Gomes Garcia]]
| [[Diz meu amigo que me serve ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1024
| 614
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Diz meu amigo tanto ben de mí]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1433
| 1043
|
| [[Autor:Joán de Gaia|Joán de Gaia]]
| [[Diz ũa cantiga de vilão]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 577
| 180
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Dizede por Deus amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1218
| 823
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Dizede, madre, por que me metestes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 715
| 316
|
| [[Autor:Roi Queimado|Roi Queimado]]
| [[Dize-mi ora que non verrá]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1100
| 691
|
| [[Autor:Airas Páez|Airas Páez]]
| [[Dizen pela terra, senhor, ca vos amei]]
| Cantiga de amor
|-
| 329
|
| 178
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Dizen que digo que vos quero ben]]
| Cantiga de amor
|-
|
| 594
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Dizen, amigo, que outra senhor]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 249
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Dizen, senhor, ca dissestes por mí]]
| Cantiga de amor
|-
| 1111
| 701
|
| [[Autor:Galisteu Fernándiz|Galisteu Fernándiz]]
| [[Dizen-mi ora que nulha ren non sei]]
| Cantiga de amor
|-
| 784
| 368
|
| [[Autor:Afonso Sanches|Afonso Sanches]]
| [[Dizia la fremozinha]]
| Cantiga de amigo
|-
| 624
| 225
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Do que ben serve sempr'oí dizer]]
| Cantiga de amor
|-
| 1318
| 923
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Do que eu quigi, per sabedoría]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 592-593
|
| [[Autor:Pero Gomes Barroso|Pero Gomes Barroso]]
| [[Do que sabía nulha ren non sei]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 495
| 78
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Domingas Eanes houve sa baralha]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1625
| 1159
|
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Don Afonso López de Baián quer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1464
| 1074
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Don Beeito, home duro]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1641
| 1175
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Don Bernaldo, pois tragedes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1475
| 1086
|
| [[Autor:Airas Perez Vuitoron|Airas Perez Vuitoron]]
| [[Don Bernaldo, por que non entendedes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1472
| 1083
|
| [[Autor:Airas Perez Vuitoron|Airas Perez Vuitoron]]
| [[Don Estévão achei noutro día]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1611
| 1144
|
| [[Autor:Estevão Fernandes Barreto|Estevão Fernandes Barreto]]
| [[Don Estev'Eanes, por Deus mandade]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1378
| 986
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Don Fernando, pero mi mal digades]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1558
|
|
| [[Autor:Afonso Mendes de Besteiros|Afonso Mendes de Besteiros]]
| [[Don Foão, que eu sei que ha preço de livão]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1652
| 1186
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]] e [[Autor:Garcia Martinz|Garcia Martinz]]
| [[Don García Martiiz, saber]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1388
| 997
|
| [[Autor:Roi Queimado|Roi Queimado]]
| [[Don Marco, vej'i eu muito queixar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1483
| 1094
|
| [[Autor:Airas Perez Vuitoron|Airas Perez Vuitoron]]
| [[Don Martín Galo ést'acustumado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1614
| 1147
|
| [[Autor:Fernán Rodrigues Redondo|Fernán Rodrigues Redondo]]
| [[Don Pedro éste cunhado del-Rei]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1499
| 1109
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Dona Ouroana, pois ja besta havedes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1311
| 916
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Donzela, quen quer que poser femença]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1602
| 1134
|
| [[Autor:Pero de Armea|Pero de Armea]]
| [[Donzela, quen-quer entendería]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 556
| 159
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Dos que ora son na hoste]]
| Cantiga de amigo
|-
| 40
|
|
| [[Autor:Osoiro Anes|Osoiro Anes]]
| [[E por que me desamades]]
| Cantiga de amor
|-
| 861
| 447
|
| [[Autor:Joan Mendiz de Briteiros|Joan Mendiz de
Briteiros]]
| [[Eia, senhor, aque-vos min aquí!]]
| Cantiga de amor
|-
| 1153
| 755
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[El-Rei de Portugale]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1489
| 1100
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Elvira López, aquí, noutro día]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 506
| 89
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Em gram coita, senhor]]
|
|-
| 1471
| 1081
|
| [[Autor:Afonso López de Baián|Afonso López de Baián]]
| [[En Arouca ũa casa faría]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1342
| 949
|
| [[Autor:Lopo Lias|Lopo Lias]]
| [[En este son de negrada]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1090
| 681
|
| [[Autor:Pero de Armea|Pero de Armea]]
| [[En grave día me fez Deus nacer]]
| Cantiga de amor
|-
| 572
| 176
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[En grave día, senhor, que vos oí]]
| Cantiga de amor
|-
| 11151a-1152a
| 754
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[En Lixboa, sobre lo mar]]
| Cantiga de amor
|-
| 915
| 502
|
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[En muit'andando, cheguei a logar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 940
| 528
|
| [[Autor:Sancho Sanches|Sancho Sanches]]
| [[En outro día, en San Salvador]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1267
| 873
|
| [[Autor:Joan de Cangas|Joan de Cangas]]
| [[En San Momed'u sabedes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1320
| 925
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[En tal perfía qual eu nunca vi]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 162
|
| 50
| [[Autor:Martim Soares|Martim Soares]]
| [[En tal poder, fremosa mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1621
| 1154
|
| [[Autor:Martim Anes Marinho|Martim Anes Marinho]]
| [[Ena primeira rúa que cheguemos]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1189
| 794
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[Enas verdes hervas]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1283
| 889
|
| [[Autor:Martim Codax|Martim Codax]]
| [[Eno sagrado, en Vigo]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 239
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Esso mui pouco que hoj'eu falei]]
| Cantiga de amor
|-
| 1511
|
|
| [[Autor:Fernán Garcia Esgaravunha|Fernán Garcia Esgaravunha]]
| [[Esta ama, cuj'é Joán Coelho]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 631
| 232
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Estava meu amig'atendend'e chegou]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 237
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Estes meus olhos nunca perderán]]
| Cantiga de amor
|-
| 411
| 22
|
| [[Autor:Afonso Sanches|Afonso Sanches]]
| [[Estes que m'ora tolhen mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 433
| 45
| 245
| [[Autor:Joán Vásquiz de Talaveira|Joán Vásquiz de
Talaveira]]
| [[Estes que ora dizen, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 863
| 449
|
| [[Autor:Joan Mendiz de Briteiros|Joan Mendiz de
Briteiros]]
| [[Estranho mal e estranho pesar]]
| Cantiga de amor
|-
| 1452
| 1062
|
| [[Autor:Joán de Gaia|Joán de Gaia]]
| [[Eu convidei un prelado a jantar, se ben me venha]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1626
| 1160
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Eu digo mal, com'home fodimalho]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 698
| 299
|
| [[Autor:Joan Lopez d'Ulhoa|Joan Lopez d'Ulhoa]]
| [[Eu fiz mal sén, qual nunca fez molher]]
| Cantiga de amigo
|-
| 700
| 301
|
| [[Autor:Joan Lopez d'Ulhoa|Joan Lopez d'Ulhoa]]
| [[Eu nunca dormio nada]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 281
| [[Autor:Pedro Eanes Solaz|Pedro Eanes Solaz]]
| [[Eu sei la dona velida]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 37
| [[Autor:Paio Soares de Taveirós|Paio Soares de Taveirós]]
| [[Eu sõo tan muit'amador]]
| Cantiga de amor
|-
| 1112
| 703
|
| [[Autor:Lopo|Lopo]]
| [[Eu, mui coitado, non acho razón]]
| Cantiga de amor
|-
| 829
| 415
|
| [[Autor:Pedro Eanes Solaz|Pedro Eanes Solaz]]
| [[Eu, velida, non dormía]]
| Cantiga de amigo
|-
| 602
| 205
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Falou-m'hoj'o meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 729
| 330
|
| [[Autor:Afonso Mendes de Besteiros|Afonso Mendes de Besteiros]]
| [[Fals'amigo, per boa fe]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1092
| 683
|
| [[Autor:Estevam Fernandes d'Elvas|Estevam Fernandes d'Elvas]]
| [[Farei eu, filha, que vos non veja]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1606
| 1139
|
| [[Autor:Judeu de Elvas Vidal|Judeu de Elvas Vidal]]
| [[Faz-m'agora por si morrer]]
| Cantiga de amor
|-
| 1479
| 1090
|
| [[Autor:Airas Perez Vuitoron|Airas Perez Vuitoron]]
| [[Fernan Díaz é aquí, como vistes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1561
|
|
| [[Autor:Estevan Faián|Estevan Faián]]
| [[Fernán Díaz, fazen-vos entender]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1377
| 985
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Fernand'Escalho vi eu cantar ben]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1173
| 779
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]]
| [[Fex ũa cantiga d'amor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 777
| 360
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Fez meu amigo gran pesar a mí]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1227
| 832
|
| [[Autor:Joán Baveca|Joán Baveca]]
| [[Filha, de grado quería saber]]
| Cantiga de amigo
|-
| 687
| 289
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Filha, direi-vos ũa ren]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1252
| 857
|
| [[Autor:Lopo|Lopo]]
| [[Filha, se gradoedes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1580
| 1112
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Foi Don Fagundo un día convidar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1289
| 896
|
| [[Autor:Joán de Requeixo|Joán de Requeixo]]
| [[Foi eu, madr', en romaría]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1366
| 974
|
| [[Autor:Martim Soares|Martim Soares]]
| [[Foi un día Lopo jograr]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1237
| 842
|
| [[Autor:Pae Calvo|Pae Calvo]]
| [[Foi-se o meu perjurado]]
| Cantiga de amigo
|-
| 834
| 420
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Foi-s'o meu amigo d'aquí]]
| Cantiga de amigo
|-
| 679
| 281
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Foi-s'o meu amigo d'aquí noutro día]]
| Cantiga de amigo
|-
| 785
| 369
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Foi-s'ora d'aquí sanhudo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1191
| 796
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[Fostes, filha, eno bailar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 847
| 433
|
| [[Autor:Reiman Gonçalves|Reiman Gonçalves]]
| [[Fostes-vos vós, meu amigo, d'aquí]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1135
| 726
|
| [[Autor:Bernardo de Bonaval|Bernardo de Bonaval]]
| [[Fremosas, a Deus grado]]
| Cantiga de amigo
|-
| 484
| 67
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Fui eu poer a mão noutro dí-]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 738
| 339
|
| [[Autor:Afonso López de Baián|Afonso López de Baián]]
| [[Fui eu, fremosa, fazer oraçón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1268
| 874
|
| [[Autor:Joan de Cangas|Joan de Cangas]]
| [[Fui eu, madr', a San Momed'u me cuidei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 689
| 291
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Fui eu, madre, lavar meus cabelos]]
| Cantiga de amigo
|-
| 587
| 190
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Gram temp'há, meu amigo, que nom quis Deus]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 210
| [[Autor:Fernán Gonçalves de Seavra|Fernán Gonçalves de Seavra]]
| [[Gran coita sofr'e vou-a negando]]
| Cantiga de amor
|-
| 78
|
|
| [[Autor:Fernán Páez de Tamalancos|Fernán Páez de Tamalancos]]
| [[Gran mal me faz agora'l-Rei]]
| Cantiga de amor
|-
| 1239
| 844
|
| [[Autor:Martin Padrozelos|Martin Padrozelos]]
| [[Gran sazon á, meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 73
|
|
| [[Autor:Pero Garcia de Ambroa|Pero Garcia de Ambroa]]
| [[Grave día naceu, senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 511
| 94
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Grave vos é de que vos hei amor]]
|
|-
| 780
| 363-364
|
| [[Autor:Pero de Ornelas|Pero de Ornelas]]
| [[Havedes vós, amiga, guisado]]
| Cantiga de amigo
|-
| 104
|
|
| [[Autor:Joan Soairez Somesso|Joan Soairez Somesso]]
| [[Hogan', en Muimenta]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 682
| 284
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Hoje quer'eu meu amigo veer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 331 e 335
|
|
| [[Autor:Rodrigo Eanes Redondo|Rodrigo Eanes Redondo]]
| [[Hom'a que Deus coita quis dar]]
| Cantiga de amor
|-
| 95
|
| 5
| [[Autor:Vasco Fernández Praga de Sandim|Vasco Fernández Praga de Sandim]]
| [[Home que gran ben quer molher]]
| Cantiga de amor
|-
| 1246
| 851
|
| [[Autor:Martin Padrozelos|Martin Padrozelos]]
| [[Id'hoj', ai meu amigo, led'a San Salvador]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1050
| 640
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Ir vos queredes e non ei poder]]
| Cantiga de amigo
|-
| 664
| 266
|
| [[Autor:Vasco Gil|Vasco Gil]]
| [[Irmãa, o meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 221
|
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Ja eu non hei oimais por que temer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1527
|
|
| [[Autor:Gil Peres Conde|Gil Peres Conde]]
| [[Ja eu non hei por quen trobar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1323
| 928-929
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Ja Martín Vaásquez da estrología]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 68
|
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Ja m'eu quisera leixar de trobar]]
| Cantiga de amor
|-
| 1537
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Joam Bol' anda mal desbaratado]]
|
|-
| 1535
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Joam Bolo jouv'em ũa pousada]]
|
|-
| 1551
|
|
| [[Autor:Joán Vásquiz de Talaveira|Joán Vásquiz de Talaveira]] e [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Joán Airas, ora vej'eu que ha]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 1013
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Joán Fernández, o mund'é torvado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1543
|
|
| [[Autor:Roi Gomes de Briteiros|Roi Gomes de Briteiros]]
| [[Joán Fernándiz quer i guerrejar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 481
| 64
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Joán Rodríguiz foi esmar á Balteira]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1181
| 786
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]] e [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Joán Soares, de pran as melhores]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1481
| 1092
|
| [[Autor:Airas Perez Vuitoron|Airas Perez Vuitoron]]
| [[Joán Soárez, pero vós tẽedes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 212
|
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Joana, dix'eu, Sancha e María]]
| Cantiga de amor
|-
| 1334
| 941
|
| [[Autor:Fernán Páez de Tamalancos|Fernán Páez de Tamalancos]]
| [[Jograr Saco, non tenh'eu que fez razón]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1119
| 710
|
| [[Autor:Pero de Berdía|Pero de Berdía]]
| [[Jurava-mi o meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1157
| 759
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Jus'a lo mar é o río]]
| Cantiga de amigo
|-
| 641
| 242
|
| [[Autor:Nuno Fernandes Torneol|Nuno Fernandes Torneol]]
| [[Levad', amigo, que dormides as manhanas frías]]
| Cantiga de amigo
|-
| 569
| 172
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Levantou-s'a velida]]
| Cantiga de amigo
|-
| 455
|
|
| [[Autor:Gonçalo Garcia|Gonçalo Garcia]]
| [[Levaron na Codorniz]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1188
| 793
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[Levou-s'a fremosa, levou-s'a velida]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1612
| 1145
|
| [[Autor:Joán Romeu|Joán Romeu]]
| [[Loavan un día, en Lugo, Elvira]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1493
| 1104
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]] e [[Autor:Lourenço|Lourenço]]
| [[Lourenço jograr, has mui gran sabor]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 1017
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Luzía Sánchez, jazedes en gran falha]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 592
| 195
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ma madre velida]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1241
| 846
|
| [[Autor:Martin Padrozelos|Martin Padrozelos]]
| [[Madr', enviou-vo-lo meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 658
| 259
|
| [[Autor:Airas Carpancho|Airas Carpancho]]
| [[Madre velida, meu amigo vi]]
| Cantiga de amigo
|-
| 632
| 233
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Madre, passou per aquí un cavaleiro]]
| Cantiga de amigo
|-
| 661
| 262
|
| [[Autor:Airas Carpancho|Airas Carpancho]]
| [[Madre, pois vós desamor havedes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 932
| 520
|
| [[Autor:Roi Fernandes de Santiago|Roi Fernandes de Santiago]]
| [[Madre, quer'hoj'eu ir veer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 849
| 435
|
| [[Autor:Garcia Soares|Garcia Soares]]
| [[Madre, se meu amigo veesse]]
| Cantiga de amigo
|-
|
| 1007
|
| [[Autor:Gonçalo Eanes do Vinhal|Gonçalo Eanes do Vinhal]]
| [[Maestre, todo-los vossos cantares]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1578
|
|
| [[Autor:Pero de Ambroa|Pero de Ambroa]]
| [[Maior García ést'homiziada]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 1205
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Maior García vi tan pobr'hogano]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1266
| 872
|
| [[Autor:Golparro|Golparro]]
| [[Mal fac'eu, velida, que ora non vou]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1171
| 777
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]]
| [[Mal me tragedes, ai filha]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1279
| 885
|
| [[Autor:Martim Codax|Martim Codax]]
| [[Mandad'hei comigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1431
| 1041
|
| [[Autor:D. Pedro, Conde de Barcelos|D. Pedro, Conde de Barcelos]]
| [[Mandei pedir noutro día]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1374
| 982
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[María Balteira, por que jogades]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1663
| 1197
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[María Balteira, que se quería]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 1016
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[María do Grave, grav'é de saber]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1548
|
|
| [[Autor:Joán Vásquiz de Talaveira|Joán Vásquiz de
Talaveira]]
| [[María Leve, u se maenfestava]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1382
| 990
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[María Negra vi eu, en outro día]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1504
|
|
| [[Autor:Fernán Velho|Fernán Velho]]
| [[María Pérez se maenfestou]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1642
| 1176
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[María Pérez, a nossa cruzada]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1513
|
|
| [[Autor:Pero Mafaldo|Pero Mafaldo]]
| [[María Pérez, and'eu mui coitado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1583
| 1115
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Mari'Mateu, ir-me quer'eu d'aquén]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1628
| 1162
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Marinha Crespa, sabedes filhar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1316
| 921
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Martín Gil, un homen vil]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1490
| 1101
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Martín jograr, que gran cousa]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 886
| 470
|
| [[Autor:Afonso Gómez de Sarria|Afonso Gómez de Sarria]] (Álvaro?)
| [[Martín Moxa, a mia alma se perca]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1584
| 1116
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Meestre Nicolás, a meu cuidar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
|
| 110
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Mentre non soube por min mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1523
|
|
| [[Autor:Gil Peres Conde|Gil Peres Conde]]
| [[Mentr'esta guerra foi, assí]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 521b
| 124
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Mesura sería, senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1156
| 758
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Mete el-Rei barcas no río forte]]
| Cantiga de amigo
|-
| 596
| 199
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Meu amig', u eu sejo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 584
| 187
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Meu amigo vem hoj'aqui]]
| Cantiga de amigo
|-
| 581
| 184
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Meu amigo, nom poss'eu guarecer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 636
| 237
|
| [[Autor:Vasco Fernandes Praga de Sandín|Vasco Fernandes Praga de Sandín]]
| [[Meu amigo, pois vós tan gran pesar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1016
| 606
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Meu amigo, quero-vos preguntar.]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1592
| 1124
|
| [[Autor:Diego Pezelho|Diego Pezelho]]
| [[Meu senhor arcebispo, and'eu escomungado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1440
| 1050
|
| [[Autor:Roi Páez de Ribela|Roi Páez de Ribela]]
| [[Meu senhor, se vos aprouguer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1450
| 1060
|
| [[Autor:Joán de Gaia|Joán de Gaia]]
| [[Meus amigos, pois me Deus foi mostrar]]
| Cantiga de amor
|-
| 708
| 309
|
| [[Autor:Joán Servando|Joán Servando]]
| [[Mha madre velida, e non me guardedes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1280
| 886
|
| [[Autor:Martim Codax|Martim Codax]]
| [[Mia irmana fremosa, treides comigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1030
| 620
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Mia madre, pois atal é vosso sén]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1060
| 650
|
| [[Autor:Pero de Veer|Pero de Veer]]
| [[Mia senhor fremosa por Deus]]
| Cantiga de amor
|-
| 1519
|
|
| [[Autor:Gil Peres Conde|Gil Peres Conde]]
| [[Mia senhor, ja eu morrerei]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
|
| 275
| [[Autor:Vasco Perez Pardal|Vasco Perez Pardal]]
| [[Mia senhor, quantos eno mundo son]]
| Cantiga de amor
|-
| 7
|
|
| [[Autor:Airas Moniz de Asme|Airas Moniz de Asme]]
| [[Mia senhor, vin-vos rogar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1206
| 811
|
| [[Autor:Pero de Armea|Pero de Armea]]
| [[Mias amigas, quero-m'eu des aquí]]
| Cantiga de amigo
|-
| 37
|
|
| [[Autor:Osoiro Anes|Osoiro Anes]]
| [[Min pres forzadament'Amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1211
| 816
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Moir', amiga, desejando]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1605
| 1138
|
| [[Autor:Judeu de Elvas Vidal|Judeu de Elvas Vidal]]
| [[Moir', e faço dereito]]
| Cantiga de amor
|-
| 1441 bis
| 1052
|
| [[Autor:Pero Gomes Barroso|Pero Gomes Barroso]]
| [[Moir'eu aquí de grand'afán]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1593
| 1125
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Moitos s'enfingen que han guaanhado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1038
| 628
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Morredes, se vos non fazer ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 749
| 352
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Morr'o meu amigo d'amor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1655
| 1189
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Mort'é Don Martín Marcos, ai Deus, se é verdade?]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 3
| 3
|
| Anônimo
| [[Mui gran temp'ha, par Deus, que eu non vi]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1541
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Mui melhor ca m'eu governo]]
|
|-
| 941
| 529
|
| [[Autor:Sancho Sanches|Sancho Sanches]]
| [[Muit'atendí eu ben da mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 453
| 60
|
| [[Autor:Vasco Perez Pardal|Vasco Perez Pardal]]
| [[Muito ben mi podía Amor fazer]]
| Cantiga de amor
|-
| 119
|
| 26
| [[Autor:Joan Soairez Somesso|Joan Soairez Somesso]]
| [[Muito per dev'a gradecer]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 150
| [[Autor:Vasco Gil|Vasco Gil]]
| [[Muito punhei de vos negar]]
| Cantiga de amor
|-
| 921
| 509
|
| [[Autor:Pero Goterrez|Pero Goterrez]]
| [[Muitos a que Deus quis dar mui bon sén]]
| Cantiga de amor
|-
| 809
| 393
|
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Muitos dizen con gran coita d'amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 390 e 389
|
|
| [[Autor:Fernán Gonçalves de Seavra|Fernán Gonçalves de Seavra]]
| [[Muitos me preguntan, per boa fe]]
| Cantiga de amor
|-
| 160
|
| 48
| [[Autor:Martim Soares|Martim Soares]]
| [[Muitos me vẽen preguntar]]
| Cantiga de amor
|-
| 246
|
|
| [[Autor:Joán Lobeira|Joán Lobeira]]
| [[Muitos que mi oen loar mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 677
| 279
| 184
| [[Autor:Joán Perez de Avoim|Joán Perez de Avoim]]
| [[Muitos vej'eu que se fazen de mí]]
| Cantiga de amor
|-
| 1168
| 774
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]]
| [[Nas barcas novas foi-s'o meu amigo d'aquí]]
| Cantiga de amigo
|-
|
| 1040
|
| [[Autor:D. Pedro, Conde de Barcelos|D. Pedro, Conde de Barcelos]]
| [[Natura das animalhas]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1510
|
|
| [[Autor:Fernán Garcia Esgaravunha|Fernán Garcia Esgaravunha]]
| [[Nenguén-min, que vistes mal doente]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
|
| 38
| [[Autor:Paio Soares de Taveirós|Paio Soares de Taveirós]]
| [[No mundo non me sei parelha]]
| Cantiga de amor
|-
| 537
| 140
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Nom me podedes vós, senhor]]
|
|-
| 578
| 181
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Nom poss'eu, meu amigo]]
|
|-
| 604
| 207
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Nom sei hoj', amigo, quem padecesse]]
| Cantiga de amigo
|-
| 566
| 169
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Non chegou, madre, o meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1525
|
|
| [[Autor:Gil Peres Conde|Gil Peres Conde]]
| [[Non é Amor en cas de Rei]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
|
| 282
| [[Autor:Pedro Eanes Solaz|Pedro Eanes Solaz]]
| [[Non ést'a de Nogueira]]
| Cantiga de amor
|-
| 480
| 63
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Non me posso pagar tanto]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 317
|
| 164
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Non me soub'eu dos meus olhos melhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1275
| 881
|
| [[Autor:Martin de Ginzo|Martin de Ginzo]]
| [[Non mi digades, madre, mal e irei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 992
| 580
| 298
| [[Autor:Vasco Rodrigues de Calvelo|Vasco Rodrigues de Calvelo]]
| [[Non perc'eu coita do meu coraçón]]
| Cantiga de amor
|-
| 609
| 211
|
| [[Autor:D. Pedro de Portugal, Conde de Barcelos|D. Pedro de Portugal, Conde de Barcelos]]
| [[Non quer'a Deus por mia morte rogar]]
| Cantiga de amor
|-
| 476
|
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Non quer'eu donzela fea]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 529
| 112
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Non sei como me salv'a mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 75 e 1336
| 943
|
| [[Autor:Fernán Páez de Tamalancos|Fernán Páez de Tamalancos]]
| [[Non sei dona que podesse]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1594
| 1126
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Non sei no mundo outro homen tan coitado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 650
| 251
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Non vos nembra, meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1202
| 807
|
| [[Autor:Nuno Treez|Nuno Treez]]
| [[Non vou eu a San Clemenço orar e faço gran razón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1358
| 966
|
| [[Autor:Martim Soares|Martim Soares]]
| [[Nostro Senhor, com'eu ando coitado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 625
| 226
|
| [[Autor:Pero de Ornelas|Pero de Ornelas]]
| [[Nostro Senhor, e ora que será]]
| Cantiga de amor
|-
| 256
|
| 135
| [[Autor:Roi Queimado|Roi Queimado]]
| [[Nostro Senhor, e ora que será]]
| Cantiga de amor
|-
| 182
|
| 69
| [[Autor:Nuno Porco|Nuno Porco]]
| [[Nostro Senhor, en que vos merecí]]
| Cantiga de amor
|-
| 522
| 105
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Nostro Senhor, hajades bon grado]]
| Cantiga de amor
|-
| 357
|
| 206
| [[Autor:Joan Lopez d'Ulhoa|Joan Lopez d'Ulhoa]]
| [[Nostro Senhor, que non fui guardado]]
| Cantiga de amor
|-
| 527b
| 130
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Nostro Senhor, se haverei guisado]]
|
|-
| 1632
| 1166
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Noutro día, en Carrión]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 317 bis
|
| 165
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Nunca coitas de tantas guisas vi]]
| Cantiga de amor
|-
| 504
| 87
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Nunca Deus fez tal coita qual eu hei]]
|
|-
| 223
|
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Nunca Deus quis nulha cousa gran ben]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 174
|
| 63
| [[Autor:Roi Gomes de Briteiros|Roi Gomes de Briteiros]]
| [[Nunca tan coitad'home por molher]]
| Cantiga de amor
|-
| 536
| 139
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Nunca vos ousei a dizer]]
|
|-
| 920
| 507
|
| [[Autor:Pero Gonçalves de Portocarreiro|Pero Gonçalves de Portocarreiro]]
| [[O anel do meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 491
| 74 e 74a
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[O genete]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 532
| 135
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[O gram viç'e o gram sabor]]
|
|-
| 2
| 2
|
| Anônimo
| [[O Maroot haja mal grado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1184
| 789
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[O meu amig', a que preito talhei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 559
| 162
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[O meu amig', amiga, non quer'eu]]
| Cantiga de amigo
|-
| 383
|
|
| [[Autor:Pero Mafaldo|Pero Mafaldo]]
| [[O meu amig', amiga, que me gran ben fazía]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1182
| 788
|
| [[Autor:Martin Campina|Martin Campina]]
| [[O meu amig', amiga, vej'andar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 580
| 183
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[O meu amigo há de mal assaz]]
| Cantiga de amigo
|-
| 728
| 329
|
| [[Autor:Rodrig'Eanes de Vasconcelos|Rodrig'Eanes de Vasconcelos]]
| [[O meu amigo non á de mi al]]
| Cantiga de amigo
|-
|
| 597
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[O meu amigo novas sabe ja]]
| Cantiga de amigo
|-
| 265
|
|
| [[Autor:Roi Queimado|Roi Queimado]]
| [[O meu amigo que me mui gran ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 638
| 239
|
| [[Autor:Paio Soares de Taveirós|Paio Soares de Taveirós]]
| [[O meu amigo que mi dizía]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1033
| 623
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[O meu amigo, forçado d'amor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 789
| 373
|
| [[Autor:Joán Vásquiz de Talaveira|Joán Vásquiz de
Talaveira]]
| [[O meu amigo, que eu sempr'amei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1091
| 682
|
| [[Autor:Estevam Fernandez d'Elvas|Estevam Fernandez d'Elvas]]
| [[O meu amigo, que por min o sén]]
| Cantiga de amigo
|-
| 396
| 6
| 225
| [[Autor:Afonso López de Baián|Afonso López de Baián]]
| [[O meu Senhor Deus me guisou]]
| Cantiga de amor
|-
| 1597
| 1129
|
| [[Autor:Pero de Ambroa|Pero de Ambroa]]
| [[O que Balteira ora quer vingar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 496
| 79
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[O que da guerra levou cavaleiros]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 494
| 77
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[O que foi passar a serra]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1327
| 933
|
| [[Autor:Joán Fernández de Ardeleiro|Joán Fernández de Ardeleiro]]
| [[O que seja no pavío]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 595
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[O que soía, mia filha, morrer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1546
|
|
| [[Autor:Joán Vásquiz de Talaveira|Joán Vásquiz de
Talaveira]]
| [[O que veer quiser, ai, cavaleiro]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 334
|
|
| [[Autor:Rodrigo Eanes Redondo|Rodrigo Eanes Redondo]]
| [[O que vos diz, senhor, que outra ren desejo]]
| Cantiga de amor
|-
| 526
| 183
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[O que vos nunca cuidei a dizer]]
|
|-
| 594
| 197
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[O voss'amig', ai amiga]]
| Cantiga de amigo
|-
| 574
| 178
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[O voss'amig', amiga, vi andar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 523 e 570
| 116 e 174
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[O voss'amigo tam de coraçom]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1295
| 899
|
| [[Autor:Fernando Esquío|Fernando Esquío]]
| [[O voss'amigo, assí Deus m'empar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 868, 869 e 870
| 454
|
| [[Autor:Airas Nunes|Airas Nunes]]
| [[Oí hoj'eu ũa pastor cantar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 695
| 296
|
| [[Autor:Joan Lopez d'Ulhoa|Joan Lopez d'Ulhoa]]
| [[Oí ora dizer que ven]]
| Cantiga de amigo
|-
| 50
|
|
| [[Autor:Rui Gomes, O Freire|Rui Gomes, O Freire]]
| [[Oimais non sei eu, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 498
| 81
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Oimais quer'eu ja leixá-lo trobar]]
| Cantiga de amor
|-
| 377
|
|
| [[Autor:Afonso Mendes de Besteiros|Afonso Mendes de Besteiros]]
| [[Oimais quer'eu punhar de me partir]]
| Cantiga de amor
|-
| 1278
| 884
|
| [[Autor:Martim Codax|Martim Codax]]
| [[Ondas do mar de Vigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 901
| 486
| 309
| [[Autor:Roi Fernández de Santiago|Roi Fernández de Santiago]]
| [[Ora começa o meu mal]]
| Cantiga de amor
|-
| 1325
| 931
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Ora é ja Martín Vaásquez certo]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1330 bis
| 937
|
| [[Autor:Joán Soares de Pavia|Joán Soares de Pavia]]
| [[Ora faz host'o senhor de Navarra]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 987
| 575
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Ora ja non poss'eu creer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 813
| 397
|
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Ora me venh'eu, senhor, espedir]]
| Cantiga de amor
|-
| 450
|
| 266
| [[Autor:Bonifaci Calvo|Bonifaci Calvo]]
| [[Ora non moiro, nen vivo, nen sei]]
| Cantiga de amor
|-
| 124
|
|
| [[Autor:Joan Soairez Somesso|Joan Soairez Somesso]]
| [[Ora non poss'eu ja creer]]
| Cantiga de amor
|-
| 1146
| 738
|
| [[Autor:Joán Servando|Joán Servando]]
| [[Ora van a San Servando donas fazer romaría]]
| Cantiga de amigo
|-
| 520
| 103
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ora vej'eu bem, mia senhor]]
|
|-
| 213
|
| 105
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Ora vej'eu que fiz mui gran folía]]
| Cantiga de amor
|-
| 866
| 452
|
| [[Autor:Joan Mendiz de Briteiro|Joan Mendiz de Briteiro]]
| [[Ora vej'eu que non ha verdade]]
| Cantiga de amigo
|-
| 524a
| 117
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ora, senhor, nom poss'eu já]]
|
|-
| 1589
| 1121
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Orraca López vi doente un día]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1574
|
|
| [[Autor:Pero de Ambroa|Pero de Ambroa]]
| [[Os beesteiros daquesta fronteira]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1149a
| 752
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Os meus olhos e o meu coraçón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1117
| 708
|
| [[Autor:Joán de León|Joán de León]]
| [[Os namorados que troban d'amor]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 1038
|
| [[Autor:D. Pedro, Conde de Barcelos|D. Pedro, Conde de Barcelos]]
| [[Os privados, que d'el-Rei han]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 601
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Os que dizen que veen ben e mal]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1108
| 699
|
| [[Autor:Joán Baveca|Joán Baveca]]
| [[Os que non aman nen saben d'amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1533
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ou é Meliom Garcia queixos]]
|
|-
| 950
| 538
|
| [[Autor:Joán Airas|Joán Airas]]
| [[Ouço dizer dos que non han amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1586
| 1118
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Paai Rengel e outros dous romeus]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 349
|
| 198
| [[Autor:Roi Páez de Ribela|Roi Páez de Ribela]]
| [[Par Deus, ai dona Leonor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1216
| 821
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Par Deus, amiga, podedes saber]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1017
| 607
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Par Deus, amigo, non sei eu que é]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1460
| 1070
|
| [[Autor:Joán Baveca|Joán Baveca]]
| [[Par Deus, amigos, gran torto tomei]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1501
|
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Par Deus, Lourenço, mui desaguisadas]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 470
|
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Par Deus, senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 59
|
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Par Deus, senhor, ora tenh'eu guisado]]
| Cantiga de amor
|-
| 1122
| 714
|
| [[Autor:Pero Mendiz da Fonseca|Pero Mendiz da Fonseca]]
| [[Par Deus, senhor, quero-m'eu ir]]
| Cantiga de amor
|-
| 1576
|
|
| [[Autor:Pero de Ambroa|Pero de Ambroa]]
| [[Pedí eu o cono a ũa molher]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 1033
|
| [[Autor:Lourenço|Lourenço]]
| [[Pedr'Amigo dúas sobervias faz]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1155
| 757
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Pela ribeira do río]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1158
| 760
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Pela ribeira do río salido]]
| Cantiga de amigo
|-
| 967
| 554
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Pelo souto de Crecente]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 316
|
| 163
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]]
| [[Pelos meus olhos houv'eu muito mal]]
| Cantiga de amor
|-
| 755
| 358
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Per boa fe, meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 86
|
|
| [[Autor:Vasco Fernández Praga de Sandim|Vasco Fernández Praga de Sandim]]
| [[Per bõa fe, meu coraçón]]
| Cantiga de amor
|-
| 896
| 481
|
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[Per quant'eu vejo]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1150a
| 753
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Per ribeira do río]]
| Cantiga de amigo
|-
| 589
| 192
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pera veer meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 626
| 227
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Perdud'hei, madre, cuid'eu, meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 487
| 70
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Pero da Ponte, par'o vosso mal]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 485
| 68
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Pero da Pont'ha feito gran pecado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 1004
|
| [[Autor:Gonçalo Eanes do Vinhal|Gonçalo Eanes do Vinhal]]
| [[Pero d'Ambroa, sempr'oí cantar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1603
| 1135
|
| [[Autor:Pero de Ambroa|Pero de Ambroa]]
| [[Pero d'Armea, quando composestes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 517b
| 120
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pero eu dizer quisesse]]
|
|-
|
|
| 279
| Anônimo
| [[Pero eu vejo aquí trobadores]]
| Cantiga de amor
|-
|
| 1020
|
| [[Autor:Vasco Gil|Vasco Gil]] e [[Autor:Pero Martinz|Pero
Martinz]]
| [[Pero Martiiz, ora, por caridade]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1373
| 981
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Pero me vós, donzela, mal queredes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 143
|
|
| [[Autor:Martim Soares|Martim Soares]]
| [[Pero non fui a Ultramar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 737
| 338
|
| [[Autor:Fernán Gonçalves de Seavra|Fernán Gonçalves de Seavra]]
| [[Pero que eu meu amigo roguei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 515
| 98
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pero que eu mui long' estou]]
|
|-
| 472
|
|
| [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Pero que hei ora mengua de companha]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 62
|
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Pero que mia senhor non quer]]
| Cantiga de amor
|-
| 949
| 537
|
| [[Autor:Joán Airas|Joán Airas]]
| [[Pero tal coita hei d'amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 563
| 166
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pesar mi fez meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1306
| 911
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Pois a todos avorrece]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 538
| 141
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pois ante vós estou aqui]]
|
|-
| 44
|
|
| [[Autor:Nuno Fernández de Mirapeixe|Nuno Fernández de Mirapeixe]]
| [[Pois me fazedes, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 185
| [[Autor:Estevan Travanca|Estevan Travanca]]
| [[Pois m'en tal coita ten Amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 6
|
|
| [[Autor:Airas Moniz de Asme|Airas Moniz de Asme]]
| [[Pois mi non val d'eu muit'amar]]
| Cantiga de amor
|-
| 508
| 91
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pois mia ventura tal é ja]]
| Cantiga de amor
|-
| 266
|
|
| [[Autor:Roi Queimado|Roi Queimado]]
| [[Pois minha senhor me manda]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 80
| [[Autor:Nuno Fernández|Nuno Fernández]]
| [[Pois nací nunca vi Amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 735
| 336
|
| [[Autor:Pero Viviaez|Pero Viviaez]]
| [[Pois nossas madres van a San Simón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 600
| 203
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pois que diz meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1476
| 1087
|
| [[Autor:Airas Perez Vuitoron|Airas Perez Vuitoron]]
| [[Pois que Don Gómez cura querría]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1309
| 914
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Pois que te preças d'haver sén comprido]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 512
| 95
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pois que vos Deus fez, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 524
| 107
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Pois que vos Deus, amigo, quer guisar]]
|
|-
| 1308
| 913
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Pois teu preit'anda juntando]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 835
| 421
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Pois vos ides daqui, ai meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1249
| 854
|
| [[Autor:Lopo|Lopo]]
| [[Polo meu mal filhou agora el-Rei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 601
| 204
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Por Deus, amiga, pês-vos do gram mal]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1223
| 828
|
| [[Autor:Joán Baveca|Joán Baveca]]
| [[Por Deus, amiga, preguntar vos ei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1258
| 863
|
| [[Autor:Galisteu Fernandes|Galisteu Fernandes]]
| [[Por Deus, amiga, que pode seer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 579
| 182
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Por Deus, amigo, quen cuidaría]]
| Cantiga de amigo
|-
| 597
| 200
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Por Deus, punhade de veerdes meu]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1243
| 848
|
| [[Autor:Martin Padrozelos|Martin Padrozelos]]
| [[Por Deus, que vos non pes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 551
| 154
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Por Deus, senhor, pois per vós nom ficou]]
|
|-
| 663
| 256
|
| [[Autor:Airas Carpancho|Airas Carpancho]]
| [[Por fazer romaría pug'en meu coraçón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1185
| 790
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[Por mui fremosa que sanhuda estou]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1622
| 1155-1156
|
| [[Autor:Afonso Soares Sarraça|Afonso Soares Sarraça]]
| [[Porén Tareija Lópiz non quer Pero Marinho]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 871
| 455
|
| [[Autor:Airas Nunes|Airas Nunes]]
| [[Porque no mundo mengou a verdade]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1518
|
|
| [[Autor:Gil Peres Conde|Gil Peres Conde]]
| [[Pos conta el-Rei en todas fronteiras]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 497
| 80
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Praz-m' a mi, senhor, de morrer]]
|
|-
| 1190
| 795
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[Preguntar-vos quer'eu, madre]]
| Cantiga de amigo
|-
| 525b
| 128
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Preguntar-vos quero por Deus]]
|
|-
| 263
|
| 142
| [[Autor:Roi Queimado|Roi Queimado]]
| [[Preguntou Joán García]]
| Cantiga de amor
|-
| 524b
| 127
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Proençaes soen mui ben trobar]]
| Cantiga de amor
|-
| 241
|
| 126
| [[Autor:Fernán Garcia Esgaravunha|Fernán Garcia Esgaravunha]]
| [[Punhei eu muit'en me quitar]]
| Cantiga de amor
|-
| 545
| 148
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Punh'eu, senhor, quanto poss'em quitar]]
|
|-
| 189a
|
| 85
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Qual dona Deus fez melhor parecer]]
| Cantiga de amor
|-
| 235
|
| 119
| [[Autor:Fernán Garcia Esgaravunha|Fernán Garcia Esgaravunha]]
| [[Quan muit'eu am'ũa molher]]
| Cantiga de amor
|-
| 783
| 367
|
| [[Autor:Afonso Sanches|Afonso Sanches]]
| [[Quand', amiga, meu amigo vẽer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 548
| 151
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Quand'eu ben meto femença]]
| Cantiga de amor
|-
| 1026
| 616
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Quand'eu fui un dia vosco falar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1337
| 994
|
| [[Autor:Fernán Páez de Tamalancos|Fernán Páez de Tamalancos]]
| [[Quand'eu passei per Dormãa]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 351
|
| 200
| [[Autor:Joan Lopez d'Ulhoa|Joan Lopez d'Ulhoa]]
| [[Quand'eu podía mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 708
| 309
|
| [[Autor:Gonçalo Eanes do Vinhal|Gonçalo Eanes do Vinhal]]
| [[Quand'eu sobí nas torres sobre-lo mar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1098
| 689
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Quand'eu un día fui en Compostela]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 903
| 488
|
| [[Autor:Roi Fernández de Santiago|Roi Fernández de Santiago]]
| [[Quand'eu vejo las ondas]]
| Cantiga de amor
|-
| 392
|
| 222
| [[Autor:Pero Gomes Barroso|Pero Gomes Barroso]]
| [[Quand'eu, mia senhor, convosco falei]]
| Cantiga de amor
|-
| 353
|
| 202
| [[Autor:Joan Lopez d'Ulhoa|Joan Lopez d'Ulhoa]]
| [[Quand'hoj'eu vi per u podía ir]]
| Cantiga de amor
|-
| 141
|
|
| [[Autor:Pero Velho de Taveirós|Pero Velho de Taveirós]]
| [[Quand'ora for a mia senhor veer]]
| Cantiga de amor
|-
| 1282
| 888
|
| [[Autor:Martim Codax|Martim Codax]]
| [[Quantas sabedes amar amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 435
| 47
| 258
| [[Autor:Fernán Velho|Fernán Velho]]
| [[Quant'eu de vós, mia senhor, receei]]
| Cantiga de amor
|-
| 501
| 84
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Quant'eu, fremosa mia senhor]]
|
|-
| 518
| 101
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Quant'há, senhor, que m'eu de vós parti]]
|
|-
| 717
| 318
|
| [[Autor:Men Rodríguez Tenorio|Men Rodríguez Tenorio]]
| [[Quant'ha, senhor, que m'eu quitei]]
| Cantiga de amor
|-
| 148
|
| 33
| [[Autor:Paio Soares de Taveirós|Paio Soares de Taveirós]]
| [[Quantos aquí d'Espanha son]]
| Cantiga de amor
|-
| 424
| 36
| 234
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Quantos han gran coita d'amor]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 251
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Quantos hoj'andan eno mar aquí]]
| Cantiga de amor
|-
| 218
|
| 109
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Quantos hoj'eu con amor sandeus sei]]
| Cantiga de amor
|-
| 1299
| 903
|
| [[Autor:Fernando Esquío|Fernando Esquío]]
| [[Que adubastes, amigo, alá en Lug'u andastes]]
| Cantiga de amigo
|-
| 193
|
| 89
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Que alongad'eu ando d'u iría]]
| Cantiga de amor
|-
| 582
| 185
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que coita houvestes, madr'e senhor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 644
| 245
|
| [[Autor:Nuno Fernandes Torneol|Nuno Fernandes Torneol]]
| [[Que coita tamanha hei a sofrer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 957
| 544
|
| [[Autor:Joán Airas|Joán Airas]]
| [[Que de ben mi ora podía fazer]]
| Cantiga de amor
|-
| 522b
| 125
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que estranho que m'é, senhor]]
|
|-
| 627
| 683
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Que farei agor', amigo?]]
| Cantiga de amigo
|-
| 898
| 483
|
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[Que grave coita que me é dizer]]
| Cantiga de amor
|-
| 529b
| 132
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que grave coita, senhor, é]]
| Cantiga de amor
|-
| 71
|
|
| [[Autor:Fernán Rodríguez de Calheiros|Fernán Rodríguez de Calheiros]]
| [[Que mal matei os meus olhos e mí]]
| Cantiga de amor
|-
| 1036
| 626
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Que mui de grad'eu faría]]
| Cantiga de amigo
|-
| 527
| 111
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que mui gram prazer que eu hei, senhor]]
|
|-
| 557
| 160
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que muit'há já que nom vejo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 872
| 456
|
| [[Autor:Airas Nunes|Airas Nunes]]
| [[Que muito m'eu pago deste verão]]
| Cantiga de amor
|-
| 541
| 144
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que prazer havedes, senhor]]
|
|-
|
|
| 74
| [[Autor:Nuno Fernández|Nuno Fernández]]
| [[Que prol vos ha vós, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 500
| 83
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que razom cuidades vós, mia senhor]]
|
|-
| 269
|
| 146
| [[Autor:Vasco Gil|Vasco Gil]]
| [[Que sen mesura Deus é contra mí!]]
| Cantiga de amor
|-
| 526a
| 119
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que soidade de mia senhor hei]]
|
|-
| 697
| 298
|
| [[Autor:Johan Lopez de'Ulhoa|Johan Lopez de'Ulhoa]]
| [[Que tris'oj'eu and'e faço gran razon]]
| Cantiga de amigo
|-
| 805
| 389
|
| [[Autor:Fernan Froiaz|Fernan Froiaz]]
| [[Que trist'anda meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 555
| 158
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Que trist'hoj'é meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 417
| 28
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Queixei-m'eu destes olhos meus]]
| Cantiga de amor
|-
| 1021
| 611
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Queixos'andades, amigo, d'Amor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 521
| 104
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Quem vos mui bem visse, senhor]]
|
|-
| 1651
| 1185
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Quen a sa filha quiser dar]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1634
| 1168
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Quen a sesta quiser dormir]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1148a
| 751
|
| [[Autor:Joán Zorro|Joán Zorro]]
| [[Quen visse andar fremosinha]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 305
| [[Autor:Martim Moxa|Martim Moxa]]
| [[Quen viu o mundo qual o eu ja vi]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 520b
| 123
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Quer'eu en maneira de proençal]]
| Cantiga de amor
|-
| 743
| 345
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Quer'eu, amigas, o mundo loar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1285
| 891
|
| [[Autor:Airas Páez|Airas Páez]]
| [[Quer'ir a Santa María de Reça]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1529
|
|
| [[Autor:Gil Perez Conde|Gil Perez Conde]]
| [[Quer-mi a mí ũa dona mal]]
| Cantiga de amor
|-
| 1136
| 727
|
| [[Autor:Bernardo de Bonaval|Bernardo de Bonaval]]
| [[Quero vos eu, mha irmana, rogar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 795
| 379
|
| [[Autor:Joan Vasquiz de Talaveira|Joan Vasquiz de
Talaveira]]
| [[Quero vos ora mui ben conselhar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 107
|
| 14
| [[Autor:Joan Soairez Somesso|Joan Soairez Somesso]]
| [[Quero-vos eu ora rogar]]
| Cantiga de amor
|-
| 585
| 188
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Quisera vosco falar de grado]]
| Cantiga de amigo
|-
| 719
| 320
|
| [[Autor:Men Rodríguez Tenorio|Men Rodríguez Tenorio]]
| [[Quiso-m'hoj'un cavaleiro dizer]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1522
|
|
| [[Autor:Gil Peres Conde|Gil Peres Conde]]
| [[Quite-mi a mí meu senhor]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 520a
| 113
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Quix ben, amigos, e quer'e querrei]]
| Cantiga de amor
|-
| 1557
|
|
| [[Autor:Fernan Soarez de Quinhones|Fernan Soarez de Quinhones]]
| [[Rei Judeorum, Iesu Nazarẽo]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 562
| 165
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Roga-m'hoje, filha, o voss'amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 226
|
| 113
| [[Autor:Joán Nunes Camanez|Joán Nunes Camanez]]
| [[Rogaría eu mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1162
| 765
|
| [[Autor:Roi Martins do Casal|Roi Martins do Casal]]
| [[Rogo-te, ai Amor, que queiras migo morar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 851
| 437
|
| [[Autor:Vasco Rodrigues de Calvelo|Vasco Rodrigues de Calvelo]]
| [[Roguei-vos eu, madre, ha i gran sazón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1380
| 988
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]]
| [[Roi Queimado morreu con amor]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1312
| 917
|
| [[Autor:Estevan da Guarda|Estevan da Guarda]]
| [[Rui Gonçalvis, pero vos agravece]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 724
| 325
|
| [[Autor:Estevan Travanca|Estevan Travanca]]
| [[Se eu a meu amigo dissesse]]
| Cantiga de amigo
|-
| 993
| 581
| 301
| [[Autor:Vasco Rodrigues de Calvelo|Vasco Rodrigues de Calvelo]]
| [[Se eu ousass'a Maior Gil dizer]]
| Cantiga de amor
|-
| 980
| 567
| 289
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Se eu podesse desamar]]
| Cantiga de amor
|-
| 517
| 100
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Se eu podess'ora meu coraçom]]
|
|-
| 727
| 328
|
| [[Autor:Rodrig'Eanes de Vasconcelos|Rodrig'Eanes de Vasconcelos]]
| [[Se eu, amiga, quero fazer ben]]
| Cantiga de amigo
|-
| 651
| 252
|
| [[Autor:Joan Nunes Camanez|Joan Nunes Camanez]]
| [[Se eu, mia filha, for]]
| Cantiga de amigo
|-
| 826
| 412
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Se gradoedes, amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 214
| [[Autor:Fernán Gonçalves de Seavra|Fernán Gonçalves de Seavra]]
| [[Se hei coita, muito a nego ben]]
| Cantiga de amor
|-
| 499
| 82
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Se hoj'em vós há nenhum mal, senhor]]
|
|-
| 721
| 322
|
| [[Autor:Estevam Coelho|Estevam Coelho]]
| [[Se hoj'o meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
|
|
| 236
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Se m'ora Deus gran ben fazer quisesse]]
| Cantiga de amor
|-
| 1139
| 730
|
| [[Autor:Bernardo de Bonaval|Bernardo de Bonaval]]
| [[Se veess'o meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 927
| 515
|
| [[Autor:Roi Fernandes|Roi Fernandes]]
| [[Se vos non pesar ende]]
| Cantiga de amigo
|-
| 976
| 563
| 285
| [[Autor:Fernán Padrón|Fernán Padrón]]
| [[Se vos prouguess', Amor, ben me devía]]
| Cantiga de amor
|-
| 82
|
|
| [[Autor:Vasco Fernández Praga de Sandim|Vasco Fernández Praga de Sandim]]
| [[Se vos prouguesse, mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 720
| 321
|
| [[Autor:Estevam Coelho|Estevam Coelho]]
| [[Sedía la fremosa seu sirgo torcendo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 852
| 438
|
| [[Autor:Mendinho|Mendinho]]
| [[Sedia-m'eu na ermida de San Simón]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1470
| 1080
|
| [[Autor:Afonso López de Baián|Afonso López de Baián]]
| [[Sedía-xi Don Belpelho en ũa sa maisón]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
|
| 1008
|
| [[Autor:Gonçalo Eanes do Vinhal|Gonçalo Eanes do Vinhal]]
| [[Sei eu, donas, que deitad'é d'aquí]]
| Cantiga de amigo
|-
| 516
| 99
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Sempr'eu, mia senhor, desejei]]
| Cantiga de amor
|-
| 360
|
| 209
| [[Autor:Joan Lopez d'Ulhoa|Joan Lopez d'Ulhoa]]
| [[Sempr'eu, senhor, roguei a Deus por mí]]
| Cantiga de amor
|-
| 1165
| 771
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]]
| [[Sen meu amigo manh'eu senlheira]]
| Cantiga de amigo
|-
| 477
|
|
| [[Autor:Arnaut Catalán|Arnaldo (Arnaut Catalán?)]] e [[Autor:Afonso X|Afonso X]]
| [[Sénher, adars ie.us venh querer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 983
| 570
| 292
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Senhor do corpo delgado]]
| Cantiga de amor
|-
| 522a
| 115
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor fremosa e de mui loução]]
|
|-
| 401
|
| 226
| [[Autor:Men Rodríguez Tenorio|Men Rodríguez Tenorio]]
| [[Senhor fremosa, creede per mí]]
| Cantiga de amor
|-
| 1083
| 675
|
| [[Autor:Pero de Armea|Pero de Armea]]
| [[Senhor fremosa, des aquel día]]
| Cantiga de amor
|-
| 404
| 15
|
| [[Autor:Afonso Fernández Cebolhilha|Afonso Fernández Cebolhilha]]
| [[Senhor fremosa, des quando vos vi]]
| Cantiga de amor
|-
| 528
| 111
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor fremosa, nom poss'eu osmar]]
|
|-
| 1102
| 693
|
| [[Autor:Lourenço|Lourenço]]
| [[Senhor fremosa, oí eu dizer]]
| Cantiga de amor
|-
| 158
|
| 46
| [[Autor:Martim Soares|Martim Soares]]
| [[Senhor fremosa, pois me non queredes]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 277
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Senhor fremosa, pois me vej'aquí]]
| Cantiga de amor
|-
| 535
| 138
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor fremosa, pois no coraçom]]
|
|-
| 444
| 56
|
| [[Autor:Airas Veaz|Airas Veaz]]
| [[Senhor fremosa, por meu mal]]
| Cantiga de amor
|-
|
|
| 254
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Senhor fremosa, por Nostro Senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 519b
| 122
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor fremosa, por qual vos Deus fez]]
|
|-
|
|
| 152
| [[Autor:Vasco Gil|Vasco Gil]]
| [[Senhor fremosa, quero-vos rogar]]
| Cantiga de amor
|-
| 1058-1059
| 648-649
|
| [[Autor:Martim Perez Alvim|Martim Perez Alvim]]
| [[Senhor fremosa, si veja prazer]]
| Cantiga de amor
|-
| 543
| 146
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor fremosa, vejo-vos queixar]]
|
|-
| 136
|
|
| [[Autor:Nuno Eanes Cerzeo|Nuno Eanes Cerzeo]]
| [[Senhor que coitado hoj'eu no mundo vivo]]
| Cantiga de amor
|-
| 549
| 152
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, aquel que sempre sofre mal]]
|
|-
| 523b
| 126
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, cuitad'é o meu coraçom]]
|
|-
| 513
| 96
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, des quando vos vi]]
|
|-
| 509
| 92
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, dizen-vos por meu mal]]
| Cantiga de amor
|-
| 550
| 153
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, en tan grave día]]
| Cantiga de amor
|-
| 1383
| 991
|
| [[Autor:Pero Garcia Burgalês|Pero Garcia Burgalês]] e [[Autor:Afonso X|Afonso X?]]
| [[Senhor, eu quer'ora de vós saber]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 552
| 155
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, eu vivo coitada]]
|
|-
| 525a
| 118
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, hoj'houvesse eu vagar]]
|
|-
| 521a
| 114
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, nom vos pês se me guisar Deus]]
|
|-
| 1055
| 645
|
| [[Autor:Martim Perez Alvim|Martim Perez Alvim]]
| [[Senhor, non poss'eu ja per nulha ren]]
| Cantiga de amor
|-
| 528b
| 131
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, pois me nom queredes]]
|
|-
| 507
| 90
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, pois que m'agora Deus guisou]]
|
|-
| 1296
| 900
|
| [[Autor:Fernando Esquío|Fernando Esquío]]
| [[Senhor, por que eu tant'afán levei]]
| Cantiga de amor
|-
| 542
| 145
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, que bem parecedes]]
|
|-
| 533
| 136
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, que de grad'hoj'eu querría]]
| Cantiga de amor
|-
| 539
| 142
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Senhor, que mal vos nembrades]]
|
|-
| 923
| 511
|
| [[Autor:Estevan Perez Froian|Estevan Perez Froian]]
| [[Senhor, se o outro mundo passar]]
| Cantiga de amor
|-
| 420
| 31-32
| 230
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Senhor, veedes-me morrer]]
| Cantiga de amor
|-
| 1650
| 1184
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Sueir'Eanes, nunca eu terrei]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1613
| 1146
|
| [[Autor:Rodrigo Eanes Redondo|Rodrigo Eanes Redondo]]
| [[Suer Fernándiz, si veja plazer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 171
|
| 60
| [[Autor:Martim Soares|Martim Soares]]
| [[Tal hom'é cuitado d'amor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1186
| 791
|
| [[Autor:Pero Meogo|Pero Meogo]]
| [[Tal vai o meu amigo, con amor que lh'eu dei]]
| Cantiga de amigo
|-
| 510
| 93
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Tam muito mal mi fazedes, senhor]]
|
|-
|
|
| 274
| [[Autor:Vasco Perez Pardal|Vasco Perez Pardal]]
| [[Tan muito mal me ven d'amar]]
| Cantiga de amor
|-
| 1534
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Tant'é Melión pecador]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 657
| 258
|
| [[Autor:Airas Carpancho|Airas Carpancho]]
| [[Tanto sei eu de mí parte]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1339
| 946
|
| [[Autor:Lopo Lias|Lopo Lias]]
| [[Tercer día ante Natal]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 963
| 550
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Toda-las cousas eu vejo partir]]
| Cantiga de amigo
|-
| 130
|
|
| [[Autor:Nuno Eanes Cerzeo|Nuno Eanes Cerzeo]]
| [[Toda-las gentes mi a mí estranhas son]]
| Cantiga de amor
|-
| 922
| 510
|
| [[Autor:Pero Gotérrez|Pero Gotérrez]]
| [[Todos dizen que Deus nunca pecou]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 741
| 342
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Treides todas, ai amigas, comigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1272
| 878
|
| [[Autor:Martin de Ginzo|Martin de Ginzo]]
| [[Treides, ai mia madr', en romaría]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1262
| 867
|
| [[Autor:Lourenço|Lourenço]]
| [[Tres moças cantavan d'amor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 48
|
|
| [[Autor:Gil Sanches|Gil Sanches]]
| [[Tu, que ora vẽes de Monte-maior]]
| Cantiga de amor
|-
| 1538
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[U noutro dia Dom Foam]]
|
|-
| 1539
|
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[U noutro día seve Don Foán]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 810
| 394
|
| [[Autor:Pai Gomes Charinho|Pai Gomes Charinho]]
| [[Ũa dona que eu quero gran ben]]
| Cantiga de amor
|-
| 1467
| 1077
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Ũa dona, non digu'eu qual]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1619
| 1152
|
| [[Autor:Caldeirón|Caldeirón]]
| [[Ũa donzela coitado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1369
| 977
|
| [[Autor:Martim Soares|Martim Soares]]
| [[Ũa donzela jaz preto d'aquí]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 106
|
|
| [[Autor:Joan Soairez Somesso|Joan Soairez Somesso]]
| [[Ũa donzela quig'eu mui gran ben]]
| Cantiga de amor
|-
| 1261
| 866
|
| [[Autor:Lourenço|Lourenço]]
| [[Ũa moça namorada]]
| Cantiga de amigo
|-
| 534
| 137
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Ũa pastor ben talhada]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 514
| 97
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Um tal home sei eu, ai bem talhada]]
|
|-
| 1214
| 819
|
| [[Autor:Pedro Amigo de Sevilha|Pedro Amigo de Sevilha]]
| [[Un cantar novo d'amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1389
| 988
|
| [[Autor:Joán Lobeira|Joán Lobeira]]
| [[Un cavaleiro ha'quí tal entendença]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 342
|
| 191
| [[Autor:Roi Páez de Ribela|Roi Páez de Ribela]]
| [[Un día que vi mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1074
| 664
|
| [[Autor:Joán Servando|Joán Servando]]
| [[Un día vi mia senhor]]
| Cantiga de amor
|-
| 1001
| 590
|
| [[Autor:Roi Martins de Ulveira|Roi Martins de Ulveira]]
| [[Un ha que diz que morrerá d'amor]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1552
|
|
| [[Autor:Nunes (Joán Nunes Camanez?)|Nunes (Joán Nunes Camanez?)]]
| [[Un infançón mi ha convidado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1330
| 936
|
| [[Autor:Men Rodrigues de Briteiros|Men Rodrigues de
Briteiros]]
| [[Un sangrador de Leirea]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 519
| 102
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Unha pastor se queixava]]
|
|-
| 1298
| 902
|
| [[Autor:Fernando Esquío|Fernando Esquío]]
| [[Vaiamos, irmana, vaiamos dormir]]
| Cantiga de amigo
|-
| 603
| 206
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Vai-s'o meu amig'alhur sem mim morar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 588
| 191
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Valer-vos-ia, amigo, se hoj']]
| Cantiga de amigo
|-
| 1199
| 804
|
| [[Autor:Martin de Caldas|Martin de Caldas]]
| [[Vedes qual preit'eu querría trager]]
| Cantiga de amigo
|-
| 819
| 403
|
| [[Autor:Fernan Velho|Fernan Velho]]
| [[Vedes, amigo, o que hoj'oí]]
| Cantiga de amigo
|-
|
| 1021
|
| [[Autor:Joán Soares Coelho|Joán Soares Coelho]] e [[Autor:Picandón|Picandón]]
| [[Vedes, Picandón, soo maravilhado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 77
|
|
| [[Autor:Fernán Páez de Tamalancos|Fernán Páez de Tamalancos]]
| [[Vedes, senhor, pero me mal fazedes]]
| Cantiga de amor
|-
| 428
| 40
| 240
| [[Autor:Estevan Faián|Estevan Faián]]
| [[Vedes, senhor, quero-vos eu tal ben]]
| Cantiga de amor
|-
| 1581
| 1113
|
| [[Autor:Afonso Eanes de Coton|Afonso Eanes de Coton]]
| [[Veeron-m'agora dizer]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 858
| 444
|
| [[Autor:Men Rodrigues de Briteiros|Men Rodrigues de
Briteiros]]
| [[Veeron-me meus amigos dizer]]
| Cantiga de amor
|-
| 366 bis
|
|
| [[Autor:Fernán Fernández Cogominho|Fernán Fernández Cogominho]]
| [[Veeron-m'ora preguntar]]
| Cantiga de amor
|-
| 787
| 371
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Veestes-me, amigas, rogar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 374
|
|
| [[Autor:Pero Mafaldo|Pero Mafaldo]]
| [[Vej'eu as gentes andar revolvendo]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1169
| 775
|
| [[Autor:Juião Bolseiro|Juião Bolseiro]]
| [[Vej'eu, mia filha, quant'é meu cuidar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1134
| 725
|
| [[Autor:Pero de Veer|Pero de Veer]]
| [[Vejo-vos, filha, tan de coraçón]]
| Cantiga de amigo
|-
|
| 1027
|
| [[Autor:Roi Páez de Ribela|Roi Páez de Ribela]]
| [[Vén un ricome das truitas]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 142
|
|
| [[Autor:Pero Velho de Taveirós|Pero Velho de Taveirós]] e [[Autor:Paio Soares de Taveirós|Paio Soares de Taveirós]]
| [[Vi eu donas en celado]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 1503
|
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Vi eu estar noutro día]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 645
| 246
|
| [[Autor:Nuno Fernandes Torneol|Nuno Fernandes Torneol]]
| [[Vi eu, mia madr', andar]]
| Cantiga de amigo
|-
| 547
| 150
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Vi hoj'eu cantar d'amor]]
|
|-
| 748 bis
| 351
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Vi hoj'eu donas mui ben parecer]]
| Cantiga de amor
|-
| 867
| 453
|
| [[Autor:Joan Mendiz de Briteiros|Joan Mendiz de
Briteiros]]
| [[Vistes tal cousa, senhor, que mi avén]]
| Cantiga de amor
|-
| 652
| 253
|
| [[Autor:Joan Nunes Camanez|Joan Nunes Camanez]]
| [[Vistes, filha, noutro día]]
| Cantiga de amigo
|-
| 831
| 417
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Vistes, madr', o escudeiro]]
| Cantiga de amigo
|-
| 832
| 418
|
| [[Autor:Pêro da Ponte|Pêro da Ponte]]
| [[Vistes, madr', o que dizía]]
| Cantiga de amigo
|-
| 666
| 269
|
| [[Autor:Joan Perez d'Avoin|Joan Perez d'Avoin]]
| [[Vistes, madre, quando meu amigo]]
| Cantiga de amigo
|-
| 746
| 348
|
| [[Autor:João Garcia de Guilhade|João Garcia de Guilhade]]
| [[Vistes, mias donas, quando noutro día]]
| Cantiga de amigo
|-
| 586
| 189
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Vi-vos, madre, com meu amig'aqui]]
| Cantiga de amigo
|-
| 502
| 85
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Vós mi defendestes, senhor]]
|
|-
| 1618
| 1151
|
| [[Autor:Pero Viviáez|Pero Viviáez]]
| [[Vós, que por Pero Tinhoso preguntades, se queredes]]
| Cantiga de escárnio ou maldizer
|-
| 561
| 164
|
| [[Autor:Dom Dinis|Dom Dinis]]
| [[Vós, que vos em vossos cantares meu]]
| Cantiga de amigo
|-
| 1032
| 622
|
| [[Autor:Joan Airas|Joan Airas]]
| [[Voss'amigo quer-vos sas dõas dar]]
| Cantiga de amigo
|}
[[Categoria:!Portais]]
qbcrtljvzdezdybk676tiwbobovun43
Predefinição:Novidades no acervo
10
140260
561239
560624
2026-09-01T17:51:17Z
Trooper57
24584
561239
wikitext
text/x-wiki
<!-- Favor, não adicionar hinos. Adicione apenas obras que tiverem sido 100% transcritas (mas não precisam estar 100% validadas).
Máximo de 8 obras. Adicione as novas no topo, abaixo do mês em que foram adicionadas, e realoque as de baixo para o arquivo abaixo.
-->
<!--Setembro 2026-->
{{Novidade|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)|Argus Vasconcelos de Almeida|2008|imagem=Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf{{!}}page=1}}
<!--Agosto 2026-->
{{Novidade|Revista do Instituto Arqueológico, Histórico e Geográfico Pernambucano/11/O Assedio do Recife em 1821|Maria Graham|1904|tradutor=Alfredo de Carvalho|mostrar=O Assedio do Recife em 1821|imagem=Revista do Instituto Archeologico e Geographico Pernambucano, Tomo XI (1904).pdf{{!}}page=103}}
{{clear}}
{{Novidade|Neologismos indispensaveis e barbarismos dispensaveis|Antônio de Castro Lopes|1889|imagem=Neologismos indispensaveis e barbarismos.pdf{{!}}page=7}}
{{clear}}
{{Novidade|Revista do Instituto Arqueológico, Histórico e Geográfico Pernambucano/11/O Cometa de 1652|mostrar=O Cometa de 1652|Henrique Morize|1904|imagem=Revista do Instituto Archeologico e Geographico Pernambucano, Tomo XI (1904).pdf{{!}}page=663}}
{{clear}}
{{Novidade|Lusitania sacra/Número 49/Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?|mostrar="Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?"|Maria de Fátima Rosa e Isabel Gomes de Almeida|2024|nowiki=yes|imagem="Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
{{Novidade|Homenagem a Luiz de Camões|mostrar=Homenagem a a Luiz de Camões|Antónia Pusich|1880|imagem=Antónia Pusich - Homenagem a Luiz de Camões - 1880.pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
{{Novidade|Henriqueta|mostrar=Henriqueta|Maria Peregrina de Souza|1876|imagem=Maria Peregrina de Souza - Henriqueta.pdf{{!}}page=9}}
{{clear}}
{{Novidade|Traducção e breve analyse sobre M. Pasteur e M. Renan|[[Autor:Louis Pasteur|Louis Pasteur]], [[Autor:Ernest Renan|Ernest Renan]]|1882|tradutor=[[Autor:Joaquim Pinto de Campos|Monsenhor Pinto de Campos]]|imagem=Campos-Traduccaoebreve.pdf{{!}}page=2|nowiki=yes}}
{{clear}}
<noinclude>
==Arquivo de 2026==
<!-- Adicione as entradas no topo da lista-->
<!--Agosto 2026-->
{{Novidade|Memórias duma Mulher da Época|mostrar=Memorias duma mulher da epoca|Diana de Liz|1932|imagem=Diana de Liz - Memorias duma mulher da epoca.pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
{{Novidade|A Fada Loira|mostrar=A Fada Loira|Maria O'Neill|1917|imagem=Maria O'Neill - A Fada Loira.pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
{{Novidade|Suspiros poéticos e saudades (1865)|mostrar=Suspiros poéticos e saudades|Gonçalves de Magalhães|1865|imagem=Suspiros poéticos e saudades (1865).djvu{{!}}page=9}}
{{clear}}
<!--Julho 2026-->
{{Novidade|Da Terra á Lua|Júlio Verne|tradutor=Henrique de Macedo|1874|imagem=Da Terra á Lua.pdf{{!}}page=3}}
{{clear}}
<!--Junho 2026-->
{{Novidade|Narizinho Arrebitado (1ª edição)|Monteiro Lobato|1921|imagem=Narizinho Arrebitado (1° ed.).pdf{{!}}page=1|mostrar=Narizinho Arrebitado}}
{{clear}}
{{Novidade|Revista Digital de Biblioteconomia e Ciência da Informação/Volume 21/O Legado de Aaron Swartz|Fabiano Couto Corrêa da Silva|2023|imagem=O Legado de Aaron Swartz.pdf{{!}}page=1|mostrar=O Legado de Aaron Swartz|nowiki=yes}}
{{clear}}
{{Novidade|Revista Archai/Volume 34/Tradução do discurso de Fedro no Banquete de Platão|[[Autor:Platão|Platão]]|2024|imagem=Tradução do discurso de Fedro no Banquete de Platão.pdf{{!}}page=1|mostrar=Tradução do discurso de Fedro no Banquete de Platão|tradutor=Fernanda Israel Pio, Gabriele Cornelli e Agatha Pitombo Bacelari|nowiki=yes}}
{{clear}}
{{Novidade|Revista do Instituto Arqueológico, Histórico e Geográfico Pernambucano/11/O Recife de Grês do Porto de Pernambuco|Charles Darwin|1903|imagem=Revista do Instituto Archeologico e Geographico Pernambucano, Tomo XI (1904).pdf{{!}}page=214|mostrar=O Recife de Grês do Porto de Pernambuco|tradutor=Alfredo de Carvalho}}
{{clear}}
{{Novidade|O Cruzeiro (Revista)/Ano I/Nº I/10 de novembro de 1928/A Éra das Forças Hydraulicas|Ferdinando Labouriau|1928|imagem=O Cruzeiro (1928 - N001).pdf{{!}}page=29|mostrar=A Éra das Forças Hydraulicas: Uma Visão do Anno 2000}}
{{clear}}
<!--Fevereiro 2026-->
{{Novidade|A Wikimedia no Brasil|Vários|2025|imagem=A wikimedia no Brasil - o poder e os desafios do conhecimento livre.pdf{{!}}page=3}}
{{clear}}
{{Arquivo das novidades no acervo}}<!--Adicione o mês anterior quando tudo estiver abaixo do ==Arquivo de 2025==-->
{{documentação}}
</noinclude>
phd78xjdb7q0dy1me9d9w1ywjszv2ql
561241
561239
2026-09-01T18:26:55Z
Trooper57
24584
561241
wikitext
text/x-wiki
<!-- Favor, não adicionar hinos. Adicione apenas obras que tiverem sido 100% transcritas (mas não precisam estar 100% validadas).
Máximo de 8 obras. Adicione as novas no topo, abaixo do mês em que foram adicionadas, e realoque as de baixo para o arquivo abaixo.
-->
<!--Setembro 2026-->
{{Novidade|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)|Argus Vasconcelos de Almeida|2008|imagem=Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
<!--Agosto 2026-->
{{Novidade|Revista do Instituto Arqueológico, Histórico e Geográfico Pernambucano/11/O Assedio do Recife em 1821|Maria Graham|1904|tradutor=Alfredo de Carvalho|mostrar=O Assedio do Recife em 1821|imagem=Revista do Instituto Archeologico e Geographico Pernambucano, Tomo XI (1904).pdf{{!}}page=103}}
{{clear}}
{{Novidade|Neologismos indispensaveis e barbarismos dispensaveis|Antônio de Castro Lopes|1889|imagem=Neologismos indispensaveis e barbarismos.pdf{{!}}page=7}}
{{clear}}
{{Novidade|Revista do Instituto Arqueológico, Histórico e Geográfico Pernambucano/11/O Cometa de 1652|mostrar=O Cometa de 1652|Henrique Morize|1904|imagem=Revista do Instituto Archeologico e Geographico Pernambucano, Tomo XI (1904).pdf{{!}}page=663}}
{{clear}}
{{Novidade|Lusitania sacra/Número 49/Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?|mostrar="Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?"|Maria de Fátima Rosa e Isabel Gomes de Almeida|2024|nowiki=yes|imagem="Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
{{Novidade|Homenagem a Luiz de Camões|mostrar=Homenagem a a Luiz de Camões|Antónia Pusich|1880|imagem=Antónia Pusich - Homenagem a Luiz de Camões - 1880.pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
{{Novidade|Henriqueta|mostrar=Henriqueta|Maria Peregrina de Souza|1876|imagem=Maria Peregrina de Souza - Henriqueta.pdf{{!}}page=9}}
{{clear}}
{{Novidade|Traducção e breve analyse sobre M. Pasteur e M. Renan|[[Autor:Louis Pasteur|Louis Pasteur]], [[Autor:Ernest Renan|Ernest Renan]]|1882|tradutor=[[Autor:Joaquim Pinto de Campos|Monsenhor Pinto de Campos]]|imagem=Campos-Traduccaoebreve.pdf{{!}}page=2|nowiki=yes}}
{{clear}}
<noinclude>
==Arquivo de 2026==
<!-- Adicione as entradas no topo da lista-->
<!--Agosto 2026-->
{{Novidade|Memórias duma Mulher da Época|mostrar=Memorias duma mulher da epoca|Diana de Liz|1932|imagem=Diana de Liz - Memorias duma mulher da epoca.pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
{{Novidade|A Fada Loira|mostrar=A Fada Loira|Maria O'Neill|1917|imagem=Maria O'Neill - A Fada Loira.pdf{{!}}page=1}}
{{clear}}
{{Novidade|Suspiros poéticos e saudades (1865)|mostrar=Suspiros poéticos e saudades|Gonçalves de Magalhães|1865|imagem=Suspiros poéticos e saudades (1865).djvu{{!}}page=9}}
{{clear}}
<!--Julho 2026-->
{{Novidade|Da Terra á Lua|Júlio Verne|tradutor=Henrique de Macedo|1874|imagem=Da Terra á Lua.pdf{{!}}page=3}}
{{clear}}
<!--Junho 2026-->
{{Novidade|Narizinho Arrebitado (1ª edição)|Monteiro Lobato|1921|imagem=Narizinho Arrebitado (1° ed.).pdf{{!}}page=1|mostrar=Narizinho Arrebitado}}
{{clear}}
{{Novidade|Revista Digital de Biblioteconomia e Ciência da Informação/Volume 21/O Legado de Aaron Swartz|Fabiano Couto Corrêa da Silva|2023|imagem=O Legado de Aaron Swartz.pdf{{!}}page=1|mostrar=O Legado de Aaron Swartz|nowiki=yes}}
{{clear}}
{{Novidade|Revista Archai/Volume 34/Tradução do discurso de Fedro no Banquete de Platão|[[Autor:Platão|Platão]]|2024|imagem=Tradução do discurso de Fedro no Banquete de Platão.pdf{{!}}page=1|mostrar=Tradução do discurso de Fedro no Banquete de Platão|tradutor=Fernanda Israel Pio, Gabriele Cornelli e Agatha Pitombo Bacelari|nowiki=yes}}
{{clear}}
{{Novidade|Revista do Instituto Arqueológico, Histórico e Geográfico Pernambucano/11/O Recife de Grês do Porto de Pernambuco|Charles Darwin|1903|imagem=Revista do Instituto Archeologico e Geographico Pernambucano, Tomo XI (1904).pdf{{!}}page=214|mostrar=O Recife de Grês do Porto de Pernambuco|tradutor=Alfredo de Carvalho}}
{{clear}}
{{Novidade|O Cruzeiro (Revista)/Ano I/Nº I/10 de novembro de 1928/A Éra das Forças Hydraulicas|Ferdinando Labouriau|1928|imagem=O Cruzeiro (1928 - N001).pdf{{!}}page=29|mostrar=A Éra das Forças Hydraulicas: Uma Visão do Anno 2000}}
{{clear}}
<!--Fevereiro 2026-->
{{Novidade|A Wikimedia no Brasil|Vários|2025|imagem=A wikimedia no Brasil - o poder e os desafios do conhecimento livre.pdf{{!}}page=3}}
{{clear}}
{{Arquivo das novidades no acervo}}<!--Adicione o mês anterior quando tudo estiver abaixo do ==Arquivo de 2025==-->
{{documentação}}
</noinclude>
ec4q7h8j0k3yseyrjyxd6sug9n52kry
Predefinição:Progressos recentes
10
220893
561212
561204
2026-09-01T13:00:12Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561212
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|2|0|10|0|3|85}}
| [[Index:Dialogos das grandezas do Brasil.pdf|Dialogos das grandezas do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|27|1|1|2|2|67}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|3|17|0|22|58}}
| [[Index:Maria Rita Chiappe Cadet - A mascarada infantil; comedia em um acto (1883).djvu|A mascarada infantil]]
|-
| {{Barra de progresso|59|0|35|1|2|3}}
| [[Index:Obras completas de Luis de Camões II (1843).djvu|Obras completas de Luis de Camões]]
|-
| {{Barra de progresso|54|0|46|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|47|47|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
g6184h98vxed1cheqhczqqqaz9xvrj4
561229
561212
2026-09-01T17:00:11Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561229
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|2|0|10|0|3|85}}
| [[Index:Dialogos das grandezas do Brasil.pdf|Dialogos das grandezas do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|27|1|1|2|2|67}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|3|17|0|22|58}}
| [[Index:Maria Rita Chiappe Cadet - A mascarada infantil; comedia em um acto (1883).djvu|A mascarada infantil]]
|-
| {{Barra de progresso|59|0|35|1|2|3}}
| [[Index:Obras completas de Luis de Camões II (1843).djvu|Obras completas de Luis de Camões]]
|-
| {{Barra de progresso|31|0|69|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|46|48|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
c567s24nmruu5bzrbk7der8inya5jwq
561240
561229
2026-09-01T18:00:11Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561240
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|2|0|10|0|3|85}}
| [[Index:Dialogos das grandezas do Brasil.pdf|Dialogos das grandezas do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|27|1|1|2|2|67}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|3|17|0|22|58}}
| [[Index:Maria Rita Chiappe Cadet - A mascarada infantil; comedia em um acto (1883).djvu|A mascarada infantil]]
|-
| {{Barra de progresso|59|0|35|1|2|3}}
| [[Index:Obras completas de Luis de Camões II (1843).djvu|Obras completas de Luis de Camões]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|46|48|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
c55n3qw6fd1uwy95ot2tohzcdio24up
561244
561240
2026-09-01T20:00:11Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561244
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|2|0|10|0|3|85}}
| [[Index:Dialogos das grandezas do Brasil.pdf|Dialogos das grandezas do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|27|1|1|2|2|67}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|3|17|0|22|58}}
| [[Index:Maria Rita Chiappe Cadet - A mascarada infantil; comedia em um acto (1883).djvu|A mascarada infantil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|46|48|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|6|0|21|0|4|69}}
| [[Index:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf|Tratados da terra e gente do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
e42vcczhmf0ogrfx96bqw75harops5d
561266
561244
2026-09-02T00:00:13Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561266
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|27|1|1|2|2|67}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|3|17|0|22|58}}
| [[Index:Maria Rita Chiappe Cadet - A mascarada infantil; comedia em um acto (1883).djvu|A mascarada infantil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|46|48|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|2|0|6|92}}
| [[Index:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf|Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar]]
|-
| {{Barra de progresso|6|0|21|0|4|69}}
| [[Index:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf|Tratados da terra e gente do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
phmlgfkb04v32cumqbap75n90y5daz6
561284
561266
2026-09-02T01:00:12Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561284
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|27|1|1|2|2|67}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|2|0|4|94}}
| [[Index:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf|A Volta do Mundo em Oitenta Dias]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|46|48|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|2|0|6|92}}
| [[Index:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf|Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar]]
|-
| {{Barra de progresso|6|0|21|0|4|69}}
| [[Index:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf|Tratados da terra e gente do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
qq8hvf33zi01s6101l1nercqok7efrr
561294
561284
2026-09-02T02:00:12Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561294
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|27|1|1|2|2|67}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|3|0|5|92}}
| [[Index:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf|A Volta do Mundo em Oitenta Dias]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|46|48|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|2|0|6|92}}
| [[Index:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf|Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar]]
|-
| {{Barra de progresso|6|0|21|0|4|69}}
| [[Index:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf|Tratados da terra e gente do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
cvekwgs97yr0um3a7gskee8qwvs4ywp
561307
561294
2026-09-02T09:00:15Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561307
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|28|1|1|2|2|66}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|3|0|5|92}}
| [[Index:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf|A Volta do Mundo em Oitenta Dias]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|45|49|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|2|0|6|92}}
| [[Index:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf|Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar]]
|-
| {{Barra de progresso|6|0|21|0|4|69}}
| [[Index:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf|Tratados da terra e gente do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
hlcs0yy32qq3pts1wpp0275516i8al0
561314
561307
2026-09-02T10:00:13Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561314
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|29|1|1|2|2|65}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|3|0|5|92}}
| [[Index:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf|A Volta do Mundo em Oitenta Dias]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|45|49|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|2|0|6|92}}
| [[Index:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf|Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar]]
|-
| {{Barra de progresso|6|0|21|0|4|69}}
| [[Index:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf|Tratados da terra e gente do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
h3axfod3upsuhebm92n905dy4rpc8wb
561323
561314
2026-09-02T11:00:12Z
AlbeROBOT
35938
bot: Atualizando progressos
561323
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src='Progressos recentes/styles.css' />
{|
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:"Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?".pdf|“Olha a terra, meu amigo, como é que ela é?”]]
|-
| {{Barra de progresso|30|1|1|2|2|64}}
| [[Index:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf|Diccionario da Lingoa Portugueza]]
|-
| {{Barra de progresso|43|0|51|2|5|-1}}
| [[Index:Dom João VI no Brazil, vol 1.djvu|Dom João VI no Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|3|0|5|92}}
| [[Index:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf|A Volta do Mundo em Oitenta Dias]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|81|0|4|15}}
| [[Index:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf|Á Roda da Lua]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|100|0|0|0}}
| [[Index:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf|Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|45|49|6|0}}
| [[Index:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf|Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|2|0|6|92}}
| [[Index:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf|Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar]]
|-
| {{Barra de progresso|6|0|21|0|4|69}}
| [[Index:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf|Tratados da terra e gente do Brasil]]
|-
| {{Barra de progresso|0|0|14|0|3|83}}
| [[Index:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf|Os Miseraveis]]
|}<noinclude>{{documentação}}</noinclude>
8twz1bkrna8swk3cyk62p26j188sgwk
Página:Dom Casmurro-1899.pdf/109
106
221038
561325
542026
2026-09-02T11:32:10Z
Albertoleoncio
17561
/* Validada */
561325
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Albertoleoncio" /></noinclude>{{t2|XXXIV}}
{{dhr}}
{{c|'''Sou homem!'''}}
{{dhr}}
Ouvimos passos no corredor; era D. Fortunata.
Capitú compoz-se depressa, tão depressa que, quando
a mãe apontou á porta, ella abanava a cabeça e ria.
Nenhum laivo amarello, nenhuma contracção de
acanhamento, um riso espontâneo e claro, que ella
explicou por estas palavras alegres :
— Mamãe, olhe como este senhor cabelleireiro
me penteou; pediu-me para acabar o penteado, e
fez isto. Veja que tranças!
— Que tem? acudiu a mãe, transbordando de
benevolencia. Está muito bem, ninguem dirá que é
de pessoa que não sabe pentear.
— O que, mamãe? Isto? redarguiu Capitú desfazendo
as tranças. Ora, mamãe!
E com um enfadamento gracioso e voluntario que
ás vezes tinha, pegou do pente e alisou os cabellos
para renovar o penteado. D. Fortunata chamou-<noinclude></noinclude>
3m22onfd2wbtkjbv5hrcep3cf3p7syk
561327
561325
2026-09-02T11:38:45Z
Albertoleoncio
17561
561327
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Albertoleoncio" /></noinclude>{{t2|XXXIV}}
{{dhr}}
{{c|'''Sou homem!'''}}
{{dhr}}
Ouvimos passos no corredor; era D. Fortunata.
Capitú compoz-se depressa, tão depressa que, quando
a mãe apontou á porta, ella abanava a cabeça e ria.
Nenhum laivo amarello, nenhuma contracção de
acanhamento, um riso espontâneo e claro, que ella
explicou por estas palavras alegres :
— Mamãe, olhe como este senhor cabelleireiro
me penteou; pediu-me para acabar o penteado, e
fez isto. Veja que tranças!
— Que tem? acudiu a mãe, transbordando de
benevolencia. Está muito bem, ninguem dirá que é
de pessoa que não sabe pentear.
— O que, mamãe? Isto? redarguiu Capitú desfazendo
as tranças. Ora, mamãe!
E com um enfadamento gracioso e voluntario que
ás vezes tinha, pegou do pente e alisou os cabellos
para renovar o penteado. D. Fortunata chamou<includeonly>-</includeonly>-<noinclude></noinclude>
2khdln3ectlwpn8s204j1314hogg41r
Página:Dom Casmurro-1899.pdf/110
106
221039
561326
542028
2026-09-02T11:37:38Z
Albertoleoncio
17561
/* Validada */
561326
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Albertoleoncio" />{{rh||{{sc|dom casmurro}}|103}}</noinclude>lhe tonta, e disse-me que não fizesse caso, não era
nada, maluquices da filha. Olhava com ternura
para mim e para ella. Depois, parece-me que desconfiou.
Vendo-me calado, enfiado, cosido á parede,
achou talvez que houvera entre nós algo mais que
penteado, e sorriu por dissimulação...
Como eu quizesse falar tambem para disfarçar o
meu estado, chamei algumas palavras cá de dentro,
e ellas acudiram de prompto, mas de atropello, e
encheram-me a bocca sem poder sair nenhuma.
O beijo de Capitú fechava-me os lábios. Uma exclamação,
um simples artigo, por mais que investissem
com força, não logravam romper de dentro.
E todas as palavras recolheram-se ao coração, murmurando:
« Eis aqui um que não fará grande carreira
no mundo, por menos que as emoções o dominem... »
Assim, apanhados pela mãe, éramos dous e contrarios,
ella encobrindo com a palavra o que eu
publicava pelo silencio. D. Fortunata tirou-me daquella
hesitação, dizendo que minha mãe me mandára
chamar para a licção de latim; o padre Cabral
estava á minha espera. Era uma saída; despedi-me
e enfiei pelo corredor. Andando, ouvi que a mãe
censurava as maneiras da filha, mas a filha não
dizia nada.
Corri ao meu quarto, peguei dos livros, mas não
passei á sala da licção; sentei-me na cama, recordando
o penteado e o resto. Tinha estremeções,
tinha uns esquecimentos em que perdia a consciencia
de mim e das cousas que me rodeavam, para<noinclude></noinclude>
o0qcejg3vvcvr3l2ki8fmo40mmcnelt
Página:Dom Casmurro-1899.pdf/111
106
221040
561329
542029
2026-09-02T11:40:53Z
Albertoleoncio
17561
/* Validada */
561329
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Albertoleoncio" />{{rh|104|{{sc|dom casmurro}}|}}</noinclude>viver não sei onde nem como. E tornava a mim, e
via a cama, as paredes, os livros, o chão, ouvia
algum som de fóra, vago, proximo ou remoto, e
logo perdia tudo para sentir somente os beiços de
Capitú... Sentia-os estirados, embaixo dos meus,
egualmente esticados para os della, e unindo-se uns
aos outros. De repente, sem querer, sem pensar,
saiu-me da boca esta palavra de orgulho:
— Sou homem!
Suppuz que me tivessem ouvido, porque a palavra
saiu em voz alta, e corri á porta da alcova. Não
havia ninguem fóra. Voltei para dentro, e, baixinho,
repeti que era homem. Ainda agora tenho o éco aos
meus ouvidos. O gosto que isto me deu foi enorme.
Colombo não o teve maior, descobrindo a America,
e perdoai a banalidade em favor do cabimento; com
effeito, ha em cada adolescente um mundo encoberto,
um almirante e um sol de Outubro. Fiz outros
achados mais tarde; nenhum me deslumbrou tanto.
A denuncia de José Dias alvoroçára-me, a licção do
velho coqueiro tambem, a vista dos nossos nomes
abertos por ella no muro do quintal deu-me grande
abalo, como vistes; nada disso valeu a sensação do
beijo. Podiam ser mentira ou illusão. Sendo verdade,
eram os ossos da verdade, não eram a carne
e o sangue della. As proprias mãos tocadas, apertadas,
como que fundidas, não podiam dizer tudo.
— Sou homem!
Quando repeti isto, pela terceira vez, pensei no
seminario, mas como se pensa em perigo que passou,
um mal abortado, um pesadelo extincto; todos<noinclude></noinclude>
1crn8q7cmka06i19fbrwmc4eh0etj6k
Página:Dom Casmurro-1899.pdf/112
106
221041
561330
542030
2026-09-02T11:41:43Z
Albertoleoncio
17561
/* Validada */
561330
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Albertoleoncio" />{{rh||{{sc|dom casmurro}}|105}}</noinclude>os meus nervos me disseram que homens não são
padres. O sangue era da mesma opinião. Outra vez
senti os beiços de Capitú. Talvez abuso um pouco
das reminiscencias osculares; mas a saudade é isto
mesmo; é o passar e repassar das memorias antigas.
Ora, de todas as daquelle tempo creio que a
mais doce é esta, a mais nova, a mais comprehensiva,
a que inteiramente me revelou a mim mesmo.
Outras tenho, vastas e numerosas, doces tambem,
de varia especie, muitas inlellectuaes, egualmente
intensas. Grande homem que fosse, a recordação
era menor que esta.<noinclude></noinclude>
raikncq9na7l3n7sf24eardcr1ngub7
Autor:Josefina Álvares de Azevedo
102
241810
561263
555022
2026-09-01T23:25:35Z
BlitzkriegBoop
37692
adicionada obra
561263
wikitext
text/x-wiki
{{Autor/v2
| InicialUltimoNome = A
| nome = Josefina Álvares de Azevedo
| nome completo =
| nome nativo =
| imagem =
| imagem_tamanho =
| legenda =
| data_nascimento = {{dni|5|5|1851|si}}
| nacionalidade = {{BRAn|a}}
| data_morte = {{morte|1|9|1913|5|5|1851}}
| género =
| período =
| temas =
| abl =
| Wikipedia =
| Wikiquote =
| Wikicommons = Category:Josefina Álvares de Azevedo
| MiscBio = '''Josefina Álvares de Azevedo''' foi uma jornalista, escritora e precursora do feminismo no Brasil.
}}
== Obras ==
* ({{ano|1891}}) {{livro digitalizado|A Mulher Moderna|A Mulher Moderna - Josefina Alvares de Azevedo - 1891.pdf|A Mulher Moderna}}
* ({{ano|1897}}) {{livro digitalizado|Galeria Illustre (Mulheres Célebres)|Galeria Illustre (Mulheres Célebres).pdf|Galeria Illustre}}
{{autores}}
{{controle de autoridade}}
[[Categoria:Autores paraibanos]]
[[Categoria:Autoras]]
j2zpcxo9qjcxze5c4jsfaehp7jmlizz
Página:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf/177
106
250506
561300
557134
2026-09-02T08:07:31Z
MLReis
41056
/* Validada */
561300
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="MLReis" />{{rh||FORMA FORRAR|{{sc|80}}}}</noinclude>Usado na mesma acepção nos crioulos, que o distinguem do «foguete do ar».
Parece que os termos indianos são onomatópicos (de ''phat'', «estalo, estoiro»), à excepção do concani, no qual a cacuminalização não deve causar dificuldade à derivação portuguesa; cf. ''tumor''.
'''[[:d:Lexeme:L579666|Fôlha]]''' (de papel). Conc., Mar. (em Savantvadi) ''phôl''. — Tul. ''pulli''.
'''[[:d:Lexeme:L500680|Fonte]]''' («fontículo»). Conc. ''phônt''. ''Phontyó'' (adj.) o que tem fontículo. ''Phontló'', pus; (fig. imundície). — ? Mar. ''pot'', ''pont'', ''ponth''.
Molesworth não dá a etimologia dos vocábulos maratas.
'''[[:d:Lexeme:|Forca.]]''' Sing. ''pôrke'' (pl. ''pôrka'').
'''[[:d:Lexeme:L500602|Fôrça.]]''' Conc. ''phôrs''. Term. vern. ''baḷ'', ''tej'', ''tráṇ''. — Mal. ''forsa'' (Haex), ''parúsa''. Term. vern. ''kakuátan''. — Tet., Gal. ''forsa''. Term. vern. ''biéti''.
'''[[:d:Lexeme:L447777|Forma]]''' («fôrma, forma»). Conc. ''pharm''. Term. vern. ''sântsó'', ''sāṭhó''; ''ākár'', ''rúp'', ''ākṛiti''. — Guj. ''pharmô'', ''phárm'', fôrma, molde; plano, mapa; amostra. — Hindust. ''farmá'', molde; configuração. — Beng. ''pharmá'', ''pharmmá''. — Panj. ''farmá''. — Tet. ''fórma''.
''Phormí'' (adj.), de fôrma; impresso. ''Phormí kāgad'', papel impresso. ''Phormí letr'', letra do tipo. ''Ekphormātsó'' (genitivo-adjectivo), da mesma fórma; da mesma espécie. Concani.
''Ekpharmá'' (adj.), «duma figura, grandeza e aparência geral — tropas em linha, letras dum escrito, etc.; duma forma mais genéricamente. ''Ekpharmá'' (subst.), unidade de forma e de aparência geral» (Molesworth)<ref>''Ek'' é do sânsc. ''eka'', «um».</ref>. Marata.
'''[[:d:Lexeme:|Fôrno.]]''' Conc. ''pharn'' (em Salcete), ''kharn'' em Bardês<ref>Em Bardês troca-se freqüentemente ''f'' por ''kh'': ''khurí'' = furia; ''khursém'' («víbora») por ''phursém'', ''khursat'' («vagar, lazer») por ''phursat''.</ref>. Tambêm significa «compartimento para cinza e farelo». — Sing. ''pôrṇuva'', ''pôraṇuva''<ref>''N'' depois de ''r'' cacuminaliza-se, bem como as outras dentais.</ref>. Term. vern. ''uduna''. — Malayál. ''bôrmma''. — Mal. ''fúrnu'', ''fúrun''. — Tet., Gal. ''fôrnu''. — ? Pers. ''foran'', fornalha, caldeira. — Ár. ''forn'', ''furn''. — Rab. ''forni''.
'''[[:d:Lexeme:|Fôro]]''' («cánon»). Conc. ''phôr''. Term. vern. ''xidáv'', ''pat''. — Indo-ingl. ''foras'' (= foros; us. em Bombaim). ''Foras lands'', terras sujeitas ao fôro. ''Forasdárs'', possuidores de terrenos de fôro<ref>«Particularmente a dos palmares de Chaul, e os '''foros''' que lhe haviam de pagar». Bocarro, Déc. XIII, p. 352.</ref>.
'''[[:d:Lexeme:L669708|Forrar.]]''' Conc. ''phorrar-karunk''. —
== Notas ==
<references /><noinclude></noinclude>
g81um67lmmksspp8xd82p8y35ti5gv8
Página:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf/178
106
250507
561306
557019
2026-09-02T08:58:15Z
Leonordeoliveiramartins
41055
/* Validada */
561306
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Leonordeoliveiramartins" />{{rh|{{sc|81}}|FRECHA FUZIL|}}</noinclude>L.-Hindust. ''pharal'' (''karná''), forrar a amarra. — Tet. ''fóra''.
'''[[:d:Lexeme:|Fôrro]]''' (subst.). Conc. ''phorr''. — Guj. ''phôr''. — Sing. ''pôru''. ''Pôru redda'', fazenda de fôrro.
'''[[:d:Lexeme:L500824|Forte]]''' (adj.). Conc. ''phórt''. Term. vern. ''baḷí'', ''ghaṭṭ'', ''nibar''. — Tet., Gal. ''fórti''. Term. vern. ''rósak''.
'''[[:d:Lexeme:L448456|Fortuna.]]''' Conc. ''phurtún''. Term. vern. ''naxíb'', ''lakṭó''. — Tet., Gal. ''furtuna''.
'''[[:d:Lexeme:L474587|Fraco.]]''' Conc. ''phrák'', ''pharák''. Term. vern. ''axakt'' ou ''askat''. — Tet. ''fráku''. Term. vern. ''mámal''. — Gal. ''fráku''.
De ''phrák'' se deriva, em concani, ''pharkatáy'' ou ''pharkatsáy'', «fraqueza» (tambêm usado).
'''[[:d:Lexeme:|Frade.]]''' Conc. ''phrád'', ''pharád''. — Tet. ''frádi''.
Em concani, ''pharád'', como substantivo feminino, designa vulgarmente a «tonsura clerical». Vid. ''coroa''.
'''[[:d:Lexeme:L448093|Fragata.]]''' Conc. ''phargát''. — Mar. ''phargád''. — Mal. ''pragata''. — Bug. ''parágata''. — Tet., Gal. ''forgata''.
'''[[:d:Lexeme:|Franga.]]''' Mal. ''franga'' (Haex). Term. vern. ''áyam'', ''ának áyam'', ''áyam betina''.
'''[[:d:Lexeme:L447210|Frasco.]]''' Conc. ''phrásk'' (p. us.). Term. vern. ''ximsó'', ''kupó''. — Tet., Gal. ''frásku''. — Jap. ''furasuko'' (talvez do ingl. ''flask''). Term. vern. ''tokuri''. — Ár. do Egito, ''falaskiya'', ''balaskiya''.
'''[[:d:Lexeme:|Frasqueira.]]''' Conc. ''phrāsker''. — Tet., Gal. ''fraskeira''.
'''[[:d:Lexeme:|Frecha.]]''' Mal. ''parecha''.
'''[[:d:Lexeme:L501571|Freguesia.]]''' Conc. ''phirgaz''. — Tet., Gal. ''freguezia''.
'''[[:d:Lexeme:|Freio.]]''' Conc. ''phrey''. Term. vern. ''lagam''. — Tet. ''fréyu''.
'''[[:d:Lexeme:|Fresco.]]''' Conc. ''phresk'' (p. us.). Term. vern. ''thanḍ'', ''xitaḷ''. — Mal. ''parésku''.
'''[[:d:Lexeme:|? Fulano]]''' Conc. ''phalāṇó'', ''phulāṇó''. — Mar. ''phalaṇá''. — Guj. ''phaláṇum''. — Hindust. ''fulán'', ''fulaná''. — Beng. ''phalāná''. — Sindh. ''phalānô''. — Panj. ''phalāṇá'', ''phalāṇi'', ''phalāuṇá''. — Tel. ''phulána'', ''phaláni''. — Can. ''phaláni''. — Tul. ''phaláne''. — Indo-ingl. ''fulaun''. — Mal. ''fulán'', ''púlan''.
Parece que o vocábulo foi importado directamente do árabe ou por via do persa. O Sr. Gonçalves Viana nota «que a verdadeira forma portuguesa é ''fuão'', sendo ''fulano'' a castelhana».
'''[[:d:Lexeme:|Fundal]]''' («extremidade inferior do mastro»). L.-Hindust. ''fūndál'', ''pūndál''.
'''[[:d:Lexeme:|Funil.]]''' Conc. ''phunel''. Term. vern. ''turbāṇí'' (p. us.). — L.-Hindust. ''phanel'', ''fannel''. — Beng. ''phunnel''. — Sing. ''punilaya''. Term. vern. ''kemiya''. — Can. ''phannále''. Term. vern. ''lálike''. — Tet., Gal. ''funil''. Term. vern. ''kakún mátan''.
'''[[:d:Lexeme:|Fusta.]]''' Mal. ''fusta''<ref>«Fazem outros pequenos de remos como berguantim ou '''fustas'''». Duarte Barbosa, ''Livro'', p. 353.</ref>.
'''[[:d:Lexeme:|? Fuzil.]]''' Mal., Ach., Batt., Sund., Baixo-jav., Mad., Bal. ''bedil''. — Day. ''badil''. — Mak. ''bádili''. — Bug. ''bálili''.
== Notas ==
<references /><noinclude></noinclude>
hisqqayha5jiivz2u5x4zpxl7mk0qg1
Página:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf/174
106
250510
561221
557013
2026-09-01T16:16:45Z
Leonordeoliveiramartins
41055
/* Validada */
561221
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Leonordeoliveiramartins" />{{rh|{{sc|77}}|ESTIRAR EXPLICAR|}}</noinclude>fissionalmente é feito na Índia, desde tempos antiquíssimos (e, talvez modernamente, o de correr a ferro e engomar), mais por homens (em indo-português «mainatos») que por mulheres.
Shakespear distingue, no seu dicionário hindustani, entre ''isṭrí'', ''istirí'' ou ''strí'', sânscrito, «mulher, fêmea», e ''istrí'', «ferro de engomar», que diz ser do hindi. Molesworth porêm filia o marata ''istrí'' no sânsc. ''strī'', por intermédio do hindustani, sem declarar o motivo. E Wilson deriva o hindust. ''istrí'' do verbo sânsc. ''stṛ'', «extender», e regista o composto ''strī-vālā'', «an ironing man, one who irons linen».
É muito provável que não fôsse outrora conhecido na Índia o ferro (em concani ''phér'') de engomar, que tem o mesmo feitio que o europeu e que é sómente usado pelos alfaiates e pelos lavadeiros. Julgo que os verdadeiros étimos de ''istríka'' e ''istrí'' são os verbos portugueses ''esticar'' e ''estirar'', que teriam sido empregados por «correr, passar a ferro»<ref>C. Alwis (''The Sinhalese Hand-book'') admite a proveniência portuguesa, sem indicar o vocábulo de origem.</ref>.
'''[[:d:Lexeme:|Estivador.]]''' Indo-ingl. ''stevedore''.
'''[[:d:Lexeme:|Estopa.]]''' L.-Hindust. ''istap'', ''istúb''. — Ár. ''usthuhba''.
'''[[:d:Lexeme:L1490595|Estribo.]]''' Conc. ''estríb''. Term. vern. ''rikābí''. — Tet., Gal. ''estríbu''.
'''[[:d:Lexeme:L448629|Estudar.]]''' Conc. ''estudár-karunk'' (p. us.). Term. vern. ''xikunk'', ''paṭhunk''. — Tet. ''estúda''. Term. vern. ''hanôin'', ''lóta''.
'''[[:d:Lexeme:L477189|Estudo.]]''' Conc. ''istúd''. Term. vern. ''xikap''. — Tet. ''estúdu''. Term. vern. ''hanónun''.
'''[[:d:Lexeme:|Evangelho.]]''' Conc. ''vānjel''. — Can. ''evanjélu''. — Tet., Gal. ''evanjélhu''.
O hindustani, o oriya, o bengali, o malaio e outras línguas do Arquipélago teem ''injíl'', do árabe-persa.
'''[[:d:Lexeme:L448298|Exame.]]''' Conc. ''ezám''. Term. vern. ''parīkxá'' ou ''parikhyá'', ''zhaḍtí''. — Tet., Gal. ''ezámi''.
'''[[:d:Lexeme:|Excomunhão.]]''' Conc. ''eskomunhámv'', ''eskomunyámv''. — Tet., Gal. ''eskomunhã''.
'''[[:d:Lexeme:L477173|Exemplo.]]''' Conc. ''ezempl''. Term. vern. ''dekh''. — Tet., Gal. ''ezémplu''.
'''[[:d:Lexeme:L750648|Explicar.]]''' Conc. ''esplikár-karunk''. Term. vern. ''samzāvunk'', ''duvāḷunk'', ''arthunk''. — Tet. ''esplíka''. Term. vern. ''hakláken'', ''kátak''. — Gal. ''splíka''.
== Notas ==
<references /><noinclude></noinclude>
4fdr0en75bugg5wkzmmdcd6c4p3czq3
Página:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf/175
106
250511
561296
557016
2026-09-02T07:49:14Z
MLReis
41056
/* Validada */
561296
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="MLReis" />{{rh||FAMA FEITOR|{{sc|78}}}}</noinclude>{{center|{{larger|F}}}}
'''[[:d:Lexeme:|Fadiga]]''' («gonorreia»). Mal. ''fadiga'' (Schuchardt).
'''[[:d:Lexeme:|Falca.]]''' L.-Hindust. ''fālká''. — Mal. ''fálka'' (Marre).
'''[[:d:Lexeme:|Falcão]]''' («espécie de peça»). Bug. ''palakko''.
'''[[:d:Lexeme:L1419820|Falso.]]''' Conc., Mar. ''pháls''. Term. vern. ''laṭík'', ''khoṭó'' ou ''khoṭá''. — Mal., Sund. ''pálsu''. — Mad. ''pálsô''. — Tet. ''fálsu''. Term. vern. ''lá lós'', ''bosôku''.
Emprega-se o vocábulo especialmente com respeito a moedas e pedras preciosas.
'''[[:d:Lexeme:L558251|Faltar.]]''' Conc. ''phāltár-zāvunk''. — Beng. ''phāltár'' (us. entre os cristãos). — Tet. ''fálta''. Term. vern. ''múkiti''.
'''[[:d:Lexeme:|Falto.]]''' Conc. ''phált''. Term. vern. ''uṇó'', ''vikhaṇ'', ''apúrṇ''. — Mar. ''pháltu'', sobressalente. — Guj., Hindi, Hindust., Panj. ''pháltú'', sobressalente. — L.-Hindust. ''phāltú'', ''fāltú'', deficiente, curto; o que é para preencher a falta, sobressalente. — Nep. ''fālṭo'', sobressalente. — Sindh. ''phaliṭu'', excedente. — Mal. ''fáltu'' (Marre).
'''[[:d:Lexeme:|? Falua.]]''' Mal. ''báluq''.
O ''q'' final faz suspeitar a origem espanhola (''faluca'') ou arábica (''fulq'').
'''[[:d:Lexeme:L639957|Fama.]]''' Conc. ''phám''. Term. vern. ''ḍág'', ''khabar'', ''nāmvrúp''. — Guj. ''phám'', lembrança, memória. — Tet. ''fáman''. Term. vern. ''náran''. — Gal. ''fáma''.
'''[[:d:Lexeme:|Fantasma.]]''' Mal. ''fantasma'', ''pantasma''.
O Dr. Fokker diz que é pouco usado; mas é registado por Haex.
'''[[:d:Lexeme:|Farol.]]''' Conc. ''pholér''. — Tet., Gal. ''farol''.
'''[[:d:Lexeme:|Fastio.]]''' Mal. ''fastio'' (Haex).
'''[[:d:Lexeme:|Fatia.]]''' Conc. ''phātí''. Term. vern. ''kap'', ''xír'', ''pês''. — ? Sing. ''petta'' (pl. ''peti'').
'''[[:d:Lexeme:|Favor.]]''' Conc. ''phāvôr'' (p. us.). Term. vern. ''upkár''. — Tet., Gal. ''favor''.
'''[[:d:Lexeme:|Fazendeiro]]''' (subst.: «proprietário»). Conc. ''phajendár'' (p. us.). — Mar. ''phajindár''. Term. vern. ''mālkár'', ''vittkár''. — Indo-ingl. ''fazendar''.
'''[[:d:Lexeme:L518882|Fé.]]''' Conc. ''phé-bhāvárth'' (us. entre os cristãos). ''Bhāvárth'' é sinónimo vernáculo. — Gal. ''fé''.
'''[[:d:Lexeme:|Fechar]]''' («soldar»). Mal. ''píjar''. — Batt. ''píjer''. — Mak. ''píjarā'', ''píjā''. — Bug. ''píja''.
'''[[:d:Lexeme:|Fecho]]''' (de espingarda). Mal. ''píchu''. — Batt. ''péchu''.
'''[[:d:Lexeme:|Feira.]]''' Conc. ''phêr''. Term. vern. ''sánt'', ''penṭh''. — Tet., Gal. ''feira''. Term. vern. ''bázar''.
'''[[:d:Lexeme:L448169|Feitor.]]''' Conc. ''pheytôr''. — ? Indo-ingl. ''factor''. — Mal. ''feitór'', ''fetór'', ''pētór''. — Sund., Jav. ''pétor''. — Mak. ''pétorō''.<noinclude></noinclude>
ia5tx7atsd0415sc8x3nq9neqgaaz9m
Página:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf/176
106
250512
561299
557133
2026-09-02T08:07:09Z
MLReis
41056
/* Validada */
561299
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="MLReis" />{{rh|{{sc|79}}|FILHÓ FOGUETE|}}</noinclude>'''[[:d:Lexeme:|Feitoria.]]''' Conc. ''pheytorí''. — ? Indo-ingl. ''factory''.
Yule & Burnell julgam possível que «as expressões ''factor'' e ''factory'' tenham sido adoptadas das port. ''feitor'' e ''feitoria''».
'''[[:d:Lexeme:L662617|Feriado.]]''' Conc. ''pheryád''. Term. vern. ''suṭí''. — Tet. ''feriádu''. Term. vern. ''kasala''.
'''[[:d:Lexeme:L618552|Ferreiro.]]''' Conc. ''pherrêr''. Term. vern. ''lohár'', ''kāmár'', ''sāḷikár''. — Mal. ''ferrero'' (Haex). Term. vern. ''pándei bési'', ''túkan bési'', ''kímpu besi''.
'''[[:d:Lexeme:L464466|Festa.]]''' Conc. ''phest''. Term. vern. ''parab'', ''utsav''. ''Phestākár'', festeiro. — Beng. ''phestá''. — Mal. ''festa'', ''pesta'', ''péstu''. — Sund. ''pésta''. — Jav. ''péstô'', ''pístô''. ''Pestan'', ''pistan'', festejar. — Bug. ''peseta''. — Tet., Gal. ''festa''. Term. vern. ''ksólok''.
'''[[:d:Lexeme:|Fiador.]]''' Conc. Tet. Gal., ''phyādor''.
'''[[:d:Lexeme:|Fidalgo.]]''' Conc. ''phidálg''. — Mar. ''phidālkhôr''. — Mal. ''fidalgo'', ''hidalgo'' (Haex).
Molesworth deriva ''phidālkhôr'' da palavra onomatópica reduplicada ''phiṭ! phiṭ!''; e dá por significados: «That swells and vapors, puffs and vaunts; a swegger or braggart. That giggles sillily».
'''[[:d:Lexeme:L464459|Figura.]]''' Conc. ''phigúr'' (lit. e fig.). Term. vern. ''bāhulém'', ''putḷí''; ''song'', ''yantr''. — Mal. ''figura'', imagem, quadro. — Tet., Gal. ''figura'', imagem, efígie. Term. vern. ''hílas'', ''ein''.
'''[[:d:Lexeme:|Filhó.]]''' Conc. ''philhó''. — Beng. ''philó'' (us. entre os cristãos). — Jap. ''hiryúzu''.
'''[[:d:Lexeme:|Finta.]]''' Conc. ''phínt'' (p. us. actualmente). Term. vern. ''danḍ'', ''paṭṭí''. — Tet., Gal. ''finta''.
'''[[:d:Lexeme:|Fiscal]]''' (subst.). Conc. ''phiskál''. — Mal. ''piskal''. — Bug. ''pasikála''.
'''[[:d:Lexeme:L447135|Fita.]]''' Conc., Mar., Guj. ''phít'', ''phínt''. — Hindi ''phitá''. — Hindust. ''fitá'', ''fītá'', ''phītá''. — Or., Beng., As. ''phitá''. — Sindh. ''phíta''. — Panj. ''fītá'', ''fítah''. — Sing. ''pítta-paṭaya'', ''pítta-paṭíya''. — Malayál. ''phiṭṭa'', ''phiṭṭu'', renda. — Tel. ''phíta'', ''pita''. — Khas. ''phita'', ''fita''. — Mal. ''fita'', ''pita''. — Ach. ''fítah'', ''pita''. — Sund. ''pita''. — Jav. ''pitô''. — Mad. ''péta''. — Bug. ''píta''. — Tet., Gal. ''fita''. Term. vern. ''táli''. Termos neo-áric. ''nāḍí'', ''nāḍó'', ''dál'', ''navár''.
As línguas que não teem o fonema ''f'' substituem-no por ''p''. O ''i'' tónico nasaliza-se às vezes nos idiomas neo-áricos, como ''pint'', «fel», do sânsc. ''pitta''. Cf. ''pipa''.
'''[[:d:Lexeme:|Fitar.]]''' Mal. ''pitár'', apontar.
'''[[:d:Lexeme:|Fivela.]]''' Conc. ''phivel''. — Tet. ''fivela'', ''fiela''.
'''[[:d:Lexeme:|Flanela.]]''' Conc. ''phlānel''. — Tet., Gal. ''flanela''.
'''[[:d:Lexeme:|Fogaça.]]''' Indo-ingl. ''fogass'' (us. na Índia meridional).
'''[[:d:Lexeme:L448508|? Foguete]]''' («estalo da China»). Conc. ''phugaṭí''. — Mar. ''phaṭkaḍí''. — Hindust. ''phaṭakhá''. — Ass. ''phaṭaká''. — Sindh. ''phaṭakô''. — Tam., Malayál. ''paṭṭake''. — Tel., Can., Tul. ''phaṭóki''<ref>«O que á hũs e outros mais desordenou forão '''foguettes''' e bõbas de fogo que os Turcos usão no primeiro rompimento». João de Barros, Déc. IV, VII, 12.
«Tirando alguns tiros e muitos '''foguetes'''». Gaspar Correia, I, p. 165.
«Mandou o governador fazer sinal à armada com tres '''foguetes'''». Diogo do Couto, Déc. VI, IV, 1.</ref>.
== Notas ==
<references /><noinclude></noinclude>
tbpdl8s1z5sx8hqffq9qt8izgptg0mc
Página:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf/179
106
250518
561309
557020
2026-09-02T09:01:45Z
Leonordeoliveiramartins
41055
/* Validada */
561309
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Leonordeoliveiramartins" />{{rh||GAGO GAGO|{{sc|82}}}}</noinclude>O Dr. Heyligers diz que a troca de ''e'' e ''u'' é freqùente, e que passando o ''f'' para ''p'', essa letra fácilmente se transformaria em ''b'', resultando daqui a forma ''bezil'' ou ''besil'', cuja corrução seria ''bedíl''.
{{center|{{larger|G}}}}
'''[[:d:Lexeme:|Gage]]''' (ant.). Mal. ''gade'', penhor; ''gáji'', estipêndio. ''Gádei'', ''gádeikan'', empenhar. — Ach., Sund., Jav., Mak., Bug. ''gáji'', estipêndio<ref>«Dois mil cruzados à conta de seus ordenados e '''gagens'''». Bocarro, p. 490.</ref>.
'''[[:d:Lexeme:L1483942|? Gago.]]''' Conc. ''gág'' (subst.), gagueira. Term. vern. ''luḍbepaṇ'', ''totrepaṇ'', ''tsontsrepaṇ'' (derivados dos adjectivos ''luḍbó'', ''totró'', ''tsontsró''). ''Gág yevunk'' (dat. da pessoa), ter gagueira. ''Gāgyó'', gago. ''Gāgyém ulaunk'', falar gaguejando. ''Gāgevunk'', gaguejar. — Sund. ''gágu'', gagueira. — Mol., Batav. ''gágu''. — Mak., Bug. ''gága'', gaguejar. — Ach. ''gagab'', gaguejar, balbuciar. No batta, ''gagap'' significa, segundo Joustra, «seguir caminho perverso». — Mal. ''gágap'', ? ''kókok''.
Haex regista ''gugu'', «titubare», titubear, e ''gagab'', ''bergagab'', «balbutire», balbuciar. O Dr. Schuchardt nota as seguintes formas malaias: ''gegeb'', «titubear», e ''gagap'', ''gagáp'', ''gegáp'', «confuso», ''gugup'', «sussurro». E observa que «em Batávia ''gagu'' equivale a mudo»; mas no vocabulário crioulo-português-malaio dá ''oen-gagoe'' (= un gágu) «ein Stotterer (orang gagoe)». ''Kriolische Studien'', IX.
O Sr. Gonçalves Viana diz: «É desconhecida a etimologia dêste vocábulo português: a que o ''Dic. Etimologico'' do Dr. Ad. Coelho nos dá, o castelhano ''gago'', nada adeanta, e alêm disto e de ser pouco usada tal palavra nessa língua, tem significação muito diversa, correspondendo à usual ''gangoso'', que quere dizer «fanhoso» e não «gago»». Na opinião do Sr. Cândido de Figueiredo, é termo onomatopaico. ''Gago'', como apelido, ocorre muitas vezes nos antigos escritores: Gabriel Gago em João de Barros, Fernão Gomes Gago em Gaspar Correia, Diogo Gago nas ''Lembranças''.
O Dr. Schuchardt sustenta que ''gágap'', por sua terminação, é malaio, e não de origem portuguesa; e o Sr. Gonçalves Viana elimina-o da sua nova lista emendada e aumentada. Mas a razão alegada não vale para a forma ''gágu'' dos outros dialectos. Matthes deriva o makassarês ''gága'' do malaio ''gágap''.
Não se explica como é que, de
== Notas ==
<references /><noinclude></noinclude>
f3wbaurcrmzeevkozxoyjjlqop68klb
Página:Sebastião Rodolfo Dalgado - Influência do Vocabulário Português em Línguas Asiáticas (1913).pdf/180
106
250521
561310
557021
2026-09-02T09:04:13Z
Leonordeoliveiramartins
41055
/* Validada */
561310
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Leonordeoliveiramartins" />{{rh|{{sc|83}}|GALÉ GANHO|}}</noinclude>entre os idiomas indianos, só o concani tenha ''gág'', com alguns derivados, todos de uso comum, e mesmo mais usados do que os outros termos vernáculos. A onomatopeia é improvável no caso, porque as palavras dessa natureza são de ordinário comuns ao concani e ao marata. ¿Teria sido importado do português ou, antes, do malaio por intermédio do português?
Convêm notar que no português de Goa se emprega a palavra ''cacoethe'' com o sentido de «gagueira». O termo não aparece no ''Dic. Contemporaneo'' nem no de Cândido de Figueiredo; mas é registado por lexicógrafos antigos, como Morais, que diz: «'''Cacoethe''' (do lat. ''cacoethes''; do Gr. ''kakos'' «máo» e ''êthos'' «costume»). V. ''Cachexia''. Máo habito corporal, como o de quem torce o corpo, ou faz outros taes geitos e ademaes feios. Habito máo»<ref>«'''Cacoete''' — Ainda que êste vocábulo pareça mais scientifico do que vulgar, comtudo muitas vezes o temos ouvido, na provincia do Minho, a pessoas que nunca lêrão os livros». Card. Saraiva, IX, p. 24.
Segundo Marsden, ''gágu'', em malaio, é o nome de petinga.</ref>.
'''[[:d:Lexeme:|Galão.]]''' Conc. ''gālámv''. Term. vern. ''zarpāṭí''. — Tel. ''galan''. — Tet., Gal. ''galã''.
'''[[:d:Lexeme:|? Galé.]]''' Mal. ''galey'', ''galay''. — Bug. ''gále''<ref>«Hũa armada de trezentas velas, em que entrauão '''galés''', lancharas, bantins». Diogo do Couto, Déc. VI, V, 1.</ref>.
Do hol. ''galei''?
'''[[:d:Lexeme:|Galeão.]]''' Mal. ''galyún''. — Ár. ''galion''<ref>«Deu hum '''Galeão''' com muitas monições». Diogo do Couto, Déc. VI, VIII, 5.</ref>.
'''[[:d:Lexeme:|Galeota.]]''' Indo-ingl. ''gallewat''. — Ár. ''galitha''<ref>«Fretou hũa fermosa '''Galeota'''». Diogo do Couto, Déc. VI, III, 9.</ref>.
Fr. José de Moura diz que ''galiun'' e ''galiuta'' são vozes turcas.
'''[[:d:Lexeme:L448060|Galeria.]]''' Conc. ''gāleri''. — ? Mal. ''galari'', ''galri''. — ? Jav. ''galadri'', ''gladri''. — ? Mad. ''galdri''.
O Sr. Gonçalves Viana acha improvável a proveniência portuguesa.
'''[[:d:Lexeme:|Galo.]]''' Mal. ''gallo'' (Haex). Term. vern. ''áyam jantam'', ''áyam kambiri''.
Não se sabe o motivo da introdução dêste vocábulo, que não aparece nos dicionários modernos.
'''[[:d:Lexeme:|Gamela.]]''' Conc. ''gamél''. Term. vern. ''parḍém'', ''karlém''. — Mar. ''gamêl'', coche de pedreiro. — ? Malg. ''gamela''<ref>«Enxadas, alavancas, picões, '''gamelas'''». Gaspar Correia, III, p. 619.</ref>.
Molesworth regista tambêm ''gabelem'', como usado no Concão no mesmo sentido.
'''[[:d:Lexeme:|Gancho.]]''' Conc. ''gánch''. Term. vern. ''ānkḍó'', ''phāsó'', ''kél''. — Tam. ''gánchu'', ferrolho. — Mal. ''gánchu'' (subst.), gancho; (adj.) aganchado, munido de gancho. ''Muggánchu'', aganchar. — Turc. ''cancha'', segundo Simonet.
'''[[:d:Lexeme:|Ganho.]]''' Conc. (subst.) ''gánh'', lu-
== Notas ==
<references /><noinclude></noinclude>
dfu44le2kx7358agp7rd9s9b91kffic
Página:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf/200
106
252317
561243
549491
2026-09-01T19:43:32Z
Trooper57
24584
561243
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{Cabeçalho|198|{{sc|Fernão Cardim}}|borda_inferior=1}}</noinclude>de São Vicente como oitenta leguas, contrarios dos
''Tupinaquins'' de São Vicente; destes ha infinidade
e correm pela costa do mar e sertão até o Paraguay,
que habitão os Castelhanos. Todas estas
nações acima ditas, ainda que differentes, e muitas
dellas contrarias umas das outras, têm a mesma
lingua, e nestes se faz a conversão, e tem
grande respeito aos Padres da Companhia e no
sertão suspirão por elles, e lhes chamão ''Abarê''{{Tratados da terra e gente do Brasil (1925) ref|220|abare|{{#section:Página:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf/220|abare}} {{#section:Página:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf/221|abare}}}} e
''Pai'',{{Tratados da terra e gente do Brasil (1925) ref|259|pai|{{#section:Página:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf/259|pai}}{{#section:Página:Tratados da terra e gente do Brasil.pdf/260|pai}}}} desejando<ref>They would come to (Purchas, ib.)</ref> a suas terras converte-los, e. é
tanto este credito que alguns Portuguezes de ruim
consciencia se fingem Padres, vestindo-se em roupetas,
abrindo coroas na cabeça, e dizendo que
são Abarês e que os vão buscar para as igrejas dos
seus pais, que são os nossos, os trazem euganados,
e em chegando ao mar os repartem entre si,
vendem e ferrão, fazendo primeiro nelles lá no
sertão grande mortandade, roubos e saltos, tomando-lhes
as filhas e mulheres, etc., e se não forão
estes e semelhantes estorvos já todos os desta lingua
forão convertidos á nossa santa fé.
Ha outras nações contrarias e imigas destas, de differentes linguas, que em nome geral se chamão ''Tapuya'', e tambem entre si são contrarias; primeiramente no sertão vizinho aos Tupinaquins habitão os ''Guaimurês'',<ref>Guamures (Purchas, ib.)</ref> e tomão algumas oitenta leguas de costa, e para o sertão quanto querem,<noinclude>{{reflist}}</noinclude>
hbhdrsw796d6lkadtcbqifcw341yrwm
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/10
106
254590
561289
555386
2026-09-02T01:15:49Z
Erick Soares3
19404
561289
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude><div style="width:500px;margin:0 auto">
{{c|
[[File:Verne - Autour de la Lune (page 148 crop).jpg|centro|400px]]
{{rh|'''Á Roda da Lua'''||Typ — Rua da Atalaya, 40 a 52.}}
Á roda do projectil}}
</div>
{{nop}}<noinclude></noinclude>
8jr9carqn9g1a0j7kviy13lqiwtifzz
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/103
106
254872
561290
557788
2026-09-02T01:16:27Z
Erick Soares3
19404
561290
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude><div style="width:500px;margin:0 auto">
{{c|
[[File:Around the Moon (151484315).jpg|centro|400px]]
{{rh|'''Á Roda da Lua'''||Typ — Rua da Atalaya, 40 a 52.}}
Nada e nada!}}
</div><noinclude></noinclude>
hitj8e4901aw0j2j37q0k5oj1x2rlf8
Galeria:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf
104
257035
561268
560957
2026-09-02T00:45:53Z
Erick Soares3
19404
561268
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Título=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)|A Volta do Mundo em Oitenta Dias]]
|Subtítulo=
|Language=pt
|Autor=[[Autor:Júlio Verne|Julio Verne]]
|Tradutor=[[Autor:A. M. da Cunha e Sá|A. M. da Cunha e Sá]]
|Editor=
|Ilustrador=
|Edição=
|Volume=3
|Editora=Empresa Horas Românticas
|Gráfica=
|Local=Lisboa
|Ano=1886
|ISBN=
|Fonte=
|Imagem=
|Capa=1
|Progresso=A
|Páginas=<pagelist
1="Cover"
2to4="–"
5="Title"
6="Copyright"
7="–"
8="Img"
9=5
117="–"
118="Img"
119=113
234="–"
235to237="ToC"
238to243="–"
/>
|Tomos=
|Volumes=
|Notas=
|Sumário={{Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/235}}
{{Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/236}}
{{Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/237}}
|Epígrafe=
|Width=
|Css=
|Header=
|Footer=
|Modernização=N
}}
m48861qkhk6ueo39a47ph9cekd566d5
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/24
106
257114
561235
561131
2026-09-01T17:45:41Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561235
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>Ocorrem registros de difícil compreensão, como é o caso do gafanhoto ''Tropidacris cristata'', com atual distribuição geográfica ao Norte do Brasil, que parece ter sido facilmente coletado e descrito vivo no campo, pelo naturalista.
Finalmente, deve ser enfatizado que os principais insetos úteis ou nocivos, inúmeras vezes referenciados pelos cronistas coloniais dos séculos XVI e XVII no Nordeste, despertaram pouca ou nenhuma atenção de Marcgrave.
Assim, acredita-se que grande parte dos insetos e outros artrópodos descritos no Livro VII foram observados, desenhados, criados e coletados nos jardins do Horto do Palácio de Friburgo no Recife, do qual o próprio Marcgrave deve ter sido um dos planejadores e organizadores.
Pelo menos em relação aos insetos, não predominou o critério de utilitarismo nos levantamentos dos produtos naturais da terra, sendo representados, com menos esforço, os que estavam mais à mão.
{{ch|'''REFERÊNCIAS BIBLIOGRÁFICAS'''}}
ALBERTIN, P.J. Arte e Ciência no Brasil Holandês – Theatri Rerum Naturalium Brasiliae: um estudo dos desenhos. Revista Brasileira de Zoologia, v.3, n.5, pp. 249326, 1985.
ALMEIDA, A.V.; CARVALHO, P.F.F. Os insetos de Marcgrave (1610 –c.1644). Recife: UFRPE, Imprensa Universitária, 2002.
BOESEMAN, M; HOLTHIUS, L.B.; HOOGMOED, M.S. & SMEENK, C. Seventeenth century drawings of Brazilian animals in Lenigrad. Zoologische Verhandeligen, n. 267, pp.3-187, 1990.
CALVET, E. Quimica general. Barcelona: Salvat, 1934.
CARVALHO, A. Um naturalista do século XVII: Georg Markgraf (1610 – 1644). Revista do Instituto Archeologico e Geographico Pernambucano, n. 72, pp. 212222, 1909.
COSTA-LIMA, A.M. Coleópteros. In: COSTA – LIMA, A.M. Insetos do Brasil (t.8, pt.2, cap.29), Rio de Janeiro: Escola Nacional de Agronomia, 1953.
DURANTON, J.F. & LAUNOIS, M. Guia prático de luta contra os gafanhotos devastadores no Brasil. Montpellier: FAO-CIRAD-PRIFAS, 1987.
HORA, M.J.L. & ALMEIDA, A.V. Registro de nova ocorrência de Tropidacris cristata (L., 1758) (Orthoptera, Romaleidae) em Pernambuco. In: Resumos da II Semana de Biologia da UFRPE. Recife: Departamento de Biologia da UFRPE, 1993.
LANE, F. Comentários sobre o livro VII de Marcgrave (insetos).In: MARCGRAVE, J. História natural do Brasil. São Paulo:Imprensa Oficial do Estado – Museu Paulista, 1942
LENKO, K. & PAPAVERO, N. Insetos no folklore. 2a ed. São Paulo: Editora Plêiade – FAPESP, 1996.
{{nop}}<noinclude>{{rh|164||Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
anfk8ysl69e5om1wymzou4ld1n4h5ub
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/13
106
257125
561222
561156
2026-09-01T16:18:12Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561222
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>segundo exemplar, que Marcgrave escreve ter observado no campo, em revoada, no mês de julho de 1640, com umas “manchas redondas e pretas, nas asas”, deve tratarse do libelulídeo Erytrodiplax umbrata (Linnaeus, 1758), que possui tais manchas nas asas, quando adultos já maduros, embora que tais manchas sejam, mais precisamente, em forma de barras, à distância do vôo, poderiam ser perfeitamente descritas como arredondadas.
{{ad|'''787 – “Mangangai”;''' Hymenoptera; Xylocopidae; ''Xylocopa grisenscens'' Lep., que Nomura (1996, p.281), baseado na descrição, confunde com um coleóptero escarabídeo. Sua provável representação nos L.P. está na p.172 (v.1), onde é denominado de “Mutucúna”.}}
{{ad|'''788 – “Mangagai”;''' Hymenoptera; Anthophoridae; ''Centris'' sp. Nomura (1996: 281), acha que a descrição faz lembrar um mamangava do gênero ''Bombus'' (Bombidae). O texto descritivo indica a observação do inseto vivo, em vôo, produzindo um zumbido característico. Sua provável representação nos L.P. está na p.126, n0 2 (v.2), onde é denominado de “Peroár”.}}
{{ad|'''793 – “Insectum”;''' Hymenoptera; Xylocopidae; Xylocopinae; ''Xylocopa frontalis'' (Olivier, 1789). Outro mamangava, com provável representação nos L.P. na p.169 (v.1), onde é denominado de “Mutúca”.}}
{{ad|'''797 – “Insectum”;''' Coleoptera; Chrysomelidae: a descrição coincide com o desenho do coleóptero representado nos L.P., à p.164 (v.1) e, curiosamente, também representado por Wagener (1964), na sua figura 85, sob a denominação de “fuqua”, enquanto a aquarela dos L.P. tem a denominação de “Areapé”. O texto descritivo sugere um inseto de pequenas dimensões, pois foi observado por Marcgrave sob uma lupa.}}
{{ad|'''798 – “Insectum”;''' Blattariae: a descrição possivelmente indique a pequena barata verde representada nos L.P., p.126, nº 3 (v.2).}}
{{ch|'''INSETOS E OUTROS ARTRÓPODOS DESCRITOS E FIGURADOS NO LIVRO VII, SEM MODELOS NOS ''LIBRI PRINCIPIS'''''}}
{{ad}}
'''738 – “Nhandu Guacu”;''' Arachnida; Araneae; Theraphosidae; ''Avicularia avicularia'' (L., 1758), como identifica Lane (1942); Boeseman et al.(1990), comentando a série de desenhos de Leningrado, identifica como ''Avicularia'' sp. No texto descritivo Marcgrave registra a sua presença na Ilha de Santo Aleixo, no litoral sul de Pernambuco. A aquarela da p.151 (v.1) dos L.P., onde é denominada corretamente de “Nhandiguaçú”, isto é, aranha grande, não parece ter sido o modelo para a execução da xilogravura. Pois, além da posição dos apêndices ser diferente, as quelíceras não aparecem na xilogravura e a parte terminal do abdome da aranha da aquarela, aparece sem cerdas, enquanto na xilogravura é completamente coberto. A aranha caranguejeira representada em duas posições diferentes na p.60 dos ''Icones Animalium'' do ''Theatrum'' (Teixeira, 1995), também não serviu de modelo para a xilogravura e por seu estilo e qualidade artística<noinclude></div>
{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.||153|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
2usa551njxfufn68pai3270x0ohwqpy
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/14
106
257126
561223
561157
2026-09-01T16:24:46Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561223
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{ad}}</noinclude>superior aos demais desenhos, deve ser de autoria de Eckhout. Esta aranha também é representada por Wagener (1964), prancha 89, porém, com a parte terminal do abdome sem cerdas e com um par de apêndices abdominais<ref>De acordo com Mello (1986, p.100), o desenho desta aranha consta da obra de Laet na edição de 1630, que por sua vez foi retirada de Clúsio, da sua obra póstuma ''Curae Posteriores'', que por sua vez, recebeu o desenho de um certo Jan van Uffele que a desenhou de um exemplar observado na Bahia em fins do século XVI. Whitehead (1979: 437) também afirma que, o desenho da caranguejeira foi tirado da obra de Clusius por Laet, para servir de modelo da xilogravura do Livro VII.</ref>. Marcgrave, como descreve no texto, chegou a criar destas aranhas em cativeiro, alimentando-as com moscas e outros insetos, observando as suas ecdises.</div>
{{ad|'''754 – Inominada;''' Phasmida; Phasmidae; ''Cladomorphus phillinus'' Gray, 1835, como identificam Boeseman et al. (1990); segundo Lane (1942), é possivelmente uma espécie de ''Phibalosoma''. Não há modelo ou representação deste inseto nos L.P. A aquarela da p.61 dos Icones Animalius do Theatrum (Teixeira, 1995), certamente não serviu de modelo para a xilogravura, pois a posição dos apêndices é completamente diferente. No texto descritivo, Marcgrave confunde o ovipositor da fêmea com um aguilhão e anuncia que o inseto era capaz de picar.}}
{{ad|'''766 – “Enembiu”;''' Coleoptera; Chrysomelidae; Eumolpinae; ''Eumolpus ignitus'' (Fabricius, 1787); Nomura (1996, p.278) opina tratar-se do buprestídeo ''Euchroma gigantea'' (L., 1758). Entretanto, a própria descrição e a xilogravura não correspondem a tal identificação: Marcgrave afirma as “asas duras e lisas” e não com élitros pontuados, carenados ou rugosos, como ocorre em Buprestidae. As cores descritas por Marcgrave: o pronoto cor de “safira polida” e as asas (élitros) “verdes com áureo brilho notável”, a forma do inseto da xilogravura, correspondem a este belo crisomelídeo. A xilogravura apresenta a presença de um par extranumerário de apêndices abdominais que não existe no inseto.}}
{{ad|'''767 – “Ambua”;''' Lepidoptera; Hemileucidae (larva); ''Automeris'' sp., como identifica Lane (1942); Nomura (1996, p.278), vai mais longe e identifica a espécie ''Automeris illustris'' (Walker, 1855), conhecido o adulto como “olho-de pavão-alaranjado”. Entretanto, não há registros na literatura desta espécie em folhas de jurubeba (''Solanum paniculatum''), como é geralmente encontrada em Pernambuco e o texto menciona “Jurupeba”. A lagarta representada na aquarela da p.118 (v.2) dos L.P., denominada de “Inajaaçóca”, parece não ter sido o modelo da xilogravura: o texto registra que as cerdas venenosas são de cor verde e o corpo “muito preto”<ref>Wagener (1964, prancha 90 a) parece ter também representado esta lagarta, tanto na figura, quanto na descrição, quando se refere a “lagarta verde”.</ref>.}}
{{ad|'''779 – “Insectum”;''' Hemiptera (forma jovem): a descrição refere-se a presença de quatro “asas tênues”, que sugerem as tecas alares e ao mau cheiro exalado, semelhante ao “Geepe”, do odor da substância exalada pelas glândulas dos percevejos.}}
{{nop}}<noinclude>{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
71s98mpk4vqi27ab0yq643juq1z8j5r
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/15
106
257127
561224
561158
2026-09-01T16:30:51Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561224
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>{{ad|'''780 – “Insectum”;''' Hymenoptera; Mutiliidae: tanto a xilogravura, quanto a descrição parecem indicar uma “formiga feiticeira”, cujas fêmeas são ápteras e vivem como predadoras de outros insetos. Marcgrave observou o inseto em atividade no solo: “{{lang|la|currit super terram ut araneus terrestris}}” (Marcgravi, 1648).}}
{{ad|'''782 – “Guaracu Eremembi”;''' Homoptera; Cicadidae; ''Carineta fasciculata'' (Germar, 1820) como Lane (1942) achou possível identificar. Não há representação desta cigarra nos L.P. e, certamente, a pequena cigarra, denominada de “Jacurandí”, representada na p.114, nº 3 (v.2), não serviu de modelo para a xilogravura. Por outro lado, a cigarra representada na p.63 dos ''Icones Animalium'' do ''Theatrum'' (Teixeira, 1995), embora denominada de “Guaraçueremembi”, é muito diferente da xilogravura que apresenta ainda, uma figura suplementar esquemática da cabeça e rostro da cigarra. O texto descritivo original revela a observação das cigarras no campo, quando reproduz o seu “canto” e a crença popular sobre a morte das cigarras de tanto “cantar”, confundindo as exúvias encontradas nos troncos das árvores, com o corpo dos adultos alados.}}
{{ad|'''783 – “Nhatiu”;''' Muriçoca ou pernilongo macho; Diptera; Culicidae; ''Culex'' sp., como identifica Lane (1942). O texto descritivo e a xilogravura são bastante precisos e revelam a experiência de noites insones, pelo tormento causado por estes insetos, além do método popular, até hoje usado na região, para afugentá-los, queimandose esterco de gado. Por outro lado, este texto e, particularmente, a xilogravura são da maior importância, na medida em que se constituem no único desenho e texto da obra, onde Marcgrave sugere a sua autoria, usando um instrumento ótico de aumento<ref>A principal questão é: por que este desenho não está representado na iconografia? Como já desconfiava Whitehead (1979), que talvez tenha havido uma outra série de desenhos não coloridos que serviram de modelos para as xilogravuras.</ref>. Na nota correspondente, Laet cita outros dípteros importunos do Novo Mundo, inclusive os famigerados maruins, não mencionados por Marcgrave, mas bem comentados por Piso (1948), como um dos piores incômodos da região. É estranho que Marcgrave não os tenha mencionado, pois estes insetos são os mais referenciados tormentos dos cronistas coloniais.}}
{{ad|'''786 – “Apeare”;''' forma jovem de percevejo; Hemiptera: no texto descritivo há referência ao odor de percevejo (“geepe”) e a descrição morfológica corresponde a uma ninfa destes hemípteros.}}
{{ad|'''789 – “Forcipula”;''' Dermaptera; Pygidicranidae; ''Pygidicrana v-nigrum'' Serville, 1831, como identifica Lane (1942), frequente na Bahia. Em Pernambuco, os insetos desta ordem são conhecidos como “lacrainhas” ou “tesourinhas” e geralmente temidos pelo povo, pela presença das suas pinças.}}
{{ad|'''790 – “Milipede”;''' Diplopoda: conhecido na região como “imbuá”.}}
{{nop}}<noinclude>{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.||155|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
5gf3ff7y1ol7pdyg9tmpwtput5irxx8
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/16
106
257128
561225
561159
2026-09-01T16:39:11Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561225
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>{{ch|'''INSETOS E OUTROS ARTRÓPODOS DESCRITOS, MAS NÃO FIGURADOS NO LIVRO VII, SEM MODELOS OU REPRESENTAÇÕES NOS ''LIBRI PRINCIPIS'''''}}
{{ad|'''730 – “Jatebucu”;''' carrapato-estrela; Arachnida; Acarina; Ixodidae; ''Amblyoma cajennense'' (Fabricius, 1787), como identifica Lane (1942). O texto descritivo é interessante e revela uma desagradável experiência de Marcgrave que teve o seu corpo infestado por estes carrapatos<ref>No final, pela primeira vez questiona o conceito de geração espontânea de Aristóteles em relação
a estes artrópodos.</ref>.}}
{{ad|'''731 – “Tucuracu”;''' Orthoptera; Romaleidae; Romaleinae; ''Tropidacris cristata'' (Linnaeus, 1758); segundo Lane (1942), trata-se de ''Tropidacris collaris'' (Stoll, 1813) e Nomura (1996, p.273), concorda com a identificação de Lane, e também acha que se trata de ''T. collaris''.}}
{{ad|Marcgrave fez a seguinte descrição deste gafanhoto:|3=0em}}
{{ad|Locusta do comprimento de quatro dedos, com seis pernas, duas das quais, junto ao pescoço, são as mais curtas, medindo cada uma dedo e meio ou um pouco mais de comprimento. As duas pernas médias são um pouco mais longas e as duas posteriores são as mais longas de tôdas, isto é, medem quatro dedos e são voltadas para trás; com elas dá o salto; cada uma consta de três articulações. Os pés quase se assemelham à unha do cavalo e têm duas pequenas unhas laterais; as pernas posteriores são mais grossas e a última metade delas é alternadamente dotada de dentinhos agudos, numa dupla série. Quatro são as asas, do comprimento de mais de três dedos; as exteriores têm mais de meio dedo de largura e com elas êle cobre as duas interiores, que são dobradas em três partes e da largura de quase dedo e meio. A cabeça é quase equina; os olhos são dois, salientes; a figura é oval; a barba como a do caranguejo é do comprimento de dedo e meio. No pescoço achase um tegumento, semelhante ao capuz dos monjes, descido da cabeça e enrugado. O ventre consta de oito secções; o corpo é verde; na parte inferior e no dorso é de côr vermelha. O capuz e a cabeça são de côr verde clara; assim também são a barba e duas pernas dianteiras; os outros dois pares de perna são verdes, mas marchetados de branco e fusco; os pés são vermelhos. Os olhos tem a côr do lapis Bezoar. A côr das asas exteriores é cinzenta com mescla de muito vermelho à semelhança da flor “myagre”, entrecortado de veiazinhas; as asas interiores são manchadas de uns quadrinhos vermelhos carregado, preto, cinzento e verde. A força dos gafanhotos acha-se colocada, nas pernas posteriores; à semelhança dos gatos, costumam preparar a cabeça e a barba com as pernas da frente. (Marcgrave, 1942, p.245).|3=0em}}
{{ad|3=0em}}
A descrição acima é de uma notável precisão e revela a observação do inseto vivo, no seu ambiente. As suas medições em dedos oferecem um relativo grau de exatidão. Provavelmente, o espécime que usou para a sua descrição era um<noinclude></div>
{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
t6k1ck64g9ojl5ovwagqwh6ck3nmpnq
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/17
106
257129
561226
561160
2026-09-01T16:47:26Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561226
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{ad|3=0em}}</noinclude>macho, que em ''Tropidacris'', varia em comprimento de 5 a 7 cm, o que equivale ao dos dedos indicador, médio, anular e mínimo, unidos entre si, “quatro dedos”, como afirma Marcgrave. A descrição das pernas é muito fiel, sobretudo a das posteriores, de função saltatória. A dos “pés” corresponde ao pós-tarso e a estrutura semelhante à “unha de cavalo” é o arólio, com as suas duas garras laterais adjacentes. A descrição da cabeça, apresenta aspectos problemáticos: como a sua forma “quase equina”, distante da realidade, subglobosa; a “barba como a do caranguejo” deve corresponder aos palpos maxilares e labiais, mas nunca tão longos (“dedo e meio”) como citados. A região denominada de “pescoço”, corresponde ao pronoto, com a carena média sulcada perpendicularmente, fielmente descrito como um “capuz dos monjes, descido da cabeça”, sobre este aspecto, Pinto citado por Lenko & Papavero (1996), comenta que os índios davam aos frades franciscanos a denominação de “tucura”, pela semelhança dos seus capuzes com o protórax dos gafanhotos.</div>
{{ad|A cor dos olhos compostos está muito fiel com a da pedra Bezoar, e não do “lápis”, como está na edição brasileira. Um dos aspectos decisivos da identificação deste gafanhoto é o da coloração das asas posteriores, que diferencia, entre outros aspectos, duas espécies brasileiras de ''Tropidacris''. Segundo Duranton & Launois (1987): ''T. collaris'' possui as asas posteriores de uma coloração azul-esverdeada; enquanto, ''T. cristata'', apresenta-as com uma coloração vermelho-vinho, franjadas de preto e pontilhadas de manchas escuras. Ora, esta coloração corresponde seguramente com a de Marcgrave: “as asas interiores são manchadas de uns quadrinhos vermelhos carregado, preto, cinzento e verde” e não de coloração azul-esverdeada, como em ''T. collaris''. Trata-se, portanto, de um exemplar macho, adulto, de ''Tropidacris cristata'' (Linnaeus, 1758)<ref>Seguramente, este é o primeiro assinalamento dessa espécie para o Nordeste, já que esta, tem uma distribuição geográfica ao Norte do Brasil, nos Estados do Amazonas, Pará, Rondônia e Mato Grosso. Entretanto, nos dias atuais, já ocorreu assinalamento da presença dessa espécie no Município de Moreno, Pernambuco, atribuída pelos autores a causas acidentais (Hora & Almeida, 1994). Conclui-se, portanto, que a área de distribuição geográfica da espécie, há séculos atrás, era muito mais ampla do que é hoje.</ref>.|3=0em}}
{{ad|O outro gafanhoto de “cor fusca”, sumariamente descrito no texto, pode tratar-se de uma espécie de ''Schistocerca'' (Acrididae).|3=0em}}
{{ad|'''739 – “Nhamdui”;''' Arachnida; Araneae; Argiopidae; ''Micrathena difissa'' (Walckenaer, 1767), como identifica Nomura (1996, p.272) baseado em Boeseman et al. Segundo Lane (1942) seria provavelmente ''Gasterocantha cancriformes'' (L., 1767).}}
{{ad}}
'''745 – “Tunga”;''' Suctoria; Tungidae; ''Tunga penetrans'' (L., 1758): com um texto descritivo curto e conciso, consegue Marcgrave descrever o conhecido {{pt|“bicho-|“bicho-de-pé”, }}<noinclude></div>
{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.||157|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
pzmfeoxwtuf8o2vd4eqh0zo1el4yhvq
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/18
106
257130
561227
561161
2026-09-01T16:55:27Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561227
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{ad}}</noinclude><noinclude>de-pé”,</noinclude> um dos insetos daninhos mais referenciados pelos nossos cronistas coloniais<ref> Constituia-se num dos principais tormentos relatados pelos colonizadores nas regiões costeiras do Brasil. Marcgrave descreve também o seu mais usado processo de extração e tratamento.</ref>.
</div>
{{ad|'''747 – “Panama”;''' Lepidoptera: o texto descritivo é muito confuso e sem elementos de identificação. Nomura (1996, p.275) opina tratar-se de um representante da família Ithomiidae.}}
{{ad|'''748 – Inominados;''' Lepidoptera; Pieridae: o texto descritivo cita algumas espécies de pierídeos, sem elementos de identificação. Nomura (1996, p.275) acha que são exemplares de ''Ascia monuste'' (L., 1764).}}
{{ad|'''750 – Inominado;''' Lepidoptera; Heliconiidae; ''Dione juno juno'' (Cramer, 1782), como identificada por Lane (1942), muito mais pelas informações sobre a biologia desta praga do maracujàzeiro (''Passiflora edulis''), do que pela morfologia descrita no texto. O texto de Marcgrave descreve minuciosamente todo o desenvolvimento pós-embrionário do inseto, por ele observado no horto do palácio de Nassau:}}
{{ad|3=0|No jardim de Maurício, em dezembro de 1640; elas [as lagartas] consumiram a máxima parte das fôlhas de maracujá e puseram inúmeros ovos, das quais provieram as lagartas e em seguida as borboletas. Sobre as fôlhas do maracujá põem ovos lúteos, do tamanho da papoula menor, os quais ficam aderentes às fôlhas; dêstes ovos procedem lagartas de côr hepática, que crescem até terem a grossura de uma pena de pato. Estas lagartas tem uns aguilhões pretos pelo corpo; a cabeça é preta bicornuda; pelo corpo se acham espalhadas uns pontos quase vermelhos. Estas lagartas consomem as fôlhas do maracujá e ao morrer se revestem de uma pele grisalha ou uma bolsinha, que se abre, depois de um certo tempo, e daí procedem as borboletas de asas. (Marcgrave, 1942, p.250).}}
{{ad|3=0|Como se vê, Marcgrave tinha um claro conhecimento da metamorfose completa das borboletas. Por que então não concluiu que muitas das suas lagartas descritas, seriam formas jovens de lepidópteros, no lugar de descrevê-las como “vermes”, ou como se fossem outros “insetos”?}}
{{ad|'''751 – Inominada;''' Lepidoptera; Uraniidae; ''Urania leilus'' (L., 1758), como identifica Lane (1942). Uma das mais exatas descrições de Marcgrave. Um fato interessante é que esta borboleta está representada na obra de Wagener (1964, prancha 88) e também nos ''Icones Volatilium'' (t.IV, p.171) do ''Theatrum'' (Teixeira, 1995), onde é representada junto a um periquito (Tujete). Entretanto, não há nenhuma representação desta borboleta nos L.P.}}
{{ad|'''757 – “Isocu”;''' Lepidoptera; Saturniidae (pupa); segundo Lane (1942) é possível que se trate de uma espécie de ''Rothschildia''; Nomura (1996, p.277) adianta que pode ser ''R. aurota'' (Cramer, 1775), conhecida como “espelho”. No texto descritivo, Marcgrave afirma que criou este inseto num vidro, observando a excreção de um líquido escuro durante sua transformação.}}
{{nop}}<noinclude>{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|158||Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
4ht9kkgh1nmpsx69bu05zhs847cg8lz
561228
561227
2026-09-01T16:55:48Z
Trooper57
24584
561228
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{ad}}</noinclude><noinclude>de-pé”,</noinclude> um dos insetos daninhos mais referenciados pelos nossos cronistas coloniais<ref> Constituia-se num dos principais tormentos relatados pelos colonizadores nas regiões costeiras do Brasil. Marcgrave descreve também o seu mais usado processo de extração e tratamento.</ref>.</div>
{{ad|'''747 – “Panama”;''' Lepidoptera: o texto descritivo é muito confuso e sem elementos de identificação. Nomura (1996, p.275) opina tratar-se de um representante da família Ithomiidae.}}
{{ad|'''748 – Inominados;''' Lepidoptera; Pieridae: o texto descritivo cita algumas espécies de pierídeos, sem elementos de identificação. Nomura (1996, p.275) acha que são exemplares de ''Ascia monuste'' (L., 1764).}}
{{ad|'''750 – Inominado;''' Lepidoptera; Heliconiidae; ''Dione juno juno'' (Cramer, 1782), como identificada por Lane (1942), muito mais pelas informações sobre a biologia desta praga do maracujàzeiro (''Passiflora edulis''), do que pela morfologia descrita no texto. O texto de Marcgrave descreve minuciosamente todo o desenvolvimento pós-embrionário do inseto, por ele observado no horto do palácio de Nassau:}}
{{ad|3=0|No jardim de Maurício, em dezembro de 1640; elas [as lagartas] consumiram a máxima parte das fôlhas de maracujá e puseram inúmeros ovos, das quais provieram as lagartas e em seguida as borboletas. Sobre as fôlhas do maracujá põem ovos lúteos, do tamanho da papoula menor, os quais ficam aderentes às fôlhas; dêstes ovos procedem lagartas de côr hepática, que crescem até terem a grossura de uma pena de pato. Estas lagartas tem uns aguilhões pretos pelo corpo; a cabeça é preta bicornuda; pelo corpo se acham espalhadas uns pontos quase vermelhos. Estas lagartas consomem as fôlhas do maracujá e ao morrer se revestem de uma pele grisalha ou uma bolsinha, que se abre, depois de um certo tempo, e daí procedem as borboletas de asas. (Marcgrave, 1942, p.250).}}
{{ad|3=0|Como se vê, Marcgrave tinha um claro conhecimento da metamorfose completa das borboletas. Por que então não concluiu que muitas das suas lagartas descritas, seriam formas jovens de lepidópteros, no lugar de descrevê-las como “vermes”, ou como se fossem outros “insetos”?}}
{{ad|'''751 – Inominada;''' Lepidoptera; Uraniidae; ''Urania leilus'' (L., 1758), como identifica Lane (1942). Uma das mais exatas descrições de Marcgrave. Um fato interessante é que esta borboleta está representada na obra de Wagener (1964, prancha 88) e também nos ''Icones Volatilium'' (t.IV, p.171) do ''Theatrum'' (Teixeira, 1995), onde é representada junto a um periquito (Tujete). Entretanto, não há nenhuma representação desta borboleta nos L.P.}}
{{ad|'''757 – “Isocu”;''' Lepidoptera; Saturniidae (pupa); segundo Lane (1942) é possível que se trate de uma espécie de ''Rothschildia''; Nomura (1996, p.277) adianta que pode ser ''R. aurota'' (Cramer, 1775), conhecida como “espelho”. No texto descritivo, Marcgrave afirma que criou este inseto num vidro, observando a excreção de um líquido escuro durante sua transformação.}}
{{nop}}<noinclude>{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|158||Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
lpg4e7rhm78rl25qe1x3w5mo4h6d1zp
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/19
106
257131
561230
561162
2026-09-01T17:02:22Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561230
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>{{ad|'''758 – Inominados;''' larvas de Lepidoptera: 3 lagartas de lepidópteros são mencionadas, sem elementos de identificação.}}
{{ad|'''759 – Inominado;''' Hymenoptera; Formicidae; Atta sexdens sexdens (L., 1758), como identifica Nomura (1996, p.277). O texto de Marcgrave refere-se a uma formiga voadora, conhecida na região como “tanajura”<ref>Marcgrave registra a entomofagia dos negros, mas nada escreve sobre os indígenas, onde este hábito era mais comum e até hoje praticado, durante as revoadas de tanajuras, logo após a ocorrência das primeiras chuvas do ano.</ref>{{corr|..|.}} Nos L.P. e no ''Theatrum'', não há nenhum desenho desta formiga, encontrada, entretanto, em Wagener (1964, no alto à direita da prancha 86). Se Wagener, como afirmam os autores, deve ter feito cópias dos seus desenhos nos de Marcgrave e Eckhout, onde teria copiado o desta formiga ?}}
{{ad|'''761 – “Tapiiai”;''' Hymenoptera; Formicidae; Ponerinae; ''Cryptocerus atratus'' (L., 1758), como identifica Lane (1942), relatando que Lineu baseou-se nessa descrição para classificar a sua ''Formica atrata''; Nomura (1996, p.277), baseado em Buzzi, pela denominação “tapiai”, identifica ''Termitopone marginata'' (Roger, 1861).}}
{{ad|'''762 – “Cupia”;''' Hymenoptera; Formicidae; ''Atta'' sp.; Nomura (1996, p.277), opina ser uma espécie de cupim (Termitidae). Entretanto, pela cor e forma da cabeça, citadas na descrição, deve ser uma saúva.}}
{{ad|'''764 – “Milípede”;''' Thysanura; Lepismatidae; Nomura (1996, p.277) acha que, tanto pode ser ''Acrotelsa collaris'' (Fabricius, 1793) como ''Ctenolepisma ciliata'' (Dufour, 1831): a descrição é muito clara de uma traça de livros. Entretanto, acredita-se não haver elementos para uma identificação específica.}}
{{ad|'''770 – Inominada;''' Diptera; Tephritidae; Nomura (1996, p.278) acredita ser uma espécie de ''Eristalis'' (Syrphidae). Entretanto, o “processo tibeiforme” na parte posterior do corpo, pode ser interpretado como um ovipositor de uma mosca-das-frutas.}}
{{ad|'''771 – Inominados;''' Diptera; Tabanidae; segundo Lane (1942) deve ser uma espécie de ''Chrysopus''<ref>Moscas assinaladas por Marcgrave como ocorrentes em Camaragibe e Trapussú (e não “Taprassú” como está escrito na edição brasileira de 1942, que deve ser o rio Tapiruçú, no atual município de Serinhaém, PE). </ref>.}}
{{ad|'''772 – Inominado;''' Diptera; Tabanidae; ''Tabanus'' sp.: embora Marcgrave registre a existência de quatro asas, a descrição coincide com exemplares de mutucas de maior tamanho que os anteriores.}}
{{ad|'''776 – “Insectum volans”{{corr|:|;}}''' Marcgrave faz a seguinte descrição deste inseto: A descrição, embora detalhada, é confusa e não oferece elementos de identificação, nem dos taxa superiores.}}
{{ad}}
'''791 – “Scarabeus”;''' Coleoptera; Chrysomelidae; Hispinae; ''Coraliomela brunnea'' (Thunberg, 1821), provavelmente; Nomura (1996, p.281) acha que deve ser uma cochonilha-vermelha, ''Pulvinaria vitis'' (L., 1758), (Homoptera, Coccidae).<noinclude></div>
{{rule}}
{{Smallrefs}}
{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.||159|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
5a4xx6pjcmwfeiiiozccojanskg60me
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/20
106
257132
561231
561163
2026-09-01T17:19:16Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561231
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{ad}}</noinclude>Entretanto, o texto descritivo sugere uma “barata-do-coqueiro”, tendo a cor geral “vermelha carregada; olhos e cornichos pretos”.</div>
{{ad|'''792 – “Locusta”;''' Orthoptera; Romaleidae; Romaleinae; ''Xestotrachelus robustus'' (Bruner, 1913); Nomura (1996, p.281) afirma com segurança que se trata de ''Elaeochlora trilineata'' (Serville, 1839). Entretanto, não se conhece nenhuma espécie de ''Elaeochlora'' com a coloração preta lustrosa, principalmente a espécie citada, que é predominantemente de coloração verde. Marcgrave faz a seguinte descrição deste gafanhoto:}}
{{ad|3=0|Encontra-se aquí também um de côr preta lustrosa, com a cabeça cortada de linhas de côr do cinábrio; as pernas são também pretas sombreadas de cinábrio; na extremidade de seu invólucro, encontra-se uma linha branca em lugar de fímbria; rodeam a secção posterior umas linhas circulares amarelas; nas asas pretas, achase uma fímbria de côr cinábria (Marcgrave, 1942, p.258).}}
{{ad|3=0|Tal descrição poderia ser confundida com ninfas do último estádio de ''Tropidacris'' spp., Porém Marcgrave refere-se a presença de “asas pretas”, o que não poderiam ser confundidas com os rudimentos alares das ninfas.}}
{{ad|3=0|A espécie identificada tem a sua distribuição geográfica do Maranhão à Bahia (Roberts & Carbonell, 1982). No Nordeste brasileiro, tem muita proximidade com o gênero ''Chromacris'', cujas espécies são mais comuns, atualmente, no Nordeste, principalmente ''C. speciosa''<ref>A chave para a compreensão da descrição marcgraviana foi a da cor do “cinábrio”, que segundo Calvet (1934), corresponde a coloração vermelha escarlate do sulfeto de mercúrio (AgS). </ref>.}}
{{ad|'''794 – “Memoa”;''' Coleoptera; Elateridae; ''Pyrophorus'' sp.; Apesar de Nomura (1996, p.282) identificar como ''Chalcolepidius zonatus'' Eschscholtz, 1829, que é um elaterídeo, mas não possui órgãos bioluminescentes. Marcgrave faz a seguinte descrição desse pirilampo, seguida do comentário de Laet<ref>Nota de Laet. Fizemos menção dêste inseto na descrição da Índia Ocidental, lib.I, cap. 4 conforme estas palavras. Não merece fé o que narra Oviedo e outros acêrca do ''Cucuyo'', do gênero dos escarabeus, isto é, que emite tanta luz através dos olhos e lados, donde procedem as asas, que dissipa como lâmpadas as trevas da noite, e dão aos homens a possibilidade de ler ou escrever. Dizem também que os indígenas da América Espanhola usavam dêste inseto como meio de iluminação e até de afugentar ao Níguas, espécie de mosquitos molestíssimos. (Laet, 1942, p.258). </ref>:}}
{{ad|3=0}}
Caracol do tamanho apenas de um grão da semente dos melões ou pepinos com o corpo oblongo. A cabeça é mínima; os olhinhos, pretos e lustrosos com duas proeminências como cabelos, junto da bôca. A primeira secção do corpo do tamanho de meio grão de cânhamo, cortado pelo meio, tem de um e outro lado uma mancha redonda, do tamanho de uma semente de papoula, branco e lustroso. Por estas manchas emite de noite e de dia uma luz e faz estas manchas, quando quer, de uma côr verde-mar, brilhante, espargindo através dela um clarão, como o fogo, de noite e de dia. Depois dêstes focos de luz, acha-se um cornicho<noinclude></div>
{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|160||Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
ay0bekb9nh3z1j0l0do9j2w4tyogoao
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/21
106
257133
561232
561164
2026-09-01T17:26:18Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561232
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{ad}}</noinclude>amarelado, inclinado para a parte posterior; as asas são duas; as pernas seis, finas, com três juntas; todo o inseto é de côr castanha escura. Por meio de um vidro de aumento, observei dois fios de barba, cada qual composto de quatorze partículas; observa-se também que cada pé tem quatro dedos, as pernas são pontudas e peludas, como no touro volante e, junto da bôca, acham-se quatro tenazes. (Marcgrave, 1942, p.258).</div>
{{ad|3=0|Outra exata descrição de Marcgrave, complementada pelo comentário de Laet, que não deixa dúvidas, trata-se de um pirilampo, coleóptero elaterídeo do gênero ''Pyrophorus'' Bilberg, 1820 (segundo Costa Lima, 1953)<ref>Deixa-se de entender a denominação de “caracol” dada a este inseto na abertura do texto, Marcgrave seguramente, não iria cometer este engano; muito provavelmente, deve tratar-se de um erro de tradução, já que a forma, tamanho e hábitos do inseto, estão corretamente descritos.</ref>. Nesta descrição, destacam-se os seguintes aspectos: sobre a forma do pronoto, denominado de “primeira secção”, como um “grão de cânhamo cortado pelo meio” , o que se constitui numa analogia muito exata; a descrição dos órgãos luminosos, situados de cada lado da base do pronoto, “do tamanho de uma semente de papoula” , que corresponde ao aspecto exato da {{lang|la|''macula vesicularis''}}, inclusive com a sua coloração branco-amarelada; refere-se muito precisamente também ao fenômeno da luminescência apresentado por esses elaterídeos<ref>Destaca-se, mais uma vez, a referência ao uso de um “vidro de aumento” para examinar o inseto, que deveria ser uma espécie de lupa manual.</ref>.}}
{{ad|'''796 – “Insectum”;''' Coleoptera; Coccinelidae; apesar de Nomura (1996, p.282) achar que é um crisomelídeo, este inseto descrito como quase imperceptível por Marcgrave, preto lustroso, redondo, “coberto por uma casca”, examinado através de lupa, está mais para uma joaninha. A numeração correta deste inseto é 796 e não 795, como está na edição brasileira de 1942.}}
{{ad|'''799 a 804 – “Kitshaara''', Kitshagk, Heubig, Atshoy, Ehenhe, Benatshy”; Hymenoptera; Apidae; Meliponinae<ref>Estas abelhas nativas não foram descritas e nem citadas por Marcgrave e sim por Laet, com base em informação dos tapuias coletadas por Jacob Rabbi. Do ponto de vista benéfico e utilitário, estes insetos são os mais referenciados pelos cronistas coloniais dos séculos XVI e XVII e também por Piso, que descreve os hábitos e utilidade de um bom número de abelhas nativas. Por que estes insetos, tão comuns no Nordeste brasileiro, não teriam chamado a atenção de Marcgrave?</ref>{{corr|:|.}}}}
{{ch|'''ASPECTOS CONCLUSIVOS'''}}
Como objetivo geral do presente trabalho, tentou-se fazer a comparação e análise de duas obras históricas que contém textos e figuras de insetos e outros artrópodos terrestres que, presumivelmente, são de autoria de Marcgrave: o Livro VII do “História das coisas naturais do Brasil” e os dois volumes dos ''Libri Principis''.<noinclude>{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.||161|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
0q4pwt82n7i1lug6ue1jgz2lvkrzf70
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/22
106
257134
561233
561165
2026-09-01T17:30:21Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561233
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>O Livro VII trata de 75 exemplares, entre os quais, 65 são insetos propriamente ditos e 12 outros artrópodos terrestres. Existem 29 figuras (xilogravuras) no texto, entre as quais, 23 representam insetos e apenas 6 outros artrópodos terrestres.
Nos L.P., praticamente não há textos descritivos, existem rápidas anotações de aspectos curiosos sobre os animais, feitas por um leigo, que, historicamente, são atribuídas ao próprio Nassau, já que presumivelmente, foram feitos para seu uso e entretenimento. Nos L.P. existem 58 aquarelas e desenhos de insetos e outros artrópodos terrestres<ref>Reproduções de aquarelas de um conjunto de 22 insetos e um aracnídeo são apresentadas nos L.P. que não existem no Livro VII, cujas figuras, identificações e comentários são tratadas por Almeida & Carvalho (2002).</ref>.
Tendo-se como hipótese a grande probabilidade de que os desenhos e aquarelas tenham sido feitos no Brasil e certo que as xilogravuras foram elaboradas na Holanda, por ocasião da publicação da ''Historia naturalis Brasiliae'', em 1648 e de que as primeiras serviram de modelos para as segundas, de acordo com a nossa análise: apenas 18 “insetos” são descritos e figurados no Livro VII com possíveis modelos nos L.P.; 17 são descritos, mas não são figurados, porém, existem possíveis representações destes nos L.P., totalizando 35 relacionamentos; 11 são descritos e figurados no Livro VII e não possuem modelos ou representações nos L.P.; 29 são descritos e não figurados e não possuem modelos ou representações nos L.P., totalizando 40 exemplares e, finalmente, 23 aquarelas são exclusivas dos L.P. e não existem no Livro VII.
Se as primeiras serviram de referência para as segundas, como explicar a ocorrência de 11 exemplares descritos e figurados no Livro VII, sem modelos ou representações nos L.P.? Como explicar a existência de 23 aquarelas exclusivas dos L.P. que nada tem a ver com o Livro VII?
Do ponto de vista iconográfico, o exame das reproduções das aquarelas dos ''Libri Principis'' indica que há um considerável número de desenhos que possui um mesmo estilo simplificado e padrão esquemático que devem ser de autoria de Marcgrave, como ele mesmo declarou numa de suas cartas escritas em português (Whitehead, 1979, p.434). Entretanto, existem algumas aquarelas que possuem um estilo diferente das demais, mais sofisticado, como elevado padrão de qualidades artísticas, nas proporções das figuras, na elegância do traço, no sombreamento e uso de cores. Características observadas, por exemplo, nas figuras dos insetos: “Panamaguaçú”; “Quijitinga”; “Panamá”; “Panáme”; “Cacicacyguaçú” e “Tataurána”, que provavelmente sejam da autoria de Albert Eckhout.
Quando as xilogravuras do Livro VII são comparadas com as reproduções das aquarelas dos ''Libri Principis'', torna-se evidente que, embora alguns insetos e outros artrópodos tenham seus possíveis modelos ou representações daí, não são<noinclude>{{rule}}
{{smallrefs}}
{{rh|162||Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
jk9v2ql5gcyvyukiulidjfyyp0mfva0
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/23
106
257135
561234
561166
2026-09-01T17:41:39Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561234
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>exatamente as aquarelas que serviram de fonte para a elaboração das xilogravuras. Pois, é improvável que algumas das xilogravuras tenham sido copiadas das aquarelas, pela presença de algumas discrepâncias nas minúcias e orientação das figuras, cujo gravador não teria condições de criar por fantasia ou imaginação.
Enfim, tratam-se dos mesmos “insetos”, mas não dos seus respectivos modelos, como afirmam Boeseman ''et al.'' (1990), estudando os desenhos de Lenigrado, para quem as xilogravuras foram baseadas em desenhos anteriores ou traçados subsequentes às pinturas e desenhos feitos por Eckhout, Wagener e pelo próprio Marcgrave. Horkel, citado pelos mesmos autores, acreditava que os originais dos desenhos foram realizados com base em esboços de campo e que os L.P. haviam sido feitos na Holanda, entre 1644 e 1645, baseados em cópias dos originais de Marcgrave. A hipótese de que as aquarelas não tenham servido de fonte para as xilogravuras, foi levantada pela primeira vez por Whitehead (1979) quando achou plausível que estas, poderiam ter sido baseadas em esboços feitos a lápis. Esta hipótese também é compartilhada por Albertim (1985).
Consequentemente, pelo menos em relação aos insetos, é possível concluirse que foi numa outra série de desenhos não coloridos que os gravadores de Hackium-Elzevirium basearam-se para a confecção das xilogravuras.
Daí se compreende a dificuldade do organizador da ''Historia naturalis Brasiliae'' em escolher os desenhos correspondentes a cada texto descritivo, que, algumas vezes, mostram notáveis discrepâncias, revelando a pressa com que foram organizadas por Laet, para dar conta da tarefa designada por Nassau. Nota-se que alguns grupos, desde muito reconhecidos pelos naturalistas quinhentistas, como naturais e facilmente identificáveis, como o dos coleópteros e lepidópteros, por exemplo, estão baralhados no Livro VII. Outros, com as designações indígenas estropiadas, em relação às das aquarelas, quase sempre corretamente grafadas. Algumas figuras foram importadas de outros autores, como no caso mais flagrante, da aranha caranguejeira de Clusius, além do caso mais evidente da virtual autoria de Marcgrave do desenho do mosquito “Nhatiu”, que não existe nas representações das aquarelas dos L.P., bem como 11 xilogravuras de insetos e outros artrópodos que, seguramente, não possuem modelos ou representações nos L.P.
Em relação ao conteúdo dos textos descritivos, o que mais chama a atenção é que Marcgrave não tenha reconhecido algumas lagartas que descreveu e desenhou como larvas de lepidópteros. Pois se ele mesmo descreveu a metamorfose completa da lagarta do maracujazeiro, chegando mesmo a criar crisálidas em cativeiro, como não identificar as suas lagartas como estádios jovens de borboletas e denominá-las de “vermes”?
Quanto à representação geral dos insetos e outros artrópodos no Livro VII e também nos L.P., constitui-se numa reduzida amostra da rica e diversificada entomofauna nordestina, mesmo para os dias atuais, quando grande parte dos nossos ecossistemas naturais foi ou está sendo devastada.
{{nop}}<noinclude>{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.||163|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
b5vpv9h38hm3zs7gczjy3re1gjmxnkr
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/25
106
257136
561236
561167
2026-09-01T17:47:30Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561236
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>LICHTENSTEIN, M.H.K. Estudo crítico dos trabalhos de Marcgrave e Piso sobre
a história natural do Brasil à luz dos desenhos originais. São Paulo: Brasiliensia
Documenta, 1961.
MARCGRAVI, G. Historiae rerum naturalium Brasiliae, libro octo Cum appendice
de Tapuys et Chilensibus. Ioannes de Laet, Antverpianus, In ordinem digessit &
annotationes addit multas, & Varia ab auctore omissa supplevit & illustravit. In: PISONIS, G & MARCGRAVI, G.. Historia Naturalis Brasiliae, asspicio et
beneficio Ilustras I. Maritii Com. Nassau. Issius provinciae et Maris summi praefecti
adornata in qua non tantum plantae et animalia sed et indiginarum morbi, ingenia
et mores describuntur et iconibus scipta quingentas illustrantus. Lundunum
Batavorum & Amstelodami: Franciscum Hackium & Lud Elizevirium, 1648.
MARCGRAVE, J. Livro VII – Dos Insetos. In: MARCGRAVE, J. História natural
do Brasil. São Paulo: Imprensa Oficial do Estado – Museu Paulista, 1942.
MELLO, J.A.G. de Joannes de Laet e sua descrição do Novo Mundo. In: MELLO,
J.A.G. de Estudos Pernambucanos. Recife: Fundarpe,1986.
MELLO-LEITÃO, C. A biologia no Brasil. São Paulo: Companhia Editora Nacional
(Brasiliana, v.99), 1937.
MOULIN, D. Medicina e ciências naturais no governo de Nassau. In: MOULIN, D.;
MAULE, A.F.; ANDRADE-LIMA, D.; RAHN, K. & PEDERSEN, T.M. O herbário
de Georg Marggraf. Rio de Janeiro:Fundação Pró-Memória, 1986.
NOMURA, H. História da zoologia no Brasil: século XVII, 2a parte. Mossoró:
Fundação Vingt-Un Rosado (Coleção Mossoroense, série C, v.923), 1996.
NORDENSKIÖLD, E. Evolución histórica de la biologia. Buenos Aires: EspasaCalpe, 1949
PAPAVERO, N; TEIXEIRA, D.M. & LLORENTE-BOUSQUETS, J. História da
biogeografia no período pré-evolutivo. São Paulo: Editora Plêiade-FAPESP, 1997.
PICKEL, B.J. Piso e Marcgrave na botânica brasileira. Rio de Janeiro: Revista Flora
(separata), [s.n.], pp. 1-113, 1949.
PISO, G. História natural do Brasil ilustrada. São Paulo: Companhia Editora
Nacional – Museu Paulista, 1948.
POLMAN, J. Markgraf e o Recife de Nassau. Recife: Arquivo Público Estadual,
1984.
ROBERTS, H.R. & CARBONELL, C.S. A revision of the grasshopers Genera
Chromacris and Xestotrachelus (Orthoptera, Romaleidae, Romaleinae).
Proceedings of the Californian Academy of Sciences, v.43, n. 3, pp. 43-58, 1982.
TAUNAY, A.E. Jorge Marcgrave, de Liebstadt (1610-1644): escorço Biográfico. In:
MARCGRAVE, J. História natural do Brasil. São Paulo: Imprensa Oficial do
Estado-Museu Paulista, 1942.
TEIXEIRA, D.M. A imagem do paraíso: uma iconografia do Brasil holandês (16241654) sobre a fauna e a flora do Novo Mundo. In: TEIXEIRA, D.M. (org.) Brasil
holandês: Miscellanea Clayeri, Libri Principis & Theatrum rerum naturalium
Brasiliae. (5 vol.). Rio de Janeiro: Editora Index, 1995.<noinclude>{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.||165|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
5vuzjygd5k2ns6zq9wwc25x2fxpd0s3
561237
561236
2026-09-01T17:47:47Z
Trooper57
24584
A adicionar {{nop}} para quebra de parágrafo.
561237
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>LICHTENSTEIN, M.H.K. Estudo crítico dos trabalhos de Marcgrave e Piso sobre
a história natural do Brasil à luz dos desenhos originais. São Paulo: Brasiliensia
Documenta, 1961.
MARCGRAVI, G. Historiae rerum naturalium Brasiliae, libro octo Cum appendice
de Tapuys et Chilensibus. Ioannes de Laet, Antverpianus, In ordinem digessit &
annotationes addit multas, & Varia ab auctore omissa supplevit & illustravit. In: PISONIS, G & MARCGRAVI, G.. Historia Naturalis Brasiliae, asspicio et
beneficio Ilustras I. Maritii Com. Nassau. Issius provinciae et Maris summi praefecti
adornata in qua non tantum plantae et animalia sed et indiginarum morbi, ingenia
et mores describuntur et iconibus scipta quingentas illustrantus. Lundunum
Batavorum & Amstelodami: Franciscum Hackium & Lud Elizevirium, 1648.
MARCGRAVE, J. Livro VII – Dos Insetos. In: MARCGRAVE, J. História natural
do Brasil. São Paulo: Imprensa Oficial do Estado – Museu Paulista, 1942.
MELLO, J.A.G. de Joannes de Laet e sua descrição do Novo Mundo. In: MELLO,
J.A.G. de Estudos Pernambucanos. Recife: Fundarpe,1986.
MELLO-LEITÃO, C. A biologia no Brasil. São Paulo: Companhia Editora Nacional
(Brasiliana, v.99), 1937.
MOULIN, D. Medicina e ciências naturais no governo de Nassau. In: MOULIN, D.;
MAULE, A.F.; ANDRADE-LIMA, D.; RAHN, K. & PEDERSEN, T.M. O herbário
de Georg Marggraf. Rio de Janeiro:Fundação Pró-Memória, 1986.
NOMURA, H. História da zoologia no Brasil: século XVII, 2a parte. Mossoró:
Fundação Vingt-Un Rosado (Coleção Mossoroense, série C, v.923), 1996.
NORDENSKIÖLD, E. Evolución histórica de la biologia. Buenos Aires: EspasaCalpe, 1949
PAPAVERO, N; TEIXEIRA, D.M. & LLORENTE-BOUSQUETS, J. História da
biogeografia no período pré-evolutivo. São Paulo: Editora Plêiade-FAPESP, 1997.
PICKEL, B.J. Piso e Marcgrave na botânica brasileira. Rio de Janeiro: Revista Flora
(separata), [s.n.], pp. 1-113, 1949.
PISO, G. História natural do Brasil ilustrada. São Paulo: Companhia Editora
Nacional – Museu Paulista, 1948.
POLMAN, J. Markgraf e o Recife de Nassau. Recife: Arquivo Público Estadual,
1984.
ROBERTS, H.R. & CARBONELL, C.S. A revision of the grasshopers Genera
Chromacris and Xestotrachelus (Orthoptera, Romaleidae, Romaleinae).
Proceedings of the Californian Academy of Sciences, v.43, n. 3, pp. 43-58, 1982.
TAUNAY, A.E. Jorge Marcgrave, de Liebstadt (1610-1644): escorço Biográfico. In:
MARCGRAVE, J. História natural do Brasil. São Paulo: Imprensa Oficial do
Estado-Museu Paulista, 1942.
TEIXEIRA, D.M. A imagem do paraíso: uma iconografia do Brasil holandês (16241654) sobre a fauna e a flora do Novo Mundo. In: TEIXEIRA, D.M. (org.) Brasil
holandês: Miscellanea Clayeri, Libri Principis & Theatrum rerum naturalium
Brasiliae. (5 vol.). Rio de Janeiro: Editora Index, 1995.
{{nop}}<noinclude>{{rh|Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.||165|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
qqysth826dmpscs552nzit7p6vey5v9
Página:Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf/26
106
257137
561238
561168
2026-09-01T17:48:02Z
Trooper57
24584
/* Revista */
561238
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" /></noinclude>TEIXEIRA, D.M. (org.). Brasil holandês: Miscellanea Cleyeri, Libri Principis &
Theatrum rerum naturalium Brasiliae. (5 vol.). Rio de Janeiro: Editora Index, 1995.
WAGENER, Z. Zoobiblion. Livro dos animais do Brasil. São Paulo: Brasiliensia
Documenta (v.IV), 1964.
WHITEHEAD, P.J.P. Georg Markgraf and Brazilian zoology. In: BOOGART,
E.V.D.; HOETINK, H.R. & WHITEHEAD, P.J.P. (edit). Johan Maurits van
Nassau-Siegen 1604-1679; a humanist prince in Europe and Brazil. The Hague: The
Johan Maurits van Nassau Stichting, 1979.<noinclude>{{rh|166||Episteme, Porto Alegre, v.13, n. 27, p. 141-166, jan./jun. 2008.|borda_inferior=1|borda_superior=1}}</noinclude>
hqy80rfocjausppz8teaidw23osxp3i
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/194
106
257153
561209
2026-09-01T12:44:59Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561209
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|186|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>rematando por uma garrafa tirada da sua frasqueira secreta. Se ainda assim não acudissen idéas ao espirito dos
viajantes, então pouco merecimento tinha o chambertin de
1863.
Terminada a refeição, começaram as observações.
Em volta do projectil mantinham-se a distancia invariavel
todos os objectos que se tinham lançado fóra. Evidentemente a
bala não atravessára, no seu movimento de translação em volta
da Lua, atmosphera alguma, porque, no caso contrario, o proprio peso especifico dʼaquelles differentes objectos lhes teria
diversamente modificado a marcha. Do lado do espheroide terrestre nada havia que ver. A Terra, que fòra ''nova'' na vespera
á meia noite, contava apenas um dia. Haviam de decorrer ainda mais dois dias antes que o seu crescente, desembaraçado
dos raios solares, viesse servir de relogio aos selenitas, pela
passagem de cada um dos seus pontos de vinte e quatro em
vinte e quatro horas pelo mesmo meridiano lunar.
Do lado da Lua era differente o espectaculo. O astro brilhava
em todo o seu esplendor, no meio de innumeras constellações,
sem poder com os seus raios escurecer-lhes a pureza e fulgor.
As planicies começavam já a apparecer sobre o disco com
aquella tinta escura que se lhes vê da Terra. O resto do nimbo
permanecia scintillante, e no meio dʼaquelle scintillar geral destacava-se Tycho como um Sol.
Barbicane não podia apreciar por fórma alguma a velocidade
do projectil, mas demonstrava-lhe o raciocinio que essa velocidade devia crescer uniformemente, em conformidade com as
leis da mechanica racional. Effectivamente, admittido que fôsse
que a bala ia descrever em volta da Lua uma orbita qualquer,
essa orbita necessariamente havia de ser elliptica. Demonstra a
sciencia que assim deve ser, e nenhum movel que circule em
volta de um corpo attraente deixa de obedecer a esta lei. São
ellipticas todas as orbitas descriptas no espaço, tanto as dos satellites em roda dos planetas, como a dos planetas em roda do
Sol, como ainda a do Sol em volta do astro desconhecido que
lhe serve de eixo central. Nenhuma rasão havia pois para que<noinclude></noinclude>
ts28rk6r4hlucqegd8lwqf08gut0q9o
561210
561209
2026-09-01T12:45:48Z
Erick Soares3
19404
561210
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|186|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>rematando por uma garrafa tirada da sua frasqueira secreta. Se ainda assim nāo acudissen idéas ao espirito dos
viajantes, entāo pouco merecimento tinha o chambertin de
1863.
Terminada a refeiçāo, começaram as observaçōes.
Em volta do projectil mantinham-se a distancia invariavel
todos os objectos que se tinham lançado fóra. Evidentemente a
bala nāo atravessára, no seu movimento de translaçāo em volta
da Lua, atmosphera alguma, porque, no caso contrario, o proprio peso especifico dʼaquelles differentes objectos lhes teria
diversamente modificado a marcha. Do lado do espheroide terrestre nada havia que ver. A Terra, que fòra ''nova'' na vespera
á meia noite, contava apenas um dia. Haviam de decorrer ainda mais dois dias antes que o seu crescente, desembaraçado
dos raios solares, viesse servir de relogio aos selenitas, pela
passagem de cada um dos seus pontos de vinte e quatro em
vinte e quatro horas pelo mesmo meridiano lunar.
Do lado da Lua era differente o espectaculo. O astro brilhava
em todo o seu esplendor, no meio de innumeras constellaçōes,
sem poder com os seus raios escurecer-lhes a pureza e fulgor.
As planicies começavam já a apparecer sobre o disco com
aquella tinta escura que se lhes vê da Terra. O resto do nimbo
permanecia scintillante, e no meio dʼaquelle scintillar geral destacava-se Tycho como um Sol.
Barbicane nāo podia apreciar por fórma alguma a velocidade
do projectil, mas demonstrava-lhe o raciocinio que essa velocidade devia crescer uniformemente, em conformidade com as
leis da mechanica racional. Effectivamente, admittido que fôsse
que a bala ia descrever em volta da Lua uma orbita qualquer,
essa orbita necessariamente havia de ser elliptica. Demonstra a
sciencia que assim deve ser, e nenhum movel que circule em
volta de um corpo attraente deixa de obedecer a esta lei. Sāo
ellipticas todas as orbitas descriptas no espaço, tanto as dos satellites em roda dos planetas, como a dos planetas em roda do
Sol, como ainda a do Sol em volta do astro desconhecido que
lhe serve de eixo central. Nenhuma rasāo havia pois para que<noinclude></noinclude>
382u9u2pq8vpjnlyzldvli37i7t0vtj
Utilizador:MLReis
2
257154
561211
2026-09-01T12:53:02Z
Albertoleoncio
17561
[[Ajuda:SEA|←]] nova página: {{subst:bv}} ~~~~
561211
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #FFF; border: 1px solid #a7d7f9; border-radius: 10px; padding:1em;">
<span style="font-size: 144%; ">'''Olá, MLReis'''!</span>
Boas-vindas à Wikisource, um projeto colaborativo livre voltado para a construção de um '''acervo digital de livros e textos em domínio público, ou em [[Wikisource:GNU Free Documentation License|licença aberta]] ''' que sejam relevantes para o público geral, utilizando uma comunidade [[w:wiki|wiki]].
Se você deseja colaborar, sugerimos que leia as seguintes páginas:
* '''[[Ajuda:Introdução|Introdução]]''' — para ter uma ideia de quem somos e como colaborar.
* '''[[Wikisource:Portal comunitário|Portal comunitário]]''' — onde pode acessar a documentação do projeto.
* '''[[Wikisource:Esplanada|Esplanada]]''' — lugar onde pode pedir ajuda, discutir aspectos técnicos e administrativos do projeto.
<hr style="background: #F89B40; margin: 1em auto; width: 300px;" />
'''Informações adicionais:'''
*Ao postar mensagens em páginas de discussão de usuário, de um texto ou na [[Wikisource:Esplanada|Esplanada]], sempre assine suas mensagens . Para isto, após escrever sua mensagem, digite <code><nowiki>~~~~</nowiki></code>: sua assinatura será postada automaticamente ao salvar a página.
* A comunidade Wikisource é muito flexível em relação a erros de novatos, por isto não hesite em editar: caso cometa erros, '''usuários experientes sempre ajudarão na sua edição'''. No entanto, como um projeto sério, alterações intencionais sem sentido serão coibidas.
* '''Referencie todo conteúdo que você incluir na Wikisource''': buscamos oferecer conteúdos confiáveis e em licença aberta, e conteúdos sem referência poderão ser apagados. Leia [[Wikisource:Fontes de Referência]] para mais detalhes.
* Se você entrou na Wikisource porque um '''conteúdo seu ou de terceiros, protegido por direitos autorais, foi disponibilizado na Wikisource sem autorização''', por favor comunique '''imediatamente''' à '''[[Wikisource:Esplanada|Esplanada]]''' para que possamos avaliar o caso e tomar as medidas cabíveis.
<br>
Boa estadia e bom trabalho!
</div> ━ [[User:Albertoleoncio|<span style="font:15px serif; color: #445; text-transform: uppercase;">Albertoleoncio</span>]] [[User talk:Albertoleoncio|<span style="font:italic x-small cursive;color: #777;">Who, me?</span>]] 12h52min de 1 de setembro de 2026 (UTC)
fe9vlvbf6lv8hqje7wugwv10zzaci2a
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/195
106
257155
561213
2026-09-01T13:57:09Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561213
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|187|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>o projectil de Gun-Club deixasse de estar submettido a esta
disposiçāo natural.
Ora, nas orbitas ellipticas, o corpo attraente está sempre em
um dos fócos da ellipse. Ha, portanto, um momento em que o
satellite está a uma distancia maxima, e outro a uma distancia
minima do astro em roda do qual gravita. Em relaçāo á Terra,
por exemplo, dizemos nos que está no perihelio ou no aphelio
quando occupa na orbita a posiçāo mais proxima ou a mais
distante do Sol. Similhantemente, em relaçāo á Lua, dizemos
que está no apogeo ou no perigeo conforme está no ponto mais
proximo ou no mais distante da Terra. Se o projectil permanecesse no estado de satellite da Lua e quizessemos empregar
expressōes analogas, com o que se enriqueceria a linguagem
dos astronomos, deveriamos dizer que o projectil estava no
«apo selene» no ponto mais distante, e no «peri selene» no ponto mais proximo.
No ultimo caso, devia o projectil attingir o ''maximum'' de velocidade; no primeiro o ''minimum''. E como o projectil caminhava exactamente para o ponto aposelenitico da orbita, rasāo tinha Barbicane para pensar que a sua velocidade havia de ir
decrescendo até esse ponto, para depois crescer de novo e gradualmente à medida que se fôsse aproximando da Lua. A velocidade devia mesmo chegar a ser absolutamente nulla se o
aposelene se confundisse com o ponto de igual attracçāo.
Estudava Barbicane as consequencias dʼestas situaçōes diversas, procurando que partido dʼellas se poderia tirar, quando de
repente foi interrompido por um grito de Miguel Ardan.
— Ora esta! Necessario é confessar que somos tolos de lei!
— Nāo digo que nāo, respondeu Barbicane, mas porque ?
— Porque temos um meio muito simples de diminuir a velocidade que nos afasta da Lua, e nāo o empregamos !
— E que meio é esse?
— É utilisar a força retrogada dos nossos foguetes.
— É verdade, disse Nicholl.
— Essa força, disse Barbicane, ainda nāo a utilisámos, mas
havemos de utilisal-a.
{{nop}}<noinclude></noinclude>
o66jkn2cfun7oowjy18ic3f5rjbl7x5
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/196
106
257156
561214
2026-09-01T14:01:44Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561214
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|188|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>— E quando? perguntou Miguel?
— Quando chegar a occasiāo opportuna. Notem, amigos, que
na posiçāo que o projectil actualmente occupa, posiçāo ainda
obliqua em relaçāo ao disco lunar, poderiam os foguetes, modificando-lhe a direcçāo, afastal-o em vez de o aproximar da
Lua. E, se me nāo engano, é à Lua que pretendieis chegar,
nāo?
— Essencialmente, respondeu Miguel.
— Entāo esperae. O projectil tende, por virtude de inexplicavel influencia, a virar a culatra para a Terra. É provavel que,
no ponto de igual attracçāo, o seu chapéu conico se dirija rigorosamente para a Lua, e tambem se pode conceber fundada
esperança de que nʼesse momento a velocidade do projectil senulla. Entāo será a occasiāo propria para intervir; e talvez
que pelo pelo esforço dos nossos foguetes logremos provocar
uma quéda directa na superficie do disco lunar.
— Bravo! interrompeu Miguel.
— E é isto o que nāo fizemos nem podiamos fazer na nossa
primeira passagem pelo ponto neutro, porque entāo ainda o
projectil estava animado de uma velocidade consideravel de
mais.
— Bem pensado, disse Nicholl.
— Esperemos com paciencia, continuou Barbicane. Ponhamos
todas as probabilidades do nosso lado, que depois de ter desesperado tanto, começo a crer de novo que havemos de alcançar
o alvo!
Esta conclusāo arrancou ''hips'' e ''hurrahs'' a Miguel Ardan. Nem
um dʼaquelles loucos audaciosos se recordava sequer dʼaquelle
problema que elles proprios tinham negativamente resolvido:
Nāo! nāo é habitada a Lua. Nāo, a Lua provavelmente nem é
habitavel! E apesar dʼisso, tudo iam tentar para lá chegar!
Restava resolver um unico problema. Em que momento prefixo chegaria o projectil a esse ponto de igual attracçāo onde
os viajantes iam jogar a sua ultima cartada?
Barbicane, para calcular com differença de alguns segundos
esse momento, nāo tinha mais do que consultar os seus apon-<noinclude></noinclude>
7ppkexp91zdw5jiyagcn8o67nge2u15
Página:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf/175
106
257157
561215
2026-09-01T14:07:32Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561215
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{c|171}}</noinclude>{{t2|{{sc|No bombarda.}}|V}}
{{dhr|5}}
Enjoados das ''montanhas russas'', trataram de ir jantar; e a jocunda companha, já um tanto cansada, dera
fundo na casa de pasto do Bombarda, filial estabelecida
nos Campos-Elyseos pelo famoso pasteleiro Bombarda,
cuja taboleta brilhava entāo na rua de Rivoli ao lado do
passadiço Delorme.
Um aposento vasto, mas feio, com alcova e cama no
fundo (em razāo da grande concurrencia que havia aos
domingos na casa de pasto, forçoso lhes fôra aceitarem
tal pouso) ; duas janellas de onde se podia contemplar,
por entre os olmos, o cáes e o rio; um magnifico raio
de sol de agosto a bater obliquamente nas janellas; duas
mesas, em cima de uma dellas uma soberba montanha
de ramalhetes de envolta com chapéus de homem e de
mulher; na outra os quatro pares sentados em roda de
uma festiva multidāo de pratos, de copos e garrafas;
botijas de cerveja entre frascos de vinho ; pouca ordem
em cima da mesa , alguma desordem por baixo :
{{dhr}}
<poem>
<center>
<small>
'''''Coʼ os pés, elles faziam sob a mesa,'''''
'''''Uma bulha, um tropel insupportavel,'''''
</small>
</center>
</poem>
{{dhr}}
diz Molière :
{{nop}}<noinclude></noinclude>
6oe2f347sq3zwhg404v8ret6s8drto9
Página:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf/176
106
257158
561216
2026-09-01T14:11:49Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561216
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{c|172}}</noinclude>Eis o ponto em que se achava pelas quatro horas da
tarde a bucolica comerada ás cinco da manhan. O sol
ia baixando no horizonte, o appetite principiava a extinguir-se.
Os Campos-Elyscos, cheios de sol e de povo, nāo
eram mais do que poeira e luz, duas cousas de que se
compōe a gloria. Os cavallos de Marly, esses marmores
relinchantes, empinavam-se nʼuma nuvem de ouro. As
carruagens rodavam em direcçōes oppostas. Um esplendido esquadrāo de guardas do rei, com os clarins á frente, descia pela avenida de Neuilly ; a bandeira branca,
que o sol no occaso tornava levemente rosada, tremulava no zimborio das Tulherias. A praça da Concordia,
que entāo passara a chamar-se outra vez de Luiz XV,
regorgitava de passeadores satisfeitos. Muitos traziam a
flor de liz de prata pendente de uma fita branca chamalotada, que em 1817 ainda se via ao peito de muita
gente. Aqui e alli no meio dos transeuntes que em torno dellas se adunavam e as applaudiam, choréas de meninas entoavam uma cantiga burbonica entāo celebre,
destinada a fulminar os cem dias, e que tinha por estribilho:
{{dhr}}
<poem>
<center>
<small>
'''''Rendez-nous notre pere de Gand,'''''
'''''Rendez-nous notre pere.'''''
</small>
</center>
</poem>
{{dhr}}
Magotes de habitantes dos suburbios em trajos domingueiros, trazendo mesmo alguns delles a flor de liz ao
peito como os burguezes, e espalhados pela clareira
grande e peia de Marigny, tiravam a argolinha e gyravam
nos cavallos de páu; outros bebiam; alguns, aprendizes
typographos, tinham barretes de papel; ouviam-se as
suas risadas. Tudo estava radiante. Era um tempo de
paz incontestavel e de profunda tranquillidade realista ;
era a época em que um relatorio reservado e especial,
a respeito dos suburbios de Pariz, apresentado ao rei
pelo prefeito de policia Anglés, terminava por estas linhas: « Bem considerado tudo, senhor, nada ha que
temer desta gente. Elles sāo descuidosos e indolentes
como gatos. O povo miudo das provincias é inquieto,
nāo assim o de Pariz. Sāo todos uns homunculos. Qualquer dos granadeiros de V. M. tem o dobro da altura.
Nada ha que receiar da gentalha da capital. Eʼ para notar que a estatura minguou ainda nesta populaçāo de ha<noinclude></noinclude>
r1m9hz2f5jarlmjzbg3e7rg4hsm7ccp
561217
561216
2026-09-01T14:12:46Z
Erick Soares3
19404
561217
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{c|172}}</noinclude>Eis o ponto em que se achava pelas quatro horas da
tarde a bucolica comerada ás cinco da manhan. O sol
ia baixando no horizonte, o appetite principiava a extinguir-se.
Os Campos-Elyscos, cheios de sol e de povo, nāo
eram mais do que poeira e luz, duas cousas de que se
compōe a gloria. Os cavallos de Marly, esses marmores
relinchantes, empinavam-se nʼuma nuvem de ouro. As
carruagens rodavam em direcçōes oppostas. Um esplendido esquadrāo de guardas do rei, com os clarins á frente, descia pela avenida de Neuilly ; a bandeira branca,
que o sol no occaso tornava levemente rosada, tremulava no zimborio das Tulherias. A praça da Concordia,
que entāo passara a chamar-se outra vez de Luiz XV,
regorgitava de passeadores satisfeitos. Muitos traziam a
flor de liz de prata pendente de uma fita branca chamalotada, que em 1817 ainda se via ao peito de muita
gente. Aqui e alli no meio dos transeuntes que em torno dellas se adunavam e as applaudiam, choréas de meninas entoavam uma cantiga burbonica entāo celebre,
destinada a fulminar os cem dias, e que tinha por estribilho:
{{dhr}}
<poem>
<small>
{{gap}}{{gap}}'''''Rendez-nous notre pere de Gand,'''''
{{gap}}{{gap}}'''''Rendez-nous notre pere.'''''
</small>
</poem>
{{dhr}}
Magotes de habitantes dos suburbios em trajos domingueiros, trazendo mesmo alguns delles a flor de liz ao
peito como os burguezes, e espalhados pela clareira
grande e peia de Marigny, tiravam a argolinha e gyravam
nos cavallos de páu; outros bebiam; alguns, aprendizes
typographos, tinham barretes de papel; ouviam-se as
suas risadas. Tudo estava radiante. Era um tempo de
paz incontestavel e de profunda tranquillidade realista ;
era a época em que um relatorio reservado e especial,
a respeito dos suburbios de Pariz, apresentado ao rei
pelo prefeito de policia Anglés, terminava por estas linhas: « Bem considerado tudo, senhor, nada ha que
temer desta gente. Elles sāo descuidosos e indolentes
como gatos. O povo miudo das provincias é inquieto,
nāo assim o de Pariz. Sāo todos uns homunculos. Qualquer dos granadeiros de V. M. tem o dobro da altura.
Nada ha que receiar da gentalha da capital. Eʼ para notar que a estatura minguou ainda nesta populaçāo de ha<noinclude></noinclude>
ddhai4ic87yll0e0t70mh1se8o12otd
561218
561217
2026-09-01T14:13:07Z
Erick Soares3
19404
561218
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{c|172}}</noinclude>Eis o ponto em que se achava pelas quatro horas da
tarde a bucolica comerada ás cinco da manhan. O sol
ia baixando no horizonte, o appetite principiava a extinguir-se.
Os Campos-Elyscos, cheios de sol e de povo, nāo
eram mais do que poeira e luz, duas cousas de que se
compōe a gloria. Os cavallos de Marly, esses marmores
relinchantes, empinavam-se nʼuma nuvem de ouro. As
carruagens rodavam em direcçōes oppostas. Um esplendido esquadrāo de guardas do rei, com os clarins á frente, descia pela avenida de Neuilly ; a bandeira branca,
que o sol no occaso tornava levemente rosada, tremulava no zimborio das Tulherias. A praça da Concordia,
que entāo passara a chamar-se outra vez de Luiz XV,
regorgitava de passeadores satisfeitos. Muitos traziam a
flor de liz de prata pendente de uma fita branca chamalotada, que em 1817 ainda se via ao peito de muita
gente. Aqui e alli no meio dos transeuntes que em torno dellas se adunavam e as applaudiam, choréas de meninas entoavam uma cantiga burbonica entāo celebre,
destinada a fulminar os cem dias, e que tinha por estribilho :
{{dhr}}
<poem>
<small>
{{gap}}{{gap}}'''''Rendez-nous notre pere de Gand,'''''
{{gap}}{{gap}}'''''Rendez-nous notre pere.'''''
</small>
</poem>
{{dhr}}
Magotes de habitantes dos suburbios em trajos domingueiros, trazendo mesmo alguns delles a flor de liz ao
peito como os burguezes, e espalhados pela clareira
grande e peia de Marigny, tiravam a argolinha e gyravam
nos cavallos de páu; outros bebiam; alguns, aprendizes
typographos, tinham barretes de papel; ouviam-se as
suas risadas. Tudo estava radiante. Era um tempo de
paz incontestavel e de profunda tranquillidade realista ;
era a época em que um relatorio reservado e especial,
a respeito dos suburbios de Pariz, apresentado ao rei
pelo prefeito de policia Anglés, terminava por estas linhas: « Bem considerado tudo, senhor, nada ha que
temer desta gente. Elles sāo descuidosos e indolentes
como gatos. O povo miudo das provincias é inquieto,
nāo assim o de Pariz. Sāo todos uns homunculos. Qualquer dos granadeiros de V. M. tem o dobro da altura.
Nada ha que receiar da gentalha da capital. Eʼ para notar que a estatura minguou ainda nesta populaçāo de ha<noinclude></noinclude>
gdb9kxi89bfhomn7jtiqd1uc55id65h
Página:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf/177
106
257159
561219
2026-09-01T14:17:27Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561219
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{c|173}}</noinclude>cincoenta annos para cá : o povo dos suburbios de Pariz tem hoje uma estatura menos avantajada do que antes da revoluçāo. Nāo é perigoso. Em summa, é uma
canalha—boa. »
Aos prefeitos de policia parece impossivel que um gato se muude em leāo; no entanto isto acontece, e tal milagre o povo de Pariz sóe fazê-lo. Demais, o gato, tam
desprezado pelo conde Anglés, merecia a estima das republicas antigas, a cujos olhos era a encarnaçāo da liberdade, e, como para servir de annexo á Minerva aptera do Pireo, havia na praça publica de Corintho o colosso de bronze de um gato. A policia simploria da restauraçāo via com muito « bons olhos » o povo de Pariz.
Elle nāo é, tanto como o julgam, « uma canalha boa. »
O Pariziense é para o francez o que era o atheniense
para o grego; ninguem dorme mais profundamente; ninguem é mais francamente frivolo e preguiçoso, ninguem
se mostra mais esqucido do que elle; todavia, nāo se fiem nisso; é dado a toda a especie de incuria, mas quando a gloria lhe acena, é adiniravel em toda a especie de
furor. Dae-lhe um chuço, e elle fará o 10 de agosto;
dae-lhe uma espingarda, e tereis Austerlitz. Eʼ elle o
ponto de apoio de Napoleāo e o recurso de Danton. Trata-se por ventura da patria? ei-lo a alistar-se; trata-se da
liberdade ? ei-lo a descalçar as ruas. Cuidado ! os seus
cabellos agitados pela colera sāo epicos; a blusa muda-se-lhe em chlamyde. Cautela. Abi de qualquer rua Grènetat farà elle forças caudinas. Em soando a hora, esse
pygmèo crescerá, esse homunculo se erguera, e olhará com vista terrivel, e o seu folego se lhe tornará procella, e desse peito acanhado e fraco sahirá um furacāo
capaz de aplaiñar as quebradas dos Alpes. Graças ao plebêo de Pariz é que a revoluçāo, de envolta com os exercitos, conquista a Europa. Elle canta. Eʼ dahi que lhe
vem a alegria. Fazei com que a sua cançāo corresponda
ao seu temperamento, e vereis! Emquanto nāo tem por
estribilho senāo a ''Carmagnole'', só derriba Luiz XVI; fazei-o cantar a ''Marselheza'', e elle libertarà o mundo.
Escripta esta nota á margem do relatorio Alglés, voltemos aos nossos quatro pares. O jantar, como já dissemos, estava a acabar.
{{nop}}<noinclude></noinclude>
ok4h7lw4ukm8xwsnjvpi7y8swkff4bb
Os Miseraveis (trad. Justiniano José da Rocha)/Tomo primeiro/Livro terceiro/V
0
257160
561220
2026-09-01T14:18:59Z
Erick Soares3
19404
[[Ajuda:SEA|←]] nova página: <pages index="Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf" from=175 to=177 header=1 /> {{Modernização}} {{DP-1}} [[fr:Les Misérables/Tome 1/Livre 3/05]]
561220
wikitext
text/x-wiki
<pages index="Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf" from=175 to=177 header=1 />
{{Modernização}}
{{DP-1}}
[[fr:Les Misérables/Tome 1/Livre 3/05]]
jb3o30vpim0ctxh49c9bwlntor7tn8l
Autor:Argus Vasconcelos de Almeida
102
257161
561242
2026-09-01T18:29:50Z
Trooper57
24584
[[Ajuda:SEA|←]] nova página: {{Autor | InicialUltimoNome = A | nacionalidade = {{BRAn|o}}}} ==Obras== {{Lista de documentos início}} {{documento|data=2008|título=Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)|galeria=Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf}} {{Lista de documentos final}} {{Autor com obras protegidas}} {{autores}} {{controle de autoridade}} [[Categoria:Argus Vasconcelos de Almeida]]...
561242
wikitext
text/x-wiki
{{Autor
| InicialUltimoNome = A
| nacionalidade = {{BRAn|o}}}}
==Obras==
{{Lista de documentos início}}
{{documento|data=2008|título=Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644)|galeria=Os insetos brasileiros descritos pelo naturalista Georg Marcgrave (1610 – c.1644).pdf}}
{{Lista de documentos final}}
{{Autor com obras protegidas}}
{{autores}}
{{controle de autoridade}}
[[Categoria:Argus Vasconcelos de Almeida]]
[[Categoria:Autores pernambucanos]]
oian9m0pcnmiwxdiz2kwo161okxejk4
Autor:Anna Rosa Termacsis dos Santos
102
257162
561245
2026-09-01T22:08:11Z
BlitzkriegBoop
37692
Página criada
561245
wikitext
text/x-wiki
{{Autor
| InicialUltimoNome = S
| nome completo = Anna Rosa Termacsics dos Santos
| nacionalidade = {{HUNn|a}}
| data_nascimento = {{dni|||1821|si}}
| data_morte = {{morte|||1886|||1821}}
| género =
| período =
| temas =
| abl =
| Wikipedia = Maria Firmina dos Reis
| Wikiquote =
| Wikicommons =
| MiscBio = '''Anna Rosa Termacsics dos Santos''' foi uma professora de canto, piano, idiomas e primeiras letras, escritora e defensora dos direitos das mulheres. Nasceu na região do antigo Império Austríaco, território atualmente correspondente à Hungria. Migrou para o Brasil em 1828. Publicou o livro “Emancipação Política da Mulher e o Direito de Votar" obra pioneira na discussão sobre o sufrágio feminino e a participação política de mulheres no Brasil.
}}
== Obra ==
* {{ano|1868}} - {{livro digitalizado|Tratado Sobre a Emancipação Política da Mulher e Direito de Votar|Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf|''Tratado Sobre a Emancipação Política da Mulher e Direito de Votar''}} - sob o pseudónimo A.R.T.S.
{{autora}}
{{autores}}
{{controle de autoridade}}
{{Brasil DP-Autor|morte=1886}}
[[Categoria:Anna Rosa Termacsics dos Santos| ]]
[[Categoria:Autoras]]
[[Categoria:Autores brasileiros]]
m4yd9vesj9yrm8gupi4a00o5gin1qps
561246
561245
2026-09-01T22:08:29Z
BlitzkriegBoop
37692
561246
wikitext
text/x-wiki
{{Autor
| InicialUltimoNome = S
| nome completo = Anna Rosa Termacsics dos Santos
| nacionalidade = {{HUNn|a}}
| data_nascimento = {{dni|||1821|si}}
| data_morte = {{morte|||1886|||1821}}
| género =
| período =
| temas =
| abl =
| Wikipedia = Maria Firmina dos Reis
| Wikiquote =
| Wikicommons =
| MiscBio = '''Anna Rosa Termacsics dos Santos''' foi uma professora de canto, piano, idiomas e primeiras letras, escritora e defensora dos direitos das mulheres. Nasceu na região do antigo Império Austríaco, território atualmente correspondente à Hungria. Migrou para o Brasil em 1828. Publicou o livro “Emancipação Política da Mulher e o Direito de Votar" obra pioneira na discussão sobre o sufrágio feminino e a participação política de mulheres no Brasil.
}}
== Obra ==
* {{ano|1868}} - {{livro digitalizado|Tratado Sobre a Emancipação Política da Mulher e Direito de Votar|Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf|''Tratado Sobre a Emancipação Política da Mulher e Direito de Votar''}} - sob o pseudónimo A.R.T.S.
{{autora}}
{{autores}}
{{controle de autoridade}}
{{Brasil DP-Autor|morte=1886}}
[[Categoria:Anna Rosa Termacsics dos Santos| ]]
[[Categoria:Autoras]]
[[Categoria:Autores brasileiros]]
7p0dhw605ud74gfo77h1d6bkxcax8b1
Galeria:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf
104
257163
561247
2026-09-01T22:51:44Z
BlitzkriegBoop
37692
Página criada
561247
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Título=Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar
|Subtítulo=
|Language=pt
|Autor=[[Autor:Anna Rosa Termacsis dos Santos|Anna Rosa Termacsis dos Santos]], sob pseudónimo A.R.T.S.
|Tradutor=
|Editor=
|Ilustrador=
|Edição=1
|Volume=
|Editora=Paula Brito
|Gráfica=
|Local=Rio de Janeiro
|Ano=1868
|ISBN=
|Fonte=
|Imagem=
|Capa=1
|Progresso=X
|Páginas=<pagelist />
|Tomos=
|Volumes=
|Notas=
|Sumário=
|Epígrafe=
|Width=
|Css=
|Header=
|Footer=
|Modernização=N
}}
[[Categoria:Originais de edições impressas em 1868]]
b24an4k207jrglh9uywuwan5hm1x807
561248
561247
2026-09-01T22:56:21Z
BlitzkriegBoop
37692
adicionada pagelist
561248
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Título=Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar
|Subtítulo=
|Language=pt
|Autor=[[Autor:Anna Rosa Termacsis dos Santos|Anna Rosa Termacsis dos Santos]], sob pseudónimo A.R.T.S.
|Tradutor=
|Editor=
|Ilustrador=
|Edição=1
|Volume=
|Editora=Paula Brito
|Gráfica=
|Local=Rio de Janeiro
|Ano=1868
|ISBN=
|Fonte=
|Imagem=
|Capa=7
|Progresso=OCR
|Páginas=<pagelist 1to11="-" 7="capa" 9="folha de rosto" 12="4" 137to144="-" />
|Tomos=
|Volumes=
|Notas=
|Sumário=
|Epígrafe=
|Width=
|Css=
|Header=
|Footer=
|Modernização=N
}}
[[Categoria:Originais de edições impressas em 1868]]
fhyr6dgpkv0l5ehi0xu60i335lkf17d
561258
561248
2026-09-01T23:21:19Z
BlitzkriegBoop
37692
adicionado cabeçalho
561258
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Título=Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar
|Subtítulo=
|Language=pt
|Autor=[[Autor:Anna Rosa Termacsis dos Santos|Anna Rosa Termacsis dos Santos]], sob pseudónimo A.R.T.S.
|Tradutor=
|Editor=
|Ilustrador=
|Edição=1
|Volume=
|Editora=Paula Brito
|Gráfica=
|Local=Rio de Janeiro
|Ano=1868
|ISBN=
|Fonte=
|Imagem=
|Capa=7
|Progresso=OCR
|Páginas=<pagelist 1to11="-" 7="capa" 9="folha de rosto" 12="4" 137to144="-" />
|Tomos=
|Volumes=
|Notas=
|Sumário=
|Epígrafe=
|Width=
|Css=
|Header={{C|— {{{pagenum}}} —}}
|Footer=
|Modernização=N
}}
[[Categoria:Originais de edições impressas em 1868]]
tmguf0c38hxvbkkhzk4nng2lydgj32h
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/1
106
257164
561249
2026-09-01T23:11:47Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Sem texto */
561249
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude><noinclude></noinclude>
ltg9mtpefm08n2h0k9e81m08dk0hzmr
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/2
106
257165
561250
2026-09-01T23:12:00Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Sem texto */
561250
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude><noinclude></noinclude>
ltg9mtpefm08n2h0k9e81m08dk0hzmr
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/3
106
257166
561251
2026-09-01T23:12:07Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Sem texto */
561251
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude><noinclude></noinclude>
ltg9mtpefm08n2h0k9e81m08dk0hzmr
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/4
106
257167
561252
2026-09-01T23:12:13Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Sem texto */
561252
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude><noinclude></noinclude>
ltg9mtpefm08n2h0k9e81m08dk0hzmr
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/5
106
257168
561253
2026-09-01T23:12:20Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Sem texto */
561253
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude><noinclude></noinclude>
ltg9mtpefm08n2h0k9e81m08dk0hzmr
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/6
106
257169
561254
2026-09-01T23:12:28Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Sem texto */
561254
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude><noinclude></noinclude>
ltg9mtpefm08n2h0k9e81m08dk0hzmr
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/8
106
257170
561255
2026-09-01T23:12:53Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Sem texto */
561255
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude><noinclude></noinclude>
ltg9mtpefm08n2h0k9e81m08dk0hzmr
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/10
106
257171
561256
2026-09-01T23:13:05Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Sem texto */
561256
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude><noinclude></noinclude>
ltg9mtpefm08n2h0k9e81m08dk0hzmr
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/11
106
257172
561257
2026-09-01T23:20:36Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Revista */
561257
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="BlitzkriegBoop" /></noinclude>{{C|{{serifa|{{uc|Tratado}}}}|fs=180%|style=transform:scale(.7,1)}}
{{C|{{serifa|{{uc|sobre}}}}}}
{{C|{{serifa|{{uc|'''A emancipação politica da mulher'''}}}}|fs=180%|style=transform:scale(.7,1)}}
{{C|{{serifa|{{uc|e}}}}}}
{{C|{{serifa|{{uc|Direito de votar}}}}}}
{{Dhr}}
{{lh|4em}}
{{dhr}}
{{bloco direito|align=right|<poem>
A mulher nasceu livre,
a mulher geme em ferros.</poem>}}
{{Dhr}}
{{ch|I}}
Não queremos menosprezar outros methodos de defender a mulher, mas o direito de votar é na minha opinião a pedra angular da empreza desde que não só procuramos proteger a mulher mas antes pôl-a em uma posição de se proteger ella mesma.
{{ch|II}}
Que depois ella será só censurada se não desapparecerem todas as barbaras e desiguaes leis<noinclude></noinclude>
fqb3udm0khtifx9g27gs8dzt2v2jrxy
Página:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf/178
106
257173
561259
2026-09-01T23:21:31Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561259
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude>{{t2|{{sc|Capitulo em que todos se adoram.}}|VI}}
{{dhr|5}}
Conversas de mesa e fallas de amor; sāo tam fugazes estas como aquellas; as fallas de amor sāo nuvens,
fumo as conversas de mesa.
Fameuil e Dahlia cantarolavam; Tholomyés bebia; Zephina ria-se; Fantina sorria-se; Listolier tocava uma
trombeta de pau que comprára em Saint-Cloud.
Favorita olhava ternamente para Blachevelle e dizia :
—Blachevelle, eu te adoro.
Motivou isto uma pergunta da parte de Blachevelle :
—Que farias se eu deixasse de amar-te , Favorita ?
—Eu! exclamou Favorita. Ah! nāo digas isso, nem
mesmo brincando ! Se deixasses de amar-me, lançava-me a ti, deitava-te as māos, cobria-te de arranhōes, ensopava-te de agua, fazia com que fosses preso.
Blachevelle sorriu-se com a fatuidade voluptuosa de
um homem que se sente lisongeado no seu amor-proprio. Favorita proseguiu :
—Sim, gritaria aqui-dʼel-rei! Ah! tinha que ver,
soffrer eu calada! Patife!
Blachevelle, extasiado, reclinou-se na cadeira e fechou
orgulhosamente os olhos.
{{nop}}<noinclude></noinclude>
3nc2bsrjkkr2uu8bpw9qxe5uqwcxo5a
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/12
106
257174
561260
2026-09-01T23:22:26Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Revista */
561260
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="BlitzkriegBoop" />{{C|— 4 —}}</noinclude>que desmoralisam a nossa sociedade, a relação do matrimonio, a propriedade, administração e uso-fructo, e entretanto nós confessamos que para esperança dos proveitosos empregos na sociedade, é um dos mais fortes estimulos a cultura intellectual.
{{ch|III}}
E' sufficiente para nosso argumento: a justiça natural, a politica, e os axiomas da liberdade determinam que direitos e obrigações, tributos e representações, devem ser co-existentes e co-extensivos, logo que a mulher como individual cidadã, está exposta á punição por actos criminosos, e a tributos para soccorrer o governo, evidentemente tem igual direito como o homem, para votar, para o exercicio destas leis e para a formação dos governos.
{{Ch|IV}}
A justiça natural e a politica concedem igualdade civil á mulher, e desta opinião foram os grandes pensadores Platão, Mill e Condorset.<noinclude></noinclude>
8va3ypz80qcsxy1gk3b9bf94e4n1pd5
Página:Tratado sobre emancipação politica da mulher e direito de votar - A.R.T.S - 1868.pdf/13
106
257175
561261
2026-09-01T23:23:26Z
BlitzkriegBoop
37692
/* Revista */
561261
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="BlitzkriegBoop" />{{C|— 5 —}}</noinclude>Associações voluntarias, tanto religiosas como seculares foram organisadas nesta base, com argumentos repetidos que nenhuma communidade ou nação existiria que a mulher não ficasse em estado de inferioridade na politica, mas nós respondemos a nossos antagonistas, que isso mesmo se citava contra os servos, contra a liberdade la industria, contra a liberdade da imprensa, a liberdade da consciencia; todas estas liberdades se achavam incompativeis com um estado bem organisado; até se tem dado a possibilidade de facto, o que não é difficil comprehender, porque era costume geral a escravidão da mulher, quando citamos a época que a força era direito.
{{ch|V}}
Longe de negar a dominante influencia social e civil da mulher, nós somos convencidos de sua vasta extensão; concordamos com Demosthenes que ordens e medidas que um homem de Estado medita um anno inteiro, pódem ser derrubadas em um dia por uma mulher. Por<noinclude></noinclude>
4z4o1k19y6xgyh112hpovzjzgi4r830
Página:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf/179
106
257176
561262
2026-09-01T23:25:13Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561262
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{c|175}}</noinclude>Dahlia, sem parar de comer, disse baixinho a Favorita no meio da vozeria:
—Entāo idolatras muito o teu Blachevelle ?
—Qual! detesto-o, respondeu Favorita no mesmo
tom, tornando a pegar no garfo. Eʼ um sovina. De
quem gosto é do mocinho que mora defronte de mim.
Tem uma presença bem bonita esse moço; conheces-lo?
Pelo seu ar, mostra ser actor. Eu gosto dos actores.
Assim que elle se recolhe, logo a māe diz: « Ah! meu
Deus! acabou-se o meu socego. Ei-lo que vae pôr-se
a gritar. Mas, meu filho, vê que assim me atordôas! »
Porque o filho anda por toda a casa, pelas aguas-furtadas
onde só ha ratos, por buracos escurissimos, até onde
lhe é possivel subir,—a cantar, a declamar, que sei eu?
de fórma que todos o ouvem cá de baixo! Elle já ganha os seus vinte soldos por dia no escriptorio de um
advogado a rabiscar tricas do fóro. O pae é um velho
chantre de Saint-Jacques du Haut-Pas. Ah ! elle é bem
bonito. Adora-me tanto que um dia, vendo-me estar a
preparar massa para filhozes, disse-me: « ''se a senhora''
''fizesse sonhos das suas luras, eu os comeria.'' » Só artistas sāo capazes de dizer cousas assim. Ah! elle é bem
bonito. Estou a ponto de enlouquecer por amor daquelle mocinho. Nāo obstante, digo a Blachevelle que
o adoro. Como minto! Heim? Como minto!
Favorita fez uma pausa, e continuou :
Olha, Dahlia, estou triste. Todo o verāo levou achover, o vento irrita-me os nervos, o vento nāo acalma a colera ; Blachevelle é um grandissimo forreta; quasi que
nāo apparecem ervilhas no mercado, agente nāo sabe o
que ha de comer; estou com ''spleen'', como dizem os inglezes; a manteiga está tāo cara! e para coroar a obra,
olha, é um horror, jantamos em um lugar onde ha uma
cama, isto desgosta-me da vida.
{{nop}}<noinclude></noinclude>
3l97lbfx6mqtev8f58b1qnulro45rqb
Os Miseraveis (trad. Justiniano José da Rocha)/Tomo primeiro/Livro terceiro/VI
0
257177
561264
2026-09-01T23:26:24Z
Erick Soares3
19404
[[Ajuda:SEA|←]] nova página: <pages index="Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf" from=178 to=179 header=1 /> {{Modernização}} {{DP-1}} [[fr:Les Misérables/Tome 1/Livre 3/06]]
561264
wikitext
text/x-wiki
<pages index="Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf" from=178 to=179 header=1 />
{{Modernização}}
{{DP-1}}
[[fr:Les Misérables/Tome 1/Livre 3/06]]
qbqnl510xpmxfefgq9dssg4qnek66e4
Galeria:A Mulher Moderna - Josefina Alvares de Azevedo - 1891.pdf
104
257178
561265
2026-09-01T23:39:57Z
BlitzkriegBoop
37692
Página criada
561265
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Título=[[A Mulher Moderna]]
|Subtítulo=
|Language=pt
|Autor=[[Autor:Josefina Álvares de Azevedo|Josefina Álvares de Azevedo]]
|Tradutor=
|Editor=
|Ilustrador=
|Edição=1
|Volume=
|Editora=Typ. Montenegro
|Gráfica=
|Local=Rio de Janeiro
|Ano=1891
|ISBN=
|Fonte=
|Imagem=
|Capa=1
|Progresso=OCR
|Páginas=<pagelist 1="capa" 2="folha de rosto" 3to4="-" 5="6" 6to7="-" 8="10" 29="-" 72to73="-" 74="78" 103to104="-" 105="110" 109="-" 110="116" 112="-" 113="120" 114="-" 115="122" 116="-" 118="-" 120="-" 123to124="-" 125="134" 135="-" 136="146" 140="-" 141="152" 142="contracapa" />
|Tomos=
|Volumes=
|Notas=
|Sumário=
|Epígrafe=
|Width=
|Css=
|Header={{rh|{{{pagenum}}}|{{uc|A mulher moderna}}|}}{{lh}} {{rh||{{uc|A mulher moderna}}|{{{pagenum}}}}}{{lh}}
|Footer=
|Modernização=N
}}
[[Categoria:Originais de edições impressas em 1891]]
0ez265mvqynf9ca972n70zoy0idkbnm
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/235
106
257179
561267
2026-09-02T00:45:23Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561267
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude>{{dhr|5}}
{{c|INDICE|fs=180%}}
{{dhr|2}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção={{smaller|Capitulos}}
|título=
|página={{smaller|Pag.}}
|nodots
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/I|'''I''']]
|título=Em que Phileas Fogg e Passeparteut mutualmente se acceitam, o primeiro na qualidade de amo, o segundo na de creado
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/9|5]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/II|'''II''']]
|título=Em que Passepartout se convence de que por fim achou o seu ideal
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/14|10]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/III|'''III''']]
|título=Trava-se uma conversa que poderá custar caro a Phileas Fogg
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/18|14]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/IV|'''IV''']]
|título=Em que Phileas Fogg faz pasmar o seu creado Passepartout
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/26|22]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/V|'''V''']]
|título=Em que apparece na praça de Londres um novo valor
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/30|26]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/VI|'''VI''']]
|título=Em que o agente Fiz mostra uma impaciencia bem justificada
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/33|29]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/VII|'''VII''']]
|título=Que prova mais uma vez a inutilidade dos passaportes em assumptos de policia
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/38|34]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/VIII|'''VIII''']]
|título=Em que Passepartout falla talvez um pouco mais do que convem
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/41|37]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/IX|'''IX''']]
|título=Em que o mar Roxo e o mar das Indias se mostram propicios aos designios de Phileas Fogg
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/9|41]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/X|'''X''']]
|título=Em que Passepartout tem a fortuna de sair de uma situação embaraçosa só com a perda de um sapato
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/51|47]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/XI|'''XI''']]
|título=Em que Phileas Fogg compra uma cavalgadura por preço fabuloso
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/56|52]]
}}
{{tabela|indentation=-1| largura = 36em | largura-s = 80 |largura-p=20
|seção=[[A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)/XII|'''XII''']]
|título=Em que Phileas Fogg e os companheiros se aventuram através das florestas da India, e o mais que dʼahi se segue
|página=[[Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/65|61]]
}}
{{nop}}<noinclude></noinclude>
te9xvjptt08r3s39pgtxust883106pc
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/234
106
257180
561269
2026-09-02T00:46:11Z
Erick Soares3
19404
/* Sem texto */
561269
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude>ros
a<noinclude></noinclude>
7dv3ad2mse2w5wg2fx8q1kyfn28p84i
561270
561269
2026-09-02T00:46:20Z
Erick Soares3
19404
[[Ajuda:SEA|←]] branqueio de página
561270
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/238
106
257181
561271
2026-09-02T00:46:41Z
Erick Soares3
19404
/* !Páginas sem texto */ Página em branco criada
561271
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/239
106
257182
561272
2026-09-02T00:46:45Z
Erick Soares3
19404
/* !Páginas sem texto */ Página em branco criada
561272
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/240
106
257183
561273
2026-09-02T00:46:49Z
Erick Soares3
19404
/* !Páginas sem texto */ Página em branco criada
561273
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/241
106
257184
561274
2026-09-02T00:46:53Z
Erick Soares3
19404
/* !Páginas não revisadas */ Página em branco criada
561274
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
tnf8155gey0fsoroeniwp9zu1z33kit
561275
561274
2026-09-02T00:47:38Z
Erick Soares3
19404
/* Sem texto */
561275
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/243
106
257185
561276
2026-09-02T00:47:52Z
Erick Soares3
19404
/* Sem texto */
561276
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/1
106
257186
561277
2026-09-02T00:51:10Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561277
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude>[[File:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886) (page 1 crop).jpg|centro|400px]]
{{nop}}<noinclude></noinclude>
euv9yi0z2nnkhjzhqzp5pxge3v6v1b7
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/2
106
257187
561278
2026-09-02T00:51:30Z
Erick Soares3
19404
/* !Páginas sem texto */ Página em branco criada
561278
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/3
106
257188
561279
2026-09-02T00:51:37Z
Erick Soares3
19404
/* !Páginas sem texto */ Página em branco criada
561279
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/4
106
257189
561280
2026-09-02T00:51:43Z
Erick Soares3
19404
/* !Páginas sem texto */ Página em branco criada
561280
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/7
106
257190
561281
2026-09-02T00:51:55Z
Erick Soares3
19404
/* !Páginas sem texto */ Página em branco criada
561281
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/242
106
257191
561282
2026-09-02T00:54:21Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561282
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude>[[File:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886) (page 242 crop).jpg|centro|400px]]
{{nop}}<noinclude></noinclude>
to41v9b3731vhgxcnbk4clqj4rgu9ok
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/6
106
257192
561283
2026-09-02T00:56:25Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561283
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude>{{rh||Typ das Horas Romanticas — Rua da Alalaya, 40 a 52, Lisboa|borda_superior=sim}}
{{nop}}<noinclude></noinclude>
ou1a1rsx987e1qs0mg1sb9xa7u8otxy
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/5
106
257193
561285
2026-09-02T01:00:52Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561285
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude>{{c|
'''GRANDE EDIÇÃO POPULAR'''
{{sc|das}}
VIAGENS MARAVILHOSAS AOS MUNDOS CONHECIDOS E DESCONHECIDOS
{{Linha customizada|sp|10|lzt|60|sp|10}}
'''JULIO VERNE'''
{{rule|3em}}
{{xx-larger|{{lsp||'''A VOLTA DO MUNDO'''}}}}
{{dhr}}
{{smaller|{{lsp||{{sc|em}}}}}}
{{dhr}}
{{larger|OITENTA DAS}}
{{dhr}}
{{c|{{smaller|TRADUÇĀO DE}}}}
{{dhr}}
{{c|A. M. DA CUNHA E SÁ}}
{{dhr|4}}
{{rule|10em}}
TERCEIRA EDIÇÃO
{{rule|10em}}
}}
{{Imagem float-p
|file=Logo da Empresa Horas Românticas (1881).png
|width=125px
|align=center
|padt=4em
|padb=4em
}}
{{c|
'''LISBOA'''
DAVID CORAZZI, EDITOR
{{smaller|EMPREZA HORAS ROMANTICAS}}
{{smaller|Premiada com medalhas de ouro na Exposição do Rio de Janeiro<br>e na da Sociedade Giambattista Vico de Napoles<br>Administração: — Rua da Atalaya, 40 a 52}}
Filial no Brazil: — 38, Rua da Quitanda, Rio de Janeiro
1886
}}
{{nop}}<noinclude></noinclude>
5zaq6thu0rm031ilxl4zkrqxatjfbah
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/8
106
257194
561286
2026-09-02T01:05:16Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561286
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude><div style="width:500px;margin:0 auto">
[[File:'Around the World in Eighty Days' by Neuville and Benett 22.jpg|centro|400px]]
{{dhr}}
<small>
{{rh|A volta do mundo em oitenta dias||Typ. — Rua da Atalaya, 40 a 52, Lisboa}}</small>
{{dhr}}
{{c|Passepartout nāo teve o menor susto}}
</div>
{{nop}}<noinclude></noinclude>
cdyrfvjjyxdbd99jucdyy8uu119jhfu
A Volta do Mundo em Oitenta Dias (3ª edição)
0
257195
561287
2026-09-02T01:09:58Z
Erick Soares3
19404
[[Ajuda:SEA|←]] nova página: <pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=1 header=1/> {{Padded page break}} <pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=5/> {{Padded page break}} <pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=6/> {{Padded page break}} <pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=8/> {{Padded page break}} <pages index="Júlio V...
561287
wikitext
text/x-wiki
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=1 header=1/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=5/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=6/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=8/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" from=235 to=237/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=242/>
{{Modernização}}
{{Controle de autoridade}}
{{DP-3}}
[[Categoria:Júlio Verne]]
[[Categoria:Trabalhos originalmente em francês]]
48xse2uzeb7jsa1udcwvdojcpos2xje
561288
561287
2026-09-02T01:13:45Z
Erick Soares3
19404
561288
wikitext
text/x-wiki
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=1 header=1/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=5/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=6/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=8/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" from=235 to=237/>
{{Padded page break}}
<pages index="Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf" include=242/>
{{Modernização}}
{{Controle de autoridade}}
{{DP-3}}
[[Categoria:Júlio Verne]]
[[Categoria:Trabalhos originalmente em francês]]
[[fr:Le Tour du monde en quatre-vingts jours]]
[[es:La vuelta al mundo en 80 días]]
[[id:Mengelilingi Doenia Dalam 80 Hari]]
[[sv:Jorden rundt på åttio dagar]]
ivxt0rmwmhchb4lpytdt214j4f6t3a3
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/117
106
257196
561291
2026-09-02T01:16:55Z
Erick Soares3
19404
/* Sem texto */
561291
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Erick Soares3" /></noinclude><noinclude></noinclude>
p96tgrpzl4nefzwt7mwopqvwq38wcfp
Página:Júlio Verne - A Volta do Mundo em Oitenta Dias (1886).pdf/118
106
257197
561292
2026-09-02T01:19:37Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561292
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude><div style="width:500px;margin:0 auto">
[[File:'Around the World in Eighty Days' by Neuville and Benett (139390250).jpg|centro|400px]]
{{dhr}}
<small>
{{rh|A volta do mundo em oitenta dias||Typ. — Rua da Atalaya, 40 a 52, Lisboa}}</small>
{{dhr}}
{{c|Levantou-se um grito de terror}}
</div>
{{nop}}<noinclude></noinclude>
4mta52522bkmxn1eb6i4pwvu42nik3i
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/305
106
257198
561297
2026-09-02T07:54:02Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: ADA redcas à mão direita, tudo, ha de fer a hum tempo ; adargandofe, o rofto voltado atraz. GALV. D'ANDRAD. Art. 1, 46 Os que fe adargarem com ellas [adargas] dos cotovelos abaixo &c. 10 M en Met. Acautelarfe, prevenirfe, repararfe. EurRos. 1,1 Adargaivos fempre do fereno. PINT. RIB. Rel. 1, 18 Acudirão ao. favor., houverão, varias e defvairadas Provisors, com que fe adargdrão e amparárão contra, a juftiça. VIEIR. Carr. 2, 144 A efte...
561297
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>ADA
redcas à mão direita, tudo, ha de fer a hum tempo ;
adargandofe, o rofto voltado atraz. GALV. D'ANDRAD.
Art. 1, 46 Os que fe adargarem com ellas [adargas]
dos cotovelos abaixo &c. 10 M
en Met. Acautelarfe, prevenirfe, repararfe. EurRos.
1,1 Adargaivos fempre do fereno. PINT. RIB. Rel. 1,
18 Acudirão ao. favor., houverão, varias e defvairadas
Provisors, com que fe adargdrão e amparárão contra, a
juftiça. VIEIR. Carr. 2, 144 A efte titulo pertencemos
exemplos dos Religiofos, que fe allegão, com os quaes
fe adargão os Paulistas.
{{lema|ADARGUEIRO}}. 3. m. Soldado, que ufa de adarga. Goes,
Chr. de D. Man. 3, 17 E feifcentos. Malabares, frechei-
Los, e adargueiros. CASTANHOS. Hift. 10 A qual ferra]
eftava pelo Rei de Zeyla, e nella hum Capitão Mou-
-oro, com mil e quinhentos frecheiros, e adargueiros. AN-
DRAD. Chr. 3, 9 Lhe mandou quinhentos de cavallo, c
.quatro mil de pé, frecheiros, e adargueiros.a.
Official, que faz adargas. ALBUQ. Comm. 4, 48
Deixou muitos armeiros e officiaes de fazer cravação,
felleiros, e adargueiros. RODRIG. DE OLIV. Summar. 111
Adargueiros, quinze.
{{lema|ADARGUINHA}}. s. f. dim. de Adarga. PROV. DA HIST.
-GEN. 3, 4, 149. p. 145. ann. 1545 E humas bandeirinhas
vermelhas com fuas adarguinbas de papel.
{{lema|ADARME}}. s. m. A decima fexta parte de huma onça, on
ametade de huma dragma. Do Arab. Addarhem, moeda
de prata, e a mais pequena, que os Arabes tem, ART.
DE ARTILH. 72 Dous adarmes de azougue.
Mer. Coufa muito pequena. BLUT. Vocab.
{{lema|ADARVADO, A}}. adj. antiq. Murado. LEIT. D'ANDRAD.
Mifc. 16, 456 (Oitavas em lingoagem antiga) E Gi-
braltar maguer, que adarvado &c.
{{lema|ADARVE}}. s. m. antiq. O espaço, qua ha no alto do nuro,
e fobre o qual fe levantão as ameias. Tomafe tambem
por todo o muro ou muralha. FR. SIM. COELH. Chr. 2,
12, 155 Nem inundação de trabalho, nem terramoto de
mortes pôde desfazer efta fumptuofa fortaleza, pofto que
a defmouchaffe, e gaftafle a lindeza das amèas e adar-
ves. LEIT. D'ANDRAD. Mifc. 16, 456 (Oitavas em lingoa-
gem antiga) E
{{lema|ADASTRA}}. s. f. Tue era força, adarve, e foçado.
Ourives. Certo inftrumento de fer-
ro em diminuição, com o qual fe indireitão os aros dos
anneis. BLUT. Vocab.
{{lema|ADAUCTO, A}}. adj. pouc. uf. Accrefcentado, augmenta-
do, demasiado. Do Lat. Adauctus. MADEIR. Meth. I, 27,
14 A difficuldade da refpiração, conforme Galeno, hu-
mas vezes procede. do ufo adaucto, a faber, do demafia-
do calor do coração, outras &c.
{{lema|ADDER}}. v. a. ant. Accrefcentar, augmentar, ajuntar a ou-
tra coufa. Do Lat. Addere. FERN. LOP. Chr. de D. J. I.
2, 59 Por nom adder em fi dobrada trifteza. ORDEN. DE
D. MAN. 1, 38 Item mandamos a todos os Procurado-
res, que... nom pofsão nos ditos libellos, artigos ou
razões rifcat coufa alguma, nem adder, nem diminuir,
fem licença do julgador , que for Juiz do feito ARR.
Dial. 55 Depois de dizer, que as taes efpadas lhe fer-
virião de tomar vingança dos inimigos de Deos, parti-
cularizou efta vingança, addendo &c.
{{lema|ADDIÇÃO}}. s. f. Additamento ou parte, que fe accrefcen-
ta a alguma obra ou efcrito. Do Lat. Additio. BARREIR..
Chorogr. 11 Em que Joanne Bellêro fe enganou nas
addições, que fez ao Vocabulario de Antonio. BRIT.
Mon. 2, 6. c. 6 Conforme a huma addição ou margem
de Iddacio. TELL. Hift. 2, 7, 116 Em o Padre Fernão
Guerreiro da noffa Companhia, na addição ao tratado,
que &c.
Artigo ou parte diftinta e fobre fi em alguma ma-
teria, principalmente por eferito. GIL Vic. Obr. 4, 244 &
Outra addição nos acude, Efcreve logo hi a fundo;
Que bufca honra todo mundo, E ninguem bufca vir-
tude. F. ALv. Inform, 94 Vem com outra addição, dizen-
do, que era coftume os que mandavão. Embaixadores_a.
eftas terras, mandar muitas roupas. LEÃO, Chr. de D.
J. I. 46 Entre outras coufas, que ao Papa mandava pe-
dir em tres addições &c.
Accrefcentamento, augmento, tudo que accrefce e fe
ajunta demais a alguma confa por qualquer fim. FR. TH.
DE JES. Trab. 2, 44, 275 Tiverão eftes trabalhos do
Senhor huma addição, que os fazia muito mais affron-
tofos e penofos. Luc. Vid. 2, 13 Não estava mui longe
delle preceito] a addição, que os Farifeos puferão ao
das offertas no templo de Deos. Liss. Jard. 5t2, 10
lirio, de que aqui falla, he a açuceni, ou como outros
querem, o roxo; que abfolutamente fem outra dddição
-fe. nomeia lirio.
Met. PAIу. Serm. 1, 209 Por onde tudo o que
ferve de defcativar o animo de cá, c unilo a Deos,
são addições c itens neceffarios de penitencia. FERNAND
GALV. Serm. I, 124, 3 E com tudo embicar em ninhe-
rias quando fe trata de reformarem, e moftrar efcrupu-
los dellas, não fazendo cafo d'outras de muita importan
cia che addição de hypocrcfia, e de bucca
e de bufcar coni que
defacreditar.
Ser addição em ou para alguma coufa. Serthe util
e vantajofo. Ajuntafelhe fempre algum adjectivo, que a
qualifica, affim como grande, principal, &c. RESEND.
Chr. 116 E proveofe mais de muita infinita cera, que
pera feftas he addição mui principal. L. Acv. Serm. 2
9, 3. n. 7 E ifto de fer primeiro he addição relevante
no que fe obra bem. CARDOS. Agiol. 2, 413, 2 He
grande addição para a fantidade ter boas raizes.
Addição. Parcella feparada, ou quantia lançada
de per fi nas contas. BARR. Dec. 4, 8, 7 E por algumas
addições dos livros de fuas contas &c. VIEIR. Serm. 5,
8, 6. n. 288 Agora pergunto fe fez S. Gonçalo cite com-
puto Digo, que fim, e com táo nova e abbreviada
arithmetica, que todo o refumio a duas addições fómen-
te. M. BERN. Floreft. 2, 1, 266, B Muito para remida
he efta conta, maiormente pela addição, que entra e
fe carrega na receita do fangue de Chrifto.
Mathem. Somma on ajuntamento de huma on mais
quantidades difcretas ou continuas. NicoL. Tr. 7 Affom-
mar não he outra coufa fenão recolher todas as addi-
ções, que pondes em huma fó addição. COMP. E SUM-
MAR. 6, 16 O numero dos peccados não he circunftan-
cia, mas he addição de peccado. CARV. Aftron. I, 22,
28 A defigualdade, que nafce da obliquidade da Ecly-
ptica, fe tira pela addição ou fubtracção do tempo,
que &c.
Arithm. Regra de ajuntar, humas quantidades a ou-
tras, ou primeira operação da Arithmetica, a qual commum-
mente fe chama fommar. BLUT. Vocab.
{{lema|ADDICIONADO, A}}. p. p. de Addicionar. BRIT. Mon.
2, 6. c. 27. VELASC. Acclam. 4. M. BERN. Floreft. 3,7
435, A..
{{lema|ADDICIONADOR}}. s. m. pouc. uf. O que addiciona. Sous.
DE MAC. Ev. 2, 65, 551. n. 8 Como dizem Dextro, e
Ufuardo no Martyrologio, e feu addicionador Molano.
{{lema|ADDICIONAR}}. v. a. pouc. uf. Fazer addições. Dizfe prin-
cipalmente a refpeito de alguma obra ou efcrito.
Arithm. Ajuntar muitos numeros. BLUT. Vocab.
{{lema|ADDICTO, A}}. adj. Dedicado, muito inclinado a alguem ou a alguma coufa por gofto e affecto, ou por obrigação.
Do Lat. Addictus. ARR. Dial. 10, 3 Cujas reliquias ve-
neramos, por lhe fermos efpecialmente addictos. PAEZ,
Serm. 2 169, 1 São os homens de ordinario tão pouco
amigos do ferviço de Deos, c tão addictos a feu gofto,
que &c. M. BERN. Floreft. 1, 6, 262, B Ameaçado [S.
Bafilio] com defterro. pelo Prefeito do Emperador Va-
lente, refpondco. . . que não conhecia defferro, quem
não estava addicto a certos lugares.
{{lema|ADDIDO, A}}. p. p. de Addir. VERCIAL, Sacram. 2, 30, 46 E que nom feja leixada palavra, nem addida,
nem mudada, nem trafportada.
{{lema|ADDIMENTO}}. s. m. ant. Addição, additamento. Pi-
NHEIR. Summar. 21 E com hum breve addimento a feu
teftamento encommendou ao Principc feu filho a Rainha
fua mulher.
{{lema|ADDIR}}. v. a. ant. O mefmo que Adder. Ann. Dial. 3, 18
O Governador fingindo que o não cria, e addindo, que
aquella Republica o tinha por fufpeito &c.
{{lema|ADDITAMENTO}}. s. m. Accrefcentamento, addição, o que
fe ajunta de mais a alguma confa. Do Lat. Additamen-
tumi. CART. DE JAP. 1, 416, 4 A qual lingoa do Japão]
como he copiofa, e tem grande abundancia de vocabu-
los, e outros additamentos, que de neccffidade pera o
decoro della fe hão de faber, não fe deixa penetrar
com tanta facilidade, como as outras. Es PER. Hift. Prc-
lud. 1, 2, 5 Chamada por excellencia a Religião Sera-
fica fem outro additamento. VIEIR. Serm. 6, 10, 3. n.
322 Mas o que neste additamento merece não vulgar re-
paro he a versão Syriaca.
{{lema|ADDITAR}}. v. a. pouc. uf. Accrefcentar, ajuntar de mats
a alguma coufa. FR. F. BRAND. Mon. 5, 16, 19 Maior-
mente, que os filhos dos Reis legitimos fempre tivetão
Dom, e titulo de Infantes, e nunca fe lhes additon pa-
tronimico. CARDOs. Agiol. 2, 142 Additon o Divino c<noinclude></noinclude>
fprq2oelr9zgikgi8o77wexjqkdkhwx
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/306
106
257199
561298
2026-09-02T08:06:49Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 98 A D D Ecclefiaftico Officio com excellentiffimos hymnos. {{lema|ADDITO}}. 5. m. pouc. uf. Accrefcentamento, adjunto. Vi- EIR. Voz. 15, 11, 2. p. 350 A palavra fua fem outro fubftantivo ou addito, quer dizer fua cafa. {{lema|ADDUCIDO, A}}. p. p. de Adducir. [Aduzido] VIT. CHRIST. -1, 14, 47 E lendo ainda em idade tenra este moço foi aduzido per o Efpirito Santo ao deferto. {{lema|ADDUCIR}}. v. a. antiq. Trazer, levar, conduzir....
561298
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>98
A D D
Ecclefiaftico Officio com excellentiffimos hymnos.
{{lema|ADDITO}}. 5. m. pouc. uf. Accrefcentamento, adjunto. Vi-
EIR. Voz. 15, 11, 2. p. 350 A palavra fua fem outro
fubftantivo ou addito, quer dizer fua cafa.
{{lema|ADDUCIDO, A}}. p. p. de Adducir. [Aduzido] VIT. CHRIST.
-1, 14, 47 E lendo ainda em idade tenra este moço
foi aduzido per o Efpirito Santo ao deferto.
{{lema|ADDUCIR}}. v. a. antiq. Trazer, levar, conduzir. Do Lat.
Adducere. [Aducir, Aduflir] COND. D. PEDR. Nobil. 21,
113 E conheceo a Rainha e dixelhe: Rei Ramiro, que
te aduce aqui e el lhe refpondeo: o voffo amor. Vir.
CHRIST. I, 13, 38 Mas certamente aquelle, que os alli
aduffe e trouxe, elle os enfinou. ESTAÇ. Antig. 41, 1
(Efcritura da era de 1380) Diz que foi vontade de Deos,
que lhe deo a entender, que foffe a Anafrol e com-
praffe a dita Cruz e aduceffe a efte lugar de Guimarães.
Obferv. Acháofe irregulares Adduga na terceira pef-
foa do prefente do imperativo. ESPER. Hift. 1, 4, 30.
n. 4. (Teftamento do an. 1295) e Aduxerom na terceira
do plural do preterito perfeito do indicativo. LEIT, D'AN-
DRAD. Mifc. 16, 456 (Oitavas em lingoagem antiga.
{{lema|ADDUCTIVO, A}}. adj. Theol. Que traz ou faz vir de hu-
ma parte para outra. Applicafe a acção ou virtude, c
dizfe por oppofição à Productiva. CEIT. Quadrag. 1,277,
3 Ou acção, com que alli fe póe, feja productiva do
corpo do Senhor (como querem muitos Theologos) ou
feja não productiva, mas adductiva, o que pareceo mais
provavel &c. CARDOS. Agiol. 2, 473 Elle ou foffe por
virtude adductiva ou reproductiva (como querem os Theo-
gos) appareceo na fua camera.
{{lema|ADE}}. s. f. O mefino que Adem. FR. GAS. DA CRUZ, T.
6, 8 Se achou gaftarfe fó de porcos cinco ou feis mil,
e d'ades dez, onze mil. MEND. DE VASC. Sit. 2, 133
Pombos, ades, e patos. VILL. BoAs, Nobiliarch. 28
Tymbre, huma ade de fua côr, com os pés vermelhos,
e o bico de ouro.
{{lema|ADEANTE}}. adv. ant. Vej. Adiante.
ADEBAIXO. adv. antiq. O mefmo que Debaixo. VIT. CHRIST.
1, 6, 22 y Sob alma comprendeo as forças da alma
adebaixo do incorporamento.
{{lema|ADECAR}}. v. a. ant. e os feus derivados. Vej. Adequar.
{{lema|ADEGA}}. s. f. Cafa, em que fe recolhe o vinho nas fuas vafi
lhas. He voz muito antiga em Portugal, e fe acha no
Teftamento del Rei D. Sancho II. da era de 1286, que
traz BRAND. Mon. 4. Efcriptura 25. p. 278 Item mando,
five lego Durando Forjaz, Cancellario meo... totam
adegam meam de Marvilla. HEIT. PINT. Dial. 2, 4, 26
Blondo conta no feu livro de Roma triunfante
que, no
anno de feifcentos e trinta e tres da fundação de Roma,
começou nella o coftume de ter vinho em adegas. Es-
TAG. Antig. 25, 9 E affi todas as officinas, como refei-
torio, cabido, adega, celeiro de pão, &c. Sous. Hift.
1, 2, 27 E foife com ella cinta] á adega.
Met. FR. TH. DE Jes. Trab. 1, 8, 177 Pois fen-
do levado de vós huma vez à adega de vollos fuaves vi-
nhos, tornei a beber dos charcos chèos de peçonha. Luc.
Vid. 2, 3 Por fer efta aquella celeftial adega dos vi-
nhos, que alegrão o mefmo Paraifo. SovER. Hift. 1, 1
Onde he de crer, que lhe faltaria a Sereniffima Rainha
.com aquellas divinas confolações, que são, fegun-
do S. Bernardo, os vinhos da celeftial adega..
Adega de agoa. Cafa frefca, que tem vafos, aonde
fe conferva a agoa. HIST. TRAG. MARIT. 2, 426 Huns
fazendo adegas della [agoa] como fe faz da do Téjo,
purificandoa e affentandoa. S. MAR. Chr. 2, 7, 23. n. 6
Sobre efte refeitorio, e mais officinas, como são def
penfa, cozinha e adega de agoa, e de vinho, corre o
dormitorio principal.
Adega de azeite, e de mel. Cafa, onde fe recolhem
as ditas confas em fuas vafilhas. JER. CARDOS. Dict. BAR-
Bos. Dict. BENT. PER. Thes.
{{lema|ADEGUEIRO}}. s. m. Adminiftrador da adega. ESTAT. DOS
CONEG. AZUES, 76, 44 E afli fe tomar [a conta] ao
celleireiro e adegueiro. MACHAD. Alf. 1, 63 Esbruga c'o
trombeteiro, Que affim elle enche as bochechas, To-
maio por adegueiro. Sous. Hift. 1, 2, 27 Efta benigni-
dade e fingelleza do Santo obrigou o adegueiro a fazer
conceito, que &c.
{{lema|ADEJAR}}. v. n. Bater ou facudir as azas. De Ade ou
Adem. D. HILAR. Voz, 30, 169 E com as [azas]
do meio adejavão e bradavão [os Serafins] huns perā
os outros. CORR. Comm. 10, 132 Diz tambem que
não teni azas [os paffaros celeftes das Malucas] não
voão como os outros paffaros, mas que naquellas pennas grandes fe fuftentão e movem fem adejar. FERNAND.
FERR. Art. 2, 15 Trabalhando que o pato fe queixe,
e levante fuas vozes, e adeje.
Met. Ceit. Quadrag. 2, 97, 1 Eftes affi meffa-
geiros, como governadores vãofe ao Baptifta, e cercáono
adejando diante delle como morcego à luz da candea.
MACHAD. Cerc. 2, 32 Dizei, rogovolo, e aquella Que
adeja os braços ao ar. (Falla das náos, e ufa delle em
fignificação activa) MONTEIR. Art. Ded. As azas deno-
tão os apreffados voos da contemplação, com que V.
S. á imitação dos Serafins do céo eftá adejando diante
do throno de Deos.
{{lema|ADEIS}}. s. m. pl. antiq. O mefmo que Adellos. ORDEN.
DE D. PEDR. 3, 86, 24 Porem fe os fobreditos tiverem
algumas armas em poder de pregoeiros, armeiros, a-
dets, adellas... poderfeha fazer nellas execução, to-
mo nas de. mais coufas.
{{lema|A' DE LEVE}}. fórm. adv. Levemente. F. DE MENDOÇ. Serm.
2, 378, 8 E aflim Deos fe contentava em o caftigar
d de leve, e como fobre pentem.
{{lema|ADELFA}}. s. f. O mefmo qne Loendro. ART. DE ARTILH.
62 Tomará huns pãos de fabugo; de avelleira, adelfa,
vides feccas, lenha de figueira brava &c.
{{lema|ADELGAÇADAMENTE}}. adv. mod. Finamente. JER: CAR-
Dos. Dict. BARBOS. Dict. BENT. PER. Thef
{{lema|ADELGAÇADO, A}}. p. p. de Adelgaçar. Sous. Hift. 1', 6, 16. ESPER. Hift. i, 1, 19. n. 3. VIEIR. Serm. 8,
--122.
{{lema|ADELGAÇADOR}}. s. m. O que adelgaça. JER. CARDOS.
Dict. BENT. PER. Thef.
{{lema|ADELGAÇAMENTO}}. s. m. Acção ou effeito de adelgaçar. BARBOS. Dict. BENT. PER. Thef.
{{lema|ADELGAÇAR}}. v. a. Fazer on tornar delgada alguma coufa. FR. BERNARD. DA SILV. Defenf. 2, 2, 16 Erão as
piramides hum edificio em quadra, que pouco e pouco
fe hia adelgaçando, de maneira, que acabava em pon-
ta de diamante. Gouv. Jorn. 2, 8 Mas logo vão carre-
gando com peças d'ouro e pedras de modo que affi fe
vai adelgaçando a carne da orelha, que vem a fer mui
compridas nos homens e mulheres. BARRET. Eneid. 8,
107 O ferro feridor na gran fornalha Se
derrete e defcoalha.
nalha Se adelgaça,
Attenwar, emmagrecer. Affim fe diz: Adelgaçar o
corpo, o ventre, o rofto, &c. CALV. Homil. 1, 65 A
porta da falvação, he eftreita, como diz Chrifto, por
ella, fallando a noflo modo, entrará com mais facilida-
de o corpo, que o jejum adelgaçar. Luz, Serm. 1, 47,
3 Quanto de mais dias he [a fome] tambem gafta c
adelgaça o rofto e membros. VIEIR. Serm. 14, 3, 197
A fome e fede, que attenua e adelgaya a quantidade
groffeira do corpo, refponde ao dore da fubtileza.
Rarefazer, tornar delgado o que era denfo on efpef-
fo. Luc. Vid. 3, 10 Não bafta a perpetua vizinhança
do Sol pera confumir e adelgaçar os vapores, de que
[a Ilha] fempre eftá coberta. ORIENT. Lufit. 159,
Nefte tempo hiãofe já adelgaçando as nuvens.
Dizfe particularmente a refpeito dos humores_an-
tes groffos e craffos. A. DA CRUZ, Recop. 4, 7 Pera
que a natureza defcarregada poffa adelgaçar o humor e
evacualo pelo fuor. CAEREIR. Tr. Unic. 4 Lançandoos
os humores a natureza para as extremidades das veias,
Te accendem os delgados, e os groffos fe adelgação.
MORAT. LUZ, 1, 10 Adelgaça [o vinho] os humores
e he caufa de fluxoes.
Met. Fazer delicado, fubtil, agudo. A respeito do
entendimento. Sous. Hift 1, 3, 6 Os trabalhos affi co-
mo aperfeiçoão a virtude, tambem crião entendimento
c adelgação o juizo. SA DE MEN. Mal. 6, 54 Cada qual
adelgaça o entendimento.
Diminuir, apoucar. FERN. Lor. Chr. de D. J. I. 2,
203 E que guardada fua honra e eftado adelgaçando taes
defpezas The podião avondar fuas rendas pera gafta-
mento ordinario. Los. Dedic. da Eufrof. E fe por ou-
tra linha (em que alguns mal advertidos cuidarão que
fe adelgaçára efta familia) houveffem de tecer os mo-
demos nova hiftoria &c. Pirr. Ris. Ufurp. 4 Hefpanha
unida a Portugal póde com facilidade... adelgaçar o
poder do mar Inglez.
Adelgaçar a mocda. Cerceala ou diminuirlhe o pe-
zo legal, e intrinfeco valor Sous. Hift. 1, 6, 3 Lemos,
que a Cidade de Roma] neffe cóbre fez grandes mu-
danças, levantando-lhe o preço, e adelgaçando a mueda
tanto em pezo, que por duas vezes defempenhou a Re-
publica.<noinclude></noinclude>
g07u9ml4ha0xk7n06v1m5spw983pqwr
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/307
106
257200
561301
2026-09-02T08:09:54Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: A DE Adelgaçat. neutr. Ufafe nas fobreditas fignificações - proprias e metaphoricas. CARN. Rot. do Braz. 159. E dahi por diante vai a terra adelgaçando até o porto de Mof- quitos. FERNAND. GALV. Serm. 1, zoi, 1 Noffas devo- .:ções começão bem, mas logo imos adelgaçando e afra- cando na penitencia, na elmóla e oração &c. VIEIR. an Serm. 4, 8, 5. n. 283 Efte foi o fubir mais alto da per of feição, efte foi o adelgaçar mais fino do amor...
561301
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>A DE
Adelgaçat. neutr. Ufafe nas fobreditas fignificações
- proprias e metaphoricas. CARN. Rot. do Braz. 159. E dahi
por diante vai a terra adelgaçando até o porto de Mof-
quitos. FERNAND. GALV. Serm. 1, zoi, 1 Noffas devo-
.:ções começão bem, mas logo imos adelgaçando e afra-
cando na penitencia, na elmóla e oração &c. VIEIR.
an Serm. 4, 8, 5. n. 283 Efte foi o fubir mais alto da per
of feição, efte foi o adelgaçar mais fino do amor de The-
refa.
dot Com pron. peff, Emmagrecer. CARDos. Agiol. 3, 188
Adelgaçandofe com ifio de forte, que não tinha mais
que os offos reveftidos de huma delgada pelle.
{{lema|ADELLA}}. s. f. Mulher, que inculca ou vende alfaias prin-
cipalmente já ufadas. CANCION. 25, 2 Com adellas o per-
der He mais certo que ganhar, Onde vão, Se não
entrão por vender, Entrão por alcouvitar De fobremão.
ORDEN. DE D. MAN. 1, 66 E por efta guifa levarão as
adellas de feus penhotes e coufas, que lhe dão a ven-
soder. Fr. Nit, DE OLIV. Grandez. 4, 8 Adellas, que
-vendem veftidos, e outras coufas a elles pertencentes,
.trinta.
Met. GIL VIC. Obr. 1, 65 Rainha dos prantos a
munca ouciofa Adella das dores. (Falla da morte)
FERR, DE VASC. Ulyflip. 5, 5 Porque eftas são adellas
da honra das moças. CALV. Homil. 130; E chama San-
to Ambrofio á ambição perniciofa adella de honras, e
branda alcoviteirinha de dignidades.
{{lema|ADELLO}}. s. m. O que inculca ou vende alfaias ou fato,
principalmente já ufado, na feira ou pelas ruas. Do Arab.
Addallal, Derivafe do verbo furdo de quatro letras Dal-
lala, apregoar, chamar para as vendas públicas; fazer
o officio de porteiro, Scc. RODR, DE OLIV. Summar, 114
Adellos, que são homens, que vendem peças pola Cidade, dez.
{{lema|ADEM}}. s. f. Certa ave palmipede. He chamada por Linneo
Anas bofchas, e pelos Naturaliftas Francezes Canard.
Tem quatro dedos nos pés, tres anteriores reunidos por
huma membrana inteira, e hum pofterior folto, o bico
fecto, verdelouro, mais largo do que groffo, denticula-
do, fuperiormente convexo, e terminado em huma pon-
ta unguiculada e obtufa; a cabeça fem pennacho, nem
papillas nos olhos; o pefcoço colleirado; a plumagem
do peito de cor de caftanha, a cauda muito curta ; as
pernas, propriamente taes, firuadas muito para a parte
pofterior do corpo, e fóra tlo abdomen; os pés amarel-
lados. As Adens, humas são manfas, outras bravas, e
de arribação as bravas pafsão o inverno nos lagos e
encharcadıços dos paizes temperados da Europa, eo
verão no norte dos dous Continentes; tem o pappo re-
dondeado, e fem indicio algum de angulo, as efcamas
dos pés mais finas, as fuas membranas mais delgadas,
as unhas mais agudas, as pernas, propriamente taes
menos groffas do que as Adens man fas. As femeas põe
até quatorze óvos, e gaftão hum mez na fua incuba-
ção: os machos, tanto manfos, como bravos, são maio-
res do que as femeas, e a fua plumagem tem côres mais
variadas, e mais vivas; são comtudo commummente me-
nores no corpo do que os patos maufos e bravos, os
quáés são da efpecie, a que Linneo chama Anas anfer,
e differem das Adens, principalmente por terem o bico
rão groffo, como largo, e não terem as pernas fituadas
tão pofteriormente. Pl. Adens. RESEND. Chr. 116 E or-
denou mais, que . . . 'mandaffem á Corte gallinhas; ca-
pões, e adens. BRIT. Chr. 4, 22 Erão [as aves] do ta-
manho das noffas adens montezinhas. PER. Elegiad. 4,
53 Vêmfe as adens dançar nos lagos frios.
Adag. A adem, a mulher, e a cabra, he má cou-
fa, fendo magra. Detic. Adag. 150.
{{lema|ADEMÃES}}. s. m. pl. ou
{{lema|ADEMANES}}. s. m. pl. Geftos, acenos, movimentos ou ac-
ções, principalmente com as mãos, para exprimir gofto ou
defgofto, ou qualquer outro affecto do animo. FERR. DE
VASC. Ulyffip. 1,3 Aquelles alemães são recranios de
amor. ALBUQ. Comm. 1, 30 Vendo Affonfo de Albu-
querque o brandir das efpadas, e capear com as adargas
entendeo por eftes ademanes, que &c. Paiv. Serm.
3, 180 Beijar a terra, encolher os hombros e outros
ademães como eftes &c. CORT. R. Naufr. 5, 52 A cor-
da efcapa em vão, e juntamente Soa no ar hum alto
vivo grito Com grandes ademães.
Met. Tavor. Hift. 257 E como eu neftes adema
nes não achaffe entrada para elle me entregar os merca-
dores &c; FERNAND. GALY. Serm. 2, 21, 3 E affim co-
mo aquella ferpente, que enganou a Eva veio com
rofto aprazivel e adamanes graciofos, pera com eftes afa-
gos a enganar affim dec. (Aflim efcrico)
{{lema|ADEMZINHA}}. s. f. dim. de Adem. JER. CARDOs. Dict.
na voz Latina Analicula.
{{lema|ADENOSO, A}}. adj. Anat. Glandulofo, que tem muitas
glandulas, ou que be femelhante as glandulas. Do Greg.
Aires, glandula. CURV, Obferv. 7, 4 Mas que fó le
havia de attribuir [a doença] á lynipha engroffada, vif
cofa, e reteuda nas glandulas falivaes, e partes adenc-
fas do pefcoço.
{{lema|ADENSADO, A}}. p. p. de Adenfar. Acad. Dos SING. 2,
{{lema|ADENSAR}}. v. a. pouc. uf. Condenfar, fazer ou tornar ef-
peffo. M. FERNAND. Alm. 2, 1, 17. n. 44 Que utilida-
des tão neceffarias fe tirão do fal, em que fe adensão
as fuas agoas? (Falla do mar)
{{lema|ADENTADO, A}}. adj. Armar. Que leva os tem ao redor
bumas pontas em forma de dentes. Applicafe à Bauda.
VILL. Boas, Nobiliarch. 27 Banda adentada he banda,
que leva ao redor humas ponras agudas. CARV. Chorogr.
1, 1, 30 Huma banda de prata adentada.
{{lema|ADENTRO}}. adv. lug. No interior. Mox. Palm. 2, 102 E
fendo já mettidos muito adentro no fertão. BRIT. Mon. 1,
1. c. 27 Vivião muito adentro no fertão. Chr. 6, I
Alcacer do Sal, que, por eftar muito adentro em terra
de imigos, não temia &c.
Para dentro, on para a parte interior. Quando diz
relação a coufa ou a lugar, que fe lhe antepoe aflim
como: Da Cidade adentro, de muros adentro, &c. OR-
DEN. DE D. MAN. 1, 16 Dos que vierem da Cidade, Vil-
la ou Termo adentro, pofto que venhão por conftrangi-
mento, não levarão nada. HEIT. PINT. Dial. I, 4, 1 De
muros adentro edificarão os Romanos] remplos ao traba
olho. MEND. PINT. Peregr. 74 Deftas grades adentro hia
huma fileira de grandiflima quantidade de monitros de
ferro coado.
Da porta ou das ou de pottas adentro. fórm. adv.
Na propria cafa ou morada. BARREIR. Chotogr. 47
Pois tendo tanta riqueza das portas adentro &c. PAIV.
Serm. 3, 22 Ora fe taes fomos nós, e tanto rifco cor-
remos fó comnofco mefmos, que faremos cercados das
occafiões com a converfação da porta adentro? CEIT.
Serm. 1, 80, 2 O que chamava já feu, não era fazen-
da da terra, que lhe deixaffe feu pai, era muita fazen-
da do céo, que lhe dotou feu mestre, e enrão pera ef-
ta fe accrefcentar, e levar avante, metteo comfigo de
portas adentro a Senhora.
Met. No interior ou no intimo. Quando fe accom-
moda ao efpirito. Luc. Vid. 8, 6 Das proprias portas a
dentro. não digo da cafa... mas de vós mefmo, da
voffa alma.. vos não faltavão claras e feguras moftras
deffa verdade. VIEIR. Serm. 1, 7, 1. col. 462 Mas como
a materia he ranro das portas a dentro da alma &c.
Por algum lugar adentro. Val o mefmo, que pelo
interior do lugar, Reino ou Provincia, de que fe trata;
e affim fe diz: Pela rerra adentro, pelo fertão adentro,
&c. FR. GASP. DA CRUZ, Tr. 4,3 Eftes Mogóres nos
tempos paffados tiverão contratação pela terra adentro
com os Chinas. GUERREIR. Rel. 2, 3, 16 Pelo fertão a-
dentro defte Malavar. Gouv. Rel. I, 8 E se mettêrão
pelo ferrão adentro.
{{lema|A DEOS}}. fórm. adv. Vej: Deos.
{{lema|ADEOSADO, A}}. p. p. de Adeofar. FR. BERNARD. DA SILV.
Defenf. 2, 29. F. DE MENDOç. Serm. 1, 52, 26. TELL.
Chr. 1, 2, 37. n. 4.
{{lema|ADEOSAR}}. v. a. Divinizar, conftituir Deos, fazer divi-
no. PAIV. Serm. 2, 80 Mas fe [o Filho de Deos] mor-
rer, multum fructum affert, e não póde fer maior frui-
ro, que adeofar os homens e communicarlhe fua na-
tureza. LEIT, D'ANDRAD. Mifc. 18, 526 Querendofe em
tudo adcofar e fazer Deofes da rerra. AMARAL, Serm.
17, 24 Diffe pouco em dizer, que fe pafera o Meni-
no Jefu entre palhas como pão, pera converter em An-
jo ao homem tornado bruto por feus peccados; porque
tambem quiz adeofalo, c tornalo en certo modo hum
Deos rerreno.
{{lema|A DE PARTE}}. fórm. adv. ant. O mefimo que A' parte.
Vej. Parte. GIL Vic. Obr. 1, 67 Fallemos hum pouco
Job a de parte Sobre effe fegredo. F. ALv. Inform.
118 E a gente fua, e a de feu pai caminhava a de
parte. SA DE MIR. Vilhalp. Prol. Ota eftes todos póftos
a de parte, fallemos ca entre nós.
{{lema|ADEQUAÇÃO}}. s. f. pouc. uf. Accão de adequar. Roson.
Meth. 3,1; 69. Da differença de Numeros, e Peffoas<noinclude></noinclude>
o23clvcnqp7rcsqdyqyxbn9agt2iyuo
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/308
106
257201
561302
2026-09-02T08:33:50Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: ICO A DE com tempo nafce a Conjugação do Verbo, o qual não he mais que hum ajuntamiento ou adequação do verbo com fens roftos, como acontece ajuntando efte verbo Amo a eftas peffoas, ou roftos, as, at, amus, atis, ant &c. M. BERN. Paraif. 1, 11 Por iffo diz Chrifto: Sede perfeitos, como volfo celeftial Pai; ifto he, não por adequação (que he impoflivel) fenão por imitação. {{lema|ADEQUADAMENTE}}. adv. mod. Competentemente, cabal- -m...
561302
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>ICO
A DE
com tempo nafce a Conjugação do Verbo, o qual não
he mais que hum ajuntamiento ou adequação do verbo
com fens roftos, como acontece ajuntando efte verbo
Amo a eftas peffoas, ou roftos, as, at, amus, atis,
ant &c. M. BERN. Paraif. 1, 11 Por iffo diz Chrifto:
Sede perfeitos, como volfo celeftial Pai; ifto he, não
por adequação (que he impoflivel) fenão por imitação.
{{lema|ADEQUADAMENTE}}. adv. mod. Competentemente, cabal-
-mente, opportunamente. PAEZ, Serm. 2, 225, 3 Naquel-
les trabalhadores da vinha, a quem o Pai de familias
parece que não pagou julta e adequadamente. VIEIR.
Serm. 5, 8, 4. n. 267 De tal forte acudio a huma obri-
gação fem faltar a outra, que a ambas fatisfez adequa
damente, M. BERN. Luz e Cal. 2, 1, 252 Pelo que,
o mefmo Senhor, que perfeitamente fe comprehende,
adequadamente fe ama.
{{lema|ADEQUADO, A}}. p. p. de Adequar. HEIT. PINT. Dial. 2, 4, 18. Sous. Vid. 1, 15. VIEIR. Serm. 8, 426.
Objecto adequado. Philof. O que fe comprehende, na
razão, porque be comprehendido. CARDOS. Agiol. 2, 397
Onde tinha o filencio por objecto adequado da vida Re-
ligiofa.
{{lema|ADEQUAR}}. v. a. Igualar, proporcionar, accommodar hu-
ma coufa a outra. ant. Adecar. Do Lat. Adequare. BARR.
Dial. em.louv. 55 Bem adecafte o proverbio. MADEIR.
Meth. 1, 30, 5 E fe venha a adequar o remedio a enfermidade. M. BERN. Luz e Cal. 1, 5, 119 Mas prohibeme adequar de todo o fimil, o fabermos, que &c.
{{lema|ADEREÇADO, A}}. p. p. de Adereçar. LOBAT. Palm. 5,
17. GUERREIR. Rel. 5, 4, 3. SEVER. Difc. 102 y.
{{lema|ADEREÇAMENTO}}. s. m. ant. Acção e effeito de adereçar.
FERN. Lor. Chr. de D. J. I. 2, 95 Por ferviço de Deos,
e fua honra, e melhor adereçamento de feus feitos. PROV.
DA HIST. GEN. 1, 3, 56. p. 657. ann. 1455 Que o dito
Senhor Rei de Portugal haja de adereçar a
dita Senhora Infante de veítidos..
çamentos da fua peffoa. LEão, Chr. de D. Aff. V. 45
Aderéce e forneça a dita Senhora Infanta de veftidos,
baixeèlas, pannos de armar, e todos os adereçamentos
de fua peffoa, camara, e cafa.
{{lema|ADEREÇAR}}. v. a. Ornar, enfeitar. Reg. alg. de alg. c.
CAM. Luf. 7, 57 Hum panno de ouro cinge, e na ca-
beça De preciofas gemmas fe adereça. LEÃO, Chr. de
D. Aff. V. 45 O dito Senhor Rei de Portugal haja de
fornecer e adereçar, aderéce e forneça a dita Senhora
Infanta de veftidos. CEIT. Quadrag. 1, 101, E de que
brocado ou téla fe veftio e adereçou o novo Rei
Compor, concertar, affear alguma coufa. CART. DE
JAP. 2, 182, 1 Mandou logo defpejar e adereçar mui
bem duas moradas de cafas, pera o apofentar. CARDOS.
Agiol. 2, 336 Onde vio outra falla mais capaz, e mais
brilhante que efta, adereçada às mil maravilhas. MEN.
Portug. 3, 167 Nenhuma peffoa, fenão elle, adereçaffe
o altar, e compuzeffe a Capella.
Apparelhar, preparar, por preftes e pronta alguma
coufa para o que ha de fervir. CHR. DO CONDEST. 12 Ade-
zreçou feu cavallo. CAM. Luf. 5, 25. As ancoras pezadas
fe adereção. BARRET. Eneid. 4, 65 Chama a Mneftheo,
É lhes manda, que a
Sergefto, e o forte Cloantho,
fróta fe aderéce Com gran fegredo.
Antiq. O mefmo que Aderençar. FERN. LOP. Chr.
de D. J. I. 2, 126 E que eftonce adereçando os olhos
do feu entendimento, e fuas certas confirações a ti nom
legitimo filho de Pedro. REGIM. DA FAZ. 34, 16 Porém
fe o tal defembargo levar regras ao pé affinadas per nós,
ou pelos ditos Vedores, nas quaes diga que o Almoxa-
rife ou Recebedor, pague o dito de fembargo, pofto que
nom lhe ferá levado em
pera elle nom vá adereçado
conta.
{{lema|ADEREÇO}}. s. m. Adorno, ornato, enfeite de alguma pef-
foa. MERCUR. DE AGOST. de 666 Rica e galantemente
veftido com plumagens e mais adereço bizarro.
Pl. Traftes de huma cafa, ou as coufas, que fervem
bunella para algum ufo., concerto on adorno. ANDRAD. Chr.
1, 10 Nos adereços das cafas, GUEREEIR. Rel. 1, 2, 15
E efte foi o primeiro Principe que no Japão deo á
Companhia cafa formada com fua Igreja, e mais adereços
neceffarios. Fx. F. BRAND. 5, 16, 14 Nelle fe alif-
tão as peças de prata, e mais adereços, e tapizes
de feu ferviço.
Adereço ou Adereços de cavallo. Tudo, que lhe
ferve de adorno fóra dos arreios neceffarios, como xairel,
mantas, cobertura dos coldres para piftolas &cc. Ufafe frequentemente no plural. Luc. Vid, 7, 6 Nos adereços dos
cavallos, e invenções de jaezes. não .ha mais curiofida-
idde.. ALão, Antig. 33 Trazem cavallos formofos, ca-
dereços ricos. FEST. NA CANONIZ. 6 y Hia em hum for-
- mofo e mui briofo ginete, ajaezado com muchila e mais
adereço de terciopelo roxo, bordado de ouro e aljofar.
Adereço de diamantes, perolas ou outras pedras
preciofas. uf. Ornato inteiro de qualquer genero de pedras
preciofas, com que as mulheres je adornão. Confta pelo
commum de pingente, laço, cruz ou affogador para a
garganta, brincos para as orelhas, de pulfeiras, de joia
para o peito, e de outras peças.
Hum adereço. Efpada e adaga. BLUT. Vocab.
{{lema|ADERENÇADO, A}}. p. p. de Aderençar. ORDEN. DE D.
{{lema|ADERENÇAR}}. v. a. antiq. Encaminhar, dirigir a algum termo ou a alguma coufa. D. CATH. INF. Regr. 1, 18 Mas deve a mente humana... confentir onde e em qual-
quer maneira o efpi rito quizer aderençar o coração do que
ora. CANCION. 5,2 Sabendo qu'efta perfia Ante vos
s'aderençava, Quiz dar fórma todavia, Como voffa Se-
nhoria Vifle o que determinava. ORDEN. DE D. MAN.
1,1 A primeira é principal coufa, que em todos os au-
tos e officios temporaes fe deve fazer he encommenda-
remfe os homens a Deos, pera que fuas obras aderenge
bem, e a feu fancto ferviço.
{{lema|ADERGAR}}. v. n. com pron. peff. antiq. Succeder, acontecer, acertar [Adregar ] LEño Orig..18 traz efta palavra entre aquellas, de que os homens polidos não devem ufar. AZUR. Chr. 3, 61 Vede que coufa hia metter em cabeça a el Rei, que havia de tomar a Cidade de Ceita, onde fe adergaramos de filhar terra, nunca de nós tornara pé d'homem pera Portugal. FR. ISID. DE BARREIR. Hift. 25
(Doaç. do rein. de D. Din.) A tudo al romaecente fe
éfmounce pelos ptoves lazarados cá fe adregarem no bo-
do. PURIF. Chr. 2, 7, 1. §. 5 (Certid. do ann. 1495).
Mas o Provencial quando hi fe adregar, jazerá fentado
da banda feftra do Reverendo Senhor Reitor.
{{lema|ADERNADO, A}}. adj. antiq. Pequeno. JER. CARDOS. Dict.
{{lema|ADERNO}}. s. m. Certa efpecie de arbusto. He indigena
de Portugal, e denominado por Linneo Phillyrea me-
dia, e diftribuido na Diandria Monogynia do feu Syfte-
ma dos Vegetaes. Tem as folhas ovadas lanceoladas e
quafi integerrimas; a corolla das fuas flores he fendida
em quatro lacinias, e o feu fructo huma baga com hu-
ma fó femente. SOTTOM Ribeir. 5, 150 Hum cajado
de pezado aderno curiofamente lavrado.
{{lema|A'DERRADEIRA}}. fórm. adv. Vej. Derradeiro.
{{lema|A'DERREDOR}}. fórm. adv. ant. O mesmo que Ao redor.
FERN. Lor. Chr. de D. J. I. 1, 13 Subirão por hu-
ma cftreita efcada, que anda aderredor. LISB. Jard. 600,
5 Fazião hum circulo a derredor do altar.
{{lema|A'DESFILADA}}. form. adv. Vej. Desfilada.
{{lema|ADESHORA}}. adv. temp. Fóra de horas, alta noite. SERR.
Difc. 2, 447 O bom paftor. . . tofquia [o gado] a
feu tempo e não ordenha adesbora. M. BERN. Floreft.
5, 2, 349, A Havia hum Caftello infeftado com ef-
trondos noturnos, que adeshora fe ouvião, fem fe faber
a caufa delles..
Repentina ou inopidamente. GRAN. Serm. 13, 49
E logo adeshora fe ajuntou com o Anjo huma multidão
do excrcito celeftial, que louvavão a Deos. PALAC. Summ.
448 Como foc acontecer em os votos, que fe fazem,
quando adeshora nos aperta algum grande perigo. ARAUJ.
Succeff. 4,9 Eftando [hum Capitão e hum Clerigo]
bem defviados donde fe pelêjava, adeshora os forão buf-
car duas balas de artilharia, que lhes tirárão a vida.
{{lema|ADESHORAS}}. adv. temp. A hora intempeftiva, alta noi-
te. FERR. Pocm. Eleg. 8 Abreme diz quem quer
qu'es qu' aqui moras, Qu' eu fou Cupido, que perdi-
dido ando Por efta noite efcura afli adeshoras. Gouv.
Jorn. 1, 6 Com ifto vêo adeshoras, entrando pola cer-
ca do Convento de S. Francifco, em que o Arcebifpo
eftava agafalhado. ESPER. Hift. 2, 10, 27. n. 6 Humas
vezes os defpertava do fomno, batendo adeshoras pelas
portas.
Repentinamente, de improvifo. BRIT. DE LEM. Abe-
ced. 2, 1, 18 E feu Ajudante, e elle cada dia ades-
boras hão de dar voltas á muralha, e corpo da guarda.
M. BERN. Luz e Cal. 1, 9, 247 Andava aufente de
fua cafa huma pefloa: e vindo de noite adeshoras, fua
efpofa ou o feu fervo... não quiz abrir, mandandoo
vir de dia.
{{lema|A'DESTRA}}. fórm. adv. A mão. Do cavallo, quando com
fella, jaczes, e ás vezes coberto com teliz he condu-<noinclude></noinclude>
q6wlfpobur3a1wfiwd4wk0etqtuqs8e
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/309
106
257202
561303
2026-09-02T08:40:33Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 967 A DE zido de redea por hum creado, principalmente para often- tação. Do Lat, Dextra. MEND. PINT. Peregr. 106 Tan- tos miniftros e cavallos á deftra. AVEIR. Itin. 84 Tra- zia. dous cavallos à deftra. Laão, Chr. de D. J. I. 67 Diante del Rei hiáo quarenta cavallos, facas, e mulas á deftra ricamente ajaczados. {{lema|ADESTRADAMENTE}}. adv. mod.. Com, deftreza e agilidade. JER. CARDOS. Dict. BENT. PER. Thef. {{lema|ADESTRADO, A}}....
561303
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>967
A DE
zido de redea por hum creado, principalmente para often-
tação. Do Lat, Dextra. MEND. PINT. Peregr. 106 Tan-
tos miniftros e cavallos á deftra. AVEIR. Itin. 84 Tra-
zia. dous cavallos à deftra. Laão, Chr. de D. J.
I. 67 Diante del Rei hiáo quarenta cavallos, facas, e
mulas á deftra ricamente ajaczados.
{{lema|ADESTRADAMENTE}}. adv. mod.. Com, deftreza e
agilidade. JER. CARDOS. Dict. BENT. PER. Thef.
{{lema|ADESTRADO, A}}. p. p. de Adeftrar. BARR. Dec. I,
64. Sous. Hift. 2, 1, 5. SEVER. Difc. 25 V.
{{lema|ADESTRADOR}}. s. m. "O que adeftra. VIT. CHRIST. 3,
28, 70 Elles [Apoftolos] fom os feus barões c. con-
des e donzeis e moços de camara e adeftradores. BAR-
Bos. Dict. BENT. PER. Thef
{{lema|ADESTRAMENTO}}. s. m. Acção ou effeito de adeftrar. JEK.
CARDOS. Dict. BENT. PER. Thef.
{{lema|ADESTRAR}}. v. a. Enfinar, inftruir exercitar, fazer defastro. De Deftro, ou fegundo Leão, Orig. 8. C FAR. E
Sous. Europ. 3, 4, 9. n. 19. do Lar. Dexter. Reg.
alg, ou alg. em alg. c. EurRos. I, 4 Haveis de crer
que todo o feu faber he a fim de cobiça, que os a-
deftra. ARK. Dial. 10, 22 E affi não lemos que algum
Anjo bom appareceffe em nenhum tempo a fallar e adef-
trar os homens, em outra efpecie, fenão na humana.
Luc. Vid. 2,5 Pelo tempo em diante fe começaffem
[os eftudantes] a exercitar e adeftrar nos minifterios,
peraque fe creavão. is a yo
{{lema|ADESTRO, A}}. adj. ant. O niefimo que Deftro. JER. CAR-
Dos. Diet, smagia che sia
{{lema|A DESTRO}}. fórm. adv..O mefmo que A'deftra. Do caval-
lo. F. Acv. Inform. 6 Trazia efte Fidalgo muito bom
cavallo a deftro. Cour. .Dec. 4, 5, 6 Se veio reco-
lhendo pera Heitor da Silveira, cavalgado em hum ca-
vallo, e com outro a deftro. CART. DE JAP. I, 35, 3
E alguns com cavallos a deftro. boil on vis da
zis. Met. Dizfe de qualquer coufa, que fe tem ou le-
va de mais por eftado, ou prevenção. BARR. Dec 1,
4,8 Mandou dar outro andor, que trazia adeftro. Ev
FROS. 5, 7 D. Carlos quer andar por entre Douro e
Minho comprando honras alheas, e amanceba a deftro
orma Coinmenda; sup besineb s
{{lema|ADEVINHAR}} v. a. e os féus derivados. Vej. Adivinhar.
{{lema|ADGENERAÇÃO}}. s. f. pouci uf. Acção e effeito de adgenerar. CEIT. Quadrag. I, 273, 2 A' nutrição, que le faz 26 mediante o banquete, chamárão os Philofophos adgene-
ratio, que quer dizer parte da geração, que fe junta a
outra primeira pelo que efta fegunda feita pelo comer,
fuppõe as primeira geração feita pelos generantes, onde
fe dá a primeira vida, que a fegunda adgeneração au-
gmenta e aperfeiçoa. 2, 273, 3 O Sacramento do
Altar,, como feja comer efpiritual e divino, the como
fegunda geração ou adgeneração da graça. meng
{{lema|ADGENERAR}}. v. a. Philof. Gerar como de novo ou fegun-
da vez por effeito do alimento e nutrição. Do Lat.barb.
Adgenerare. CEIT. Quadrag. 1, 56, 4 Quando a. Senho-
ra ficou com o, titulo de mái, por gerar aquelle corpo
sde feu puriffimo fangue, bem pudera o Santo também
ter algum direito ao titulo de pai, por o adgenerar ou
alentar do feu comer, pois a nutrição em boa philofo-
phia parte he da geração.
{{lema|ADGERAÇÃO}}. s. f. pouc. uf. O mesmo que Adgenera-
cção, CEIT. Quadrag. 1, 268, 2 Se hum pão confa-
grado pofto è alterado do calor do eftamago me, não
omantiveffe igualmente, como hum não confagrado, po-
diafe colher com evidencia o que a Fé crè, s. fer a cau-
fa a falta da fubftancia, em cuja materia fe faz a ad-
geração. 1, 270, 2 Bem vejo que na mái, que ge-
ra, primeiro he o fangue rubicundo ou vermelho, que
-branco na primeira côr principio da geração, na fe-
gunda da adgeração ou nutrição.
{{lema|ADHERENCIA}}. s. f. Valia,oprotecção, favor, principal-
mente contra razão e juftiga: GIL VIC. Obr. 5,2560
confelho, que eu daria, o Que perdeflem, a valia
adherencias, pois são As que dão vida ao ladrãos Cada Ufafe como adv. e quer dizer d'antemão, antes do
As
dia. BAIT. Chr. 4, 1 Aquelle foberano Juiz diante de
-quem não valem outras adherencias mais que as da conf-
ciencia pura &c. LEÃO, Orig123 Como entre outras
nações não ha coufa, que fignifique efta diabolica pala-
vra tanto, como entre nós não tem palavra, que a ex-
plique; fó aqui a entendemos por grande mal da republi-
ca; porque cfta, adherencia he a que entre nós, impede
fazerfe justiça,,de executaremfe as leis, e que os pre-
mios das virtudes ou bons feitos fe dèm aos indignos, e
fe tirem a quem os merece.
Com ou por adherencia ou adherencias. Intervindo
valia ou empenho. Pin. Chr. de D. Sanch. I. 13. Foi por
adherencias retornado ao Reino. AVEIR. Itin 48 Tratao com
muita limpeza, nem confente alguem entrar nelle, fal-
vo.com grandes adherencias. Cour. Dec. 4, 46, 7 V. A
fe quiz fervir de mim no Governo da India, fem lho
eu requerer por adherencia alguma.
{{lema|ADHERENTE}}. p. a. de Adherir. Que adbere ou está con-
nexo e unido a outro. FR. SIM. COELH. Chr. 2, 2, 1oz
Tomando...o adherente por principal. A. FERR. Luz,
8, 212 Que não obremos em dia de Lua chêa, por ra-
zão do cérebro cftar mais adherente ao cafcó.
{{lema|ADHERENTE}}. s. m. Aquelle, que be ligado a outro por
algum refpeito ou dependencia, especialmente de affinida-
de. FR. BERNARD. DA SILV. Defenf. 1, 14 Ea defgraça
eftá; que defte Sato, que cllc quer que feja o primei-
ro fundador dos Sabinos, não nos traz o apurador das
. antiguidades pai, nem mái parente, nem adherente.
TELL. Hift. 2, 36, 193 E o Rei, que primeiro perfe-
guia notfa fanta Fé com alguns Grandes feus adherentes,
já he morto. D. F. MAN. Cart. 4, 25 Da vinda do noffo
adherente dependo hum pouco.
Pl. Requificos on inftrumentos neceffarios para algu
ma coufa. Aifim fe diz: Adherentes de guerra &c. D. F.
MAN. Cart. 2, 17. O primeiro [negocio] acerca da no-
meação do Capitão mór, e mais adherentes de armas,
e companhias volantes, nife.
{{lema|ADHERIR}}. v. n. pouc, uf. Unirfe, encoftarfe, arrimarfe ao
partido ou parecer de outro. Do Lat. Adherere. TAVOR.
Hift. 190 E a rezão cra porque eftando Carrafa outra vez
edefinido dos Francezes, não tem elles eleição, e os
Imperiaes, a que adberia, nem com elle acabavão de a
A 3. fu poucicuf. Asção e aperto, de char ligado
{{lema|ADHESÃO}}. s. f. ou unido a outro. Do Lat, Adhafio. M. FERNAND. Alm. 02.16. n. 9 A fumma pureza, confifte na adhesão, e união com Deos.
{{lema|ADHORTAR}}. v. a. pouc. uf. Admoeftar, exhortar. Do Lat.
Abortari, Leão, Chr. de D. Aff. III. 91 y Difto- tudo
hemui mais baftante prova a carta em que o ad-
borta a ir com os mais Principes., &c.
{{lema|ADJACENCIA}}. s. f. Situação contigua e proxima de hum
-lugar com outro. BARR. Dec. 1, 8, 1 Porque muitas
[has] eftão diftantes da cófta, que lhe não pertencem
por adjacencia ou vizinhança.
-si Met. M. BERN. Floreft. 5, 2, 36, C Prelados de-
26, C Prela
votos são fugeito e predicado, que rem difficil adjacen-
{{lema|ADJACENTE}}. adj. de huma term. Confinante, comarcão,
que está contiguo ou fituado junto ao outro. Dos Lugares.
Do Lat. Adjacens. BARR. Dec. I, I, 7. Nem entrem
nem pofsão entrar em as taes partes, e mares adjacen-
tes. Mays. Aff. Afr. 4, 63 E trabalha por ver os adja-
centes Lugares à corrente d'agoa amena. S
Sous. Hift. I,
4, 30 Em feu nome, e de todos os 'mais, pórros deftes
Reinos, e Ilhas adjacentes.
Subft. FR. SIM. COELH. Chr. 2, 3, 102 Tomanda o
...accidente por fubftancia, o adjacente, par fubfiftente, to adherente por principal. D. F. MAN. Epan 2, 162 Ara-
bia, Perfia, e India, e feus adjacentes.
{{lema|ADIADO}}. adj. (Dia) O dia prefixo e aprazado para executar alguna confa. HEIT. PINT. Dial. 2, 3, 10 Que el-
le promettia que elle tornaria à Corte em certo dia a-
{{lema|ADIAMANTADO, A}}. adj. uf. Semelhante ao diamante na dureza ou em alguna outra das fuas qualidades.
{{lema|ADIANTADO, A}}. p. p. de Adiantar. Gors Chr. do
Princ. 65. Sous. Hift. 2, 1, 1. TELL. Chr. 2, 6, 23, 11. 2.
Ufafe, como adj. Anterior, antecedente, que exifte
- antes de outra coufa. NORONH. Tr. 30, 55 Nem peccará
contra efte mandamento efte tal, que affi matou fem
.nenhuma meditação adiantada de odio nem rancor.
diado.. - que-Cile formaria & Con
tempo devido ou competente; e affim fe diz: Comer
adiantado, dar adiantado, pagar adiantado, &c. EUFRQS.
-241E pera, eftas, fe quercis que voem não ha tal
coufa como comer com ellas adiantado CoNST. EXTRAY.
9121 Outro fiampeftamos e avifamos a todos os que
vendem fiado, ou pagão adiantado que nos tacs con-
ctratos fe foe commetter, onzena quando por lo adila-
cção do tempo fe leva mais do que a coufa enrão val.
CEIT. Serm. 1, 86, Bem pudera Deos] afli confo
deo a graça de antemão aos Santos antigos pelos meri.
10% previfos, darlhe tambem a glotia; mas não quiz:<noinclude></noinclude>
sxpkveyw2od78wael2ikm9w2z7rp3cr
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/310
106
257203
561304
2026-09-02T08:41:36Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 102 A DI porque a dar tudo adiantado, não viamos táo clara a de- pendencia, que effes bens tinhão a efla morte e Cruz. {{lema|ADIANTADO}}. s. m. ant. Governador de buma Comarca ou Provincia antigamente em Portugal. Os Adianrados erão peffoas principaes e de titulos, e punhão por fi Ouvido- res, que defpachavão como Corregedores: ElRei D. Af- fonfo V. os creou, porém efta dignidade durou pouco nefte Reino, porque el Rei D. João II, c...
561304
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>102
A DI
porque a dar tudo adiantado, não viamos táo clara a de-
pendencia, que effes bens tinhão a efla morte e Cruz.
{{lema|ADIANTADO}}. s. m. ant. Governador de buma Comarca ou
Provincia antigamente em Portugal. Os Adianrados erão
peffoas principaes e de titulos, e punhão por fi Ouvido-
res, que defpachavão como Corregedores: ElRei D. Af-
fonfo V. os creou, porém efta dignidade durou pouco
nefte Reino, porque el Rei D. João II, conforme refere
Refend. Chr. 28, os tirou nas Cortes, que celebrou em
Evora no anno de 1481, e ifto a requerimento dos pó-
vos, e por lhe aflim parecer ferviço de Deos e feu.
Em Caftella o Adiantado rinha muitas outras prerogati-
vas, que fe poden ver no Theatr. Hiftoric. Geneal. da
Cafa de Soufa, pag. 78. e o governo geral das armas
da Provincia, que lhe tocava, na qual era Fronteiro
mór. No livro das Partidas, Part. tit. 9. Lei zz: Ade-
lantado tanto quiere decir como ome metido adelante en
algun fecho feñalado por mandado del Rey. RESEND.
Chr. 28 E tirou [elRei D. João II.] os Adiantados, que
em cada Comarca do Reino erão poftos por el Rei feu
Pai, peffoas principaes e de titulos, que punhão por fi
Quvidores, que ouvião como Corregedores. Goes, Chr.
do Princ. 17 Nefte anno deo el Rei D. Affonfo o regi-
mento do Reino do Algarve a D. Sancho, Conde de Mi-
randa, com titulo de Adiantado. FR. F. BRAND. Mon. 5,
16, 3 A quem fervio de Adiantado, que he Fronteiro
mór, na Beira e Entre Douro e Minho.
Adiantado do Reino ou Mór. VILL. BOAS, Nobi-
liarch. 15 O governo das Comarcas nas materias de Juf-
tiça anrigamente eftava a cargo dos Meirinhos. . Ha-
via hum em cada Comarca fubordinado ao Adiantado do
Reino, Juftiça maior, que lhes tomava a refidencia, a
quem fuccedeo Meirinho Mór, por quanto durou pouco
nefte Reino a dignidade de Adiantado Em lugar
dos Meirinhos fuccederão nefte Reino os Corregedores
das Comarcas, 12 Meirinho conrefponde ao officio
de Adiantado Mor.. Chamavafe Meirinho Mór a
refpeito dos Meirinhos das Comarcas, fobre que tinha
jurifdicção o Adiantado. FERN. Lor. Chr. de D. J. I.
72 Pedro Rodrigues Satmiento, Adiantado Mór de
Galliza.
Adiantado Mo
Milic. ant. Adiantadó del Rei on Adiantado Mór di
Cavallaria del Rei. Era antigamente o mefmo que Capi-
tão ou General. GALV. Chr 44 D. Gonçalo Viegas,
Adiantado Mor de cavallaria del Rei Leão, Chr. de D.
Sanch. I. 64 Tomou elRei] por amiga Dona Ma-
ria Anes de Fornellos, de que houve dous filhos:;vs.
Dona Urraca Sanches, e Martim Sanches, que foi -
diantado delKei Don Alfonfo de Leão. BRIT. Elog. z Def-
te gloriofo, Rei [Dom Afronfo Henriques cujo Adian-
tado foi nas fronteiras dos Mouros [Dom Gonçalo Men-
des da Mala
{{lema|ADIANTAMENTO}}. s. m. Acção e effeito de adiantar ou
de fe adiantar principalmente nas virtudes, letras, bon-
Tas, &c. SousVid. Ded. Aquelle Senhor, que tal a-
nimo deo a Vs. Ms. lho conferve con grandes adianta-
mentos de bens e profperidades de toda efta Villa.
{{lema|ADIANTAR}}. v. a. Por ou levar adiante. VIEIR. Scrm.
14, 2. n487 No juizo dos que adiantão os olhos
ao futuro. GALY. D'ANDRAD. Art. 1, 46 Que lhes naf-
cemos damnos] de não adiantarem os cavallos mais
na ligeireza.
-Promover, accelerar o effeito ou conclusão de alguma
roufa. RIB. DE MAE. Rel. 1, 1 Pouco melhorou efta con-
ferencia o defengano, com que fe achava o Conde, de
poder adiantar o negocio; antes &c.
Anticipar, dar antes do prefixo e devido tempo, co-
mo a paga o falario, &c. PROV. DA HIST. GEN. 4,
6, 32. p. 745. an. 1651 O dinheiro, que fe vos man-
dou por via dos Tres Eftados, adiantoufe, mas não cre-
ico.
Mer. Avantejar, augmentar, melhorar. CEIT. Serm.
2, 13, 2 Moftroufe fenhor das ordens, atrazando os pri-
meiros, e adiantando os derradeiros. TELL. Chr. I, 1,
26. n. 5. Tal era no P. M. Simão] o efquecimento do que
podía e valid, pera fe adiantar a fi, e pera dar entra-
da a outros, que &c.
mes
Adiantar alguma coufa de outra. Preferila, eftina-
la em mais, fazela ou julgala mais excellente, MEND.
DE VASC. Sit. 1, 8 Parece que vos adianrais a mais do
poflivel em adiantar de todas as cidades] por razão do
fitio a de Lisboa. de tod
Adiantar. Com pron. peff. Porfe adiante, tomar ou
ganhar a dianteira. Gots, Chr. de D. Man. 3, 13 Mas
Emanuel de Noronha...fe adiantou bem meia legoz
de toda a outra companhia. CAM. Luf. 4, 32 No primei-
ro efquadrão, que fe adianta. GAVI, Cerc. 18,97:1-
diantandofe hum [cativo ] que abrio os ferros chegou
á Fortaleza meia hora antemenháa.>>
Reg. de. BRIT. Chr. 3, 2 Tomandò huma groffa
lança, je adiantou de todos, e arremeffando &c. Alvi
DA CUNH. Campanh. 50 O Meftre de Campo, qué pela
razão fobredita fe tinha adiantado da referva.
Anticiparje vir on chegar mais cedo on antes do
tempo proprio. S' DE MIR. Eftrang. 3, 53 C'os nojos
e c'os trabalhos, com que as cás fe adiantão. FERNAND,
GALV. Serm. 2, 10, 3 Muitas vezes fe apreffa e adian-
ta a mifericordia [de Deos] a fazer mercès. Luc. Vid.
2, 6. Adiantarafe nos que primeiro fe recolherão, o ze
lo á eleição.
Met. Avantejarfe, exceder. Sous. Hift. 1, 3, 10 E
na nobreza he maior a ventagem, quanto fe adianta
no fangae. BARRET. Eneid. 5,15 Pois teu faber a tàn-
to fe adianta, Me dize &c. D. F. MAN. Cart. 1, 36
Porque em fim as mulheres ha dias, que em tudo fe nos
adiantão.
Fazer progreffo ou aproveitamento nas virtudes, nas
letras, nas bonras, &c. Sous. Vid. 1, 18 E os que
citavão fracos nellas [fciencias] fe aproveitaffem e adi-
antafem. D. F. MAN. Cart. 3, 19 Daquelle tempo pa-
ra ca pouco mais me tenho adiantado, que em ter To-
brè mim mais efte rempo.
Adiantarfe de alguem ou de alguma coufa. Serlhe
fuperior, levarlhe vantajem. Los. Ded. da Eufrof. Na A-
frica deixou tão admiravel fama, que fe lhc não adian-
tou da fua nenhuma, CASTR. Ulyff. 7, z Eftȧ Chelos
á vifta, altivo monte, Fertil de muita caça, que.com
tanta Altivez fobre as nuvens ergue a fronte, cQue
do Olympo e do Pindo fe adianta. say
fronte, Qu
Adiantar. neutr. Avantejarfe, medrar., ir a mais
, em algum bem, como virtudes, letras, bonras, cabedaes,
&c. PAI. Serm. 1, 237 Não digo iffo fómente po-
los que tomão a Deos por meio de ddiantar c'o mun-
odo, pois difto eftá tanto dito &c. Sous Vid. 1, 4
Facil fica de enrender quanto adiantaria nas letras no
.:décurlo de táo eftendido Leitorado: Hift. 1,14
18 Gente, que the não dá nada por adiantar em hon-
ra e crédito. A
Reg. de. Sous. Hift. 1, 2, 6 Tanto perdía das
forças corporaes ... tanto ganhava e adiantava de ef-
pirito. cho clay my so
Adag. Quem embica, e não cahe, eaminho adi-
anta. Detic. Adag. 35.
{{lema|ADIANTE}}. adv. lng. No lugar, que je fegue oueftá depois. ant. Adcante. Luc. Vid. 1, 12 Não esperando
pelas fontes e ribeiras mais doces e mais claras, que
eftão logo. adiante. SA' DE MEN. Mal. 1, 33 A parté
matutina Onor the fica E a forte Bracelor mais a-
dinute. Sous. Vid. 1, 8 Fação conta que tem outro
[Convento] hum pouco mais adiante, onde eu eftiver.
Frequentemente nos efcritos indica o que fe ha
de pôr ou efcrever depois ou mais abaixo. MEND. PINT.
Peregr. 88 Como adiante fe dirá. BRIT. Chr. r, 11 E
porque temos fallado muitas vezes nas coufas defte San-
to Abbade, e as havemos inda de tratar de propofito.
adiante &c. Sous. Hift. 1, 1, 4 Pouco adiante, no
mefmo livro e difcurfo &c. of
Para diante. MENDOç. Jorn, 2, 15 E caminhando
mais hum pouco adiante, ouvimos &c. BRIT. Chr. 4,
22 Mandou paffar os companheiros adiante. D: F. Maw.
Apol. yo Adiante com os fogaréos.
Sa Adv. temp. No tempo vindouro ou para o tempo fu-
turo. FERR. Poem. Son. 2, 34 Que vos leráo adcan-
te, e hora lêm. BRIT. Chr. 1, 11 Seu Pai Arduigno
vendo quafi em efpirito o que havia de fer adiante Bcc..
TELL. Chr. 25, 1. n. 20 fucceffo adiante foi mof-
trando de quão grande proveito são eftas cadeiras na
Igreja pera os Parochos. os og abon
Depois, fucceffiva ou pofteriormente. BRIT. Món.
1, 1. c. 3 Sem as foberbas fumptuofidades, quera ma-
licia dos homens infventou no tempb adiante: Sous. Hift.
1,17 Porque the coufa fem dúvida, que no mef-
mo tempo defte Capitulo eftava S. Domingos em
Hefpanha, e nos dous atraz em Roma e Toloza, chos
dous adiante efteve em Bolonha. FR. F. BRAND. Mon.
5, 16, 8 Não affim os Caftelhanos, a quem durou
3 a competencia com os meímos inimigos dentro de cafa
sentenas de annos adiants defte corrente,<noinclude></noinclude>
91phqgm4jefne21bpo1qsilorf41eoy
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/701
106
257204
561305
2026-09-02T08:58:09Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: A TI Moyfés muito o povo de Ifracl, de fabio e prudente. de polido, de atilado, e florecente &c. PINT. PER. Hift. 1, 5, 26 São os Mogores politicos na vida vãos e apparatofos, e inuito atilados em trajos e trato de fuas peiloas. A refpeito de outra qualquer coufa. BARREIR. Cho- rogr. 230 Porque não era Theodorico tão atilado nef- te modo de policia Grega e Romana que &c. ARR. Dial. 4, 25 E foi tão atilado e curiofo nas ceremonias dos...
561305
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>A TI
Moyfés muito o povo de Ifracl, de fabio e prudente.
de polido, de atilado, e florecente &c. PINT. PER. Hift.
1, 5, 26 São os Mogores politicos na vida vãos e
apparatofos, e inuito atilados em trajos e trato de fuas
peiloas.
A refpeito de outra qualquer coufa. BARREIR. Cho-
rogr. 230 Porque não era Theodorico tão atilado nef-
te modo de policia Grega e Romana que &c. ARR.
Dial. 4, 25 E foi tão atilado e curiofo nas ceremonias
dos Officios Divinos &c. CART. DE JAP. 1, 257, 4 Lim
piflimo e atilado no conceito e primor das fuas obras.
A refpeito do entendimento, fuas operações e per-
feições. BRIT. Mon. 1, 3. tit. 4 Na opinião de gente
pouca entendida, e inda em muita da que fe tem por
atilada, tem grande crédito a fciencia acquirida em ter-
ra alhea. Sous. Vid. 3, 26 Aquella idade pouco atilada
ferviafe tambem nas fuas fronteiras] do nome dos ini-
migos. BARTH. GUERREIR. Cor. 4, 51, 554 Nas Cortes
de Fiximi, Soruga, e Yendo bufcou os mais lerrados,
os mais atilades, os mais entregues aos favores huma
nos da vida cortezaa.
Delicado, perfeito, bem acabado, feito com o me-
lbor gofto e delicadeza da arte. Das coulas. EUROS. Ì,
1 Depois que viemos da Corte, ando mais çafaro que
hum bilhafre, e até não tornarmos a ella, não me ef-
pereis coufa atilada. Sous. Hift. 2, 2, 17 A figura [da
imagem he pequena, o feitio pouco atilado.
{{lema|ATILAMENTO}}. s. m. pouc. uf. Acção e effeito de atilar.
TELL. Chr. 2, 6, 10. n. 14. (cart. do Inf. D. Luiz)
Se começou a murmurar por efta terra que ufaveis major
abaftança em voffa meza, e mais atilamento en volfos
trajos do que convinha.
{{lema|ATILAR}}. v. a. Polir, por a ultima mão a alguma obra. JER. CARDOS. Dict. BENT. PER. Thef.
{{lema|ATILHO}}. s. m. O que ferve de atar, ligar ou prender al-
guma coufa. Ros. Hift. 2, 79, 3 Os capatos erão de
cremefim com atilbos dourados. Leão, Chr. de D. Aff. IV.
168 E nelle [caftello] metteffe hum gallo e huma gal-
linha, e hum gato, e hum cão, e fal, vinagre, azei-
te atilhos, &c. M. BERN. Direcç. 2, 2, 4 Repa-
rando em que panno tão preciofo tivefle atilhos táo vis.
Met. Fr. Siu. COELH. Chr. 1, 8, 30 Atandoo cm
hum como atilho fortiflimo de feu amor. PREST. Aut.
129 E que alcunha feu atilbo? CuAG. Ramilh. 8, 15.
He neceffario atilbo, he importante aperto, não fó, para
o appetite, mais ainda para a virtude.
{{lema|ATIMADO, A}}. p. p. de Atimar. GIL Vic. Obr. 1, 26
. LEIT. D'ANDRAD. Mifc. 16, 458. (Oit. em ling. ant.)
{{lema|ATIMAR}}. v. a. antiq. Emprehender, comunetter. GIL VIC.
Obr. 1, 26 Eftes são todos paftores Da ferra d'ef-
trella veni Em preito com feus amores Atimar. LEIT.
D'ANDRAD. Mifc. 16, 456 (Oit. em ling. ant. ) Huma
atimarom prafmada façanha. (á margem, Acabarão; po-
rém Far. e Souf. Introd. às Oit. de Cam. explica: Em-
prebenderão.)
{{lema|ATIMIDAR}}. v. a. pout. uf. O mefino que Intimidar
he como hoje fe diz. Ufafe tambem coin pron. peff. Line.
Fug. 10, 22, 313. col. 2 Pois quem arimidou tanto a
hum varão tão animofo? FR. THON. DA VEIG. Confid.
1, 6, 1. n. 6 Tinha por certo que cont ellas [offenfas
de Deos] havião de perder o animo, e fe havião de a-
cobardar e atimidar de forte que com pouca ou nenhu-
ma refiftencia fe deixaffem vencer e affenhorar.
{{lema|ATINADO, A}}. p. p. de Atinar. Ufafe como adj. Esperto,
vivo, fagaz, advertido. Cour. Dec. 5, 6, 3 Outros,
que fe tem por mais atinados na verdade, dizem que
&c. CHAG. Obr. 1, 1, 10 Cuidão fó nos meios da fua
vaa profperidade e do temporal defatino, feguindo o con-
felho dos nefcios, mais prefumidos de atinados.
{{lema|ATINAR}}. v. a. Acertar, dar com alguma coufa, achala por
indicios ou finaes. LEÃO, Orig. 16 o traz nos vocabulos,
que os Portuguezes tem feus nativos, e affim mefmo
SEVER. Difc. 2, 74 . BRIT. Mon. 1, 3. c. 11 A qual
fortaleza devia fervir de faro, em que houveffe lume de
noire, peraque as barcas e navios de pefcar atinaffem o
porto, por onde entrar.
Met. Acertar por conjectura. A refpeito das cou-
fas, que fe defcobrem pelo entendimento. CEIT. Serm.
1, 2, 1 Atinou a mulher, fem dúvida, a caufa, como
final, donde á Senhora refultárão os bens e graças ás
enchentes. Luc. Vid. 8, 16 E he pera fentir que fa-
bendo Ariftoteles tanto menos, que Apollinar e Tertul-
liano, lhe atinaffe nella parte, que não elles, com a ver-
dade.
Neutr. BERNARD. RIB. Menin. 2, 14 E com o Sol,
que já então era fóra da fua poufada occidental, atinott
pera onde feria. BARR. Dec. 1, 10, 2 Quando o pefca-
dor quiz tornar ao porto, era já táo apartado delle, que
não foube atinar. Sovs. Vid. 1, 5 E ficou tão engol-
fado na confideração do myfterio [da Trindade] que quan-
do fe recolheo, não atinava com o dormitorio.
Met. BARREIR. Chorogr. Prol. Que caufa não po-
derem os homens atinar com a verdade das coufas anti-
gas. MEND. PINT. Peregr. 33 Porque não podiamos ati-
nar com o que aquillo feria. Los. Primav. 3, 7 Não
ha... paftor tão defconfiado de feu mal, a que não a
tine com a cura.
naes,
Atinar. Dirigire a alguma confa ou parte, por fi-
on indicios, ou de outro qualquer modo. BARK.
Clarim. 1, 21 E atinando aquella parte por ver fe acha-
ria alguem, que lhe deffe recado do que bufcava &c.
BARREIR. Chorogt. 258 Atinando com tudo a cfta parte
da Provincia Narbonenfe. BRIT. Mon. 1, 1. c. 27. Como
homem, que no meio de noite efcura vai atinando.
Met. A refpeito do conhecimento de alguma cou-
fa. FR. SI. COELH. Chr. 1, 1, 2 Não fabião atinar
a verdade. Paiv. Serm. 1, 201 Mas como tudo he
coufa, de que não ha rezão na Efcritura, hafe de ati-
nar a ella por conjecturas. BRIT. Mon. 1, 3. cit. I Bem
ſe temeo Simeon do que podia fer, e bem atinou ao
mal, que o Tyranno lhe havia de cumprir fua palavra.
Atinar para alguma parte. Dirigir on applicar o fen-
tido para ella, darlhe attenção. LoRAT. Palm. 5, 18 Ou-
virão grandiflimo eftrondo de armas, e atinando pera on-
de foavão os golpes, vitão dous cavalleiros de extre-
mada difpofição &c.
Atinar. Acertar conjecturando ou difcorrendo, e al-
gumas vezes obrando: Reg. abf. ou em alg. c. FERR. Poem.
Ecl. Ditofo Daphnis, nós em fangue e guerra Fica-
mos (dizem) tu melhor atinas. Lob. Primav. 1, 3 Em
cuja vifta ella ficou rão alheia de todos os fentidos, que
nem atinava no que faria. PAEZ, Serm. 1, 275 E co.
mo quem não fabia o que fazia, não atinava no que
julgaváo.
{{lema|ATINCAL}}. s. m. ant. O mefmo que Tincal. MADEIR. Meth.
1, 36, 2 Borás [que he o que chamão atincai] meia onça.
ART. DA ARTILH. 73 Atincal, huma quarta. CuaV. Po-
lyanth. 2, 2, 23. n. 33 O atincal he tido por virulen-
to, e fabemos que [emendado pela arte] he faudavel re-
medio para deitar as páreas.
{{lema|ATINO}}. s. m. Ato de atinar. BLUT. Vocab. Suppl.
{{lema|ATIRADO, A}}. p. p. de Atirar. Leão, Chr. de D. J.
I. 64. FEO, Tr. Quadr. 1, 98, 3. SA DE MEN. Mal.
2, 59.
{{lema|ATIRADOR, ORA}}. adj. Deftro no exercicio de atirar com
espingarda, arco, ou arma femelhante. BARRET. Encid.
5, 117 Concorrêráo varões atiradores.
{{lema|ATIRADOR}}. s. m. O que atira fettas ou qualquer outra
arma miffiva. MEND. DE VASC. Art. 96 Bons atirado-
res e fagittarios. AMARAL, Serm. 465, 9 E notem que
fo mandavà Deos levantar as mãos na oração, e não os
joelhos, porque eftes háo de eftar ambos fixos no chão,
e não hum no chão, e outro no ar, que iffo he poftu-
ra de atirador, e não de orador. BARRET. Flos Sanct.
1, 211, 1 E que pondolhe diante do peito hum rótulo,
que diffeffe que era Chriftão, em pé... o ataffem e af-
feteaffem os frecheiros e atiradores de fuas guardas.
cento
Soldado armado de efpingarda ou arma femelhante.
MEND. PINT. Peregr. sy Os noffos atiradores, que ferião
e feffenta, pondo fogo a toda a arcabuzaria &c.
PEK, Elegiad. 15, 221 Manfor Elche, Virrei de Miqui-
nés, Seifcentos tem comfi atiradores. PINT. PER Hift.
1, 18, 128 Não podendo refiftir aos atiradores arti-
lharia dos Caftelhanos &c.
{{lema|ATIRAR}}. v. a. Defpedir, arremefar, lançar longe de fi
com impeto e violencia de braço, ou força de maquina, de
ordinario com o fin de ferir alguem. Reg. alg. c. on alg.
c. a alg. ou contra alg. PER Elegiad. 2, 25 Outro
vafos de fogo ardente atira. Feo, Tr. Quadr. 1,
43,
3 Eftes trabalhos... o fazem [ao homem] inacceflivel
ás pedras, que os maos lhe atirão. CASTR. Ulyff. 6
35 A grave lança atira. TELL. Chr. 1, 3, 9. n. 7 Qual
a fetta, que o foldado do Rei da Syria embebeo no arco,
e atirou contra o exercito d'elRei de Jfrael.
Dirigi com impeto e força o golpe de algum corpo
a cu contra outro. FERNAND. GALV. Serm. 1, 73, 4 Nem
vos pareça que os Santos não fentião muito os golpes,
que o mundo lhe atirava, porque como homens havião<noinclude></noinclude>
jzbbza0o0dtm2x7pc413ujzefhzket1
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/702
106
257205
561308
2026-09-02T09:00:35Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 494 A TI de ter fentimento. F. DE MENDOÇ. Serm. I, 6, 17 Náo atirava fenão aos olhos. VIEIR. Serm. 4, 13, 5. n. 480 Os golpes, que fe atirárão á luz, forão reprehendidos por Chrifto, e forão atirados por Pedro. Defcarregar, defparar. Eipingardas, peças de arti- lharia e outras femelhantes maquinas. Gavi, Cerc. 8, 26 Porque em alevantando a manta da bombardeira pera atirar huma peça, chorião os pelouros dos inimigos fobre elles. Dos c...
561308
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>494
A TI
de ter fentimento. F. DE MENDOÇ. Serm. I, 6, 17 Náo
atirava fenão aos olhos. VIEIR. Serm. 4, 13, 5. n. 480
Os golpes, que fe atirárão á luz, forão reprehendidos
por Chrifto, e forão atirados por Pedro.
Defcarregar, defparar. Eipingardas, peças de arti-
lharia e outras femelhantes maquinas. Gavi, Cerc. 8,
26 Porque em alevantando a manta da bombardeira
pera atirar huma peça, chorião os pelouros dos inimigos
fobre elles.
Dos caftellos, embarcações, &c. em que femelhan-
tes peças fe achão affentadas. MEND. PINT. Peregt. 7 Erão
cincoenta e oito Galés rcaes e baftardas, que atiravão
cinco peças por proa.
Atirar couces. Accommetter com os pés, movendoos
violentamente para traz. Das beftas, bois, &c. BARRET.
Flos Sanct. 1, 341, 2 O cavallo arremetteo ao dragão
e atirando muitos couces, fe pôs de quatro pés fobre elle.
Neutr. Fazer tiro on arremefo com alguma coufa,
dandolbe à força de braço ou de maquina movimento vio-
lento de forma que va cabir ou dar n'outra. Reg. a alg.
a alg. c. para alg. c. com alg. c. que às vezes he a que
fe arremella. MEND. PINT. Peregr. 109 O qual fuftenta-
va com ambas as mãos hum pelouro de ferro coado, c
... fazia que lhe atirava com elle. PER. Elegiad. 15,
221 Qual mil dos que na fella arando os freos, Com
ardentes pelouros atiravão. FEO, Tr. Quadr. 1, 126,
4 Blasfemando morreo [Juliano] atirando com feu proptio
fangue para o Céo.
Outras vezes he a maquina, que fe defpara. HIST.
TRAG. MARIT. 2, 69 Mas ella não querendo fer co-
nhecida lhe atirou com huma peça grande. GAVI, Cerc.
3,9 Porque do baluarte Santiago lhe atiravão com hu-
ma bombarda chamada Agnia.
Reg. & alg. ds, feguindofelhe hum fubft. do pl.
que denota o tiro ou arremeffo. VIEIR. Scrm. 8, 200
E Saul lhe atirou ds lançadas.
Atirar ao alvo ou ao fito. Dirigir o corpo, que fe
Po, que Co
arremessa a bum lugar certo e determinado, que de ordi-
nario fe affignala com hum papel on outra confa branca,
para que melhor fe veja, e à que chamão alvo. Goes,
Chr. do Princ.. 35 Que he o fito, a que tão fem pon-
to atirão. SOTTOM, Ribeir. 5, 150. Seguirãofe logo atraz
deftes os premios dos que... melhor atiraffem ao alvo.
Met. AMARAL, Serm. 34, 18 A falvação das al-
mas, como de mais importancia, era o alvo, a que mais
atiravão os cuidados do Salvador. TELL. Chr. 1, 1, 36.
1. Efte divino amor he o alvo, a quem particularmen
te atirão as meditações dos exercicios do N. S. Padre.
Atirar á vifta a alguem. Fraf. met. Offendelo na cou-
fa, que mais préza, procurarlbe ou caufarlbe dor ou ma
gon forte. Maus. Aff. Afr. Prol. Petco aggravos de vif-
ta, que tanto á vifta me atirão.
Atirar. Dirigirfe, encaminharfe, ter por objecto ou
termo. Reg. a alg. c. ou a alg. lug. BARR. Clarim. I,
7. Os quies ouvindo o tom da agoa, que de huma pe-
nha mui alra na fonre cahia, com a neceflidade da sê-
de, atirárão a ella, que á borda do caminho eftava. FR.
TH. DE JES. Trab. 1, 11, 256 y A ifto atirão todas
aquellas divinas palavras fuas, com que dilata noffos co-
ções, e os alevanta as coufas foberanas. BRIT. Chr. -1,
28 Suas aftucias [do demonio] que não atirão nunca fe-
não à perdição eterna, em que defeja ter muitos compa-
nheiros padecedores de fua pena.
Adag. Befteiro mão aos fens atira. BLUT. Vocab.
Suppl.
Beiteiro, que mal atira, preftes tem a mentira. DELIC.
Adag. 113.
Befteiro torto atira aos pés, e dá no rofto. DELIC. A-
dag. 99.
Fallar fem cuidar, he atirar fem apontar. DeLic. Adag.
100.
Feios de villão, atirar a pedra e efconder a mão. DE-
LIC. Adag. 115.
Obra he de villão, atirar pedra e efconder a mão. Dr-
11C. Adag. 129.
Quem tem telhado de vidro, não atire pedras ao do vi-
zinho. DELIC. Adag. 163.
{{lema|ATISOURAR}}. v. a. ant. Vej. Athefourar. JER. CARDOS.
Dict.
{{lema|ATITAR}}. v. n. Volat. Embravecerfe, irarfe. Das aves. Tal-
vez ou do Greg. Aridacoruros, afpero, intratavel, ou fe-
ja voz formada por onomatopeia de hum tit, que os paf.
faros fazem quando os perfeguem e fe enfadão. FER-
NAND. FERR. Art. 1, 4 Eftes [gaviáes] atitão e fogem
do homem. 2, 9 Eu vi hum açor, que em vendo
bum Frade, fe queixava tanto que fe debatia e atita-
va.
Met. Fazer hum som femelbance ao que fazem cer-
tas aves, quando fc cmbravecem. FERR. DE VASC. Ulyffip.
2,6 Outro fora que efpirrára e fe fora ao lugar foli-
tario pera atitar como touro. FR. GASP. EE S. BERNARD.
Itin. to Outras vezes atitavão, chamando o vento, no
modo que os caçadores fazem aos falcóes.
{{lema|ATITO}}. s. m. Afobio agudo e forte de certos paffaros. BER-
NARD. RIB. Menin. 2, 39 E mui longe dalli fe foi pôr
[a rola] em hum cabeço fobre hum penedo, dando huns
atitos fóra do feu coftume. EvFROS, 5, 1 Rouxinoes de
Vialonga com feus atitos.
Met. BERNARD. RIB. Menin. 2, 47 A's quaes pa-
lavras refpondeo [a Selvagem] com hum atito tão gran-
de, que efturgio todo aquelle valle.
{{lema|ATLANTE}}. s. m. Efteio, columna, o que fuftenta fobre
fi algum grande pezo ou coufa importante. Porque Atlan-
te foi Rei da Mautitania, o qual, fegundo a Fabula,
fuftentou o Céo fobte feus hombros. Do Lat. Adás.
SA DE MEN. Mal. 1, 6 Noite e dia fuftenta vigilante
O grão pezo, novo Argos, novo Atlante. VIEIR. Serm.
11, 15, 1. n. 594 Não requeria menos monte que dous
Atlantes, o pezo de rão grande nome.
Peffoa, que pela fua fabedoria, esforço, ou outra
qualquer qualidade conferva e adianta o bem da patria,
do Rei, da Religião, &c. CEIT. Quadrag. 1, 233, 1 Em
cujes hombros [dos Apoftolos] carregou o pezo todo
da Fé, e feus artigos, como os primeiros Atlantes da
Igreja. TELL. Chr. 1, 1, 15. n. Efte foi o glotio-
fo P. S. Francifco de Xavier, novo Atlante do mundo
Oriental. VIEIR. Serm. 4, 4, 3. n. 121 Ambas tirarão
cruclmente a vida aos dous maiores Atlantes da Igreja.
Pl. Archit. uf. Eftatuas de homens, que em alguns edi-
ficios fe põe em lugar de columnas, fuftentando aos hom-
bros o fubre as cabeças os architraves, cu algum outro
{{lema|ATLANTE}}. adj. de huma term. Agigantado, femelbante
d Atlante. CARDOS. Agiol. 3, 40 Suftentando atlantes
hombros o pezo.defta efpiritual carga. M. BERN. Floreft.
grande pezo.
5, 181, A. Dizei ás rendas do morgado mais atlan-
te que fuftentem efte mundo.
{{lema|ATLÂNTICO, A}}. adj. (Mar) Huma das maiores porções
do Oceano, ao Poente da Africa, affium chamado do monte
Atlante, que lhe está imminente. Goss, Chr. do Princ.
30 Na cófta do mar Oceano Atlantico. Sous. Vid. 2,
11 Está a Villa de Mazagão fituada nas praias do Mar
Atlantico. CASTR. Ulyff. 7, 71 As velas dando ao mar
tempeftuofo, Já c'os mares Atlanticos fe atreve.
Subft. FR. GAST. DE S. BERNARD. Itin. 7 Entran-
do La rio Negro] continuamente por feis boccas no lar-
go Atlantico, onde nós agora dizemos Cabo Verde.
Ordem Atlantica. Archit. uf. A que em vez de colum-
nas confta de eftatuas de homens, a que chamão Atlantes.
{{lema|ATLAS}}. s. m. Geogr. Volume de cartas geographicas, em
que fe achão delineadas todas as Provincias, Reinos, e In-
perios do mundo. Affim diro por allusão à fabula de
Atlas ou Atlanre. Lat. Atlas. PROV. DA HIST. GEN. 2,
4, 24. p. 135. ann. 1681 O Atlas univerfal do mundo
poderá fer o arbitro defta contenda. TELL. Hift. I, 3,
6 Porém hoje os Geographos modernos, como fe póde
em ° novo Atlas ou Thearto de todo o niundo,
ver
que &c.
Anatom. A primeira vertebra, que fuftenta a cabe-
ca. BLOT. Vocab.
{{lema|ATMOSPHERA}}. s. f. Ajuntamento de exhalações e vapo-
res, que fabindo perennemente da terra fe ajuntão à roda
della até huma certa altua, e misturandofe com o ar o
fazem mais groffeiro e pezado. acc. na penult. BLUT. Vocab.
{{lema|A'TOA}}. form. adv. Marinh. A firga, a reboque, fem governo proprio, puxandofe por corda preza a outra embar-
cação. Azur. Chr. 3, 59 Mas rodavia foilhe dito que
aquella não por nenhuma via podia fazer vela, que logo
de todo fe nom alagaffe, e então a levarão à toa. CART.
DE JAP. 1, 388, 4 Aonde havia de ir a madeira á toa
nas embarcações aré chegar huma legoa e meia de Miá-
co. Luc. Vid. 5, 16 Sexra feira, efta, que vem, tere-
mos em Malaca a armada toda, rica do faco dos imi-
gos, com os feus navios d toa, contente, viêłotiofa,
triunfante.
Met. Paiv. Serm. 1, 87 Coutados dos que tra-
zeis atados os peccados com rezões appatentes, falfas e<noinclude></noinclude>
nt3zjf7s4kc6gjoqdbozsm7lz9097lv
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/703
106
257206
561311
2026-09-02T09:17:42Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: AT O vaas, que os trazeis à toa como com as cordas por on- de o carro fe governa. HEIT. PINT. Dial. 2, 1, 12 Dei- xandofe levar do mundo à toa de fuas falfas efperanças. {{lema|'ATOADA}}. s. f. antiq. Noticia alcançada por fama ou rumor. Hoje fe diz Toada. CASTANH. Hift. 1, 65 Fizerão crer que era armada de Calicut por as atoadas [Duarte Pacheco ] diffo trazia. Sous. Hift. 1, 6, 6 Afli defejando fazer relação particular daquelle valo...
561311
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>AT O
vaas, que os trazeis à toa como com as cordas por on-
de o carro fe governa. HEIT. PINT. Dial. 2, 1, 12 Dei-
xandofe levar do mundo à toa de fuas falfas efperanças.
{{lema|'ATOADA}}. s. f. antiq. Noticia alcançada por fama ou rumor. Hoje fe diz Toada. CASTANH. Hift. 1, 65 Fizerão
crer que era armada de Calicut por as atoadas
[Duarte Pacheco ] diffo trazia. Sous. Hift. 1, 6, 6 Afli
defejando fazer relação particular daquelle valor antigo,
de que temos grandes vozes e atoadas de teftemunhos
geraes mui certos.
{{lema|ATOADO, A}}. p. p. de Atoar. PINT. PER. Hift. 2, 42,
123. MARIZ, Dial. 4, 18. FREIR. Vid. 2, 37.
{{lema|ATOALHADO, A}}. adj. Que tem no tecido hum certo la-
vor, proprio entre nos das toalhas de meza. Applicafe ao
panno branco e coufas, que delle fe fazem. PREST. Aut.
85 Huma toalha atoalhada Hi jaz lavada, D'agoa as
mãos trazema chèa.
Que ufa ou fe ferve de toalha para algum minifte-
rio, M. BERN. Floreft. 4, 1, 280 Na verdade este Con-
feffor atoalhado com a limpeza de feus pés, era a lim-
peza de huma cafa.
{{lema|ATOAR}}. v. a. Marinh. Conduzir à toa, prender com cor-
das huma coufa a outra, que fe move, para affim a levar
avante. BARR. Dec. 1, 10, 4 Começou a bradar contra,
Nuno Vaz Pereira, que vinha na fua efteira, que fe
chegaffe a elle por ter navio pequeno, que o podia atoar.
Sous. COUTINH. Cerc. 1, 3 Atrombando as fuftas, que
os atoavão os bateis.] CART. DE JAF. 1, 389, 1 Fez
metter a fua gente nua pola agoa pera irem atoar a ma-
deira.
Neutr. Ruftic. uf. Perder o governo e acção natural,
ficar immovel e emperrado em algum fitio. Dos animaes.
{{lema|ATOARDAS}}. s. f. pl. ant. Toadas, indicios ou fufpeitas
nafcidas de algum rumor ou voz, que fe tem efpalhado.
CASTANH. Hift. 8, 155 Como os Portuguezes andavão
com atoardas de guerra em hum momento forão todos
armados. FERR. DE VASC. Aulegr. 4, 8 Digo ifto..
porque trago atoardas, que fe ferve Filomela de Germi-
nio Soares. ALBUQ. Comm. 2, 13 Como em Calicut ha-
via já algumas atoardas defta ida &c.
{{lema|ATOCHADO, A}}. p. p. de Atochar. CASTANH. Hift. 8,
85. BARR. Dec. 2, 4, 1. Sous. Hift. 2, 6, 9.
{{lema|ATOCHADOR}}. s. m. Cunba ou qualquer outro inftrumento
de apertar a força algum corpo em algum lugar. BENT.
PER. Thef.
{{lema|ATOCHAR}}. v. a. Metter alguma coufa à força em algum
lugar, apertala com outros corpos de modo, que não poДa
moverfe. PAIX. DE JES. CHRIST. 24, 27 Mettêtiona [a
cruzem hum buraco, que cavárão em hum penedo,
e atochdrãona com groffas cunhas. Sous. Hift. 3, 3, 24
Fez hum tecido [de tojos verdes] atochouo na cabeça,
lançalhe a toalha por cima, e affi andava em marryrio
perpetuo. MONTEIR. Art. 15, 1, 213 De dia e de noi-
te eftais lavrando o cacho na vide, apinhoado de ba-
gos, que pouco e pouco ides accrecentando, enchendo
e com o pé atochando, fem vos enfadardes, pera me
dardes vinho preciofo.
Encher perfeitamente, occupar algum lugar com al-
gum corpo ou corpos mettidos e apertados à força. BARR.
Dec. 2, 6, 4 Com a qual feria crão tantos huns fobre
outros, que atochárão à ponte fem pelejarem mais que
os dianteiros. 2, 10, 5 Ao qual [final] acudio
tão prestes a gente de ordenanças pela rua direita, por
onde os mandárão vir, que atochárão toda a rua.
Neutr. Entrar á força e ao certo em algum lugar de
maneira que o occupe perfeitamente. Ufafe em fentido me-
taphorico. PAIV. Serm. 1, 149 Os que não são bons,
tem hum coração tão apertado, que qualquer coufa de
mal ou de bem atocha logo nelles.
{{lema|ATOCHO}}. s. m. pouc. ul. O mefmo que Atochador. CHAG.
Cart. 2, 219 Os atochos de V. M. ás vezes fe patecem
com os meus.
{{lema|A TODO TIRA}}. fórm. adv. Com todas as forças puxando
ou remando. CASTANH. Hift. 7, 95 E por mais bombar-
dadas, que tirárão, os Portuguezes, remando a todo tira,
e defparando fua artilharia, the chegarão &c.
{{lema|ATOLADO, A}}. p. p. de Atolar. ARR. Dial. 10, 1. MEND.
PINT. Peregr. 23. BRIT. Mon. 1, 2. c. 8.
Met. Dizfe das peffoas, que mettidas em algum
vicio, empenho, difficuldade, &c. não podem facilmen-
te fahir de qualquer das ditas coufas. FERR. DE VASC.
Aulegr. 5, 1 Como elles eftão atolados na affeição,
he por demais tudo o que fe lhe diz. CAM. Luf. 8, 39
Em goftos e vaidades atolados, Paiv. Serm. 3, 66 Quando fe vio atolado em trabalhos até ós olhos.
{{lema|ATOLADO, A}}. adj. O mesmo que Atoleimado. BLUT. Vo
cab.
{{lema|ATOLAR}}. v. n. Metterfe ou dar em lodo ou atoleiro. CAS-
TANK. Hift. 7, 24 Hião por vaza, em que atolavão até
cintura. MEND. PINT. Peregr. 36 Sahindo por huma
vaza, aonde atolavão até à cintura. BRIT. Mon. 1, 3.
c. 8 A terra ao redor húmida, e cheia de lameiros, por
onde fe não podia caminhar fem perigo de atolar.
Met. abf. Metterfe em algum empenho ou embaraço,
de que fe não póde fabir facilmente. EUFROS. 5, 5 Mas
atofar como vós, de taes extremos não vemos lenão ex-
tremados males. GRAN. Comp. 3, 18 Pera ifto havemos
de prefuppôr que huma das coufas, que mais faz ato-
lar todolos entendimentos humanos he cuidar nas coufas
defte Sacramento. FR. TH. DE JES. Trab. 2, 36, 149
Aqui caio, aqui atolo, aqui petece a fé e a pacien-
cia.
Com pron. peff. no propt. BERN. Lim. Cart. 27
Não anda o pé por lama, em que fe atola. HisT. TRAG.
MARIT. 2, 140 E com o medo e prefteza fe mettêtão
pela vaza, atolandofe até á cinta.
- Atolar ou Atolarfe em alguma coufa. met. Entre-
garfelhe com exceffo. FERR. DE VASc. Aulegr. 2, 1 Ha
huns... que fe fuftenião da contempração, e em qual-
quer bom tofto, que lhe fazem, atolão até às orelhas.
FR. TH. DE JES. Trab. 1, 19, 451 Se por fugir de
trabalhos perco voffo amor, atolomé em outros, que me
confumem. MaCHAD. Alf. i, 68 Dize fe fabes quem
fou,
Que todo em cólera atolo.
Arolar. act. pouc. uf. Metter en atoleiro. Achafe
em fignificação metaphorica. VEIG. Laur. Ecl. 4 Onde
em fangue os imigos atolerão.
{{lema|ATOLEIMADO, A}}. adj. uf. Que tem acções e geftos de tôlo.
{{lema|ATOLEIRO}}. s. m. Lamaçal, lugar cheio de lodo ou lama
em que fe cravão os que por elle passão. FERR. DE VASc.
Ulyllip. 13 Não he tão pouco ter guia, que te avi-
fe do atoleiro, em que cahio. BARREIR. Chorogt. 234
Por fer a terra nefte tempo chêa de muiros atoleiros. ARK.
Dial. 3, 4 Seguia á tedea folta, mais que as outras, to-
do o genero de vicios, e nelles, como em hum lodo e
atoleiro, eftava fubmergida.
Met. FERR. DE VASc. Aulegr. 2, 7 E por derra.
deito eftes muito ataimados cahem em peores atoleiros-
ARR. Dial. 3, to Cahi em barrancos e atoleiros de hor-
rendas culpas. Luc. Vid. 4, 13 Mas ao Rei fahir pelo
bautifmo daquelle atoleiro, e faltar efte fó barranco, não
houvera Mouro, que fe não bautizára.
Embaraço ou difficuldade para fazer alguma coufa ou
de que fe não pode fabir facilmente. CHAG. Cart. 1, 1!
E deixe effes efpirituaes atoleiros, que impedem ir por
diante o efpirito.
{{lema|ATOMBAR}}. v. a. antiq. O mesmo que Tombar, fazer tom-
bo. Sous. Hift. 2, 2, 18 Logo no anno feguinte a man-
dou atombar [a quinta] juridicamente.
{{lema|ATOMO}}. s. m. Particula, que fe fuppõe indivizivel, e, fe-
gundo alguns, he o primeiro conftitutivo dos corpos. Do
Lat. Atomus. acc. na primeira. antiq. Athamo, Atimo.
MEND. DE VASc. Art. iz Demócrito diffe, que tudo fe
fizera de átomos. CASTR. Ulyfl. 2, 26 Solra, Rei pode-
rofo, huma tormenta, Que a feus dtomos tome o an-
tigo mundo. M. BERN. Floreft. 1, 6, 278, A A'tomo,
vocabulo grego, he o mefmo que infectil ou imparti-
vel.
Met. Qualquer coufa muito pequena e quafi indivifi-
vel ou imperceptivel. VAL. FERNAND. Report. Huma onça
tem em fi XLVII áthamos. Atbamo he tão pequeno, que
fe não póde repartir. VIEIR. Serm. 11, 2, 3. n. 92 Vin-
gafe e cabe ira em huma formiga: e bafta que a natu-
reza viva naquelles átomos, paraque nelles offendida fe
doa.
Atomos. abf. ou Aromos da luz ou do Sol. Parti-
culas ou corpafculos, que fe vêm voltear no ar fomente por
entre os raios do Sol. MEND. PINT. Peregr. 100 Quiay
Figrau, Deos dos átomos do Sol. CASTR. Ulyil. 1, 22
E os Efpiritos, que em roda the affiftião, Como ato-
mos da luz voando ardião. PER. D'AFONS. Poder. 12,
287 Efte [Sol] defcobre com fna luz os átomos e ar-
gueiros.
Met. Partes minimas de alguma confa. Tambem fe
ufa no fingular nefte mefmo fentido. Azur. Chr. 3. Pro!.
Aquelle, cuja graça per divinal refplendor inflammou os
corações de feus fantos Apoftolos da perfeita fabedoria,
e efpiritual eloquencia, mande fobre mim alguma parte<noinclude></noinclude>
a1jatbaa8okuteep7x06zzm4y17uccw
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/704
106
257207
561312
2026-09-02T09:20:06Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 496 A TO dos átomos daquella graça, que &c. FREIR. Vid. 3, 26 E he cerro que aquelles, a cuja penna não efcapárão os átomos do cafo mais occulto, ou bufcário foccorros para a hiftoria, ou penetrárão os acontecimentos com vifta mais aguda. VIEIR. Serm. 8, 408 Não affim o grande Xavier, que da gloria devida a feu Senhor, nem hum átomo quiz Para fi. Não fe apartar hum átomo da vontade de alguem. Segulla ou conformarfelhe rigorofanente....
561312
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>496
A TO
dos átomos daquella graça, que &c. FREIR. Vid. 3, 26
E he cerro que aquelles, a cuja penna não efcapárão os
átomos do cafo mais occulto, ou bufcário foccorros para
a hiftoria, ou penetrárão os acontecimentos com vifta mais
aguda. VIEIR. Serm. 8, 408 Não affim o grande Xavier,
que da gloria devida a feu Senhor, nem hum átomo quiz
Para fi.
Não fe apartar hum átomo da vontade de alguem.
Segulla ou conformarfelhe rigorofanente. CARDOS. Agiol.
2, 404 Refignada toda nas mãos da obediencia, de for-
te que já mais fe apartava hum átomo da vontade dos
Prelados.
Aromo. A parte minima ou indivifivel do tempo. A-
VELL. Report. 1, 3 Porque não fe rem delle [tempo ]
fenão hum minima parte indivifivel, a que chamão dto-
mo. M. DE FIGUEIR. Chronogr. 1, 3, Os Antigos toma-
rão por medida menor do rempo o átomo, que he a par-
te mais pequena, de que ufavão.
Em hum ou n'hum átomo. fórm. adv. uf. Muito de-
preffa.
{{lema|ATOMO, A}}. adj. Philof. Que fe não pode dividir ou fepa-
rar em partes. BLUT. Vocab.
{{lema|ATORAR}}. v. a. Cortar ou fazer o pão em toros ou em pe-
daços. BENT. PER. Thef.
{{lema|ATORÇALADO, A}}. p. p. de Atorçalar. ant. Arorcelado.
Ufafe commummente como adj. Guarnecido de torçal. Cas-
TANH. Hift. 3, 94 Hum bedem de panno azul, muito
fino, cairelado, atorçalado e franjado douro. MENOR.
DAS PROEZ. 1, 47 O Principe veftido de roupa france-
za de cetim alconado, atorcelado pelas bordas com huma
obra romana d'ouro e prata. MoR. Palm. 2, 146 Vaf-
quinha de tafetá pardo atorcelada d'ouro, e de galanre
invenção.
{{lema|ATORÇALAR}}. v. a. Guarnecer com torçal. BENT. PER.
Thef.
{{lema|ATORCELADO, A}}. p. p. ant. Vej. Atorçalado.
{{lema|ATORÇOADO, A}}. p. p. de Atorçoar. BLUT. Vocab.
{{lema|ATORÇOAR}}. v. a. Efmagar, mal pizar, machucar. De
Troço, pedaço, tranfpofto o r. BLUT. Vocab.
{{lema|ATORDOADAMENTE}}. adv. mod. Indifcretamente, defa-
cordadamente. JER. CARDOS. Diet. BENT. PER. Thef.
{{lema|ATORDOADO, A}}. p. p. de Atorduar. Ufafe commum-
mente como adj. Sufpenfo do ufo dos fentidos e movimen-
to, particularmente na cabeça por effeito de pancada. BARR.
Dec. 2, 3, 2 E deolhe por cima do capacete hum gol-
pe rão pezado, que ficou ageolhado em terra, meio ator-
doado. MENOR. LAS PROEZ. 1, 27 Ficando atordoado, c
quafi mortal. MoR. Palm, 2, 163 E foi de maneira que
atordoados [os cavallos] ambos vierão ao chão com feus
fenhores.
O mesmo que Aturdido. Das peffoas e das potencias
da alma. FERR. DE VASC. Aulegr. 2, 2 Atordoado o jui-
zo do grande pezo da maginação. GUERRELK. Rel. 4
3, 8 Vaife atordoado o que antes era terror de rodos.
D. F. MAN. Apol. 22 Atordoados de medo, c dos finos
da meia noite.
{{lema|ATORDOAMENTO}}. s. m. Acção e effeito de acordoar. Jan.
CARDOS, Dist. BARCOS. Dict. BENT. PER. Thef.
{{lema|ATORDOAR}}. v. a. Perturbar ou fufpender o ufo dos fen-
tidos a alguem, regularmente na cabeça com pancada. FERN.
Lor. Chr. de D. J. I. 2, 103 E deolhe com a outra
[máo] huma táo grande punhada, que o atordoon logo.
ANDRAD. Cerc. 10, 46, 2 D'huma e outra parre a dura
pedra voa,
Hum fere, outro amedionta, outro atordoa.
LEão, Chr. de D. J. I. 69 Tomouo pelo cabeção com
huma mão, e com a ourra lhe deo tanta punhada, que
logo o atordoou.
{{lema|ATORMENTADISSIMO, A}}. fuperl. de Atormentado.
VIEIR. Voz. 15, 5, 3. P. 121. CURV. Atal. 139.
{{lema|ATORMENTADO, A}}. p. p. de Atormentar. FR. MARC.
Vid. 1, 8. CORT. R. Naufr. 3, 32 y. BAIT. Chr. 6, 5.
Arormentado do demonio. Endemoninbado, vexado
on poffeffo do demonio. FR. MARC. Chr. 1, 1, 72 Conhe
cendo o Sanro Padre pelo Efpirito Santo que era aquel-
le leprofo atormentado do demonio. Dias, Rof. 4, 15
Conra o Beato Frei Alano, que fendo hum homem mui-
ro atormentado do demonio &c. FR. L. DOS Axa. Jard. 83
Porque fe jurava fallo logo era atormentado pelo demonio.
{{lema|ATORMENTADOR, ORA}}. adj. Que atormenta. Fr. Sim.
COELH. Chr. 1, 1, 2 Mais fe podem chamar [as gran-
dezas da terra] efpertadoras de appetitos, inventoras de
trabalhos, atormentadoras de cubiçofos... que grande-
zas. M. FERNAND. Alin. 3, 2, 3. n. 43. p. 336 Trifte-
za atormentadora d'aima. M. BERN. Floreft. 5, 4, 287,
A Só na figura de cordeiro e de pomba não coftuma ap-
parecer o demonio]... porque the he odiofa e ator-
inentadora a memoria do mefmo Chrifto figurada na do
cordeiro, e do Espirito Santo, e de Maria Santiflima,
Senhora noffa, figurados na pomba.
{{lema|ATORMENTADOR}}. s. m. O que atormenta. FR. MARC.
Vid. 3, 10 E perguntandolhe o que fazia, refpondeo,
que atormenrava a feu atormentador. HEIT. PINT. Dial.
2, 4, 20 Tantos atormentadores tem [o invejofo] quan-
tos são os que louvão, ou os a que elle ha inveja. VIEIR.
Serm. 8, 72 Antes lembrou aos feus atormentadores o
fel, de que le esquecião.
{{lema|ATORMENTAMENTO}}. s. m. antiq. Acção de atormen-
tar. VIT. CHRIST. 1, 35, 109 Onde a glofa diz
que de rres maneiras he combarida a Igreja. s. per odio,
e per palavras, e per atormentamento do corpo.
{{lema|ATORMENTAR}}. v. a. Moleftar, mortificar, affligir corpo-
ralmente. Mox. Dial. 45 As outras [dores] fó o cor-
po atormeutão. ARR, Dial. 1, 12 Varias mezinhas, com_
que confumem a fubftancia, e atormentão os corpos. COAT.
R. Naufr. 3, 34 Ouvindo eftas palavras a Giganta Da
fombrofa caverna fahe furiofa, Traz ella vem faltan-
do em rropel trifte, Silvando e abrindo as boccas gran-
des cobras, Com rumor efpantofo, e alto bramido
Pegáole nella, e váona atormentando.
Ady. Barbaraurente. VIRIK. Serm. 9. do Rof. 1,
8, 28. Bravamcute. FERNAND, Palm. 4, 26. Continua-
mente. M. BERN. Exerc. 2, 5, 5. p. 285. Cruamente.
Luc. Vid. 2, 14. Cruelmente. Ros. Hift. 2, 9, 4. Def-
buman ameute. VIEIR. Serm. 9. do Rof. 1, 8, 28. Ex-
ceffivamente. Luz, Serm. 1, 38, 4. Fóra do coftumado.
BRIT. Chr. 2, 14. Fortemente. CASTANH. Hift. 1, 80.
Gravemente. CART. DE JAP. 2, 93, 3. Horrivelmente.
Fr. G. DA SILV. Vid. 2, 24. Laftimofamente. Luc. Vid.
2, 14. Lentamcute. M. BERN. Paraif. 2, 5. Longamente.
FR. G. DA SILV. Vid. 2, 14. Mortalmente. VIEIR. Serm.
9. do Rof. 2, 5, 68. Porfiadamcate. M. FERNAND. Alm.
3, 2, 4. n. 38. p. 363. Terrivelmente. FR. A. DE S. Dox.
Vid. 32, 2. Tyranißimamente. CHAG. Efcól. 6, 407.
Atormentar. Caufar afficcão, moleftia, defgosto ou
enfado. BARR. Dec. 1, 5, 8 Coufa, que atormentava
muito a Pedralves ver os vagares, com que ifto fazião.
Teiv. Senrenç. 9 A inveja atormenta a alma em quan-
to Os proveitos e bens alhêos chora. Fa. BERNARD. DA
SiLv. Defenf. 2, 21 Hum dos maiores tormentos, que
póde padecer hum coração, e que mais atornuenta hu-
ina alma, he o dos ciumes.
Forení. Dar tratos, por ou metter a tormento o réo
para que confeffe a verdade; ou qualquer peffoa para que
defcubra o que fabe. Leão, Chr. de D. FERN. 220 E
ath atormentavão homens para lhes defcobrirem onde ti-
nhão mantimenros.
Em materia de religião, dizfe quando por efte meio
fe quer obrigar a qurro a mudar de crença. D. FR. BR.
DE BARR. Eipelh. 2, 8 Porque o voluntario foffrimento
das paixões coin benigno defejo pera aquelles, que o
atormentavão &c. FR. MARC. Chr. 1. Ao leit. P'ediáo mi-
fericordia a Deos por a falvação daquelles, que os ator-
meutavão &c. CALV. Defenf. 4, 16 Trarai de atormen-
tar o corpo, em que a tyrannia vos deo jurdicção.
Do demonio a refpeito dos poffeffos. BRIT. Chr.
1, 28 E o deo a entender o demonio, fallando no cor-
po de huma mulher, que atormentava. Dias, Rof. 4,
14 Entrou o demonio em huma moça, e atormentavaa
muito. AMARAL, Serm. 256, 2 O mór gofto do demo-
nio he atormentar aos homens, c a mór pena deixar de
os atormentar.
Atormentar, com pron. peff. Affligirfe, mortificarse.
FR. TH. DE JEG. Trab. 1, 13, 360 Por mim vos ator-
mentcis com muitas fomes e debilitações. OкIENT. Lufit.
39 Co que dcfcanção todos, me atormento. FEO, TI.
2, 114, 1O jufto he hum perperuo algoz, que de con-
rinuo fe atormenta maltratandofe.
Adag. O neceffario deleita e o defneceffario ator-
menta. DELIC. Adag. 7.
Só o neceffario deleita, e o fobejo atormenta. HERN. NUN.
Refran. 112 y.
{{lema|ATORMENTATIVO, A}}. adj. Afflictivo, que dá pena e
mortificação. CEIT. Serm. 2, 163, 4. Pelo que aindaque
pela capacidade do coração do Senhor e fua fortaleza
não crão as injurias mais atormentativas, com tudo &c.
M. FERNAND. Alm. 3, 3, 4. n. 193. p. 620 Eife pecca-
do atormentativo de fua alma.
{{lema|A'TORTO}}. fórm. ady. antiq. Sem razão, com injuftica.<noinclude></noinclude>
rvfiv4hvj5j35a1w2hmpu43lolr7c4p
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/705
106
257208
561313
2026-09-02T09:53:46Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 20 A TO COND. D. PEDR. Nobil. 4, 11 Mandou matar dous fi- Thos a torto. PIN. Chr. de D. Aff. IV. 14 Por quanto Gonçalo Rodrigues.. lhe matára feu irmão mal e a torto, que lhe deffe vingança com juftiça em campo com elle pera ambos fe matarem. A torto e direito ou a dircito. fórm. adv. Com ra- zão cu fem clla. FERNAND. GALV. Serm. 1, 92, 4 Os Grandes não me dão o que fazem pelo que he rezão c juftiça, fenão pelo que podem a torto e di...
561313
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>20
A TO
COND. D. PEDR. Nobil. 4, 11 Mandou matar dous fi-
Thos a torto. PIN. Chr. de D. Aff. IV. 14 Por quanto
Gonçalo Rodrigues.. lhe matára feu irmão mal e a
torto, que lhe deffe vingança com juftiça em campo com
elle pera ambos fe matarem.
A torto e direito ou a dircito. fórm. adv. Com ra-
zão cu fem clla. FERNAND. GALV. Serm. 1, 92, 4 Os
Grandes não me dão o que fazem pelo que he rezão c
juftiça, fenão pelo que podem a torto e direito. A. DE
VASc. Anj. 2, 4, 2. part. 5. p. 40. Querer levar a cau-
fa por contendas, por porfias, a torto e a direito &c. M.
GODINH. Kel. 18, 110 De mais deftes direitos, que a
torto e a direito arrecada o Rei Efamel das câfilas, que
pafsão, he herdeiro forçado de quantos morrem no de
ferto.
Seja bem ou mal feito. Gi Vic. Obr. 1, 51
Não fabes tu, que o refpeito Do mundo he em ga-
nhar,
E fobrillo he feu proveito, Ou a torto e di
jeito
Apanhar. FERNAND. FERR. Art. 2, 5 Largando
a torto e direito, 1
{{lema|ATOSSIGAR}}. v. a. Envenenar, empeçon bentar. Do Lat.
Toxicum. Cour. Dec. 7, 8, 15 Os forão afogando ou
atoffigando pelo caminho,
for
Met. ALV. DA CULH. Elcól. 12, 5 Atofigão toda
a honeftidade em quem o ouve.
{{lema|ATOUCADO, A}}. adj. antiq. Feito a maneira de touca ou
coberto com touca. CANCION. 20, 3 Leve alto o rabo
atado, E as comas encrefpadas, Seu topête atoucado
Com feita das cabeçadas.
ho
{{lema|ATRABALHADO, A}}. p. p. de Atrabalhar. AMARAL, Serm.
426, 1. M. BERN. Paraif: 66.
{{lema|ATRABALHAR}}. v. n. antiq. O mefmo que Trabalhar. VIT.
CHRIST. I, 39, 124 Muito nos devemos a encoftar c
atrabalhar acerca de fazer mifericordia nas necesidades
dos proximos.
{{lema|ATRABILE}}. s. f. ou
{{lema|ATRABILIS}}. s. f. Med. Cólera negra, caracter, que to-
ma a bile ou cólera. He voz compofta do Lat. Ater e Fi-
lis. MADEIR. Meth. 2, 31 des a atrabilis tem mais que a outra o fer venenofa.
{{lema|ATRABILIARIO, A}}. adj. Med. Melancolico, bypocondria-
co, en cujo temperamento domina a bills on colera negra,
on pertencente a atrabilis. CABREIR. Tr. Unic. 3 Ficão
[eftes humores] quafi nos confins dos humores atrabilia-
rios. A. FERR. Confult. 11, 422 Fazendo que por aduf-
tão vieffe a tomar a fórma, e effencia de melancoliai -
trabiliaria. CURV. Polyanth. cap. unic. 15, 60 Aonde
misturandofe o fucco pancreatico azediflimo com a có-
lera natural, ou com outros humores refultantes o hu-
mor atribiliario ou eruginofo &c.
{{lema|ATRABILIOSO, A}}. adj. Med. O mefino que Arrabiliario.
MADEIR. Meth. I Dominão mais os humores aira-
biliofos por aduftão
bons
{{lema|ATRACADO, A}}. p. p. de Arracar. CASTANH. Hift. 8, 91.
MEND. PINT. Peregr. 54. Cour. Dec. 5, 5, 6.
{{lema|ATRACAR}}. v. a. Marinh. Aferrar com hun arpéo ou outro
Semelhante inftrumento d'embarcação para a arrimar a cu-
tra on d terra. MAND. PINT. Peregr. 36 Nos lançou
dous arpeos talingados em duas cadeias de ferro muito
compridas, com que nos atracou à bordo? FREIR. Vid.
1,2 E atracando a Capitania do inimigo, a abordou.
D. FERN. DE MEN. Vid. 2, 164 Aferrou a fua Capi-
nia, fizerão o mefmo duas das fuas nãos, atracando ou-
tras dos Caftelhanos.
Com pron. peff. Arrimarfe huma embarcação a oz-
tra de modo que a toque toda em algum lado. Cour. Dec.
7, 8, 10 O Manhoz; que era muito bom cavalleiro,
atracoufe ao fuftarrão.
{{lema|A'TRAGOS}}. form. adv. Vej. Trago.
{{lema|A'TRAIÇÃO}}. form. adv. Vej. Traição.
{{lema|ATRAIÇOADAMENTE}}. adv. mod. Com traição ou perfi-
did. Liao, Chr. de DJI 2 Gil Fernandes fe quei-
xou déle, que o prendera mal, e como não devia, e
atreiçoadamente. TELL. Hift. 2, 33, 186 Maráráohoa-
traiçoadamente PAEZ, Serm. 1,513 Joab quando quer
matar atreiçoadamente a Abher vaife &c.
{{lema|ATRAIÇOADO, A}}. p. p. de Atraiçoat. FERR. DE VASC.
Ulyffip. 1 1. FR. BERNARD. DA Sv. Defenf. 2,37.
CEIT, Serm. 1, 213 2.
Ufafe como adj. Perfido, desleal, infiel, que obra
com engano e traiço. BARk. Dec. 137, 4 A qual gen-
te logo nefta chegada de Antonio de Saldanha moftrou
fer arreiçoada, e pera não fiarem della. ARR. Dial. 2,
Temo que imitem aquelle atreiçoado e maldito lavrador. CORT. R. Naufr. 13, 147 Do Condesatreiçoado
alli fe moftra A merecida morte.
{{lema|ATRAIÇOAR}}. v. a. Fazer ou armar traição, ufar de perfidia contra alguem ou alguma confa. ant. Arteiçoar. D.
HILAR. VOZ, 7, 38 Pois quebrada a mentagem pelo
peccado, não fe podia o efpirito remediar com o corpo
fem o atreiçoar pelo dito modo. Leño, Chr. de D. Fern.
228 y Dizendo, que el Rei os atraiçodra e enganára.
235 E fe affi o rião guardaffem e cumpriffem, que.
cahiffem naquelle cafo, em que cahem aquelles, que atrai
coão caftello, ou matão feu fetihor.
{{lema|ATRAMADO, A}}. adj. ant. O mefino que Tramado. BLUT. Vocab.
{{lema|A TRAMBULHOENS}}. fórm. adv. Vej. Trambulhão.
{{lema|ATRANCADO, A}}. p. p. de Atrancar. PINT. PER. Hift.
2, 10, 26 . PREST. Aut. 79 y. ARAUS. Succcff1, 7.
{{lema|ATRANCAR}}. v. a. ant. O mefmo que Trancar, e he como hoje fe diz. JER. CANDOS. Dict. BARBOS. Dict.
Fortif. Fazer certo genero de reparo on defenfa, co-
mo efacadas, &c. PINT. PER. Hift. 2, 10, 26 O Ca-
pitão...não pode fazer mais que atrancar as boccas das
ruas, humas pera as ourras con eftacadas. PER. Elegiad.
14, 194 Não ha nenhum, que os hombros não pre-
pare Ao bellico trabalho, derribando Amadas cafas, ruas
20atrancando. ARAUJ. Succeff. 2, 12 A Igreja estava chea
de gente, que atraucou a porta do Sul a do Norte ef-
rava de corpos mortos.
Com pron. poff. PINT. PER. Hift. 2, 24, 97 Efte-
vão Pereftelo... atrauconfe tambem o melhor que pôde.
F. DE MENDOÇ. Serm. 1, 188, 1 Todos nos houveramos
de fechar e atrancar contra a morte, que nunca nos en-
ostrára em cafa.
{{lema|A TRANCOS}}. fórm. adv. Com rodeios ou fubterfugios. JER.
CARDOS. Dict. BARBOS. Dict. BENT. PER. Thef.
pedaços, interruptamente, fem feguimento ou con-
nexão. TAVOR. Hift. 55 A brevidade, com que Sua A.
defpacha, não dá lugar a vos efcrever fobre eftas.cou
fas, como eu quizera: levateis em conta fazelo afli a
trancos. M. BERN. Floreft. 1, 3, 89, C Affim vamos
dormindo a trancos, o fomno defta mortal vida.
{{lema|ATRAPALHADO, A}}. adj. vulg. Pouco ou mal concertado. BLUT. Vocab. Suppl.
{{lema|ATRA'S}}. adv. Vej. Atraz.
{{lema|ATRASSALHAR}}. v. a. ant. e os feas derivados. Vej. A-
taffalhar. BARBOS. Dict. BENT. PER. Thef.
{{lema|ATRATO, A}}. adj. ponc. ul. Vestido de preto. Do Lat.
Atratus. ARR: Dial. 3, 3 Coftume era acerca dos Ju-
deos, que o réo de algum crime, fendo citado, appare:
ceffe em juizo atrato; ifto he, veftido de negro, e com
os cabellos compridos.
{{lema|ATRAVANCADO, A}}. p. p. de Atravancar. CASTANH.
20 Hift. 5, 36.
{{lema|ATRAVANCAR}}. v. a. uf. Impedir ou embaraçar com al-
gum obftáculo, que ponha qualquer lugar inaceffivel.
{{lema|ATRAVESSADIÇO, A}}. adj. pouc. uf. Contrario a razão isoa travez della. Her. P. Dial. 2, 1, 15 E pof-
toque algumas vezes lhe vieffem á memoria lembranças
do mundo, e huns penfamentos atraveladicos, forjados
1a furto da razão, todavia logo o amor de Deos os enxotava.
{{lema|ATRAVESSADO, A}}. p. p. de Atraveffar. CORT. R. Nau-
fr. 5, 56. BRIT. Chr. 3, 15. VIEIR Serm. 8 480.
.obl Andar ou ir atraveffado. Cavall. GALV. D'ANDRAD.
Art. 19 12 E não importa que ás primeiras lições en-
de [o cavallo] poucos paffos, ou que vá atraveffade
1.
Andar atraveffado com alguem. Fraf. met. Eftar
em odio ou inimizade com elle. FRE:K. Vid. 2, 174 Per
defviar alguns encontros entre elle e o Governador Mar-
tim Aftonfo de Soufa, com quem andava atravesado.
am Efpinha atraveffada. Met. Offenfa que não esquece.
L. BRAND. Medit. 4, 7, 376. p. 520. Porque o Senhor
não he como os homens, o quaes huma vez offendidos,
fempre lhe fica aquella efpinha atravesada. eme
Levar atraveffado alguem ou alguma coufa. Ftaf. mer.
evar, retirandofe de al nem ou de alguma confa, grande
cuidado no que lhe toca. Feo, Try 153, Nem du-
savido
sque o totnatemno a trazer feria pelo grande amor,
coque vião ternos efte gloriofo Santo, e o quanto nos le-
varia atravesados, quando tornou a Judéa. ESTER. Hift.
512.12, 21.011.03 No tempo de fua motre acabou de nos
moftrar a conta, em que o tinha, quando Ihe encarre-
gou o que mais levava atravesado,
na alma, na garganta ou no peito. Fraf. met. O mef
no que Levar atravelado. ALBUQ. Comm. 3, 13 Que lhe<noinclude></noinclude>
lpgb2f72kxuz7rhhv1vh2i60q46v0qe
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/706
106
257209
561315
2026-09-02T10:02:51Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 498 ATR lhe encommendava muito a guarda daquella cidade: por- que a levava atravefada na garganta, arreceando que o Hidalcão a tornaffe a commerter. CART, DE JAP, 1, 413, O que levava atraveffado n'alma era a infamia e no- doa, que fe ficava pondo ao nome Chriftao. 1, 331, 4 Levando muito atravelada no peito efta offenfa, que The fizerão os Bonzos. obl Trazer atraveflado alguem ou alguma coufa, abf. ou na garganta. Frai. met. Terlhe...
561315
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>498
ATR
lhe encommendava muito a guarda daquella cidade: por-
que a levava atravefada na garganta, arreceando que o
Hidalcão a tornaffe a commerter. CART, DE JAP, 1, 413,
O que levava atraveffado n'alma era a infamia e no-
doa, que fe ficava pondo ao nome Chriftao. 1, 331,
4 Levando muito atravelada no peito efta offenfa, que
The fizerão os Bonzos. obl
Trazer atraveflado alguem ou alguma coufa, abf.
ou na garganta. Frai. met. Terlhe má vontade ou aversão,
ou não fe efquecer com magoa. CEIT. Quadrag. 1, 172
3 Já lá [no céo] contra o homem tomava [o, demonio]
a finreira, e de la o trazia atraveffado. VIRIR. Serni.
7, 2, 1. n. 46 E a principal razão, que lhe déo, foi
que fe não defiftiffe daquella vingança, em todos os dias
de fua vida havia de trazer
cfcrúpulo.azer atravesado, na garganta efte
Atravellado. Torcido, que não olha direito, mas fim
de travez, quafi como os vefgos. Dos olhos, da vifta, &c.
LEIT. D'ANORAD. Mifc. 14, 404 Ella com huma muito
medonha acatadura, e olhar atrav:ffado, o rofto fobre o
shombro fe foi fahindo. BaIT. Elog. 9 Huns retratos
que commummente fe rem por feus [del Rei D. Pedro ]
com a vifta e olhos atraveffados bem fe deixa ver
fer, coufa de fantefia. CASTR, Ulyff. 8, 127 De efpeffa
barba, hirfuta, negra e fèa Tem to rosto té os olhos
povoado, A tefta eftreita, de cabello chêa, E dos
olhos o lume atraveffado."
Met: Perverfo, maligno. M. BERN. Floreft. 3, 4,
147, C Homens de juizo atravesado, e lingoa folta.
Atraveffado. Que tem pais de differenses rayas. Dos
animaes. M. BERN. Floreft. I, 9, 383, B. He atravef
fado (ou eterógeno, como dizem os Gregos) de cervo
e loba, ou de lobo e cerva.
{{lema|ATRAVESSADOR, ORA}}. adj. Que atraveffa. Luz, Serm.
2, 61, 1 Cravos trefpaffadores nas mãos, coroa atraves-
fadora na cabeça.
{{lema|ATRAVESSADOR}}. s. m. O que atravesa mercadorias, co-
metiveis, &c. MONTEIR. Merh. 67 Os atraveffodores, co-
mo pefte da Republica, com razão caftigão as leis. M.
FERNAND. Alm.3, 3. 2. n. 148. p. 751 E eftes darda-
narios fe chamão já, os atravefjadores, que comprão e
mettem em fi o pão, comprando grandes quantidades,
quando vale barato, pera que depois haja falta no com-
mum,
e ainda quando cfta aponta, fe deixáo eftar com
elle em fi, fem o venderem, petaque the ponhão o pre-
ço como quizerem. M. BERN. Floreft. 2, 6, 226, Os
drdanarios ou atraveladores para venderem mais caro &c.
{{lema|ATRAVESSAR}}. v. a. Por ao travez, collocar contra o direito, e fegundo à largura. LEño, Orig. 16 poe efte ver-
bo no numero dos vocabulos, que os Portuguezes rem
feus nativos, e que não tomárão de outras genres. BARB,
Dec. 1, 7, 8 Porque tambem a maré, que fubia, os
hia atravesando [os navios] a pezar dos remadores. Ac
BUQ. Comm. 1,31 Os remeiros do batel, em que Af-
fonfo d'Albuquerque hia, com a revolta di peleja jem-
baraçátãofe de maneira, que atrave farão o barel debai-
xo do cerame.
Difpôr ou conftruir de modo, questoque de hum a
extremo de largura. PIN. Chr. de D. Aff. III. 11
E affim ordenou que no canal do rio fe atravelaffem.ou-
utros navios fortes: GAVI, Cerc. 10, 322 Atravesarão
a trincheira, que digo, até o canto do noflo baluarte.
Paffar ou tomar todo o efpaço de bum 'a outro lado.
MEND. PINT. Peregr. 65 E chegando a huma ponte, que
atravesava a cava fe embaraçárão de maneira, que &c.
Sous. Hift. 1 155 Parou fobre huma viga, que atra-
veljava a fala. hasjerini rooho
Trafpaffar, pagar de parte a parte o corpo ou algum
membro delle com efpada, fetta, lança, &c. BARU. Dec.
37, 11 Por derradeiro veio ham daquelles Bramanes,
ecom huma lança o atraveffon. BRIT Mon. 1,315
Lhe atravesarão huma
remeffo. Maus. Aff. Afr. na com hum dardo de rar-
123 A lança defpedio...
E o Mouro atravefou por huma ilhargaas vad
fintas, não chores. GUERREIR. Rel. 3, 14 Differão
taes e tantas coufas, e com tantas lagrimas, que atra-
veffdrão os corações dos que os ouvião. PER. D'ASONS.
Poder. 4, 85 Efte recado izento e defabrido foi de forte
rigorofo para o nobre amante, que lhe atraveffou a al-
ma cruelmente.
Atraveffar. Metter ou fazer pafar de parte a parte
as armas ou inftrumentos penetrantes pelo corpo ou algum
dos feus membros. CAM. Lif. 3, 50 Pelos peitos a lança
GAM. Linf. 3., 501
Paar ou ir de huma a outra parte com movimen-
to progreffivo. BERNARD. RIB. Menin. 2, 46 Indo hum
dia o efcudeiro atrave fando humas terras &c. Cax. Luf.
2, 20 Cloto c'o peito corta e atravesa Com mais fu-
ror o mar do que coftuma. MARIZ, Dial. 4, 2 E por-
que lhe refponderão quão grande coufa era atravesar hum
exercito de inimigos tão fortes e victoriofos &c.
Met. Das coufas inanimadas. ORIEST. Lufit. 108
Corria hum ribeiro que atravesava o pradozinho.
TELL. Hift. 1, 7, 18 Que o rio Alpheo... fe mettia
por baixo da terra,, e atravesando todo o Mediterraneo
vinha arrebentar em Sicilia.
Neutr. Reg. abf. ou a alg. Ing. DasCOER. DA FRO-
LID. 22 E o mais que fogem he a tiro de frecha, el-
les nunca eftão quedos, fenão fempre correndo e atra-
veffando de huma parte pera outra, porque não fação-
nelles pontarias as béftas ou arcabuzes. ALBUQ. Comm.
1,9 Chegado o Capitão mór a Moçambique, porque era
já rarde pera atravefar á India, determinou &c. MEND.
..PINT. Peregr. 14 E atravesando o Piloto d'aqui de Ma-
laca ao porto de Surorilau &c.
Met. Das coufas inanimadas. DESCOER. DA FROLID.
13 A caufa dos muitos caminhos, que por efpeffos ma-
stos de huma parte, pera outras atravessão. CASTR. Ulyff.
6, 6 Reprefenta ... a gente, que marchava No ef-
trépito hum trovão, que atravesava.
Act. Fazer paffar de bima parte para outra com
movimento progreffivo. CASTR. Ulyff. 2, 51 Diffe, e a
carro veloz atravelando Sobre o undofo campo, que
cobrindo De branca efpuma vai, quando paffava A le-
ve roda, alto caminho abrindo.
Atraveffar alguma coufa á alguem, como hum ne-
ogocio, hum requerimento, &c. Met. uf. Embaraçalo, pro-
-curar que não tenba o effeito defejado.
Jub Atraveflar. Comprar de antemão por junto para de-
-pois vender mais caro. Os mantimentos ou mercadorias.
CASTANH. Hift. 2, 73 Atraveou defpois, todos os arro-
zes. BAKR. Dec. 2, 6, 7 Além difto por mais deicobrir
-a maldade de feu peito, mandou atravesar quanto ar-
roz havia na terra, com que o povo clamava por não
fe achar a vender. ESTAT. DA UNIV. 2. 30, 7. P. 45
Os regatões ou regateiras por fi ou por outrem não atra-
veffarão as mercadorias, que eftiverem na dita feira, ou
vierem pera ella.
Met. Fo, Tr. 1, 47, 3 Salvo quando a vofla
Republica efliver em eftado, que feja neceffario atra-
veffardelas vós [as honras] por atalhares a que entren
onellas os indignos. Ceir. Serm. 1, 122, 2 Bem aviado
o eftaria o marinheiro, fe fe pudeffe atravesar o vento.
bi T. do jogo das cartas. Jogar ou metter trunfo vn
carta grande para que o parceiro contrario e inmediato a
cubra ou fo poffa ganhar com outra fuperior. LOBAT. Palm.
-511 Mas gozaftes tão pouco defte, jogo, hei medo,
que não faibais atravesar hum trunfo quando för ne-
ceffurio. Feo, Tr. Quadr. 1, 63, I Sois come homem,
que ve jogo de fora, e eftá dando lições: agora hou-
vera fulano de deixar paffar, e defpois houvera de atra-
vefar, e na outra houvera de fazer hum tenro.
Atravelfar. com pron. pell. Porfe do travez, eltar
collocado contra o direito, e fegundo a largura. Luc. Vid.
12 (A efla conta fe atravessao muitos nos caminhos
por onde vão paffando os outros. Sous. Hift. 3, 4, 19.
E em meio fe arraveffavão humas ilhas com ferras tão
altas, que &c. T
ass to Difporfe ou collocarfe de modo, que toque de hum a
outro extremo de largura. Bzo, Tr. 2, 153, 3 He efte
Santo: [Braz] advogado dos males da garganra, part
cularmente daquelles, que acontecem por razão de algu-
ma efpinha ou offo, que nella fe atravesa Sous. Hift.
Met. BRIT. Chr. 4, 4 A fua falma] que pelo fer
era minha, atraveffon hum cruel golpe. Sous. Hifts,
441 E juntandofe a ella hum tormento novo de chuma
grande dör, que intenfamente lhe fatravefava ambos os
fados. TELL. Chr. 1242.n. 3 Se não que primei-
vero Deos o quiz atravesar a elle com o golpe da palavra, 26 Levou nelle [caldo] de volta huma lafca de
Atraveffar a alma ou o coração a alguem. met.
Penetralo de dor movelo a laftina on compaixão. CALV.
Atravesaifme a alma, e dizeifme, não
Defenf. 4, 15
offo, que fendo aguda de huma e outra parte fe lhe atra-
travou na via da comida.n
Atraveffarfe diante. Pôrfe diante, metterfe de per-
meio, ouftaudo e impedindo que fucchia on je continue al-<noinclude></noinclude>
iezpj10kasfhgvs81z6c972f2amw90g
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/707
106
257210
561316
2026-09-02T10:06:14Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: A TAR guma toufa. Luc. Vid. 4, 12 Como fe, eftes: fe atravef- farão armados diante, e lhe tomatão a mefma porta. A - Met. Das coufas, HEIT. PINT. Dial. I, 1, 3 A falfidade tem ifto, que como fe lhe atraveffa diante a verdade, ella por fi le desbarata. Luc. Vid. 5, 11 Mas A TAR 499 dos Efte bom Capitão com quanta gente Naquella en- sbarcação primeiro vinha. ARR Dal. 4, 12 E morrêtão muitos, como atraz fica dito. BRIT.. Chr. 1, 9 Sendo...
561316
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>A TAR
guma toufa. Luc. Vid. 4, 12 Como fe, eftes: fe atravef-
farão armados diante, e lhe tomatão a mefma porta. A
- Met. Das coufas, HEIT. PINT. Dial. I, 1, 3 A
falfidade tem ifto, que como fe lhe atraveffa diante a
verdade, ella por fi le desbarata. Luc. Vid. 5, 11 Mas
A TAR
499
dos Efte bom Capitão com quanta gente Naquella en-
sbarcação primeiro vinha. ARR Dal. 4, 12 E morrêtão
muitos, como atraz fica dito. BRIT.. Chr. 1, 9 Sendo
pelo que temos visto atraz, e veremos ao diante, tan-
to pelo contrario, que &c.
feja o que fôr, atrave fefe a mefma morte diante, que Para o lugar ou parte pofterior de alguma coufa, ou
depois que jurámos de morrer, obrigados fomos a nem
por ella tornar atraz.sole og
Atraveffarfe. abf. met. Dizfe no mefme. fentido.
FERR. DE VASC, Ulyffip. 3, 4 Que não feit quem feja
tão inteiro, que atravesandofelbe o interefle, não felhe
incline. MEMOR. DAS PROEZ. 1, 8.Se gofto particular ou
intereffe fe atraveJa, a virtude poucas vezes fica de vi-
etoria. ARR. Dial. 7, E. após ifto. he neceffario animo
esforçado e generofo, que vença as difficuldades e con-
trariedades, que fe atravesarem.
Atravelfarfe. Intrometterfe a fallar, interromper quem
eftá fallando. RESEND. Chr. 153 Eftando el Rei hum dia
em huma prárica com outros, não fallando com elle,
o Prior atrave foufe e fallou. Luc. Vid. 8, 19 Aqui po-
rém je atravejárão os Bonzos, dizendo &c. ESTAT. DA
UNIV. 2, 20, 1, p. 29 E nos diros confelhos c.ajun-
tamentos ha de [o Reitor]...nandar votar a cada hum
em fua ordem, calar aos que fe atrayefarem fóta de tem-
po, intettompendo os votos.
Dizfe da mefnia prática, com que fe interrompe
outta. SA' DE Mix. Vithalp. 3, 8. Atraveoufe afli eftou-
tra prática.
Atraveffarfe a alguem. Anticiparfe a alguem na com-
pra de alguma coufa, abarcandoa de antemão. Também fe
ufa em fentido metaphorico. Fro, Tr.12, 113, 31Vc-
jamos como lançou Deos nefta mercadoria e fe atra-
veffou ao mundo, que andava em vefpotas de a com-
Atraveffarfe a náo, &c. Matinh. Perder o rumo,
que feguia, pondofe a travez da agoa. DESCOBRODA
FROLID. 161 O bragantim fe começou de atravesar, e
ir por donde a agoa da corrente o queria levar. CORT.
R. Nauft. 7, 76 Não lhe obedece a náo, nem da por
elle [leme] E ja quafi tendida fe atravéfa. Hist. TRAG.
MARIT. 1, 8 O traquete da próa não era ainda acaba-
do de tomar, quando fe a não atravefou, cem fe atra-
vefando lhe derão tres mates tão grandes, que &c.
{{lema|A TRAVEZ}}. fórm. adv. Atravesadamente transverfalmen-
te. Git Vic. Obr. 1, 39 Quando caminhais avante,
Tanto vos tornais atraz, e a travez. A GALV. Tr. 65
Achou a fua não roubada, e a travez deitada. Leão,
Chr. de D. Fein. 221 E por não haver quem lho con-
tradixeffe, forão pelo rio de Counacacima, que são
travez da cidade tres legoas, e queimátão o atrabalde de
Palmella. i o.
Andar... de alg. c. Seguila ou fazela ao contrario
do que deve fer. FERR. DE Vasc. Aulegr. 3,2 Outros
são como os cranguejos, que andão fempre a travezodo
ufo e coftume.
Dar... a embarcação. Atravesarfe. TELL. Chr.
1, 12. n. 5 Perdeofe no mat a Turqueza [náo] deo
a travez em terra a Veneziana. vsvolle g
que está ou fica nas cojtas. Nefte fentido ajuntafe a ver-
bos de movimento. BARR. Dec. 3, 10, 9 Dom Jorge
olde Menezes, quando fe vio decepado fem: ir atiaz, nem
- adiante &c. BRIT. Chr. I, 4. E volvendo no caminho
os olhos atraz muitas vezes &c; Maus. Aff. Afr. 4, 68
Bradára em alta voz, dizendo Atraz, que por aqui te
vás perdendo.
ci Adv. temp. No tempo antecedente ou paffado. PAIT.
Serm. 3, 139 Pois todo o tempo atraz não faziáo fe-
c.não fufpirar pelo Egypto, Feo, Tr. Quadr. 2, 140 4
- Fica fendo o myfterio da Reffurreição o Sol de todos
os myfterios atraz. Sous. Hift. 1, 3, 23. Que não erão
acontecidas em toda a Chriftandade junta de cem cannos
sairaz tantas e taes maravilhas...
Se fe pofpõe aos nomes de tempo no fingulardou
no plural, tanto val como antecedente ou paffado aflim
fe diz: anno oz annos atraz, dia on dias atraz, &c. Fr.
GASP. DA CRUZ, Tr. 29,12 No. anno atraz no mež de
Setembro a terra fe abrio por muitas partes. BERN. Lim.
Ecl. 8 Deftes dias atraz quão differente. PROV. DA HIST.
GEN: 4, 6, 124. p. 77. ann. 1530 E mandci, faber o
que as ditas dizimas... rendião os annos atraz. BRIT.
Chr. 13 Houve alguns dias hum certo genero, de re-
oscolhimento aventajado dos mezes atraz. Sous. Hift. 3,
4, 19 E perguntados os marinheiros em que paragem
-vinhão na hora, que o dia atraz lhe derão/novas da
fua vinda &c. CUN. Hift. de Brag. I, 77, 336 A prin-
cipal entre outras obras de religião, que fez [Benigno]
foi reftaurar a Igreja maior de Toledo tantas vezes ref-
taurada pelos Bifpos Arrianos nos tempos atraz.
Seguefelhe algumas vezes de, ou denote coufa paf-
fada, ou aparte pofterior de alguma coufa, ou o que
ceftá e fica nas cóftas. PER. Elegiad. 3, 34 Atraz de
grandes bens, grandes mudanças Sempre ordena o mu-
davel tempo avaro. Los. Primav.i E fotão pelo val-
de abaixo atraz do gado. Chao. Obr. 11, 9, 9. Poftas
[as cifras] atraz da unidade, que le não contão, por-
que não tem valor.bin
Precedelhe outras vezes a mefma patricula de em
qualquer dos fobreditos fentidos, LOBAT. Palm.: 5, 26 O'
Principe Haliadur, quem dirá o que fentifte vendo o
4 proprio original daquella, que tão de atraz fizefte fenho-
asta de teu cotação MEND. PINT... Petegr. 7 Com hem
gtande receo, que por noffos peccados nos acontecelle
allioutro defaftic femelhante ao de atraz. Sous Vid.
6, 10 Entretanto eftava a ponto tudo o que de muito
atraz eftaya cuidado e concertado pera a procissão. TA
Fraf. Deixar... alg. lug. (telo pafado) CAM. Luf.
8, 72. Luc. Vid. 1, 13. alg. ou alg. c. (avanta-
jarfelbe caminhando) ARK. Dial. 2, 21. CALV. Defenf.
57, 2; valg. c. met. (omitila, palala om filencio)
CAM. Luf. 1, 26: alg. abf ou alg. em alg. Lo-
BAT Palm. 5, 24. CASTR. Ulyff. 5, 78. Eftarde nilg.
c.met. (acharfe atrazado nella) Cair. Scim. 2, 18
2. Ficar.abf. met. (pofporfe, eftimarfer em menos) FER-
NAND. GALV. Serm. 3, 43, 2abf. ou a alg. (fer
inferior) VEG. Laur.. Ecl. 4. BRAND. Mon. 13, 10, 16.
de alg. c. (não a confeguir ou defempenbar perfeita-
armente) FERR. DE VASC. Ulyilip. 16., FR. BERNARD. DA
SiLv. Defenf. 2, 37. em alg. c. (fer nella inferior).
TELL.Ch.2, 17. n. 4. VEIR. Serm. 8, 120. Por-
fe... algae. (defprezarfe, terfe em pouco) SADE MIR.
Vilhalp. 2, 1. Tirarfe (retroceder, recur. Das pef-
foas e cavalgaduras) Aisuq. Comm. 322. GALDAN-
DRAD. Att. 1, 12. Tornarabf; met. (defiftir ou não
continuar o que fe havia começado ou emprehendido.) BRIT.
Is Mon. 1,05 c. FERNAND. CALV. Serm. 332012.
com ou de ou em alg. c. (não levar adiante, abrir mão
della) FR. MARC. Vid. 1,9. BRIT. Cht 12. Sous.
Hift. 1, 3, 10. com a palavra. (faltar a ella, não
cumprir o ajustado ou promettido) FERR. DE VASC. Üly-
fip. 1, y. Lua Vid. 4, Iss
Paffo,...Vej. Paffo.oi
Met. Perderfe, ter mido fucceffo. SA' DE MIR. Er-
trang. 4, 58 Bem me parecia a mim que havia one-
gocio de dar a travez. na nili
Dar com a embarcação. Atraveffala. Sous.
Hift. 1, 55 Que fe eu fendo piloto de huma náo
der acinte com ella a travez &c: VIEIR Serm. 6, 6, 2.
On 130 Ou não haveis de cortar direito ou haveis de dari
a travez com o navio. com alg. Derrubalo deitalo
no chão. TEL.. Hift. 3, 6, 223. met. Deitalo a
perder. ARR. Dial. 326. Lua, Vid. Contempla 1302,
com alg. c met. Perdela, fazer que fe mal-
logre. ARR. Dial: 2, 3 Preffas inconfideradas dão a tra-
vez com grandes emprezas. Luc. Vid. 9, 16 Efta [in-
veja] foi a que em fim deo a travez com hum negoció
aqui tão bem commettido. comfigo. met. Deitarfe a
perder. Euros. 5, 5 E hei medo, que deis coin vofco a
travez.
I. em alg. c. met. Fazela ao aveffo ou ao con-
trario do que devera fer. CIT. Serm. 2833 Eo fa-
zer mais cafo, defta vida, que peta tratatz de Deos 1e
grangealo, he cahir de todo pera traz e ir em tudo.
{{lema|ATRAZ}}. adv. lug. No lugar precedente. Ufafe particular-
mente quando fe trata de alguma coufà antes dita ou ef-
Acrira. (Arrás) CoRT. R. Naufr. 8, 80 No Canto atraz
paffado (fe vos lembra) No batel viftes já quafi alaga.
Pé. Vej. Pé.
Adaga Atraz o tempo tempo vem. M. BERN. Serm.
1,76.
Não fou to pera não tornat atraz. DELIC. Adag. 160.
Quem ao diante não cata, atraz cahe, e mal barara.
FERR.<noinclude></noinclude>
hk3m3ou34fpla5figg1p5cvh6v5kk0s
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/708
106
257211
561317
2026-09-02T10:12:49Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 500 ATR -FERK DE WASC. Ulyflip. 103.00 mod o Quem adiante não lollia, atraz fica. Dezic. Adag. 162. Quem não alha ao diante, atraz fe acha. FERR. BE VASC. {{lema|ATRAZADO, A}}. p. p. de Atrazar. FR. GASP. DE S. BER- NONARD Itin 16. share a - Ufate como adj. Precedente, anterior, que foi ou gexiftia antes, que já paljon. CELT. Quadrag. 2, 26, 1 Explicámos no fermão atrazado o Evangelho no fentido od&c. Sous. Hift. 1, 1, 14 E pera alc...
561317
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>500
ATR
-FERK DE WASC. Ulyflip. 103.00 mod
o Quem adiante não lollia, atraz fica. Dezic. Adag. 162.
Quem não alha ao diante, atraz fe acha. FERR. BE VASC.
{{lema|ATRAZADO, A}}. p. p. de Atrazar. FR. GASP. DE S. BER-
NONARD Itin 16. share a
- Ufate como adj. Precedente, anterior, que foi ou
gexiftia antes, que já paljon. CELT. Quadrag. 2, 26, 1
Explicámos no fermão atrazado o Evangelho no fentido
od&c. Sous. Hift. 1, 1, 14 E pera alcançarem (a deva-
80ção] nos tempos nuiro atrazados. En. Liño, Bened. I,
11ypsz. c. 12 Que tivera em todos os tempos atrazados
corvos, que &c.
Antigo, apartado em tempo que decorreo. ha muito.
Sous. Hift. 1, 4, 8 0 [convento dos Frades, de que
A nos toca dizer agora, teve principios muito atrazados do
20tempo, em que vamos. TELL. Chr., 2011. n. 2 Co-
omo a Efcritura divina conta de Abraham, fac, e.Jacob,
20 esoutros claros lumes da atrazada antiguidade. PINT.
RIB. Luftt. 1, 11 Na creação do primeiro homem, que
vohe la mais atrazeda memoria, que nos dão as hiftorias
humanas.como luy only on
Subft. no pl. Predeceffores, antcpaffados. FR. LEÃO,
Bened. 12, 1, 1. c. 8 Prefagio...da excellencia de
cifcus verfos e cantos, em que gaftou a vida, de vence
aos atrazados.
{{lema|ATRAZADOS}}. s. m. pl. Rendas, foros, bc. que estão ven-
cillos, e je não pagardo no tempo prefixo e finalado. Biur.lou valg, c. Oamefmo que a alg. FR. T. DE JES, Trab.
- Vocab.
Quaefquer doutrinas, que fe tein eftudado, como dif-
(pofição prévia. Efpecialmenter fe denominão affim os rudi-
dimentos ou principios da Grammatica Brut. Vocab.)
{{lema|ATRAZAMENTO}}. s. muf. Acção e effeito de atrazar.
{{lema|ATRAZAR}}. v. a. Pér (ou reduzir a tempo anterior a outro.
Sous. Hift. 1, 1, 14 Ja a atrazão fa devação] aos [an-
nos] do Para Leão IV. FR. La505 Bened. 1) 1,5.c.
11 Heitor Boecio, Autor Efcocez, b anticipa e atraza
ao anno &c.)
Retardar, demorari eftorvar ou embaraçar o pregref-
(fore adiantamento. Cuir. Quadrag., 73, Que a cou-
fa quando deveras he querida, o encontrarfemio.a atra-
.az, zantes? adiant na vontade de quem a quer:
- ze(Atrazar o relogio. Impedir que fe adiante, polo em
-inovimento menos ligoirm Biore Vocabobsglave 5
chit Atrazar, com pron. peff Porfe em fitio on lugar pof-
terior doutro. Esa.Hift.,429 m20 Eftava pa
fepultura antigamente no meio do core velho, erco a
o mudança delle feratazo peda o pé do espelho dad greja.
2:02 Retroceder, tornar para traz. Vevo. Laur] Od.,
9 As ondas fe anazarão, Las correntes do Hebro to
efcuraraosas (cobini
Atrazarfe a alguem em alguma coufa. Mer. Ficar-
the fendo nella inferior. Pine RiB. Rel. 2,7TE mais
digno a refpeito dos que fe lhe atrazão na fciencia.
{{lema|ATRAZER}}. v. a. antq. O mefino que Trazer D. CATH.
INF. Reg. 2, 5 A came per fua natural inclinação,en-
puxa bhomem, e o atraz peta as confas baixas. Fr.
Si Cora. Chr. Ded. A inclinação do Principe, que
sbsbi. Atreverferiaratg Opporfelbe, refiftirlhe, principalmen-
te com irreverencia e falta de refpeito. Maus. Aff. Afr.
of 8, 125 CAST Ulyff. 9, 82. à alg. c. Oufar fa-
zuzela. Can Luf 6, 86. ORIENT. Luf. 104. com alg.
2, 32, 90 y. CEIT. Serm. 2, 19, 1. Poder obrar facil-
mente e fem incommodo a feu refpeito, como fazendolhe
os beneficio, &c. DESCOBR. DA FROLID. 176 Cada hum
pera fua cafa levava os com que fe atrevia, e davalhe
de veftir.contra alg. O mefine que a alg.. CAM. Luf
999 26. ORIENT. Luft. 375 de fazer alg. c... Ou-
far on determinarfe a fazela. PAY. Serm., 28 y l'o's
Sathanas fe atreveo de commenter a hum homein, que ti-
omba por Santos 5) pr
Os Antigos algumas vezes fupprimião a particula a
que fe lhe poc de premcia, feguindofelhe outro verbo no
olinfinito. CAM. Luf 4, 64 Onde não fe atr,veo patlar Tra-
a jahdin CORTR.-Naufr. 5, 53 Vem o que fe atreveo
com penfamento Profano defcobrir feu mal a Juno. Leão,
Chr de D. Din. 116 E Dom Afforfo de Lacerda da
imefma maneira não fe atreveo perfeverar na tenção,
que artazia de fe chainar e ter por Rei de Caftella.
leva e atraz a fi cas cinclinações dos fubditos &ca
{{lema|A TRECHOS}}. fórm. adv. pouc. uf. A pedaços, com intermifsão de. lugar ou tempo. MATT. Jerul. 6, 90 Ella vendo que o céo de alguma eftrella d trechos matizado, he
mais efcuto, Chama em fegredo huma fua fiel donzel-
sula, E hum antigo efcudeiro homem maduro. M. BERN.
Hoteft. 3, 3, 66, C Quero aqui referilo [o cafo] mais
por extenfo, copiandoo a trechos ou por fragmentos do
P. Fr. Jofeph de Madrid.
{{lema|ATREIÇOAR}}. v. a. ant. e os feus derivados. Vej. Atrai-
odcoar.
{{lema|ATRELADO, A}}. p. p. de Atrelar. Patv. Serm. 3., 1 v.
ALño, Antig. 28. CEIT. Quadrag. 1. 116, 1.
{{lema|ATRELAR}}. v. a. Atar ou prender com correa, ou tréla.
-no Met. EUFROS. 2, 3 Quero hila atrelando, clá
ao diante me metterei em converfação. ARR. Dial. 2,
18 Unio [Deos] a carne a noffa alma, pera fopeat c
batrela fua foberba. PINT. RIB. Prefer. I, 169 Efte he
aquelle grande gabo, que aquelle Romano, Principe dos
-Politicos dá ao generofo Drufo, atrelar eftes dous ex-
tremos, o poder e a concordia.
{{lema|ATREMAR}}. v. a. Atinar, dar com alguma coufa. BLUT. Vocab.
{{lema|ATREPADO, A}}. p. p. de Atrepar. MONTEIR, Att. 17,
9, 309.
{{lema|ATREPAR}}. v. n. ant. O mefmo que Trepar, e he como
hoje fe diz. MACHAD. Alf. 1, 62 y Vai que fiz, fui táo
oufado,
Que atrepei no fovereiro. MONTEIR. Art. 15,
Atrazado a alguem. Inferior, fomenos. F. LE MEN
Doç. Serm. 2, 390, 15 Ai de ti, Synagoga: desleal.
Quando antigamente adorafte acs Deofes fallos, ficaftcnz13 Nas heras, que atrepão, mulgos e flores miu-
emparelhada com os brutos: agora que defprezafte ao das, fel deixa bem ver o primior de volla arte. M. BERN.
Deos verdadeiro, ficafte atrazada aos brutos.
Medit. 5; 3 Então forcejou atrepando.
abavo Atrazado em alguma coufa. Que não tem feito pro- Com pron, peff. Cour. Dec. 5, 5, 6 Permittio
grafos nella, como nos eftudos, na virtude, bc, CEIT.
Quadrag. 2, 105, 1 Como gente atrazada em virtude,
temos &c.
Tambem fe diz do que não tem tido adiantamen-
to nos cargos, dignidades, fortuna, honias &c. ou do
que eftá pobre, não o havendo antes fido. TELL. Chr.
s2, 4, 5 n. 7 Efta hoje efter Realò Collegio [de Santo
Antão mui atrazado no temporal com dividas.
-lev Atrazado na faude. Que a perdeo e anda doente.
CARDOS, Agiol. 630 Mas como andava já achacado,
e atrasado na faude c. VictR: Cart. 1, 129 Eu fico
muito atrazado na fande, e com poucas efperanças de
a recuperar nefte clima.ro si be
Deos, que os da galé aferrafTem, e dandolhes volta.no
malto, atrepárãofe pot elles à não, onde fe baldeario.
M. BERN. Floreft. 3, 5, 197. B Huma vez para fer
Au ouvido fe atrepon a hum cepo.
{{lema|ATREVER}}. v. n. que fó fe ufa com pron. peff. Oufar,
afontarfe, determinarfe a emprehender on executar alguma
10 confa, particularmente fendo difficil on arriscada. CAM. Ecl.
.2, 27 E donde he mais o rifco, mais fe atreve. MEND.
- PINT. Peregr. 9 Nem fe atrevia a pelejat com tamanha
força. Br. Chr. 3, 6 Sem fe atrever com tudo ifto a
ever com
tomar outro titulo. 2 at 2017 Ex
- Confiarjeter efperança. Reg. em alg. ou alg. c.
DESCOBR. DA FROLID: 78 E os que em fua defenvoltu.
ra fe atrevião, fahião hum tiro de pedra pelejar. CAM.
Lu BzzSe quen com tanro esforço em Deos fe a-
-ntreve. Cour. Dec. 4, 6, 8 Atrevendofe nos Fidalgos,
que lhe efcrevião ao caminho.
Atrazado. Vencido que fe eftá ainda devendo, que não
fe pagou em tempo proprio e finalado. Das dividas, tribu-
-otos, rendas, 8cc. Prov. DA Hist. GEN. 4, 6, 267 p.
m668. ant. 1628 Fallandolhe nas dívidas atrazadas de
alJoão Vafques refpondeo &c. Brus, Chr, 2 Que
ho Duque pagafle todo o tributo atrazado, que retinha
orem fi, havia doze annos.
{{lema|ATREVIDAMENTE}}. adv. mod, Com atrevimento, oufa
adamente, CART.ODE. JAP. 2, 265, 3 Atrevidamente refpon-
à deo o Bonzo, m., CATHEC, Rom. 144 Quando os A-
poftolos atrevida e livremente prégaváo o Evangelho.
-Sous. Hift,0,2 E muito mais quando vio:.. hum
pobre eftalajadeiro asr vidamente por en prática e difput-
ta amyfterios foberanos da Fé, biv cilobol al 15
{{lema|ATREVIDO, A}}. p. p. de Atrever. Ufale commmmen-
te como adj. Oufado, refoluto, que fe determina a empre-
-bender on executar ccnfas arduas on vrricadas. Das peflons,
F. MARC. Vid. 5s Mui atrevido, he e mais temera-
sario do que fe pode dizer, o que não teme com feu jui-
zo prevenit ao ererno Juiz. Cona B Naufr. 6, 67 Sc<noinclude></noinclude>
mhbz6dze1qqjtkwalvmvmqp5kv8w7bl
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/709
106
257212
561318
2026-09-02T10:18:43Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: ATR tanto rigorofa te me moftras Por te dizer meu mal, e de atrevido, Me quizeres culpar, Amor. me força. Laño, Chr. de D. J. I. 31 Homem atrevido no mar. Met. Das coufas inanimadas. CAM. Luf. 5, 43. Sa- be, que quantas naos efta viagem, Que tu fazes, fi- azerem de atrevidas, Inimiga teráo, efta paragem, Com aventos, e tormentas defmedidas. VEG. Laur. Od. 3, 6 -Totre atrevida, Que rompendo mares Com as azas aligeiras, &c. {{lema|ATRE...
561318
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>ATR
tanto rigorofa te me moftras Por te dizer meu mal,
e de atrevido, Me quizeres culpar, Amor. me força.
Laño, Chr. de D. J. I. 31 Homem atrevido no mar.
Met. Das coufas inanimadas. CAM. Luf. 5, 43. Sa-
be, que quantas naos efta viagem, Que tu fazes, fi-
azerem de atrevidas, Inimiga teráo, efta paragem, Com
aventos, e tormentas defmedidas. VEG. Laur. Od. 3, 6
-Totre atrevida, Que rompendo mares Com as azas
aligeiras, &c.
{{lema|ATREVIMENTO}}. s. m. Arção e effeito de fe atrever. A refpeito das facções arduas é atrifcadas. Mo. Palm. 2,
56 Tendo por certo que atrevimento defneceffario não fe
julgava por estorço. CAM. Luf. 5, 42 Ouve os damnos
de mi, que apercebidos. Eftão a teu fobejo atrevimen-
to. LEIT. D'ANDRAD. Mifc. 13, 371 Nunca em amor da-
nou atrevimento.
-Petulancia, defcomedimento, infolencia. ARK. Dial.
5,5 Que de não haver juftiça na terra, e de não, fe-
rem punidos taes atrevimentos &c. CEIT. Serm. 2, 11,
4 Obras ha em Deos, onde querer mais que o feu que-
rer fora atrevimento. Sous. Hift. 1, 2, 17 Lembrado
do termo, com que hum Rei fanto, e tambem perfegui-
do fe houve nos atrevimentos de hum vaffallo.
sin Epith. Andaz. SABELL. Eneid. 1. Prol. Bizarro. G
LHEG. Templ. 3, 23. Dejaforado. Luz, Serm. 1, 2, 49.
col. 1. Defconi nedido. MEMOR. DAS PROEZ. 1, 30. Def-
marcado. Cuv. Obferv. 44, 1. Demafiado. D. HILAR.
Voz, 3, 10. Defpejado. AMARAL, Serm. 31, 8. Deftro.
MATT. Jeruf. 18, 57. Diabolico. CARDOS. Agiol. 3, 384.
Exceffivo. CASTR. Ulyff. 9, 47. Execrando. M. BERN. Flo-
reft. 5, 1, 73, C. Formidavel. M. BERN. Luz e Cal. 2,
1,170. Galbardo. GALHEG. Templ. 3, 39. Horrendo. Vi-
EIR. Serm.. 11, 12, 7. n. 532. Humano. CASTR. Ulyil.
4,3. Ignorante. CEIT. Quadrag. 1, 257, 1. Immodefto.
M. FERRAND. Alm. 3, 2, 3. n. 213. Impoffivel. CEIT.
Serm. 2, 303, 2. Infano. CASTR. Ulyff. 8, 80. Infenfa-
to. M. FERNAND. Alm. 2, 1, 38. n. 18. Louco. BARRET.
Flos Sanct. 1, 90, 2. Notavel. ESTAÇ. Antig. 74, 1.
Oufado. BARTH. GUERREI&. Jorn. t. Perigofo. M. FER-
NAND. Alm. 3, 2, 2. n. 10. p. 319. Profano. M. FER-
NAND. Alm. 2, 1, 23. n. 25. Pronto. MATT. Jeruf. 18,
57. Raro. EsrER. Hift. 2, 12, 1. n. 3. Ridiculo. M. BERN.
4, 13, 11,
FR. MARC. Vid. 2, 12 Alevanta o Senhor a todos os que
cahem, e ergue aos atribulados. MEND. PINT. Peregr. 93
Agora que com afflicção e anguftia trifte, ó miferavel e
fraca mulher, eftas mais atribulada e confufa no pouco
remedio, que &c. Sous. Hift. 1, 1, 15 Foilhe refpon-
dido, que tres [Religiofos] eftavão em cama ardendo em
febres, e mui atribulados.
De tribulação, pertencente d tribulação. Das coufas.
FR. SIM. COELH. Chr. 2, 8, 133 Nefte atribulado tem-
po. Sous. Hift. 3, 4, 23 Tinhão os bons Padres imita-
do a feu meftre Jefu na prizão e noite atribulada.
{{lema|ATRIAGA}}. s. f. antiq. O mefmo que Triaga. JER. CARDOS. Dict. Senhor em feu fanro atrio ou portal. Sous. Hift. 1, 5, 3 Deofe por obrigado a crefcer e florecer e fructificar, como arvore plantada ao longo das agoas fagradas
{{lema|ATRIBULADAMENTE}}. adv. mod. Com tribulação. RAR.
Chr. 33 E pois a Deos praz que tão atribulamente faça
minha fim. F. MARC. Exerc. 2, 14 Porque mui hu-
milde e atribuladamente clamo a vós. HIST. TRAG. MA-
RIT. 1, 60 Por verem quão atribuladamente acaba vão os
que por cada huma deftas partes fe aventuravão á terra.
{{lema|ATRIBULADISSIMO, A}}. fuperl. de Atribulado. FR. MARC.
Exctc. 45, 210 7. FR. THOM. DA VEIG. Confid: 1, 11,
112. n. 8. M. BERN. Florcit. 2, 3, 123, C
{{lema|ATRIBULADO, A}}. p. p. de Atribular. Fr. MARC. Vid.
1, 9. BRIT. Chr. 2, 13. Cunn. Hift. de Brag. 1, 19,
98.
Atrevido em alguma coufa. Que tem confiança ou
20 efperança nella. BRIT. Mon. 1, 1. tit. zo. Ophni e Phi-
nes atrevidos na grande potencia do pai &c.cise
Atrevido. Petulante, infolente, defcomedido, que fe Ufafe como adj. Que padece tribulação. Das peffoas.
atreve a fazer ou dizer alguma confa, especialmente com
sirreverencia e falta de refpeito. Das peffons. ARR. Dial.
s2, 16 Defque tem forças e vigor nos membros ; he fol-
- to, atrevido e foberbo. BRIT. Mon. 1, 2. tit. 13 Pera
caftigo de atrevidos nenhum ha, mais accommodado que
10 das armas, CASTA. Ulyff.., 33 Pois.como a hum frau-
dulento, a hum atrevido Queres dar nome e fama pre-
eminenre of
Em que ha petulancia, infolencia on defcomedimento.
FERNAND. Palm. 4, 5 Mas pois a ventuta quiz que eu
foffe teftemunha de voffas atrevidas palavras &c. Fr.
BERNARD, DA SILV. Defenf. 1, 35. Dème licença pera
lhe dizer, he a cenfura mais que fobejamente confiada, e
que paffa de atrevida. TELL. Chr. 1, 1, 38. n. 4 Náo
Roffe contentando com efgrimir. a lingoa atrevida.
Met. Applicafe ao eftilo, á frafe, &c. TELL. Chr.
1. Prol. De Jupiter contavão os Poetas antigos entre fuas
licenciofas fabulas e atervidas eloquencias, que &c.
su Adag. Homem atrevido, odre de bom vinho, e va-
fo de vidro pouco durão. HERN. NUN. Refran. 54.
Homem atrevido dura como vafo de vidro. DELIC. Adag 92.
{{lema|ATRIBULADOR}}. s. m. pouc, uf. O que atribula: BRIT.
Chr. 1, 12 Entre os filhos de Deos fe achou o cfpiri-
to de engano e falfidade, e o atribulador do pacientif-
fimo Job.
{{lema|ATRIBULAR}}. v. a. Affigir, caufar tribulação. FR. TH.
DE JES. Trab. 1, 24, 528 Mas que da parte defte Se-
conhor, que como ingratos perfeguirão e atribuldrão &c.
BRIT. Chr. 6, 23 Mediante as quaes [peregrinações]
atribulou feu corpo, e o fez fujeito ás leis do efpifito,
de modo que &c. Sous. Vid. 1, 3 Refpondeo que a
trifteza e defconfolação, que feu gefto reprefentava, era
muito menos da que interiormente atribulava fua alma.
Com pron. peff. Affigirfe, fentir ou padecer tribu-
lação. LEON. DA COST. Converf. 4 Que fe nos atribula-
mos, Logo logo a Deos bufcamos. FR. F. BRAND. Oraç.
22 Atribulavafe e compadeciafe, e parece que não ufa-
va de piedade.
Atribular. neutr. pouc. uf. Dar ou caufar tribula-
ção. NORONH. Tr. 77 Dizia Alexandre Magno, os inve-
jofos ferem de fi mefmos tormentos, porque de feu. co-
ração nace a inveja, e nelle atribula.
{{lema|ATRIBUTAR}}. v. a. Fazer tributario. BLUT. Vocab. Suppl.
Avexar. BLUT. Vocab. Suppl.
{{lema|ATRIGADO, A}}. p. p. de Atrigar. D. HILAR. Voz, 40,
224. Batt. Mon. 1, 1. c. 30.
{{lema|ATRIGAR}}. v. n. antiq. que fe ufa com pron. peff. Apref-
farfe. PIN. Chr. de D. Din. 25 Nom fabes, que diz Sa-
lamio, que nom haverá a benção no fim dos dias o que
a herdade fe atrigar primeiro que deve. D. HILAR, VOZ,
16, 93 Logo com muita razão a efpoza fe atriga as
recolher e guardar [as feridas] entre leus peitos, pois
lhe são mezinha faudavel de feu coração.
{{lema|ATRIGUEIRO}}. s. m. O que faz triaga. JER. CARDOS.
Dict. BENT. PER. Thef.
{{lema|A'TRINCA}}. fórm. adv. Marinh. BARR. Dec. 4, 1, 13
E não se atrevendo a abordala, fe puferão a trinca, e
com a artilharia a batêráo. MEND. PINT. Peregr. 61 O
qual por confelho dos Pilotos pairou d trinca, por não
perder do caminho, que rinha andado. D. G. CoUTINI.
Join. 13 Dahi a pouco [mandei ] que fe atraveffaffe a
não, e pufeffe á trinca.
{{lema|ATRINCHEIRADO, A}}. p. p. de Atrincheirar. Pes. Elegiad. 2, 18. MARIZ, Dial. 5, 1. ARAUS. Succefl.
Floret. So, 15. Sacrilego. V soberbo. Save. Difc.
{{lema|ATRINCHEIRAR}}. v. n. que fo fe ufa com proa, pef.
2, 62. Sobejo. CAN. Luf. 5, 42. Sobrado. BARRET. Flos
Sanct. 2, 259, 1. Temerario. CART. DE JAP. 1, 32, 2.
Varonil. PAIV. DE ANDRAD. Cafam. 25. Viril. CAM. Luf
8, 36.
Cobrirfe, fortificarfe on defenderfe com trincheiras. Hist.
TRAG. MARIT. 2, 129 E 20 mefmo fim je atrincheira-
rão o melhor, que o fitio e o tempo permittia.
{{lema|ATRIÓ}}. s. m. Paseo, veftibulo, todo o efpaço, que nos pa-
lacios vai defde a porta principal até d'efcada. Nos tem-
plos he o mesmo que Adro, e affim fe diz commumente.
Do Lat. Atrium. BRIT. Mon. I, 3. tit. 5 Muitos [dos
quaes] eftavio facrificando nos atrios do templo. CALV.
Homil. 2 435 Paffeava no portal e atrio de Salamão.
CASTR. Ulyff, 83 Que montão atrios, carros, e pin-
turas, Se quer a ignavia nellas gloriarfe.
Verb. Amainar o... CEIT. Serm. 2, 318, 1. Co-
brar... GUERREIR. Rel. 3, 3, 6. Dar... á alg. para
alg. c. MEND. PINT. Peregr. 64. Imprimir... em alg. AN-
DRAD. Cerc. 15, 76, 3. Pagar o... de alg. c. PINT. PER.
Hift. 1, 9, 41. Soffrer o... de alg. FERR. DE VASG.
Ulyffip. 2, 6. Ter... para alg. c. FERNAND. GALV. Serm.
1, 49, 3. Tirar o... a alg. de alg. c. MoR. Paim. 2,
134. Tomar. abf. ORDEN. DE D. MAN. 3, 85. en alg. Met. Fr. Six. COELH. Chr. 1, 8, 31 Adorai o
c. Lux, Serm. 2, 80, 3.-para alg. c. F. DE MEN-
Doç. Serm. I, I, I.<noinclude></noinclude>
ikzemq7fsiiuunjpodxq2wglmrjom4q
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/710
106
257213
561319
2026-09-02T10:32:18Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 502 ATR da Religião, e nos atrios da cafa de Deos. {{lema|ATRO, A}}. adj. Negro. Do Lat. Ater. BARRET. Eneid. 3, 15 Com as cerúleas ficas e cos ramos...De atro ci- prefte. MATI. Jeruf. 4, 3 Tremem as atras, hórridas ca- vernas. Cuxv. Polyanth. cap. unic. 1, 16, 64 Porque ef- te [leite] tomado em grande cópia, além de evacuar os humores atros e aduftos, rempera &c. AJUTA Met. Dias arros. T. dos antigos Romanos. Dias infauftos ou azia...
561319
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>502
ATR
da Religião, e nos atrios da cafa de Deos.
{{lema|ATRO, A}}. adj. Negro. Do Lat. Ater. BARRET. Eneid. 3, 15 Com as cerúleas ficas e cos ramos...De atro ci-
prefte. MATI. Jeruf. 4, 3 Tremem as atras, hórridas ca-
vernas. Cuxv. Polyanth. cap. unic. 1, 16, 64 Porque ef-
te [leite] tomado em grande cópia, além de evacuar os
humores atros e aduftos, rempera &c. AJUTA
Met. Dias arros. T. dos antigos Romanos. Dias
infauftos ou aziagos. M. BERN. Floreft. 1, 6, 283, B
Omittimos eftes, como tambem os dias feriaes... atros,
curiaes, &c.
{{lema|ATROADO, A}}. p. p. de Atroar. ALBUQ. Comm. 3, 46.
FR. TH. DE JES. Trab. 2, 44, 281 y. PINT. PER. Hift.
2, 48, 125 Y.
{{lema|ATROADOR, ORA}}. adj. Que atroa. FR. TH. DE JES.
Trab. 2, 29, 46 Sahio a verdade com a fua fem fallar,
e a malicia palreira e atroadora ficou confufa. SANT.
Ethiop. I, 1, 10 Outros muitos inftrumentos tem eftes
Cafres, a que elles chamáo muficos, de que usão, mas
eu chamolhe atroadores de ouvidos. M. BERN. Floreft. 1,
CO bramido atroador e temerofo.
10, et. Amotinador, perturbador. FR. TH. DE JES.
Trab. 2, 35, 152 Hum ladrão atroador do povo, re-
volrofo, e homicida.
{{lema|ATROAMENTO}}. s. m. pouc. uf. Acção e effeito de atroar.
Sovs. Vid. 6, 13 Foi extraordinario o eftrondo, e pa-
vor, e atroamento por toda a Villa.
{{lema|ATROAR}}. v. a. Encher de grande fom, fazer retumbar ou eftremecer com algum eftrondo, eftampido, b. BARR. Dec. 1, 7, 8 Vaporando fumo, e atroando os ares. CAM. Luf. 2, 90 Fazem os Bombatdeiros feus officios,
céo, a terra, as ondas atroando. Sovs. Hift. 1, 2, 38
E depois de cançado levouo [ao demonio ] arraftando,
e atroando o convento com berros infernaes.
Abalar com eftrondo forte. Tambem fe ufa com pron.
peff. CASTANH. Hlift. 2, 5 Os noffos [ com artilhatia]
derribarão e atroárão algumas cafas. 4,5 Paffando
hum pedaço, que a artilharia começou de jogat, atroon-
fe toda a não com a furia dos tiros ... e começa de
cufpir o breu.
Met. FEO, Tr. 1, 28, 1. Livres dos clamores e
rumultos do mundo, que não fazem fenão atroarnos pa-
ra não adverrirmos aos brados de Deos. Maus. Aff. Afr.
8, 121 O mundo atrod [Bellona. ] CHAG. Obr. 1, 14,
14 E fe fó os écos dos clamores, que nos dão as cin-
zas humanas, nos atrod as confciencias, que defculpa
poderá ter huma táo furda obftinação?
Atroar as orelhas ou os ouvidos a alguem. Atur-
dirlbos, tornarlbos como furdos por caufa de algum grande
eftrondo. Tambem fe ufa com pron. peff. em fignificação
paffiva, e fe diz tanto no fentido proprio, como no me-
taphorico. CEIT. Serm. 1, 105, 3 Nem ao fiel [he ne-
ceffario que lhe atroe Deos as orelhas com fuas verda-
des. Mus. Aff. Afr. 1, 13 Atroñofe os ouvidos com cla-
mores. TELL. Chr. 2, 6, 7. n. 8 Os coches, que hoje
quebrão as calçadas, e nos atroão as orelbas.
Atroar os cafcos. Alveit. Moleftar com pancada on
outra qualquer coufa os cafcos das beftas, caufandolhes atroa-
mentos. GALV. D'ANDRAD. Art. 1, 4 E fe lhe dèm mui
poucas [pancadas] depois de eftarem unidas as cabeças
nas craveiras, que nafce do contrario atroar os cafcos.
Atroar. neutr. pouc. uf. Fazer grande eftrondo.
GRAN. Serm. 2, 5 Aquelle, que chorava no berço,
atroava no ceo.
{{lema|ATROCE}}. adj. de huma term. pouc. uf. e poet. O mefmo que Arroz, CAM. Luf. 1, 88 Mas o animal atroce neffe
inftante Com a fronte cornigerà inclinada Bramando
duro corre &c. 3, 72 E que os molles Sophenos,
e que os atroces Cilicios &c.
{{lema|ATROCIDADE}}. s. f. Deshumanidade, ferocidade, cruelda-
de grande. Do Lat. Atrocitas. CEIT. Serm. 2, 17, 2 Se
refolveo [Judas a fe ir enforcar affombrado da atroci-
dade da tal venda. BARRET. Eneid. 2, 44 Fazendo atro-
cidades inhumanas. MARINH. Comm. 2, 16 E a mais abo-
minavel atrocidade foi entrar em huma ermida na Co-
roada &c.
{{lema|ATROCILLAR}}. v. a. O mefmo que Atorçalar. BENT. PER.
Thef.
{{lema|ATROCISSIMO, A}}. fuperl. de Atroz. CosT. R. Nauft.
10, 144. Sous. Hift. 1, 2, 30. VIEIB. Serm. 6, 10,
4. n. 303.
{{lema|A TROCO}}. fórm. adv. Vej. Troco.
{{lema|A TROPEL}}. fórm. adv. Vej. Tropel.
{{lema|ATROPELLADAMENTE}}. adv. mod. De tropel, dos em-
purrões, atropellandofe buns a outros. MARINH. Comm. 1,
14 Procurárão recolherfe á Fortaleza atropelladamente.
Met. Com defordem e confusão, muito preffa.
CHAG. Ramilh. 8, 105 E como fe ha de falvar quem
quando muito fem mais obras fe contenta fó com huma
as Mifla, que ouve, com hum rofario, que atropelladainen-
te reza. M. BERN. Floreft. 2, 3, 111, C. Rogo ao lei-
tor pio, que não vá por efte lugar de corrida e atro-
pelladamente. Exerc. 2, 6, 9. p. 519 Ufando dos
meios proporcionados, e não confufa e atropelladamente.
{{lema|ATROPELLADO, A}}. p. p. de Arropellar. Paiv. Serm.
1, 5. Sovs. Hift. 1, 3, 12. ARAUJ. Succeff. 122.
Mer. Ufafe como adj. Apreffado, precipitado,em
que ha defordem e confusão. S. ANN. Chr. 3, 46, 8yz
Encommendavalbe muitas coufas, e algumas tão atro-
pelladas e juntas, que &c.
{{lema|ATROPELLAR}}. v. a. Derrubar paffando por cima, le met-
tendo debaixo dos pés. Dos cavallos. FERNAND. Palm. 3,
59 E ferindo das 'efpóras ao cavallo, arremetterão a el-
les com renção de os atropellar. CORT. R. Naufr. 4, 48
Que o foberbo cavallo atropellando, E maltratando a
muitos, fez confufo, Notavel defarranjo. BRIT. Chr. 2,
10 Com os creados do Papa, que hião diante atropel-
lando com os cavallos a gente, e a fazerem apartar.
Met. Sous. Hift. 1, 2, 39 Em cuja confiança da
Senhora poderiamos vencer e atropellar fem medo todos
Aos perigos e trabalhos da vida: TELL. Chr. 1, 2, 38.
*n. 6 Não podia haver razões temporaes, que atropellaf-
fem o que fe devia a refpeiros humanos. PER. D'AFONS.
Poder. 6, 146 Não ha emprefa táo difficultofa, a que
pela maior parte não renda e atropelle a perfeverança.
Atropellar. Paffar precipitadamente por cima pizan-
do. Das peffoas. Sous. Lagrim. 6 y Houve pés pera pu-
xar e atropellar os membros fantos. M. THOM. Inful. 5,
79 Hão de fahir infignes Cavalleiros, Que barbaros
pendões atropellando, Sempre os de Chrifto arvoratão
guerreiros. TELL. Chr. I, 1, 14. n. 6 Ordenou á fua
gente, que pondolhe os pés nos pefcoços os pizaffem e
atropellaffem.
Alveit. Certa doença, que fobrevem aos cafcos das
beftas. BLUT. Vocab.
Atropellar o cháo on a terra. Pizala ou calcala cor-
ren lo velozmente. Dos cavallos e cavalleiros. CORT. R.
Naufr. 4, 47 Os dous primeiros juntos na carreira Li-
geiriflima moftrão fer experros, Atropellando vão com
furia immenfa A terra, ambos brandindo as tezas lan-
ças. CASTR. Ulyff. 7, 32 Cançada a egoa Gorgoris le-
vava, E n'hum ginere hifpano fe fubia, Efte o chão
tão veloz atropellava, Que parece que voava, e não
corria.
Atropellar alguma coufa. Met. Não fazer cafo del-
la, como paffandolhe por cima a todo o cufto para fe che
gar a algum fim ou fe cumprir o que fe quer. Affim fe
diz: Atropellar difficuldades, modos, be.. BRIT. Mon. 2,
6. c. 6 Confiderando comfigo o valor e grande fabedo-
ria, com que em tão pouco tempo atropelldra tanras dif-
ficuldades. Sous. Hift. 1, 5, 38 E não fe chama esfor-
çado o que carece de medo, que iffo he fer temerario,
fenão aquelle, que, atropellando e vencendo os medos, fe
arremefla animofamente aos perigos. TELL. Chr. 1, 2,
12. n. 2 A graça, quando he efficaz, não admirre em-
bargos, e atropella difficuldades., não admir
ca
Defobedecerlbe, obrar contra ella defprezandoa; affim
fe diz: Atropellar a lei, a vontade de alguem, os pre-
reitos, &c. VEIG. Laur. Od. 5, 1o Contra efta prenda ri-
Vens tu atropellando a lei, Que eu pús &c.
TELL. Hift. 3, 14, 243 E nenhum efcrúpulo fazião de
atropellar a ultima vontade do Emperador. CARDOS, A-
giol. 3, 222 Que talvez a ambição de reinar atropella
Obediencias e decoros paternaes.
Atropellar o caminho. Fraf, met. Pôrfe a elle acce-
leradamente e a toda à preffa. Maus. Aff. Afr. 4, 68
Quanto mais dentro vão, mais folro e izento
qual os caminhos atropella.
Atropellar a jurifdicção de alguem. Embaraçarlbe
o livre ufo della fem ter para iffo competente e legitima
autoridade. PINT. RIB. Rel. 1, 20 A refpeiro do Juiz
de Fóra de Pinhel atropellandolhe a jurifdicção nefte ca-
fo concedida por tantas leis, e direito expreffo &c.
Neutr. pouc. uf. Atropellar por alguma coufa. Mer.
O mefmo que Atropellar alguma coufa. Gouv. Rel. 3,
8 Pera ifto fe difpuferão com toda a brevidade, que lhe
foi poffivel, atropellando por muitos inconvenientes, que
fe the offerecião.<noinclude></noinclude>
ttn3w1g6lpe7bodsbot58nmfbr68kkq
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/711
106
257214
561320
2026-09-02T10:45:35Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: ATR Atropellar. com pron. peff. Derrubarfe paffando pre- cipitadamente buns por cima dos outros. Sous. Vid. 4, 28 E todos lhe hião tomar. a benção com tanta preffa, que huns a outros fe atropellavão.in Met. em fignif. paffiva. D. FERN. DE MEN. Hift. 1, 38, 28 Em fe empenhando o gofto dos Principes, todos os inconvenientes fe atropellão. L. Arv. Serm. 2, 1, 8. n. 24 Diz Moyfés, que os dias fe atropellão com dias. {{lema|ATROPHIA}}. s....
561320
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>ATR
Atropellar. com pron. peff. Derrubarfe paffando pre-
cipitadamente buns por cima dos outros. Sous. Vid. 4,
28 E todos lhe hião tomar. a benção com tanta preffa,
que huns a outros fe atropellavão.in
Met. em fignif. paffiva. D. FERN. DE MEN. Hift. 1,
38, 28 Em fe empenhando o gofto dos Principes, todos
os inconvenientes fe atropellão. L. Arv. Serm. 2, 1, 8.
n. 24 Diz Moyfés, que os dias fe atropellão com dias.
{{lema|ATROPHIA}}. s. f. Med. Certa enfermidade, com a qual todo o corpo, e algumas vezes algum dos feus membros, fe emmagrece por falta de nutrição. Greg. Arppia. acc. na
penult. MADEIR. Meth. 2, 4, 5 Dores, vigilias,, atro-
phias, e outros. M. BERN. Floreft. 3, 8, 486, A Se
deduzimos o titulo da doença, que os Medicos chamão
atrophia, que he definhar e confumirfe por falta de nu-
trição &c. CURV. Atal. 44 Atrophia he huma doença,
em que alguma parte do corpo ou todo elle le vai em-
magrecendo e feccando muito.
{{lema|ATROPHICO, A}}. adj. Med. Doente de atrophia. CURV.
Polyanth. 2, 10, 75. n. 13 Defta refpofta vim a enten-
der que a dita creança eftava atrophica.
{{lema|ATROZ}}. adj. de huma term. Cruel, deshumano. Fro, Tr.
1, 89, 4 Cruel he o leão, e atrozes são as ferpentes,
mas não tem comparação com a fereza de huma má mu-
lher é apaixonada. Maus. Aff. Afr. 3, 50 Devêras
A minha catadura e atroz carranca Guardar refpeito.
VIEIR. Serm. 8, 348 Exquifitos e atrozes tormentos.
Enorme, grave. Applicafe aos delictos. GUERREIR.
Rel. 5, 3, 16 Como o cafo foi atroz, foi fentenceado
que o queimaffem vivo.
{{lema|ATROZMENTE}}. adv. mod. Com atrocidade. FR. L. DOS
ANJ. Jard. 162 Atéque naquelle mefmo lugar, aonde af-
frontou o Santo Arcebispo, o matárão feus inimigos atroz
e cruelmente. VIEIR. Serm. 6, 9, 5. n. 282 Tão atroz-
mente fente Deos; tanto aborrece, derefta, e abomina
o exceffo dos que fe. atrevem a querer mais do que el-
le quiz, que pudeffem &c.
{{lema|ATTEMPERADO, A}}. p. p. de Artemperar. VIT. CHRIST.
3, 1, 3 .
{{lema|ATTEMPERANTE}}. p. a. de Attemperar. Med. Refrige-
rante, que attempera. MADEIR. Meth. 1, 10, 2 Pode
tambem comer alface, chicoria, abobora, e outros man-
timentos attemperantes até fe mitigarem as dores. Mo-
XAT. Luz, 3, 2 Nem podiamos ufar de attemperantes
antes das evacuações. CABREIR. Tr. Unic. 3 Ufando de
cordeaes attemperantes e beloarticos.
{{lema|ATTEMPERAR}}. v. a. Med. Moderar, abrandar, tempe-
rar. Do Lat. Attemperare. MADEIR. Meth. I, 44, 15
Ufarfeha do mefmo cauftico, mas attemperandoo, e di-
minuindolhe a fortaleza com mistura de qualquer outro
emplafto ou unguento. CABREIR. Tr. Unic. 2 O ar fe
deve attemperar, lançando na cama folhas de rofas.
CURV. Obferv. 4, 2 Foi neceffario fazerthe algumas fan-
grias na veia d'arca do braço direito, aflim para revel-
fir os humores, que fazião as cámaras, como para at-
temperar a acrimonia dellas.
Met. Apparelbar, accommodar a alguma coufa. Ula-
fe tambem com pron. peff: CEIT. Serm. 2, 127, 2 E
de tal forte attemperou Deos nolla falvação. que &c. M.
BERN. Luz e Cal. 2, 2, 311 A graça do Senhor fe at-
tempera e accommoda ao noffo modo.
Floreft. 2, 1,
8, B O admiravel modo de attemperar o efpirito pro-
prio aos dos proximos.
{{lema|ATTENÇÃO}}. s. f. Applicação do entendimento ao que fe
faz ou diz. Do Lar. Attentio. CATHEC. ROM. 277 As
quaes obras são, que vamos a Igreja de Deos, e em el-
la com pura e religiofa attenção do animo eftêmos ao fa-
crificio da mui fanta Miffa. BRIT. Chr. 3, 10 Lhe che-
gou huma tentação de vágloria, dizendo entre mef-
mo, que não havia igual citilo de pregar no mundo, nem
prégador, a que fe deffe tanta attenção, como a elle.
MAUS. Aff. Afr. 5, 71 Calárão todos, e n'hum mefmo
inftante Nova attenção nos olhos vão moftrando.
Epith. Acordada (bem) VIEIR. Serm. 11, 15, 6.
n. 623. Admiravel. GUERREIR. Rel. 2, 1, 12. Applica-
da. VIEIR. Serm. 10. do Rof. 17, 5, 62. Devida. OB1-..
ENT. Lufit. 84. Efpecial. VIEIR. Cart. 2, 97. Eftra-
nha. GUERREIR. Rel. 2, 1, 12. Extatica. VIEIR. Serm.
II, 10, 5. n. 425. Extraordinaria. Fao, Tr. Quadr. 2,
7, 1. Fervente. F. G. DA SILV. Vid. 7, 15. Firme. Vi-
XIR. Serm. 10. do Rof. 17, 5, 62. Fixa. MONTEIR. Art.
17, 8, 258 y. Generica. M. BERN. Luz e Cal. 1, 8,
165. Grandiffima. GRAN. Comp. 3, 3. Maravilhosa. AMA-
RAL, Serm. 350, 1. Particular. VIEIR. Serm. 9. do Rof.
11, 3, 398. Profunda. M. FERNAND. Alm. 2, 1, 24.
n. 24. Prontiffima, CALV. Homil. 1, 3. Pura. CATHEC.
ROM. 277 . Religiofa. CATHEG. ROM. 277 . Saborofa.
ARR. Dial. 10, 21. Summa. ORIENT. Lufit. 84 y. Va-
garofa. M. BERN. Noviff. 3, 1. Verdadeira. D. Hi-
LAR. VOZ, 16, 102 y. Vigilante. VIEIR. Serm. 11, 10,
5. n. 427. Virtual. Luz, Vid. Contempl. 1,949. Vi-
va. MONTEIR. Art. 17, 8, 258 y. Univerfal. M. BERN.
Luz e Cal. 1, 8, 165.
Verb. Attrahir a... de alg. M. BERN. Luz e Cal.
2, 4, 377. Captar... HisT. TRAG. MARIT. 2, 328.
Conciliar... M. FERNAND. Alin. 2, 1, 6. n. 31. Dar
... à alg. ou à alg. c. D. HILAR. Voz, 16, 102 .
BRIT. Chr. 3, 10. Dever... alg. ou á alg. c. Vi-
EIR. Serm. 12, 4, 2. n. 103. Divertir a... à alg, com
alg. c. FREIR. Vid. 2, 111. alg. da... de alg. c.
BRIT. Chr. 6, 23. Efpertar.. M. FERNAND. Alm. 3,
2, 62. Grangear...de alg. BARTH. GUERREIR. Cor.
4. Argum. 390. Moftrar... Maus. Aff. Afr. 5, 71.
Perder....de alg. c. VIEIR. Serm. 12, 1, 3. n. 8. Rou-
bar ad alg. S. ANN. Chr. 3, 37, 839. Ter... a
alg. c. (eftimala ) M. FERNAND. Alm. 3, 3, 2. n. 85.
.P. 744. (darlba) Fa. A. DE S. DOM. Vid. 11, 2. Ti-
rar a... que fe tem a alg. c. FR. A. DE S. DOM. 11, 2.
oup Attenção. uf. Corsezia, civilidade, demonftração de
refpeito on obfequio.
{{lema|ATTENCIOSO, A}}. adj. Urbano, civil, cortez. BLUT. Vocab.
{{lema|ATTENDER}}. v. a. Eftar com cuidado e applicação ao que
fe ve, ouve, faz ou diz. GUERREIR. Rel. 2, 1, 6 Éf-
tão neste Seminario, e criãofe nelle paflante de cem ef-
tudantes, que não attendem mais que ao cftudo da vir-
tude e das letras. CASTR. Ulyff. 2, 90 Sem ao fado at-
tender, que me chamava. BARRET. Eneid. 3, 115 Quem
tem por forte o remo, ao remo attende.
Ter confideração a alguma coufa, olhar
por ella
cuidar nella. PROV. DA HIST. GEN. 4, 6, 272. p. 645.
ann. 1642 Porém a fé... he devida a todos, e não
attende, nem á diverfidade de peffoas, nem &c. PINT.
Ris. Ufurp. 48 O tyranno não attende ao bem público,
fenão por feu refpeito e utilidade. BARRET. Encid. 4,
20 Já não attende com tão grande effeito A's altas tor-
res, que hia levantando.
Antiq. Efperar. COND. D. PEDR. Nobil. 7, 37. E
paroufe nos caminhos dos váos todos, porque nom fabia
por qual váo queria paffar, nem per qual caminho vi-
nha, e attendcoo hi dous dias. FERN. LOP. Chr. de D.
J. I., 55 E mandou lá carregar das coufas, que lhe
comprião, e elle attendeo alli até que todo foffe feito.
CHR. DO CONDEST. 51 Ferindo de facha tantos e tacs
golpes, que erão afperos de attender áquelles, que os
foffrião.
{{lema|ATTENTADAMENTE}}. adv. mod. Com tento, com pru-
dencia e circunfpecção. BARR. Dec. 2, 4, 1 E com indo
no terreiro, que eftava ante as cafas, davão e recebião,
retraendofe attentadamente pera ellas. MENOR. DAS PROEZ.
1, 6 Provèo tudo mui attentadamente. BRIT. Mon. z,
5. c. 30 Como averigua Morales mui attentadamente.
{{lema|ATTENTADISSIMO, A}}. fuperl. de Attentado. Prov.
DA HIST. GEN. 2, 4, 24. p. 125. ann. 1681.
{{lema|ATTENTADO, A}}. p. p. de Attentar. Ordinariamente fe
ufa como adj. e às vezes fe lhe determina o fentido pe-
los adv. Bem, mal ou muito. Prudente, difcreto, mo-
derado. Sous. CoUTINK. Cerc. 2, 17 Como foffe [o Ca-
pitão] muito prevenido e attentado &c. DIAS, Paix. 28
Porque não houveffe algum mal attentado, que diileffe
que &c. BRIT. Mon. 1,3 c. 16 Foi o mais provido
e mais bem attentado capitão de feu tempo.
Feito com tento, prudencia e difcrição. H:ST. TRAG.
MARIT. 1, 392 Coufa por certo mal feita, e bem mal
attentada e péor olhada. Leño, Chr. de D. Din. 122
O Infante tomou a parte de Vafco Paez, e fallou por
elle palavras mal attentadas. BRIT. Chr. 2, 23 Mudou a
furia de pelejar em outro eftilo mais attentado.
Forenf. Que fe faz contra a ordem e forma, que de-
termina o direito. ORDEN. DE D. MAN. 3, 73 Em rodo
cafo, em que pelos juizes da alçada för achado que foi
bem appellado, fempre revogatáo rudo o que foi feito
e attentado depois que &c. CoNST. EXTRAV. DE LISE.
10, 26 Lho havemos por nullo, e de nenhum effeito
tudo, que contra efta conftituição föt attentado.
{{lema|ATTENTADO}}. s. m. Procedimento illegal contra a ordem
e forma, que determina o dircito. Tambem fe chama af-
fim por extensão qualquer delicto ou exceffo grande. Sous.
Vid.<noinclude></noinclude>
jyvg1ffgcw72qjx11zxqi72katkmu24
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/712
106
257215
561321
2026-09-02T10:47:21Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 504 ATT Vid. 3, 4 Acudiá olhe cada dia, e em cada Igreja novas reclamações e attentado do Cabido. PROV. DA HIST. GEN. 2, 4, 24. p. 145. ann. 1681 Com que fe prova, que os actos poffefforios de Soliz forão hum attentado, que {{lema|ATTENTAMENTE}}. adv, mod. Coni attenção. ANDRAD. Cerc. 6, 28, Ouvido nifto o Soufa attentamente E n'jutras coufas deita calidade &c. {{lema|ATTENTAMENTO}}. s. m. antiq. e pouc. uf. O mesmo que Artenção. P...
561321
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>504
ATT
Vid. 3, 4 Acudiá olhe cada dia, e em cada Igreja novas
reclamações e attentado do Cabido. PROV. DA HIST. GEN.
2, 4, 24. p. 145. ann. 1681 Com que fe prova, que
os actos poffefforios de Soliz forão hum attentado, que
{{lema|ATTENTAMENTE}}. adv, mod. Coni attenção. ANDRAD.
Cerc. 6, 28, Ouvido nifto o Soufa attentamente
E n'jutras coufas deita calidade &c.
{{lema|ATTENTAMENTO}}. s. m. antiq. e pouc. uf. O mesmo que
Artenção. Prov. DA HIST. GEN. 3, 6, 42. p. 548. ann.
1429 Deve e he tenida de dorar. fua filha, maior-
mente onde e quando proveja, em grande attentamento
de fna linhagem.
{{lema|ATTENTAR}}. v. a. Intentar, emprebender. Do Lat. Tenta-
re. PROV. DA HIST. GEN. 1, 3, 29. p. 464. ann. 1481
E fe algum prefumir de o attentar, faiba que &c. CAM.
Lut, 2, 45 Os vollos mores, coufas attentando, No-
vos mundos ao mundo irão mostrando. Coss r. EXTRAV.
TE LISB. 6, 11E fe alguem prefumit attentar ifto,
faiba que incorrerá na indignação de Deos todo poderofo.
Confiderar, ponderar. HEIT. PINT. Dial. 1, 5
E fe attentaffemos, que a alma he a imagem de Deos,
não trariamos nella debuxada a imagem do mundo. ARR.
Dial., 17 Quem bem attentar os milagres e doutri-
nas do noffo Redemptor. Veio. Laur. Ecl. 2 Eu, que
efton attentando eftes fegredos.
Neurr. abl. Reparar, ter confideração, haver ref-
peito, dar attenção. SA DE MIR. Vilhalp. 2, 7 Mas el
la não attentava, nem via, nem olivia, que táo occu-
pala vinha do efpirito. CAP. Luf. 10, 101 Mas attenta
ja cá d'eftoutra banda De Roçalgate, e praias fempie
avaras, Começa o reino Ormuz. FR. GASP. DA CRUZ,
Tr. 19, 4 Os Portuguezes ou não attentavão, ou não
tiverão conta com os que vinhão.
Olbar por ou ter cuidado em alg, c. Reg. à alg. c.
Hair PINT. Dial, 1, 2, 5 E pois qne elles a adora-
vão [a eftatua] não attentando d bacia, donde ella fora
feita. FERNAND. GALV. Serm. 1, 104, 3 Nos ferviços,
que lhe fazemos, "fobre tudo attenta Deos á boa vonta-
de do que obra. Cus. Hift. de Brag. 1, 62, 265 Erão
eftes [Capitáes] pela maior parte eftrangeiros, tratavão
fó de fe enriquecer a fi, fem attentarein à utilidade dos
povos. en alg. ou en alg. c. BARR. Dec. 3, 3, 8
E afli affombrar a Melique Az, vendo que começavão
já de attentar nelle, que recolhco fuis fuftas, LEIT.
D'ANDRAD. Mifc. 2, 55 Dando caufa a mil dúvidas, e
e não haver quem uiffo attente. Sous. Vid. 1, 27 E
dizendolhe os feus, que attentavio niffo, que &c.
para alg. c. Her. PINT. Dial. I, 2, 2 Nem attentão pera
algumas venialiadades feitas a furto da razão. FERNAND.
GALV. Serm. 3, 19, 3 Quanto mais hum homem at-
tenta pera o que fazem os outros, tanto menos attenta
para o que deve fizer. Feo, Tr. 1, 122, 1 A eftes,
que tambem attentão pera o mundo. por alg. c. Ter
conta on confideração com ella on reparar nella. FEAR. DE
Vas. Ulyilip. 4, 2 A vizinhança por tudo attenta.
Sous. Vid. 2, 7 Póde dizer ifto da minha parte ao
Cabido, que attento por fua honra. Fa. Leño, Bened.
I, I, 2. c. 7. Prelados remiffos, que não attentão pela
obfervancia regular.
Attentar por fi. Olbar pela propria peffoa ou pelo
que lhe pertence. Feo, Tr. 2, 30, 1 Como ninguem at-
tenta por fi, tudo anda defimanchado.
Attentar por fua cabeça. Cuidar em confervala ou
em que lha não mandem cortar. TELL. Hift. 4, 14, 336
Mandou [o Emperandor] em continente hum recado a Abu-
na
que fe logo não levantafle a excommunhão, atten-
taffe por fua cabeça (he ifto frafe dos Abexins, e he co-
mo dizer, que tha mandaria cortar. )
Attentar. neutr. ant. Tentar ou fondar o animo de
alguem. Reg. a alg. Azua. Chr. 3, 33 Os Mouros fen-
rirão, que não tinhão bom recado na Rainha, e prova-
rão de attentar ao Infante Dom Duarte pera ver le com
fuas grandes promeffas o poderião inclinar à fua devação.
Attentar em alguem. ant. Commetter attentado ou
exceffo grande contra alguem. BARR. Dec. 3, 10, 7 Di-
zendo que não era coula jufta leixar fuas cafas, mulhe-
res, e filhas pera os Lafcaris da armada attentarem nel-
las, como gente ociofa.
Attentar, act. antiq. O mefmo que Tentar, armar
tentação. SA DE MIR. Eftrang. 2, 50 Que me anda o
diabo attentaudo pera fazer huma doudice. CATHEC. ROM.
36 E outra vez (diz o Apoftolo) tornai ao ufo do
matrimonio, peraque Satanás vos não attente por caufa
de voffa incontinencia.
Forenf. Proceder incurialmente, encontra as formali-
dades de direito. ORDEN. DE D. MAN. 3, 73 Tanto que
a appellação he interpofta logo a jurifdicção do Juiz
... he fufpenfa, e não poderá jamais innovar coufa al-
guma, nem attentar até que &c. M
Adag. Quando a creatura denta, morte attenta.
DELIC. Adag. 125.
{{lema|ATTENTISSIMAMENTE}}. adv. fuperl. de Attentamente.
CART: DE JAP. 1, 261, 1. M
{{lema|ATTENTISSIMO, A}}. fuperl. de Attento. ARR. Dial. 10,
28. HIST. TRAG. MARIT. 2, 338. M. BERN. Pão Myf
tic. 8.
{{lema|ATTENTO, A}}. adj. Qne está com attenção, que tem o en-
atendimento ou os fentidos applicados à alguma coufa. CAM.
Luf. 5, 85 E vès aqui, fe attento ouvifte, Te contci
todo quanto me pedifte. Coat. R. Nauft. 1, 7 At-
tento os olhos (vê, os olhos digo, Em que amor toma
força, e fogo accende. Luc. Vid. 1, 14 Caftigou al-
guns, ou por não estarem attentos, ou por não appren-
derem com diligencia.
Applicado, que dá attenção. Applicafe particulat-
.mente aos fentidos, e metaphoricamente as coufas, ina-
nimadas. FaRx. Poem. Ecl. 2 Em quanto tu cantavas,
tudo attento Calava; o campo e o mar. Can. Luf. 1,
68 Porém difto, que o Mouro aqui notou, E de tu-
do, que vio com olho attento &c: ORIENT. Lufit. 55
Agora ouvido attento Nenhum de vós me negue.
Confiderado, ponderado a que fe tem refpeito ou at-
tenção. CONST. DE Min. 29, I As quaes [caitas de ex-
communhão] fe não devem paffar por caufas leves, fe-
não por taes coufas, que attentas todas as circunftancias',
feu animo fe convença do que as deve paflar. LEÃO,
*Defenpe. 87 Porque confta, attentas muitas victorias,
que efte Portuguez houve em diverfos annos, que mor-
reo de grande idade. Chr. de D. Aff. IV. 153 Po-
lo que attenta tanta razão, e as leves caufas por que
moveis... quiz eu mefmas em peffoa virvos
lembrar quem fois.poros
Attento, abf. on attento que. Ufafe como adv. e
tanto val, como: em attenção ou em confideração. BRIT.
Mon. 133. c. 5 Sentenceou par Hircano, attento fer
mais velho. Sous. Hift. 3; 6, 3 E attento que as virtu-
des dos filhos são gloria, e honra do pai, damonos &c.
FR. Leão, Bened. 2, 2, 6. c. 2 Houve fupprimento
ade Sua Santidade, paraque a fobredita Religiofa regeffe
o mofteiro attento que era a que menos parentefco ti-
nha com os Padroeiros.
{{lema|ATTENTO}}. s. m. antiq. e pouc. uf. Tento, attenção, con-
fideração. FR. G. DA SILV. Vid. 1, 29 Alevantou fua al-
ma e efpirito fobre fi inefmo ás coufás de cima, rogan-
do a Deos com muito attento e devação &co
{{lema|ATTENUAÇÃO}}. s. f. Acção e effeito de attenuar. COMM,
DE RUI FREIR. I Eftando a Monarchia de Portugal na
myfteriofa attenuação da profápia de feus Reis, &c. Vi-
EIR. Cart. I, 80 As novas de Lisboa são laftimolas, e
mais que todas as que rocão ao noffo Marquez, e atte-
nação de fua cafa. M. BERN. Exerc. 2, 4, 7. p. 118
Seus nervos [eftarão] defatados pela attenuação das for-
cas, e diffipação dos efpititos.
{{lema|ATTENUANTE}}. p. a. de Attenuar. Med. Que attenuas
MADEIR. Meth. 1, 23, 4 Ou ao cozer alexipharmacos
fe miftorem medicinas attenuantes. MORAT. Luz, 1, 6
Ou póde fer [o mautimento] quente ou frio ... appc-
riente ou attenuante. A. FERK. Luz, 3, 142 Remedea-
fe com mantimentos que tenhão quentura moderada,
e virtude attenuante.
{{lema|ATTENUAR}}. v. a. Enfraquecer, adelgaçar. Do Lat. Atte-
mare. CARDOS. Agiol. 2, 157 Attenuando feus corpos
com vigilias e jejuns. A. FERR. Pratic. 37 Attenuando e
aquentando o humor, desfaz e revolve grande pefte del-
le. MORAT. Pratic. 3, 1, 6 A noz nofcada.... attenua
o baço, confortando.
Met. Diminuir. FR. LEO, Bened. 2, 2, 5. Pre-
lud. Até a decima fexta geração, na qual a defcen-
dencia fe attenuaria. VIEIR. Serm. 7, 2, 4. n. 56 Os
que mais attenaão o peccado venial, dizem que não he
rigorófamente offenfa, fenão defagrado fómente de Deos.
CARV. Chorogr. 1, 5, 3. P. 331 O tempo, que ainda
da virtude gttenad a memoria.
{{lema|ATTESTAÇÃO}}. s. f. Acção de tomar pur teftemunho algu-
ma coufa. M. FERNAND. Alm, 3, 2, 1. n. 2. p. 205 Tam-
bem fe chama [o juramento].
atteftação de coufa fa-
grada.
Depoimento de testemunho ou pessoa, que teftica, on<noinclude></noinclude>
p62zgkotisnvaqicu974orypp7zpod2
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/713
106
257216
561322
2026-09-02T10:55:00Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: ATT affirma alguma coufa, principalmente por efcrito. BLUT. Vocab. Suppl. {{lema|ATTESTANTE}}. p. a. de Atteftar. Que attefta. MADEIR. Meth. 1, 46 E todas as mais circunftancias atteftantes de cólera. {{lema|ATTESTAR}}. v. a. Teftemunhar, certificar, affirmar, efpe- cialmente por efcrito. Do Lat. Atteftari. BLUT. Vocab. Suppl. {{lema|ATTICO, A}}. adj. Atbenienfe, de Athenas. Do Lar. Atti- cus. Applicafe ao eftilo e a algumas obras...
561322
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>ATT
affirma alguma coufa, principalmente por efcrito. BLUT.
Vocab. Suppl.
{{lema|ATTESTANTE}}. p. a. de Atteftar. Que attefta. MADEIR.
Meth. 1, 46 E todas as mais circunftancias atteftantes
de cólera.
{{lema|ATTESTAR}}. v. a. Teftemunhar, certificar, affirmar, efpe-
cialmente por efcrito. Do Lat. Atteftari. BLUT. Vocab.
Suppl.
{{lema|ATTICO, A}}. adj. Atbenienfe, de Athenas. Do Lar. Atti-
cus. Applicafe ao eftilo e a algumas obras de architectu-
ra, &c. acc. na primeira. ExeQ. de Filipp. I. 3 Archi-
tectado com columnas átticas poftas por angulos. TELL.
Chr. 2, 5, 28. n. 8 Derão materia e fama aquellas táo
celebradas noites Atticas e dias Saturnaes.
{{lema|ATTICURGO, A}}. adj. Archit. Columnas atticurgas. As que tem quatro faces ou lados em diftancias ou intervallos iguaes. BLUT. Vocab.
{{lema|ATTINGIR}}. v. a. pouc. uf. Perceber. Do Lat. Attingere.
M. BERN. Paraif. 1, 1 Mas o cfpirito attingia as per-
feições do amado.
{{lema|ATTONITO, A}}. adj. Efpantado, confufo, pafmado por
effeito de algum objecto ou fucceffo raro. Do Lat. Attoni-
tus. Reg. abf. ou de. Conr. R. Naufr. 1, 9 y Fica paf-
mada, attonita, e vencida. GAVI Cerc. 17, 77 De
que os inimigos ficarão attonitos e palmados. BRIT. Chr.
4, 28 Que attonito do que via, não fabia que dizer
io mais.
{{lema|ATTRACÇÃO}}. s. f. Acção ou virtude de attrahir. MADEIR.
Meth. 1, 13, 2 E moderando as dores, que são caufa
da attracção, &c. Apolog. 8, 56 E affi fuccefliva-
mente fe faz attracção das partes remotas. M. FERNAND.
Alm. 2, 1, 17. n. 4 A força da luz, que os Philo-
fophos reconhecem por efficaciffima, attribuem alguns
a attracção, com que a tenra planra, que nafceo entre
huma gruta efcura, vem fahindo pera ver o Sol. TA
Met. M. BERN. Paraif. 23 Quando fentires dentro
em ti mefma alguma influencia ou attracção da Divina
Graça &c.
{{lema|ATTRACTIVA}}. s. f. pouc. uf. O mesmo que Attracção.
MADEIR. Meth. 2, 7, 3 E fe vê claramente no alam-
bre, cuja attractiva fe executa mais em trazer as pa-
lhas, fe com a fricção aquece.
{{lema|ATTRACTIVO, A}}. adj. Que tem força ou virtude de attra-
hir. Pav. Serm. 1, 21 Porque que quer dizer paffar Chrif-
to o mar, e feguilo toda a terra, metterfe pelo defer-
to, e defpovoaremfc após elle os lugares ... fenão ter
Chrifto huma virtude attractiva tão maravilhofa, que não
fica lugar detraz de fi a quem rrata de veras delle. CEIT.
Serm. 1, 57, 2 Como fe dalli da Cruz .... deitaffe mais
virtude attrattiva, com que puxaffe pelas almas e cora-
ções humanos. SA DE MEN. Mal. 4, 51 No ponto, que
do braço fóra efteve [o fangue] A attractiva força, que
deteve.
Met. Que attrabe a fi a vontade. Reg. abf. ou de.
CORT. R. Naufr. 11, 120 Levanta os olhos, vê fen-
tado em cima Della [porta] hum varão de dous roftos
diverfos, Hum delles moftra fer lédo e affabel, Be-
nevolo, amorofo, e attractivo. Luc. Vid. 4, 3 Affi en-
tre as virtudes do P. M. Francifco foi mui particular ef-
ta, que podemos chamar attractiva das almas. Luz,
Serm. 2, 2, 86. col. 4 As palavras de Chrifto são mui-
to mais attractivas de corações, do que he a pedra de
cevar attractive do ferro.
{{lema|ATTRACTIVO}}. s. m. Graça no femblante, palavras, &c.
que attrabe a vontade. BLUT. Vocab.
Med. Medicamento, que tem virtude de attrahir.
MADEIR. Meth. 1, 7 Antes em lugar de repercurfivos
devemos ufar de attractivos, abfterfivos, e corrofivos.
{{lema|ATTRACTO, A}}. adj. pouc. uf. Attrabido. Do Lat. Attra-
Aus. FR. MARC. Chr. 2, 10. cant. 34 E tanto affi reluz
Daquelle lume attracto, Que perde todo feu aćto. MA-
DEIR. Meth. 2, 42, 4 A qualidade movente he outra
diverfa da femelhante, que ha 'no attrahente e no at-
tracto.
Que padece contracção ou encolhimento de nervos. M.
THом. Inful. 8, 95 De muitos efte attratto e encolhi-
do, De braços e de pés com mal privado.
{{lema|ATTRACTO}}. s. m. pouc. uf. O mesmo que Attracção. M.
FERNAND. Alm. 33, 3. n. 167. p. 608 O poder defta
graça foi fignificado ... no attracto da Magdalena, cor-
rendo com lagrimas, fem reparo do tempo, e dos con-
vidados aos pés de Chrifto.
{{lema|ATTRACTRIZ}}. adj. de huma term.
{{lema|ATTRACTRICE}}. adj. de huma tetm. Med. [Faculdade]
A que tem força ou virtude de attrahir. MORAT. Pratic.
3, 4, 5 Foi curada efta moça, tomando caldos pingues
Cuntuofos para laxar a faculdade attractrix. 3, 5,
I Só por vicio das emulgentes, e lesão da faculdade at-
tractrice dos rins.
{{lema|ATTRAHENTE}}. p. a. de Attrahir. Que attrabe on tem virtude de attrahir. Applicafe particularmente aos medica-
corpo para a fuperficie. MADEIR. Meth. 2, 42, 4 As
mentos, de que fe ufa para attrahirem os humores do
coulas attrahentes trazem por razão da femelhança, e as
.expellentes lanção por razão da contrariedade. M. FER-
NAND. Alm. 2, 1, 6. n. 23 S. Dionyfio divinamente cha-
omou ao amor divino força movente, e pera cima attra-
hente a Deos. A. FERR. Luz, 6, 180 Applicando por ci-
ma [da ferida] medicamentos attrahentes.
Depi Subft. CURV. Tr. da Pelt. 7, 45 Porém fe as taes
inchações ou nafcidas vierem com muita dôr, fejão os
- attrahentes muito brandos.
{{lema|ATTRAHER}}. v. a. antiq. O mefmo que Attrahir. CASTA-
. Hift. 2, 42. BARK. Dec. I, 1, 7. GOES, Chr. de
D. Man. 3, 16.
{{lema|ATTRAHIDO, A}}. p. p. de Attrahir. D. FR. BR. DE BARR.
Efpelh. 2, 8. BRIT. Mon. 1, 2. c. 4. SEVER. Difc. 1,
18 y.
{{lema|ATTRAHIDOR, ORA}}. adj. pouc. uf, Que attrabe. Luz,
Serm. 2, 2, 116. col. 2 Huma de duas, ou que con-
fiais tanto de vós e de voffas calidades attrabidoras do
homem que &c. Accão e eficito de autrabir.
{{lema|ATTRAHIMENTO}}. s. m. Acção e effeito de attrabir. Ufa-
fe commummente em fentido afcético, e tanto val co-
mo: rapto ou enlevamento do efpirito. D. FR. BR. DE
BARR. Efpelh. 3, 23 Mas em fua entrada deve olhar
e revolver o attrabimento do Espirito Santo. D. HILAR.
Voz, 29, 197 No. qual paffo, ou attrahimento, ou
união paffiva, que della [alma] faz a fi, dilata o Se-
nhor nella mefma o conhecer e amar. FR. MARC. Chr.
02, 7, 25 Quando ceffa o attrahimento divino.
Acção de attrabir a vontade. CONST. DOS CONEG.
REGUL. 3, 6, 65 Perguntem a cada hum dos do ca-
pitulo dos attrabimentos e promettimentos, que os Pa-
dres Priores e Religiofos, que temem a vifitação, ás
vezes fazem.
{{lema|ATTRAHIR}}. v. a. Trazer ou fazer vir a fi alguma confa,
como o alambre a palha, o iman o ferro, be. Do Lat.
Attrabere. ant. Attraher. Los. Condeft. 1, 63 Qual a pe-
dra, que tem por natureza O metal attrahir luzente
e fino. LEON. DA COST. Ecl. 7, 28 y. not. o Andão
[os cervos] bufcando as cobras, e com o bafo as attra-
hem a fi, e às comem. CARDOS. Agiol. 2, 62 Affi co-
mo a pedra de cevar attrabe a fi o aço, affi Scc.
Mer. PAIV. Serm. 3, 195 O que faz decer a virru-
de do céo, e quafi he huma pedra de cevar, e attrahe
a fi todas as riquezas do céo, são os actos interiores da
alma. CARD. INF. D. HENR. Medit. 18 Sendo exalta-
do defta maneira na cruz attrahireis a vós todas nollas
vontades e amor. FR. MARC. Chr. 1, 1, 20 O qual
[Senhor ] fallará, pera attraher as almas dos pec-
čadores a fi. b,
Attrahir alguem. Movelo, inclinalo ou reduzido a
feguir ou conformarfe ao que delle fe pretende. Pav. Serm.
3, 147 Paraque os que não pudelle attraher.com poder,
os fugeitaffe com falfas moftras de piedade. BRIT. Chr.
1, 18 Tinha o Santo huma fuavidade e brandura naru-
ral nas palavras, que por mais endurecidos, que foffem
os ouvintes, os attrahia, e provocava a lagrimas, e ar-
rependimento de fuas culpas."
alguem a alguma coufa. Procurar com fuavidade, que
a abrace on figa voluntariamente. CASTANH. Hift. 2, 42
Cujos moradores ... não queria anojar, antes attrahe-
los á paz. BARR. Dec. 1, 3, 1 Que lhe deffe faber e
graça pera attraher aquelle povo idólatra á fua fé. Lrov.
DA COST, Ecl. 6, 26 v. not. f E the pedio quizeffe
com feus feitiços attrahir Glauco co feu amor.
alguem a fi. Ganbarlbe a affeição on a vontade. Gous,
Chr. do Princ. 65 Parecendolhe que por efte modo po-
deria attrabir a fi muitos dos que tinha por contrarios.
HEIT. PIST. Dial. 1, 1, 3 Se o attrabia a fi a fermo-
fura do Sol creado. BRIT. Chr. 1, 1 Na converfação e
modo de tratar tinha graça particularillima, e atrabia a
fi o mundo todo.
alg. c. como a vontade, o animo, &c. Affeiçoala,
movela, ganbala a fi. Reg. alf. qu d alg. c. BRIT. Mon,
I, I. c. 1 Peraque a vifta de tão grandes beneficios the
attrabie os corações a querer quem o crcára pera tanta<noinclude></noinclude>
rhycrb44zwpdgc1l3fkpr0cm76ill84
Página:Diccionario da Lingoa Portugueza.pdf/714
106
257217
561324
2026-09-02T11:13:29Z
MLReis
41056
/* !Páginas não revisadas */ [[Ajuda:SEA|←]] nova página: 506 AT T glotia. CEIT. Serm. 1, 57, 3 Com a virtude attrahe as vontades, e as move. MAvs. Aff. Afr. 1, 8 E como a caufa pofta he tal, que attrahe A todo coração, que gloria enleva &c. á alguma coufa. abf. Excitar a feguila. M. BERN. Exerc. 5, 3, 256 Todas as tuas obras e palavras lan- cem de fi o bom cheiro de Chrifto, que he o exemplo, que attrabe á imitação das virtudes. {{lema|ATTRAUTIVO, A}}. adj. antiq. O mefmo que Attractivo....
561324
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="MLReis" /></noinclude>506
AT T
glotia. CEIT. Serm. 1, 57, 3 Com a virtude attrahe as
vontades, e as move. MAvs. Aff. Afr. 1, 8 E como
a caufa pofta he tal, que attrahe A todo coração, que
gloria enleva &c.
á alguma coufa. abf. Excitar a feguila. M. BERN.
Exerc. 5, 3, 256 Todas as tuas obras e palavras lan-
cem de fi o bom cheiro de Chrifto, que he o exemplo,
que attrabe á imitação das virtudes.
{{lema|ATTRAUTIVO, A}}. adj. antiq. O mefmo que Attractivo. FR. G. DA Sv. Vid 3, 14.
{{lema|ATTRIBUIÇÃO}}. s. f. pouc. uf. Acção de attribuir. CIT.
Serm. 2, 297, 1 E fe coufa tão fraca como cabellos
pela attribuição, que tem a Deos, faz hum homem táo
valente e monftruofo &c.
Theol. O mefmo que Attributo. VIEIR. Serm. 4,
53. n. 154 E paraque vejais quão grande fignificação
he na mefma Peffoa do Efpirito o nome de Santo, e
o attributo ou attribuição de fantificar, notai &cc.
11, 10, 3 n. 404 He tão propria da Pefloa do Padre
a attribuição da omnipotencia para as obras, que o mef-
mo Chrifto lhe attribuia todas as fuas. M, FERNARD, Alm.
2, I, 22. n. 254 Ea caufa
aufa defta attribuição he por di-
zerem, que &c.
{{lema|ATTRIBUIDO, A}}. p. p. de Attribuir. Laão, Chr. de
D. Aff. IV. 17 Sous. Hift. 3, 2, 2.
{{lema|ATTRIBUIR}}. v. a. Applicar, apropriar, affignar d algum ou a alguma confa o que lhe compete ou melhor pa-
rece convirlbe. Do Lat. Attribuere. antiq. Atrebuir. Luc.
Vid. 2, 15 Tudo attribuia ás lembranças, ás orações
&c. BRIT. Mon. 1, 1. tit. 1 E lhe deo [á Adam ] au-
toridade de attribuir a cada huma dellas [coufas crea-
das o nome conforme a fua natureza. Maus. Aff. Afr.
2, 30 A gloria de hum Propheta, a que efta gente
Attribue celeste divindade.
Imputar, julgar que pertence on procede de alguem
ou de alguma coufa. CORT. R. Naufr. 3, 40 y Outros
a cobicofo, baixo intento, E a tyrannicos roubos o
attribuem. HEIT, PINT. Dial. I, 1, 6 Bemque Sócrates
no Cratilo de Platão andelhe bufcando e attribuindo ou-
tra etymologia. Sovs. Hift. 1, 1, 9 A efta falta attri-
buimos a pouca noticia, que nos dão dos principios def-
ta Ordem nas terras de Hefpanha.
Attribuir alguma coufa a bem ou a mal. Tomala
em boa ou em mà parte. BRIT. Chr. 1, 14 Sem faber
qual foffe a verdadeira interpretação do fonho, que mais
attribuia a mal que à bem.
a fi alguma coufa. Appropriala, affignala a fi, como
que lhe compete,e he divida. Ufafe tambem com pron.
peff. LEIT. D'ANDRAD. Mifc. 18, 512 Attribuindofe a fi
os Godos, Suevos, e Alanos] tudo, que era nobre-
za. FR. MARC. Chr. 1, 1, 73 Por iffo nada deve attri-
buir a fi. CORT. R. Naufr. 9, 86 Ou quem póde al-
cançar altos myfterios, Que a fumma Providencia a
fi attribue.
{{lema|ATTRIBUTO}}. s. m. O que fe affigna ou attribue a alguma conja como propriedade on qualidade privativa. Do
Lat. Attributus, a, um. BARR. Viciof. Vergonh. 10
Os Medicos a todalas complexões detão feus attributos.
FR. TH. DE JES. Trab. 1, 24, 523 Ao vicio da in-
gratidão os Santos dão tão proprios e peçonhentos attri-
butos, que parece que efta to bafta para deftruição das
almas, e de todo bein. M. FERNAND. Alm. 2, 1. Introd.
Que são attributos? Sáo huns titulos, ou predicados, co-
mo fallão os Logicos, que fe attribuem à effencia, co-
mo fapiente, omnipotente, &cc.
Dote natural ou da fortuna, qualidade on virtude
moral das peloas, propriedade on paixão, que lhes be pe-
culiar è privativa. LEIT, D'ANDRAD. Mifc. 19, 588 Tudo
propriedades e attributos dos amantes. SA DE MEN. Mal.
1, 91 Efte cujo louvavel attributo Foi procurar o re-
nome de famofo. Ces. Summ. 1, 4 He attributo de fa-
bio ter diverfos pareceres.
Theol. Predicado proprio de Deos, por cujo meio vi-
mos no conhecimento da fua effencia. CEIT. Quadrag. 1,
17, 3 Baftava que foffe obra de fó a Mifericordia Di-
vina, fem intervir outro attributo, que de ordinario a
acompanha, que he a Juftiça. FEO, Tr. Quadr. 2, 2,
1 Nefta femelhança participamos largamente da immen-
fa bondade e mais attributos. PA2z, Serm. 1, 371 Cu-
ja mifericordia [de Deos] luftra e campèa... entre to-
dos os feus attributos.
T. dos Efcultores e Pintores. uf. Symbolo ou final,
que denota o caracter e officio das figuras.
{{lema|ATTRICÇAO}}. s. f. Theol. Dor de haver offendido a Deos pela gravidade e fealdade dos peccados, pelo temor das penas do Inferno ou de perder a Bemaventurança, com propofito firme de emenda. Do Lat. Attritio. SEVER. Prompt.
13, 43 Attricção he dôr dos peccados com propofito
de nunca mais peccar por ferem contra razão, ou por
ferem merecedores das penas temporaes e eternas do In-
ferno. VIEIR. Serm. 4, 6, 8. n. 226 Se não deixamos
os peccados por contricção por ferem offenfas de Deos;
deixemolos ao menos por attricção', e porque nos priváo
da Gloria M. BERN. Luz e Cal. 1, 4, 90 O arrepen-
dimento, que fe funda em temor das penas do Inferno,
ou na fealdade do pescado, ou em qualquer outro mo-
tivo fobrenatural, que não he amor de Deos, não he
contricção propriamente ou perfeita, mas attricção.
Phyfic. Relaxação ou folução das partes de bum cor-
po, caufada de fe roçarem muito bumas com outras. A.
FERR. Cirurg. 13, 287 Quanto maior for a chaga, e
mais profunda, maior exficcação requere, tirando as fei-
tas por contusão ou attricção dos mufculos.
Attricção do eftomago. Med. Achaque dos que vomi-
tão, audando sãos, o que comem, paffadas poucas horas.
MORAT. Ptatic. 3, 1, 7 He cafo particular, que traz
Galeno, do Emperador Antonio, a que chama autricção
do eftomago, a qual procede do mantimento fe converter
em fleugma.
{{lema|ATTRITO, A}}. adj. Theol. Que tem attricção. Do Lat.
Attritus. CALV. Homil. 1, 447 Grande mifericordia foi
de noffo Senhor fupprir a noffa dör imperfeita, e fazer-
nos de attritos contritos. CEIT. Serm. 2, 107, 3 O con-
trito e attrito são vocabulos tomados propriamente dos
caminhos, quando pela muita paflagem, ficáo trilhados,
chèos de pégadas, &c. M. BERN. Floreft. 3, 8, 461,
C Ou ao menos de attrito fe faz contrito por efpecial
privilegio do martyrio.
{{lema|ATTRITO}}. s. m. pouc. uf. Acção de fe roçar huma cou-
fa com outra. M. FERNAND. Alm. 1, 5, 3. n. 125 Efte
mefmo attrito ou fracção do ar na garganta das aves mu-
ficas, nos orgãos, e nos mais inftrumentos fonoramen-
te artificiofos incita o animo a diverfos effeitos, fegundo,
o fom, que delle refulta..
{{lema|ATTUSO}}. s. m. BLUT. Vocab. Suppl. Serpente da India
muito venenofa, a qual aborrece muito qualquer arvore de
fuave e doce fructo; e por iffo inficiona a fua raiz com o
bafo, e afim damnifica as flores e fructos della.
{{lema|ATUADO, A}}. p. p. de Atuar. BENT. PER. Thef
{{lema|ATUADOR}}. s. m. Que atua, JER. CARDOS. Dict. BENT.
PER. Thef.
{{lema|ATUAR}}. v. a. pouc. uf. Fallar d alguem po tu. Uſafe
tambem com pron. peff. FERR. DE VASC. Ulyflip. 4, 6
E aqui o primeiro arrepique he acudirlhe com figa per
baixo da perna de muito familiar: e o fegundo atuar-
fe. F. DE MENDOÇ. Serm. 1, 298, 16 Tivereis oufadia
e atrevimento pera o atuar; pera lhe morder a mão;
pera lhe cufpir no rofto? ESPER. Hift. 2 11, 32. n. 7
E te mando que vás, e que vifites. E depois de o ter
outras vezés atuado, conclue do mefmo modo: Vaite
co a benção de Deos, e roga a Deos por mim.
{{lema|ATUDIR}}. v. a. antiq. GIL Vic. Obr. 4, 193 Co' as pe-
dras os atude. Deos [os caês.].
{{lema|ATUFADO, A}}. adj. ant. O inefimo que Entufado,
como hoje fe diz. Cour. Dec. 5, 10, 5.
{{lema|ATULHADO, A}}. p. p. de Atulhar. BARR. Dec. I, 4,
11. PAIV. Serm. 1, 131. MARIZ, Dial. 4, 13.
{{lema|ATULHAR}}. v. a. ant. Encher a mais não caber, principal-
mente de entulho. Prefentemente fe diz Entulhar. FERN.
Lor. Chr. de D. J. I. 2, 138 EIRei mandou fazer hu-
ma cava, elles atulbáräona
{{lema|ATUM}}. s. m. Certo peixe do mar. Tem o corpo á manci-
ra de fufo, groffo no tronco e delgado para a parte da
cabeça e da cauda: a bocca he grande, os dentes pe-
quenos e pontudos, o iris argentado com circulo côr de
ouro, a cabeça e cotpo argentados, menos a fronte e o
dórfo, que tem huma côr efcura de aço: as efcamas são
delgadas, caducas e pequenas: as barbatanas são falfas,
e o feu numero varia talvez com a idade de fete até on-
ze e talvez mais. As barbatanas peitoraes são compri-
das amarellas; as ventraes curtas e efcuras. A primei-
ra dorfal he azulada a fegunda e a anal amarelladas;
a caudal tirante a negro e em figura de meia lua: a li-
nha lateral he hum pouco arqueada para a parte do dór-
fo. A grandeza defte peixe varia muito de ordinario
he de dezoito até vinte e quatro pollegadas; mas póde
fer muito maior e os ha de feis, fete e oito pés de com-
prido. Achafe em todos os mates,c a fua glutonaria he tal<noinclude></noinclude>
7gffijunwfq6ozdr229zhxksojr7acp
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/197
106
257218
561328
2026-09-02T11:39:05Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561328
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|189|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>tamentos de viagem e dʼelles extrair as differentes alturas tomadas em relaçāo aos parallelos lunares. O tempo gasto em
percorrer a distancia que separava o ponto morto do pólo sul
devia ser igual á distancia que medeia entre o pólo norte e o
ponto morto. As horas que representavam os espaços percorridos estavam apontadas com todo o escrupulo; portanto, o calculo tornava-se facil.
Barbicane concluiu que deviam chegar ao ponto neutro á
uma hora da madrugada na noite de 7 a 8 de dezembro. Nʼaquelle momento eram tres horas da madrugada da noite de 6 a 7
de dezembro. Por consequencia, se nada lhes perturbasse a marcha, o projectil havia de chegar ao ponto desejado dentro em
vinte e duas horas.
Os foguetes que primitivamente tinham sido dispostos para
minorar a quéda da bala na Lua, iam agora ser empregados
por aquelles atrevidos em provocar um effeito absolutamente
contrario. Fôsse lá para o que fôsse, o caso era que os foguetes estavam promptos, e nada mais havia a fazer do que esperar o momento opportuno para lhes dar fogo.
— Visto nāo haver que fazer, disse Nicholl, faço uma proposta.
— Qual? perguntou Barbicane.
— Proponho que vamos dormir.
— Ora essa! exelamou Miguel Ardan.
— Ha já quarenta horas que nāo pregamos olho, disse Nicholl. Algumas horas de somno restabelecer-nos-hāo as forças.
— Isso de modo nenhum! replicou Miguel Ardan.
— Bom, proseguiu Nicholl. Cada qual faça o que lhe aprouver! Eu cá vou dormir!
E Nicholl, estendendo-se sobre o divan, nāo tardou muito
que roncasse como uma bala de quarenta e oito.
— Este Nicholl é um homem cheio de bom senso, disse dʼahi
a pouco Barbicane. Vou tratar de imital-o.
Instantes depois acompanhava o presidente com o seu baixo
continuo o barytono do capitāo.
{{nop}}<noinclude></noinclude>
ssorfbbu3i3aehrbsodwk0h96x1lp4o
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/198
106
257219
561332
2026-09-02T11:43:03Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561332
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|190|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>— Decididamente, disse Miguel Ardan, quando se viu sósinho,
estes homens praticos ás vezes téem idéas opportunas.
E, estendidas as compridas pernas, mettidos os grandes braços por debaixo da cabeça, Miguel Ardan adormeceu tambem.
Aquelle somno, porém, nāo podia ser socegado nem duradouro. Agitavam-se preoccupaçōes em demasia no espirito
dʼaquelles tres homens, para que podessem dormir bem. Algumas horas depois, pelas sete da manhā, estavam todos tres a
pé ao mesmo tempo.
O projectil continuava a distanciar-se da Lua, inclinando cada vez mais a sua parte conica para o astro; phenomeno este
até entāo inexplicavel, embora propicio aos designios de Barbicane.
Decorridas mais dezesete horas, chegaria o momento fatal.
Aquelle dia parecen beni longo. Os viajantes, apesar de muito
andaciosos, sentiam-se vivamente impressionados com a aproximaçāo dʼaquelle instante que havia de decidir entre a quéda
para a Lua e a prisāo eterna nʼuma orbita immovel. Por consequencia contavam, com sobresalto, as horas, vagarosas para
os desejos dʼelles; Barbicane e Nicholl obstinadamente absortos nos seus calculos, Miguel passeando de um lado para o outro entre aquellas estreitas paredes e contemplando com ávidos
olhares a Lua impassivel.
Por vezes atravessavam-lhes rapidamente o espirito recordaçōes da Terra. Tornavam a ver os amigos do Gun-Club, e o
mais caro entre elles todos. J.-T. Maston. Nʼaquelle momento
devia o honrado secretario estar no seu posto das montanhas
Penhascosas.
Que pensaria elle, se estava vendo o projectil no espelho do
seu gigantesco telescopio. Depois de tel-o visto desapparecer
por detraz do pólo sul da Lua, via-o agora apparecer pelo pólo
norte! Era portanto um satellite! Teria J.-T. Maston lançado já
a correr mundo aquella inesperada nova? Seria aquelle o ponto
final dʼaquelle grande commettimento?
No entretanto o dia foi correndo sem novidade. Chegou a
meia noite terrestre. Já começára o dia 8 de dezembro. Mais<noinclude></noinclude>
1q33z2kei58r67tabxzycz1fd4u6zdh
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/199
106
257220
561333
2026-09-02T11:46:30Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561333
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|191|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>uma hora e estava alcançado o ponto de igual attracçāo. A velocidade que animava nʼaquelle momento o projectil nāo podia
avaliar-se. Mas como nos calculos de Barbicane nāo podia haver erro, á uma hora aquella velocidade devia e havia de ser
nulla.
De mais a mais outro phenomeno havia, que devia indicar o
ponto de passagem do projectil na linha neutra, porque nʼesse
ponto deviam annullar-se as duas attracçōes terrestre e lunar,
e, portanto, os objectos nāo teriam peso. Este facto singular que
tāo curiosamente impressionára Barbicane e os companheiros
na vinda, devia reproduzir-se no regresso em identicas condiçōes. Exactamente nʼesse momento é que se devia verificar.
O chapéu conico do projectil já estava sensivelmente inclinado para o disco lunar. A bala apresentava-se em posiçāo propria para aproveitar de todo o movimento retrogrado produzido
pela impulsāo dos foguetes. Todas as probabilidades estavam
portanto a favor dos viajantes.
E se a velocidade do projectil fosse absolutamente nulla no
ponto morto, qualquer movimento no sentido da Lua, por pequeno que fosse, bastaria para determinar a quéda do projectil
na superficie dʼella.
— É uma hora menos cinco minutos, disse Nicholl.
— Está tudo prompto, respondeu Miguel Ardan dirigindo
uma mecha preparada para a chamma do gaz.
— Espera, disse Barbicane com o chronometro na māo.
Nʼaquelle momento já a gravidade nāo produzia effeito algum. Os viajantes sentiam em si proprios aquelle completo desapparecimento. É porque estavam perto do ponto neutro, se é
que nāo estavam mesmo a tocar-lhe!
— Uma hora, disse Barbicane.
Miguel Ardan chegou a mecha accesa a um rastilho que punha os foguetes em communicaçāo instantanea. No interior do
projectil, onde nāo havia ar, nenhuma detonaçāo se ouviu. Barbicane, porém, viu pelas vigias um foguetear prolongado, cuja
deflagraçāo em breve se apagou.
{{nop}}<noinclude></noinclude>
bnacqvgnmfza5tkxjrtrzmmboqgrlwj
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/200
106
257221
561334
2026-09-02T11:50:17Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561334
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|192|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>O projectil soffreu um certo abalo que se communicou muito
sensivelmente ao interior.
Os tres amigos olhavam, escutavam sem ouvir, respirando
apenas. No meio dʼaquelle absoluto silencio podia ouvir-se-lhes palpitar o coraçāo.
— Entāo caimos? perguntou Miguel Ardan.
— Nāo, respondeu Nicholl, visto a culatra do projectil nāo se
ter voltado para o disco lunar!
Nʼaquelle momento Barbicane, abandonando a vidraça da vigia, voltou-se para os companheiros. Estava horrivelmente pallido, com a fronte enrugada e os labios contraidos.
— Caimos sim! disse.
— Ah ! exclamou Miguel Ardan, para a Lua?
— Nāo, para a Terra! respondeu Barbicane.
— Diabo! exclamou Miguel Ardan, e acrescentou philosophicamente:
— Bom! nós tambem, quando entrámos nʼesta bala, já tinhamos sobejas rasōes para suspeitar que nāo seria facil de cá
sair.
Com effeito começava aquella tremenda quéda. A velocidade
que o projectil conservava, arrastára-o alem do ponto neutro,
e a explosāo dos foguetes nāo lográra tolher-lhe o passo. Aquella velocidade que na ida arrastára o projectil para fóra da linha neutra, tambem no regresso o arrastava. Era consequencia
das leis physicas que o projectil na orbita elliptica ''tornasse a''
''passar por todos os pontos por onde já passára''.
Era uma quéda terrivel, de setenta e oito mil leguas de altura, que nenhumas molas podiam amortecer.
O projectil havia de incidir na Terra, em virtude das leis da
balistica, com uma velocidade igual á que o animava ao sair
da columbiada, isto é, com uma velocidade de «dezeseis mil
metros no ultimo segundo!»
Ministremos um termo de comparaçāo. Está calculado que
um objecto arremessado do alto das torres de Notre-Dame, cuja
altitude é apenas de duzentos pés, chega ao chāo com uma velocidade de cento e vinte leguas por hora. E no nosso caso o<noinclude></noinclude>
itn6c2c2y17nlu474v5oxu0v399e8gu
Página:Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf/201
106
257222
561335
2026-09-02T11:52:33Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561335
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" />{{rvh|193|{{sc|á roda da lua}}|{{sc|viagens maravilhosas}}}}{{rule}}</noinclude>projectil devia bater na Terra com uma velocidade de ''cincoenta''
''e sete mil e seiscentas leguas por hora''.
— Estamos perdidos, disse Nicholl finalmente.
— Pois bem, respondeu Barbicane com uma especie de enthusiasmo religioso, o resultado da nossa viagem ficará magnificamente amplificado! É o proprio segredo de Deus que vamos
saber! Na outra vida nāo terāo as nossas almas, para saber,
necessidade de machinas nem de machinismos, porque se vāo
identificar com a suprema sabedoria!
— É verdade, replicou Miguel Ardan, o outro mundo todo é
bem capaz de nos consolar da falta dʼesse astro infimo que se
chama Lua!
Barbicane cruzou os braços no peito com um movimento de
resignaçāo sublime, e disse:
— Seja o que Deus quizer.
{{nop}}<noinclude></noinclude>
ocobg2yro33b2p7gph5jjgxywq7vxk5
Á Roda da Lua (5ª edição)/XIX
0
257223
561336
2026-09-02T11:54:25Z
Erick Soares3
19404
[[Ajuda:SEA|←]] nova página: <pages index="Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf" from=191 to=201 header=1/> {{Modernização}} {{DP-3}} [[pl:Podróż Naokoło Księżyca/XIX]] [[ru:Вокруг_Луны_(Верн;_1869)/ДО#ГЛАВА_XIX._Борьба_съ_невозможнымъ.]] [[cs:Cesta kolem měsíce/Kapitola devatenáctá]] [[en:Around the Moon/Chapter XIX]] [[fr:Autour de la Lune/19]]
561336
wikitext
text/x-wiki
<pages index="Júlio Verne - À Roda da Lua (1886).pdf" from=191 to=201 header=1/>
{{Modernização}}
{{DP-3}}
[[pl:Podróż Naokoło Księżyca/XIX]]
[[ru:Вокруг_Луны_(Верн;_1869)/ДО#ГЛАВА_XIX._Борьба_съ_невозможнымъ.]]
[[cs:Cesta kolem měsíce/Kapitola devatenáctá]]
[[en:Around the Moon/Chapter XIX]]
[[fr:Autour de la Lune/19]]
tpwq7mfvxvdwq1zl2qyaqhjob7hq28e
Página:Victor Hugo - Os Miseráveis, trad. Justiniano José da Rocha, Vol. 1 (1862).pdf/180
106
257224
561337
2026-09-02T11:58:28Z
Erick Soares3
19404
/* Revistas e corrigidas */
561337
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Erick Soares3" /></noinclude>{{t2|{{sc|Sabedoria de Tholomyès.}}|VII}}
{{dhr|5}}
Entretanto, em quanto uns cantavam, outros conversavam tumultuosamente, e todos ao mesmo tempo; era
uma bulla de ensurdecer. Tholomyès interveiu.
—Nāo fallemos a esmo nem precipitadamente, exclamou. Meditemos para que os nossos concertos sejam
deslumbrantes. Improvisar de mais esgota estupidamente o espirito. Cerveja que gotteja nāo ajunta espuma. Nada de pressa, senhores. Unamos a magestade ao
regabofe; comamos com recolhimento; regalemo-nos
lentamente. Nāo nos apressemos. Vêde a primavera;
se ella se apressar, ficará chamuscada, isto é, gelada.
O excesso de zelo perde os pecegueiros e os damasqueiros. O excesso de zelo mata a graça e a alegria dos bons
jantares. Nada de zelo, senhores! Guimod de la Reynière é do parecer de Talleyrand.
Surdo rumor sedicioso levantou-se no meio do grupo.
—Tholomyès, deixa-nos em paz, disse Blachevelle.
—Morra o tyranno! disse Fameuil.
—Viva Bombarda e Bambochata! gritou Listolier.
—O domingo existe, tornou Fameuil.
{{nop}}<noinclude></noinclude>
5przjhlkflqgmpkfmc281810gzo8bd2